คำนำ

โดย อบุลฮะซัน อะลี อัลฮะซะนี อันนัดวี อธิการบดีนัดวะตุลอุละมาอ์ – ลัคเนา – อินเดีย

الحمد الله وسلام على عباده الذين اصطفى

มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ และขอความศานติจงมีแด่บรรดาบ่าวของพระองค์ที่พระองค์ทรงคัดเลือกแล้ว

ผู้เขียนบรรทัดเหล่านี้รู้สึกปีติยินดีและเป็นเกียรติอย่างยิ่งที่ได้เขียนบทเกริ่นหรือคำนำให้แก่หนังสือ "บันทึกความทรงจำแห่งการดะอ์วะฮ์และนักดะอ์วะฮ์" ของอิมามผู้พลีชีพ ฮะซัน อัลบันนา ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน และถือว่างานนี้เป็นการงานอย่างหนึ่งที่เขาใช้เพื่อแสวงหาความใกล้ชิดต่ออัลลอฮ์ และเป็นการทำความดีแก่ตนเองก่อนที่จะเป็นการทำความดีแก่ผู้อื่น เพราะหนังสือเล่มนี้ไม่เหมือนหนังสือทั่วไป ผู้แต่งก็ไม่เหมือนผู้แต่งทั้งหลาย และเนื้อหาก็ไม่เหมือนเนื้อหาที่นักเขียน ผู้แต่ง และนักเขียนอาชีพหยิบยกขึ้นมากล่าวถึงในทุกเวลาและทุกสถานที่ คนอย่างข้าพเจ้าซึ่งมีต้นทุนน้อยนิดทั้งในด้านความรู้และการปฏิบัติ ล้าหลังทั้งในสนามแห่งการปฏิรูปและการต่อสู้ ในด้านการอบรมขัดเกลาและการสร้างคน และในสังเวียนแห่งการเสียสละและการเผชิญบททดสอบ ย่อมรู้สึกยำเกรงที่จะก้าวออกมาเขียนและแสดงความเห็นต่อหนังสือเล่มนี้และผู้แต่งผู้ยิ่งใหญ่ของมัน ด้วยเหตุนี้ การเขียนบรรทัดเหล่านี้จึงล่าช้าออกไปเป็นเวลานาน จนความอึดอัดใจถึงขีดสุด และจนข้าพเจ้าเริ่มเกรงว่าจะต้องแบกรับบาปของการล่าช้าออกไปอีก และของการทำให้เยาวชนมุสลิม ทหารแห่งการดะอ์วะฮ์ และผู้บุกเบิกการปฏิรูป ต้องพลาดจากความดีงามอันมากมายล้นเหลือ

เพียงพอแล้วที่จะเป็นหลักฐานยืนยันถึงความอมตะของอิสลาม และว่าอิสลามคือศาสนาที่อัลลอฮ์ทรงคัดเลือก ซึ่งถูกสร้างขึ้นมาเพื่อดำรงอยู่จนถึงวาระสุดท้ายของกาลเวลา เป็นหลักฐานถึงความอมตะของประชาชาตินี้ และว่าประชาชาตินี้คือประชาชาติสุดท้าย เป็นประชาชาติที่ให้กำเนิดและผลิตผล แตกใบและผลิบาน และเป็นกระบอกธนูของอัลลอฮ์ที่ลูกธนูไม่มีวันหมดและไม่พลาดเป้าหมาย เพียงพอแล้วที่จะเป็นหลักฐานยืนยันในเรื่องดังกล่าว คือการมีอยู่ของบรรดานักปฏิรูป นักญิฮาด อัจฉริยะ ผู้ปราดเปรื่อง ผู้มีพรสวรรค์ ผู้ได้รับการสนับสนุนจากอัลลอฮ์ นักอบรมขัดเกลา และผู้นำการปฏิรูปที่ได้รับความสำเร็จ ซึ่งปรากฏตัวและโดดเด่นขึ้นมาในสภาพการณ์ที่ไม่เอื้ออำนวย ในบรรยากาศที่ไม่เหมาะสม หรือแม้กระทั่งในยุคสมัยที่มืดมิดสนิท ในสภาพแวดล้อมที่ร้ายกาจถึงขั้นคร่าชีวิต และในหมู่ประชาชนที่เป็นอัมพาตทางความคิด จิตวิญญาณว่างเปล่า และความมอดดับแห่ง…

…อารมณ์ความรู้สึก ความอ่อนแอของเจตจำนง ความเปราะบางของความมุ่งมั่น ความตกต่ำของแรงบันดาลใจ ความอ่อนปวกเปียกของร่างกาย ความฟุ้งเฟ้อของการดำเนินชีวิต ความเสื่อมทรามของศีลธรรม การหมกมุ่นอยู่กับความสะดวกสบาย การยอมจำนนต่ออำนาจ และความสิ้นหวังต่อการปฏิรูป คนรุ่นปัจจุบันทั้งหมดกลายเป็นเหมือนหนังสือเล่มเดียวที่ออกมาจากการพิมพ์ครั้งเดียวของโรงพิมพ์อันประณีต ซึ่งแต่ละเล่มและแต่ละหน้าไม่แตกต่างกันเลย ท่านเพียงอ่านเล่มเดียวก็เทียบเคียงเล่มที่เหลือได้ทั้งหมด ไม่มีความหลากหลายและไม่มีความแตกต่าง ไม่มีความทะเยอทะยานและไม่มีการมองไกล ไม่มีความกระวนกระวายและไม่มีความปั่นป่วน ไม่มีความโดดเด่นเป็นเอกเทศและไม่มีความแปลกแยก ไม่มีความใหม่และไม่มีความแปลกตา ไม่มีสิ่งใดนอกเหนือจากที่คุ้นเคย และไม่มีสิ่งใดเหนือระดับธรรมดา ชีวิตได้กลายเป็นรถไฟขบวนเดียวที่ถูกลากด้วยหัวรถจักรหัวเดียว นั่นคือหัวรถจักรแห่งวัตถุและกระเพาะ หรือหัวรถจักรแห่งผลประโยชน์ส่วนตนและความได้เปรียบ หรือหัวรถจักรแห่งความเพลิดเพลินและผลกำไร หรือหัวรถจักรแห่งอำนาจและการข่มเหงเอาชนะ ทุกสิ่งบ่งชี้ว่าชีวิตนี้เป็นเพียงเรื่องราวเรื่องเดียว หรือเป็นละครที่ถูกประพันธ์และกำกับไว้อย่างรัดกุม แล้วถูกนำมาแสดงซ้ำแล้วซ้ำเล่าบนเวทีของมนุษยชาติ หรือบนเวทีประวัติศาสตร์อิสลาม ตัวเอกแต่ละคนในเรื่องนี้ต่างแสดงบทบาทเฉพาะที่ได้รับมอบหมายอย่างช่ำชองและแนบเนียน แล้วเรื่องราวนี้ก็จบลงท่ามกลางเสียงปรบมือของผู้ชื่นชมและน้ำตาของผู้เจ็บปวด

ขณะที่ขบวนนี้ยังคงเดินหน้าต่อไป และรถไฟขบวนนี้ยังคงแล่นไปสู่จุดหมายที่จำกัด ผ่านสถานีที่รู้จักกันดี เสียงที่คุ้นหู และท่วงทำนองที่ซ้ำซาก ทันใดนั้นก็มีบุคคลหนึ่งกระโจนออกมาจากเบื้องหลังม่าน หรือจากกองซากปรักหักพังและร่องรอยโบราณ เขาสร้างความตื่นตะลึงให้แก่ขบวนอันสงบเงียบและผ่อนคลายนี้ ซึ่งไม่รู้จักสิ่งใดนอกจากการไปให้ถึงจุดหมายที่ถูกกำหนดและจำกัดไว้ และไม่สนใจสิ่งใดนอกจากอาหารประจำวัน เสบียงระหว่างทาง ความปลอดภัยของเส้นทาง และความสุขสบายของร่างกาย… เขาทำให้ขบวนนั้นตื่นตะลึงด้วยการเรียกร้องสู่การปฏิรูป และความจำเป็นที่จะต้องเริ่มต้นพิจารณาและใคร่ครวญกันใหม่ในสภาพการณ์ทั่วไป ในชะตากรรมของมนุษยชาติ และในความรับผิดชอบของประชาชาติที่ถูกให้อุบัติขึ้นเพื่อมวลมนุษย์ ตลอดจนการลุกขึ้นต่อต้านสภาพการณ์ที่เสื่อมทราม ศีลธรรมที่ต่ำช้า ความเชื่อที่หลงผิด ประเพณีแบบญาฮิลิยะฮ์ การบูชาท้องและตัณหา และการเป็นทาสของอำนาจและผู้มีอำนาจ เขาเรียกร้องไปสู่ชีวิตที่มีเกียรติและประเสริฐ สู่อารยธรรมที่สมบูรณ์และดีงาม สู่สังคมที่มีวิจารณญาณและยุติธรรม สู่อีมานที่ลึกซึ้งและสดใหม่ และสู่อิสลามที่เข้มแข็งและมีอำนาจปกครอง เขาเปล่งเสียงอันกึกก้องดังสนั่นด้วยสิ่งเหล่านั้นทั้งหมด จนขบวนนั้นสั่นคลอน ความรู้สึกนึกคิด อารมณ์ คุณค่า และความเข้าใจของพวกเขาสั่นไหว จนพวกเขาไม่อาจแสร้งทำเป็นไม่รู้ไม่เห็น หรือเพิกเฉย หรือดูแคลนเขา แล้วเดินทางต่อไปโดยไม่หันมาใส่ใจหรือเหลียวมอง

...ต่อเขา ยิ่งไปกว่านั้น สมาชิกจำนวนมากของมันยังยอมสยบต่อเขา แล้วแยกตัวออกมาเข้าร่วมกับนักดาอีย์ผู้นี้ เขาจึงทำให้คนเหล่านั้นกลายเป็นขบวนใหม่ที่มั่นใจในการช่วยเหลือของอัลลอฮ์ และเดินหน้าไปด้วยความจำเริญ (บะเราะกะฮ์) ของอัลลอฮ์

แท้จริง บรรดานักปฏิวัติและนักดาอีย์ผู้ปฏิรูปเหล่านี้มีรายนามอันรุ่งโรจน์และทรงเกียรติ ซึ่งประดับประดาประวัติศาสตร์แห่งการปฏิรูปและการดะอ์วะฮ์ ไม่มียุคสมัยและสถานที่ใดที่ปราศจากพวกเขา และเจ้าของหนังสือเล่มนี้ ซึ่งข้าพเจ้ามีเกียรติได้เขียนคำนำให้ ก็เป็นหนึ่งในบุคคลเหล่านี้ เป็นผู้ที่อานุภาพแห่งพระผู้เป็นเจ้าได้ตระเตรียมไว้ การอบรมขัดเกลาแห่งพระผู้อภิบาลได้หล่อหลอมขึ้นมา และนำเขาให้ปรากฏขึ้นในเวลาและสถานที่อันเหมาะสม

ผู้ใดก็ตามที่อ่านหนังสือเล่มนี้ด้วยหัวใจที่บริสุทธิ์ ด้วยความคิดที่ปลอดจากอคติ และห่างไกลจากความคลั่งพวกพ้องและความดื้อรั้นทะนงตน ย่อมเชื่อมั่นว่าเขาเป็นบุรุษผู้มีพรสวรรค์ที่ได้รับการตระเตรียมไว้ หาใช่บุรุษที่บังเอิญปรากฏขึ้นมาไม่ ไม่ใช่ผลผลิตของสภาพแวดล้อมหรือสำนักการศึกษาใด ไม่ใช่ผลผลิตของประวัติศาสตร์หรือขนบประเพณี ไม่ใช่ผลผลิตของความวิริยะ ความพยายาม และการฝืนทำ และไม่ใช่ผลผลิตของประสบการณ์และการฝึกฝน หากแต่เขาเป็นผลแห่งเตาฟีก (การประทานความสำเร็จ) และพระปรีชาญาณของอัลลอฮ์ และการทรงเอาใจใส่ต่อศาสนานี้และต่อประชาชาตินี้ เขาคือหน่อพันธุ์อันประเสริฐที่ถูกตระเตรียมไว้เพื่อภารกิจอันยิ่งใหญ่และความหวังอันยิ่งใหญ่ ในยุคสมัยที่ความต้องการต่อเขาทวีความรุนแรง และในสภาพแวดล้อมที่คุณค่าของเขายิ่งทวีความสำคัญ

แท้จริง ผู้ที่รู้จักโลกตะวันออกอาหรับที่เป็นอิสลามในรุ่งอรุณแห่งคริสต์ศตวรรษที่ยี่สิบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งอียิปต์ และรู้ถึงสิ่งที่ประสบกับส่วนที่อ่อนไหวและเป็นส่วนหลักของร่างกายแห่งโลกอิสลามนี้ ทั้งความอ่อนแอในด้านอะกีดะฮ์และความรู้สึก ด้านจริยธรรมและสังคม ด้านเจตนารมณ์และความมุ่งมั่น ตลอดจนด้านจิตใจและร่างกาย และรู้ถึงตะกอนที่หลงเหลือจากการปกครองของพวกมัมลูก การปกครองของพวกเติร์ก และการปกครองของราชวงศ์เคดีฟ รวมทั้งสิ่งที่การปกครองของต่างชาติคืออังกฤษได้เพิ่มเติมเข้ามา และสิ่งที่อารยธรรมวัตถุนิยมของชาวตะวันตก การศึกษาสมัยใหม่ที่ไร้ศาสนา และการเมืองแบบพรรคการเมืองที่มุ่งผลประโยชน์ได้นำพามา

และสิ่งที่ซ้ำเติมให้สถานการณ์เลวร้ายยิ่งขึ้นไปอีก คือความอ่อนแอของบรรดาอุละมาอ์ การที่พวกเขายอมสยบต่อวัตถุและอำนาจ การที่ส่วนใหญ่ของพวกเขาสละตำแหน่งแห่งการเป็นผู้นำและการชี้นำ การถอนตัวออกจากสนามแห่งการดะอ์วะฮ์และการชี้แนะ การต่อสู้และการญิฮาด การยอมจำนนต่อ “สภาพที่เป็นอยู่” และการที่เสียงแห่งการกำชับให้ทำความดีและห้ามปรามความชั่วได้แผ่วเบาลง

เพิ่มเติมจากทั้งหมดนั้น คือความเคลื่อนไหวอย่างแข็งขันของบรรดาผู้เรียกร้องไปสู่ความเสื่อมเสียและการทำลายล้าง ความเสเพลและความลามกอนาจาร ความไม่เชื่อในพระเจ้าและความนอกรีต (ซันดะเกาะฮ์) และการที่หนังสือพิมพ์และนิตยสารที่แพร่หลายกว้างขวางและทรงอิทธิพลอย่างยิ่ง ได้ตั้งตนเป็นแกนนำของการเรียกร้องที่บ่อนทำลายและขบวนการที่ล้มล้าง ตลอดจนการดูแคลนศาสนาและคุณค่าของมัน ดูแคลนจริยธรรมและรากฐานของมัน และรู้ถึงสภาพที่เรื่องราวได้ดำเนินไปสู่ และสิ่งที่บรรดาประเทศอาหรับโดยทั่วไป และประเทศอียิปต์โดยเฉพาะ ได้มาถึง ทั้งในด้าน...

ความเสื่อมทรามและความต่ำช้า ความอ่อนแอและความตกต่ำ ความวุ่นวายและความโกลาหล ตลอดจนความล่มสลายทางศีลธรรมและจิตวิญญาณในช่วงหนึ่งในสามแรกของคริสต์ศตวรรษนี้ และได้เห็นสิ่งทั้งหมดนั้นปรากฏเป็นรูปธรรมอย่างชัดเจนในหนังสือพิมพ์และนิตยสาร "อัล-อะฮ์รอม" "อัล-มุก็อฏฏ็อม" "อัล-ฮิลาล" และ "อัล-มุเศาวิร" รวมถึงในหนังสือที่บรรดานักประพันธ์และนักเขียนชาวอียิปต์ ซึ่งเป็นที่โปรดปรานและเป็นที่รักของคนหนุ่มสาว จัดพิมพ์ออกมา ได้เห็นสิ่งนั้นปรากฏเป็นรูปธรรมอย่างชัดเจนในเทศกาลและงานรื่นเริงของอียิปต์ ในงานเลี้ยงและงานสังสรรค์ยามค่ำคืน ได้รับฟังเสียงของนักศึกษามหาวิทยาลัยในสโมสรและวงสนทนาของพวกเขา ได้ไปเยือนเมืองอเล็กซานเดรียกับชายหาดและสถานตากอากาศฤดูร้อนของเมืองนั้น ได้ร่วมเดินทางไปกับคณะลูกเสือ ทีมกีฬา และการแข่งขันต่าง ๆ ได้เข้าโรงภาพยนตร์และชมภาพยนตร์ทั้งของต่างประเทศและของท้องถิ่น ได้อ่านนวนิยายที่สำนักพิมพ์อาหรับในอียิปต์จัดพิมพ์ออกมาเป็นระยะ ๆ ซึ่งคนหนุ่มสาวต่างแห่แหนกันไปหาอย่างกระหายและตะกละตะกลาม ผู้ที่ใช้ชีวิตใกล้ชิดกับวิถีชีวิตและผู้คน ติดตามเหตุการณ์ต่าง ๆ ไม่ได้ใช้ชีวิตอยู่บนหอคอยงาช้างหรือในโลกแห่งความฝันและจินตนาการเพ้อฝัน ย่อมรู้ถึงภัยพิบัติที่เกิดแก่อิสลามและมุสลิม และความหายนะที่เกิดแก่การดะอ์วะฮ์อิสลามในดินแดนส่วนนี้ ซึ่งควรจะเป็นผู้นำของโลกอาหรับทั้งมวล และเป็นผู้นำของโลกอิสลามโดยผ่านโลกอาหรับ ดินแดนแห่งนี้เป็น "กินานะฮ์" (กระบอกธนู) แห่งอิสลาม และเป็นแหล่งกำเนิดแห่งวิชาความรู้และความเข้าใจอันลึกซึ้งมาเป็นเวลาหลายศตวรรษ ได้ให้ความช่วยเหลือแก่โลกอาหรับ ค้ำจุน และถึงขั้นกอบกู้โลกอาหรับไว้ในหลายช่วงเวลาอันละเอียดอ่อนและวิกฤตของประวัติศาสตร์อิสลาม และจนถึงทุกวันนี้ก็ยังคงโอบอุ้มอัล-อัซฮัร อัช-ชะรีฟ ซึ่งเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมอิสลามที่ใหญ่ที่สุดและเก่าแก่ที่สุดเอาไว้

ทุกคนที่รู้จักสิ่งเหล่านี้จากการได้สัมผัสอย่างใกล้ชิด มิใช่จากการอ่านหนังสือ และได้ใช้ชีวิตผูกพันอยู่กับมัน ย่อมรู้ถึงคุณค่าของบุคลิกภาพผู้นี้ ซึ่งได้ปรากฏขึ้นอย่างฉับพลัน และสร้างความประหลาดใจแก่อียิปต์ ตลอดจนโลกอาหรับและโลกอิสลามทั้งมวล ด้วยการดะอ์วะฮ์ การตัรบิยะฮ์ (การอบรมขัดเกลา) การญิฮาด และพลังอันโดดเด่นไม่มีผู้ใดเทียบได้ของเขา อัลลอฮ์ได้ทรงรวมพรสวรรค์และศักยภาพไว้ในตัวเขา ซึ่งในสายตาของนักจิตวิทยา นักจริยศาสตร์ นักประวัติศาสตร์ และนักวิจารณ์จำนวนมาก อาจดูเหมือนเป็นสิ่งที่ขัดแย้งกัน ได้แก่ สติปัญญาอันยิ่งใหญ่และเจิดจ้า ความเข้าใจอันแจ่มชัดและกว้างไกล อารมณ์ความรู้สึกอันแรงกล้าและพลุ่งพล่าน หัวใจอันเปี่ยมด้วยบะเราะกะฮ์และเอ่อล้น จิตวิญญาณอันลุกโชนและสดชื่น วาจาอันคมคายและไพเราะ ความสมถะ (ซุฮด์) และความพอเพียงในชีวิตส่วนตัวโดยไม่ทำให้ตนเองต้องลำบาก ความมุ่งมั่นและความใฝ่สูงอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อยในหนทางแห่งการเผยแผ่การดะอ์วะฮ์และหลักการ จิตใจอันกระตือรือร้นและทะเยอทะยาน ความมุ่งมั่นอันสูงส่งและพร้อมทะยานไปข้างหน้า วิสัยทัศน์อันแหลมคมและมองการณ์ไกล ความทระนงและความหวงแหนปกป้องการดะอ์วะฮ์ และความถ่อมตนใน…

…ในทุกสิ่งที่เกี่ยวกับตัวเขาเอง เป็นความถ่อมตนที่บรรดาผู้ที่รู้จักเขาแทบจะยืนยันเป็นเสียงเดียวกัน จนราวกับว่าเขาเป็น ดังที่หลายคนในหมู่พวกเขาเล่าให้เราฟัง ดั่งแสงที่ส่องระยิบระยับ ไม่มีความหนักอึ้ง ไม่มีเงา และไม่มีสิ่งใดบดบัง

คุณลักษณะและพรสวรรค์เหล่านี้ได้ผสานกันจนก่อเกิดเป็นภาวะผู้นำทางศาสนาและสังคม ซึ่งหลายศตวรรษที่ผ่านมา โลกอาหรับและดินแดนที่อยู่ถัดออกไปไม่เคยรู้จักผู้นำทางศาสนาและการเมืองคนใดที่แข็งแกร่งกว่า มีอิทธิพลลึกซึ้งกว่า และสร้างผลงานได้มากกว่านี้ อีกทั้งยังก่อเกิดเป็นขบวนการอิสลามที่ยากจะหาขบวนการใดเทียบได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในโลกอาหรับ ทั้งในด้านขอบเขตที่กว้างขวาง ความคึกคักของการเคลื่อนไหว อิทธิพลที่แผ่ไพศาล การแทรกซึมลึกเข้าไปในเนื้อในของสังคม และการครองใจผู้คน

อัจฉริยภาพของผู้เผยแผ่ (ดาอีย์) ท่านนี้ แม้จะมีหลายแง่มุมและหลายด้าน แต่ก็ปรากฏเด่นชัดในสองด้านเป็นพิเศษ ซึ่งมีเพียงส่วนน้อยอันหาได้ยาก⁽¹⁾ ในหมู่นักเผยแผ่ นักอบรม ผู้นำ และนักปฏิรูปที่มีคุณลักษณะเช่นเดียวกับเขา ด้านแรก คือความหลงใหลในงานดะอ์วะฮ์ของเขา ความเชื่อมั่นในงานนั้น การอุทิศตนให้แก่งานนั้นอย่างสุดชีวิต และการทุ่มเทให้แก่งานนั้นอย่างเต็มที่ด้วยพรสวรรค์ พลังความสามารถ และวิถีทางทั้งหมดที่เขามี นี่คือเงื่อนไขพื้นฐานและคุณลักษณะสำคัญของบรรดานักเผยแผ่และผู้นำที่อัลลอฮ์ทรงบันดาลความดีอันมากมายผ่านมือของพวกเขา ด้านที่สอง คืออิทธิพลอันลึกซึ้งที่เขามีต่อจิตใจของสหายและศิษย์ของเขา และความสำเร็จอันน่าทึ่งในการอบรมบ่มเพาะและการสร้างคน เขาเป็นผู้สร้างคนทั้งรุ่น เป็นผู้อบรมบ่มเพาะประชาชาติ และเป็นเจ้าของสำนักทางวิชาการ ความคิด และจริยธรรม เขาได้ส่งอิทธิพลต่อผู้ที่มีความเกี่ยวพันกับเขา ทั้งผู้ร่ำเรียนและผู้ทำงาน ทั้งในด้านความโน้มเอียง รสนิยม แนวทางการคิด ตลอดจนลีลาการถ่ายทอด ภาษา และการปราศรัยของพวกเขา อิทธิพลนั้นคงอยู่ผ่านกาลเวลาและเหตุการณ์ต่าง ๆ และยังคงเป็นสัญลักษณ์และลักษณะเฉพาะที่ทำให้ผู้คนรู้จักพวกเขา ไม่ว่าจะอยู่ในสถานที่หรือยุคสมัยใด

ข้าพเจ้าพลาดโอกาสอันน่ายินดีที่จะได้พบเขา ทั้งในอียิปต์และที่อื่น ๆ ปีแรกที่อัลลอฮ์ทรงกำหนดให้ข้าพเจ้าได้ประกอบพิธีหัจญ์และการเยี่ยมเยือน (ซิยาเราะฮ์) และได้เดินทางออกจากอินเดียเป็นครั้งแรก คือปี ค.ศ. 1947 นั้น เป็นปีเดียวกับที่ท่านชะฮีดไม่ได้มายังแคว้นหิญาซและไม่ได้เดินทางออกจากอียิปต์ ทั้งที่ในปีส่วนใหญ่ท่านมักจะมาร่วมในฤดูกาลหัจญ์ ท่านใส่ใจที่จะเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ของท่านและสนทนากับคณะผู้มาเยือนบัยตุลลอฮ์อัล-หะรอม อีกทั้งยังพากเพียรอย่างไม่ลดละในการกระชับสายสัมพันธ์และพันธสัญญากับผู้ที่เดินทางมาจากทั่วทุกสารทิศของโลกอิสลาม อย่างไรก็ตาม ข้าพเจ้าได้พบกับศิษย์และนักเผยแผ่ของท่านบางคน และได้สัมผัสถึงร่องรอยของผู้นำผู้ยิ่งใหญ่และนักอบรมผู้ทรงเกียรติในตัวพวกเขา ครั้นเมื่อข้าพเจ้ามีโอกาสได้ไปเยือนอียิปต์ในปี ค.ศ. 1950 ท่านก็ได้กลับคืนสู่ความเมตตาของอัลลอฮ์ไปแล้ว

⁽¹⁾ […]

…และขณะที่อายุของท่านยังไม่เกินสี่สิบสองปี อันเนื่องมาจากเหตุการณ์การเป็นชะฮีดของท่าน ซึ่งสร้างบาดแผลในจิตใจของมุสลิมนับล้านคน และทำให้โลกอิสลามต้องสูญเสียบุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์ผู้ไม่มีใครเหมือนผู้นี้ไป จนถึงทุกวันนี้ข้าพเจ้ายังคงเสียดายต่อความสูญเสียที่ถูกลิขิตไว้สำหรับข้าพเจ้านี้ อย่างไรก็ตาม ข้าพเจ้าได้ติดต่ออย่างใกล้ชิดกับบรรดาลูกศิษย์ของท่าน และได้ใช้ชีวิตอยู่ท่ามกลางพวกเขาประหนึ่งเป็นสมาชิกคนหนึ่งในครอบครัวเดียวกัน ข้าพเจ้าได้ไปเยี่ยมบิดาผู้ยิ่งใหญ่ของท่าน ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน และได้รับข้อมูลและเรื่องราวต่าง ๆ จากท่าน ซึ่งข้าพเจ้าได้บันทึกไว้ในบันทึกความทรงจำของข้าพเจ้า ข้าพเจ้ายังได้พบปะกับเพื่อนร่วมงานและบุตรของท่าน จากร่องรอยและเรื่องราวทั้งหมดนี้ ข้าพเจ้าจึงได้ประมวลภาพอันยิ่งใหญ่ของเจ้าของดะอ์วะฮ์นี้และผู้ก่อตั้งสำนักนี้ขึ้นมา ข้าพเจ้ามั่นใจว่าภาพนั้นเป็นภาพที่เที่ยงตรงและตรงกับความเป็นจริง

ในการเดินทางครั้งนั้นเอง หนังสือ "บันทึกความทรงจำของดะอ์วะฮ์และนักดะอ์วะฮ์" เล่มนี้ได้ตกมาถึงมือข้าพเจ้า ข้าพเจ้าพบว่ามันเป็นหนังสือพื้นฐานและเป็นกุญแจสำคัญในการทำความเข้าใจดะอ์วะฮ์และบุคลิกภาพของท่าน ในหนังสือเล่มนี้ ผู้อ่านจะได้พบบ่อเกิดแห่งพลังของท่าน แหล่งที่มาแห่งความยิ่งใหญ่ของท่าน และสาเหตุแห่งความสำเร็จของท่าน รวมถึงการที่ท่านสามารถครองใจผู้คนได้ ซึ่งได้แก่ ความบริสุทธิ์ของฟิฏเราะฮ์ ความใสสะอาดของจิตใจ ความเจิดจรัสของวิญญาณ ความหวงแหนในศาสนา ความร้อนรนเพื่ออิสลาม ความเจ็บปวดต่อการแพร่ระบาดของความเสื่อมทราม การเชื่อมสัมพันธ์อย่างแนบแน่นกับอัลลอฮ์ ตะอาลา ความเอาใจใส่ในอิบาดะฮ์และการชาร์จ "แบตเตอรี่ของหัวใจ" ด้วยการซิกรุลลอฮ์ การขอดุอาอ์ และการขออภัยโทษ การปลีกตัวอยู่ตามลำพังในยามดึกก่อนรุ่งอรุณ การติดต่อโดยตรงกับประชาชนและคนทั่วไปในสถานที่ชุมนุมของพวกเขา ในแหล่งงานและแหล่งงานอดิเรกของพวกเขา การดำเนินการอย่างเป็นขั้นเป็นตอนและการคำนึงถึงวิทยปัญญาในการดะอ์วะฮ์และการอบรมขัดเกลา ตลอดจนความกระตือรือร้นอย่างต่อเนื่องและการทำงานอย่างไม่หยุดหย่อน คุณลักษณะทั้งหมดนี้คือหลักสำคัญของดะอ์วะฮ์อิสลามที่เป็นร็อบบานีย์ และของขบวนการทางศาสนาที่มุ่งสร้างการปฏิวัติเพื่อการปฏิรูปอันสร้างสรรค์ขึ้นในสังคม และเปลี่ยนแปลงทิศทางของเหตุการณ์และประวัติศาสตร์ ด้วยเหตุนี้ บรรดาผู้ทำงานดะอ์วะฮ์อิสลามและผู้แบกรับอะมานะฮ์ของมัน ตลอดจนผู้ทำงานในด้านการปฏิรูปต่าง ๆ จึงมีความจำเป็นอยู่เสมอที่จะต้องศึกษาหนังสือเล่มนี้ และกลับมาใคร่ครวญอย่างลึกซึ้งเป็นระยะ ๆ ดังนั้นจึงไม่น่าแปลกใจเลยที่มีการตั้งปณิธานที่จะจัดพิมพ์ใหม่และเผยแพร่หนังสือเล่มนี้แก่ผู้คน แต่ที่น่าแปลกใจกลับเป็นการที่ห้องสมุดใดห้องสมุดหนึ่งของมุสลิมไม่มีหนังสือเล่มนี้อยู่

อัมมาบะอ์ดุ: ความพยายามที่จะลบล้างร่องรอยของดะอ์วะฮ์นี้ ซึ่งได้คืนความมั่นใจในความเหมาะสมของอิสลามและความเป็นนิรันดร์ของสาส์นแห่งอิสลามให้แก่คนรุ่นใหม่ในโลกอาหรับ ได้สร้างอีมานใหม่ขึ้นในจิตใจและหัวใจของพวกเขา และได้ต่อต้าน "ปมด้อย" ในจิตใจของพวกเขา รวมถึงความพ่ายแพ้ภายในที่…

ซึ่งไม่มีความพ่ายแพ้ใดจะน่าอัปยศและอันตรายยิ่งไปกว่านี้อีกแล้ว รวมทั้งจากความอ่อนแอเหลวไหล ความอ่อนแอของจิตใจ และการยอมถูกชักนำไปภายใต้บ่วงแห่งอารมณ์ใคร่และการกดขี่ข่มเหง และ (ขบวนการนี้) ได้สร้างขึ้น ดังที่กวีแห่งอิสลาม ดร.มุหัมมัด อิกบาล กล่าวไว้ว่า “ในร่างของนกพิราบอันอ่อนนุ่มบอบบาง ให้มีหัวใจของเหยี่ยวและราชสีห์” จนกระทั่งคนรุ่นนี้สามารถสร้างสิ่งมหัศจรรย์ในด้านความกล้าหาญ ความห้าวหาญ ความเที่ยงตรง และความหนักแน่นมั่นคงได้

لا حول ولا قوة إلا بالله

แท้จริง ความพยายามที่จะลบล้างร่องรอยของขบวนการนี้และทำลายเครื่องหมายต่าง ๆ ของมันให้สูญสิ้น การทรมานทหารของมัน และการขับไล่ผู้คนของมันให้กระจัดกระจายไร้ที่อยู่นั้น เป็นอาชญากรรมที่ประวัติศาสตร์อิสลามไม่อาจให้อภัย เป็นโศกนาฏกรรมที่โลกอิสลามไม่อาจลืมเลือน และเป็นการทำร้ายโลกอาหรับที่ไม่มีการทำร้ายใดเทียบเท่า ไม่มีการรับใช้ประเทศชาติใด ๆ และไม่มีข้อพิจารณาทางการเมืองใด ๆ ที่จะลบล้างความผิดนี้ได้ มันเป็นอาชญากรรมที่ไม่มีสิ่งใดเสมอเหมือน นอกจากในประวัติศาสตร์ของพวกตาตาร์ผู้ป่าเถื่อน และในประวัติศาสตร์แห่งการกดขี่ทางศาสนาและศาลไต่สวนศาสนา (Inquisition) ในโลกคริสเตียนยุคเก่าเท่านั้น และไม่มีพลังและอำนาจใด ๆ นอกจากด้วยอัลลอฮ์

อบุลหะซัน อะลี อัล-หะซะนี อัน-นัดวี วันที่ 1 ซุลหิจญะฮ์ ฮ.ศ. 1385 วันพฤหัสบดีที่ 24/3/1966 ค.ศ.

บทนำ

(ข้าพเจ้าขอฝากคำแนะนำไปยังบรรดาผู้ที่อุทิศตนให้แก่งานสาธารณะ และเห็นว่าตนเองมีโอกาสที่จะต้องเผชิญหน้ากับรัฐบาล ว่าอย่าได้มุ่งมั่นในการเขียนบันทึก)

ข้าพเจ้าไม่ทราบเหมือนกันว่าเหตุใดจึงรู้สึกถึงความปรารถนาอันแรงกล้าในใจที่จะเขียนบันทึกความทรงจำเหล่านี้ ทั้งที่ข้าพเจ้าได้ละทิ้งเรื่องนี้ไปโดยสิ้นเชิงแล้ว ภายหลังจากที่สำนักงานอัยการได้พบบันทึกส่วนตัวของข้าพเจ้าในปี 1943 และภายหลังจากที่ข้าพเจ้าต้องประสบกับความยากลำบากและความเหนื่อยล้าจากผู้สอบสวน โดยไม่มีประโยชน์ ไม่มีผลอันใด และไม่มีเหตุจำเป็นใด ๆ นอกจากการตีความถ้อยคำให้มีความหมายเกินกว่าที่มันมีอยู่ และการอนุมานข้อสรุปที่ข้ออ้างเบื้องต้นไม่ได้นำไปสู่ โดยอ้างว่านี่คือหน้าที่ของสำนักงานอัยการในฐานะที่เป็นองค์กรผู้มีอำนาจกล่าวหา

บางทีการสูญหายของบันทึกเหล่านี้ส่วนใหญ่ในเวลาต่อมาอาจเป็นสาเหตุโดยตรงที่ทำให้ข้าพเจ้ายอมทำตามความปรารถนานี้ เพราะดูเหมือนว่าเป็นเรื่องที่ยากจะทำใจสำหรับคนเรา ที่ความทรงจำอันเป็นที่รักเหล่านี้จะต้องสูญหายไปจากมือของเขา หรือเขาอาจเกรงว่ามันจะสูญหายและถูกลืมเลือนไป ทั้งที่มันคือหน้ากระดาษแห่งชีวิตของเขา ซึ่งเขาใช้ปลอบประโลมใจตนเองด้วยการอ่านและทบทวนมัน และทิ้งไว้ให้แก่ผู้อื่นภายหลังจากเขา.. ถึงแม้จะมีการสูญหายดังกล่าว แต่ข้าพเจ้าก็ยังคงจดจำเหตุการณ์เหล่านี้ได้ราวกับว่ามันเพิ่งเกิดขึ้นเมื่อครู่นี้เอง

และบางทีนี่อาจเป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ข้าพเจ้าปรารถนาจะเขียน เพื่อมิให้ความผันผวนของกาลเวลามาลบเลือนความทรงจำนี้ไป เพราะการสลับเปลี่ยนของกลางวันและกลางคืนนั้นย่อมทำให้หลงลืม!

ไม่ว่าจะอย่างไรก็ตาม ข้าพเจ้าปรารถนาที่จะเขียน และข้าพเจ้าจะเขียนตามความปรารถนานี้ หากความคิดนี้มาจากพระผู้ทรงเมตตา ก็ขอการสรรเสริญทั้งมวลจงมีแด่อัลลอฮ์ แต่หากเป็นอย่างอื่น ข้าพเจ้าก็ขออภัยโทษต่ออัลลอฮ์ และข้าพเจ้ามั่นใจว่างานเขียนนี้หากไม่ก่อประโยชน์ก็จะไม่ก่อโทษ ข้าพเจ้าปรารถนาเพียงความดีงาม และอัลลอฮ์คือผู้ทรงประทานความสำเร็จ

แม้ว่าข้าพเจ้าจะขอฝากคำแนะนำไปยังบรรดาผู้ที่อุทิศตนให้แก่งานสาธารณะ และเห็นว่าตนเองมีโอกาสที่จะต้องเผชิญหน้ากับรัฐบาล ว่าอย่าได้มุ่งมั่นในการเขียนบันทึกก็ตาม เพราะนั่นย่อมสบายใจกว่าสำหรับตัวพวกเขาเองและสำหรับผู้คน และห่างไกลจากการให้เหตุผลที่ผิดเพี้ยนและการตีความในทางที่เลวร้ายมากกว่า «และอัลลอฮ์ทรงกล่าวความจริง และพระองค์ทรงชี้แนะแนวทาง» (ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:4)!

โรงเรียนอัร-เราะชาดศาสนศึกษา

ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาอาจารย์ของเรา เชคมุฮัมมัด ซะฮ์รอน เจ้าของโรงเรียนอัร-เราะชาดศาสนศึกษา ท่านเป็นผู้มีปัญญาเฉียบแหลม เป็นนักวิชาการผู้ยำเกรง ช่างสังเกต เรียนรู้ได้รวดเร็ว และมีอัธยาศัยละเมียดละไม ท่านเป็นดั่งตะเกียงที่ส่องสว่างด้วยแสงแห่งความรู้และคุณธรรมท่ามกลางผู้คน ไม่ว่าอยู่ที่ใดก็ส่องแสงไปทั่ว แม้การศึกษาในระบบของท่านจะไม่ได้พาท่านไปถึงระดับของนักวิชาการที่มีวุฒิอย่างเป็นทางการ แต่ความฉลาด ความพร้อม จริยธรรม และความวิริยะอุตสาหะของท่าน ก็ทำให้ท่านล้ำหน้าไปไกลทั้งในด้านวิทยาการและผลงานต่อสาธารณะ

ท่านสอนประชาชนทั่วไปในมัสญิด และสอนความรู้ทางศาสนาแก่สตรีตามบ้านเรือน นอกจากนั้นท่านยังก่อตั้งโรงเรียนอัร-เราะชาดศาสนศึกษาขึ้นราวปี ค.ศ. 1915 เพื่ออบรมสั่งสอนเยาวชน โดยมีรูปแบบเหมือนสำนักกุตตาบที่ได้รับเงินอุดหนุนจากภาคประชาชน ซึ่งแพร่หลายตามหมู่บ้านและชนบทในยุคนั้น ทว่าดำเนินตามแนวทางของสถาบันการศึกษาชั้นเยี่ยมที่ถือเป็นทั้งบ้านแห่งความรู้และการอบรมบ่มนิสัยไปพร้อมกัน โดยมีความโดดเด่นทั้งในด้านเนื้อหาวิชาและวิธีการสอน

นอกเหนือจากวิชาที่เป็นที่รู้จักกันในโรงเรียนประเภทเดียวกันในสมัยนั้นแล้ว วิชาที่สอนในโรงเรียนนี้ยังครอบคลุมถึงหะดีษของท่านนบี ﷺ ทั้งการท่องจำและการทำความเข้าใจ นักเรียนจะต้องเรียนหะดีษบทใหม่ทุกสัปดาห์ในคาบสุดท้ายของวันพฤหัสบดี โดยครูจะอธิบายให้ฟังจนเข้าใจ แล้วให้นักเรียนท่องซ้ำจนจำได้ จากนั้นจึงทบทวนหะดีษที่เคยเรียนมาแล้วไปพร้อมกัน เมื่อสิ้นปีการศึกษา นักเรียนจึงได้สะสมหะดีษของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ไว้เป็นคลังความรู้ไม่น้อยทีเดียว ข้าพเจ้าจำได้ว่าหะดีษส่วนใหญ่ที่ข้าพเจ้าท่องจำตัวบทได้นั้น ล้วนเป็นสิ่งที่ฝังอยู่ในความทรงจำมาตั้งแต่ครั้งนั้น

นอกจากนี้ยังมีวิชาการเรียงความ ไวยากรณ์และแบบฝึกหัด รวมทั้งวรรณกรรมบางส่วนในวิชาการอ่านหรือการเขียนตามคำบอก และบทท่องจำชั้นเยี่ยมที่คัดสรรจากบทกวีหรือร้อยแก้วอันไพเราะ ซึ่งไม่มีวิชาใดในเหล่านี้เป็นที่รู้จักในสำนักกุตตาบแบบเดียวกันเลย

ท่านมีวิธีการสอนและการอบรมบ่มนิสัยที่ทรงพลังและเกิดผล แม้ท่านจะไม่เคยศึกษาวิชาครุศาสตร์หรือเรียนหลักการทางจิตวิทยามาก่อนก็ตาม ท่านอาศัยความผูกพันทางใจระหว่างท่านกับลูกศิษย์เป็นหลัก ท่านตรวจสอบพฤติกรรมของลูกศิษย์อย่างละเอียดถี่ถ้วน โดยแฝงไว้ด้วยการทำให้พวกเขารู้สึกว่าท่านไว้วางใจและพึ่งพาพวกเขาได้ และท่านจะตอบแทนความดีหรือความผิดของพวกเขาด้วยการตอบแทนทางจิตใจ ซึ่งปลุกให้เกิดความปีติยินดีและความสุขในใจเมื่อทำดี และทำให้ได้ลิ้มรสความเจ็บปวดและความเศร้าเสียใจเมื่อทำผิด บ่อยครั้งสิ่งนี้มาในรูปของมุกตลกที่เสียดแทงใจ หรือดุอาอ์อันดีงาม

หรือบทกวีสักบท เพราะท่านอาจารย์เองก็แต่งบทกวีอยู่บ้างแม้จะไม่มากนัก ข้าพเจ้ายังจำบทกวีบทหนึ่งได้ ท่านมอบให้เป็นรางวัลแก่คำตอบในแบบฝึกหัดที่ท่านพอใจ แล้วสั่งให้เจ้าของสมุดเขียนไว้ใต้คะแนนของเรื่องนั้นว่า

ฮะซันตอบ และในคำตอบนั้นเขาตอบได้ดียิ่ง ขออัลลอฮ์ทรงประทานความโปรดปรานและทางนำแก่เขา

ข้าพเจ้ายังจำบทกวีอีกบทหนึ่งได้ ท่านมอบให้แก่เพื่อนร่วมชั้นคนหนึ่งเพราะคำตอบที่ท่านไม่พอใจ แล้วสั่งให้เขาเขียนไว้ใต้คะแนนของตนว่า

โอ้การจู่โจมของอัลลอฮ์ จงเร่งฝีเท้ารีบรุดมาเถิด เพื่อคร่าเด็กหนุ่มคนนี้ไป โอ้การจู่โจมของอัลลอฮ์

บทกวีนี้กลายเป็นคำพูดติดปาก และกลายเป็นฉายาของเพื่อนคนนี้ไป พวกเรามักเรียกเขาว่า "ยา ฆอเราะตัลลอฮ์" (โอ้การจู่โจมของอัลลอฮ์) เวลาที่อยากจะยั่วให้เขาโกรธ

ที่ท่านอาจารย์สั่งให้เจ้าของสมุดเขียนสิ่งที่ท่านบอกด้วยตนเองนั้น ก็เพราะท่าน ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน เป็นผู้ตาบอด แต่ในใจของท่านมีแสงสว่างมากกว่าผู้ที่มีตามองเห็นเสียอีก «เพราะแท้จริงมิใช่ดวงตาที่บอด แต่หัวใจที่อยู่ในอกต่างหากที่บอด» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:46)

فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى ٱلْأَبْصَـٰرُ وَلَـٰكِن تَعْمَى ٱلْقُلُوبُ ٱلَّتِى فِى ٱلصُّدُورِ ﴿٤٦﴾

บางทีข้าพเจ้าอาจได้ตระหนักตั้งแต่ตอนนั้น แม้จะไม่รู้สึกตัวก็ตาม ถึงผลของความผูกพันทางจิตวิญญาณและความรู้สึกร่วมระหว่างศิษย์กับอาจารย์ พวกเรารักอาจารย์อย่างมาก ทั้งที่ท่านมอบงานหนักอันเหน็ดเหนื่อยให้พวกเราทำ นอกจากความผูกพันทางจิตวิญญาณนั้นแล้ว ข้าพเจ้ายังได้รับจากท่าน ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ความรักในการแสวงหาความรู้และการอ่านหนังสืออย่างมาก ท่านมักพาข้าพเจ้าไปยังห้องสมุดของท่าน ซึ่งมีตำราที่มีประโยชน์อยู่เป็นจำนวนมาก เพื่อให้ข้าพเจ้าค้นคว้าและอ่านประเด็นต่าง ๆ ที่ท่านต้องการให้ท่านฟัง หลายครั้งมีผู้รู้บางคนที่มานั่งสนทนากับท่านอยู่ด้วย พวกเขาจะยกเรื่องนั้นขึ้นมาค้นคว้า พิจารณา และอภิปรายกัน โดยมีข้าพเจ้านั่งฟังอยู่

ด้วยเหตุนี้ การติดต่อกันโดยตรงระหว่างอาจารย์กับศิษย์จึงก่อให้เกิดผลอันงดงามที่สุด จะดีเพียงใดหากบรรดาครูและนักอบรมตระหนักถึงคุณค่าของสิ่งนี้ ยึดถือเป็นหลัก และให้ความสำคัญกับมัน เพราะในสิ่งนี้มีความดีงามอยู่มากมาย อินชาอัลลอฮ์

ช่วงหนึ่งของชีวิตข้าพเจ้าได้ผ่านไปในโรงเรียนอันเปี่ยมด้วยบะเราะกะฮ์แห่งนี้ ตั้งแต่อายุแปดขวบจนถึงสิบสองขวบ

สู่โรงเรียนเตรียม (อัล-มัดเราะสะฮ์ อัล-อิอ์ดาดียะฮ์)

ต่อมาอาจารย์ของเราก็มีภารกิจจนไม่มีเวลาดูแลโรงเรียนของท่าน ท่านจึงมอบหมายให้ผู้ช่วยสอนคนอื่น ๆ ดูแลแทน แต่คนเหล่านั้นไม่มีจิตวิญญาณที่เจิดจ้า ความรู้ที่กว้างขวาง มารยาทที่งดงามเพียบพร้อม และอุปนิสัยที่น่าดึงดูดใจอย่างท่าน เด็กหนุ่มผู้นี้ซึ่งเคยลิ้มรสความหวานชื่นของคุณลักษณะเหล่านั้นมาแล้ว จึงไม่อาจอดทนอยู่ร่วมกับพวกเขาได้ ทั้งที่เขายังท่องจำอัลกุรอานไม่ครบ และยังไม่ได้สนองความปรารถนาอันแรงกล้าของบิดาที่อยากเห็นเขาเป็นผู้ท่องจำคัมภีร์ของอัลลอฮ์ เพราะเขาเพิ่งท่องจำนับจากซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ไปได้ยังไม่พ้นซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ ซึ่งเท่ากับราวครึ่งหนึ่งของอัลกุรอานทั้งเล่ม

แล้วจู่ ๆ เขาก็บอกบิดาตรง ๆ ด้วยความมุ่งมั่นอย่างน่าประหลาดใจว่า เขาทนเรียนในกุตตาบเหล่านี้ต่อไปไม่ไหวแล้ว และจำเป็นต้องไปเข้าโรงเรียนเตรียม โรงเรียนเตรียมในสมัยนั้นมีลักษณะคล้ายโรงเรียนประถมในปัจจุบัน เพียงแต่ไม่มีวิชาภาษาต่างประเทศ และเพิ่มวิชากฎหมายว่าด้วยอสังหาริมทรัพย์และการเงินบางส่วน รวมทั้งความรู้เบื้องต้นด้านการทำสวน อีกทั้งยังเรียนวิชาภาษาประจำชาติและวิชาศาสนาลึกซึ้งขึ้นในระดับหนึ่ง

บิดาผู้ปรารถนาอย่างยิ่งให้บุตรท่องจำคัมภีร์ของอัลลอฮ์ได้คัดค้านความต้องการนี้ แต่ในที่สุดก็ยอมตกลง หลังจากที่บุตรให้คำมั่นว่าจะท่องจำอัลกุรอานอันทรงเกียรติให้ครบ "ที่บ้าน" ยังไม่ทันถึงต้นสัปดาห์ เด็กหนุ่มก็ได้เป็นนักเรียนของโรงเรียนเตรียมแล้ว เขาแบ่งเวลาเป็นช่วง ๆ ตอนกลางวันเรียนหนังสือ หลังเลิกเรียนจนถึงเวลาละหมาดอิชาอ์ก็ไปเรียนวิชาซ่อมนาฬิกาซึ่งเขาหลงใหล จากนั้นก็ทบทวนบทเรียนไปจนถึงเวลานอน ส่วนหลังละหมาดศุบห์ก็ท่องจำอัลกุรอานอันทรงเกียรติตามส่วนที่กำหนดไว้ จนถึงเวลาไปโรงเรียน

สมาคมจริยธรรมและมารยาท

ในบรรดาครูของโรงเรียนแห่งนี้ มี "มุหัมมัด อะฟันดี อับดุลคอลิก" ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ท่านเป็นครูสอนวิชาเลขคณิตและคณิตศาสตร์ และเป็นผู้มีจริยธรรมและคุณธรรมสูง ท่านเสนอให้นักเรียนชั้นปีที่สามรวมตัวกันก่อตั้งสมาคมขึ้นในโรงเรียน โดยตั้งชื่อว่า "สมาคมจริยธรรมและมารยาท" (ญัมอิยะฮ์ อัล-อัคลาก อัล-อะดะบียะฮ์) ท่านร่างข้อบังคับของสมาคมด้วยตนเอง ถือว่าตนเป็นผู้ดูแลสมาคม และแนะนำนักเรียนในการเลือกคณะกรรมการบริหาร สาระสำคัญของข้อบังคับภายในสมาคมสรุปได้ดังนี้ ผู้ใดด่าทอพี่น้องของตน จะต้องถูกปรับ […]

…ถูกปรับหนึ่งมิลลีม ผู้ใดด่าบิดาถูกปรับสองมิลลีม ผู้ใดด่ามารดาถูกปรับหนึ่งกิรช ผู้ใดด่าทอศาสนาถูกปรับสองกิรช และผู้ใดทะเลาะวิวาทกับผู้อื่นก็ถูกปรับเท่ากันนั้น โดยโทษนี้จะเพิ่มเป็นสองเท่าสำหรับกรรมการบริหารและประธาน ผู้ใดไม่ยอมปฏิบัติตาม เพื่อน ๆ จะคว่ำบาตรเขาจนกว่าเขาจะยอมปฏิบัติตาม เงินค่าปรับที่รวบรวมได้จะนำไปใช้ในทางแห่งคุณธรรมและความดี และสมาชิกทุกคนต้องตักเตือนกันให้ยึดมั่นในศาสนา ดำรงการละหมาดตรงตามเวลา และใส่ใจในการเชื่อฟังอัลลอฮ์ เชื่อฟังบิดามารดา และเชื่อฟังผู้ที่อาวุโสกว่าทั้งในด้านวัยหรือฐานะ

ความรู้ทางศาสนาที่ได้รับจากโรงเรียนอัร-เราะชาดเป็นเหตุให้เด็กหนุ่มผู้นี้โดดเด่นกว่าพี่น้องร่วมรุ่น และเป็นที่จับตามองของพวกเขา จนเมื่อถึงคราวคัดเลือกคณะกรรมการบริหารของสมาคมจริยธรรมและมารยาท พวกเขาก็เลือกเขาเป็นประธานคณะกรรมการ สมาคมได้ดำเนินงานและพิจารณาลงโทษสมาชิกจำนวนมากที่กระทำผิด จนรวบรวมเงินค่าปรับได้เป็นจำนวนพอสมควร ส่วนหนึ่งนำไปใช้จัดงานเลี้ยงเกียรติแก่เพื่อนนักเรียนชื่อละบีบ อิสกันดัร น้องชายของแพทย์สาธารณสุขที่ถูกย้ายไปประจำเมืองอื่น และน้องชายก็ย้ายตามไปด้วย อีกส่วนหนึ่งนำไปใช้จัดการศพของคนแปลกหน้าที่จมน้ำตาย ซึ่งแม่น้ำไนล์ซัดมาเกยใกล้กำแพงโรงเรียน สมาคมจึงจัดการศพของเขาด้วยเงินจำนวนนี้ ไม่ต้องสงสัยเลยว่าสมาคมเช่นนี้ให้ผลในการสร้างเสริมจริยธรรมมากกว่าบทเรียนภาคทฤษฎียี่สิบบทเสียอีก โรงเรียนและสถาบันการศึกษาทั้งหลายจึงควรให้ความสำคัญอย่างยิ่งยวดกับสมาคมในลักษณะนี้...

ณ ริมฝั่งแม่น้ำไนล์

ข้าพเจ้าจำได้ว่า ผลอย่างหนึ่งที่สมาคมนี้มีต่อจิตใจของสมาชิกรุ่นเยาว์ก็คือ วันหนึ่งข้าพเจ้าเดินผ่านริมฝั่งแม่น้ำไนล์ ซึ่งมีคนงานจำนวนมากกำลังต่อเรือใบ อันเป็นอุตสาหกรรมที่แพร่หลายในเมืองมะห์มูดิยะฮ์ จังหวัดบุหัยเราะฮ์ ข้าพเจ้าสังเกตเห็นว่าเจ้าของเรือลำหนึ่งที่กำลังต่ออยู่ได้แขวนรูปปั้นไม้เปลือยไว้ที่เสากระโดงเรือ ในลักษณะที่ขัดต่อศีลธรรมอันดี ยิ่งไปกว่านั้น ริมฝั่งช่วงนี้ยังเป็นที่ที่สตรีและหญิงสาวสัญจรไปมาเพื่อตักน้ำอยู่เป็นประจำ ข้าพเจ้าตกใจกับสิ่งที่เห็น จึงรีบไปหานายตำรวจประจำป้อมทันที และไม่…

…(ในตอนนั้น) อัล-มะห์มูดิยะฮ์ยังไม่ได้เป็นศูนย์กลางการปกครอง — แล้วข้าพเจ้าก็เล่าเรื่องราวทั้งหมดให้เขาฟัง ด้วยความรู้สึกรับไม่ได้กับภาพที่ได้เห็นนั้น ชายผู้นั้นชื่นชมความหวงแหนในศาสนาครั้งนี้เป็นอย่างมาก เขาลุกขึ้นไปกับข้าพเจ้าทันที แล้วขู่เจ้าของเรือและสั่งให้เอารูปปั้นนั้นลงในทันที และมันก็เป็นเช่นนั้นจริง ๆ เขายังไม่หยุดเพียงเท่านั้น แต่เช้าวันรุ่งขึ้นเขายังมาที่โรงเรียนและเล่าเรื่องนี้ให้ครูใหญ่ฟังด้วยความชื่นชมและยินดี

ครูใหญ่ท่านนั้นเป็นนักอบรมผู้ทรงคุณธรรม คือ อาจารย์มะห์มูด รุชดี ซึ่งปัจจุบันเป็นบุคคลระดับสูงคนหนึ่งของกระทรวงศึกษาธิการ ท่านก็ดีใจเช่นกัน และได้ประกาศเรื่องนี้แก่นักเรียนในแถวเข้าแถวตอนเช้า เพื่อส่งเสริมให้พวกเขาตักเตือนผู้คนและต่อต้านความชั่วไม่ว่าจะอยู่ที่ใดก็ตาม ดูเหมือนว่าทุกวันนี้ ความใส่ใจในเรื่องทำนองนี้ได้เลือนหายไปจากครูใหญ่และเจ้าหน้าที่ตำรวจจำนวนมากพอ ๆ กัน น่าเสียดายยิ่งนัก

ณ มัสยิดเล็ก

นักเรียนของโรงเรียนแห่งนี้จำนวนมากไปละหมาดที่มัสยิดเล็กเป็นประจำ ซึ่งเป็นมัสยิดที่อยู่ติดกับโรงเรียน โดยเฉพาะละหมาดซุฮ์รี เพราะพวกเขามีเวลาพักหลังการอะซาน

เรื่องขำขันเรื่องหนึ่งที่ข้าพเจ้ายังจำได้คือ อิมามของมัสยิดเอกชนแห่งนี้ คือ เชคมุฮัมมัด สะอีด ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน วันหนึ่งท่านเดินผ่านมา เห็นมุอัซซินกำลังอะซาน มีการอิกอมะฮ์ละหมาดญะมาอะฮ์ อิมามคนหนึ่งออกไปยืนนำหน้า และมีนักเรียนจำนวนมากเกินกว่าสามหรือสี่แถวกำลังละหมาดอยู่ ท่านเกรงว่าจะเปลืองน้ำและเสื่อจะชำรุด ท่านจึงรอจนกระทั่งผู้ละหมาดละหมาดเสร็จ แล้วจึงไล่ให้พวกเขาแยกย้ายไปด้วยกำลัง พร้อมกับขู่ ตักเตือน และคาดโทษ บางคนก็ยอมและหนีไป บางคนก็ยืนหยัดอยู่ที่เดิม

ความคิดแบบนักเรียนดลใจข้าพเจ้าว่า จะต้องเอาคืนท่านให้ได้ ข้าพเจ้าจึงเขียนจดหมายถึงท่านฉบับหนึ่ง ซึ่งไม่มีสิ่งใดในนั้นนอกจากอายะฮ์นี้

وَلَا تَطْرُدِ ٱلَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُم بِٱلْغَدَوٰةِ وَٱلْعَشِىِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُۥ ۖ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِم مِّن شَىْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِم مِّن شَىْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿٥٢﴾

«และเจ้าอย่าได้ขับไล่บรรดาผู้ที่วิงวอนพระเจ้าของพวกเขาทั้งในยามเช้าและยามเย็น โดยที่พวกเขาปรารถนาพระพักตร์ของพระองค์ ไม่มีสิ่งใดจากการสอบสวนของพวกเขาที่เป็นภาระแก่เจ้า และไม่มีสิ่งใดจากการสอบสวนของเจ้าที่เป็นภาระแก่พวกเขา แล้วเจ้าจะขับไล่พวกเขา ซึ่งจะทำให้เจ้าอยู่ในหมู่ผู้อธรรม» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:52)

ไม่มีสิ่งอื่นใดในจดหมายนั้นอีก ข้าพเจ้าส่งจดหมายฉบับนั้นไปถึงท่านทางไปรษณีย์โดยไม่ติดแสตมป์ ให้ผู้รับเป็นผู้จ่ายค่าปรับ และถือว่าค่าปรับหนึ่งกิรช์ศอฆนั้นเพียงพอแล้วสำหรับการเอาคืนครั้งนี้ ท่าน ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน รู้ว่าการโจมตีครั้งนี้มาจากใคร ท่านจึงไปพบบิดาของข้าพเจ้าเพื่อร้องเรียนและตำหนิ บิดาจึงขอร้องให้ท่านปฏิบัติต่อนักเรียนด้วยดี หลังจากนั้นท่านก็มีท่าทีที่ดีต่อพวกเรา ท่านปฏิบัติต่อพวกเรา…

…ซึ่งในการนั้นเขาได้ปฏิบัติต่อเราอย่างดี และได้วางเงื่อนไขกับเราว่า เราจะต้องเติมน้ำให้เต็มถังเก็บน้ำของมัสยิดก่อนที่เราจะกลับ และให้เราช่วยเหลือเขาในการบริจาคเพื่อซื้อเสื่อเมื่อเสื่อเก่าชำรุด และเราก็ได้ทำตามเงื่อนไขที่เขาวางไว้

สมาคมป้องกันสิ่งต้องห้าม

ดูเหมือนว่ากิจกรรมภายในเหล่านี้ยังไม่อาจตอบสนองความปรารถนาของเยาวชนกลุ่มนี้ในการทำงานเพื่อการปฏิรูปได้ จึงมีคนกลุ่มหนึ่งในหมู่พวกเขามารวมตัวกัน ในจำนวนนั้นมีอุสตาซมุหัมมัด อะลี บุดัยร์ ซึ่งปัจจุบันเป็นครูสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ อุสตาซอับดุรเราะห์มาน อัสซาอาตี ซึ่งปัจจุบันเป็นพนักงานการรถไฟ และอุสตาซสะอีด บุดัยร์ ซึ่งปัจจุบันเป็นวิศวกร พวกเขาตกลงกันจัดตั้งสมาคมอิสลามขึ้นในนาม "สมาคมป้องกันสิ่งต้องห้าม"

ค่าบำรุงของสมาชิกอยู่ระหว่างห้าถึงสิบมิลลีมต่อสัปดาห์ งานของสมาคมแบ่งกันทำในหมู่สมาชิก บางคนมีหน้าที่เตรียมเนื้อหาและร่างถ้อยคำของจดหมาย อีกคนหนึ่งมีหน้าที่เขียนจดหมายเหล่านั้นด้วยหมึกสำหรับทำสำเนา คนที่สามมีหน้าที่ทำสำเนาจดหมาย ส่วนที่เหลือมีหน้าที่นำจดหมายไปส่งให้ผู้รับ

ผู้รับจดหมายคือบุคคลที่สมาคมได้รับข่าวว่ากระทำบาปบางอย่าง หรือประกอบอิบาดะฮ์ไม่ถูกต้องตามรูปแบบที่ควรเป็น โดยเฉพาะการละหมาด ผู้ใดไม่ถือศีลอดในเดือนเราะมะฎอนและมีสมาชิกคนใดเห็นเข้า สมาชิกผู้นั้นก็จะแจ้งเรื่องของเขา แล้วเขาก็จะได้รับจดหมายที่ห้ามปรามอย่างรุนแรงจากความชั่วนี้ ผู้ใดบกพร่องในการละหมาดของตน ไม่มีความนอบน้อมสมาธิ (คุชูอ์) และไม่สงบนิ่ง (ฏุมะอ์นีนะฮ์) ในละหมาด ก็จะได้รับจดหมายเช่นเดียวกัน ผู้ใดสวมใส่เครื่องประดับทองคำก็จะได้รับจดหมายห้ามปราม ซึ่งระบุบทบัญญัติทางศาสนาว่าด้วยการสวมใส่ทองคำ และสตรีคนใดที่สมาชิกคนหนึ่งเห็นว่าตบตีใบหน้าตนเองในงานศพ หรือร้องคร่ำครวญด้วยถ้อยคำแบบยุคญาฮิลียะฮ์ สามีหรือผู้ปกครองของนางก็จะได้รับจดหมาย เป็นเช่นนี้เรื่อยไป ไม่ว่าผู้ใดจะเป็นเด็กหรือผู้ใหญ่ หากเป็นที่รู้กันว่าเขากระทำบาปใด ๆ เขาก็จะได้รับจดหมายจากสมาคมที่ห้ามปรามเขาอย่างรุนแรงจากสิ่งที่เขากระทำอยู่

ด้วยความที่สมาชิกยังอายุน้อย ไม่มีใครจับตามองพวกเขาหรือระแวงสงสัยในตัวพวกเขา จึงเป็นเรื่องง่ายที่พวกเขาจะล่วงรู้ทุกสิ่ง โดยที่ผู้คนไม่ระวังตัวจากพวกเขาเลย ผู้คนต่างคิดว่านี่เป็นการกระทำของอาจารย์ของเรา ชัยค์ซะห์รอน (เราะฮิมะฮุลลอฮ์) พวกเขาจึงไปพบท่านและตำหนิท่านอย่างรุนแรง พร้อมทั้งขอให้ท่านพูดกับพวกเขาตรง ๆ ในสิ่งที่ท่านต้องการแทนการเขียนจดหมายเช่นนี้ ส่วนท่านก็ปฏิเสธและปกป้องตนเองจากข้อกล่าวหานั้น แต่พวกเขาแทบไม่เชื่อ จนกระทั่งวันหนึ่งท่านเองก็ได้รับจดหมายจากสมาคม ซึ่งเตือนให้…

ให้เขาตระหนักว่า ท่านได้ละหมาดฟัรฎูซุฮริระหว่างเสา ซึ่งเป็นสิ่งที่มักรูฮ์ ทั้งที่ท่านเป็นผู้รู้ประจำเมือง ท่านจึงจำเป็นต้องห่างไกลจากสิ่งที่มักรูฮ์ เพื่อให้คนทั่วไปห่างไกลจากสิ่งที่หะรอม ข้าพเจ้าจำได้ว่าในตอนนั้นท่านเชคได้เรียกข้าพเจ้าไปพบ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน (ขณะนั้นข้าพเจ้ายังคงไปมาหาสู่ท่านในการเรียนทั่วไปอยู่เสมอ แม้จะออกจากโรงเรียนหรือห้องสมุดของท่านแล้วก็ตาม) เพื่อให้เราตรวจสอบหุกมข้อนี้ด้วยกันในหนังสือ "ฟัตหุลบารี ฟี ชัรหิ เศาะฮีหิลบุคอรี" ข้าพเจ้ายังจำเรื่องนี้ได้ราวกับเพิ่งเกิดขึ้นวันนี้ ข้าพเจ้าอ่านให้ท่านฟังไปพลางยิ้มไปพลาง ส่วนท่านก็สงสัยว่าใครกันที่เขียนจดหมายถึงท่าน แล้วท่านก็พบว่าความถูกต้องอยู่ฝ่ายพวกเขา ต่อมาข้าพเจ้าได้แจ้งเรื่องนี้แก่สมาชิกสมาคม พวกเขาต่างดีใจกันยิ่งนัก

สมาคมดำเนินงานต่อไปนานกว่าหกเดือน และเป็นที่ประหลาดใจและฉงนสนเท่ห์ของผู้คน จนกระทั่งความลับของสมาคมถูกเปิดเผยโดยเจ้าของร้านกาแฟคนหนึ่ง เขาได้เรียกนักเต้นรำหญิงมาแสดงที่ร้าน แล้วก็ได้รับจดหมายจากสมาคม จดหมายเหล่านั้นไม่ได้ส่งทางไปรษณีย์เพื่อประหยัดค่าใช้จ่าย แต่จะมีสมาชิกคนหนึ่งนำไปวางไว้ในที่ที่เจ้าของจดหมายจะสังเกตเห็น เขาจะได้รับจดหมายโดยไม่เห็นว่าใครเป็นผู้นำมา ทว่าเจ้าของร้านผู้นี้ช่างสังเกต เขารู้สึกถึงความเคลื่อนไหวของผู้ถือจดหมาย จึงจับตัวเขาไว้พร้อมกับจดหมาย และตำหนิเขาอย่างรุนแรงต่อหน้าผู้คนในร้านกาแฟ สมาคมจึงเป็นที่รู้จักด้วยเหตุนี้ บรรดาสมาชิกจึงเห็นควรลดกิจกรรมลง และหันไปใช้วิธีอื่นในการยับยั้งสิ่งที่หะรอม

สู่โรงเรียนฝึกหัดครูชั้นต้นที่ดะมันฮูร

นักเรียนผู้นี้ได้รักษาคำมั่นสัญญาของตน เขาท่องจำอัลกุรอานส่วนที่ได้มาจากโรงเรียนอัร-เราะชาดต่อไป และท่องเพิ่มอีกหนึ่งในสี่จนถึงซูเราะฮ์ยาซีน ต่อมาสภาจังหวัดอัล-บุหัยเราะฮ์มีมติยกเลิกระบบโรงเรียนเตรียม และปรับเปลี่ยนเป็นโรงเรียนประถม นักเรียนผู้นี้จึงไม่มีทางเลือกอื่น นอกจากจะเลือกระหว่างสมัครเข้าสถาบันศาสนาที่อเล็กซานเดรียเพื่อเป็นนักศึกษาอัล-อัซฮัร หรือสมัครเข้าโรงเรียนฝึกหัดครูชั้นต้นที่ดะมันฮูรเพื่อย่นระยะทาง และได้เป็นครูภายในสามปี ในที่สุดความเห็นที่สองก็มีน้ำหนักมากกว่า เมื่อถึงกำหนดยื่นใบสมัคร เขาก็ยื่นใบสมัครจริง ๆ แต่มีอุปสรรคอยู่สองประการ ประการแรกคืออายุ เพราะเขายังอายุเพียงสิบสามปีครึ่ง ขณะที่อายุขั้นต่ำในการรับเข้าเรียนคือสิบสี่ปีเต็ม ประการที่สองคือการท่องจำอัลกุรอานให้ครบถ้วน เนื่องจากนั่นเป็นเงื่อนไข

…การรับเข้าเรียน และจำเป็นต้องผ่านการสอบปากเปล่าในวิชาอัลกุรอานอันทรงเกียรติ ครูใหญ่ของโรงเรียนในเวลานั้นคือท่านอาจารย์บะชีร อัด-ดุสูกี มูซา (ซึ่งปัจจุบันเกษียณอายุแล้ว) ท่านเป็นผู้มีน้ำใจและอ่อนโยน ท่านจึงผ่อนปรนให้แก่นักเรียนผู้นั้นโดยยกเว้นเงื่อนไขเรื่องอายุ และยอมรับคำมั่นของเขาว่าจะท่องจำอัลกุรอานส่วนที่เหลืออีกหนึ่งในสี่ให้ครบ ท่านอนุญาตให้เขาเข้าสอบข้อเขียนและสอบปากเปล่า แล้วเขาก็สอบผ่านทั้งสองอย่าง นับแต่นั้นเขาก็ได้เป็นนักเรียนของโรงเรียนฝึกหัดครูชั้นต้นแห่งเมืองดะมันฮูร

ฏอริเกาะฮ์อัล-หะศอฟียะฮ์

ที่มัสยิดเล็กแห่งนั้น ข้าพเจ้าได้เห็น "พี่น้องอัล-หะศอฟียะฮ์" ร่วมกันซิกรุลลอฮ์ตะอาลาหลังละหมาดอิชาอ์ทุกคืน ขณะนั้นข้าพเจ้าเข้าฟังบทเรียนของชัยค์ซะฮ์รอน (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ระหว่างมัฆริบกับอิชาอ์อย่างสม่ำเสมออยู่แล้ว วงซิกร์นั้นดึงดูดใจข้าพเจ้าด้วยเสียงที่ประสานกันอย่างเป็นระเบียบ บทนะชีดที่ไพเราะ และบรรยากาศทางจิตวิญญาณที่เปี่ยมล้น ข้าพเจ้ายังประทับใจในความใจกว้างของบรรดาผู้ซิกร์เหล่านั้น ทั้งเหล่าผู้อาวุโสผู้ทรงคุณธรรมและเหล่าคนหนุ่มผู้ศอลิห์ ตลอดจนความถ่อมตนที่พวกเขามีต่อเด็ก ๆ ตัวเล็ก ๆ ที่บุกเข้าไปในวงของพวกเขาเพื่อร่วมซิกรุลลอฮ์ตะบาเราะกะวะตะอาลา ข้าพเจ้าจึงเข้าร่วมวงซิกร์นี้อย่างสม่ำเสมออีกเช่นกัน

ความสัมพันธ์ระหว่างข้าพเจ้ากับคนหนุ่มในหมู่พี่น้องอัล-หะศอฟียะฮ์เหล่านี้ได้แน่นแฟ้นขึ้น ในจำนวนนั้นมีผู้นำทั้งสามคือ ชัยค์ชัลบี อัร-ริญาล ชัยค์มุหัมมัด อบูชูชะฮ์ และชัยค์ซัยยิด อุษมาน รวมทั้งบรรดาคนหนุ่มผู้ศอลิห์ที่มีอายุใกล้เคียงกับพวกเรามากที่สุดในหมู่ผู้ซิกร์ ได้แก่ มุหัมมัด อะฟันดี อัด-ดิมยาฏี ศอวี อะฟันดี อัศ-ศอวี อับดุลมุตะอาล อะฟันดี ซันกัล และคนอื่น ๆ ทำนองเดียวกันนี้ ในวงอันจำเริญนี้เองที่ข้าพเจ้าได้พบกับท่านอาจารย์อะห์มัด อัส-สุกกะรี (รองผู้นำของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน) เป็นครั้งแรก การพบกันครั้งนี้ส่งผลอย่างลึกซึ้งต่อชีวิตของเราทั้งสองคน

นับแต่นั้นมา ชื่อของชัยค์อัล-หะศอฟีก็ก้องอยู่ในหูของข้าพเจ้าเสมอ และประทับลงในส่วนลึกของหัวใจอย่างยิ่งใหญ่ ความปรารถนาและความโหยหาที่จะได้พบท่าน ได้นั่งร่วมกับท่าน และได้รับวิชาความรู้จากท่าน ก็หวนกลับมาเป็นระยะ ๆ ข้าพเจ้าเริ่มอ่านอัล-วะซีฟะฮ์ (บทซิกร์ประจำ) ทางจิตวิญญาณทั้งเช้าและเย็นอย่างสม่ำเสมอ สิ่งที่ทำให้ข้าพเจ้าชื่นชมบทซิกร์นี้มากยิ่งขึ้นก็คือ บิดาของข้าพเจ้าได้เขียนอรรถาธิบายอันประณีตไว้ โดยยกหลักฐานจากหะดีษที่เศาะฮีหฺมาประกอบสำนวนซิกร์ในบทนั้นเกือบทั้งหมด และท่านตั้งชื่อหนังสือเล่มนี้ว่า "ตันวีร อัล-อัฟอิดะฮ์ อัซ-ซะกียะฮ์ บิอะดิลละฮ์ อัซการ อัซ-ซัรรูกียะฮ์" บทซิกร์ประจำนี้ไม่ได้มีอะไรมากไปกว่าอายะฮ์ต่าง ๆ จากคัมภีร์อันทรงเกียรติ…

และหะดีษต่าง ๆ จากบทดุอาอ์ยามเช้าและยามเย็นที่มีรายงานอยู่ในตำราซุนนะฮ์เกือบทั้งหมด โดยไม่มีถ้อยคำภาษาต่างชาติ สำนวนเชิงปรัชญา หรือข้อความที่ใกล้เคียงกับ "ชะฏ็อฮาต" (ถ้อยคำเลยเถิดของพวกซูฟี) มากกว่าจะเป็นบทดุอาอ์แต่อย่างใด

ในช่วงเวลานั้น ข้าพเจ้าได้หนังสือ อัล-มันฮัล อัศ-ศอฟี ฟี มะนากิบ หะสะนัยน์ อัล-ฮะศอฟี มา ท่านผู้นี้เป็นชัยค์คนแรกของฏ่อรีเกาะฮ์ และเป็นบิดาของชัยค์คนปัจจุบัน คือท่านผู้ทรงเกียรติชัยค์อับดุลวะฮ์ฮาบ อัล-ฮะศอฟี ขออัลลอฮ์ทรงให้ท่านมีอายุยืนยาวและทรงให้ผู้คนได้รับประโยชน์จากท่าน ชัยค์หะสะนัยน์เสียชีวิตไปโดยที่ข้าพเจ้าไม่เคยได้พบท่าน ท่านเสียชีวิตในวันพฤหัสบดีที่ 17 ญุมาดัลอาคิเราะฮ์ ฮิจเราะฮ์ศักราช 1328 ขณะนั้นข้าพเจ้ามีอายุสิบสี่ปี จึงไม่เคยได้พบปะท่าน แม้ท่านจะเดินทางมาที่เมืองของเราบ่อยครั้งก็ตาม

ข้าพเจ้าจึงตั้งใจอ่านหนังสือเล่มนั้น และได้รู้จากหนังสือว่าท่านซัยยิดหะสะนัยน์ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน เป็นอุละมาอ์แห่งอัล-อัซฮัร ศึกษาฟิกฮ์ตามมัซฮับของอิมามอัช-ชาฟิอี และศึกษาวิชาการศาสนาอย่างกว้างขวางจนเปี่ยมล้นและแตกฉาน หลังจากนั้นท่านจึงรับฏ่อรีเกาะฮ์จากชัยค์จำนวนมากในยุคของท่าน ท่านมุมานะและทุ่มเทในอิบาดะฮ์ การซิกรุลลอฮ์ และการปฏิบัติความภักดีอย่างสม่ำเสมอ ถึงขั้นที่ท่านไปทำหัจญ์มากกว่าหนึ่งครั้ง และในการทำหัจญ์แต่ละครั้ง ท่านทำอุมเราะฮ์มากกว่าหนึ่งครั้ง

บรรดาสหายและลูกศิษย์ของท่านกล่าวว่า "เราไม่เคยเห็นใครเข้มแข็งในการภักดีต่ออัลลอฮ์ การปฏิบัติสิ่งที่เป็นฟัรฎู และการรักษาซุนนะฮ์และอิบาดะฮ์สุนัตยิ่งไปกว่าท่าน" ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน แม้ในช่วงบั้นปลายชีวิตที่ท่านชราภาพและมีอายุเกินหกสิบปีแล้วก็ตาม

ต่อมาท่านเริ่มเชิญชวนผู้คนสู่อัลลอฮ์ตามแนวทางของชาวฏ่อรีเกาะฮ์ แต่ด้วยความรู้แจ้งและความสว่างไสว บนหลักการที่ถูกต้องและเที่ยงตรง การเผยแผ่ของท่านจึงตั้งอยู่บนความรู้และการสั่งสอน ฟิกฮ์ อิบาดะฮ์ ความภักดี และการซิกรุลลอฮ์ ท่านต่อต้านบิดอะฮ์และความเชื่องมงายที่แพร่หลายในหมู่สมาชิกของฏ่อรีเกาะฮ์เหล่านี้ ปกป้องอัลกุรอานและซุนนะฮ์ในทุกกรณี ระมัดระวังการตีความที่ผิดเพี้ยนและ "ชะฏ็อฮาต" ที่ก่อความเสียหาย กำชับในความดีและห้ามปรามความชั่ว ตลอดจนให้คำตักเตือนในทุกสถานการณ์ จนถึงขั้นที่ท่านได้เปลี่ยนแปลงแนวปฏิบัติหลายอย่างที่ท่านเห็นว่าขัดแย้งกับอัลกุรอานและซุนนะฮ์ แม้กระทั่งสิ่งที่บรรดาชัยค์ของท่านเองเคยปฏิบัติกันมา

สิ่งที่ตรึงใจข้าพเจ้าและครองหัวใจข้าพเจ้ามากที่สุดจากชีวประวัติของท่าน ขออัลลอฮ์ทรงพอพระทัยท่าน คือความเด็ดเดี่ยวของท่านในการกำชับความดีและห้ามปรามความชั่ว ท่านไม่เกรงกลัวคำตำหนิของผู้ใดในเรื่องนี้ และไม่ละเลยการกำชับและการตักเตือน ไม่ว่าจะอยู่ต่อหน้าผู้ใหญ่หรือผู้ยิ่งใหญ่เพียงใดก็ตาม ตัวอย่างหนึ่งคือ ครั้งหนึ่งท่านไปเยี่ยมริยาฎ บาชา ขณะที่เขาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี

ขณะนั้นมีอุละมาอ์ท่านหนึ่งเข้ามาให้สลามแก่ท่านปาชา และก้มตัวลงจนเกือบเท่าการรุกูอ์ ท่านชัยค์จึงลุกขึ้นด้วยความโกรธ ตบแก้มของเขาด้วยฝ่ามือ และตวาดเขาอย่างรุนแรงว่า "จงยืนตัวให้ตรงเถิดท่าน เพราะการรุกูอ์นั้นไม่อนุญาตให้กระทำเว้นแต่แด่อัลลอฮ์เท่านั้น พวกท่านอย่าได้ทำให้ศาสนาและความรู้ต้องตกต่ำ แล้วอัลลอฮ์จะทรงทำให้พวกท่านตกต่ำ" ทั้งอุละมาอ์ผู้นั้นและท่านปาชาต่างไม่อาจเอาผิดใดๆ กับท่านได้เลย

ครั้งหนึ่งมีปาชาท่านหนึ่งซึ่งเป็นสหายของริยาฎปาชาเข้ามา ที่นิ้วของเขาสวมแหวนทองคำ และในมือถือไม้เท้าที่มีด้ามจับเป็นทองคำเช่นกัน ท่านชัยค์จึงหันไปหาเขาแล้วกล่าวว่า "นี่แน่ะท่าน การใช้ทองคำเป็นเครื่องประดับเช่นนี้เป็นสิ่งที่หะรอมสำหรับผู้ชาย แต่เป็นที่อนุมัติสำหรับผู้หญิง ดังนั้นจงมอบสองสิ่งนี้ให้แก่สตรีบางคนในครอบครัวของท่านเถิด และอย่าได้ฝ่าฝืนคำสั่งของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ" ชายผู้นั้นทำท่าจะโต้แย้ง ริยาฎปาชาจึงเข้ามาแทรกและแนะนำให้ทั้งสองรู้จักกัน แต่ท่านชัยค์ยังคงยืนกรานว่าจะต้องถอดทั้งด้ามจับและแหวนออกเสีย เพื่อให้ความชั่ว (มุงกัร) นี้หมดไป

อีกครั้งหนึ่ง ท่านได้เข้าเฝ้าเคดีฟเตาฟีกปาชาพร้อมกับบรรดาอุละมาอ์ในการเข้าเฝ้าครั้งหนึ่ง ท่านกล่าวสลามแก่เคดีฟด้วยเสียงที่ได้ยินชัดเจน แต่เคดีฟตอบสลามท่านด้วยการโบกมือเป็นสัญญาณเท่านั้น ท่านจึงกล่าวแก่เขาด้วยความหนักแน่นและเด็ดเดี่ยวว่า "การตอบสลามนั้นต้องตอบด้วยถ้อยคำที่เหมือนกัน หรือด้วยถ้อยคำที่ดีกว่า ดังนั้นท่านจงกล่าวว่า วะอะลัยกุมุสสลาม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ ส่วนการตอบด้วยการให้สัญญาณเพียงอย่างเดียวนั้นไม่อนุญาต" เคดีฟจึงไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องตอบสลามท่านด้วยวาจา และกล่าวชื่นชมจุดยืนของท่านและการยึดมั่นในศาสนาของท่าน

ครั้งหนึ่ง ท่านได้ไปเยี่ยมศิษย์ (มุรีด) คนหนึ่งซึ่งเป็นข้าราชการอยู่ในสำนักงานแห่งหนึ่งของกรมสำรวจที่ดิน ท่านเห็นรูปปั้นปูนปลาสเตอร์บางชิ้นวางอยู่บนโต๊ะทำงานของเขา จึงถามว่า "นี่คืออะไรหรือ คุณคนนั้น" เขาตอบว่า "นี่คือรูปปั้นที่เราจำเป็นต้องใช้ในงานของเรา" ท่านกล่าวว่า "สิ่งนี้เป็นที่หะรอม" แล้วท่านก็หยิบรูปปั้นนั้นขึ้นมาและหักคอของมัน ในขณะนั้นเองผู้ตรวจการชาวอังกฤษได้เดินเข้ามาและเห็นเหตุการณ์ดังกล่าว เขาจึงโต้แย้งกับท่านชัยค์ถึงสิ่งที่ท่านได้กระทำ ท่านได้ตอบเขาอย่างงดงาม และทำให้เขาเข้าใจว่า อิสลามนั้นมาเพื่อสถาปนาเตาฮีดอันบริสุทธิ์ และเพื่อขจัดทุกร่องรอยของการบูชารูปเคารพไม่ว่าจะอยู่ในรูปแบบใดก็ตาม ด้วยเหตุนี้อิสลามจึงห้ามรูปปั้น เพื่อมิให้การคงอยู่ของมันกลายเป็นช่องทางนำไปสู่การเคารพบูชามัน ท่านได้อธิบายในประเด็นนี้อย่างละเอียดจนผู้ตรวจการซึ่งเคยคิดว่าในอิสลามมีร่องรอยของการบูชารูปเคารพแฝงอยู่รู้สึกพึงพอใจ เขายอมรับในคำอธิบายของท่านชัยค์และกล่าวชื่นชมท่าน

السلام على أهل الديار من المؤمنين

ครั้งหนึ่ง ท่านได้ไปเยือนมัสยิดท่านซัยยิดอัล-หุซัยน์ (ร.ฎ.) พร้อมกับศิษย์บางคน และได้ยืนอยู่ที่กุบูรเพื่อกล่าวดุอาอ์ตามที่มีรายงานมาว่า «ขอความสันติจงมีแด่ชาวแห่งที่พำนักนี้จากบรรดาผู้ศรัทธา» ศิษย์บางคนจึงกล่าวแก่ท่านว่า "โอ้…

"ท่านเชคผู้เป็นนายของเรา ขอท่านได้โปรดวิงวอนต่อท่านอัล-หุซัยน์ (ร.ฎ.) ผู้เป็นนายของเรา ให้ท่านพึงพอใจในตัวข้าพเจ้าด้วยเถิด" ท่านเชคจึงหันมาหาเขาด้วยความโกรธและกล่าวว่า "ขออัลลอฮ์ทรงพอพระทัยต่อเรา ต่อท่าน และต่อเขาด้วย" ครั้นท่านเยี่ยมเสร็จแล้ว ท่านก็อธิบายบทบัญญัติว่าด้วยการเยี่ยมสุสานแก่บรรดาพี่น้องของท่าน และชี้ให้เห็นความแตกต่างระหว่างการเยี่ยมที่เป็นบิดอะฮ์กับการเยี่ยมที่ถูกต้องตามบทบัญญัติ

บิดาของข้าพเจ้าเล่าให้ฟังว่า ครั้งหนึ่งท่านได้พบท่านเชค (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) พร้อมกับพี่น้องบางคน ณ บ้านของผู้มีหน้ามีตาคนหนึ่งแห่งเมืองอัล-มะห์มูดียะฮ์ คือ หะซัน เบก อบูซัยยิด หะซัน (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาเขา) แล้วสาวใช้ซึ่งเป็นหญิงสาวที่โตเป็นผู้ใหญ่แล้วก็เข้ามายกกาแฟมาเสิร์ฟให้ท่าน โดยเปิดแขนและศีรษะ ท่านเชคมองนางด้วยความโกรธ และสั่งนางอย่างเข้มงวดให้ไปปกปิดร่างกายเสีย ท่านไม่ยอมดื่มกาแฟนั้น และได้ให้ข้อตักเตือนอันลึกซึ้งกินใจแก่เจ้าของบ้านว่าด้วยความจำเป็นที่หญิงสาวจะต้องแต่งกายมิดชิดสำรวม แม้นางจะเป็นเพียงคนรับใช้ก็ตาม และจะต้องไม่ปล่อยให้ชายแปลกหน้าได้เห็นพวกนาง

ท่าน (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) มีเรื่องราวทำนองนี้อยู่มากมาย และล้วนแสดงถึงความละเอียดรอบคอบยิ่ง นี่คือวิถีของท่านเสมอมา

ด้านนี้เองที่ปลุกความรู้สึกชื่นชมและยกย่องอย่างสูงสุดขึ้นในใจของข้าพเจ้า บรรดาพี่น้องมักพูดถึงกะรอมาตที่จับต้องได้ของท่านเชคกันบ่อย ๆ แต่เรื่องเหล่านั้นไม่ได้ประทับใจข้าพเจ้าเท่ากับด้านการปฏิบัตินี้ ข้าพเจ้าเชื่อว่ากะรอมะฮ์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดที่อัลลอฮ์ทรงประทานเกียรติแก่ท่าน ก็คือการที่พระองค์ทรงประทานความสำเร็จให้ท่านเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ของอิสลามบนรากฐานอันถูกต้องเหล่านี้ รวมถึงความหวงแหนที่แสดงออกด้วยการกระทำต่อสิ่งต้องห้ามของอัลลอฮ์ ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง และการกำชับให้ทำความดีและห้ามปรามความชั่ว ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นในขณะที่อายุของข้าพเจ้ายังไม่เกินสิบสองปี

สิ่งที่ทำให้ข้าพเจ้ายิ่งผูกพันกับท่านเชคผู้ทรงเกียรติ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) มากขึ้น ก็คือในช่วงเวลานั้น หลังจากที่ข้าพเจ้าอ่านหนังสือ "อัล-มันฮัล" ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ข้าพเจ้าได้ฝันว่า ข้าพเจ้าไปยังสุสานของเมือง แล้วเห็นหลุมศพขนาดใหญ่หลุมหนึ่งสั่นไหวและขยับเขยื้อน จากนั้นก็สั่นไหวและกระเพื่อมแรงขึ้นจนแยกออก มีไฟลุกโชนสูงพวยพุ่งออกมาจนจรดฟากฟ้า แล้วไฟนั้นก็ก่อตัวเป็นรูปร่างของชายคนหนึ่งที่สูงใหญ่และมีรูปลักษณ์น่าเกรงขาม ผู้คนต่างพากันมารุมล้อมเขาจากทุกสารทิศ เขาตะโกนใส่พวกเขาด้วยเสียงที่ชัดเจนได้ยินทั่วกันว่า "โอ้ มนุษย์ทั้งหลาย แท้จริงอัลลอฮ์ได้ทรงอนุมัติให้พวกท่านในสิ่งที่พระองค์เคยทรงห้ามไว้แล้ว ดังนั้นจงทำตามที่พวกท่านปรารถนาเถิด" ข้าพเจ้าจึงพุ่งออกไปจากกลางฝูงชนนั้น ตะโกนใส่หน้าเขาว่า "เจ้าโกหก!" แล้วหันไปทางผู้คนและกล่าวแก่พวกเขาว่า "โอ้…

…ผู้คนทั้งหลาย นี่คืออิบลีสผู้ถูกสาปแช่ง มันมาเพื่อล่อลวงพวกท่านให้หลงออกจากศาสนาของพวกท่าน และกระซิบกระซาบ (วัสวะสะฮ์) แก่พวกท่าน ดังนั้นพวกท่านอย่าได้เอนเอียงไปตามคำพูดของมัน และอย่าได้รับฟังถ้อยคำของมันเลย” มันจึงโกรธและกล่าวว่า “เราจำเป็นต้องวิ่งแข่งกันต่อหน้าผู้คนเหล่านี้ หากเจ้าวิ่งชนะข้าและกลับไปหาพวกเขาได้โดยที่ข้าจับตัวเจ้าไม่ได้ เจ้าก็เป็นผู้พูดจริง” ข้าพเจ้าจึงยอมรับเงื่อนไขของมัน และวิ่งนำหน้ามันไปด้วยความเร็วสูงสุดของข้าพเจ้า แต่ก้าวเล็ก ๆ ของข้าพเจ้าจะเทียบกับก้าวอันมหึมาของมันได้อย่างไร ก่อนที่มันจะไล่ทันข้าพเจ้า ท่านชัยค์ – ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน – ก็ปรากฏตัวขึ้นจากทางที่ตัดผ่านมา ท่านรับข้าพเจ้าไว้แนบอก โอบกันข้าพเจ้าไว้ด้วยมือซ้าย แล้วยกมือขวาชี้ไปยังร่างนั้นพร้อมตะโกนใส่หน้ามันว่า “ถอยไป เจ้าผู้ถูกสาปแช่ง!” มันจึงหันหลังหนีและหายไป หลังจากนั้นท่านชัยค์ก็จากไป ข้าพเจ้าจึงกลับไปหาผู้คนและกล่าวแก่พวกเขาว่า “พวกท่านเห็นแล้วใช่ไหมว่าเจ้าผู้ถูกสาปแช่งนี้ทำให้พวกท่านหลงออกจากคำสั่งใช้ของอัลลอฮ์อย่างไร”

แล้วข้าพเจ้าก็ตื่นขึ้นด้วยความรู้สึกที่เปี่ยมไปด้วยความปรารถนา ความเคารพยกย่อง และการเฝ้ารอการมาถึงของท่านซัยยิดอับดุลวะฮ์ฮาบ อัล-ฮะศอฟีย์ บุตรชายของท่านชัยค์ – ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน – เพื่อที่ข้าพเจ้าจะได้พบท่านและรับแนวทาง (ฏอรีเกาะฮ์) จากท่าน แต่ท่านก็ไม่ได้มาในช่วงเวลานั้น

• เรื่องราวเกี่ยวกับสุสานนี้ทำให้ข้าพเจ้าระลึกถึงคุณูปการด้านการอบรมขัดเกลาจิตวิญญาณที่พี่น้องของเราในหนทางของอัลลอฮ์ คือท่านชัยค์มุฮัมมัด อบูชูชะฮ์ พ่อค้าแห่งเมืองอัล-มะห์มูดิยะฮ์ ได้มีต่อพวกเรา ท่านมักจะรวบรวมพวกเราราวสิบคนหรือใกล้เคียงนั้น แล้วพาพวกเราไปยังสุสาน เราจะเยี่ยมกุบูร และนั่งอยู่ในมัสยิดของชัยค์อัน-นุญัยลีย์ อ่านบทวะซีฟะฮ์ (บทซิกิรประจำ) จากนั้นท่านก็จะเล่าเรื่องราวของบรรดาผู้ศอลิหฺและสภาพของพวกเขาให้เราฟัง ซึ่งทำให้หัวใจอ่อนโยนและน้ำตาไหลริน แล้วท่านก็จะพาพวกเราไปดูหลุมศพที่เปิดอยู่ เตือนให้เราระลึกถึงจุดจบของเราที่จะต้องไปสู่ที่นั่น ทั้งความมืดมิดของหลุมศพและความเปล่าเปลี่ยวของมัน ท่านร้องไห้และพวกเราก็ร้องไห้ไปพร้อมกับท่าน จากนั้นพวกเราก็เตาบะฮ์ใหม่ด้วยความนอบน้อม ความรู้สึกอันแรงกล้า การมีใจจดจ่ออย่างน่าอัศจรรย์ ความสำนึกเสียใจ และความตั้งใจแน่วแน่ บ่อยครั้งท่านจะผูกกำไลที่ทำจากเชือกเส้นหนา “ดูบาเราะฮ์” รอบข้อมือของพวกเราแต่ละคน เพื่อให้เป็นเครื่องเตือนใจถึงการเตาบะฮ์ และท่านสั่งเสียพวกเราว่า หากผู้ใดในหมู่พวกเราถูกจิตใจของตนยุยงให้ทำบาป หรือถูกชัยฏอนครอบงำ ก็ให้เขาจับกำไลเส้นนี้ไว้ และให้ระลึกว่าเขาได้เตาบะฮ์ต่ออัลลอฮ์แล้ว และได้ให้สัญญาต่อพระองค์ว่าจะภักดีต่อพระองค์และละทิ้งการฝ่าฝืนพระองค์ พวกเราได้รับประโยชน์จากคำแนะนำนี้อย่างมาก ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีงามแก่ท่านแทนพวกเราด้วยเถิด

ข้าพเจ้ายังคงมีหัวใจผูกพันอยู่กับท่านชัยค์ – ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน – จนกระทั่งข้าพเจ้าได้เข้าเรียนที่โรงเรียนฝึกหัดครูขั้นต้นในเมืองดะมันฮูร ซึ่งเป็นที่ฝังศพและที่ตั้งสุสานของท่านชัยค์ รวมทั้งฐานรากของมัสยิดของท่านที่ในเวลานั้นยังสร้างไม่แล้วเสร็จ และได้สร้างเสร็จ…

หลังจากนั้น ข้าพเจ้าก็ไปร่วมฮัฎเราะฮ์ (วงซิกรุลลอฮ์) ที่มัสยิดอัต-เตาบะฮ์เป็นประจำทุกคืน ข้าพเจ้าถามว่าใครคือมุก็อดดิม (ผู้นำ) ของบรรดาพี่น้อง จึงได้ทราบว่าเป็นชายผู้ศอลิฮ์และยำเกรง คือ ท่านเชคบัสยูนี อัล-อับด์ พ่อค้าผู้หนึ่ง ข้าพเจ้าจึงขอให้ท่านอนุญาตให้ข้าพเจ้าให้สัตยาบัน (อะฮ์ด์) ต่อท่าน ท่านก็ยินยอม และสัญญาว่าจะแนะนำข้าพเจ้าต่อท่านซัยยิดอับดุลวะฮ์ฮาบเมื่อท่านมาถึง จนถึงเวลานั้นข้าพเจ้ายังไม่เคยให้บัยอะฮ์อย่างเป็นทางการต่อผู้ใดในเฏาะรีเกาะฮ์ เป็นเพียง "มุฮิบ" (ผู้รัก) ตามศัพท์ที่พวกเขาใช้กัน

ต่อมาท่านซัยยิดอับดุลวะฮ์ฮาบ ขออัลลอฮ์ทรงให้ผู้คนได้รับประโยชน์จากท่าน ได้เดินทางมายังเมืองดะมันฮูร บรรดาพี่น้องแจ้งข่าวนี้แก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้าดีใจยิ่งนัก จึงไปพบท่านผู้เป็นดั่งบิดา เชคบัสยูนี และขอให้ท่านแนะนำข้าพเจ้าต่อท่านเชค ท่านก็ทำตามนั้น เหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นหลังละหมาดอัศรีของวันที่ 4 เดือนเราะมะฎอน ปีฮิจเราะฮ์ศักราช 1341 หากความจำไม่คลาดเคลื่อน วันนั้นตรงกับวันอาทิตย์ ข้าพเจ้าได้รับเฏาะรีเกาะฮ์อัล-ฮะศอฟียะฮ์ อัช-ชาซิลียะฮ์ จากท่าน และท่านได้อบรมข้าพเจ้าเรื่องบทวิริดและกิจวัตรต่าง ๆ ของเฏาะรีเกาะฮ์นี้

ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีอันประเสริฐยิ่งแก่ท่านซัยยิดอับดุลวะฮ์ฮาบแทนพวกเรา การได้อยู่ใกล้ชิดท่านเป็นประโยชน์แก่ข้าพเจ้าอย่างยิ่ง และข้าพเจ้าไม่รู้จักสิ่งใดในศาสนาและแนวทางของท่านนอกจากความดี ท่านโดดเด่นทั้งในบุคลิกภาพ การชี้แนะ และแนวปฏิบัติด้วยคุณลักษณะที่ดีงามมากมาย ได้แก่ ความสงวนตนอย่างสมบูรณ์ต่อสิ่งที่อยู่ในมือผู้อื่น ความจริงจังในทุกเรื่อง และการไม่ปล่อยเวลาให้หมดไปกับสิ่งอื่นนอกจากการสอนหรือการเรียนรู้ การซิกรุลลอฮ์ การภักดี หรือการทำอิบาดะฮ์ ไม่ว่าจะอยู่ตามลำพังหรืออยู่กับพี่น้องและบรรดามุรีดของท่าน รวมถึงการชี้นำพี่น้องเหล่านี้อย่างดีเยี่ยมและพาพวกเขาสู่ภราดรภาพ ความเข้าใจในศาสนา และการภักดีต่ออัลลอฮ์อย่างเป็นรูปธรรม

ข้าพเจ้าจำได้ว่าวิธีการอบรมอันชาญฉลาดอย่างหนึ่งของท่าน คือท่านไม่อนุญาตให้พี่น้องที่มีการศึกษาถกเถียงกันมากในประเด็นขัดแย้งหรือเรื่องที่คลุมเครือ หรือยกคำพูดของพวกไม่เชื่อในพระเจ้า พวกซินดีก หรือพวกมิชชันนารีมากล่าวซ้ำต่อหน้าพี่น้องที่เป็นคนทั่วไป ท่านกล่าวแก่พวกเขาว่า "จงเก็บเรื่องเหล่านี้ไว้ในวงสนทนาเฉพาะของพวกท่าน แล้วศึกษากันเองในหมู่พวกท่าน ส่วนต่อหน้าคนเหล่านี้ จงพูดถึงความหมายที่จับใจและนำไปปฏิบัติได้ ซึ่งชี้นำพวกเขาไปสู่การภักดีต่ออัลลอฮ์ เพราะข้อสงสัยอาจติดค้างอยู่ในใจของคนใดคนหนึ่งในหมู่พวกเขาโดยที่เขาไม่เข้าใจคำโต้ตอบ แล้วความเชื่อของเขาก็สับสนโดยไม่มีเหตุอันควร และพวกท่านเองจะกลายเป็นต้นเหตุของเรื่องนั้น"

ข้าพเจ้ายังจำได้ว่า ถ้อยคำหนึ่งของท่านที่ข้าพเจ้ายังจดจำได้จนถึงทุกวันนี้ ซึ่งท่านกล่าวแก่ข้าพเจ้าและพี่น้องของข้าพเจ้า อุสตาซอะห์มัด อัส-สุกกะรีย์ ในการนั่งสนทนาครั้งหนึ่ง มีใจความว่า "ฉันคาดการณ์ว่าอัลลอฮ์จะทรงรวมหัวใจทั้งหลายไว้กับพวกเธอ และจะทรงให้ผู้คนจำนวนมากมาเข้าร่วมกับพวกเธอ

وَمَا شَهِدْنَا إِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حَافِظِينَ ﴿٨١﴾

ดังนั้นพึงรู้เถิดว่า อัลลอฮ์จะทรงสอบถามพวกท่านถึงเวลาของบรรดาผู้ที่จะมาชุมนุมอยู่กับพวกท่านเหล่านี้ ว่าพวกท่านได้ทำให้เวลานั้นเกิดประโยชน์แก่พวกเขาหรือไม่ เพื่อพวกเขาจะได้รับผลบุญ และพวกท่านก็ได้รับเช่นเดียวกับพวกเขา หรือว่าเวลานั้นผ่านไปอย่างสูญเปล่า แล้วพวกเขาก็จะถูกเอาผิด และพวกท่านก็จะถูกเอาผิดด้วย?.. คำชี้แนะทั้งหมดของท่านล้วนมุ่งไปสู่ความดีเช่นนี้ และเราไม่รู้จักท่านนอกจากในทางที่ดี «และเรามิได้เป็นพยานนอกจากด้วยสิ่งที่เรารู้ และเรามิได้เป็นผู้ล่วงรู้สิ่งเร้นลับ» (ซูเราะฮ์ยูซุฟ 12:81)

ในช่วงเวลานั้น เราเห็นควรที่จะก่อตั้งสมาคมเพื่อการปฏิรูปขึ้นในอัล-มะห์มูดิยะฮ์ คือ "สมาคมการกุศลอัล-หะศอฟียะฮ์" โดยได้เลือกอะห์มัด อะฟันดี อัส-สุกกะรี พ่อค้าในอัล-มะห์มูดิยะฮ์ เป็นประธาน และข้าพเจ้าได้รับเลือกเป็นเลขานุการ สมาคมได้ดำเนินงานในสองด้านที่สำคัญ ด้านแรก คือ การเผยแผ่การเชิญชวนสู่คุณธรรมอันดีงาม และการต่อต้านสิ่งชั่วร้ายและสิ่งต้องห้ามที่แพร่หลาย เช่น สุรา การพนัน และบิดอะฮ์ในงานศพ ด้านที่สอง คือ การต่อต้านคณะมิชชันนารีโปรเตสแตนต์ที่เข้ามาตั้งมั่นอยู่ในเมืองนั้น คณะดังกล่าวประกอบด้วยหญิงสาวสามคน มีมิสซิส "ไวต์" เป็นหัวหน้า พวกนางได้เผยแผ่ศาสนาคริสต์ภายใต้ร่มเงาของการรักษาพยาบาล การสอนงานปักผ้า และการให้ที่พักพิงแก่เด็ก ๆ ทั้งชายและหญิง สมาคมได้ต่อสู้เพื่อภารกิจของตนอย่างน่ายกย่อง และต่อมาสมาคม "อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน" ก็ได้สืบสานการต่อสู้นี้ต่อจากสมาคมดังกล่าว

ความสัมพันธ์ระหว่างเรากับท่านอาจารย์ของเรา อัส-สัยยิด อับดุลวะฮ์ฮาบ ยังคงดำเนินไปด้วยดีที่สุด จนกระทั่งสมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนได้ถูกก่อตั้งและแพร่ขยายออกไป ท่านมีความเห็นของท่านในเรื่องนี้ และเราก็มีความเห็นของเรา ต่างฝ่ายต่างยึดมั่นในความเห็นของตน ถึงกระนั้น เรายังคงมีต่ออัส-สัยยิด — ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่ท่านแทนเรา — ความเคารพอันสูงส่งที่สุดที่ศิษย์ผู้รักและจริงใจจะพึงมีต่ออาจารย์ผู้รอบรู้ ผู้ปฏิบัติตามความรู้ และผู้ยำเกรง ผู้ซึ่งตักเตือนด้วยความบริสุทธิ์ใจ และชี้แนะได้อย่างดีเยี่ยม

ทัศนะเกี่ยวกับตะเศาวุฟ

บางทีอาจเป็นประโยชน์ที่ข้าพเจ้าจะบันทึกไว้ในบันทึกความทรงจำนี้ ถึงข้อคิดบางประการเกี่ยวกับตะเศาวุฟและเฏาะรีเกาะฮ์ต่าง ๆ ในประวัติศาสตร์ของการดะอ์วะฮ์อิสลาม ซึ่งครอบคลุมถึงการกำเนิดของตะเศาวุฟ อิทธิพลของมัน สภาพที่มันได้กลายเป็นในภายหลัง และแนวทางที่เฏาะรีเกาะฮ์เหล่านี้จะเป็นประโยชน์ต่อสังคมมุสลิมได้ ทั้งนี้ ข้าพเจ้าจะไม่พยายามค้นคว้าอย่างละเอียดถี่ถ้วนในเชิงวิชาการ หรือเจาะลึกในความหมายเชิงศัพท์วิชาการ เพราะนี่เป็นเพียงบันทึกความทรงจำที่เขียนขึ้นตามที่นึกได้อย่างเป็นธรรมชาติ

…แล้วบันทึกสิ่งที่ผุดขึ้นในความคิดและสิ่งที่ความรู้สึกเคลื่อนไหวไปตามนั้น หากถูกต้องก็มาจากอัลลอฮ์ และการสรรเสริญเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์ หากเป็นอย่างอื่น ข้าพเจ้าก็ตั้งใจเพียงความดี และกิจการทั้งหลายเป็นของอัลลอฮ์ทั้งก่อนหน้าและภายหลัง

ในช่วงต้นศตวรรษแรก อาณาเขตของรัฐอิสลามได้แผ่ขยายกว้างขวาง การพิชิตดินแดนมีมากมาย โลกดุนยาได้หลั่งไหลเข้ามาหามุสลิมจากทุกสารทิศ และผลผลิตจากทุกสิ่งก็กลายเป็นที่โปรดปรานของพวกเขา จนถึงขั้นที่ต่อมาเคาะลีฟะฮ์ของพวกเขากล่าวกับก้อนเมฆกลางท้องฟ้าว่า "จงไปทางตะวันออกหรือตะวันตกก็ได้ เพราะไม่ว่าฝนของเจ้าจะตกที่ใด ภาษีที่ดินจากที่นั่นก็จะมาถึงข้า" ย่อมเป็นเรื่องธรรมดาที่พวกเขาจะหันเข้าหาดุนยานี้ เสพสุขกับความสำราญของมัน และลิ้มรสความหวานชื่นและความดีงามของมัน บางครั้งอย่างพอประมาณ และบางครั้งอย่างฟุ่มเฟือย และเป็นเรื่องธรรมดาเช่นกันว่า เมื่อเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมนี้ จากความสมถะในยุคแห่งนุบูวะฮ์อันรุ่งโรจน์ ไปสู่ความอ่อนนุ่มและความรื่นรมย์ของชีวิตในเวลาต่อมา ก็จะมีนักเผยแผ่ผู้ทรงอิทธิพลจากบรรดาผู้ศอลิห์ ผู้ยำเกรง ผู้รู้ และผู้มีคุณธรรม ลุกขึ้นมาชักชวนผู้คนให้สมถะต่อความสุขสำราญอันไม่จีรังของชีวิตนี้ และเตือนพวกเขาให้ระลึกถึงความสุขอันจีรังแห่งอาคิเราะฮ์ที่อาจถูกมองข้ามไป «และแท้จริงที่พำนักแห่งอาคิเราะฮ์นั้น คือชีวิตที่แท้จริง หากพวกเขารู้» (ซูเราะฮ์อัล-อันกะบูต 29:64)

ในบรรดาผู้แรก ๆ ที่เป็นที่รู้จักในการเผยแผ่เช่นนี้ คืออิมามผู้ให้ข้อตักเตือนผู้ยิ่งใหญ่ อัล-หะสัน อัล-บัศรีย์ และมีนักเผยแผ่ผู้ศอลิห์จำนวนมากในแนวทางเดียวกันกับท่านเดินตามท่านในเรื่องนี้ จึงเกิดเป็นกลุ่มหนึ่งในหมู่ผู้คนที่เป็นที่รู้จักด้วยการเรียกร้องสู่การรำลึกถึงอัลลอฮ์และวันอาคิเราะฮ์ การสมถะต่อดุนยา และการขัดเกลาจิตใจให้ภักดีและยำเกรงต่ออัลลอฮ์

ต่อมาสิ่งที่เกิดขึ้นกับสัจธรรมอื่น ๆ ของวิชาความรู้อิสลามก็ได้เกิดขึ้นกับสัจธรรมเหล่านี้ด้วย มันจึงมีรูปแบบเป็นศาสตร์ที่จัดระเบียบพฤติกรรมของมนุษย์ และวางแนวทางการดำเนินชีวิตเฉพาะให้แก่เขา โดยมีขั้นตอนต่าง ๆ คือ การซิกรุลลอฮ์ การอิบาดะฮ์ และการรู้จักอัลลอฮ์ และมีจุดหมายปลายทางคือการไปถึงสวรรค์และความพึงพอพระทัยของอัลลอฮ์

ภาคส่วนนี้ของศาสตร์ตะเศาวุฟ ซึ่งมีชื่อว่า "ศาสตร์แห่งการขัดเกลาและการดำเนินจิต (อัต-ตัรบิยะฮ์ วัส-สุลูก)" ไม่ต้องสงสัยเลยว่าเป็นแก่นแท้และหัวใจของอิสลาม และไม่ต้องสงสัยเลยว่าชาวศูฟีได้ไปถึงระดับหนึ่งในการเยียวยารักษาจิตใจ การบำบัด และการยกระดับจิตใจ ซึ่งนักขัดเกลาคนอื่น ๆ ไม่อาจไปถึงได้ และไม่ต้องสงสัยเลยว่าด้วยวิธีการนี้พวกเขาได้นำพาผู้คนให้ดำเนินตามแนวทางปฏิบัติจริง ทั้งในด้านการปฏิบัติสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงกำหนดเป็นฟัรฎู การหลีกห่างจากสิ่งที่พระองค์ทรงห้าม และการมุ่งหน้าสู่พระองค์อย่างจริงใจ แม้ว่าในหลายครั้งสิ่งดังกล่าวจะไม่พ้นจากความเกินเลย อันเป็นผลจากอิทธิพลของจิตวิญญาณแห่งยุคสมัยที่การเผยแผ่เหล่านี้ดำรงอยู่ เช่น ความเกินเลยในการนิ่งเงียบ การอดอาหาร…

…การอดนอนและการปลีกตัวจากผู้คน ทั้งหมดนี้ล้วนมีรากฐานในศาสนาที่สามารถย้อนกลับไปอ้างอิงได้ การนิ่งเงียบมีรากฐานมาจากการผินหลังให้แก่คำพูดไร้สาระ การอดอาหารมีรากฐานมาจากการถือศีลอดสุนัต การอดนอนมีรากฐานมาจากการละหมาดกิยามุลลัยล์ และการปลีกตัวมีรากฐานมาจากการปกป้องตนเองให้พ้นจากสิ่งที่เป็นภัย และหน้าที่ที่ต้องดูแลเอาใจใส่ตนเอง หากการปฏิบัติจริงหยุดอยู่ภายในขอบเขตที่ผู้บัญญัติศาสนาได้วางไว้นี้ ก็ย่อมจะเป็นความดีงามทั้งสิ้น

แต่แนวคิดของการเผยแผ่แบบศูฟีย์มิได้หยุดอยู่เพียงขอบเขตของการขัดเกลาพฤติกรรมและการอบรมบ่มนิสัย หากหยุดอยู่เพียงขอบเขตนี้ก็จะเป็นการดีทั้งต่อตัวแนวคิดเองและต่อผู้คน ทว่าหลังจากยุคแรก ๆ แนวคิดนี้ได้ก้าวเลยไปสู่การวิเคราะห์ประสบการณ์ทางจิตวิญญาณ (อัซวาก) และภาวะดื่มด่ำทางอารมณ์ (มะวาญิด) แล้วนำสิ่งเหล่านี้ไปผสมผสานกับศาสตร์ปรัชญาและตรรกศาสตร์ รวมทั้งมรดกตกทอดและความคิดของประชาชาติในอดีต จึงทำให้ศาสนาปะปนกับสิ่งที่ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของศาสนา และเปิดช่องโหว่กว้างใหญ่ให้แก่พวกซินดีก พวกปฏิเสธพระเจ้า หรือผู้ที่มีทัศนะและอะกีดะฮ์ที่เสื่อมเสียทุกคน ได้เข้ามาทางประตูนี้ภายใต้ชื่อของตะเศาวุฟ การเรียกร้องสู่ความสมถะและการใช้ชีวิตอย่างเรียบง่ายมัธยัสถ์ และความปรารถนาที่จะได้รับผลลัพธ์ทางจิตวิญญาณอันน่าอัศจรรย์เหล่านี้ ทุกสิ่งที่ถูกเขียนหรือกล่าวไว้ในด้านนี้จึงจำเป็นต้องได้รับการพิจารณาอย่างละเอียดถี่ถ้วนจากบรรดาผู้ศึกษาศาสนาของอัลลอฮ์ และผู้ที่ห่วงใยในความบริสุทธิ์ผุดผ่องของศาสนา

หลังจากนั้นก็มาถึงยุคแห่งการก่อรูปของแนวคิดนี้ในทางปฏิบัติ จึงเกิดกลุ่มและสำนักต่าง ๆ ของศูฟีย์ขึ้น แต่ละกลุ่มต่างก็มีแนวทางการอบรมบ่มนิสัยเป็นของตนเอง ต่อมาการเมืองได้เข้ามาแทรกแซงเพื่อใช้องค์กรเหล่านี้เป็นที่พึ่งพิงยามจำเป็น บางครั้งสำนักต่าง ๆ ถูกจัดระเบียบในรูปแบบของระบบทางทหาร และบางครั้งก็ในรูปแบบของสมาคมเฉพาะกลุ่ม จนกระทั่งลงเอยในรูปแบบดังที่เห็นอยู่ ซึ่งมีลักษณะเป็นดั่งโบราณวัตถุที่รวบรวมสีสันที่หลงเหลือของประวัติศาสตร์อันยาวนานนี้ไว้ และสิ่งที่เป็นตัวแทนของมันในอียิปต์ปัจจุบันก็คือสำนักชัยค์ใหญ่แห่งเฏาะรีเกาะฮ์ศูฟีย์ ตลอดจนบุคลากรและบรรดาผู้ติดตาม

ไม่ต้องสงสัยเลยว่าตะเศาวุฟและเฏาะรีเกาะฮ์ต่าง ๆ เป็นปัจจัยสำคัญที่สุดประการหนึ่งในการเผยแผ่อิสลามในหลายประเทศ และนำอิสลามไปสู่ดินแดนห่างไกลที่อิสลามจะไม่มีทางไปถึงได้เลย หากมิใช่ด้วยน้ำมือของนักเผยแผ่เหล่านี้ ดังที่เคยเกิดขึ้นและยังคงเกิดขึ้นในประเทศต่าง ๆ ของแอฟริกา ทั้งในดินแดนทะเลทรายและตอนกลางของทวีป รวมทั้งในอีกหลายภูมิภาคของเอเชียด้วยเช่นกัน

ไม่ต้องสงสัยเลยว่า การยึดถือหลักการของตะเศาวุฟในด้านการขัดเกลาจิตใจและการประพฤติปฏิบัติ (อัส-สุลูก) นั้นมีผลอย่างแรงกล้าต่อจิตวิญญาณและหัวใจ และถ้อยคำของบรรดาผู้นำตะเศาวุฟในเรื่องนี้ก็มีพลังที่ไม่มีในถ้อยคำของผู้อื่น แต่การปะปนดังกล่าวได้ทำลายประโยชน์เหล่านี้ไปเป็นอันมากและทำให้มันสูญสิ้นไป เป็นหน้าที่ของบรรดานักปฏิรูปที่จะต้องใคร่ครวญอย่างลึกซึ้งถึงการปฏิรูปกลุ่มชนเหล่านี้ การปฏิรูปพวกเขานั้นง่ายดายและไม่ยุ่งยาก พวกเขามีความพร้อมอย่างเต็มที่ และพวกเขาอาจเป็นกลุ่มคนที่ใกล้ชิดกับการปฏิรูปมากที่สุด หากได้รับการชี้นำไปสู่การปฏิรูปอย่างถูกต้อง สิ่งนี้ไม่ต้องการอะไรมากไปกว่าการที่บรรดาอุละมาอ์ผู้ศอลิหฺและลงมือปฏิบัติกลุ่มหนึ่ง และบรรดานักเทศนาผู้สัจจริงและบริสุทธิ์ใจ จะอุทิศตนเพื่อศึกษาสังคมเหล่านี้ ใช้ประโยชน์จากขุมทรัพย์ทางวิชาการนี้ ชำระมันให้สะอาดจากสิ่งที่เข้ามาปะปน แล้วจากนั้นจึงนำมวลชนเหล่านี้ด้วยการนำที่ดีงาม

ข้าพเจ้าจำได้ว่า อัส-ซัยยิดเตาฟีก อัล-บักรี ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน เคยคิดในเรื่องนี้ ท่านได้จัดการศึกษาทั้งภาควิชาการและภาคปฏิบัติแก่บรรดาเชค (ผู้นำ) ของฏอริเกาะฮ์ และได้เขียนหนังสือในเรื่องนี้ให้แก่พวกเขาจริง ๆ แต่โครงการนี้ไม่สำเร็จ และบรรดาเชคที่มาหลังจากท่านก็ไม่ได้ให้ความสนใจต่อมัน ข้าพเจ้ายังจำได้อีกว่า เชคอับดุลลอฮ์ อะฟีฟี ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ก็ให้ความสนใจในด้านนี้ และเคยสนทนาเรื่องนี้อย่างยืดยาวกับบรรดาเชคแห่งอัล-อัซฮัรและอุละมาอ์ทางศาสนา แต่ก็เป็นเพียงความคิดเชิงทฤษฎีที่ไม่มีร่องรอยของการมุ่งสู่การลงมือปฏิบัติ หากอัลลอฮ์ทรงประสงค์ และพลังทางวิชาการของอัล-อัซฮัรได้ผนึกเข้ากับพลังทางจิตวิญญาณของฏอริเกาะฮ์ต่าง ๆ และพลังทางการปฏิบัติของกลุ่มองค์กรอิสลาม ก็จะเกิดเป็นประชาชาติที่ไม่มีใครเทียบได้ เป็นผู้ชี้นำมิใช่ผู้ถูกชี้นำ เป็นผู้นำมิใช่ผู้ตาม มีอิทธิพลต่อผู้อื่นโดยไม่มีสิ่งใดมีอิทธิพลต่อตน และจะชี้นำสังคมที่หลงทางนี้ไปสู่หนทางอันเที่ยงตรง

วันเวลาที่ดะมันฮูร

วันเวลาที่ดะมันฮูรและโรงเรียนฝึกหัดครูนั้น เป็นช่วงเวลาแห่งการดื่มด่ำอยู่ในอารมณ์ความรู้สึกของตะเศาวุฟและการอิบาดะฮ์ มีผู้กล่าวว่าชีวิตของมนุษย์นั้นแบ่งออกเป็นช่วง ๆ และหนึ่งในนั้นคือช่วงเวลานี้ ซึ่งตรงกับช่วงปีที่ตามมาหลังการปฏิวัติอียิปต์โดยทันที ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1920 ถึงปี ค.ศ. 1923 ขณะนั้นข้าพเจ้ามีอายุตั้งแต่สิบสี่ปีขาดไปไม่กี่เดือน จนถึงสิบเจ็ดปีขาดไปไม่กี่เดือนเช่นกัน

ช่วงเวลานั้นจึงเป็นช่วงที่ข้าพเจ้าจมดิ่งอยู่กับการทำอิบาดะฮ์และวิถีตะเศาวุฟ แต่ก็ไม่ได้ปราศจากการมีส่วนร่วมอย่างจริงจังในหน้าที่ต่อชาติที่ตกอยู่บนบ่าของบรรดานักศึกษา

ข้าพเจ้ามาถึงเมืองดะมันฮูรพร้อมกับความคิดแบบอัล-หะศอฟียะฮ์ที่ซึมซับอยู่เต็มเปี่ยม ดะมันฮูรเป็นที่ตั้งสุสานของชัยค์อัส-ซัยยิดหะสะนัยน์ อัล-หะศอฟีย์ ผู้เป็นชัยค์คนแรกของฏอริเกาะฮ์นี้ และในเมืองนี้มีกลุ่มคนดีที่เป็นสานุศิษย์อาวุโสของชัยค์อาศัยอยู่ จึงเป็นเรื่องธรรมดาที่ข้าพเจ้าจะกลมกลืนเข้ากับแวดวงนี้และจมดิ่งไปในแนวทางนี้

สิ่งที่ทำให้ข้าพเจ้าจมดิ่งยิ่งขึ้นก็คือ อาจารย์ของเรา อัลหัจญ์หิลมี สุลัยมาน ซึ่งจนถึงบัดนี้ยังคงเป็นครูอยู่ที่ดะมันฮูร เป็นแบบอย่างของการทำอิบาดะฮ์ ความดีงาม ความยำเกรง และการยึดถือมารยาทของฏอริเกาะฮ์ ด้วยเหตุนี้ระหว่างข้าพเจ้ากับท่านจึงมีสายสัมพันธ์ทางจิตวิญญาณเป็นพิเศษ อีกประการหนึ่งคือ เพื่อนร่วมงานและสหายของท่าน คืออาจารย์ชัยค์หะสัน ค็อซบัก ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ซึ่งเป็นครูอยู่ที่ดะมันฮูรเช่นกัน ได้จัดการประชุมทางวิชาการและการให้คำตักเตือนขึ้นที่บ้านของท่านบ่อยครั้ง และท่านยังสอนหนังสือ "อัล-อิห์ยาอ์" ก่อนละหมาดศุบห์ในเดือนเราะมะฎอนที่มัสยิดอัล-ญุชีย์ด้วย อัลหัจญ์หิลมีมักพาข้าพเจ้าไปร่วมการประชุมเหล่านั้นกับท่าน ข้าพเจ้าซึ่งเป็นเพียงนักศึกษาตัวเล็ก ๆ จึงได้อยู่ร่วมกับบุคคลผู้ใหญ่ ซึ่งในจำนวนนั้นมีทั้งอาจารย์ที่สอนข้าพเจ้าอยู่ที่โรงเรียน ตลอดจนบรรดาอุละมาอ์และผู้ทรงคุณธรรมท่านอื่น ๆ ทุกท่านล้วนให้กำลังใจข้าพเจ้าและเยาวชนเช่นข้าพเจ้าให้ดำเนินไปบนเส้นทางนี้ คือเส้นทางแห่งการภักดีต่ออัลลอฮ์ สิ่งทั้งหมดนี้จึงเป็นปัจจัยที่ส่งเสริมและทำให้ข้าพเจ้ามั่นคงอยู่กับแนวทางแห่งอิบาดะฮ์และตะเศาวุฟนี้

ข้าพเจ้าไม่เคยลืมการถกเถียงอันยาวนานระหว่างข้าพเจ้ากับอาจารย์ของเรา ชัยค์อับดุลฟัตตาห์ อบูอัลลาม อาจารย์ผู้สอนวิชาชะรีอะฮ์ ตัฟซีร และหะดีษที่โรงเรียน ในเรื่องข้อโต้แย้งต่าง ๆ ที่มีผู้ยกขึ้นมาคัดค้านฏอริเกาะฮ์ บรรดาวะลี และพวกศูฟีย์ ในตอนท้ายท่านมักจะยิ้ม แล้วให้กำลังใจข้าพเจ้าในการภักดีต่ออัลลอฮ์ และสั่งเสียให้ข้าพเจ้าศึกษาอย่างลึกซึ้ง พิจารณาให้ถี่ถ้วนถึงเคล็ดลับแห่งบทบัญญัติอิสลามและประวัติความเป็นมาของมัน ตลอดจนประวัติของมัซฮับ กลุ่มก้อน และนิกายต่าง ๆ เพื่อที่โฉมหน้าของสัจธรรมจะได้ปรากฏแก่ข้าพเจ้า เพราะ "ความจริงเป็นบุตรีของการค้นคว้า"

แม้ว่าเราจะเห็นต่างกันในหลายครั้ง แต่ข้าพเจ้าก็รู้สึกได้ถึงความรักความเอ็นดูของท่านอาจารย์ที่โอบล้อมข้าพเจ้าไว้ และความปรารถนาอันจริงใจของท่านที่จะชี้แนะแนวทางที่ดีแก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจึงรักและเคารพท่าน และการวิพากษ์วิจารณ์ระหว่างเราก็ไม่เคยเลยเถิดเกินกว่าการนำเสนอหลักฐาน และความปรารถนาที่จะรู้จักสัจธรรม

ค่ำคืนแห่งมัสยิดอัล-ญัยชี

ข้าพเจ้าไม่เคยลืมค่ำคืนที่มัสยิดอัล-ญัยชีในดะมันฮูร หรือที่มุศ็อลลาอัล-ค็อฏฏอบะฮ์ใกล้สะพานอิฟลากอฮ์ การเข้าร่วมฟังบทเรียนของอุสตาซชัยค์ฮะซัน ค็อซบักก่อนรุ่งอรุณในเดือนเราะมะฎอนได้พัฒนาไปเป็นการอิอ์ติกาฟตลอดทั้งคืนในมัสยิดแห่งนี้ ร่วมกับกลุ่มพี่น้องผู้มีคุณธรรมแห่งฏ่อรีเกาะฮ์อัล-ฮะศอฟียะฮ์ พวกเราละหมาดอิชาอ์ แล้วรับประทานอาหารเล็กน้อยต่อหน้าชัยค์มุฮัมมัด อามิร หรืออุสตาซฮุซัยน์ เฟาซี อะฟันดี ซึ่งปัจจุบันพำนักอยู่ที่ไคโร จากนั้นเราซิกรุลลอฮ์ช่วงหนึ่ง แล้วนอนพักเล็กน้อย และลุกขึ้นราวเที่ยงคืนเพื่อละหมาดตะฮัจญุดไปจนถึงรุ่งอรุณ ต่อด้วยการอ่านอัล-วะซีฟะฮ์และบทวิรด์ต่าง ๆ หลังจากนั้นจึงแยกย้ายกันไปโรงเรียน ไปตักเตือนบรรดานักเรียน และไปทำงานสำหรับผู้อื่น

บ่อยครั้งที่เราตื่นขึ้นที่บ้านก่อนรุ่งอรุณเป็นเวลานาน ในเวลาที่มัสยิดต่าง ๆ ยังไม่เปิดประตู เราจึงพากันไปยังมุศ็อลลาแห่งหนึ่งริมฝั่งคลองอัล-ค็อฏฏอบะฮ์ใกล้สะพานอิฟลากอฮ์ และละหมาดกันที่นั่นจนใกล้รุ่งอรุณ แล้วจึงรีบไปยังมัสยิดเพื่อให้ทันละหมาดญะมาอะฮ์

การเยี่ยมเยียนและการติดต่อสัมพันธ์

ในวันศุกร์หลายครั้งที่บังเอิญเราได้อยู่ในดะมันฮูร เรามักเสนอให้ออกเดินทางไปเยี่ยมเยียนวะลีย์ท่านหนึ่งที่อยู่ใกล้ดะมันฮูร บางครั้งเราไปเยี่ยมเมืองดิสูก โดยเดินเท้าออกเดินทางทันทีหลังละหมาดศุบฮ์ และไปถึงที่นั่นราวแปดโมงเช้า เราเดินทางเป็นระยะทางประมาณยี่สิบกิโลเมตรในเวลาสามชั่วโมง เราเยี่ยมเยียนและละหมาดวันศุกร์ที่นั่น พักผ่อนหลังอาหารกลางวัน ละหมาดอัศร์ แล้วจึงเดินทางกลับดะมันฮูรตามเส้นทางเดิม โดยไปถึงราวหลังละหมาดมัฆริบ

บางครั้งเราไปเยี่ยมหมู่บ้านอิซบะฮ์อัน-นูวาม ซึ่งในสุสานของหมู่บ้านนั้นเป็นที่ฝังศพของชัยค์ซัยยิด ซินญัร หนึ่งในบุคคลใกล้ชิดของฏ่อรีเกาะฮ์อัล-ฮะศอฟียะฮ์ ผู้เป็นที่รู้จักในด้านความดีงามและความยำเกรง เราใช้เวลาอยู่ที่นั่นตลอดทั้งวัน แล้วจึงเดินทางกลับ

วันแห่งการนิ่งเงียบและการปลีกตัว

พวกเรามีบางวันที่ตั้งปณิธานว่าจะนิ่งเงียบและออกห่างจากผู้คน โดยไม่มีใครในหมู่พวกเราพูดสิ่งใดนอกจากการซิกรุลลอฮ์หรือการอ่านอัลกุรอาน บรรดานักเรียนก็ถือโอกาสนี้แกล้งพวกเราตามนิสัยของพวกเขา โดยไปแจ้งครูใหญ่หรือบรรดาครูว่านักเรียนคนนั้นคนนี้ลิ้นเป็นอะไรไปเสียแล้ว เมื่อครูมาสอบถามเรื่องราว พวกเราก็ตอบท่านด้วยอายะฮ์หนึ่งจากอัลกุรอาน ครูก็จากไป

ข้าพเจ้ายังระลึกถึงความดีของครูของเรา เชคฟัรหาต สะลีม (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ท่านให้ความเคารพต่อสภาวะนี้ของพวกเรา ท่านดุว่าบรรดานักเรียน และกำชับครูท่านอื่น ๆ ว่าอย่าทำให้พวกเราลำบากใจด้วยการตั้งคำถามในช่วงที่พวกเรานิ่งเงียบ บรรดาครูก็รู้ดีว่าการกระทำนี้ไม่ใช่การหลบเลี่ยงการตอบคำถามหรือการหนีการสอบ เพราะพวกเราเรียนนำหน้าผู้อื่นอยู่เสมอและเชี่ยวชาญบทเรียนอย่างสมบูรณ์ พวกเราไม่รู้ว่าเรื่องนี้มีหุก่มตามบทบัญญัติศาสนาว่าอย่างไร แต่พวกเราก็ทำ พวกเรานิ่งเงียบเพื่อขัดเกลาจิตใจ เพื่อหลีกหนีจากถ้อยคำไร้สาระ และเพื่อเสริมสร้างความแข็งแกร่งของเจตนารมณ์ จนมนุษย์สามารถควบคุมตนเองได้ มิใช่ให้ตัวตนเป็นฝ่ายควบคุมเขา

บางครั้งสภาวะนี้ก็พัฒนาไปถึงขั้นรู้สึกรังเกียจผู้คน จนอยากปลีกตัวและตัดความสัมพันธ์ ข้าพเจ้ายังจำได้ว่าจดหมายจากเพื่อนบางคนส่งมาถึงข้าพเจ้าที่โรงเรียน แต่ข้าพเจ้าไม่คิดจะอ่านหรือแม้แต่เปิดผนึก ข้าพเจ้าปล่อยมันไว้อย่างนั้นเพื่อจะได้ไม่ผูกพันกับสิ่งใหม่ใด ๆ เพราะซูฟีผู้ปลดเปลื้องภาระทางโลกจำต้องตัดความผูกพันกับทุกสิ่งนอกเหนือจากอัลลอฮ์ และต้องมุ่งมานะในหนทางนี้ให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้

ศาสนพิธีในโรงเรียน

لا طاعة لمخلوق في معصية الخالق

แม้สภาวะเช่นนี้จะเกิดขึ้นบ่อยครั้ง แต่หลายต่อหลายครั้งความโน้มเอียงที่จะทำงานดะอ์วะฮ์ก็มีกำลังเหนือกว่า ข้าพเจ้าอะซานละหมาดซุฮ์ริและอัศริที่ห้องละหมาดของโรงเรียน เวลาอัศริมักตรงกับคาบเรียนคาบหนึ่ง ข้าพเจ้าจึงต้องขออนุญาตครูผู้สอนเพื่อออกไปอะซาน ข้าพเจ้าเคยสงสัยว่า ในเมื่อพวกเราอยู่ในโรงเรียนอิสลาม เหตุใดตารางคาบเรียนจึงไม่จัดให้สอดคล้องกับเวลาละหมาด ครูบางท่านอนุญาตด้วยความยินดี แต่บางท่านต้องการรักษาระเบียบ ข้าพเจ้าจึงกล่าวกับท่านว่า "ไม่มีการเชื่อฟังสิ่งถูกสร้างในการฝ่าฝืนพระผู้สร้าง" แล้วข้าพเจ้าก็ถกเถียงกับท่าน…

ในการโต้เถียงอย่างดุเดือด จนเขาเห็นว่าไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องอนุญาต เพื่อจะได้พ้นจากเรื่องนี้และพ้นจากตัวฉันไปเสียที ในช่วงพักกลางวัน ฉันไม่ได้กลับบ้าน แต่จะอยู่ที่ห้องละหมาดและลานโรงเรียน เพื่อเชิญชวนเพื่อนๆ มาละหมาด เมื่อละหมาดฟัรฎูเสร็จแล้ว ฉันก็จะนั่งกับพี่น้องที่รัก ท่านอาจารย์มุฮัมมัด ชะรีฟ ซึ่งปัจจุบันเป็นอาจารย์สังกัดกระทรวงศึกษาธิการ เราอ่านอัลกุรอานด้วยกัน บางครั้งเขาอ่านและฉันฟัง บางครั้งฉันอ่านและเขาฟัง จนกระทั่งถึงเวลาเข้าเรียน

ปัญหาเรื่องการแต่งกาย

ฉันจำได้ว่าวันหนึ่ง ฉันเข้าไปในห้องของครูใหญ่โรงเรียนฝึกหัดครูเพื่อส่งใบรายงานการขาดเรียน เพราะฉันเป็นผู้รับผิดชอบเรื่องนี้ในชั้นเรียน ฉันเห็นผู้อำนวยการการศึกษาอยู่กับท่าน คือท่านอาจารย์อัสซัยยิด รอฆิบ ซึ่งเมื่อต้นปีนี้ดำรงตำแหน่งผู้ช่วยผู้ตรวจการในกระทรวงศึกษาธิการ

การแต่งกายของฉันสะดุดตาผู้อำนวยการการศึกษา เพราะฉันโพกผ้าที่มีชายห้อยลงมา สวมรองเท้าแตะแบบเดียวกับรองเท้าของผู้ครองอิหรอมในการทำหัจญ์ และมีผ้าคลุมสีขาวทับเสื้อญิลบาบ

เขาถามฉันว่า "ทำไมเธอแต่งกายแบบนี้"

ฉันตอบว่า "เพราะมันเป็นซุนนะฮ์ครับ"

เขาถามว่า "แล้วเธอปฏิบัติซุนนะฮ์ครบทุกอย่างแล้ว เหลือแต่ซุนนะฮ์เรื่องการแต่งกายเท่านั้นหรือ"

ฉันตอบว่า "เปล่าครับ พวกเรายังบกพร่องอยู่มาก แต่สิ่งใดที่เราสามารถทำได้ เราก็ทำ"

เขากล่าวว่า "การแต่งกายแบบนี้ทำให้เธอออกนอกระเบียบของโรงเรียน"

ฉันจึงถามเขาว่า "เพราะเหตุใดหรือครับท่าน ระเบียบของโรงเรียนนั้นคือความสม่ำเสมอ ซึ่งผมไม่เคยขาดเรียนเลย คือความประพฤติและจริยธรรม ซึ่งบรรดาอาจารย์ของผมก็พึงพอใจในตัวผม อัลฮัมดุลิลลาฮ์ และคือวิชาความรู้และการศึกษา ซึ่งผมก็สอบได้ที่หนึ่งของรุ่น ถ้าเช่นนั้นผมออกนอกระเบียบของโรงเรียนในเรื่องใดเล่าครับ"

เขากล่าวว่า "แต่ถ้าเธอจบการศึกษาแล้วยังยืนกรานจะแต่งกายแบบนี้ สภาจังหวัดก็จะไม่อนุญาตให้บรรจุเธอเป็นครู เพื่อไม่ให้นักเรียนรู้สึกแปลกตากับลักษณะเช่นนี้"

ฉันตอบว่า "อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ยังไม่ถึงเวลา และเมื่อถึงเวลา สภาก็มีอิสระของสภา ผมก็มีอิสระของผมเช่นกัน และปัจจัยยังชีพทั้งหลายนั้นอยู่ในพระหัตถ์ของอัลลอฮ์ มิได้อยู่ในมือของสภาหรือของกระทรวง"

ผู้อำนวยการจึงนิ่งเงียบ แล้วครูใหญ่ก็เข้ามาช่วยไกล่เกลี่ย ท่านแนะนำฉันต่อผู้อำนวยการด้วยถ้อยคำที่ดีงาม แล้วให้ฉันออกไป ฉันจึงออกมา และปัญหานั้นก็จบลงด้วยดี

ขบวนการชาตินิยม

การปฏิวัติอียิปต์เกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1919 ขณะนั้นข้าพเจ้าเป็นนักเรียนชั้นเตรียมอยู่ที่เมืองอัล-มะห์มูดียะฮ์ อายุได้สิบสามปี ภาพการเดินขบวนครั้งใหญ่ยังคงปรากฏอยู่ต่อหน้าต่อตาข้าพเจ้า รวมถึงการนัดหยุดงานทั่วไปที่แผ่ไปทั่วทั้งเมืองตั้งแต่ต้นจนจบ และภาพของบรรดาผู้มีหน้ามีตาและผู้นำของเมืองที่เดินนำหน้าขบวน ถือธงของขบวน และแข่งขันกันทำเช่นนั้น ข้าพเจ้ายังคงจำบทเพลงอันไพเราะที่ผู้เดินขบวนร้องซ้ำไปมาด้วยพลังและความฮึกเหิมได้ว่า

ความรักต่อมาตุภูมิเป็นส่วนหนึ่งของอีมาน และวิญญาณแห่งอัลลอฮ์กำลังเรียกร้องพวกเรา หากเอกราชไม่อาจรวมพวกเราไว้ด้วยกัน เราก็จะได้พบกันในสวรรค์ชั้นฟิรเดาส์

ข้าพเจ้ายังจำภาพทหารอังกฤษบางคนที่ลงมายังหมู่บ้านและตั้งค่ายอยู่ตามที่ต่าง ๆ มากมายได้ บางคนในหมู่พวกเขาได้ปะทะกับชาวบ้านบางคน ทหารผู้นั้นวิ่งไล่ตามชาวบ้านไปพร้อมกับเข็มขัดหนังของเขา... จนกระทั่งชาวบ้านผู้นั้นได้อยู่ตามลำพังกับทหารอังกฤษ จึงทุบตีเขาอย่างหนัก และขับไล่เขากลับไปอย่างอัปยศและหมดแรง

ข้าพเจ้ายังจำกองยามรักษาการณ์ของชาวบ้านที่ชาวหมู่บ้านจัดตั้งขึ้นกันเองได้ พวกเขาผลัดเปลี่ยนกันเฝ้ายามอยู่หลายคืน เพื่อไม่ให้ทหารอังกฤษบุกเข้าไปในบ้านเรือนและละเมิดเกียรติของผู้คน

ส่วนของพวกเราในฐานะนักเรียนจากเหตุการณ์ทั้งหมดนี้ คือการนัดหยุดเรียนเป็นบางครั้ง การเข้าร่วมการเดินขบวนเหล่านี้ และการตั้งใจฟังผู้คนพูดคุยกันเกี่ยวกับประเด็นของชาติ สถานการณ์ และความเป็นไปต่าง ๆ ของมัน

ความทรงจำและบทกวี

ข้าพเจ้ายังจำวันที่อาจารย์ของเรา เชคมุฮัมมัด เคาะลัฟ นูห์ (ซึ่งปัจจุบันเป็นครูสังกัดกระทรวงศึกษาธิการที่อเล็กซานเดรีย) เดินเข้ามาหาพวกเราทั้งที่น้ำตาคลออยู่ในดวงตาได้ เราถามท่านว่าเกิดอะไรขึ้น ท่านตอบว่า "วันนี้ 'ฟะรีด เบย์' ได้เสียชีวิตแล้ว" จากนั้นท่านก็เล่าถึงประวัติ การต่อสู้ และการญิฮาดของเขาเพื่อมาตุภูมิ จนพวกเราทุกคนร้องไห้ ความทรงจำนี้ได้ดลใจให้ข้าพเจ้าแต่งบทกวีขึ้นมาจำนวนหนึ่ง ซึ่งข้าพเจ้ายังจำบทเปิดและวรรคอื่นอีกวรรคหนึ่งได้ คือ

โอ้ฟะรีดเอ๋ย จงหลับใหลอย่างสงบพร้อมด้วยอีมาน โอ้ฟะรีดเอ๋ย อย่าได้ทุกข์ร้อนเพราะมาตุภูมิเลย

ฟะรีดเอ๋ย แผ่นดินทั้งผองยอมพลีเพื่อท่าน ...............

ข้าพเจ้ายังคงจำได้ถึงคำพูดคุยของผู้คนเกี่ยวกับคณะกรรมาธิการมิลเนอร์ และมติเป็นเอกฉันท์ของประชาชาติที่จะคว่ำบาตรคณะกรรมาธิการนั้น ความรู้สึกนี้ท่วมท้นเอ่อล้นเพียงใด ถึงขนาดผลักดันให้นักเรียนอายุสิบสามปีคนหนึ่งแต่งกลอนขนาดยาว ซึ่งข้าพเจ้าจำได้เพียงสองบทนี้:

โอ้มิลเนอร์ จงกลับไปเถิด แล้วจงไปถามคณะผู้แทน (วัฟด์) ที่พำนักอยู่ ณ กรุงปารีส และจงกลับไปยังพวกพ้องของเจ้า บอกพวกเขาว่า อย่าได้หลอกลวงพวกเขาเลย โอ้พวกต่ำช้า

ข้าพเจ้าได้รวบรวมบทกวีรักชาติในวัยแรกเริ่มที่ยังไม่บ่มสุกเหล่านี้ไว้เป็นรวมบทกวีเล่มใหญ่ แต่ต่อมาชะตากรรมของมันคือถูกเผาจนหมดสิ้นในช่วงที่ข้าพเจ้าหมกมุ่นกับตะเศาวุฟ ซึ่งควบคู่ไปกับช่วงเวลาที่เรียนอยู่ในโรงเรียนฝึกหัดครู เช่นเดียวกับที่การถูกละเลยเป็นชะตากรรมของงานเขียนด้านฟิกฮ์ตามสี่มัซฮับ และงานด้านวรรณกรรมในแนวเดียวกับเรื่องเล่าของตะวัดดุดผู้เป็นทาสี ซึ่งข้าพเจ้าเขียนร่วมกับพี่น้อง อุสตาซมุฮัมมัด อะลี บุดัยร์ ใน "ห้องใต้หลังคา" ของมัสยิดเล็ก ต่อมางานเขียนเหล่านั้นก็สูญหายไปในช่วงที่ข้าพเจ้ามุ่งเน้นการปฏิบัติ ซึ่งในช่วงนั้นข้าพเจ้าเห็นว่าการหมกมุ่นอยู่กับวิชาความรู้มากมายเป็นสิ่งที่ขัดขวางการทำงานที่ยังประโยชน์และการอุทิศตนเพื่อการอิบาดะฮ์ต่ออัลลอฮ์ สำหรับศาสนาของมนุษย์นั้น เพียงพอแล้วที่เขาจะเรียนรู้สิ่งที่ทำให้การปฏิบัติตามบทบัญญัติของเขาถูกต้อง และสำหรับโลกนี้ของมนุษย์นั้น เพียงพอแล้วที่เขาจะเรียนรู้สิ่งที่ทำให้เขาได้มาซึ่งปัจจัยยังชีพ หลังจากนั้นเขาก็ควรหันไปทุ่มเทตนเองทั้งหมด ทั้งความพยายามและเวลาของเขา ให้แก่การอิบาดะฮ์ การซิกรุลลอฮ์ และการปฏิบัติ

การนัดหยุดเรียนและการเดินขบวน

หลังจากย้ายไปเรียนที่โรงเรียนฝึกหัดครู กระแสการปฏิวัติได้สงบลงบ้างแล้ว แต่ความทรงจำยังคงหวนกลับมาอยู่เสมอ และพร้อมกันนั้นการนัดหยุดเรียน การเดินขบวน และการปะทะกับตำรวจก็เกิดขึ้นอีกครั้ง

เช่นเดียวกับสถานการณ์ของพวกเราที่เมืองดะมันฮูร ซึ่งความรับผิดชอบต่าง ๆ มักตกอยู่กับนักเรียนที่โดดเด่นและเป็นแกนนำก่อนผู้อื่น แม้ข้าพเจ้าจะหมกมุ่นอยู่กับตะเศาวุฟและการอิบาดะฮ์ แต่ข้าพเจ้าก็ยังเชื่อว่าการรับใช้ชาติเป็นการญิฮาดที่เป็นหน้าที่บังคับซึ่งไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ ดังนั้นด้วยความเชื่อนี้ และด้วยสถานะของข้าพเจ้าในหมู่นักเรียน เนื่องจากข้าพเจ้าเป็นแกนนำในหมู่พวกเขา ข้าพเจ้าจึงจำต้องมีบทบาทโดดเด่นในขบวนการเหล่านี้ และก็เป็นเช่นนั้นจริง

ข้าพเจ้าไม่เคยลืมอาจารย์ของเรา เชคอัด-ดะซูกี มูซา ครูใหญ่ของโรงเรียน ผู้ซึ่งหวาดกลัวผลที่จะตามมาจากเรื่องเหล่านี้เป็นอย่างมาก ท่านได้พาพวกเราไปพบผู้ว่าการมณฑลอัล-บุหัยเราะฮ์ในขณะนั้น คือ มะห์มูด ปาชา อับดุรร็อซซาก และโยนความรับผิดชอบเรื่องการนัดหยุดเรียนของนักเรียนคนอื่น ๆ มาไว้ที่พวกเรา โดยกล่าวว่า "คนเหล่านี้แหละที่สามารถโน้มน้าวให้นักเรียนเลิกล้มการนัดหยุดเรียนได้" มะห์มูด ปาชาพยายามโน้มน้าวพวกเราทั้งด้วยคำสัญญา ด้วยคำขู่ และด้วยการตักเตือน แต่ก็ไร้ผล จากนั้นเขาก็ปล่อยพวกเรากลับไปโดยให้ไปคิดหาทางจัดการเรื่องนี้ ทางที่พวกเราคิดได้คือ ให้สัญญาณแก่นักเรียนทั้งหมดให้แยกย้ายกันไปอยู่ตามทุ่งนาใกล้เคียงตลอดทั้งวัน ซึ่งวันนั้นคือวันที่ 18 ธันวาคม อันเป็นวันครบรอบการประกาศเป็นรัฐในอารักขาของอังกฤษ ส่วนพวกเราก็ไปที่โรงเรียนและมอบตัวต่อฝ่ายบริหารของโรงเรียน แล้วข้าพเจ้าก็รอ... พวกเรารอให้ใครสักคนมา แต่ก็ไม่มีใครมาเลย พวกเราจึงกลับไปหลังจากนั้นครู่หนึ่ง การนัดหยุดเรียนก็ดำเนินไปได้สำเร็จ และวันนั้นก็ผ่านพ้นไปอย่างสงบเรียบร้อย

ข้าพเจ้ายังไม่เคยลืมวันที่นักเรียนนัดหยุดเรียนในวันหนึ่งจากบรรดาวันแห่งความคุกรุ่น คณะกรรมการได้ประชุมกันที่ที่พักของพวกเราในบ้านของฮัจญะฮ์เคาะฎเราะฮ์ ชุอัยเราะฮ์ ที่เมืองดะมันฮูร ตำรวจได้บุกเข้าจู่โจมผู้ที่ประชุมกันอยู่และบุกเข้าไปในบ้านเพื่อถามหาพวกเขา นางตอบว่าพวกเขาออกไปตั้งแต่เช้าตรู่และยังไม่กลับมา และนางเองก็กำลังวุ่นอยู่กับ "การคัดผัก" อย่างที่เขาเห็นอยู่ แต่คำตอบที่ไม่สัตย์จริงนี้ไม่เป็นที่พอใจของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจึงออกไปหานายตำรวจผู้ถามและบอกความจริงแก่เขาอย่างเปิดเผย ซึ่งทำให้ฮัจญะฮ์เคาะฎเราะฮ์ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ลำบากใจอย่างยิ่ง ข้าพเจ้าโต้แย้งกับเขาอย่างกระตือรือร้นและกล่าวแก่เขาว่า หน้าที่ต่อชาติบังคับให้เขาต้องอยู่ข้างเดียวกับพวกเรา มิใช่มาขัดขวางงานของพวกเราและจับกุมพวกเรา ข้าพเจ้าไม่ทราบว่าเป็นไปได้อย่างไร แต่ผลปรากฏว่าเขายอมรับคำพูดนี้จริง ๆ เขาเดินออกไป สั่งให้ทหารของเขากลับ และจากไปพร้อมกับพวกเขาหลังจากที่ได้ให้ความมั่นใจแก่พวกเราแล้ว ข้าพเจ้ากลับไปหาเพื่อน ๆ ที่หลบซ่อนอยู่พลางกล่าวแก่พวกเขาว่า นี่คือบะเราะกะฮ์ (ความจำเริญ) ของความสัตย์จริง พวกเราจะต้องเป็นผู้สัตย์จริงและยอมรับผิดชอบต่อการกระทำของตนเอง และไม่มีความจำเป็นใด ๆ เลยที่จะต้องโกหก ไม่ว่าสถานการณ์จะเป็นเช่นไรก็ตาม

ระหว่างอัล-มะห์มูดียะฮ์กับดะมันฮูร

ข้าพเจ้าใช้เวลาตลอดสัปดาห์ของการเรียนอยู่ที่ดะมันฮูร และกลับไปยังอัล-มะห์มูดียะฮ์ในตอนบ่ายวันพฤหัสบดี โดยค้างคืนวันศุกร์และคืนวันเสาร์ที่นั่น จากนั้นจึงกลับไปโรงเรียนในเช้าวันเสาร์ ทันเข้าเรียนคาบแรกตรงตามเวลา ข้าพเจ้ามีกิจธุระมากมายที่อัล-มะห์มูดียะฮ์ซึ่งได้จัดการให้ลุล่วงในช่วง…

ในช่วงเวลานั้น นอกจากการไปเยี่ยมครอบครัวและใช้เวลาอยู่กับพวกเขาแล้ว มิตรภาพระหว่างฉันกับพี่น้องอะห์มัด อะฟันดี อัส-สุกกะรี ก็แน่นแฟ้นขึ้นจนถึงขั้นที่ในช่วงนั้นเราทั้งสองไม่อาจทนห่างกันได้ถึงหนึ่งสัปดาห์เต็มโดยไม่ได้พบหน้ากัน นอกจากนี้ คืนวันศุกร์ที่บ้านของเชคชัลบี อัร-ริญาล หลังจากวงฮัฎเราะฮ์ (วงซิกรุ) จะมีการศึกษาตำราตะเซาวุฟร่วมกัน เช่น "อัล-อิห์ยาอ์" การฟังเรื่องราวของบรรดาวะลี "อัล-ยะวากีต วัล-ญะวาฮิร" และตำราอื่นๆ แล้วเราก็จะซิกรุลลอฮ์กันไปจนถึงรุ่งเช้า สิ่งนี้เป็นกิจวัตรที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในชีวิตของพวกเรา ขณะนั้นฉันมีความก้าวหน้าในงานซ่อมนาฬิกาและงานเข้าปกหนังสือด้วย ฉันใช้เวลาช่วงกลางวันในร้านในฐานะช่าง และช่วงกลางคืนอยู่กับพี่น้องหะศอฟียะฮ์ในฐานะผู้ซิกรุ ด้วยเหตุผลทั้งหมดนี้ ฉันจึงไม่อาจขาดการกลับมาในวันพฤหัสบดีได้ เว้นแต่มีความจำเป็นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ฉันจะลงจากรถไฟสายเดลตาแล้วตรงไปที่ร้านทันที ทำงานซ่อมนาฬิกาไปจนใกล้เวลามัฆริบ จากนั้นจึงกลับบ้านเพื่อละศีลอด เพราะเป็นธรรมเนียมของพวกเราที่จะถือศีลอดในวันพฤหัสบดีและวันจันทร์ หลังจากนั้นก็ไปยังมัสยิดเล็กเพื่อฟังบทเรียนและร่วมวงฮัฎเราะฮ์ แล้วไปยังบ้านของเชคชัลบี อัร-ริญาล หรือบ้านของอะห์มัด อะฟันดี อัส-สุกกะรี เพื่อศึกษาตำราร่วมกันและซิกรุ จากนั้นไปมัสยิดเพื่อละหมาดศุบห์ หลังจากนั้นพักผ่อน แล้วไปที่ร้าน ละหมาดวันศุกร์ และรับประทานอาหารกลางวัน กลับไปที่ร้านจนถึงมัฆริบ แล้วไปมัสยิด แล้วกลับบ้าน และในตอนเช้าก็เดินทางไปโรงเรียน เป็นเช่นนี้วนเวียนไปตามลำดับ ซึ่งฉันจำไม่ได้ว่าเคยขาดไปสักสัปดาห์ เว้นแต่มีความจำเป็นฉุกเฉิน

ในช่วงปิดภาคฤดูร้อน

ช่วงปิดภาคฤดูร้อนเป็นโอกาสเหมาะที่จะปฏิบัติตามกิจวัตรนี้ทุกวัน โดยมีกิจกรรมใหม่เพิ่มเข้ามา คือการทบทวนบทเรียนทุกเช้าตั้งแต่ราวดวงอาทิตย์ขึ้นไปจนถึงช่วงสายมาก กับอาจารย์ของเรา เชคมุหัมมัด ค็อลัฟ นูห์ ที่บ้านของท่าน เราเริ่มต้นด้วย "อัลฟียะฮ์ อิบนุมาลิก" โดยท่องจำตัวบทและอ่านคำอธิบายของ "ชัรห์ อิบนุอะกีล" ควบคู่ไปด้วย และเรายังได้ศึกษาตำราอื่นๆ ในวิชาฟิกฮ์ อุศูล และหะดีษร่วมกันด้วย ซึ่งสิ่งเหล่านี้มีผลอย่างยิ่งในการปูทางให้ฉันได้เข้าศึกษาที่ดารุลอุลูม ทั้งที่ในตอนนั้นฉันยังไม่ได้คิดจะเข้าเรียนที่นั่นเลย เราเพียงแต่กล่าวกันว่า เราแสวงหาความรู้เพื่อความรู้เท่านั้น

เสียงเรียกยามเช้า

من دعا إلى هدًى فله أجره، وأجر من عمل به إلى يوم القيامة، لا ينقص ذلك من أجورهم شيئًا

ส่วนหนึ่งจากกิจกรรมของพวกเราที่อัล-มะห์มูดียะฮ์ในช่วงปิดภาคฤดูร้อนหรือในเช้าวันศุกร์ คือการแบ่งย่านต่าง ๆ ของหมู่บ้านกันรับผิดชอบ พวกเรามีกันสามคน และบางครั้งก็มากกว่านั้น ได้แก่ พี่น้องมุหัมมัด อะฟันดี อัด-ดุมยาฏี และพี่น้องอับดุลมุตะอาล ซันกัล เพื่อปลุกผู้คนให้ตื่นมาละหมาดศุบห์ก่อนรุ่งอรุณเล็กน้อย โดยเฉพาะบรรดาพี่น้องในกลุ่มของเรา ข้าพเจ้ารู้สึกเป็นสุขอย่างยิ่งและรู้สึกปีติอย่างประหลาดเมื่อได้ปลุกบรรดามุอัซซินให้ตื่นมาอะซานศุบห์ หลังจากนั้นข้าพเจ้าจะยืนอยู่ริมฝั่งแม่น้ำไนล์ในช่วงเวลาอันมีมนต์ขลังและเปี่ยมด้วยความรู้สึกนี้ คอยสดับเสียงอะซานที่เปล่งออกจากลำคอของพวกเขาในเวลาเดียวกัน เพราะมัสยิดต่าง ๆ ในหมู่บ้านตั้งอยู่ห่างกันไม่มากนัก แล้วข้าพเจ้าก็คิดขึ้นมาว่า ตนเองจะเป็นเหตุให้ผู้ละหมาดจำนวนมากเหล่านี้ตื่นขึ้นมา และข้าพเจ้าจะได้รับผลบุญเช่นเดียวกับพวกเขา ตามที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้กล่าวไว้ว่า «ผู้ใดเชิญชวนไปสู่ทางนำ เขาย่อมได้รับผลบุญของมัน และผลบุญของผู้ที่ปฏิบัติตามจนถึงวันกิยามะฮ์ โดยที่สิ่งนั้นไม่ทำให้ผลบุญของพวกเขาลดน้อยลงแต่อย่างใด» และสิ่งที่ทำให้ความสุขนี้ทวีคูณขึ้นอีก คือการที่ข้าพเจ้าไปมัสยิดหลังจากนั้นแล้วพบว่าตนเองอายุน้อยที่สุดในบรรดาผู้ที่นั่งอยู่ในมัสยิดในเวลานั้น ข้าพเจ้าจึงสรรเสริญอัลลอฮ์ และวิงวอนขอต่อพระองค์ให้ทรงประทานเตาฟีกแก่ข้าพเจ้าตลอดไป..

การเตรียมตัวเข้าศึกษาที่ดารุลอุลูม

ช่วงเวลาสามปีในโรงเรียนฝึกหัดครูเป็นช่วงเวลาแห่งการดื่มด่ำอยู่กับตะเศาวุฟและการทำอิบาดะฮ์ ถึงกระนั้น ช่วงเวลาดังกล่าวก็ใช่ว่าจะปราศจากความใส่ใจในการเรียนและการแสวงหาความรู้นอกเหนือขอบเขตหลักสูตรของโรงเรียน ข้าพเจ้าคิดว่าเรื่องนี้มีสาเหตุมาจากสองประการ ประการแรก คือห้องสมุดของบิดา และการที่ท่านส่งเสริมให้ข้าพเจ้าอ่านหนังสือและศึกษาเล่าเรียน ตลอดจนมอบหนังสือต่าง ๆ ให้แก่ข้าพเจ้า ซึ่งบางเล่มข้าพเจ้ายังคงเก็บรักษาไว้จนถึงทุกวันนี้ เล่มที่ส่งผลต่อจิตใจของข้าพเจ้าอย่างลึกซึ้งที่สุด ได้แก่ "อัล-อันวาร อัล-มุหัมมะดียะฮ์" ของอัน-นับฮานี "มุคตะศ็อร อัล-มะวาฮิบ อัล-ลาดุนนียะฮ์" ของอัล-เกาะสเฏาะลานี และ "นูรุลยะกีน ฟี ซีเราะฮ์ ซัยยิดิลมุรสะลีน" ของเชคอัล-คุฎอรี ด้วยการชี้นำดังกล่าว และความหลงใหลในการอ่านและความใฝ่ใจที่ก่อเกิดขึ้นจากการชี้นำนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สร้างห้องสมุดส่วนตัวขึ้นมา ซึ่งมีทั้งนิตยสารเก่าและหนังสือหลากหลายประเภท ในขณะที่ข้าพเจ้าเรียนอยู่ที่โรงเรียนเตรียมในอัล-มะห์มูดียะฮ์ ข้าพเจ้าจะรอคอยเชคหะซัน อัล-กุตุบีในวันตลาดนัดอย่างใจจดใจจ่อ เพื่อเช่าหนังสือเป็นรายสัปดาห์ด้วยเงินเพียงไม่กี่มิลลีม แล้วนำไปคืนเพื่อเช่าเล่มอื่นต่อไป เป็นเช่นนี้เรื่อยมา

และหนึ่งในหนังสือที่มีอิทธิพลรุนแรงและลึกซึ้งที่สุดต่อจิตใจของข้าพเจ้าในช่วงนี้คือเรื่องเล่าของเจ้าหญิงซาตุลฮิมมะฮ์ เมื่อข้าพเจ้าระลึกถึงเรื่องเล่าที่พวกเราเคยอ่านกัน ซึ่งล้วนเต็มไปด้วยความฮึกเหิม ความกล้าหาญ การปกป้องมาตุภูมิ การยึดมั่นในศาสนา การญิฮาดในหนทางของอัลลอฮ์ และการต่อสู้เพื่อไปถึงความสูงส่งและเกียรติยศ แล้วระลึกถึงนวนิยายที่หนุ่มสาวและเยาวชนในปัจจุบันอ่านกัน ซึ่งล้วนเต็มไปด้วยความเหลวไหล ความอ่อนแอ ความเปราะบาง และความอ่อนปวกเปียกไร้ความเป็นชาย ข้าพเจ้าก็ตระหนักถึงความเปลี่ยนแปลงอันแปลกประหลาดระหว่างวัฒนธรรมการอ่านทั่วไปของคนในอดีตกับของคนในปัจจุบัน และข้าพเจ้าเชื่อว่าพวกเรามีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องคัดกรองอาหารทางปัญญานี้ ซึ่งถูกป้อนแก่คนรุ่นใหม่ในรูปของหนังสือ นวนิยาย หนังสือพิมพ์ หรือนิตยสาร

ปัจจัยประการที่สองคือ โรงเรียนฝึกหัดครูในเวลานั้นได้รวบรวมคณาจารย์ผู้ทรงคุณธรรมไว้กลุ่มหนึ่ง เช่น อาจารย์ของเราอับดุลอะซีซ อะฏิยะฮ์ ผู้อำนวยการโรงเรียนฝึกหัดครูที่เมืองอเล็กซานเดรียในปัจจุบันและประธานของอิควานที่นั่น อาจารย์ของเราเชคฟัรฮาต สะลีม ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน อาจารย์ของเราเชคอับดุลฟัตตาห์ อบูอัลลาม อาจารย์ของเราอัลหัจญ์อะลี สุไลมาน และอาจารย์ของเราเชคอัลบัสยูนี ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่พวกท่าน พวกท่านโดดเด่นด้วยความดีงาม ความมีคุณธรรม และการส่งเสริมให้ลูกศิษย์ค้นคว้าและศึกษาเล่าเรียน ข้าพเจ้ามีความผูกพันทางจิตวิญญาณกับพวกท่าน ซึ่งข้าพเจ้าได้รับกำลังใจอย่างมากจากความผูกพันนั้น ข้าพเจ้ายังคงจำได้ว่า อาจารย์อับดุลอะซีซ อะฏิยะฮ์ ซึ่งสอนวิชาการศึกษาภาคปฏิบัติแก่พวกเรา ได้จัดสอบประจำเดือน แล้วท่านพอใจคำตอบของข้าพเจ้า จึงเขียนลงบนกระดาษคำตอบว่า "ดีมาก และหากมีคะแนนเกินกว่าคะแนนเต็ม ข้าพเจ้าก็จะให้เธอ" ท่านเก็บกระดาษแผ่นนั้นไว้กับมือตนเองขณะแจกกระดาษคำตอบ จากนั้นจึงเรียกข้าพเจ้าไปพบและมอบให้ข้าพเจ้าด้วยตนเอง พร้อมทั้งให้คำแนะนำและกำลังใจมากมาย และกระตุ้นให้ข้าพเจ้าอ่าน ศึกษา และค้นคว้า ท่านยังมอบหมายให้ข้าพเจ้าเป็นผู้ตรวจปรู๊ฟบางส่วนของหนังสือ "อัลมุอัลลิม" (ครู) ในวิชาการศึกษา ซึ่งในขณะนั้นกำลังจัดพิมพ์อยู่ที่โรงพิมพ์อัลมุสตักบัลในเมืองดะมันฮูร

ปัจจัยเหล่านี้ล้วนมีอิทธิพลต่อจิตใจของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจึงได้ท่องจำตัวบท (มุตูน) ในวิชาต่าง ๆ จำนวนมากนอกเหนือจากหลักสูตรของโรงเรียนในขณะที่ศึกษาอยู่ในระดับนี้ ข้าพเจ้าท่องจำ "มุลหะตุลอิอ์รอบ" ของอัลหะรีรี ต่อด้วย "อัลอัลฟียะฮ์" ของอิบนุมาลิก "อัลยากูตียะฮ์" ในวิชามุศเฏาะละห์ "อัลเญาฮะเราะฮ์" ในวิชาเตาฮีด "อัรเราะฮ์บียะฮ์" ในวิชามรดก บางส่วนของตัวบท "อัสสุลลัม" ในวิชาตรรกศาสตร์ ส่วนใหญ่ของตัวบท "อัลกุดูรี" ในวิชาฟิกฮ์ของอบูหะนีฟะฮ์ และบางส่วนของตัวบท "อัลฆอยะฮ์ วัตตักรีบ" ของอบูชุญาอ์ในวิชาฟิกฮ์ของมัซฮับชาฟิอี และบางส่วน…

…บทกลอน (มันซูมะฮ์) ของอิบนุอามิรในมัซฮับมาลิกี ข้าพเจ้าไม่เคยลืมคำแนะนำของท่านบิดาที่ใช้ถ้อยคำที่เล่าสืบกันมาว่า "ผู้ใดท่องจำตัวบท (มุตูน) ผู้นั้นย่อมครอบครองศาสตร์ทั้งหลาย" ถ้อยคำนี้ฝังลึกในใจข้าพเจ้า ถึงขั้นที่ข้าพเจ้าพยายามท่องจำตัวบทอัช-ชาฏิบียะฮ์ในวิชากิรออาต ทั้งที่ไม่รู้ศัพท์เฉพาะของวิชานี้เลย และข้าพเจ้าก็ท่องจำบทนำของมันได้จริง ๆ ทุกวันนี้ก็ยังจำได้บางส่วน

เรื่องขำขันเรื่องหนึ่งคือ มีผู้ตรวจการท่านหนึ่งมาเยี่ยมชั้นเรียนวิชาภาษาอาหรับของเราในชั้นปีที่สามระดับเตรียม ตอนนั้นข้าพเจ้าท่องจำได้เพียง "มุลหะตุลอิอ์รอบ" ของอัล-หะรีรีเท่านั้น ผู้ตรวจการถามถึงเครื่องหมายของคำนาม (อิสม์) และเครื่องหมายของคำกริยา (ฟิอ์ล) ตามหลักไวยากรณ์ จากนั้นจึงถามถึงเครื่องหมายของคำบุพบท (หัรฟ์) อาจารย์ผู้สอนซึ่งขณะนั้นคือท่านอาจารย์เชคมุหัมมัด อะลี อัน-นัจญาร ได้มอบหมายให้ข้าพเจ้าเป็นผู้ตอบ คำตอบของข้าพเจ้าคือบทกลอนหนึ่งจาก "อัล-มุลหะฮ์" ซึ่งอัล-หะรีรีกล่าวไว้ว่า

ส่วนหัรฟ์นั้นคือคำที่ไม่มีเครื่องหมาย (อะลามะฮ์) ใด ๆ จงเทียบเคียงตามคำของฉันเถิด แล้วท่านจะได้เป็นผู้รู้ยิ่ง (อัลลามะฮ์)

ชายผู้นั้นยิ้มแล้วกล่าวว่า "ได้เลยครับท่าน ผมจะเทียบเคียงตามคำของท่าน เพื่อจะได้เป็นผู้รู้ยิ่ง" แล้วเขาก็กล่าวขอบคุณอาจารย์และจากไป

ความรู้ที่สั่งสมไว้นี้ทำให้พี่น้องบางท่านของเราซึ่งเป็นครูในโรงเรียนประถมที่สังกัดโรงเรียนฝึกหัดครู และกำลังเตรียมตัวสมัครเข้าดารุลอุลูมชั้นสูงในเวลานั้น หันมาสนใจข้าพเจ้า จนพวกเขาเสนอให้เราทบทวนบทเรียนด้วยกันเพื่อจะได้สมัครสอบไปพร้อมกัน คนสำคัญในกลุ่มนี้คือพี่น้องผู้เป็นที่รักคือเชคอะลี เนาฟัล ในเวลานั้น ซึ่งปัจจุบันคือท่านอาจารย์อะลี เนาฟัล เขาปรารถนาให้เราทบทวนบทเรียนด้วยกันและสมัครเข้าดารุลอุลูมชั้นสูงไปพร้อมกัน

ในเวลานั้นดารุลอุลูมแบ่งออกเป็นสองแผนก คือแผนกเตรียม (อัต-ตัจญ์ฮีซี) ซึ่งนักศึกษาจากอัล-อัซฮัรและโรงเรียนฝึกหัดครูผู้ใดประสงค์ก็สมัครเข้าได้ และแผนกชั้นสูงชั่วคราว ซึ่งนักศึกษากลุ่มเดียวกันนี้ผู้ใดประสงค์ก็สมัครเข้าได้เช่นกัน ส่วนใหญ่เป็นผู้ที่ได้รับประกาศนียบัตรมัธยมปลายของอัล-อัซฮัรแล้ว แผนกชั้นสูงชั่วคราวนี้เปิดรับสมัครเป็นปีสุดท้ายในปีการศึกษา 23–24 จากนั้นจะถูกยกเลิก และแทนที่ด้วยแผนกชั้นสูงที่รับนักศึกษาต่อจากแผนกเตรียม พี่น้องบางท่านของเราจากโรงเรียนฝึกหัดครูต้องการสมัครเข้าแผนกเตรียม ขณะที่มีผู้สนใจสมัครแผนกชั้นสูงชั่วคราวเป็นจำนวนมาก เพราะถือว่าเป็นโอกาสเดียวสำหรับผู้ที่ต้องการเข้าเรียนในแผนกนี้

ท่านอาจารย์เชคอะลี เนาฟัล ต้องการให้เราทบทวนบทเรียนด้วยกัน ขณะนั้นข้าพเจ้าอยู่ชั้นปีที่สาม คือปีที่ข้าพเจ้าจะต้องสอบประกาศนียบัตรความสามารถสำหรับการสอนระดับประถม ส่วนเขาเป็นครูอยู่ที่โรงเรียนสาขาสำหรับครู ข้าพเจ้าจึงขอตัวไม่ทบทวนบทเรียนกับเขา แต่เขาอ้างถึงสิทธิของความเป็นพี่น้อง และหน้าที่ที่จะต้องช่วยเหลือพี่น้องและรับฟังความเห็นของพวกเขา ข้าพเจ้าจึงไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องรับฟังเขา

ทัศนะเกี่ยวกับวิชาความรู้และประกาศนียบัตร

ในช่วงเวลานั้น ข้าพเจ้ามีทัศนะส่วนตัวเกี่ยวกับวิชาความรู้ การแสวงหาความรู้ ประกาศนียบัตร และการได้มาซึ่งประกาศนียบัตร ทัศนะนี้เป็นผลมาจากการที่ข้าพเจ้าได้อ่านหนังสือ "อัล-อิห์ยาอ์" ข้าพเจ้ารักวิชาความรู้อย่างยิ่ง มีความโน้มเอียงอย่างแรงกล้าที่จะอ่านหนังสือและเพิ่มพูนความรู้ และเชื่อมั่นในประโยชน์ของวิชาความรู้ที่มีต่อปัจเจกบุคคลและต่อสังคม รวมถึงหน้าที่ที่จะต้องเผยแพร่ความรู้ในหมู่ผู้คน ถึงขนาดที่ข้าพเจ้าจำได้ว่าเคยตั้งใจจะออกนิตยสารรายเดือนฉบับหนึ่ง ซึ่งข้าพเจ้าตั้งชื่อว่า "อัช-ชัมส์" (ดวงอาทิตย์) และได้เขียนไว้แล้วสองฉบับ คือฉบับแรกและฉบับที่สอง โดยเอาแบบอย่างท่านอาจารย์ของเรา เชคมุฮัมมัด ซะฮ์รอน ผู้ซึ่งออกนิตยสารรายเดือน "อัล-อิสอาด" และเลียนแบบนิตยสาร "อัล-มะนาร" ซึ่งข้าพเจ้าอ่านอยู่เป็นประจำ

แต่แนวทางและวิธีการของอัล-ฆอซาลีในการจัดลำดับศาสตร์และวิชาความรู้ต่าง ๆ ตลอดจนการแสวงหาความรู้ ได้ส่งผลต่อจิตใจของข้าพเจ้าอย่างรุนแรง ข้าพเจ้าจึงตกอยู่ในการต่อสู้ภายในอย่างหนักหน่วง ด้านหนึ่ง ความปรารถนาอันแรงกล้าเรียกร้องให้ข้าพเจ้าแสวงหาความรู้ให้มากขึ้น อีกด้านหนึ่ง คำชี้แนะของท่านอิมามอัล-ฆอซาลี และการที่ท่านนิยามความรู้ที่จำเป็น (วาญิบ) ว่าคือความรู้ที่จำเป็นต้องใช้ในการปฏิบัติศาสนกิจภาคบังคับและการหาเลี้ยงชีพ จากนั้นจึงหันไปสู่การปฏิบัติ ได้เรียกร้องให้ข้าพเจ้ายึดเอาเฉพาะสิ่งที่จำเป็น ละทิ้งสิ่งอื่นนอกเหนือจากนั้น และไม่เสียเวลาไปกับมัน

แล้วความคิดที่จะสมัครเข้าเรียนที่ดารุลอุลูมก็เกิดขึ้น พร้อมกับสิ่งที่ตามมา คือการได้ทุนไปศึกษาต่อต่างประเทศสำหรับผู้ที่สอบได้ลำดับต้น ๆ ในระดับดิปโลมาของที่นั่น การต่อสู้ภายในนี้จึงยิ่งทวีความรุนแรงและหนักหน่วงขึ้น ข้าพเจ้ามักพูดกับตนเองอยู่เสมอว่า "เหตุใดเจ้าจึงอยากเข้าดารุลอุลูม? เพื่อชื่อเสียงเกียรติยศ เพื่อให้ผู้คนพูดว่าเจ้าเป็นครูระดับสูง มิใช่ครูประถมกระนั้นหรือ? นี่เป็นสิ่งที่หะรอม เพราะการแสวงหาชื่อเสียงเกียรติยศและการกระหายในสิ่งนั้นเป็นโรคร้ายประการหนึ่งของจิตใจ และเป็นตัณหาประการหนึ่งของมันที่จะต้องต่อต้าน หรือว่าเพื่อทรัพย์สิน เพื่อให้เงินเดือนของเจ้าเพิ่มขึ้นเป็นทวีคูณ ได้สะสมทรัพย์สมบัติ ได้สวมใส่เสื้อผ้าหรูหรา ได้รับประทานอาหารเลิศรส และได้ขี่พาหนะชั้นดีกระนั้นหรือ? และนี่คือสิ่งที่เลวร้ายที่สุดที่

تعس عبد الدينار، تعس عبد الدرهم، تعس عبد القطيفة، تعس وانتكس، وإذ شيك فلا انتفش

زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ ٱلشَّهَوَٰتِ مِنَ ٱلنِّسَآءِ وَٱلْبَنِينَ وَٱلْقَنَـٰطِيرِ ٱلْمُقَنطَرَةِ مِنَ ٱلذَّهَبِ وَٱلْفِضَّةِ وَٱلْخَيْلِ ٱلْمُسَوَّمَةِ وَٱلْأَنْعَـٰمِ وَٱلْحَرْثِ ۗ ذَٰلِكَ مَتَـٰعُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۖ وَٱللَّهُ عِندَهُۥ حُسْنُ ٱلْمَـَٔابِ ﴿١٤﴾ قُلْ أَؤُنَبِّئُكُم بِخَيْرٍ مِّن ذَٰلِكُمْ ۚ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّـٰتٌ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَا

…ที่มนุษย์คนหนึ่งจะทำงานเพื่อมัน และ «ความหายนะจงประสบแก่ทาสของดีนาร ความหายนะจงประสบแก่ทาสของดิรฮัม ความหายนะจงประสบแก่ทาสของผ้ากำมะหยี่ ขอให้เขาหายนะและล้มคว่ำ และเมื่อเขาถูกหนามตำ ก็ขออย่าได้มีผู้ใดถอนออกให้» และอัลลอฮ์ผู้ทรงยิ่งใหญ่ตรัสไว้จริงแท้ว่า «ได้ถูกทำให้เป็นที่สวยงามแก่มนุษย์ซึ่งความรักในบรรดาสิ่งที่ปรารถนาทั้งหลาย อันได้แก่บรรดาสตรี บรรดาลูกชาย ทรัพย์สมบัติมากมายที่เป็นทองและเงิน ม้าที่ถูกฝึกไว้อย่างดี ปศุสัตว์ และไร่นา นั่นคือสิ่งอำนวยความสุขแห่งชีวิตในโลกนี้ และ ณ ที่อัลลอฮ์นั้นมีผลตอบแทนอันดีงาม จงกล่าวเถิดว่า จะให้ฉันบอกพวกท่านไหมถึงสิ่งที่ดีกว่านั้น สำหรับบรรดาผู้ที่ยำเกรงนั้น ณ ที่พระเจ้าของพวกเขามีสวนสวรรค์หลากหลายซึ่งมีลำน้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง โดยที่พวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล» จนจบอายะฮ์ (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:14-15)

หรือไม่ก็เพื่อแข่งขันกันสะสมความรู้และวิทยาการ เพื่อเอาไปแข่งดีกับบรรดาผู้รู้ หรือเอาไปโต้เถียงกับคนเขลา หรือเพื่อยกตนเหนือผู้คน และผู้ที่ไฟนรกจะถูกจุดให้ลุกโชนด้วยพวกเขาเป็นกลุ่มแรกในวันกิยามะฮ์ คือผู้ที่ศึกษาหาความรู้เพื่ออื่นจากอัลลอฮ์และไม่ปฏิบัติตามความรู้ของตน และมนุษย์ที่ได้รับการลงโทษหนักที่สุดในวันกิยามะฮ์ คือผู้รู้ที่อัลลอฮ์ไม่ทรงให้ความรู้ของเขาเกิดประโยชน์แก่ตัวเขา

บางทีจิตใจของท่านอาจกล่าวแก่ท่านว่า ท่านศึกษาหาความรู้เพื่อจะได้เป็นผู้รู้ที่ทำประโยชน์แก่ผู้คน และอัลลอฮ์กับบรรดามะลาอิกะฮ์ของพระองค์ทรงประทานพรแก่ผู้ที่สอนความดีแก่มนุษย์ และท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ นั้นถูกส่งมาในฐานะผู้สอน ก็จงกล่าวแก่มันเถิดว่า หากเจ้าสัตย์จริงว่าเจ้าต้องการความรู้เพื่อทำประโยชน์แก่ผู้คน โดยมุ่งหวังความพึงพอพระทัยของอัลลอฮ์ แล้วเหตุใดเจ้าจึงต้องการเข้าดารุลอุลูม ในเมื่อความรู้นั้นมีอยู่ในตำรา และมีอยู่ที่บรรดาชัยค์และบรรดาผู้รู้? ส่วนประกาศนียบัตรนั้นคือฟิตนะฮ์ (บททดสอบ) มันคือพาหนะที่นำไปสู่ดุนยา สู่ตำแหน่งฐานะและทรัพย์สิน ซึ่งทั้งสองอย่างนั้นคือยาพิษร้ายแรง ทำให้การงานทั้งหลายสูญเปล่า และทำลายหัวใจและอวัยวะทั้งหลาย ดังนั้นเจ้าจงศึกษาจากตำราเถิด และอย่าได้ยึดติดกับประกาศนียบัตรของโรงเรียน หรือวุฒิบัตรอย่างเป็นทางการทั้งหลาย

ปรัชญาความคิดนี้เกือบจะมีชัยเหนือจิตใจของข้าพเจ้า ไม่สิ มันได้มีชัยไปแล้วจริง ๆ ข้าพเจ้าจึงไม่ได้ทบทวนบทเรียนร่วมกับพี่น้องอาจารย์อะลี เนาฟัล ด้วยความรู้สึกหวั่นเกรงว่าจะเป็นสิ่งที่น่าตำหนิ แต่อาจารย์ของเรา ชัยค์ฟัรหาต สะลีม ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ผู้ซึ่งรักข้าพเจ้าอย่างมาก และแสดงความเอ็นดูต่อข้าพเจ้าในทุกโอกาส และมีสถานะอันทรงเกียรติในใจของข้าพเจ้า ท่านสามารถผลักดันข้าพเจ้าด้วยความแนบเนียนและอ่อนโยน ให้หันมาทบทวนบทเรียนอย่างจริงจัง และให้สมัครเข้าดารุลอุลูมจริง ๆ คำพูดหนึ่งของท่านคือ “ตอนนี้เธออยู่หน้าประตูของการสอบประกาศนียบัตรอัล-กะฟาอะฮ์แล้ว และความรู้นั้นไม่เป็นโทษอะไร การที่เธอสมัครสอบเข้าดารุลอุลูมคือการฝึกประสบการณ์สำหรับการสอบใหญ่ ๆ และนี่คือโอกาสที่จะไม่หวนกลับมาอีก ดังนั้นจงสมัครเถิด เพื่อรักษาสิทธิของตัวเธอเอง และครูมั่นใจว่าเธอจะสอบผ่าน อินชาอัลลอฮ์ หลังจากนั้นเราก็ยังมีเวลาให้เธอได้ใคร่ครวญตามที่เธอต้องการ เธอจะปฏิเสธหรือจะเข้าเรียนก็ได้”

ด้วยเหตุนี้ ด้วยอิทธิพลอันแรงกล้าของท่าน ท่านจึงสามารถผลักดันข้าพเจ้าอย่างเต็มที่ให้ยื่นใบสมัครพร้อมกับผู้สมัครคนอื่น ๆ ข้าพเจ้าจึงได้สมัคร และการสอบนั้นจัดขึ้นก่อนการสอบประกาศนียบัตรอัล-กะฟาอะฮ์ไม่นานนัก

สองแนวทาง

ข้าพเจ้าอยากบันทึกความทรงจำสองเรื่องไว้ ณ ที่นี้ เรื่องหนึ่งเป็นภาคปฏิบัติ อีกเรื่องหนึ่งเป็นภาคทฤษฎี ซึ่งข้าพเจ้าประทับใจทั้งสองเรื่อง และทั้งสองเรื่องได้ดึงความคิดของข้าพเจ้าไว้อยู่ช่วงเวลาหนึ่ง

เรื่องแรกคือความทรงจำเกี่ยวกับท่านอัลลามะฮ์ผู้ทรงคุณธรรม เชคอะห์มัด อัชชัรกอวีย์ อัลฮูรีนีย์ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ข้าพเจ้าได้พบท่านเพียงครั้งเดียว คือตอนที่ท่านมาเยี่ยมบรรดาลูกหลาน ลูกศิษย์ ผู้ติดตาม และคนที่ท่านรักที่เมืองดะมันฮูร ท่านไปเยี่ยมถามไถ่ทุกข์สุขของพวกเขาถึงบ้านเรือน และได้ใช้เวลาค่ำคืนหนึ่งร่วมกับพวกเรา โดยไม่ได้ละทิ้งอุปนิสัยที่ท่านเคยเป็น ข้าพเจ้าได้รู้จักเรื่องราวของท่าน ซึ่งทำให้ข้าพเจ้ายกย่องท่าน และยังคงระลึกถึงท่านอยู่จนทุกวันนี้

ข้าพเจ้าได้รู้ว่าท่านรักวิชาความรู้และการศึกษาด้วยหัวใจทั้งดวง จึงผลักดันชาวเมืองของท่านให้เข้าสู่การศึกษา ท่านใช้ทรัพย์สินส่วนตัวช่วยเหลือผู้ที่ไม่มีกำลังจ่ายค่าใช้จ่ายในการศึกษา จนกระทั่งเขาเรียนจบ ครั้นเมื่อเขาสำเร็จการศึกษาแล้ว เขาก็จะต้องออกค่าใช้จ่ายให้นักเรียนอีกคนหนึ่งที่ขัดสน เพื่อเป็นการใช้หนี้ มิใช่ใช้คืนเป็นเงิน แต่ใช้คืนเป็นวิชาความรู้ ด้วยวิธีนี้ ในเมืองฮูรีนจึงไม่มีผู้ใดที่ไม่สามารถเข้ารับการศึกษาได้ ไม่ว่าครอบครัวของเขาจะยากจนเพียงใด การเกื้อกูลกันทางวิชาการเช่นนี้ได้ทำให้พวกเขาทุกคนพ้นจากความขัดสน ยิ่งไปกว่านั้นยังเกิดสายสัมพันธ์ทางจิตวิญญาณที่ผูกพันผู้ได้รับการศึกษาเหล่านี้ทั้งหมดไว้ด้วยกัน

ความสุขเพียงอย่างเดียวของท่านคือการที่พวกเขามาชุมนุมอยู่รอบตัวท่านในช่วงปิดภาคฤดูร้อน ท่านจะได้เห็นนักศึกษาอัลอัซฮัรยี่สิบคนอยู่เคียงข้างนักศึกษาดัรอะมีย์ยี่สิบคน (ซึ่งเป็นชื่อที่ใช้เรียกนักศึกษาดารุลอุลูมในสมัยนั้น) และนักเรียนวิทยาลัยฝึกหัดครูขั้นต้นอีกห้าสิบคน ตลอดจนนักเรียนจากสถาบันการศึกษาประเภทต่าง ๆ อีกเป็นจำนวนมาก ท่านจะทบทวนวิชากับพวกเขา สนทนายามค่ำคืนกับพวกเขา ตั้งปริศนาและข้อโต้แย้งให้พวกเขาขบคิด รับฟังคำถามและคำตอบจากพวกเขา ด้วยวิธีนี้ท่านได้ลับสติปัญญาและปลุกความมุ่งมั่นของพวกเขาให้ใฝ่หาการเรียน วิชาการ และความรู้ ด้วยเหตุนี้ นักเรียนวิทยาลัยฝึกหัดครูขั้นต้นที่ดะมันฮูรซึ่งมาจากเมืองฮูรีนจึงมีจำนวนมากมาย ท่านได้มาเยี่ยมพวกเขาเพื่อให้กำลังใจ และใช้เวลาในการเยี่ยมครั้งนั้นไปกับเกร็ดความรู้และการสนทนาทางวิชาการเหล่านี้ ข้าพเจ้าเองก็ไม่รอดพ้นจากคำถาม ข้อโต้แย้ง ปริศนา และประเด็นต่าง ๆ ที่ท่านยกขึ้นมา ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน และทรงประทานที่พำนักอันกว้างขวางแก่ท่านในสวรรค์ของพระองค์

ความทรงจำเรื่องที่สองคือความทรงจำเกี่ยวกับเชคศอวีย์ ดิรอซ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ท่านเป็นชายหนุ่มชาวนา ในเวลานั้นอายุยังไม่เกินยี่สิบห้าปี และหลังจากนั้นท่านก็ได้กลับคืนสู่ความเมตตาของอัลลอฮ์ ทว่าท่านเป็นผู้ที่หาได้ยากยิ่งในด้านความเฉลียวฉลาด ความเข้าใจอันละเอียดลึกซึ้ง และการถ่ายทอดภาพของเรื่องราวต่าง ๆ พวกเราเริ่มสนทนากันถึงเรื่องบรรดาเอาลิยาอ์

…และความรู้ แล้วการสนทนาของเราก็ไปถึงเรื่องของท่านซัยยิดี อิบรอฮีม อัด-ดะซูกี ซึ่งอยู่ใกล้เมืองของพวกเขา จากนั้นก็ถึงเรื่องของท่านซัยยิดี อะห์มัด อัล-บะดะวี แห่งเมืองฏ็อนฏอ เขาจึงถามว่า “ท่านรู้ไหมว่าเรื่องราวของท่านซัยยิดี อะห์มัด อัล-บะดะวี เป็นอย่างไร?” ข้าพเจ้าตอบเขาว่า “ท่านเป็นวะลีย์ผู้มีเกียรติ เป็นผู้ยำเกรงและศอลิห์ และเป็นอาลิมผู้ประเสริฐ” เขาถามว่า “แค่นั้นหรือ?” ข้าพเจ้าตอบว่า “นี่คือสิ่งที่เรารู้” เขาจึงกล่าวว่า “จงฟังเถิด แล้วข้าพเจ้าจะเล่าให้ท่านฟัง”

ท่านซัยยิด อัล-บะดะวี เดินทางมายังอียิปต์จากที่พำนักของท่านที่มักกะฮ์ ส่วนครอบครัวของท่านมาจากแคว้นมัฆริบ เมื่อท่านมาถึงอียิปต์ ขณะนั้นอียิปต์อยู่ภายใต้การปกครองของพวกมัมลูก ทั้งที่การปกครองของพวกเขานั้นไม่ชอบธรรม เพราะพวกเขาไม่ใช่ไท (แต่เป็นทาส) ส่วนท่านเป็นซัยยิดเชื้อสายอะลาวีย์ ผู้รวมไว้ซึ่งชาติตระกูล ความรู้ และความเป็นวะลีย์ และบรรดาอะฮ์ลุลบัยต์ถือว่าตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์เป็นสิทธิของพวกเขา ขณะนั้นเคาะลีฟะฮ์แห่งราชวงศ์อับบาสียะฮ์ได้สูญสิ้นไปแล้ว และกิจการของมันได้ยุติลงที่แบกแดด บรรดาประชาชาติของอิสลามแตกแยกออกเป็นรัฐเล็กรัฐน้อย ปกครองโดยเหล่าเจ้าผู้ครองที่ยึดอำนาจมาด้วยกำลัง ซึ่งรวมถึงพวกมัมลูกเหล่านี้ด้วย ดังนั้นจึงมีสองเรื่องที่ท่านซัยยิดจำต้องต่อสู้ญิฮาดเพื่อมัน คือ การฟื้นฟูระบอบเคาะลีฟะฮ์ และการแย่งชิงอำนาจการปกครองกลับคืนมาจากมือของพวกมัมลูกซึ่งการปกครองของพวกเขาไม่ชอบธรรม

ท่านจะทำการนี้ได้อย่างไร? จำเป็นต้องมีการวางแผนเป็นพิเศษ ท่านจึงรวบรวมบรรดาคนสนิทและที่ปรึกษาของท่านบางคน — ในจำนวนนั้นมีท่านซัยยิดี มุญาฮิด และท่านซัยยิดี อับดุลอาล และคนอื่น ๆ ทำนองเดียวกัน — แล้วพวกเขาก็ตกลงกันที่จะเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ และรวบรวมผู้คนให้มาชุมนุมกันเพื่อซิกรุลลอฮ์และอ่านอัลกุรอาน พวกเขากำหนดสัญลักษณ์ของการซิกรุลลอฮ์นี้ ได้แก่ ดาบไม้ หรือไม้เท้าขนาดใหญ่เพื่อใช้แทนดาบ กลองที่พวกเขาจะมาชุมนุมกันรอบ ๆ ธงเพื่อเป็นเครื่องหมายของพวกเขา และโล่ — ซึ่งสิ่งเหล่านี้คือสัญลักษณ์ของกลุ่มอัล-อะห์มะดียะฮ์ — เมื่อผู้คนมาชุมนุมกันเพื่อรำลึกถึงอัลลอฮ์และได้เรียนรู้บทบัญญัติของศาสนาแล้ว หลังจากนั้นพวกเขาก็จะสามารถรู้สึกและตระหนักถึงสภาพที่สังคมของพวกเขาเป็นอยู่ ทั้งความฉ้อฉลในการปกครองและการสูญสิ้นของระบอบเคาะลีฟะฮ์ แล้วความหึงหวงในศาสนาและความเชื่อในหน้าที่แห่งการกำชับความดีและห้ามปรามความชั่ว ก็จะผลักดันพวกเขาไปสู่การญิฮาดเพื่อแก้ไขสภาพการณ์เหล่านี้

บรรดาผู้ติดตามเหล่านี้จะมาชุมนุมกันทุกปี ท่านซัยยิดได้เลือกเมืองฏ็อนฏอเป็นศูนย์กลางของขบวนการของท่าน — เพราะตั้งอยู่ใจกลางหัวเมืองที่เจริญรุ่งเรืองของอียิปต์ และอยู่ห่างไกลจากศูนย์กลางอำนาจการปกครอง — เมื่อบรรดาผู้ติดตามมาชุมนุมกันเป็นประจำทุกปีในรูปของ “เมาลิด” ท่านก็สามารถรับรู้ได้ว่าผู้คนได้รับอิทธิพลจากดะอ์วะฮ์มากน้อยเพียงใด แต่ท่านไม่เปิดเผยตัวต่อพวกเขา ท่านกลับแยกตัวอยู่บนดาดฟ้า และปิดหน้าด้วยผ้าคลุมหน้าสองชั้น เพื่อให้เกิดความเกรงขามในจิตใจของพวกเขามากยิ่งขึ้น และนี่คือธรรมเนียมของยุคสมัยนั้น จนกระทั่ง…

…บรรดาผู้ติดตามของท่านพากันเล่าลือว่า การได้มองเห็นท่านนั้นหมายถึงความตายของผู้มอง ดังนั้นผู้ใดต้องการมองเห็นอัล-กุฏบ์ ก็จงยอมสละชีวิตของตนเพื่อแลกกับการมองครั้งนั้น ด้วยเหตุนี้ การเรียกร้องนี้จึงแพร่กระจายออกไปจนผู้คนจำนวนมากมารวมตัวกัน

แต่สถานการณ์ไม่เอื้ออำนวยให้ขบวนการนี้ประสบความสำเร็จ เพราะอัซ-ซอฮิร บัยบัรส์ อัล-บุนดุกดารี ได้ขึ้นปกครองอียิปต์ เขามีชัยเหนือพวกครูเสดหลายครั้ง และมีชัยเหนือพวกตาตาร์ร่วมกับอัล-มุซ็อฟฟัร กุฏุซ ชื่อเสียงของเขาจึงโด่งดัง ดาวของเขาเจิดจรัส และสามัญชนต่างรักใคร่เขา เขามิได้หยุดเพียงเท่านั้น แต่ยังนำตัวบุตรหลานคนหนึ่งของราชวงศ์อับบาซียะฮ์มา และให้สัตยาบัน (บัยอะฮ์) แก่เขาในฐานะเคาะลีฟะฮ์อย่างแท้จริง จึงเป็นการทำลายโครงการนี้ตั้งแต่รากฐาน และเขาก็ไม่ได้หยุดอยู่แค่นั้น หากแต่ยังใช้นโยบายอันแยบยลต่ออัส-ซัยยิด โดยติดต่อกับท่าน ยกย่องฐานะของท่านให้สูงขึ้น และมอบหมายให้ท่านเป็นผู้ดูแลการส่งตัวเชลยกลับคืนสู่ครอบครัวเมื่อพวกเขาได้รับการปลดปล่อยจากดินแดนของศัตรู เพราะในการนั้นมีทั้งการให้เกียรติและการยกย่อง ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นก่อนที่โครงการอันอันตรายนี้จะบรรลุผล อำนาจการปกครองที่แท้จริงจึงยังคงอยู่ในมือของพวกมัมลูก ส่วนเคาะลีฟะฮ์ในนามผู้นี้มีเพียงชื่อเป็นเวลาช่วงหนึ่ง

إِنَّ ٱلْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦ ۖ وَٱلْعَـٰقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ ﴿١٢٨﴾

ข้าพเจ้าเคยฟังคำอธิบายและการลำดับเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ของอัส-ซัยยิด อัล-บะดะวีย์เช่นนี้ ด้วยความทึ่งในสติปัญญาของชายหนุ่มชาวนาผู้นี้ ซึ่งมิได้ร่ำเรียนอะไรมากไปกว่าการศึกษาชั้นต้นในหมู่บ้าน ในอียิปต์มีความเฉลียวฉลาดที่ถูกฝังกลบและสติปัญญาอันเปี่ยมล้นอยู่มากมายเพียงใด หากมีผู้ที่ช่วยนำมันออกจากขอบเขตของคำพูดไปสู่ขอบเขตของการกระทำ?.. ถ้อยคำของเชคอัศ-ศอวี ดะร็อซ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ยังคงปรากฏแก่ข้าพเจ้าราวกับว่าข้าพเจ้ากำลังได้ยินอยู่ในขณะนี้ ในนั้นมีทั้งบทเรียนและความแปลกใหม่น่าสนใจ และกิจการทั้งหลายล้วนอยู่ในพระหัตถ์ของอัลลอฮ์ «แท้จริงแผ่นดินนั้นเป็นของอัลลอฮ์ พระองค์จะทรงให้ผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์จากปวงบ่าวของพระองค์รับมรดกมัน และบั้นปลาย (ที่ดี) นั้นเป็นของบรรดาผู้ยำเกรง» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:128)

สู่ไคโร

ข้าพเจ้าขอกลับมากล่าวต่อว่า ข้าพเจ้าได้สมัครเข้าดารุลอุลูม และหลังจากนั้นก็ได้รับแจ้งกำหนดวันตรวจร่างกายและวันสอบ ข้าพเจ้าจึงต้องตอบรับการเรียกตัวนั้นและเดินทางไปไคโรเพื่อเข้ารับการตรวจและการสอบทั้งสอง ขณะนั้นเป็นเดือนรอมฎอน บิดาของข้าพเจ้าต้องการเดินทางไปด้วย แต่ข้าพเจ้าไม่เห็นความจำเป็น จึงขอเพียงให้ท่านมอบดุอาอ์อันดีงามให้ ท่านได้บอกเส้นทางแก่ข้าพเจ้า และมอบจดหมายฉบับหนึ่งให้นำไปมอบแก่สหายของท่านคนหนึ่ง ซึ่งเป็นพ่อค้าหนังสือรายใหญ่ผู้มีฐานะดีในไคโร บิดาของข้าพเจ้าเคยช่วยเหลือเขาในเรื่องสำคัญหลายครั้ง ด้วยเชื่อมั่นว่าเขาเป็นคนดี มีความซื่อสัตย์ และมีคุณธรรม

ข้าพเจ้าเดินทางมาถึงกรุงไคโรเป็นครั้งแรกในชีวิต ขณะนั้นอายุของข้าพเจ้าเลยสิบหกปีมาได้หลายเดือน ข้าพเจ้าลงจากรถไฟที่สถานีบาบุลหะดีดในราวเวลาอัศรี แล้วขึ้นรถรางไปยังอัลอะตะบะฮ์ ต่อด้วยรถสุวาริสไปยังย่านสัยยิดินาอัลหุสัยน์ เมื่อลงจากรถแล้ว ข้าพเจ้าก็ตรงไปยังร้านของพ่อค้าผู้นั้นและมอบจดหมายให้เขา แต่เขาไม่ใส่ใจและไม่แยแสต่อสิ่งที่เขียนไว้ในจดหมายเลย สิ่งเดียวที่เขาทำคือมอบหมายให้คนงานคนหนึ่งในร้านคอยดูแลข้าพเจ้า คนงานผู้นั้นเป็นคนดีมีน้ำใจ ทั้งบิดาของข้าพเจ้าและตัวข้าพเจ้าเองรู้จักเขามาก่อนแล้ว เขาจึงต้อนรับและให้เกียรติข้าพเจ้าเป็นอย่างดี และพาข้าพเจ้าไปยังบ้านของเขา เราละศีลอดด้วยกัน จากนั้นก็ออกไปใช้เวลาข้างนอกอยู่พักหนึ่ง แล้วกลับมาที่บ้านเพื่อรับประทานอาหารสะฮูร ข้าพเจ้านอนหลังละหมาดศุบหิ์ และตื่นแต่เช้าเพื่อขอให้สหายของข้าพเจ้าบอกทางไปยังโรงเรียนดารุลอุลูม ซึ่งเป็นที่ที่สหายรักและพี่น้องผู้มีเกียรติของข้าพเจ้า คืออุสตาซมุหัมมัด ชะร็อฟ หัจญาจ — ปัจจุบันเป็นครูสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ — ได้เข้าศึกษาก่อนข้าพเจ้าหนึ่งปี ข้าพเจ้าต้องการไปพบเขาเพื่อสอบถามเกี่ยวกับขั้นตอนการตรวจร่างกายและการสอบ คนงานผู้ใจดีจึงบอกเส้นทางไปยังดารุลอุลูมแก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้าขึ้นรถสุวาริสไปยังอัลอะตะบะฮ์ แล้วต่อรถรางไปยังถนนก็อศรุลอัยนีซึ่งอยู่ตรงข้ามดารุลอุลูม จากนั้นก็รอจนนักเรียนเลิกเรียนออกมา ข้าพเจ้าได้พบสหายของข้าพเจ้า เราสวมกอดกัน แล้วเขาก็จูงมือข้าพเจ้าไปยังบ้านพักของเขาในตรอกอับดุลบากี ย่านบิรกะตุลฟีล บนชั้นสอง ซึ่งเขาพักอยู่ร่วมกับนักเรียนกลุ่มหนึ่ง

ในวันที่สอง ตั้งแต่เช้า หลังจากสหายของข้าพเจ้าไปโรงเรียนแล้ว ข้าพเจ้าก็มุ่งไปหาพ่อค้าหนังสือผู้นั้นเพื่อให้เขาช่วยบอกที่อยู่ของช่างทำแว่นตา เพื่อจะได้ทำแว่นสายตาเตรียมไว้สำหรับการตรวจร่างกาย แต่เขาก็ไม่ใส่ใจเช่นเคย ข้าพเจ้าไม่อยากเสียเวลา จึงตรงไปยังอัลอัซฮัรทันที และได้เข้าไปในอัลอัซฮัรเป็นครั้งแรก ข้าพเจ้าตื่นตะลึงกับสิ่งที่ได้เห็น ทั้งความกว้างขวางและความเรียบง่ายของที่นั่น ตลอดจนวงเรียนของนักศึกษาที่กำลังศึกษาและทบทวนบทเรียนกันอยู่ ข้าพเจ้าแวะยืนดูวงเรียนทีละวง แล้วก็ได้เห็นวงหนึ่งซึ่งผู้คนในวงกำลังพูดคุยกันเรื่องการเข้าศึกษาที่ดารุลอุลูม ข้าพเจ้าเข้าใจว่าพวกเขาเป็นผู้สมัครเข้าสอบของโรงเรียนนั้น ซึ่งจะมีขึ้นในอีกราวสิบวัน ส่วนการตรวจร่างกายจะมีขึ้นในอีกประมาณสามวัน ข้าพเจ้าจึงเข้าไปร่วมวงกับพวกเขา และเล่าให้พวกเขาฟังถึงความประสงค์ของข้าพเจ้า และความจำเป็นที่ต้องมีผู้แนะนำแพทย์ให้เพื่อจะได้ทำแว่นสายตา คนหนึ่งในพวกเขาอาสาพาข้าพเจ้าไป เขาลุกขึ้นทันทีและพาข้าพเจ้าไปยังคลินิกของแพทย์หญิงคนหนึ่ง ซึ่งข้าพเจ้าคิดว่าเป็นชาวกรีก แต่ได้กลายเป็นคนอียิปต์ไปแล้ว เขาบรรยายว่าเธอเป็นผู้มีความเชี่ยวชาญและฝีมือดี และเธอเคยทำแว่นตาที่เหมาะสมให้เขาในราคาที่ไม่แพง และเมื่อ…

เมื่อเราไปถึง เธอก็เริ่มงานของเธอ และคิดค่าตรวจห้าสิบกิรช์ แล้วบอกทางเราไปยังร้านแว่นตา ร้านนั้นก็คิดราคาแว่นตาหนึ่งร้อยห้าสิบกิรช์ และทำแว่นเสร็จทันที ดังนั้นสิ่งเดียวที่เหลืออยู่สำหรับฉันคือการรอการตรวจในอีกสองวันข้างหน้า

การตรวจร่างกาย

ฉันไม่ได้กล่าวเกินจริงเลยเมื่อบอกว่า ความสำเร็จอยู่เคียงข้างฉันในการตรวจครั้งนี้อย่างน่าอัศจรรย์ ในขณะที่ฉันเห็นคนรู้จักบางคนถูกโชคทรยศ “มหาบริสุทธิ์แด่พระผู้ทรงแบ่งปันโชคชะตา จึงไม่มีการตำหนิติเตียนใด ๆ” แพทย์มีด้วยกันสามคน ฉันเป็นชื่อสุดท้ายในรายชื่อของแพทย์คนแรก ซึ่งเป็นคนที่ใจดีที่สุดและตรวจง่ายที่สุดในหมู่พวกเขา ส่วนพี่น้องของเรา อุสตาซอะลี เนาฟัล ตกไปอยู่กับแพทย์คนที่สาม ซึ่งใจแข็งที่สุดและตรวจเข้มงวดที่สุด อัตราการผ่านของแพทย์ของฉันสูงเพียงใด อัตราการสอบตกของแพทย์อีกคนนั้นก็สูงยิ่งกว่า ฉันจึงผ่านทั้งที่ไม่มั่นใจเลยว่าจะผ่าน ส่วนเขากลับไม่ผ่าน ทั้งที่มั่นใจเต็มที่ว่าสายตาและร่างกายของตนเป็นปกติดี และเตรียมพร้อมอย่างสมบูรณ์เพื่อความสำเร็จครั้งนี้

แพทย์แนะนำให้เขาไปทำแว่นตาเพื่อกลับมาตรวจใหม่ เขาก็ทำตาม แต่ความใจร้ายของแพทย์ผู้นี้ก็ขวางกั้นเขาไม่ให้ผ่านอีกเป็นครั้งที่สอง เขาจึงพลาดโอกาสไป ทว่าหลังจากนั้นเขาได้สมัครเป็นนักศึกษาภายนอกของคณะอักษรศาสตร์ ภาควิชาภาษาอาหรับ และมุมานะเรียนต่อไปจนได้รับปริญญาตรีจากที่นั่น ผู้ที่มีความมุ่งมั่นนั้นย่อมไม่มีสิ่งใดทำให้เขาจนตรอกได้

หนึ่งสัปดาห์ในอัล-อัซฮัร

ผลการตรวจประกาศออกมา และนับเป็นเรื่องที่น่าประหลาดใจสำหรับฉันอย่างแท้จริงที่ฉันเป็นหนึ่งในผู้ผ่าน ด้วยเหตุนี้ฉันจึงเผชิญภารกิจการสอบด้วยความจริงจังโดยไม่มีการเล่นเลย ไม่มีสิ่งใดนอกจากความจริงจัง เพราะเหลือเวลาเพียงสัปดาห์เดียว และไม่มีสิ่งใดจะช่วยได้นอกจากการทุ่มเทตัดขาดจากสิ่งอื่นทั้งปวง และก็เป็นเช่นนั้นจริง ฉันขนสัมภาระและหนังสือของฉันมุ่งหน้าไปยังอัล-อัซฮัรอันรุ่งเรือง และที่นั่น ตรงบริเวณกิบละฮ์เก่าพอดี ฉันก็วางสัมภาระลง ฉันได้รู้จักกับเพื่อนร่วมรุ่นบางคนที่สมัครเข้าดารุลอุลูม และเราตั้งเจตนาอิอฺติกาฟตลอดสัปดาห์นี้ เพื่อทั้งความรู้และความบะเราะกะฮ์ไปพร้อมกัน โดยผลัดกันออกไปนำอาหารละศีลอดและอาหารสะฮูรมา และผลัดกันเฝ้ายามขณะนอนหลับ เพื่อจะได้ไม่

…แทบจะไม่ได้นอนเลยนอกจากเพียงเล็กน้อย ช่างน่าปวดหัวเสียจริงกับวิชาอะรูฎ (ฉันทลักษณ์อาหรับ) ข้าพเจ้าแทบจะไม่เข้าใจอะไรเลยในเรื่องซิฮาฟ อิลัล ฎุรูบ และเกาะวาฟีของมัน วิชานี้เป็นของใหม่สำหรับข้าพเจ้าในทุกความหมายของคำ แต่ข้าพเจ้าก็ลงมือทบทวนไปอย่างนั้นเอง ข้าพเจ้าไม่ได้หวั่นเกรงวิชาคณิตศาสตร์และวิชาสามัญ แต่ข้าพเจ้าหวั่นเกรงวิชานะห์วู (ไวยากรณ์) และเศาะร็อฟ (วิภัตติปัจจัย) เพราะข้าพเจ้าคิดว่าตนเองไม่อาจตามทันนักศึกษาอาวุโสจากอัล-อัซฮัรที่ผ่านประกาศนียบัตรอะฮ์ลิยะฮ์และเรียนอยู่ในชั้นปีสูงแล้ว จริงอยู่ที่ข้าพเจ้าท่องจำอัล-อัลฟียะฮ์ได้ และได้อ่านชัรห์ (คำอธิบาย) ของอิบนุอะกีลต่ออัล-อัลฟียะฮ์ด้วยตนเอง ทั้งบิดาของข้าพเจ้าก็ได้ช่วยเหลือข้าพเจ้าในบางเรื่องเหล่านี้ แต่ก็ไม่ใช่การศึกษาอย่างเป็นระบบที่ทำให้จิตใจสงบและหัวใจวางใจได้

แล้ววันสอบก็มาถึงและผ่านพ้นไปด้วยดี ข้าพเจ้ายังจำบทกวีวิชาอะรูฎที่ใช้สอบได้ และจำได้ว่าเราถูกสั่งให้แยกจังหวะบทกวีนั้น แล้วระบุอิลัลและซิฮาฟที่มีอยู่ในบทกวี รวมทั้งบอกว่าเป็นบทกวีในบะห์ร (ฉันทลักษณ์) ใด:

لو كنت من شيء سوى بشرٍ ... كنت المنوّر ليلة البدر

(หากท่านเป็นสิ่งอื่นใดที่มิใช่มนุษย์ ท่านก็คงเป็นผู้ส่องแสงในคืนจันทร์เพ็ญ)

ความฝันที่ดี

ส่วนหนึ่งจากความโปรดปรานของอัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา คือ พระองค์ทรงทำให้จิตใจของปวงบ่าวของพระองค์สงบและมั่นคง และเมื่อพระองค์ทรงประสงค์สิ่งใด พระองค์ก็ทรงเตรียมสาเหตุต่าง ๆ ไว้ให้แก่สิ่งนั้น ข้าพเจ้ายังจำได้ว่าในคืนก่อนสอบวิชานะห์วูและเศาะร็อฟ "มิใช่วิชาพีชคณิตดังที่ปรากฏในบางคำกล่าว" ข้าพเจ้าฝันเห็นว่า ข้าพเจ้านั่งเรือลำเล็กน่ารักลำหนึ่งไปกับบรรดาอุละมาอ์ผู้ทรงคุณธรรมและมีเกียรติจำนวนหนึ่ง เรือแล่นพาเราไปอย่างช้า ๆ ท่ามกลางสายลมอ่อนและความสบาย บนผืนน้ำอันงดงามของแม่น้ำไนล์ แล้วท่านผู้ทรงคุณธรรมคนหนึ่งในหมู่พวกเขา ซึ่งแต่งกายแบบอุละมาอ์แห่งอัศ-ศออีด (อียิปต์ตอนบน) ก็เดินเข้ามาหาข้าพเจ้าและกล่าวว่า "ชัรห์อัล-อัลฟียะฮ์ของอิบนุอะกีลอยู่ไหน?" ข้าพเจ้าตอบว่า "นี่ไงครับ" ท่านกล่าวว่า "มาเถิด เรามาทบทวนบางหัวข้อในเล่มนี้กัน เปิดหน้านั้น และหน้านี้" โดยระบุหน้าต่าง ๆ ไว้อย่างเจาะจง ข้าพเจ้าจึงลงมือทบทวนหัวข้อเหล่านั้นจนกระทั่งตื่นขึ้นมาด้วยความปลอดโปร่งและเบิกบานใจ ครั้นรุ่งเช้า ข้อสอบจำนวนมากก็ออกเกี่ยวกับหัวข้อเหล่านั้น นั่นจึงเป็นการอำนวยความสะดวกจากอัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา และความฝันที่ดีนั้นคือข่าวดีที่มาถึงผู้ศรัทธาอย่างฉับพลัน และการสรรเสริญทั้งมวลเป็นของอัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก

โรงเรียนเคาะรบะตา จังหวัดอัล-บุหัยเราะฮ์

ข้าพเจ้ากลับจากไคโรหลังการสอบ และไม่นานต่อมาก็เข้าสอบวัดความสามารถทางการสอนระดับประถม เมื่อประกาศผล ข้าพเจ้าได้อันดับหนึ่งของโรงเรียนและอันดับห้าของประเทศ ผลสอบเข้าดารุลอุลูมก็ประกาศออกมาเช่นกัน และข้าพเจ้าเป็นหนึ่งในผู้สอบผ่าน ความสำเร็จนี้เป็นเรื่องที่ข้าพเจ้าไม่คาดคิดมาก่อนเช่นกัน

ในขณะนี้ข้าพเจ้ายังจำอาจารย์ของเรา อะห์มัด บุดัยร์ ได้ ท่านเป็นหนึ่งในผู้คุมสอบปากเปล่า ท่านชอบหยอกล้อมาก แต่คนที่ไม่รู้จักท่านอาจเห็นว่าดูคล้ายความกระด้าง เมื่อข้าพเจ้านั่งลงต่อหน้าท่าน ท่านถามว่า "เธอสมัครเข้าแผนกชั้นสูงหรือ?" ข้าพเจ้าตอบว่า "ครับท่าน" ท่านชำเลืองมองข้าพเจ้าด้วยหางตา แล้วกล่าวว่า "ดารุลอุลูมจะกลายเป็นที่ของเด็กเล็กไปแล้ว เธออายุเท่าไร?" ข้าพเจ้าตอบว่า "สิบหกปีครึ่งครับ" ท่านถามว่า "ทำไมไม่รอให้โตกว่านี้ก่อน?" ข้าพเจ้าตอบว่า "เกรงว่าจะเสียโอกาสครับ" ท่านจึงกล่าวว่า "ถ้าอย่างนั้นก็ท่องบทญัมอุตตักซีร (พหูพจน์แบบแตกรูป) มา เธอท่องจำอัล-อัลฟียะฮ์ได้ไม่ใช่หรือ?" ข้าพเจ้าตอบว่า "ครับ" ท่านจึงว่า "ท่องมา"

ผู้ร่วมคุมสอบกับท่านคืออาจารย์อับดุลฟัตตาห์ อาชูร ข้าพเจ้าไม่คุ้นเคยกับการหยอกล้อเช่นนี้จากคนที่ไม่รู้จัก อีกทั้งอายุของข้าพเจ้าก็ทำให้เพื่อนผู้เข้าสอบหันมามอง จนบางคนบอกว่า "ห้องสอบแผนกเตรียมอยู่ฝั่งตรงข้าม" ข้าพเจ้าก็ตอบว่าข้าพเจ้าสมัครแผนกชั้นสูง เขาก็มองแล้วเดินจากไป ข้าพเจ้าจึงหวั่นไหวกับการหยอกล้อของอาจารย์บุดัยร์ และเกือบจะหยุดตอบ หากอาจารย์อาชูรไม่เข้ามาแทรก ท่านปรามอาจารย์บุดัยร์อย่างติดตลก แล้วตั้งใจฟังข้าพเจ้าท่อง ต่อมาถึงคราวสอบการอ่าน บทท่องจำ และการซักถามปากเปล่า อาจารย์บุดัยร์ก็ขอดุอาอ์ให้ข้าพเจ้าประสบสิ่งดีงามและให้กำลังใจข้าพเจ้า แล้วข้าพเจ้าก็ออกจากห้องสอบ

ส่วนการสอบอัลกุรอานนั้นสอบต่อหน้าอาจารย์อะห์มัด เบก ซะนาตี ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ท่านมีอัธยาศัยดีและอ่อนโยน ถึงกระนั้นข้าพเจ้าก็ยังไม่มั่นใจว่าจะสอบผ่าน การประกาศผลจึงเป็นเรื่องที่ไม่คาดคิด

เรื่องไม่คาดคิดประการที่สามคือ สภาจังหวัดอัล-บุหัยเราะฮ์ได้แต่งตั้งข้าพเจ้าเป็นครูที่โรงเรียนประถมเคาะรบะตาจริง ๆ และเรียกให้ข้าพเจ้าไปรับตำแหน่งทันทีหลังวันหยุดฤดูร้อน ข้าพเจ้าจึงต้องเลือกระหว่างการรับตำแหน่งกับการกลับไปศึกษาหาความรู้ที่ดารุลอุลูม ในที่สุดข้าพเจ้าเลือกที่จะเดินบนเส้นทางแห่งการศึกษาต่อไป และออกเดินทางสู่ไคโร อันเป็นที่ตั้งของดารุลอุลูม และเป็นที่พำนักอย่างเป็นทางการของชัยค์ของเรา อัส-สัยยิด อับดุลวะฮ์ฮาบ อัล-หะศอฟี สิ่งเดียวที่ทำให้ข้าพเจ้ากังวลใจคือความรู้สึกว่าจะต้องจากอัล-มะห์มูดิยะฮ์ไปเป็นเวลานาน ที่นั่นมีเพื่อนสนิท

และพี่น้องที่รัก อะห์มัด อะฟันดี อัส-สุกกะรี แต่เราก็ตกลงกันว่าจะดำเนินตามความตั้งใจนี้ ตราบใดที่มันเป็นสิ่งที่ดีที่สุด แล้วหลังจากนั้นเราจะไปมาหาสู่กันหรือเขียนจดหมายถึงกัน การแสวงหาความรู้เป็นการญิฮาดประเภทหนึ่ง เราจำเป็นต้องเสียสละในหนทางของมัน ไม่ว่าการเสียสละนั้นจะเป็นสิ่งที่รักและมีค่าสูงเพียงใดก็ตาม

ปีแรกที่ดารุลอุลูม

เมื่อวันหยุดภาคฤดูร้อนสิ้นสุดลง ข้าพเจ้าก็เดินทางมายังกรุงไคโร และพักอาศัยอยู่กับพี่น้องที่รักบางคนที่บ้านเลขที่ 81 ถนนมะรอซีนะฮ์ ในย่านอัส-ซัยยิดะฮ์ ซัยนับ (ร.ฎ.) และนั่นคือบ้านหลังแรกที่ข้าพเจ้าได้อาศัยอยู่

ในเช้าวันเปิดภาคเรียน ข้าพเจ้าออกเดินทางไปยังดารุลอุลูมด้วยใจที่เปี่ยมไปด้วยความกระหายใคร่รู้ อัลลอฮ์ได้ทรงชี้นำข้าพเจ้าให้มุ่งสู่การศึกษาอย่างน่าสรรเสริญ ข้าพเจ้าไม่เคยลืมคาบเรียนแรก ขณะนั้นพวกเรายังไม่ได้รับหนังสือและอุปกรณ์การเรียนเลย อาจารย์ของเรา ท่านชัยค์มุฮัมมัด อับดุลมุฏเฏาะลิบ กวีชาวบะดาวี ขออัลลอฮ์ทรงหลั่งความเมตตาและความโปรดปรานแก่ท่านอย่างล้นเหลือ ได้ยืนอยู่บนแท่นหน้ากระดานดำด้วยรูปร่างอันสูงโปร่งของท่าน กล่าวทักทายนักศึกษาใหม่และอวยพรให้พวกเขาประสบความสำเร็จและได้รับความเอื้ออำนวยจากอัลลอฮ์ จากนั้นท่านก็เขียนลงบนกระดานดำว่า

อุบัยด์ อิบนุล-อับร็อศ กล่าวว่า:

เรามีถิ่นฐานที่เราได้รับมรดกเกียรติยศอันเก่าแก่ยิ่งของมัน สืบทอดมาจากลุงฝ่ายบิดาและลุงฝ่ายมารดา เป็นที่พำนักซึ่งบรรพบุรุษของเราได้ตั้งรกรากไว้ ผู้ซึ่งมอบเกียรติยศเป็นมรดกแก่เรามาตั้งแต่ราตรีแรก ๆ

จากนั้นท่านก็จับคอเสื้อคลุมตัวบนของท่านตามความเคยชินของท่าน ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน แล้วอ่านกลอนทั้งสองบทด้วยน้ำเสียงที่แฝงไว้ด้วยความภาคภูมิและความทระนง จากนั้นท่านก็ให้พวกเราวิเคราะห์ไวยากรณ์ (อิอ์รอบ) ของกลอนทั้งสองบท ข้าพเจ้าจึงนึกในใจว่า "เราเริ่มต้นอย่างจริงจังตั้งแต่วันแรกเลยทีเดียว" แล้วข้าพเจ้าก็เริ่มตั้งคำถามว่า "อัล-กุดมูส" นี้คืออะไร? และทำไมกวีจึงใช้คำว่า "ดัมมะนะฮู" ทั้งที่สามารถกล่าวว่า "อัสสะสะฮู" (วางรากฐานมัน) ได้?! พวกเราพยายามขบคิดวิเคราะห์ไวยากรณ์ของกลอนทั้งสองบทอยู่นาน จนกระทั่งการสนทนาเปลี่ยนไปเป็นการพูดถึงอุบัยด์ อิบนุล-อับร็อศ และวิถีชีวิตของชาวอาหรับทั้งด้านที่หยาบกระด้างและด้านที่อ่อนโยน สงครามสำคัญในประวัติศาสตร์อาหรับและสำนวนแปลกหายากของพวกเขา อาวุธและเครื่องมือของพวกเขาทั้งในยามสงครามและยามสงบ ประเภทต่าง ๆ ของหอก ดาบ และลูกธนู ไปจนถึงลูกธนูที่ติดขนนกและลูกธนูที่ไม่มีขนนก แล้วท่านอาจารย์ก็ยกกลอนบทที่รู้จักกันดีมาเป็นหลักฐานว่า:

«นางยิงข้าด้วยลูกศรที่ขนหางของมันคือกุหลฺ (ขนตาที่ทาด้วยพลวง) มันมิได้ทำให้ผิวกายภายนอกของข้าบาดเจ็บ ทว่ามันกลับทิ่มแทงหัวใจ»

แล้วท่านก็เริ่มวาดลูกศรชนิดต่าง ๆ ลงบนกระดานดำ ข้าพเจ้าหลงใหลในการออกนอกเรื่องและการขยายความในลักษณะนี้ ข้าพเจ้าติดตามท่านด้วยความกระตือรือร้นและใจจดจ่อ วิธีการเช่นนี้ทำให้ข้าพเจ้ายิ่งรักวิชาความรู้ และยิ่งเคารพ ยกย่อง และชื่นชมดารุลอุลูมและบรรดาอาจารย์ของที่นั่นมากขึ้น

เกร็ดน่าขัน

เมื่อเอ่ยถึงอาจารย์ชัยค์อับดุลมุฏฏอลิบ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ข้าพเจ้าก็นึกขึ้นได้ว่า พี่น้องผู้ขยันขันแข็ง คนขายหนังสือผู้ใจดีที่ข้าพเจ้าไปพักอาศัยด้วยในครั้งแรกนั้น ได้บอกข้าพเจ้าว่าเขารู้จักมักคุ้นกับบรรดาอาจารย์ของดารุลอุลูม ในจำนวนนั้นมีอาจารย์ชัยค์อับดุลมุฏฏอลิบ และอาจารย์ชัยค์อัลลาม สะลามะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) เขาบอกว่าเขาสามารถพูดกับทั้งสองท่านเรื่องของข้าพเจ้า เพื่อให้ท่านทั้งสองช่วยฝากฝังข้าพเจ้าในการตรวจร่างกายหรือในการสอบ แม้จะเป็นเพียงการสอบปากเปล่าก็ตาม และเขาจะไปเยี่ยมชัยค์อับดุลมุฏฏอลิบที่บ้านในคืนนั้นเพื่อนำหนังสือบางเล่มไปมอบให้ท่าน หากข้าพเจ้าจะติดตามเขาไปด้วยก็ไม่มีปัญหาอะไร ขณะนั้นท่าน (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) พำนักอยู่ที่ถนนซันญัร อัลคอซิน ย่านอัลหิลมียะฮ์ นั่นเป็นครั้งแรกที่ข้าพเจ้าได้ยินชื่อ "ซันญัร อัลคอซิน" และข้าพเจ้าก็สงสัยว่า ซันญัร อัลคอซินผู้นี้เป็นใครกัน เขาเป็นพวกมัมลูกหรือเป็นชาวเติร์ก? อย่างไรก็ดี ข้าพเจ้าไม่รู้สึกโน้มเอียงที่จะรับการฝากฝังเช่นนี้ ข้าพเจ้าจึงกล่าวขอบคุณชายผู้นั้นและพอแค่นั้น

แต่คำพูดของเขาทำให้ข้าพเจ้านึกถึงอาจารย์ของเรา ชัยค์มูซา อบูเกาะมัร (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ซึ่งเป็นญาติของข้าพเจ้าและเป็นอาจารย์สอนอยู่ที่ดารุลอุลูมเช่นกัน ข้าพเจ้าจึงถามเขาถึงที่อยู่ของท่าน เขาก็บอกให้ ขณะนั้นท่านพำนักอยู่ที่ถนนอัลเคาะลีจ อัลมิศรี ข้าพเจ้าจึงใช้โอกาสในช่วงสองวันว่างก่อนการตรวจร่างกายไปหาท่าน ข้าพเจ้ายืนอยู่หน้าประตูและเคาะไปครั้งหนึ่ง... ในวินาทีนั้นเอง มีความคิดหนึ่งผุดขึ้นมาครอบงำจิตใจของข้าพเจ้า และผลักดันให้ข้าพเจ้าเดินจากไปในทันทีโดยไม่รอคำตอบจากข้างใน ความคิดนั้นก็คือ ข้าพเจ้ารู้สึกว่าการกระทำเช่นนี้เป็นการหันไปพึ่งผู้อื่นนอกจากอัลลอฮ์ เป็นการมอบความไว้วางใจแก่ผู้อื่นนอกจากพระองค์ และเป็นการเอนเอียงไปพึ่งพามนุษย์ ข้าพเจ้าจึงตั้งใจแน่วแน่ที่จะขอความช่วยเหลือจากอัลลอฮ์เพียงพระองค์เดียว และจะไปเยี่ยมท่านชัยค์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ก็ต่อเมื่อเสร็จสิ้นทั้งการตรวจร่างกายและการสอบแล้วเท่านั้น และก็เป็นเช่นนั้นจริง ๆ ข้าพเจ้าไปเยี่ยมท่านหลังจากนั้น ท่านตำหนิข้าพเจ้าที่ไม่ไปพักอยู่กับท่าน ท่าน (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) เป็นผู้มีน้ำใจและใจกว้างยิ่ง บ้านของท่านแทบไม่เคยว่างเว้นจากแขกเหรื่อและผู้มีความเดือดร้อน ข้าพเจ้าจึงเล่าให้ท่านฟังถึงสิ่งที่

…สิ่งที่เกิดขึ้น ท่านก็หัวเราะ และให้กำลังใจข้าพเจ้าในความคิดนี้ พร้อมทั้งตอกย้ำให้มั่นคงในใจข้าพเจ้า ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่ท่าน และทรงประทานความกว้างขวางแก่ท่านในสวรรค์ของพระองค์

ที่พักแห่งใหม่

ข้าพเจ้ายังไม่ลืมเรื่องการหาที่พักแห่งใหม่ ครอบครัวอากิฟซึ่งเป็นเจ้าของบ้านที่พวกเราพักอยู่ได้ขายบ้านให้แก่อิบรอฮีม เบก ลัมอีย์ พ่อค้ากระดาษ หมึก และเครื่องเขียน เขาจำเป็นต้องให้ผู้พักอาศัยย้ายออก เพื่อจะใช้บ้านหลังนั้นเอง เขาจึงแจ้งให้พวกเราทราบ และขอให้พวกเราย้ายออกทันทีภายในสามวันหรือน้อยกว่านั้น พวกเราสับสนอย่างหนักในการหาที่พักใหม่ จนในที่สุดก็ได้บ้านหลังหนึ่งที่ถนนอัด-ดะห์ดีเราะฮ์ ย่านเกาะลอะตุลกับช์ และพักอยู่ที่นั่นจนสิ้นปี

ชีวิตในปีนั้น

ปีนั้นข้าพเจ้ามีความสุขกับชีวิตในกรุงไคโร ผลการสอบของข้าพเจ้าอยู่ในลำดับต้น ๆ ทางโรงเรียนจึงมอบเงินรางวัลตามที่กำหนดไว้แก่ข้าพเจ้า คือเดือนละหนึ่งปอนด์ ข้าพเจ้าแบ่งเงินนี้ไว้สำหรับซื้อหนังสือนอกตำราเรียน หนังสือจำนวนมากในห้องสมุดของข้าพเจ้าทุกวันนี้ก็ยังเป็นผลจากเงินปอนด์นี้ ซึ่งข้าพเจ้าได้รับตลอดชีวิตการศึกษา นอกจากนี้ ข้าพเจ้ายังมีความสุขอย่างยิ่งกับการเข้าร่วม "อัล-หัฎเราะฮ์" (วงซิกรุลลอฮ์) หลังละหมาดวันศุกร์ทุกสัปดาห์ที่บ้านของเชคอัล-ฮะศอฟีย์ และในหลายคืนของสัปดาห์ที่บ้านของเคาะลีฟะฮ์คนแรกของเชคอัล-ฮะศอฟีย์ คือท่านอะลี อะฟันดี ฆอลิบ "หรือที่พวกเราเรียกท่านเสมอว่า ท่านอะฟันดีของเรา" ขออัลลอฮ์ทรงให้ท่านมีพละกำลัง และทรงตอบแทนความดีแก่ท่านแทนพวกเรา ข้าพเจ้ายังเขียนจดหมายติดต่อกับพี่น้องอะห์มัด อะฟันดี อัส-สุกกะรีย์ และท่านก็เขียนตอบข้าพเจ้าแทบทุกวัน เมื่อถึงช่วงวันหยุด ข้าพเจ้าก็กลับไปเยี่ยมบ้านเกิด และใช้เวลาอยู่กับท่าน ตลอดจนพี่น้องสายอัล-ฮะศอฟียะฮ์ที่อัล-มะห์มูดียะฮ์ เท่านี้ก็เพียงพอแล้ว

เช่นนี้เอง ชีวิตด้านการศึกษา การงาน และจิตวิญญาณของข้าพเจ้าจึงมั่นคง ไม่มีสิ่งใดมาทำให้ขุ่นมัว อัลหัมดุลิลลาห์

เหตุการณ์ หรือหายนะ

ในช่วงปลายปี ระหว่างการสอบครั้งสุดท้าย หลังจากสอบผ่านไปได้ราวสองวัน ได้เกิดเหตุการณ์หนึ่งขึ้นกับฉันซึ่งเกือบจะกลายเป็นหายนะ แต่อัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา ทรงให้มันกลายเป็นความดีและความจำเริญ และเป็นเหตุให้ครอบครัวทั้งหมดย้ายจากอัล-มะห์มูดิยะฮ์มายังไคโร

เรื่องมีอยู่ว่า พี่น้องร่วมชั้นเรียนคนหนึ่งของเรา ซึ่งพักอาศัยอยู่บ้านเดียวกับเรา และเป็นคนต่างถิ่นเช่นเดียวกับเรา รู้สึกทนไม่ได้ที่ฉันจะทำคะแนนสอบแซงหน้าเขา ทั้งที่เขามีอายุมากกว่า และใช้เวลาอยู่ในสถานศึกษามาหลายปีแล้ว เขาเห็นว่าตนเองสมควรได้เป็นที่หนึ่งและอยู่ในลำดับแรกมากกว่า แล้วเขาจะยอมให้เด็กหนุ่มคนนี้แซงหน้าเขาไปได้อย่างไร? ความคิดนี้ครอบงำเขา เขาจึงคิดหาอุบายที่จะขัดขวางไม่ให้ฉันได้เข้าสอบ เขาไม่พบวิธีอื่นใดนอกจากฉวยโอกาสตอนที่พวกเราทุกคนหลับอยู่ เทขวดทิงเจอร์ "ไอโอดีน" เข้มข้นลงบนใบหน้าและลำคอของฉันขณะที่ฉันนอนหลับ หลังจากนั้นฉันก็สะดุ้งตื่นขึ้นด้วยความตกใจ ส่วนเขาก็แสร้งทำเป็นหลับ ฉันมองไม่เห็นว่าเป็นเขาเพราะความมืด แต่ฉันลุกขึ้นไปยังห้องน้ำทันที แล้วล้างใบหน้าจากน้ำที่กัดผิวนี้ และได้ยินเสียงอะซานซุบห์จากมัสยิดศ็อรฆิตมิชที่ย่านอัศ-เศาะลีบะฮ์ ฉันจึงรีบลงไปละหมาด แล้วกลับมานอนต่ออีกเล็กน้อยเพราะเหนื่อยล้าอย่างมากจากการทบทวนบทเรียน ครั้นตื่นขึ้นในตอนเช้า ฉันก็เห็นร่องรอยของการทำร้ายครั้งนี้ ขณะที่เขาออกจากบ้านไปตั้งแต่เช้าตรู่แล้ว เพื่อนคนหนึ่งบอกว่าเขาเห็นขวดทิงเจอร์นั้นอยู่กับชายผู้นั้นจริง ๆ เมื่อถูกซักถาม เขาก็ยอมรับ และบอกเหตุผลดังที่กล่าวมาข้างต้น บรรดาเพื่อนร่วมที่พักของเราจึงรุมทุบตีเขาอย่างเจ็บแสบ โยนข้าวของของเขาออกไปที่ถนน และขับไล่เขาออกจากบ้าน

บางคนในหมู่พวกเขายืนกรานให้แจ้งความต่ออัยการหรือฝ่ายบริหารของโรงเรียน และฉันก็คงจะทำเช่นนั้นจริง ๆ หากไม่ใช่เพราะฉันฉุกคิดขึ้นได้ว่า ฉันได้รอดพ้นมาแล้ว และนี่คือความโปรดปรานและความกรุณาจากอัลลอฮ์ที่จำเป็นต้องตอบรับด้วยการขอบคุณ และการขอบคุณนั้นก็ไม่ใช่อื่นใดนอกจากการให้อภัยและการยกโทษ «ผู้ใดให้อภัยและไกล่เกลี่ยคืนดี รางวัลของเขาย่อมอยู่ที่อัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์อัช-ชูรอ 42:40) ฉันจึงมอบเรื่องนี้ไว้กับอัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา และไม่ได้ดำเนินการใด ๆ ในเรื่องนี้เลย

แต่ข่าวนี้ได้ไปถึงบ้านเกิด การสอบเสร็จสิ้นลง เราเดินทางกลับ และผลสอบก็ประกาศออกมา ฉันอยู่ในกลุ่มผู้ที่ได้คะแนนสูง อัลฮัมดุลิลลาฮ์ โดยได้ลำดับที่สามของชั้นปี แต่คุณแม่ปฏิเสธอย่างแข็งขัน และยืนกรานให้เลือกเพียงหนึ่งในสองทาง คือ ฉันต้องเลิกเรียนแล้วกลับไปทำงานราชการ หรือไม่เช่นนั้นท่านจะย้ายมาอยู่กับฉันที่ไคโร

การย้ายไปยังกรุงไคโร

ในช่วงเวลานั้น อับดุรเราะห์มานน้องชายของข้าพเจ้าเรียนจบชั้นประถมแล้ว และจำเป็นต้องเข้าเรียนในโรงเรียนมัธยม ส่วนมุหัมมัดน้องชายของข้าพเจ้าก็เรียนจบชั้นต้นแล้ว และบิดาเห็นว่าควรส่งเขาเข้าเรียนที่อัล-อัซฮัร นอกจากนี้ยังมีพี่น้องคนอื่น ๆ ที่ต้องได้รับการศึกษาด้วย แต่สถาบันการศึกษาเหล่านี้ไม่มีในอัล-มะห์มูดิยะฮ์ ดังนั้นจึงจำเป็นต้องไปไคโร แม้การเดินทางจะยาวไกลก็ตาม และก็เป็นไปเช่นนั้นจริง ๆ

บิดามายังไคโรไม่นานก่อนวันหยุดจะสิ้นสุดลง เพื่อหาที่พักอาศัยและงาน ท่านทำได้สำเร็จแล้วจึงเดินทางกลับ จากนั้นพวกเราทั้งหมดก็ย้ายออกจากอัล-มะห์มูดิยะฮ์ อับดุรเราะห์มานเข้าเรียนที่โรงเรียนพาณิชยการ มุหัมมัดเข้าศึกษาที่อัล-อัซฮัร "สถาบันไคโร" และพี่น้องที่เหลือก็เข้าเรียนในโรงเรียนที่เหมาะสม

ความรู้สึกผูกพัน

การที่ครอบครัวได้อยู่พร้อมหน้ากันเช่นนี้ไม่ได้ขาดสิ่งใดเลย นอกจากความรู้สึกอันแรงกล้าและท่วมท้น นั่นคือความรู้สึกแห่งภราดรภาพ ความรัก และมิตรภาพเพื่ออัลลอฮ์ระหว่างข้าพเจ้ากับพี่น้องอะห์มัด อะฟันดี อัส-สุกกะรี ที่ผ่านมาเราปลอบใจตนเองจากการพลัดพรากนี้ด้วยวันหยุดต่าง ๆ และด้วยความหวังว่าในที่สุดเราจะได้อยู่ในเมืองเดียวกัน แต่บัดนี้เรากำลังเผชิญสถานการณ์ใหม่ ซึ่งอาจทำให้ข้าพเจ้าไม่ได้กลับไปยังอัล-มะห์มูดิยะฮ์อีก เว้นแต่อัลลอฮ์จะทรงประสงค์ เรื่องนี้จึงมีความสำคัญยิ่งในจิตใจของเรา เราต้องใคร่ครวญอย่างถี่ถ้วน และต้องหาทางแก้ไขด้วยทุกวิถีทาง

เราพบปะกัน ใช้เวลาหลายค่ำคืนสนทนาและนั่งคุยกันอย่างยาวนานในเรื่องนี้ว่า อะห์มัดเป็นพ่อค้า และพ่อค้าย่อมไม่ผูกติดอยู่กับถิ่นใด แล้วทำไมเขาจะไม่ย้ายไปไคโรด้วยเล่า? แต่ครอบครัวของเขาจะทำอย่างไร ในเมื่อพวกเขาไม่ต้องการย้าย และสถานการณ์ก็ไม่เอื้ออำนวย แล้วจะทำอย่างไรดี? เราคิดกันอยู่นาน จนในที่สุดก็ตกลงกันว่าจะถือเอาปีนี้เป็นการทดลอง แล้วค่อยดูว่าหลังจากนั้นจะเป็นอย่างไร แล้วเราก็ย้ายไปจริง ๆ เมื่อปีการศึกษาใหม่เริ่มขึ้น อะห์มัด อะฟันดีมาอยู่กับข้าพเจ้าที่ไคโรราวหนึ่งเดือนในช่วงต้นปี แล้วจึงกลับไปยังอัล-มะห์มูดิยะฮ์ เราเขียนจดหมายติดต่อกันตลอดช่วงเวลานั้น จนกระทั่งปีนั้นสิ้นสุดลงเช่นเดียวกับปีก่อน และวันหยุดภาคฤดูร้อนก็เริ่มต้นขึ้น

ร้านซ่อมนาฬิกา

แล้ววันหยุดภาคฤดูร้อนครั้งที่สองก็มาถึง ข้าพเจ้าจำเป็นต้องใช้เวลาช่วงนั้นที่เมืองอัล-มะห์มูดียะฮ์ จึงต้องหาเหตุผลสำหรับการพำนักอยู่ที่นั่นตลอดวันหยุด ข้าพเจ้าจึงเสนอต่อท่านบิดาว่าจะไปเปิดร้านของเราที่นั่นและทำงานในร้านด้วยตนเองในฐานะช่างนาฬิกาอิสระ เพื่อฝึกฝนวิชาชีพนี้ในภาคปฏิบัติด้วยตนเอง ท่านบิดารู้ถึงเหตุผลที่แท้จริง แต่ท่านมักยอมตามสิ่งที่ข้าพเจ้าต้องการ และทำให้ข้าพเจ้ารู้สึกเสมอว่าท่านไว้วางใจในการกระทำของข้าพเจ้า ซึ่งหล่อหลอมให้ข้าพเจ้ามีความมั่นใจในตนเอง ด้วยเหตุนี้ท่านจึงอนุญาตให้ข้าพเจ้าเดินทางไป พร้อมทั้งกำชับสั่งเสียข้าพเจ้าด้วยสิ่งที่ดีงาม ข้าพเจ้าจึงเดินทางไป เปิดร้าน และลงมือซ่อมนาฬิกาจริง ๆ

ในชีวิตช่วงนี้ข้าพเจ้าพบความสุขสองประการ ประการแรกคือความสุขจากการพึ่งพาตนเองและหาเลี้ยงชีพด้วยน้ำพักน้ำแรงของตนเอง ประการที่สองคือความสุขจากการได้พบปะกับพี่น้องอะห์มัด อะฟันดีย์ ได้ใช้เวลาร่วมกับเขาและกับพี่น้องหะศอฟียะฮ์ และใช้ค่ำคืนของวันหยุดนี้ร่วมกับพวกเขาในการซิกรุลลอฮ์ เราทบทวนความรู้กันบ้างในมัสยิด บ้างในบ้าน และบ้างในที่สงัดนอกเมือง และบางครั้งก็ลงอาบน้ำในแม่น้ำไนล์ในเวลากลางวัน ข้าพเจ้ากับพี่น้องอะห์มัด อะฟันดีย์ยังมีการพบปะกันเป็นการเฉพาะ ซึ่งหลายครั้งกินเวลาตลอดทั้งคืน ข้าพเจ้าพักอยู่ที่บ้านของเขาตลอดช่วงวันหยุด เราจึงไม่เคยแยกจากกันเลยทั้งกลางคืนและกลางวัน

แม้เราจะทุ่มเทเต็มที่ให้กับการอิบาดะฮ์และการซิกรุลลอฮ์ และดื่มด่ำอยู่กับเฏาะรีเกาะฮ์ ทั้งบทวิรด์ กิจวัตรประจำ และงานชุมนุมต่าง ๆ ของเฏาะรีเกาะฮ์ แต่เราก็หลงใหลในความรู้และการอ่านอยู่เสมอ เรารังเกียจทุกสิ่งที่ขัดกับภาคปรากฏของศาสนาและบทบัญญัติของศาสนา และเราคัดค้านผู้ที่สังกัดเฏาะรีเกาะฮ์จำนวนมากที่ละเมิดคำสอนของอิสลาม เราจึงเป็นมุรีดที่มีอิสระทางความคิด แม้ว่าเราจะจริงใจอย่างเต็มที่ในการให้ความสำคัญต่ออิบาดะฮ์ การซิกรุลลอฮ์ และมารยาทของการสุลูก

แบบอย่างที่ดี

ข้าพเจ้าจำได้ว่า เป็นธรรมเนียมของเราที่จะออกเดินขบวนเนื่องในวาระรำลึกวันประสูติของท่านเราะซูล ﷺ หลังจากเสร็จหัฎเราะฮ์ ทุกคืนตั้งแต่วันแรกของเดือนเราะบีอุลเอาวัลจนถึงวันที่สิบสองของเดือน โดยออกจากบ้านของพี่น้องคนใดคนหนึ่ง บังเอิญว่าในคืนหนึ่งเป็นวาระของพี่น้องของเรา เชคชะละบีย์ อัร-ริญาล พวกเราจึงไปตามปกติหลังละหมาดอีชาอ์ และพบว่าบ้านสว่างไสว สะอาด และได้รับการจัดเตรียมไว้อย่างพร้อมสรรพ และได้มีการแจก…

…เครื่องดื่มชะระบัต กาแฟ และน้ำอบเชยตามธรรมเนียมที่เคยปฏิบัติกันมา แล้วพวกเราก็ออกขบวนพร้อมกับขับร้องบทกลอนเกาะศีดะฮ์ที่เคยร้องกันเป็นประจำด้วยความปีติยินดีอย่างเต็มเปี่ยม เมื่อกลับมาแล้วพวกเราก็นั่งอยู่กับชัยค์ชะละบีครู่หนึ่ง ครั้นพวกเราจะลากลับ ท่านก็กล่าวขึ้นพร้อมรอยยิ้มอันอ่อนโยนว่า "อินชาอัลลอฮ์ พรุ่งนี้พวกท่านมาหาฉันแต่เช้าเถิด เพื่อเราจะได้ฝังเราะฮิยะฮ์กัน"

เราะฮิยะฮ์ผู้นี้คือบุตรสาวคนเดียวของท่าน ท่านได้รับนางเป็นริซกีหลังจากแต่งงานมาแล้วราวสิบเอ็ดปี ท่านรักและผูกพันกับนางอย่างลึกซึ้ง ไม่ยอมห่างจากนางแม้ในยามทำงาน นางเติบโตเป็นสาว และท่านตั้งชื่อนางว่า "เราะฮิยะฮ์" เพราะนางมีที่ทางในใจของท่านเสมือนดวงวิญญาณ (อัร-รูห์)

พวกเราประหลาดใจยิ่งนักจึงถามท่านว่า "นางเสียชีวิตเมื่อใด?" ท่านตอบว่า "วันนี้ ก่อนมัฆริบเล็กน้อย" พวกเราจึงกล่าวว่า "แล้วเหตุใดท่านจึงไม่บอกพวกเรา พวกเราจะได้ไปตั้งขบวนออกจากบ้านหลังอื่น?" ท่านตอบว่า "แล้วมีอะไรเกิดขึ้นเล่า? สิ่งนี้กลับช่วยบรรเทาความโศกเศร้าให้แก่เรา และพลิกงานไว้ทุกข์ให้กลายเป็นความยินดี พวกท่านยังต้องการความโปรดปรานจากอัลลอฮ์ที่ยิ่งใหญ่กว่าความโปรดปรานนี้อีกหรือ?"

จากนั้นการสนทนาก็กลายเป็นบทเรียนตะเศาวุฟที่ชัยค์ชะละบีบรรยาย ท่านอธิบายว่าการจากไปของบุตรสาวของท่านนั้นเป็นเพราะความหวงแหนของอัลลอฮ์ที่มีต่อหัวใจของท่าน เพราะอัลลอฮ์ทรงหวงแหนหัวใจของบ่าวผู้ศอลิหฺของพระองค์ มิให้ไปผูกพันกับผู้อื่นนอกจากพระองค์ หรือหันเหไปหาสิ่งอื่นนอกจากพระองค์ ท่านยกตัวอย่างนบีอิบรอฮีม (อะลัยฮิสสลาม) เมื่อหัวใจของท่านผูกพันกับอิสมาอีล อัลลอฮ์ก็ทรงบัญชาให้ท่านเชือดเขา และนบียะอ์กูบ (อะลัยฮิสสลาม) เมื่อหัวใจของท่านผูกพันกับยูซุฟ อัลลอฮ์ก็ทรงทำให้ท่านพลัดพรากจากเขาไปหลายปี.. ด้วยเหตุนี้ หัวใจของบ่าวจึงต้องไม่ผูกพันกับสิ่งใดนอกจากอัลลอฮ์ ตะบาเราะกะวะตะอาลา มิฉะนั้นเขาก็จะเป็นผู้โกหกในการอ้างว่ารักพระองค์

แล้วท่านก็เล่าเรื่องของอัล-ฟุฎ็อยล์ บิน อิยาฎ ขณะที่ท่านจับมือบุตรสาวคนเล็กแล้วจุมพิตนาง นางกล่าวกับท่านว่า "พ่อจ๋า พ่อรักหนูไหม?" ท่านตอบว่า "ใช่แล้วลูกรัก" นางกล่าวว่า "ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ก่อนวันนี้หนูไม่เคยคิดเลยว่าพ่อเป็นคนโกหก" ท่านถามว่า "เป็นเช่นนั้นได้อย่างไร? แล้วพ่อโกหกอะไรไปหรือ?" นางตอบว่า "หนูเคยคิดว่า ด้วยสภาพของพ่อที่มีต่ออัลลอฮ์อย่างนี้ พ่อคงจะไม่รักผู้ใดร่วมกับพระองค์" ชายผู้นั้นจึงร่ำไห้และกล่าวว่า "โอ้พระผู้เป็นนายของข้า แม้แต่เด็กเล็ก ๆ ก็ยังค้นพบการโอ้อวด (ริยาอ์) ของบ่าวของพระองค์ อัล-ฟุฎ็อยล์ ได้แล้วหรือ?"

เรื่องราวทำนองนี้เองที่ชัยค์ชะละบีพยายามใช้ปลอบประโลมพวกเรา และคลายความเจ็บปวดที่พวกเรารู้สึกต่อความสูญเสียของท่าน รวมถึงความละอายใจที่พวกเรามิได้อยู่ค้างคืนนั้นกับท่าน พวกเราลากลับไป แล้วกลับมาหาท่านอีกครั้งในยามเช้า ซึ่งพวกเราได้ฝังเราะฮิยะฮ์ โดยไม่ได้ยินเสียงหญิงร่ำไห้คร่ำครวญแม้แต่เสียงเดียว ไม่มีลำคอใดเปล่งถ้อยคำอันไม่สมควร และพวกเราไม่เห็นสิ่งใดเลยนอกจากภาพแห่งความอดทนและการยอมจำนนต่ออัลลอฮ์ ผู้ทรงสูงส่ง ผู้ทรงยิ่งใหญ่

และเมื่อครั้งที่บุตรสาวคนหนึ่งของอาจารย์ของพวกเรา ชัยค์มุฮัมมัด ซะฮ์รอน (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ได้เสียชีวิตลง ท่านก็มิได้ทำสิ่งใดนอกจากใช้งานไว้ทุกข์เป็นโอกาสในการตักเตือนและสอนหนังสือตลอดสามคืนของงานนั้น และเพื่อเป็นแบบอย่างที่ดี…

…ที่ดีงามในการต่อต้านสิ่งที่ขัดต่อบทบัญญัติในงานไว้ทุกข์ และขจัดบิดอะฮ์และประเพณีที่ไม่มีที่มาซึ่งผู้คนกระทำกันในงานเหล่านั้น… ในบรรยากาศอันทรงเกียรติเช่นนี้เองที่พวกเราใช้ชีวิตอยู่

การกลับสู่ไคโรและสมาคมอิสลามในไคโร

ข้าพเจ้าได้กลับมายังไคโร ในเวลานั้นสมาคมอิสลามยังไม่แพร่หลายเหมือนในปัจจุบัน มีเพียงสมาคม "มะกาเริมุลอัคลากอัลอิสลามิยะฮ์" (สมาคมจริยธรรมอันประเสริฐแห่งอิสลาม) ซึ่งมีท่านอาจารย์ชัยค์มะห์มูด มะห์มูด เป็นประธาน สมาคมนี้จัดการบรรยายเรื่องอิสลามเป็นประจำทุกสัปดาห์ที่สำนักงานของสมาคม ณ ดารุสสาดาต ย่านบิรกะตุลฟีล สถานที่แห่งนั้นแม้จะกว้างขวาง แต่ก็คลาคล่ำไปด้วยผู้มาเยือน การบรรยายครอบคลุมหัวข้อที่เป็นประโยชน์มากมาย และชัยค์อับบาส ผู้อ่านอัลกุรอานประจำสมาคมมะกาเริม ก็ดึงดูดหัวใจผู้คนด้วยเสียงอันจับใจ ข้าพเจ้าจึงเข้าร่วมการประชุมของสมาคมมะกาเริมอย่างสม่ำเสมอ และได้สมัครเป็นสมาชิกของสมาคมตลอดเวลาที่ข้าพเจ้าพำนักอยู่ในไคโร

แนวคิดการสร้างนักดาอีย์ (ผู้เผยแผ่) อิสลาม

ข้าพเจ้ารู้สึกขึ้นในใจว่า มัสยิดเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะนำคำสอนของอิสลามไปสู่ผู้คน ความรู้สึกนี้เกิดขึ้นหลังจากที่ข้าพเจ้าได้เห็นความเสื่อมทรามและการห่างเหินจากจริยธรรมอิสลามในไคโร ตามสถานที่ต่าง ๆ มากมายที่เราไม่เคยพบเห็นในชนบทอียิปต์อันสงบสุข อีกทั้งยังมีเรื่องราวที่ขัดต่อคำสอนของอิสลามซึ่งตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์บางฉบับ และความไม่รู้ในบทบัญญัติของศาสนาที่แพร่อยู่ในหมู่สามัญชน

ในช่วงเวลานั้นมีอุละมาอ์ผู้ทรงคุณจำนวนหนึ่งอาสาให้การตักเตือนในมัสยิด และได้สร้างผลอันงดงามยิ่งต่อจิตใจผู้คน ในจำนวนนั้นได้แก่ ท่านอาจารย์อับดุลอะซีซ อัลเคาลี ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ท่านอาจารย์ชัยค์มุหัมมัด มะห์ฟูซ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน และชัยค์มุหัมมัด อัลอะละวี อดีตผู้ตรวจการใหญ่ฝ่ายการตักเตือนและการชี้แนะ

ข้าพเจ้าจึงคิดที่จะเชิญชวนให้รวมกลุ่มนักศึกษาอัลอัซฮัรและนักศึกษาดารุลอุลูม เพื่อฝึกฝนการตักเตือนและการชี้แนะในมัสยิด แล้วขยายไปยังร้านกาแฟและที่ชุมนุมสาธารณะ จากนั้นจะได้รวมตัวกันเป็นคณะที่กระจายไปตามหมู่บ้าน ชนบท และเมืองสำคัญต่าง ๆ เพื่อเผยแผ่ดะอ์วะฮ์อิสลาม และข้าพเจ้าได้นำคำพูดไปควบคู่…

…ด้วยการลงมือปฏิบัติ ข้าพเจ้าจึงเชิญกลุ่มเพื่อนฝูงจำนวนหนึ่งมาร่วมในโครงการอันยิ่งใหญ่นี้ ในจำนวนนั้นมีพี่น้องอาจารย์มุหัมมัด มัดกูร ผู้สำเร็จการศึกษาจากอัล-อัซฮัร ซึ่งในขณะนั้นยังเป็นนักศึกษาประจำอยู่ที่อัล-อัซฮัร พี่น้องอาจารย์เชคฮามิด อัสกะรียะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) และพี่น้องอาจารย์อะห์มัด อับดุลหะมีด ซึ่งปัจจุบันเป็นสมาชิกคณะกรรมการก่อตั้งของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน รวมถึงคนอื่น ๆ อีก พวกเราเคยนัดพบกันที่หอพักนักศึกษาในมัสยิดชัยคูน ย่านอัศ-ศอลีบะฮ์ และสนทนาทบทวนกันถึงความยิ่งใหญ่ของภารกิจนี้ รวมถึงการเตรียมพร้อมทั้งด้านวิชาการและด้านการปฏิบัติที่ภารกิจนี้ต้องการ ข้าพเจ้าได้แบ่งหนังสือส่วนหนึ่งของข้าพเจ้า เช่น อัล-อิห์ยาอ์ ของอัล-ฆอซาลี, อัล-อันวาร อัล-มุหัมมะดียะฮ์ ของอัน-นับฮานี, ตันวีร อัล-กุลูบ ฟี มุอามะละฮ์ อัลลาม อัล-ฆุยูบ ของเชคอัล-กุรดี และหนังสือประวัติคุณงามความดีและชีวประวัติอีกจำนวนหนึ่ง เพื่อจัดเป็นห้องสมุดหมุนเวียนสำหรับพี่น้องกลุ่มนี้โดยเฉพาะ ให้พวกเขายืมหนังสือแต่ละเล่มไปอ่าน และใช้เตรียมหัวข้อคุตบะฮ์และการบรรยายจากหนังสือเหล่านั้น

การเผยแผ่ในร้านกาแฟ

หลังจากการเตรียมพร้อมทางวิชาการนี้ ก็ถึงขั้นของการลงมือปฏิบัติ ข้าพเจ้าจึงเสนอแก่พวกเขาว่าเราจะออกไปให้คำตักเตือนตามร้านกาแฟ พวกเขารู้สึกแปลกใจและประหลาดใจกับข้อเสนอนี้ และกล่าวว่า "เจ้าของร้านกาแฟคงไม่ยอมให้ทำเช่นนั้นและจะคัดค้าน เพราะมันจะทำให้การค้าของพวกเขาเสียหาย อีกทั้งผู้คนส่วนใหญ่ที่นั่งอยู่ในร้านกาแฟเหล่านี้ก็เป็นพวกที่หมกมุ่นอยู่กับสิ่งที่ตนกำลังทำ และไม่มีสิ่งใดที่พวกเขารู้สึกหนักใจไปกว่าการฟังคำตักเตือนอีกแล้ว แล้วเราจะพูดเรื่องศาสนาและจริยธรรมกับคนที่ไม่คิดถึงสิ่งใดนอกจากความบันเทิงไร้สาระที่พวกเขาหมกมุ่นอยู่นั้นได้อย่างไร?"

ข้าพเจ้ามีทัศนะต่างจากพวกเขาในเรื่องนี้ ข้าพเจ้าเชื่อว่าผู้คนกลุ่มนี้มีความพร้อมที่จะรับฟังคำตักเตือนมากกว่ากลุ่มอื่นใด แม้กระทั่งผู้คนในมัสยิดเอง เพราะนี่เป็นสิ่งแปลกใหม่สำหรับพวกเขา สิ่งสำคัญอยู่ที่การเลือกหัวข้อให้ดี โดยไม่แตะต้องสิ่งที่จะกระทบความรู้สึกของพวกเขา อยู่ที่วิธีการนำเสนอ โดยนำเสนอด้วยลีลาที่น่าสนใจและดึงดูดใจ และอยู่ที่การใช้เวลา โดยไม่พูดยืดยาวจนเกินไป

เมื่อการถกเถียงในเรื่องนี้ยืดเยื้อออกไป ข้าพเจ้าจึงกล่าวแก่พวกเขาว่า "ทำไมเราไม่ให้การทดลองเป็นตัวตัดสินชี้ขาดในเรื่องนี้เล่า?" พวกเขายอมรับข้อเสนอนั้น แล้วเราก็ออกไป โดยเริ่มต้นที่ร้านกาแฟในจัตุรัสเศาะลาหุดดีนและต้นย่านอัส-สัยยิดะฮ์ อาอิชะฮ์ จากนั้นจึงไปยังร้านกาแฟที่กระจายอยู่ทั่วย่านฏูลูน จนกระทั่งเราไปถึง…

…จากเส้นทางอัล-ญะบัลไปจนถึงถนนสะลามะฮ์และย่านอัสซัยยิดะฮ์ซัยนับ ข้าพเจ้าคิดว่าในคืนนั้นข้าพเจ้าได้กล่าวคุฏบะฮ์ไปมากกว่ายี่สิบครั้ง แต่ละครั้งใช้เวลาราวห้าถึงสิบนาที

قُل لَّآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا

ความรู้สึกของผู้ฟังนั้นน่าอัศจรรย์ยิ่ง พวกเขาเงียบฟังอย่างตั้งใจและสดับฟังด้วยความกระหาย เจ้าของร้านกาแฟมองดูด้วยความแปลกใจในช่วงแรกที่เราพูด แต่หลังจากนั้นก็ขอให้เราพูดต่ออีก เมื่อคุฏบะฮ์จบลง พวกเขาสาบานว่าเราจะต้องดื่มอะไรสักอย่างหรือสั่งอะไรสักหน่อย เราจึงขอตัวด้วยเหตุผลว่ามีเวลาจำกัด และเราได้อุทิศเวลานี้แด่อัลลอฮ์แล้ว จึงไม่ต้องการให้มันสูญเปล่าไปกับสิ่งใดอื่น ความหมายข้อนี้สร้างความประทับใจแก่พวกเขาอย่างมาก ซึ่งไม่น่าแปลกใจเลย เพราะอัลลอฮ์มิได้ทรงส่งนบีหรือเราะซูลท่านใดมา เว้นแต่ว่าคำขวัญประการแรกของท่านคือ «จงกล่าวเถิดว่า ฉันไม่ขอค่าตอบแทนใด ๆ จากพวกท่านในการนี้» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:90) ทั้งนี้เพราะความบริสุทธิ์ใจและการไม่หวังผลตอบแทนเช่นนี้ย่อมทิ้งร่องรอยอันงดงามไว้ในจิตใจของผู้ที่ได้รับการเชิญชวน

การทดลองครั้งนี้ประสบความสำเร็จเต็มร้อยเปอร์เซ็นต์ เรากลับไปยังที่พักของเราที่ชัยคูนด้วยความปลื้มปีติในความสำเร็จนี้ และตั้งใจแน่วแน่ที่จะต่อสู้ในด้านนี้ต่อไป เราคอยดูแลผู้คนด้วยการตักเตือนภาคปฏิบัติในลักษณะนี้อยู่บ่อยครั้ง ข้าพเจ้าพบว่าสิ่งนี้ช่วยปลอบใจข้าพเจ้าได้บ้างจากการที่ต้องห่างไกลสมาคมอัล-หะศอฟียะฮ์ ซึ่งได้สลายตัวไปแล้วในทางรูปแบบที่อัล-มะห์มูดียะฮ์ แม้ว่าสมาชิกของสมาคมยังคงเป็นพี่น้องที่ร่วมกันทำงานเพื่ออิสลาม โดยมีฏ่อรีเกาะฮ์อัล-หะศอฟียะฮ์เป็นที่รวมพวกเขาไว้ในการทำอิบาดะฮ์ การซิกรุลลอฮ์ การสั่งใช้ในสิ่งที่ดีและการห้ามปรามจากสิ่งที่ชั่ว และเป็นครั้งคราว ความเคลื่อนไหวของคณะมิชชันนารีอังกฤษที่ได้ปักหลักตั้งรกรากอยู่ในบ้านเมืองอันสงบสุขแห่งนี้ ก็ได้ปลุกความหวงแหนในศาสนาขึ้นในจิตใจของพวกเขา บ้านเมืองแห่งนี้ไม่เคยประสบกับภัยพิบัติที่โอบล้อมเช่นนี้มาก่อน แท้จริงแล้วคณะมิชชันนารีเหล่านี้สมควรมุ่งหน้าไปยังดินแดนของพวกบูชารูปเคารพมากกว่าที่จะมาตั้งหลักอยู่ในดินแดนของมุสลิม ซึ่งเป็นผู้ที่มีอีมานอันสัจจริงกว่า มีเตาฮีดต่ออัลลอฮ์ที่ถูกต้องกว่า มีจิตใจที่ดีงามกว่า และมีหัวใจที่บริสุทธิ์กว่า และอัลลอฮ์ทรงมีกิจการต่าง ๆ ในหมู่สิ่งที่พระองค์ทรงสร้าง

ในห้องเรียน

การศึกษาที่ดารุลอุลูมในสมัยนั้นมิใช่การศึกษาที่แข็งทื่อ หากแต่วัยของนักศึกษาและคณาจารย์ ตลอดจนระดับการศึกษาที่พวกเขากำลังผ่านอยู่นั้น ล้วนมีผลต่อบรรยากาศการเรียน บ่อยครั้งที่เราได้หยิบยกขึ้นมาพูดคุยกันในระหว่าง…

ในห้องเรียน เรื่องราวสาธารณะมากมายทั้งด้านการเมืองและสังคม ไปจนถึงรายละเอียดปลีกย่อยของเรื่องที่เกี่ยวกับนักศึกษาและอาจารย์

ขณะนั้นกระแสการเมืองในอียิปต์กำลังคุกรุ่น มีความแตกแยกระหว่างพรรควัฟด์กับพรรคเสรีนิยมรัฐธรรมนูญ ตามมาด้วยเหตุการณ์การรวมตัว ความขัดแย้ง และการไกล่เกลี่ยระหว่างฝ่ายที่ขัดแย้งกัน ซึ่งบางครั้งนักศึกษาก็ประสบความสำเร็จ บางครั้งก็ล้มเหลว เรื่องเหล่านี้ทั้งหมดเป็นหัวข้อที่นักศึกษาและอาจารย์สนทนาและแสดงความเห็นกัน และอาจารย์ก็ไม่เคยหวงที่จะชี้แจงทัศนะของตนแก่นักศึกษาอย่างชัดเจน

นอกจากนี้ยังมีทัศนะทางศาสนาที่นักศึกษาเห็นต่างจากอาจารย์ และเป็นหัวข้อสนทนา อภิปราย และโต้แย้งกันอย่างเสรีและด้วยมารยาทอันสมบูรณ์ ข้าพเจ้ายังจำได้ว่าพวกเราให้ความเคารพยกย่องบรรดาอาจารย์ผู้ทรงคุณเหล่านั้นถึงขนาดที่พวกเราหลีกเลี่ยงไม่เดินผ่านหน้าห้องประชุมของพวกท่าน ทั้งที่ห้องนั้นอยู่บนทางที่เราจะไปห้องเรียน ทั้งนี้ทั้งที่มีเสรีภาพอย่างเต็มที่ การปฏิบัติต่อกันอย่างดีงาม และสายสัมพันธ์ทางจิตใจอันแน่นแฟ้นระหว่างพวกเรากับพวกท่าน

บางครั้งพวกเราก็แหย่อาจารย์บางท่านในชั้นเรียน ผลที่ได้คือมุกตลกขบขันบ้าง หรือคำตอบที่ทำให้ฝ่ายถามต้องนิ่งเงียบบ้าง ข้าพเจ้าจำได้ว่าเพื่อนคนหนึ่งถามอาจารย์ท่านหนึ่งว่า ท่านแต่งงานแล้วหรือยัง อาจารย์ตอบว่า ยัง เขาจึงถามว่า แล้วทำไมท่านจึงยังไม่แต่งงานเล่าครับ ท่านอายุมากแล้ว อาจารย์ตอบว่า รอจนกว่าเงินเดือนจะเพิ่มขึ้นและพอสำหรับค่าใช้จ่ายในการแต่งงานและครอบครัว เพื่อจะได้อบรมเลี้ยงดูลูก ๆ ให้ดี เพื่อนนักศึกษาผู้นั้นกล่าวว่า แต่หากท่านล่าช้าเกินเวลานี้ไป ท่านก็ไม่อาจรับประกันได้ว่าจะมีชีวิตอยู่เพื่อดูแลการอบรมเลี้ยงดูพวกเขา และปัจจัยยังชีพกับอายุขัยนั้นอยู่ในพระหัตถ์ของอัลลอฮ์นะครับ อาจารย์จึงรู้สึกอึดอัดใจและถามว่า แล้วเธอแต่งงานแล้วหรือ เขาตอบว่า ครับ และลูกชายของผมก็มากับผมทุกวันเพื่อไปโรงเรียนประถมชาย ผมเข้าโรงเรียนของผม ส่วนเขาก็เข้าโรงเรียนของเขา การสนทนาจบลงด้วยเสียงหัวเราะของเพื่อน ๆ

การเปลี่ยนเครื่องแต่งกาย

ในปีที่สี่ของดารุลอุลูม ซึ่งเป็นปีสุดท้าย กระแสความต้องการที่จะเปลี่ยนเครื่องแต่งกายได้ทวีความรุนแรงขึ้น จิตใจของนักศึกษาทุกคนพร้อมรับการเปลี่ยนแปลงนี้ และสิ่งที่ช่วยส่งเสริมให้เป็นเช่นนั้นคือการดำเนินการ [ตามข้อเรียกร้อง] จำนวนมาก

…บรรดาบัณฑิตอาวุโสของดารุลอุลูมต่อก้าวย่างนี้อย่างแท้จริง ทั้งที่เรื่องนี้ไม่ได้เป็นความเห็นของฉัน และไม่ใช่ความเห็นของนักศึกษาส่วนน้อยด้วย ดารุลอุลูมในช่วงหลายเดือนนั้นจึงมีทั้งพวกเอฟเฟนดีและพวกชัยค์เข้าเรียน ทุกวันผู้สวมหมวกฏัรบูชเพิ่มขึ้น ส่วนผู้โพกอิมามะฮ์ลดลง จนเหลือนักศึกษาเพียงสองคน คือชัยค์อิบรอฮีม อัล-วะริอ์ ซึ่งปัจจุบันเป็นครูในกระทรวงศึกษาธิการ และฉัน

จากนั้นก็ถึงช่วงฝึกสอนภาคปฏิบัติ ผู้อำนวยการโรงเรียนในเวลานั้นเป็นบุรุษผู้ทรงคุณธรรม คือท่านอาจารย์มุหัมมัด เบก อัส-สัยยิด ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ท่านเรียกเราทั้งสองไปพบ และกล่าวว่าน่าจะดีหากเราไปยังโรงเรียนที่จะฝึกสอนในชุดแบบใหม่ เพื่อจะได้ไม่ปรากฏต่อหน้านักเรียนในสภาพที่แตกเป็นสองฝ่าย ฝ่ายหนึ่งโพกอิมามะฮ์ อีกฝ่ายสวมหมวกฏัรบูช แม้ถ้อยคำอันดีงามของท่านจะไม่ได้มีความหมายเชิงบังคับ แต่ด้วยพลังอิทธิพลของถ้อยคำนั้นและความเคารพที่เรามีต่อความเห็นของท่าน ทำให้เราให้สัญญากับท่านในเรื่องนี้ แล้วเราก็ทำตามสัญญา โดยหันมาสวมชุดสูทและหมวกฏัรบูชแทนเสื้อคลุมญุบบะฮ์และผ้าโพกอิมามะฮ์ ซึ่งเป็นช่วงไม่นานก่อนที่เราจะสำเร็จการศึกษา

กระแสลัทธิไร้ศาสนาและความเสื่อมทางศีลธรรมในอียิปต์

ภายหลังสงครามครั้งที่ผ่านมา (ค.ศ. 1914–1918) และในช่วงเวลาที่ฉันใช้ชีวิตอยู่ในกรุงไคโร กระแสความเสื่อมถอยได้ทวีความรุนแรงขึ้นในจิตใจ ในทัศนะและความคิด ภายใต้ชื่อ "เสรีภาพทางปัญญา" แล้วลุกลามไปสู่วิถีชีวิต ศีลธรรม และการกระทำ ภายใต้ชื่อ "เสรีภาพส่วนบุคคล" จึงเกิดเป็นกระแสลัทธิไร้ศาสนาและความเสื่อมทางศีลธรรมที่รุนแรง โหมกระหน่ำ และครอบงำ ไม่มีสิ่งใดต้านทานได้ โดยมีเหตุการณ์และสถานการณ์ต่าง ๆ เป็นแรงหนุน

ตุรกีได้ก่อการปฏิวัติแบบเคมาลิสต์ และมุสตะฟา กะมาล ปาชา ได้ประกาศยกเลิกระบอบเคาะลีฟะฮ์และแยกรัฐออกจากศาสนา ในประชาชาติที่เมื่อไม่กี่ปีก่อนหน้านั้น ทั่วทั้งโลกยังรับรู้กันว่าเป็นที่ประทับของอะมีรุลมุอ์มินีน รัฐบาลตุรกีเดินหน้าในแนวทางนี้อย่างเต็มกำลังในทุกด้านของชีวิต

ขณะเดียวกัน มหาวิทยาลัยอียิปต์ก็เปลี่ยนจากสถาบันของภาคประชาชนมาเป็นมหาวิทยาลัยของรัฐที่รัฐเป็นผู้บริหาร และประกอบด้วยคณะต่าง ๆ ตามระบบ ในเวลานั้น ภาพของการค้นคว้าวิจัยและชีวิตในมหาวิทยาลัยในหัวของคนจำนวนมากมีลักษณะประหลาด สาระของภาพนั้นคือ มหาวิทยาลัยจะเป็นมหาวิทยาลัยแบบเซคิวลาร์ได้ก็ต่อเมื่อลุกขึ้นต่อต้านศาสนา ต่อสู้กับขนบประเพณีทางสังคมที่มีที่มาจากศาสนา และพุ่งตามไปเบื้องหลัง…

…แนวคิดวัตถุนิยมที่ถ่ายทอดมาจากตะวันตกทุกกระเบียดนิ้ว และบรรดาอาจารย์กับนักศึกษาของที่นั่นก็ขึ้นชื่อในเรื่องความหละหลวมทางศีลธรรมและการปลดตัวเองออกจากพันธนาการทั้งปวง

มีการวางรากฐานของ "พรรคประชาธิปไตย" ซึ่งตายไปก่อนที่จะได้ถือกำเนิด พรรคนี้ไม่มีแนวทางใดนอกจากเรียกร้องไปสู่เสรีภาพและประชาธิปไตยตามความหมายที่รู้จักกันในเวลานั้น คือความหมายของการปลดเปลื้องและการปล่อยตัวอย่างไร้ขอบเขต

ที่ถนนอัล-มะนาค มีการก่อตั้งสิ่งที่เรียกว่า "สมาคมทางความคิด" อยู่ภายใต้การดูแลของคณะบุคคลกลุ่มหนึ่งจากพวกเทวปรัชญา (Theosophists) ที่นั่นมีการแสดงปาฐกถาและการบรรยายที่โจมตีศาสนาเก่าแก่ทั้งหลาย และป่าวประกาศถึงวะห์ยูใหม่ บรรดาผู้บรรยายเป็นการผสมผสานกันของมุสลิม ยิว และคริสเตียน ทุกคนต่างกล่าวถึงแนวคิดใหม่นี้จากมุมมองที่แตกต่างกัน

มีหนังสือ หนังสือพิมพ์ และนิตยสารปรากฏขึ้น ซึ่งเนื้อหาทั้งหมดล้วนเอ่อล้นไปด้วยแนวคิดเช่นนี้ อันไม่มีเป้าหมายใดนอกจากการลดทอนอิทธิพลของศาสนาใด ๆ หรือการขจัดศาสนาให้หมดไปจากจิตใจของประชาชน เพื่อให้พวกเขาได้ดื่มด่ำกับเสรีภาพที่แท้จริงทั้งในทางความคิดและการปฏิบัติ ตามการกล่าวอ้างของนักเขียนและผู้ประพันธ์เหล่านั้น

มีการจัด "ซาลอน" ขึ้นในคฤหาสน์ส่วนตัวหลังใหญ่หลายแห่งในกรุงไคโร ผู้มาเยือนจะนำแนวคิดเหล่านี้มาถกเถียงแลกเปลี่ยนกัน แล้วหลังจากนั้นก็พยายามเผยแพร่ในหมู่คนหนุ่มสาวและในแวดวงต่าง ๆ

ปฏิกิริยาตอบโต้

กระแสนี้ก่อให้เกิดปฏิกิริยาตอบโต้อย่างรุนแรงในแวดวงเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับเรื่องเหล่านี้ เช่น อัล-อัซฮัร และองค์กรอิสลามบางแห่ง แต่มวลชนส่วนใหญ่ในเวลานั้น หากไม่ใช่คนหนุ่มสาวที่มีการศึกษาซึ่งหลงใหลในสิ่งที่ได้ยินได้ฟังจากแนวคิดหลากสีสันเหล่านี้ ก็เป็นสามัญชนที่หันเหออกจากการใส่ใจในเรื่องเหล่านี้ เพราะมีผู้ตักเตือนและผู้ชี้แนะอยู่น้อย ข้าพเจ้าเจ็บปวดกับเรื่องนี้อย่างที่สุด เพราะข้าพเจ้าได้เห็นประชาชาติอียิปต์อันเป็นที่รักกำลังมีชีวิตทางสังคมที่โยกคลอนไปมา ระหว่างอิสลามอันล้ำค่าและเป็นที่รักยิ่ง ซึ่งพวกเขาได้รับเป็นมรดก ได้ปกป้อง ได้คุ้นเคย ได้ดำรงชีวิตอยู่กับมัน และภาคภูมิใจในมันตลอดสิบสี่ศตวรรษเต็ม กับการรุกรานจากตะวันตกที่รุนแรงนี้ ซึ่งติดอาวุธและเตรียมพร้อมด้วยอาวุธอันคมกริบและร้ายแรงทุกชนิด จาก…

…ทรัพย์สินและเกียรติยศ ภาพลักษณ์ ความเพลิดเพลิน พลังอำนาจ และสื่อในการโฆษณาชวนเชื่อ สิ่งที่ช่วยผ่อนคลายความอัดอั้นในใจของข้าพเจ้าได้บ้างคือการได้ระบายความรู้สึกนี้ให้มิตรสหายผู้จริงใจหลายคนฟัง พวกเขาเป็นเพื่อนนักศึกษาจากดารุลอุลูม อัล-อัซฮัร และสถาบันอื่น ๆ ได้แก่ เชคฮามิด อัสกะรียะฮ์ เราะฮิมะฮุลลอฮ์ เชคฮะซัน อับดุลฮะมีด ฮะซัน อะฟันดี ฟะฎีละฮ์ อะห์มัด อะฟันดี อะมีน เชคมุฮัมมัด บิชร์ มุฮัมมัด สะลีม อะฏียะฮ์ และกะมาล อะฟันดี อัล-ลับบาน เราะฮิมะฮุลลอฮ์ ซึ่งขณะนั้นเป็นนักศึกษาคณะนิติศาสตร์ นอกจากนี้ยังมียูซุฟ อะฟันดี อัล-ลับบาน อับดุลฟัตตาห์ กีรชาฮ์ อิบรอฮีม อะฟันดี มัดกูร ซัยยิด อะฟันดี นัศศอร ฮิญาซี พี่น้องมุฮัมมัด อะฟันดี อัช-ชัรนูบี และบรรดาพี่น้องผู้มีการศึกษาจากกลุ่มอิควานอัล-ฮะศอฟียะฮ์ในกรุงไคโร ทุกคนเหล่านี้ล้วนพูดคุยกันในเรื่องเหล่านี้ และกล่าวถึงความจำเป็นที่จะต้องลุกขึ้นทำงานอิสลามเพื่อต่อต้านกระแสดังกล่าว พวกเราพบว่าการพูดคุยนั้นช่วยผ่อนคลายจิตใจและบรรเทาความทุกข์กังวลนี้ได้!

อีกสิ่งหนึ่งที่ช่วยผ่อนคลายความอัดอั้นในใจของข้าพเจ้าคือการไปเยือนห้องสมุดอัส-สะละฟียะฮ์อยู่เป็นประจำ ซึ่งในเวลานั้นตั้งอยู่ใกล้ศาลอุทธรณ์ ที่นั่นพวกเราได้พบบุรุษผู้ศรัทธา ผู้ต่อสู้ในหนทางของอัลลอฮ์ ผู้ลงมือปฏิบัติ ผู้แข็งแกร่ง ผู้รอบรู้ ผู้ทรงคุณธรรม และนักหนังสือพิมพ์มุสลิมผู้ปราดเปรื่อง คือ "ท่านซัยยิดมุฮิบบุดดีน อัล-เคาะฏีบ" และยังได้พบปะกับปราชญ์ผู้ทรงคุณธรรมผู้มีชื่อเสียงอีกจำนวนมาก ซึ่งเป็นที่รู้จักในความหวงแหนต่ออิสลามและความกระตือรือร้นในศาสนา เช่น ฯพณฯ ท่านอาจารย์ใหญ่ซัยยิดมุฮัมมัด อัล-เคาะฎิร ฮุซัยน์ ท่านอาจารย์มุฮัมมัด อะห์มัด อัล-ฆัมรอวี อะห์มัด ปาชา ตัยมูร เราะฮิมะฮุลลอฮ์ และอับดุลอะซีซ ปาชา มุฮัมมัด เราะฮิมะฮุลลอฮ์ ซึ่งในเวลานั้นดำรงตำแหน่งที่ปรึกษาประจำศาลอุทธรณ์ พวกเราได้รับฟังถ้อยคำบางอย่างจากพวกท่านซึ่งช่วยผ่อนคลายจิตใจได้

พวกเรายังไปเยือนดารุลอุลูมเป็นประจำ และเข้าร่วมในบางมัจญ์ลิสของท่านอาจารย์ซัยยิดเราะชีด ริฎอ เราะฮิมะฮุลลอฮ์ ที่นั่นพวกเราได้พบปะกับปราชญ์และผู้ทรงคุณธรรมอีกจำนวนมากเช่นกัน เช่น เชคอับดุลอะซีซ อัล-เคาลี เราะฮิมะฮุลลอฮ์ และ ฯพณฯ ท่านอาจารย์เชคมุฮัมมัด อัล-อะดะวี พวกเราได้สนทนาแลกเปลี่ยนกันในเรื่องเหล่านี้ด้วย ท่านซัยยิดเราะชีด ริฎอ เราะฮิมะฮุลลอฮ์ มีบทบาทอันเข้มแข็งและประสบความสำเร็จหลายครั้งในการตอบโต้แผนร้ายที่มุ่งทำลายอิสลามนี้

การลงมือทำเชิงรุก

แต่เพียงเท่านี้ยังไม่เพียงพอและยังไม่อาจเยียวยาได้ โดยเฉพาะเมื่อกระแสนั้นรุนแรงขึ้นจริง ๆ ข้าพเจ้าเฝ้าสังเกตสองค่ายนี้ และพบว่าค่ายแห่งความเสรีไร้ขอบเขตและความหละหลวมทางศีลธรรมกำลังเข้มแข็งและคึกคัก ส่วนค่ายแห่งความเป็นอิสลามอันประเสริฐกลับเสื่อมถอยและหดตัวลง ความกังวลของข้าพเจ้าทวีขึ้นจนข้าพเจ้าจำได้ว่า ข้าพเจ้าใช้เวลาราวครึ่งเดือนเราะมะฎอนของปีนั้นนอนไม่หลับอย่างหนัก ความง่วงหาทางมาสู่เปลือกตาไม่ได้เลย เพราะความกังวลและการครุ่นคิดถึงสภาพการณ์นี้ ข้าพเจ้าจึงตัดสินใจทำสิ่งที่เป็นรูปธรรม และรำพึงกับตัวเองว่า ทำไมเราไม่ให้บรรดาผู้นำมุสลิมเหล่านี้รับภาระความรับผิดชอบนี้ และเรียกร้องพวกเขาอย่างจริงจังให้ร่วมแรงร่วมใจกันต้านกระแสนี้? หากพวกเขาตอบรับก็ดีไป แต่หากไม่ เราก็จะมีแนวทางอื่น ความตั้งใจนี้แน่วแน่แล้ว และข้าพเจ้าก็เริ่มลงมือปฏิบัติ

กับท่านชัยค์อัด-ดิจญ์วีย์ผู้ทรงเกียรติ

ข้าพเจ้าอ่านงานเขียนของชัยค์ยูซุฟ อัด-ดิจญ์วีย์ – ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน – อยู่เป็นประจำ ท่านเป็นผู้มีอุปนิสัยโอบอ้อมอารี พูดจาไพเราะน่าฟัง และมีจิตใจบริสุทธิ์ ด้วยพื้นฐานที่เติบโตมาในแนวทางศูฟีย์ ข้าพเจ้ากับท่าน – ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน – จึงมีความผูกพันทั้งทางจิตวิญญาณและทางวิชาการ ทำให้ข้าพเจ้าไปเยี่ยมท่านเป็นครั้งคราว ทั้งที่บ้านของท่านในย่านเกาะศรุช-เชาก์ และที่ซอยอัด-ดุวัยดารีย์ในย่านอัล-อัซฮัร ข้าพเจ้ารู้ว่าท่านมีความสัมพันธ์กับบุคคลจำนวนมากในค่ายอิสลาม ทั้งบรรดาอุละมาอ์และผู้มีหน้ามีตาในสังคม และรู้ว่าพวกเขารักและให้เกียรติท่าน ข้าพเจ้าจึงตัดสินใจไปเยี่ยมท่าน เพื่อเปิดใจบอกสิ่งที่อยู่ในใจ และขอความช่วยเหลือจากท่านในการทำให้แนวคิดนี้เป็นจริงและบรรลุเป้าหมายนี้ ข้าพเจ้าไปเยี่ยมท่านหลังละศีลอด ขณะนั้นมีกลุ่มอุละมาอ์และผู้มีหน้ามีตาบางคนห้อมล้อมท่านอยู่ ในจำนวนนั้นมีบุรุษผู้ประเสริฐคนหนึ่งซึ่งข้าพเจ้ายังจำได้ว่าชื่อ "อะห์มัด เบก กามิล" แม้ข้าพเจ้าจะไม่ได้พบเขาอีกเลยหลังจากครั้งนั้น

ข้าพเจ้าพูดคุยกับท่านชัยค์ถึงเรื่องนี้ ท่านแสดงความเจ็บปวดและความเสียใจ แล้วไล่เรียงอาการของโรคร้ายนี้ และผลเสียที่ตามมาจากการแพร่ระบาดของปรากฏการณ์นี้ในประชาชาติ จากนั้นท่านสรุปถึงความอ่อนแอของค่ายอิสลามเมื่อเผชิญกับบรรดาผู้สมคบคิดต่อต้านอิสลาม และเล่าว่าอัล-อัซฮัรพยายามหลายครั้งที่จะต้านกระแสนี้แต่ก็ทำไม่สำเร็จ การสนทนายังเลยไปถึงสมาคม "นะฮ์เฎาะฮ์ อัล-อิสลาม" (การฟื้นฟูอิสลาม) ซึ่งก่อตั้งโดย

...ท่านเชค ทั้งตัวท่านเองและคณะอุละมาอ์กลุ่มหนึ่ง [ได้ดำเนินการ] แต่ถึงกระนั้นก็ไม่เกิดผลใด ๆ ท่านยังกล่าวถึงการต่อสู้ของอัล-อัซฮัรกับบรรดามิชชันนารีและพวกไม่มีศาสนา ถึงการประชุมศาสนาทั้งหลายที่ประเทศญี่ปุ่น และถึงบรรดาสาส์นว่าด้วยอิสลามที่ท่านผู้ทรงเกียรติได้เรียบเรียงและส่งไปยังที่ประชุมนั้น แล้วทั้งหมดนั้นก็สรุปลงว่า ความพยายามทั้งหลายล้วนไร้ประโยชน์ และพอเพียงแล้วสำหรับคนเราที่จะทำงานเพื่อตัวเอง และรักษาตัวเองให้รอดพ้นจากภัยพิบัตินี้ ข้าพเจ้าจำได้ว่าท่านยกบทกวีบทนี้ขึ้นมาอ้าง ซึ่งเป็นบทที่ท่านมักยกมาอ้างอยู่บ่อย ๆ และเคยเขียนให้ข้าพเจ้าไว้ในบัตรของท่านบางใบในบางโอกาส:

ข้าไม่ใส่ใจดอก หากใจข้ายอมตามข้า ให้รอดพ้นไปได้ ว่าผู้ใดจะตายหรือพินาศไป

لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا

ท่านสั่งเสียข้าพเจ้าให้ทำงานเท่าที่สามารถ และมอบผลลัพธ์ไว้กับอัลลอฮ์ «อัลลอฮ์จะไม่ทรงบังคับชีวิตใดเกินความสามารถของมัน» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:286)

แน่นอนว่าคำพูดนี้ไม่ถูกใจข้าพเจ้า ความกระตือรือร้นพลุ่งพล่านขึ้นในใจ และภาพความล้มเหลวอันน่าสะพรึงกลัวก็ปรากฏขึ้นตรงหน้า หากคำตอบนี้จะเป็นคำตอบของผู้นำทุกคนที่ข้าพเจ้าได้พบ ข้าพเจ้าจึงกล่าวกับท่านอย่างหนักแน่นว่า “ข้าพเจ้าขอเห็นต่างจากท่านโดยสิ้นเชิงในสิ่งที่ท่านกล่าวมานี้ ท่านครับ ข้าพเจ้าเชื่อว่าเรื่องนี้ไม่ใช่อื่นใดนอกจากความอ่อนแอ การนิ่งเฉยไม่ลงมือทำงาน และการหลบหนีความรับผิดชอบเท่านั้น พวกท่านกลัวอะไรกันหรือ? กลัวรัฐบาลหรือกลัวอัล-อัซฮัร?.. เงินบำนาญของพวกท่านก็พอเลี้ยงชีพแล้ว จงนั่งอยู่ในบ้านของพวกท่านและทำงานเพื่ออิสลามเถิด แท้จริงแล้วประชาชนอยู่ข้างพวกท่าน หากพวกท่านออกไปเผชิญหน้ากับพวกเขา เพราะพวกเขาเป็นประชาชนมุสลิม ข้าพเจ้ารู้จักพวกเขาดีทั้งในร้านกาแฟ ในมัสยิด และตามท้องถนน ข้าพเจ้าเห็นว่าพวกเขาเปี่ยมล้นด้วยอีมาน แต่พวกเขาเป็นพลังที่ถูกละเลย ส่วนพวกไม่มีศาสนาและพวกปล่อยตัวตามอำเภอใจเหล่านี้ รวมทั้งหนังสือพิมพ์และนิตยสารของพวกเขา จะตั้งอยู่ได้ก็เพราะความหลงลืมของพวกท่านเท่านั้น หากพวกท่านตื่นตัวขึ้น พวกเขาก็จะมุดกลับเข้ารูของพวกเขาไป ท่านอาจารย์ครับ! หากพวกท่านไม่ต้องการทำงานเพื่ออัลลอฮ์ ก็จงทำงานเพื่อดุนยาและเพื่อขนมปังที่พวกท่านกินเถิด เพราะหากอิสลามสูญสิ้นไปจากประชาชาตินี้ อัล-อัซฮัรก็จะสูญสิ้น บรรดาอุละมาอ์ก็จะสูญสิ้น แล้วพวกท่านก็จะไม่มีอะไรกินและไม่มีอะไรใช้จ่าย ดังนั้นจงปกป้องการดำรงอยู่ของพวกท่านเอง หากพวกท่านไม่ปกป้องการดำรงอยู่ของอิสลาม และจงทำงานเพื่อดุนยา หากพวกท่านไม่ต้องการทำงานเพื่ออาคิเราะฮ์ มิเช่นนั้นแล้ว ทั้งดุนยาและอาคิเราะฮ์ของพวกท่านก็จะสูญสิ้นไปพร้อมกัน”!

ข้าพเจ้าพูดด้วยความกระตือรือร้น ความสะเทือนใจ และความเข้มข้น ออกมาจากหัวใจที่ร้อนรุ่มและบอบช้ำ อุละมาอ์บางท่านที่นั่งอยู่จึงลุกขึ้นโต้ตอบข้าพเจ้าอย่างรุนแรงเช่นเดียวกัน และกล่าวหาว่าข้าพเจ้าล่วงเกินท่านเชค และพูดกับท่านด้วยถ้อยคำที่ไม่...

ไม่สมควร ท่านได้ล่วงเกินบรรดาอุละมาอ์และอัลอัซฮัร และด้วยเหตุนั้นท่านก็ได้ล่วงเกินอิสลามซึ่งเข้มแข็งและทรงเกียรติ อิสลามนั้นจะไม่มีวันอ่อนแอเลย และอัลลอฮ์ทรงรับประกันที่จะช่วยเหลือมันแล้ว

ก่อนที่ข้าพเจ้าจะได้ตอบเขา อะห์มัด บัก กามิล ผู้นี้ก็ลุกขึ้นกล่าวว่า "ไม่ใช่เช่นนั้นหรอกท่านอาจารย์ ได้โปรดเถิด ชายหนุ่มผู้นี้ไม่ได้ต้องการสิ่งใดจากพวกท่านนอกจากการรวมตัวกันเพื่อช่วยเหลืออิสลาม หากพวกท่านต้องการสถานที่สำหรับรวมตัวกัน บ้านของข้าพเจ้าหลังนี้ก็พร้อมให้พวกท่านใช้ จะทำอะไรกับมันก็ได้ตามที่พวกท่านต้องการ และหากพวกท่านต้องการทรัพย์สิน พวกเราก็จะไม่ขาดแคลนผู้ใจบุญจากหมู่มุสลิม แต่พวกท่านคือผู้นำ ขอจงเดินหน้าไปเถิด แล้วพวกเราจะตามอยู่เบื้องหลังพวกท่าน ส่วนข้ออ้างเหล่านี้ไม่มีประโยชน์อันใดอีกแล้ว" ถึงตอนนี้ข้าพเจ้าจึงถามคนที่นั่งข้าง ๆ ถึงชายผู้ศรัทธาผู้นี้ว่าเขาเป็นใคร เขาจึงบอกชื่อให้ข้าพเจ้าทราบ ซึ่งชื่อนั้นยังคงติดอยู่ในความทรงจำของข้าพเจ้า และข้าพเจ้าก็ไม่ได้พบเขาอีกเลยหลังจากนั้น

ที่ประชุมแตกออกเป็นสองฝ่าย ฝ่ายหนึ่งสนับสนุนความเห็นของท่านอาจารย์ผู้รู้ท่านนั้น และอีกฝ่ายหนึ่งสนับสนุนความเห็นของอะห์มัด บัก กามิล ส่วนท่านชัยค์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) นั้นนิ่งเงียบ จากนั้นท่านก็เห็นควรที่จะยุติเรื่องนี้ ท่านจึงกล่าวว่า "อย่างไรก็ตาม เราขอวิงวอนต่ออัลลอฮ์ให้ทรงประทานเตาฟีกแก่เราในการกระทำสิ่งที่พระองค์ทรงพอพระทัย และไม่ต้องสงสัยเลยว่าเจตนาทั้งหมดล้วนมุ่งไปสู่การลงมือทำ และกิจการทั้งหลายอยู่ในพระหัตถ์ของอัลลอฮ์ และข้าพเจ้าคิดว่าตอนนี้เรามีนัดกับชัยค์มุหัมมัด สะอ์ด ไปเยี่ยมท่านกันเถิด"

พวกเราทั้งหมดจึงย้ายไปยังบ้านของชัยค์มุหัมมัด สะอ์ด ซึ่งอยู่ใกล้กับบ้านของอัด-ดิจญ์วี (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ข้าพเจ้าตั้งใจเลือกที่นั่งให้อยู่ติดกับชัยค์อัด-ดิจญ์วีโดยตรง เพื่อที่จะสามารถพูดคุยในเรื่องที่ข้าพเจ้าต้องการได้ ชัยค์มุหัมมัด สะอ์ด สั่งให้นำขนมหวานของเดือนเราะมะฎอนมา เมื่อขนมถูกนำมาเสิร์ฟและท่านชัยค์ขยับเข้าไปเพื่อรับประทาน ข้าพเจ้าก็ขยับเข้าไปใกล้ท่าน เมื่อท่านรู้สึกว่ามีข้าพเจ้าอยู่ข้าง ๆ ท่านก็ถามว่า "นี่ใครกัน" ข้าพเจ้าตอบว่า "คนนั้นครับ"

ท่านกล่าวว่า "เธอมากับเราด้วยหรือ" ข้าพเจ้าตอบว่า "ใช่ครับท่าน และข้าพเจ้าจะไม่จากพวกท่านไปจนกว่าเราจะได้ข้อสรุปในเรื่องนี้" ท่านจึงหยิบขนมขบเคี้ยวกำมือหนึ่งยื่นให้ข้าพเจ้าแล้วกล่าวว่า "เอาไปเถิด แล้วอินชาอัลลอฮ์ เราจะคิดดู" ข้าพเจ้ากล่าวว่า "ซุบหานัลลอฮ์! ท่านครับ เรื่องนี้ไม่อาจรอการคิดได้อีกแล้ว แต่มันเรียกร้องการลงมือทำ หากข้าพเจ้าปรารถนาขนมขบเคี้ยวเช่นนี้และสิ่งที่คล้ายกัน ข้าพเจ้าก็สามารถซื้อได้ด้วยเงินเพียงหนึ่งกิรช์ แล้วนั่งอยู่ในบ้านของข้าพเจ้าเอง โดยไม่ต้องลำบากมาเยี่ยมพวกท่าน ท่านครับ อิสลามกำลังถูกทำสงครามอย่างรุนแรงและโหดร้ายเช่นนี้ ในขณะที่บุรุษของมัน ผู้พิทักษ์ของมัน และบรรดาอิมามของมุสลิม กลับใช้เวลาจมดิ่งอยู่ในความสุขสบายเช่นนี้ พวกท่านคิดหรือว่าอัลลอฮ์จะไม่ทรงสอบสวนพวกท่านในสิ่งที่พวกท่านกระทำอยู่นี้? หากพวกท่านรู้ว่าอิสลามมีอิมามคนอื่นนอกจากพวกท่าน

…และผู้ปกป้องอื่นนอกจากพวกท่าน ก็ขอได้โปรดชี้ทางให้ข้าพเจ้าไปหาพวกเขาเถิด บางทีข้าพเจ้าอาจพบสิ่งที่ไม่มีอยู่ที่พวกท่าน!!

لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا

แล้วความเงียบอันน่าประหลาดก็ปกคลุมอยู่ชั่วขณะหนึ่ง ดวงตาของท่านเชค (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) เอ่อล้นด้วยน้ำตาที่ไหลรินจนเปียกเครา และผู้ที่อยู่ ณ ที่นั้นบางคนก็ร้องไห้ ท่านเชค (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ทำลายความเงียบนั้นด้วยการกล่าวด้วยความโศกเศร้าอย่างลึกซึ้งและความสะเทือนใจอย่างยิ่งว่า "แล้วฉันจะทำอะไรได้เล่า โอ้ท่านผู้นั้น?" ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า "ท่านครับ เรื่องนี้ง่ายดาย และ «อัลลอฮ์จะไม่ทรงบังคับชีวิตใดเกินความสามารถของมัน» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:286) ข้าพเจ้าไม่ต้องการสิ่งใดนอกจากให้ท่านรวบรวมรายชื่อบุคคลที่เราเห็นว่ามีความหวงแหนต่อศาสนา จากบรรดาผู้มีความรู้ ผู้มีเกียรติ และผู้มีตำแหน่งฐานะ เพื่อให้พวกเขาได้ไตร่ตรองว่าสิ่งใดที่พวกเขาจำเป็นต้องทำ เช่น จัดพิมพ์นิตยสาร แม้จะเป็นเพียงนิตยสารรายสัปดาห์ก็ตาม เพื่อยืนหยัดต่อสู้กับหนังสือพิมพ์ของพวกไร้ศาสนาและพวกปล่อยตัวตามอำเภอใจ เขียนหนังสือและข้อโต้แย้งตอบโต้หนังสือเหล่านั้น จัดตั้งสมาคมต่าง ๆ ให้เป็นที่พึ่งพิงของเยาวชน และฟื้นฟูขบวนการให้การตักเตือนและชี้แนะ… และงานอื่น ๆ ทำนองนี้"

ท่านกล่าวว่า "ดีมาก" แล้วท่านก็สั่งให้ยก "ถาดอาหาร" พร้อมสิ่งที่อยู่บนถาดออกไป และให้นำกระดาษกับปากกามา แล้วกล่าวว่า "เขียนเถิด" พวกเราจึงเริ่มทบทวนรายชื่อกัน และได้เขียนรายชื่อบรรดาอุละมาอ์ผู้ทรงเกียรติไว้เป็นจำนวนมาก ข้าพเจ้าจำได้บางท่าน ได้แก่ ท่านเชค (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) เอง ท่านผู้ทรงคุณวุฒิ อัล-อุสตาซ เชคมุฮัมมัด อัล-ค็อฎิร ฮุซัยน์ เชคอับดุลอะซีซ ญาวีช เชคอับดุลวะฮ์ฮาบ อัน-นัจญาร เชคมุฮัมมัด อัล-คุฎอรี เชคมุฮัมมัด อะห์มัด อิบรอฮีม และเชคอับดุลอะซีซ อัล-เคาลี ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาพวกท่านทั้งหลาย

เมื่อถึงชื่อของอัส-ซัยยิด เราะชีด ริฎอ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ท่านเชคกล่าวว่า "เขียนชื่อเขาลงไป เขียนชื่อเขาลงไป เพราะเรื่องนี้มิใช่เรื่องปลีกย่อยที่เราจะขัดแย้งกันได้ หากแต่เป็นเรื่องระหว่างอิสลามกับการปฏิเสธศรัทธา และเชคเราะชีดคือผู้ที่ดีที่สุดในการปกป้องศาสนาด้วยปากกา ความรู้ และนิตยสารของเขา" นี่คือคำรับรองอันดีงามจากท่านเชคที่มีต่ออัส-ซัยยิด เราะชีด (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่านทั้งสอง) ทั้ง ๆ ที่ระหว่างท่านทั้งสองมีความเห็นขัดแย้งกันในบางเรื่อง

ส่วนบรรดาผู้มีเกียรติ ได้แก่ อะห์มัด ปาชา ตัยมูร นะซีม ปาชา อบูบักร ยะห์ยา ปาชา มุตะวัลลี เบย์ ฆุนัยม์ อับดุลอะซีซ เบย์ มุฮัมมัด — ซึ่งปัจจุบันคืออับดุลอะซีซ ปาชา มุฮัมมัด — และอับดุลหะมีด เบย์ สะอีด ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาพวกท่านทั้งหมด และยังมีอีกหลายท่านนอกเหนือจากนี้

จากนั้นท่านเชคกล่าวว่า "ถ้าเช่นนั้น ท่านจงไปพบคนที่ท่านรู้จัก ส่วนฉันจะไปพบคนที่ฉันรู้จัก แล้วเราจะมาพบกันอีกครั้งหลังจากหนึ่งสัปดาห์ อินชาอัลลอฮ์"

เราได้พบกันหลายครั้ง จนเกิดเป็นแกนกลุ่มที่ดีจากบรรดาผู้ทรงคุณธรรมเหล่านี้ และกลุ่มนี้ยังคงประชุมกันต่อเนื่องหลังวันอีดิลฟิฏริ์ ต่อมาก็มีนิตยสารอิสลามที่ทรงพลังชื่อ "อัล-ฟัตห์" ถือกำเนิดขึ้น บรรณาธิการคือชัยค์อับดุลบากี สุรูร นะอีม ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน และผู้อำนวยการคือท่านมุฮิบบุดดีน อัล-เคาะฏีบ ภายหลังทั้งงานบรรณาธิการและงานบริหารก็ตกอยู่กับท่านมุฮิบบุดดีน ท่านดำเนินงานนิตยสารนี้ได้อย่างดีเยี่ยม จนนิตยสารนี้เป็นคบเพลิงแห่งทางนำและแสงสว่างแก่คนหนุ่มมุสลิมรุ่นนี้ ผู้มีการศึกษาและมีความหวงแหนในศาสนา

ผู้ทรงคุณธรรมกลุ่มนี้ซึ่งได้รับความจำเริญยังคงทำงานต่อไป แม้หลังจากข้าพเจ้าจากดารุลอุลูมมาแล้ว และยังมีคนหนุ่มผู้มีความบริสุทธิ์ใจกลุ่มหนึ่งคอยขับเคลื่อนกลุ่มนี้อยู่ จนในเวลาต่อมาความเคลื่อนไหวเหล่านี้ได้กลายเป็น "สมาคมยุวชนมุสลิม" (ญัมอียะฮ์ อัช-ชุบบาน อัล-มุสลิมีน)

หัวข้อเรียงความ

อาจารย์ของเรา ชัยค์อะห์มัด ยูซุฟ นะญาตี ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่ท่าน ชื่นชอบหัวข้อเรียงความที่มีเนื้อหาหนักแน่น ท่านมีมุกตลกและคำวิจารณ์ที่ทั้งคมคายและน่าขันกับพวกเราในเรื่องนี้ คำพูดหนึ่งของท่านที่เล่าขานกันมา คือเมื่อท่านเบื่อหน่ายกับการตรวจเรียงความยืดยาวเหล่านั้น ท่านจะถือสมุดงานที่หนักจนแทบแบกไม่ไหว เหมือนที่ท่านแทบแบกรับการตรวจมันมาตลอดทั้งคืนไม่ไหว แล้วพูดว่า "รับไปเถิด ท่านชัยค์ทั้งหลาย! แจกสิ่งที่พวกท่านอ้างว่าเป็นเรียงความนี้ไปเสีย ขอให้พวกท่านเขียนแต่พอดีเถิด เพราะวาทศิลป์อยู่ที่ความกระชับ ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ฉันไม่ได้วัดเรียงความกันเป็นคืบเป็นศอก" แล้วพวกเราก็หัวเราะกันและแจกสมุดงานกันไป

หัวข้อหนึ่งที่ท่านมอบให้พวกเราในช่วงปลายปีการศึกษา ซึ่งสำหรับข้าพเจ้าและเพื่อนร่วมชั้นแล้วเป็นปีสุดท้าย คือปี ค.ศ. 1927 ได้แก่หัวข้อนี้ "จงอธิบายความหวังอันยิ่งใหญ่ที่สุดของท่านหลังจากสำเร็จการศึกษา และชี้แจงวิธีการที่ท่านเตรียมไว้เพื่อทำให้ความหวังนั้นเป็นจริง"

ข้าพเจ้าได้ตอบด้วยเรียงความดังนี้ "ข้าพเจ้าเชื่อว่าจิตวิญญาณที่ดีที่สุดคือจิตวิญญาณที่ดีงาม ซึ่งมองเห็นความสุขของตนอยู่ในการทำให้ผู้คนมีความสุขและการชี้นำพวกเขา และได้รับความปีติยินดีจากการนำความยินดีไปสู่พวกเขา และปกป้องพวกเขาจากสิ่งที่น่ารังเกียจ จิตวิญญาณนี้ถือว่าการเสียสละในหนทางแห่งการปฏิรูปส่วนรวมคือผลกำไรและทรัพย์สงคราม ถือว่าการต่อสู้ในหนทางแห่งสัจธรรมและทางนำเป็นความสงบสุขและความรื่นรมย์ แม้หนทางทั้งสองจะขรุขระ และเต็มไปด้วยอุปสรรคและความเหนื่อยยากก็ตาม จิตวิญญาณนี้จะเข้าไปถึงส่วนลึกของหัวใจจนรับรู้ถึงโรคภัยของมัน และแทรกซึมเข้าไปใน…

…ปรากฏการณ์ต่าง ๆ ของสังคม เพื่อจะได้รู้ว่าสิ่งใดทำให้ความผาสุกในการดำรงชีวิตและความรื่นรมย์ในชีวิตของผู้คนขุ่นมัว และสิ่งใดจะเพิ่มพูนความผาสุกนี้และทวีความรื่นรมย์นั้น โดยไม่มีสิ่งใดผลักดันให้ทำเช่นนั้น นอกจากความรู้สึกเมตตาต่อมวลมนุษย์ ความเห็นอกเห็นใจต่อพวกเขา และความปรารถนาอันสูงส่งที่จะให้พวกเขาได้รับความดีงาม จึงพยายามเยียวยาหัวใจที่ป่วยไข้เหล่านี้ เปิดกว้างหัวอกที่คับแคบเหล่านั้น และทำให้จิตใจที่หดหู่เหล่านี้เบิกบาน ไม่ถือว่ามีช่วงเวลาใดเป็นสุขยิ่งไปกว่าช่วงเวลาที่ได้ช่วยมนุษย์คนหนึ่งให้พ้นจากหุบเหวแห่งความทุกข์ระทม ไม่ว่าจะเป็นความทุกข์นิรันดร์หรือความทุกข์ทางวัตถุ และได้ชี้นำเขาสู่หนทางแห่งความเที่ยงตรงและความผาสุก!

ข้าพเจ้าเชื่อว่าการงานที่ประโยชน์ของมันไม่เลยไปจากเจ้าของ และคุณค่าของมันไม่ข้ามพ้นไปจากผู้กระทำ เป็นการงานที่บกพร่องและต่ำต้อย การงานที่ดีที่สุดและยิ่งใหญ่ที่สุดคือการงานที่ผู้กระทำและผู้อื่นได้รับผลของมันร่วมกัน ทั้งครอบครัว ประชาชาติ และเพื่อนมนุษย์ของเขา ประโยชน์นั้นยิ่งแผ่กว้างเพียงใด ความยิ่งใหญ่และความสำคัญของการงานนั้นก็ยิ่งมากเพียงนั้น ด้วยความเชื่อนี้ ข้าพเจ้าจึงเลือกเดินบนหนทางของบรรดาครูผู้สอน เพราะข้าพเจ้าเห็นว่าพวกเขาคือแสงสว่างอันเจิดจ้าที่ผู้คนจำนวนมากได้อาศัยส่องทาง และแผ่ซ่านไปในหมู่มหาชนอันมากมายนี้ แม้ว่าแสงนั้นจะเป็นดั่งแสงเทียนที่ส่องสว่างแก่ผู้คนด้วยการเผาไหม้ตัวเองก็ตาม”

“ข้าพเจ้าเชื่อว่าเป้าหมายอันสูงส่งที่สุดที่มนุษย์พึงมุ่งไปสู่ และกำไรอันยิ่งใหญ่ที่สุดที่เขาจะได้รับ คือการได้รับความพึงพอพระทัยจากอัลลอฮ์ แล้วพระองค์ทรงให้เขาเข้าสู่อาณาเขตอันบริสุทธิ์ของพระองค์ ทรงสวมอาภรณ์แห่งความเป็นมิตรอันอบอุ่นของพระองค์ให้แก่เขา และทรงให้เขาพ้นห่างจากไฟนรกแห่งการลงโทษของพระองค์และการลงโทษแห่งความกริ้วของพระองค์ ผู้ที่มุ่งสู่เป้าหมายนี้จะพบกับทางแยกสองสาย แต่ละสายมีลักษณะเฉพาะและข้อเด่นของตน เขาจะเลือกเดินทางใดก็ได้ตามที่ต้องการ

ทางแรก: หนทางแห่งตะเศาวุฟที่แท้จริง ซึ่งสรุปได้ด้วยความอิคลาศ (ความบริสุทธิ์ใจ) และการปฏิบัติ รวมถึงการหันหัวใจออกจากการหมกมุ่นอยู่กับผู้คน ทั้งด้านดีและด้านร้ายของพวกเขา ทางนี้ใกล้กว่าและปลอดภัยกว่า

وَلِيُنذِرُوا۟ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوٓا۟ إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ ﴿١٢٢﴾

ทางที่สอง: หนทางแห่งการสั่งสอนและการชี้แนะ ซึ่งมีความเหมือนกับทางแรกในด้านความอิคลาศและการปฏิบัติ แต่แตกต่างจากทางแรกตรงที่ต้องคลุกคลีกับผู้คน ศึกษาสภาพความเป็นอยู่ของพวกเขา เข้าไปในที่ชุมนุมของพวกเขา และให้วิธีรักษาที่ได้ผลแก่โรคร้ายของพวกเขา ทางนี้ทรงเกียรติกว่าและยิ่งใหญ่กว่า ณ อัลลอฮ์ อัลกุรอานอันยิ่งใหญ่ได้เชิญชวนสู่ทางนี้ และท่านเราะซูล ﷺ ผู้ทรงเกียรติได้ประกาศถึงความประเสริฐของมัน ข้าพเจ้าได้เลือกทางที่สองหลังจากที่เคยเดินบนทางแรกมาแล้ว เพราะประโยชน์ของมันแผ่กว้างหลายด้าน ความประเสริฐของมันยิ่งใหญ่ อีกทั้งยังเป็นทางที่จำเป็นยิ่งกว่าสำหรับผู้ศึกษาหาความรู้ และเหมาะสมยิ่งกว่าสำหรับผู้ที่มีความเข้าใจในศาสนาแม้เพียงบางส่วน «เพื่อพวกเขาจะได้ตักเตือนกลุ่มชนของพวกเขาเมื่อพวกเขากลับไปหาพวกนั้น โดยหวังว่าพวกนั้นจะระมัดระวังตน» (ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:122)

"ข้าพเจ้าเชื่อว่า ประชาชาติของข้าพเจ้าได้ห่างไกลจากเป้าหมายแห่งศาสนาและจุดมุ่งหมายแห่งคัมภีร์ของพวกเขา อันเป็นผลจากช่วงเวลาทางการเมืองที่พวกเขาผ่านมา อิทธิพลทางสังคมที่พวกเขาประสบ ตลอดจนอิทธิพลของอารยธรรมตะวันตก ข้อคลางแคลงสงสัยแบบยุโรป ปรัชญาวัตถุนิยม และการเลียนแบบชาวตะวันตก พวกเขาลืมเกียรติยศของบรรพบุรุษและมรดกของชนรุ่นก่อน ศาสนาที่ถูกต้องนี้ได้ปะปนสับสนในความเข้าใจของพวกเขากับสิ่งที่ถูกยัดเยียดให้แก่ศาสนาอย่างอธรรมและอย่างโง่เขลา สัจธรรมอันขาวสะอาดบริสุทธิ์และคำสอนที่แท้จริงอันผ่อนปรนของศาสนาได้ถูกบดบังจากพวกเขาด้วยม่านแห่งความเพ้อฝัน ซึ่งสายตาอ่อนล้าลงก่อนจะมองทะลุ และความคิดต้องหยุดชะงักอยู่เบื้องหน้า สามัญชนจึงตกอยู่ในความมืดมิดแห่งความไม่รู้ ส่วนคนหนุ่มและผู้มีการศึกษาก็หลงทางอยู่ในทะเลทรายแห่งความสับสนและความสงสัย ซึ่งทั้งสองประการนี้ได้ทำให้อะกีดะฮ์เสื่อมเสีย และเปลี่ยนอีมานให้กลายเป็นการปฏิเสธพระเจ้า...!"

"ข้าพเจ้ายังเชื่ออีกว่า จิตใจของมนุษย์โดยธรรมชาติแล้วเป็นจิตใจที่รัก และจำเป็นต้องมีที่ใดที่หนึ่งให้ความรู้สึกรักนั้นมุ่งไปหา ข้าพเจ้าไม่เห็นผู้ใดสมควรได้รับความรักของข้าพเจ้ามากไปกว่าเพื่อนผู้ซึ่งวิญญาณของเขาได้หลอมรวมกับวิญญาณของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจึงมอบความรักแก่เขา และมอบมิตรภาพของข้าพเจ้าให้เขาเหนือผู้อื่น"

"ทั้งหมดนั้นข้าพเจ้าเชื่อมั่นอย่างเป็นหลักความเชื่อ ซึ่งรากของมันได้หยั่งลึกลงในจิตใจของข้าพเจ้า กิ่งก้านได้ยืดยาว ใบได้เขียวขจี และเหลือเพียงให้มันออกผลเท่านั้น ดังนั้นความหวังอันยิ่งใหญ่ที่สุดของข้าพเจ้าหลังจากจบชีวิตการศึกษาจึงมีสองประการ:

"ความหวังส่วนตัว" คือการทำให้ครอบครัวและญาติพี่น้องของข้าพเจ้ามีความสุข และการตอบแทนเพื่อนผู้เป็นที่รักนั้นเท่าที่ข้าพเจ้าจะหาหนทางได้ ให้ถึงขีดสุดเท่าที่สภาพของข้าพเจ้าเอื้ออำนวยและเท่าที่อัลลอฮ์ทรงให้ข้าพเจ้าสามารถกระทำได้

"ความหวังส่วนรวม" คือการเป็นผู้ชี้แนะและผู้สอน เมื่อข้าพเจ้าใช้เวลาตลอดวันและตลอดปีส่วนใหญ่ในการสอนเด็ก ๆ ข้าพเจ้าก็จะใช้ยามค่ำคืนสอนบรรดาพ่อแม่ให้รู้ถึงเป้าหมายแห่งศาสนาของพวกเขา แหล่งที่มาแห่งความสุข และความรื่นรมย์ในชีวิตของพวกเขา บางครั้งด้วยการปราศรัยและการสนทนา บางครั้งด้วยการเรียบเรียงตำราและการเขียน และบางครั้งด้วยการตระเวนและการเดินทาง

هَلْ جَزَآءُ ٱلْإِحْسَـٰنِ إِلَّا ٱلْإِحْسَـٰنُ ﴿٦٠﴾

เพื่อให้ความหวังประการแรกเป็นจริง ข้าพเจ้าได้เตรียมความกตัญญูรู้คุณและการเห็นคุณค่าของความดีงามไว้ และ «จะมีการตอบแทนความดีอื่นใดเล่า นอกจากความดี» (ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:60) ส่วนเพื่อให้ความหวังประการที่สองเป็นจริง ข้าพเจ้าได้เตรียมปัจจัยทางคุณธรรมไว้ คือ "ความหนักแน่นมั่นคงและการเสียสละ" ซึ่งทั้งสองประการนี้จำเป็นต่อนักปฏิรูปยิ่งกว่าเงาที่ติดตามตัวเขา และเป็นเคล็ดลับแห่งความสำเร็จทั้งหมดของเขา ไม่มีนักปฏิรูปคนใดที่มีคุณลักษณะทั้งสองนี้แล้วจะล้มเหลวจนเสื่อมเสียหรือได้รับความอัปยศ ข้าพเจ้ายังได้เตรียมปัจจัยทางปฏิบัติไว้ ได้แก่ การศึกษาอันยาวนาน ซึ่งข้าพเจ้าจะพยายามให้เอกสารทางราชการเป็นพยานยืนยันแก่ข้าพเจ้า การทำความรู้จักกับผู้ที่ยึดมั่นในหลักการนี้และผู้ที่มีใจเมตตาต่อผู้ยึดถือหลักการนี้ และร่างกายที่ได้ฝึกให้คุ้นเคย […]

إِن تَنصُرُوا اللَّهَ يَنصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ ﴿٧﴾

ความหยาบกระด้างแม้มันจะเล็กน้อย และคุ้นชินกับความยากลำบากแม้มันจะผ่ายผอม และชีวิตหนึ่งที่ข้าพเจ้าได้ขายให้แก่อัลลอฮ์ด้วยการซื้อขายที่ได้กำไร และการค้าที่จะนำไปสู่ความรอดพ้นด้วยพระประสงค์ของพระองค์ โดยหวังให้พระองค์ทรงตอบรับ และวิงวอนขอให้พระองค์ทรงทำให้มันสมบูรณ์ ทั้งสองสิ่งนี้ต้องอาศัยความตระหนักในหน้าที่ และความช่วยเหลือจากอัลลอฮ์ผู้ทรงมหาบริสุทธิ์ ซึ่งข้าพเจ้าอ่านพบในพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «หากพวกเจ้าช่วยเหลือ (ศาสนาของ) อัลลอฮ์ พระองค์ก็จะทรงช่วยเหลือพวกเจ้า และจะทรงทำให้เท้าของพวกเจ้ามั่นคง» (ซูเราะฮ์มุหัมมัด 47:7)

وَمَنْ أَوْفَىٰ بِمَا عَـٰهَدَ عَلَيْهُ ٱللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا ﴿١٠﴾

"นั่นคือพันธสัญญาระหว่างข้าพเจ้ากับพระผู้อภิบาลของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าขอบันทึกมันไว้เป็นข้อผูกมัดแก่ตนเอง และขอให้อาจารย์ของข้าพเจ้าเป็นพยาน ในความสันโดษที่ไม่มีสิ่งใดมีอิทธิพลนอกจากมโนธรรม และในยามค่ำคืนที่ไม่มีผู้ใดล่วงรู้นอกจากพระผู้ทรงละเอียดอ่อน ผู้ทรงรอบรู้ยิ่ง" «และผู้ใดรักษาสัญญาที่เขาได้ให้ไว้กับอัลลอฮ์ พระองค์ก็จะทรงประทานรางวัลอันยิ่งใหญ่แก่เขา» (ซูเราะฮ์อัล-ฟัตห์ 48:10)

อาจารย์อะห์มัด ยูซุฟ ได้ใช้ปากกาของท่านแก้ไขเรียงความเรื่องนี้ไปบ้าง และข้าพเจ้าจำได้ว่าท่านให้คะแนนข้าพเจ้าในระดับที่พอใช้ได้ คือเจ็ดคะแนนครึ่งจากสิบคะแนน

ส่วนเพื่อนที่ข้าพเจ้ากล่าวถึงในเรียงความนี้ คืออาจารย์อะห์มัด อัส-สุกกะรี ผู้ซึ่งมีความรู้สึกเช่นเดียวกับข้าพเจ้า ถึงขั้นที่เขายอมปิดร้านและเลิกกิจการค้าของตน แล้วเข้าทำงานราชการที่สภาจังหวัดอัล-บุหัยเราะฮ์ เพื่อที่ข้าพเจ้าจะได้มีโอกาสทำงานที่สภานั้นด้วย และเราจะได้อยู่ร่วมกันไม่ว่าจะด้วยหนทางใดก็ตาม แล้วอัลลอฮ์ก็ทรงทำให้ความหวังเหล่านี้เป็นจริงในเวลาต่อมา โดยข้าพเจ้าได้รับการบรรจุเข้าทำงานในกระทรวงศึกษาธิการ และเขาก็ได้ย้ายมาทำงานที่กระทรวงนั้นด้วย และไคโรก็ได้ทำให้เราได้มาอยู่ร่วมกันหลังจากที่รอคอยมาเป็นเวลานาน

ความทรงจำแห่งดารุลอุลูม

وأحبب من شئت فإنك مفارقه

หลังจากนั้น ข้าพเจ้าก็หันมาเตรียมตัวสอบประกาศนียบัตร เนื่องจากปีนั้นเป็นปีสุดท้าย และทุกครั้งที่ข้าพเจ้านึกขึ้นได้ว่าข้าพเจ้ากำลังจะต้องจากสถาบันอันจำเริญแห่งนี้ไป ข้าพเจ้าก็รู้สึกถึงความอาลัยอาวรณ์อย่างประหลาดต่อสถาบัน และความคิดถึงอย่างแรงกล้าต่อบรรดาพี่น้องในห้องเรียน ข้าพเจ้ายังไม่ลืมช่วงเวลาที่ข้าพเจ้าหยุดยืนอยู่ระหว่างมัสยิดอัล-มุนีเราะฮ์กับดารุลอุลูม หรือที่มุมห้องเรียน เฝ้ามองสถาบันและผู้คนในนั้นด้วยความรู้สึกคิดถึงและอาลัยอย่างแรงกล้า และช่างจริงแท้ยิ่งนักที่ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «จงรักผู้ที่ท่านปรารถนาเถิด เพราะแท้จริงท่านจะต้องจากเขาไป»

ข้าพเจ้ายังไม่ลืมการหยอกล้ออันน่ารักในห้องเรียนระหว่างข้าพเจ้ากับอาจารย์บะดีร เบย์ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ท่านมีเหตุการณ์หนึ่งกับพวกเราที่ไม่อาจลืมได้ คือเมื่อฝ่ายบริหารของโรงเรียนได้มอบหมายให้ท่านสอนวิชาวรรณคดีอาหรับ วิชาบทท่องจำ และวิชาเรียงความ ขณะที่พวกเราอยู่ชั้นปีที่สาม ท่านได้เดินเข้ามาหาพวกเราด้วยสีหน้าหม่นหมองแล้วกล่าวว่า:

อาจารย์บุดัยร์กล่าวกับพวกเราว่า «พวกท่านไม่รู้หรือว่าอัลลอฮ์ทรงให้พวกท่านประสบเคราะห์กรรมที่ไม่มีใครเหมือน?» พวกเราถามว่า «เรื่องอะไรหรือครับ?» ท่านตอบว่า «บุดัยร์ได้รับมอบหมายให้สอนวิชาวรรณคดีภาษาอาหรับแก่นักศึกษาชั้นปีที่สาม และยุคอับบาสิยะฮ์นี้โดยเฉพาะ ฉันไม่รู้เรื่องอะไรเลย ให้ฉันชี้ทางไปหาผู้ที่รู้ลึกซึ้งและเป็นผู้เชี่ยวชาญในเรื่องนี้ไหม? นั่นคืออาจารย์อันนะญาตี พวกท่านจงไปหาท่าน และขอให้ฝ่ายบริหารของโรงเรียนปลดฉันออกแล้วแต่งตั้งท่านมาแทน เชื่อฉันเถิดว่าฉันกำลังชี้ทางที่ดีให้พวกท่าน และสัจธรรมย่อมสมควรที่จะได้รับการปฏิบัติตามยิ่งกว่า» พวกเราจึงกล่าวถ้อยคำถนอมน้ำใจท่านตามแบบที่ลูกศิษย์พูดกับครู แต่ท่านตอบว่า «อย่ามาหลอกฉันให้หลงตัวเองเลย ฉันรู้จักตัวเองดีกว่าพวกท่าน และรู้ดีกว่าว่าอะไรเป็นประโยชน์แก่พวกท่าน ฉันไม่ได้ต้องการสิ่งใดนอกจากความดีงาม» แล้วเรื่องก็เป็นไปตามนั้น พวกเราลงไปพบผู้อำนวยการและเสนอเรื่องนี้ ซึ่งท่านก็ยอมรับ พวกเราได้รับประโยชน์อย่างมากจากอาจารย์อันนะญาตี และพวกเรารู้สึกขอบคุณอาจารย์บุดัยร์อย่างยิ่งสำหรับท่าทีอันสูงส่งและอุปนิสัยอันประเสริฐงดงามนี้ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน

ข้าพเจ้าไม่เคยลืมบ้านของอาจารย์ฟะรีด เบก วัจญ์ดี ในกรุงไคโร ข้าพเจ้าเป็นผู้อ่านนิตยสาร "อัลหะยาต" และหนังสือมากมายของท่านที่เขียนเกี่ยวกับอิสลามและอารยธรรมอิสลาม อีกทั้งยังหลงใหลสารานุกรมของท่านด้วย ทันทีที่ข้าพเจ้าเข้ามาพำนักในไคโร ข้าพเจ้าก็มุ่งไปยังบ้านของท่าน ซึ่งขณะนั้นตั้งอยู่ที่ย่านอัลเคาะลีจญ์อัลมิศรี ท่านมีความสนิทสนมกับบิดาของข้าพเจ้า บ้านของท่านเป็นที่ชุมนุมของผู้ทรงคุณธรรมทั้งหลาย พวกเขาร่วมกันศึกษาวิชาความรู้นานาแขนงตั้งแต่ราวหลังเวลาอัศรฺ แล้วจึงออกไปเดินเล่นพักผ่อน ข้าพเจ้าไปเยือนบ้านหลังนี้บ่อยครั้งด้วยความปรารถนาจะได้รับประโยชน์

ข้าพเจ้ายังคงจำข้อขัดแย้งระหว่างข้าพเจ้ากับอาจารย์ฟะรีด เบก ได้ดี ซึ่งอะห์มัด เบก อบูสุตัยต์ สหายของท่านก็เข้าร่วมอยู่ฝ่ายท่านด้วย ข้อขัดแย้งนั้นเกี่ยวกับตัวตนของวิญญาณ ฟะรีด เบก มีทัศนะว่าวิญญาณที่ถูกเรียกมานั้นคือวิญญาณของผู้ตายเอง ส่วนข้าพเจ้าเห็นต่างไปจากนั้น การถกเถียงในประเด็นนี้แตกแขนงออกไปหลายทาง และจบลงโดยต่างฝ่ายต่างยังคงยึดทัศนะของตน ข้าพเจ้าได้รับประโยชน์มากมายจากวงสนทนาเหล่านี้ในครั้งนั้น

ชีวิตของข้าพเจ้าในกรุงไคโรจึงเป็นส่วนผสมที่น่าอัศจรรย์ ตั้งแต่การร่วมหัฎเราะฮ์ (วงซิกร์) ที่บ้านของเชค หรือที่บ้านของอะลี อะฟันดี ฆอลิบ ไปยัง "อัลมักตะบะฮ์ อัสสะละฟิยะฮ์" ซึ่งเป็นที่อยู่ของซัยยิดมุหิบบุดดีน ไปยังสำนักอัลมะนารและซัยยิดเราะชีด ไปยังบ้านของเชคอัดดิจญ์วี แล้วไปยังบ้านของฟะรีด เบก วัจญ์ดี บางครั้งก็ไปที่ดารุลกุตุบ (หอสมุดแห่งชาติ) และบางครั้งก็ไปที่มัสยิดชัยคูน

ประกาศนียบัตร

แล้วเวลาสอบก็มาถึง ผลสอบก็ประกาศออกมา และข้าพเจ้าได้รับประกาศนียบัตรในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1927 ข้าพเจ้าไม่เคยลืมการสอบปากเปล่าครั้งนั้น คณะกรรมการประกอบด้วยท่านอาจารย์อบุลฟัตห์ อัล-ฟะกีย์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) และท่านอาจารย์นะญาตีย์ ข้าพเจ้าเข้าสอบพร้อมกับบทท่องจำจำนวนหนึ่ง ซึ่งเป็นบทกวีถึงหนึ่งหมื่นแปดพันบท และบทร้อยแก้วในปริมาณใกล้เคียงกัน ในจำนวนนั้นมีบทมุอัลละเกาะฮ์ของเฏาะเราะฟะฮ์ด้วย แต่ข้าพเจ้าถูกถามเพียงบทเดียวจากมุอัลละเกาะฮ์ สี่บทจากบทกวีของเชากีย์ว่าด้วยนโปเลียน และการอภิปรายเกี่ยวกับอุมัร อัล-ค็อยยาม แล้วการสอบก็จบลง ข้าพเจ้าไม่เสียดายความพยายามที่ทุ่มเทไป เพราะข้าพเจ้าทุ่มเทมาตั้งแต่วันแรกเพื่อความรู้ ไม่ใช่เพื่อการสอบ

ระหว่างทุนไปศึกษาต่างประเทศกับการเข้ารับราชการ

والحكمة ضالة المؤمن أنى وجدها فهو أحق الناس بها

พี่น้องผู้มีเกียรติบางท่านมีความคิดว่าข้าพเจ้าควรยื่นคำร้องขอรับการเสนอชื่อเป็นนักเรียนทุนไปศึกษาต่างประเทศ เพราะถือกันว่าเป็นสิทธิของผู้ได้ที่หนึ่งในการสอบประกาศนียบัตรเสมอมา แต่ข้าพเจ้ายังลังเลในเรื่องนี้ด้วยแรงผลักดันสองประการที่กล่าวมาแล้ว ประการแรกคือความรักที่จะเพิ่มพูนความรู้ แม้จะต้องไปแสวงหาจากยุโรปหรือจีนก็ตาม เพราะ «ความรู้อันลึกซึ้งเป็นของหายของผู้ศรัทธา ไม่ว่าเขาจะพบมันที่ใด เขาคือผู้ที่มีสิทธิ์ในมันมากที่สุด» ประการที่สองคือความไม่ใยดีต่อเกียรติภูมิภายนอกเหล่านี้ และความปรารถนาที่จะเร่งลงมือทำงานเพื่อให้ความคิดที่ครอบงำจิตใจข้าพเจ้าเป็นจริงขึ้นมา นั่นคือความคิดที่จะเรียกร้องผู้คนให้กลับไปสู่คำสอนของอิสลาม และให้รังเกียจการลอกเลียนแบบตะวันตกอย่างมืดบอด ตลอดจนความเสื่อมเสียต่าง ๆ ที่มาจากเปลือกนอกของอารยธรรมตะวันตก

สิ่งที่ทำให้ข้าพเจ้าหมดความลังเลก็คือ ในปีนั้นดารุลอุลูมไม่ได้เสนอชื่อผู้ใดไปรับทุนเลย จึงเหลือเพียงทางเข้ารับราชการ ข้าพเจ้าคิดว่าคงได้บรรจุไม่พ้นโรงเรียนในกรุงไคโร แต่เนื่องจากปีนั้นมีผู้สำเร็จการศึกษาจำนวนมาก ขณะที่กระทรวงศึกษาธิการรับเพียงไม่กี่คน คือไม่เกินแปดคน ส่วนที่เหลือปล่อยให้สภาจังหวัดต่าง ๆ รับไป จึงไม่มีผู้ใดได้บรรจุในกรุงไคโรเลย คำสั่งบรรจุออกมาเพียงสองคน คือผู้ได้ที่หนึ่งและที่สอง ข้าพเจ้าได้ไปที่อิสมาอีลียะฮ์ ส่วนท่านอาจารย์อิบรอฮีม มัดกูร ในเวลานั้น ซึ่งปัจจุบันคือดร.อิบรอฮีม มัดกูร ได้ไปที่อเล็กซานเดรีย ต่อมาการเมืองได้พัดพาท่านไปยังเมืองอิดฟู ท่านจึงลาออกและเดินทางไปยุโรปเพื่อศึกษาต่อด้วยทุนของตนเอง หลังจากนั้นท่านจึงได้รับการรับเข้าเป็นนักเรียนทุนรัฐบาล ส่วนพี่น้องอีกหกคนของเราได้ไปบรรจุในภาคอียิปต์ตอนบน

ข้าพเจ้ารู้สึกประหลาดใจกับการแต่งตั้งครั้งนี้ และไม่รู้เลยว่าอัล-อิสมาอีลียะฮ์อยู่ที่ใดกันแน่ ข้าพเจ้าจึงไปยังกระทรวงศึกษาธิการเพื่อคัดค้าน ที่นั่นข้าพเจ้าได้พบกับอาจารย์ของเรา อับดุลฮะมีด เบย์ หุสนี ด้วยอารมณ์ขันอันนุ่มนวลและจิตใจที่ร่าเริงของท่าน ท่านสามารถบรรเทาความโกรธของข้าพเจ้าลงได้ ท่านยังขอให้ท่านผู้ทรงเกียรติ อาจารย์ของเรา ชัยค์อับดุลฮะมีด อัล-เคาลี (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ซึ่งกำลังมาเยี่ยมท่านอยู่ในขณะนั้น ช่วยพูดอีกแรงหนึ่ง แล้วอาจารย์อะลี หะสะบุลลอฮ์ บุตรผู้ดีงามแห่งอัล-อิสมาอีลียะฮ์ ก็เข้ามาหาพวกเรา ท่านทั้งสองจึงอ้างท่านเป็นพยานว่าเมืองนี้เป็นหนึ่งในเมืองที่ดีที่สุดของอัลลอฮ์ และข้าพเจ้าจะได้พบความดีและความสงบสุขที่นั่น เพราะเป็นเมืองแห่งความสงบ ธรรมชาติที่สวยงาม และผลผลิตอันอุดมสมบูรณ์

ٱللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُۥ

ข้าพเจ้ากลับไปปรึกษาบิดา ท่านกล่าวว่า "จงไปด้วยความจำเริญของอัลลอฮ์ และความดีย่อมอยู่ในสิ่งที่พระองค์ทรงเลือก" ข้าพเจ้าจึงสบายใจขึ้น และเริ่มเตรียมตัวสำหรับการเดินทางครั้งนี้ ซึ่งภายหลังวิทยปัญญาของอัลลอฮ์ในเรื่องนี้ก็ได้ปรากฏออกมาอย่างแจ่มชัด «อัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่งว่าพระองค์จะทรงให้สาส์นของพระองค์อยู่ ณ ที่ใด» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:124) ข้าพเจ้าออกเดินทางด้วยความจำเริญของอัลลอฮ์ ขณะที่ใจครุ่นคิดอยู่กับวิธีการที่จะใช้ในการดะอ์วะฮ์ โดยถือว่าบัดนี้ข้าพเจ้าได้แบกรับอะมานะฮ์นี้ไว้ที่อัล-อิสมาอีลียะฮ์ ส่วนพี่น้องอะห์มัด อะฟันดี อัส-สุกกะรี แบกรับมันไว้ที่อัล-มะห์มูดิยะฮ์ เราได้ทิ้งพี่น้องผู้ทรงคุณธรรมทั้งสองไว้ที่ไคโร คือ ชัยค์อะห์มัด อัสการียะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) และชัยค์อะห์มัด อับดุลฮะมีด ต่อมาท่านแรกได้รับแต่งตั้งเป็นผู้บรรยายศาสนาที่อัซ-ซะกอซีก หลังจากสำเร็จปริญญาอาลิมิยะฮ์ ส่วนท่านที่สองนั้น หลังจากสำเร็จปริญญาอาลิมิยะฮ์เช่นกันและศึกษาในระดับตะคอศศุศอยู่ระยะหนึ่ง ท่านเลือกประกอบอาชีพเกษตรกรรมอิสระที่กัฟรุดดะววาร และแบกรับงานดะอ์วะฮ์ที่นั่น พวกเราจึงเป็นดังที่กวีผู้หนึ่งกล่าวไว้ว่า

ครอบครัวของฉันอยู่ที่ชาม หัวใจอยู่ที่แบกแดด ส่วนตัวฉันอยู่ที่อัร-ร็อกมะตัยน์ และเพื่อนบ้านของฉันอยู่ที่ฟุสฏอฏ

แล้วต่างคนก็แยกย้ายกันไปทำงานตามวิธีการที่อัลลอฮ์ทรงประทานความสำเร็จให้ หลังจากการเดินทางครั้งนี้ราวหนึ่งปี ท่ามกลางความสงบอันงดงามของอัล-อิสมาอีลียะฮ์ และจากบรรดาลูกหลานผู้ได้รับความจำเริญและดีงามของเมืองนี้ แกนแรกขององค์กรอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนและสาขาต่างๆ ของพวกเขาก็ได้ก่อตัวขึ้น

ระหว่างทางสู่อัล-อิสมาอีลียะฮ์

ในวันจันทร์ที่ 16 กันยายน ค.ศ. 1927 — และข้าพเจ้าเสียดายที่ไม่อาจระบุวันที่ตามปฏิทินฮิจญ์เราะฮ์ของวันนั้นได้ — บรรดามิตรสหายได้มารวมตัวกันเพื่ออำลาเพื่อนของพวกเขาที่กำลังจะเดินทางไปยังอัล-อิสมาอีลียะฮ์

เพื่อรับหน้าที่ใหม่ที่ได้รับมอบหมาย นั่นคือการสอนที่โรงเรียนประถมรัฐบาลแห่งเมืองอิสมาอีลียะฮ์

ก่อนหน้านั้น เพื่อนผู้นี้ไม่รู้จักอะไรเกี่ยวกับอิสมาอีลียะฮ์เลย นอกจากว่าเป็นเมืองห่างไกลทางตะวันออกสุดของสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ มีผืนทรายอันกว้างใหญ่ของทะเลทรายตะวันออกคั่นอยู่ระหว่างเมืองนี้กับไคโร และตั้งอยู่ริมทะเลสาบอัต-ติมซาห์ซึ่งเชื่อมต่อกับคลองสุเอซ เพื่อนผู้นี้ต้อนรับบรรดาสหายที่มาร่ำลา และพวกเขาก็สนทนากันอย่างออกรส ในหมู่พวกเขามีมุฮัมมัด อะฟันดี อัช-ชัรนูบี ผู้มีความยำเกรงและเป็นคนดี เขากล่าวไว้ตอนหนึ่งว่า “คนดีย่อมทิ้งร่องรอยที่ดีไว้ในทุกที่ที่เขาไปพำนัก และเราหวังว่าสหายของเราจะทิ้งร่องรอยที่ดีไว้ในเมืองที่เขายังไม่คุ้นเคยนี้” ถ้อยคำนี้ฝังลึกอยู่ในใจของสหายผู้จะเดินทาง จากนั้นผู้คนก็แยกย้ายกันไป ผู้เดินทางขึ้นรถไฟเที่ยวสาย เพื่อไปถึงอิสมาอีลียะฮ์ในตอนเที่ยง ที่นั่นเขาจะได้เผชิญหน้ากับชีวิตการทำงานเป็นครั้งแรก

รถไฟออกเดินทาง ผู้เดินทางได้พบกับเพื่อนร่วมงานหลายคนที่เพิ่งได้รับการแต่งตั้งให้ไปสอนที่โรงเรียนเดียวกับเขา เท่าที่เขาจำได้ ในจำนวนนั้นมีมุฮัมมัด บะฮาอุดดีน สะนัด อะฟันดี, อะห์มัด หาฟิซ อะฟันดี, อับดุลมะญีด อิซซัต อะฟันดี และมะห์มูด อับดุนนะบี อะฟันดี

ผู้เดินทางยังได้พบกับเพื่อนครูคนหนึ่งจากโรงเรียนประถมแห่งเมืองสุเอซ ซึ่งสังกัดฏ็อรีเกาะฮ์อัล-หามิดียะฮ์ อัช-ชาซิลียะฮ์ ผู้เดินทางได้เปิดใจเล่าถึงความหวังของตนในการปฏิรูปสังคมตามแนวทางอิสลามและการเผยแผ่อิสลามให้เขาฟัง ต่อมาเขาได้บันทึกถึงชายผู้นี้ไว้ในบันทึกความทรงจำว่า “โอกาสอันสั้นนี้ไม่เพียงพอที่จะตัดสินอุปนิสัยและจิตวิญญาณของชายผู้นี้ได้ แม้ว่าเขาจะดูเป็นคนที่ใช้ชีวิตเพียงเพื่อทำงานเลี้ยงชีพ เขามีความสุขกับความเชื่อที่มีต่อพระผู้อภิบาล ต่อศาสนา และต่อชัยค์ของเขา และยินดีกับความเคารพที่บรรดาพี่น้องรอบตัวแสดงต่อเขา” เช่นนี้ย่อมแสดงว่าผู้เดินทางผู้นี้ไม่ได้คิดจะใช้ชีวิตเพียงเพื่อทำงานเลี้ยงชีพเท่านั้น อะกีดะฮ์ของเขาไม่ยอมจำกัดอยู่แค่ตัวเขาเพียงคนเดียว และสิ่งที่เขาใส่ใจก็เป็นสิ่งอื่น ไม่ใช่ความเคารพที่บรรดาพี่น้องแสดงต่อเขา

รถไฟมาถึงอิสมาอีลียะฮ์ ผู้โดยสารต่างแยกย้ายไปยังจุดหมายของตน สหายของเราได้มองเห็นเมืองอันงดงามแห่งนี้ ซึ่งความงามของมันปรากฏอย่างน่าประทับใจที่สุดเมื่อผู้เดินทางมองดู […]

…บนสะพานทางรถไฟ ทัศนียภาพเหล่านี้ดึงดูดหัวใจของผู้มาใหม่และตรึงจิตใจของเขาไว้ เขาจึงหยุดยืนอยู่ครู่หนึ่ง แล้วล่องลอยไปชั่วขณะในโลกแห่งจินตนาการหรือการวิงวอน เขาพยายามอ่านจากแผ่นจารึกแห่งสิ่งเร้นลับว่าอะไรได้ถูกกำหนดไว้สำหรับเขาในเมืองอันดีงามนี้ และวิงวอนต่ออัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา ด้วยความร้อนรนและบริสุทธิ์ใจ ขอให้พระองค์ทรงกำหนดสิ่งที่เป็นความดีแก่เขา และทรงให้เขาห่างไกลจากความชั่วร้ายและบาปทั้งหลาย เพราะเขารู้สึกจากส่วนลึกของหัวใจว่า ในเมืองนี้เขาจะต้องมีบทบาทที่แตกต่างไปจากบทบาทของผู้คนที่ไปๆ มาๆ เหล่านี้ ทั้งชาวเมืองและผู้มาเยือน

ในโรงแรม

ผู้เดินทางมาถึงโรงแรมและฝากกระเป๋าเดินทางไว้ที่นั่น โดยไม่มีสัมภาระอื่นใดติดตัวมานอกจากใบนั้น จากนั้นเขาไปเยี่ยมโรงเรียนที่เขาจะทำงาน ได้พบครูใหญ่และคณะครู ทุกคนสนทนากันในเรื่องต่างๆ แขกผู้นี้ได้พบกับเพื่อนเก่าคนหนึ่งของเขา คือ อุสตาซอิบรอฮีม อัล-บันฮาวี อะฟันดี ครูรุ่นเก่าของโรงเรียน เขาปรารถนาจะพักอาศัยร่วมกับเพื่อนผู้นี้ แต่ปรากฏว่าเพื่อนต้องการพักใน "บ้านพักแบบเพนชั่น" ซึ่งแขกของเราก็ไม่เห็นว่าเป็นปัญหาอะไรที่จะคล้อยตามความเห็นของเพื่อน เพื่อนทั้งสองจึงพักในห้องเดียวกันในบ้านของ "อุมมุจิมมี่" สตรีชาวอังกฤษ ต่อมาจึงย้ายไปพักในบ้านของ "มาดามบีบีนา" สตรีชาวอิตาลี

ระหว่างมัสยิดกับโรงเรียน

ครูคนใหม่ผู้นี้ใช้เวลาของเขาอยู่ระหว่างมัสยิด โรงเรียน และบ้าน เขาไม่พยายามคลุกคลีกับผู้ใด และไม่ทำความรู้จักกับใครนอกแวดวงเฉพาะของเขา คือเพื่อนร่วมงานในเวลาทำงาน ส่วนเวลาว่างนั้น เขาทุ่มเทให้กับการออกกำลังกาย หรือการศึกษาบ้านเมืองแห่งใหม่นี้ ทั้งในด้านผู้คน ทัศนียภาพ และลักษณะเฉพาะของมัน หรือการอ่านหนังสือ หรือการอ่านอัลกุรอาน เขาไม่ได้ทำสิ่งใดมากไปกว่านั้นตลอดสี่สิบวันเต็ม และคำพูดของเพื่อนผู้มาส่งเขาก็ไม่เคยห่างหายไปจากใจเขาแม้เพียงชั่วขณะเดียวว่า

"แท้จริงคนดีย่อมทิ้งร่องรอยที่ดีไว้ในทุกที่ที่เขาไปพำนัก และเราหวังว่าเพื่อนของเราจะได้ทิ้งร่องรอยที่ดีไว้ในเมืองที่ยังใหม่สำหรับเขาแห่งนี้"

ความขัดแย้งทางศาสนา

ที่มัสยิด ผู้มาพำนักใหม่ผู้นี้ได้รู้ข่าวคราวทางศาสนาและสภาพสังคมของเมืองอิสมาอีลียะฮ์เป็นอันมาก ในบรรดาสิ่งที่เขาได้รู้ก็คือ เมืองนี้มีแนวโน้มแบบยุโรปครอบงำอยู่ ทางด้านตะวันตกมีค่ายทหารอังกฤษล้อมรอบ ส่วนทางด้านตะวันออกมีนิคมของฝ่ายบริหารบริษัทคลองสุเอซขนาบอยู่ ตัวเมืองจึงถูกบีบอยู่ระหว่างสองสิ่งนี้ ชาวเมืองส่วนใหญ่ทำงานอยู่ในสองย่านนี้ และสัมผัสกับวิถีชีวิตแบบยุโรปอย่างใกล้ชิด ภาพของวิถีชีวิตแบบยุโรปปรากฏแก่สายตาพวกเขาทุกหนแห่ง... ถึงกระนั้น เมืองนี้ก็ยังมีความรู้สึกทางอิสลามที่เข้มแข็ง ผู้คนรวมตัวกันรอบบรรดาอุละมาอ์และให้ความสำคัญต่อสิ่งที่พวกเขากล่าว

ผู้มาพำนักผู้นี้ยังได้รู้อีกว่า ก่อนหน้าเขามีครูสอนศาสนาอิสลามคนหนึ่งเคยมาอยู่ในเมืองนี้ ครูผู้นั้นได้นำเสนอทัศนะบางประการเกี่ยวกับแนวคิดอิสลามแก่ชาวเมือง ซึ่งดูแปลกประหลาดสำหรับคนส่วนใหญ่ อุละมาอ์บางคนของพวกเขาจึงลุกขึ้นต่อต้าน ผลที่ตามมาคือความแตกแยกในหมู่ผู้คน และการเข้าข้างทัศนะและแนวคิดที่หัวใจทั้งหลายไม่อาจรวมกันได้ เอกภาพที่ปรารถนาจึงไม่อาจก่อตัวขึ้น ทั้งที่หากปราศจากเอกภาพนั้นแล้ว เป้าหมายใด ๆ ก็ไม่อาจบรรลุได้

สู่ร้านกาแฟอีกครั้ง

เขาจึงเริ่มครุ่นคิดว่าจะทำอย่างไร และจะรับมือกับความแตกแยกนี้อย่างไร เขาเห็นว่าผู้ใดก็ตามที่พูดเรื่องอิสลาม แต่ละฝ่ายจะเข้าหาผู้นั้นพร้อมแนวคิดของตน และต้องการดึงเขาเข้าเป็นพวก หรืออย่างน้อยก็อยากรู้ว่าเขาเป็นพวกเดียวกันหรือเป็นฝ่ายศัตรู ในขณะที่ตัวเขาต้องการพูดกับทุกคน เข้าถึงทุกคน และรวบรวมความกระจัดกระจายของทุกคนให้เป็นหนึ่งเดียว?!

เขาคิดเรื่องนี้อยู่นาน แล้วตัดสินใจปลีกตัวออกจากทุกกลุ่มเหล่านี้ และหลีกเลี่ยงการพูดกับผู้คนในมัสยิดให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ เพราะมัสยิดและผู้คนในมัสยิดนั่นเองที่ยังคงพูดถึงประเด็นขัดแย้งและหยิบยกมันขึ้นมาทุกครั้งที่มีโอกาส ถ้าเช่นนั้น ผู้มาพำนักผู้นี้ก็ควรละมัสยิดและผู้คนในมัสยิดไว้ แล้วคิดหาช่องทางอื่นในการเข้าถึงผู้คน แล้วเหตุใดเขาจะไม่พูดกับผู้คนในร้านกาแฟ ณ ร้านกาแฟเล่า?

ความคิดนี้วนเวียนอยู่ในใจของเขาอยู่ระยะหนึ่ง จากนั้นก็ตกผลึกในความคิด แล้วเขาก็เริ่มลงมือทำจริง เขาเลือกร้านกาแฟใหญ่สามแห่งซึ่งเป็นที่ชุมนุมของผู้คนนับพัน จัดบทเรียนในแต่ละแห่งสัปดาห์ละสองครั้ง และเริ่มสอนในสถานที่เหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ การตักเตือนและการสอนศาสนาในรูปแบบนี้ดูแปลกในสายตาผู้คนในตอนแรก แต่ไม่นานพวกเขาก็คุ้นเคยและหันมาให้ความสนใจ

ผู้สอนพิถีพิถันอย่างยิ่งในวิธีการอันแปลกใหม่ไม่เหมือนใครของเขา เขาคัดเลือกหัวข้อที่จะพูดอย่างรอบคอบ ไม่ให้เกินไปกว่าการตักเตือนทั่วไป คือการเตือนให้รำลึกถึงอัลลอฮ์และวันอาคิเราะฮ์ การปลุกเร้าให้ปรารถนาความดี และการเตือนให้เกรงกลัวการลงโทษ เขาไม่พูดตำหนิให้เสียหายหรือพูดกระทบกระเทียบ ไม่หยิบยกความชั่วและบาปที่ผู้นั่งอยู่เหล่านั้นหมกมุ่นอยู่ขึ้นมาตำหนิหรือดุว่า เขาพอใจเพียงได้ทิ้งความประทับใจบางอย่างไว้ในจิตใจของพวกเขาเท่านั้น นอกจากนี้เขายังพิถีพิถันในด้านลีลาการพูด ทำให้เข้าใจง่าย น่าดึงดูด และชวนติดตาม บางครั้งก็ใช้ภาษาพูดปะปน และสอดแทรกสิ่งที่จับต้องได้ สุภาษิต และเรื่องเล่า บ่อยครั้งเขาพยายามพูดในลีลาของนักปราศรัยที่สร้างความประทับใจ เขาหาวิธีดึงดูดจิตใจเหล่านี้อยู่เสมอ เพื่อปลุกความใฝ่ใจและความกระหายที่จะฟังสิ่งที่เขาพูด

เขาไม่พูดยืดยาวจนผู้ฟังเบื่อหน่าย บทเรียนแต่ละครั้งไม่เกินสิบนาที หากยาวกว่านั้นก็เพียงสิบห้านาที แต่เขาตั้งใจอย่างเต็มที่ที่จะถ่ายทอดความหมายเฉพาะที่เขามุ่งหมายให้ครบถ้วนภายในเวลานั้น และให้ความหมายนั้นฝังอยู่ในจิตใจผู้ฟังอย่างสมบูรณ์และชัดเจน เมื่อเขายกอายะฮ์หรือหะดีษขึ้นมา เขาจะเลือกบทที่เหมาะสม แล้วอ่านด้วยน้ำเสียงอันนอบน้อม จากนั้นก็หลีกเลี่ยงการอรรถาธิบายตามศัพท์วิชาการและการอธิบายเชิงเทคนิค แต่จะอธิบายความหมายโดยรวมให้ชัดเจน และขยายความประเด็นที่ต้องการยกมาเป็นหลักฐาน

แนวทางนี้ส่งผลต่อชาวเมืองอิสมาอีลียะฮ์ ผู้คนเริ่มพูดถึงและถามไถ่กัน แล้วพากันมายังร้านกาแฟเหล่านี้เพื่อรอฟัง การตักเตือนนี้ได้ผลในจิตใจของผู้ฟัง โดยเฉพาะผู้ที่มาฟังเป็นประจำ พวกเขาเริ่มตื่นรู้และใคร่ครวญ จากนั้นก็ค่อย ๆ หันมาถามเขาว่า พวกเขาควรทำอย่างไรเพื่อปฏิบัติตามสิทธิ์ของอัลลอฮ์ที่มีเหนือพวกเขา เพื่อทำหน้าที่ต่อศาสนาและประชาชาติของตน เพื่อให้มั่นใจได้ว่าจะรอดพ้นจากการลงโทษและได้รับความสุขสำราญ เขาจึงเริ่มตอบพวกเขาด้วยคำตอบที่ยังไม่เด็ดขาด

…เพื่อดึงดูดความสนใจและโน้มน้าวหัวใจของพวกเขา เพื่อรอคอยโอกาสอันเหมาะสม และเพื่อเตรียมจิตใจที่ยังพยศอยู่ให้พร้อม

การสอนภาคปฏิบัติ

คำถามจากหัวใจที่มีอีมานและดีงามเหล่านี้หลั่งไหลมาสู่ผู้สอนไม่ขาดสาย คำตอบอันสั้นกระชับนั้นไม่อาจดับความกระหายของพวกเขาได้ พี่น้องกลุ่มหนึ่งเรียกร้องอย่างหนักแน่นให้วางแนวทางที่พวกเขาจะต้องดำเนิน เพื่อพวกเขาจะได้เป็นมุสลิมที่คู่ควรกับคุณลักษณะของอิสลามอย่างแท้จริง เมื่อจิตสำนึกของพวกเขาถูกปลุกด้วยความรู้สึกแห่งความเป็นมุสลิมแล้ว พวกเขาก็ต้องการเรียนรู้บทบัญญัติของอิสลาม ผู้สอนจึงแนะนำให้พวกเขาเลือกสถานที่เฉพาะแห่งหนึ่งไว้ชุมนุมกันก่อนหรือหลังการสอนในร้านกาแฟ เพื่อศึกษาบทบัญญัติเหล่านี้ร่วมกัน พวกเขาเลือกซาวิยะฮ์ (มุศ็อลลาขนาดเล็ก) ที่อยู่ห่างไกลแห่งหนึ่ง ซึ่งต้องซ่อมแซมบูรณะบ้างจึงจะใช้ชุมนุมและประกอบศาสนกิจได้

โอ้อัลลอฮ์... หัวใจของประชาชนกลุ่มนี้ช่างดีงามเพียงใด และพวกเขารีบเร่งสู่ความดีอย่างน่าทึ่งเพียงใด เมื่อได้พบผู้เผยแผ่ (ดาอีย์) ที่บริสุทธิ์ใจและปราศจากผลประโยชน์แอบแฝง พี่น้องเหล่านี้ ซึ่งในหมู่พวกเขามีช่างก่อสร้างหลายสาขา ได้รีบไปยังซาวิยะฮ์นั้น ช่วยกันซ่อมแซม จัดหาอุปกรณ์ให้ครบ และตระเตรียมให้พร้อมสำหรับสิ่งที่พวกเขาต้องการ ภายในเวลาเพียงสองคืน พวกเขาก็ทำภารกิจนั้นได้อย่างสมบูรณ์ที่สุด และการประชุมครั้งแรกก็จัดขึ้นที่ซาวิยะฮ์แห่งนั้น

من توضأ فأحسن الوضوء خرجت خطاياه من جسده حتى تخرج من تحت أظفاره

ما من أحد يتوضأ

ผู้มาชุมนุมเพิ่งเริ่มต้นทำอิบาดะฮ์ หรือหากจะพูดให้ถูกต้องยิ่งขึ้นคือ ส่วนใหญ่ของพวกเขาเป็นเช่นนั้น ผู้สอนจึงนำพวกเขาด้วยวิธีการเชิงปฏิบัติล้วน ๆ เขาไม่ได้มุ่งบรรยายด้วยถ้อยคำ หรือท่องบทบัญญัติลอย ๆ ซ้ำไปซ้ำมา แต่พาพวกเขาไปยัง "ก๊อกน้ำ" ทันที จัดให้ยืนเป็นแถว แล้วยืนอยู่ท่ามกลางพวกเขาในฐานะผู้ชี้แนะการปฏิบัติทีละขั้นตอน จนพวกเขาอาบน้ำละหมาดเสร็จ จากนั้นจึงเรียกกลุ่มอื่น แล้วกลุ่มอื่นอีก ด้วยวิธีนี้ทุกคนจึงอาบน้ำละหมาดได้อย่างถูกต้องในทางปฏิบัติ ต่อมาเขาได้อธิบายอย่างละเอียดถึงความประเสริฐของการอาบน้ำละหมาด ทั้งในด้านจิตวิญญาณ ด้านร่างกาย และด้านชีวิตทางโลก และปลุกให้พวกเขาเกิดความปรารถนาด้วยหะดีษจากท่านนบี ﷺ ที่กล่าวถึงผลบุญของมัน เช่น คำกล่าวของท่าน ﷺ ว่า «ผู้ใดอาบน้ำละหมาดและอาบอย่างดี ความผิดทั้งหลายของเขาจะหลุดออกจากร่างกายของเขา จนกระทั่งหลุดออกจากใต้เล็บของเขา» และคำกล่าวของท่าน ﷺ ว่า «ไม่มีผู้ใดที่อาบน้ำละหมาด…

فيحسن الوضوء، ويصلي ركعتين، يقبل بقلبه ووجهه عليهما إلا وجبت له الجنة

«…แล้วเขาอาบน้ำละหมาดอย่างดี และละหมาดสองร็อกอะฮ์ โดยมุ่งทั้งหัวใจและใบหน้าของเขาไปยังการละหมาดทั้งสองนั้น เว้นแต่สวรรค์จะเป็นที่แน่นอนสำหรับเขา»

สิ่งนี้ปลุกความปรารถนาของพวกเขาและทำให้พวกเขาอยากทำสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงส่งเสริม จากนั้นท่านก็พาพวกเขาไปสู่เรื่องการละหมาด ท่านอธิบายการปฏิบัติต่าง ๆ ในละหมาด ให้พวกเขาลงมือปฏิบัติจริงต่อหน้าท่าน กล่าวถึงสิ่งที่มีรายงานเกี่ยวกับความประเสริฐของละหมาด และเตือนให้เกรงกลัวการละทิ้งละหมาด ระหว่างนั้นท่านก็ให้พวกเขาท่องซูเราะฮ์อัล-ฟาติหะฮ์ให้ฟังทีละคน และแก้ไขการอ่านซูเราะฮ์สั้น ๆ ที่พวกเขาท่องจำไว้ทีละซูเราะฮ์ ในการสอนพวกเขา ท่านจำกัดอยู่เพียงวิธีการปฏิบัติที่แฝงไว้ด้วยการส่งเสริมให้ปรารถนาความดีและการเตือนให้เกรงกลัวบาป ท่านไม่พยายามแตกประเด็นปลีกย่อย และไม่ใช้ศัพท์วิชาการที่เข้าใจยาก จนหัวใจของพวกเขาอ่อนโยนต่อบทบัญญัติต่าง ๆ และบทบัญญัติเหล่านั้นก็ชัดเจนในความคิดของพวกเขา ด้านฟิกฮ์ล้วน ๆ นี้จึงไม่ดูหยาบกระด้างและแห้งแล้งอีกต่อไป

อะกีดะฮ์แห่งฟิฏเราะฮ์

ในระหว่างนั้น และในทุกครั้งที่ท่านจัดการชุมนุม ท่านจะหยิบยกเรื่องอะกีดะฮ์ที่ถูกต้องขึ้นมา เพื่อทำให้อะกีดะฮ์นั้นเติบโต แข็งแรง และมั่นคง ด้วยอายะฮ์ต่าง ๆ จากคัมภีร์อันทรงปรีชา หะดีษของท่านเราะซูล ﷺ ผู้ยิ่งใหญ่ ชีวประวัติของบรรดาคนดี และแนวทางของบรรดาผู้ศรัทธาและผู้มีความเชื่อมั่นอันแน่วแน่ ท่านไม่หันไปพึ่งทฤษฎีทางปรัชญาหรือการอนุมานทางตรรกศาสตร์ แต่ชี้ชวนให้มองเห็นความยิ่งใหญ่ของพระผู้สร้างในจักรวาลของพระองค์ และความสูงส่งแห่งคุณลักษณะของพระองค์ผ่านการพินิจพิจารณาสิ่งที่พระองค์ทรงสร้าง ท่านยังเตือนให้ระลึกถึงอาคิเราะฮ์ด้วยลีลาแห่งการตักเตือน โดยไม่เกินเลยความสง่างามของอัลกุรอานในความหมายเหล่านี้ทั้งหมด

นอกจากนี้ ท่านจะไม่พยายามรื้อถอนความเชื่อที่เสื่อมเสีย จนกว่าจะได้สร้างความเชื่อที่ถูกต้องขึ้นมาก่อน การรื้อถอนหลังการสร้างนั้นช่างง่ายดายเพียงใด และการรื้อถอนก่อนการสร้างนั้นช่างยากลำบากเพียงใด นี่คือมุมมองอันละเอียดอ่อนที่บ่อยครั้งบรรดานักปฏิรูปและนักเทศน์มักมองข้ามไป

ที่ซาวิยะฮ์ของหัจญ์มุศเฏาะฟาในย่านอัล-อิรอกียะฮ์

ซาวิยะฮ์แห่งที่สองนี้เป็นซาวิยะฮ์ที่หัจญ์มุศเฏาะฟาสร้างขึ้นเพื่อแสวงหาความใกล้ชิดต่ออัลลอฮ์ตะอาลา ณ ที่แห่งนี้ นักศึกษากลุ่มนี้ได้มาชุมนุมกันเพื่อศึกษาอายะฮ์ต่าง ๆ ของอัลลอฮ์และวิทยปัญญาร่วมกัน ด้วยความเป็นพี่น้องและความบริสุทธิ์ใจอย่างสมบูรณ์

ไม่นานนัก ข่าวคราวของการสอนนี้ก็แพร่สะพัดออกไป การสอนนี้ใช้เวลาระหว่างมัฆริบกับอิชาอ์ หลังจากนั้นข้าพเจ้าจึงออกไปสอนตามร้านกาแฟ จนกระทั่งมีผู้คนจำนวนมากมุ่งมาฟัง ในจำนวนนั้นมีพวกที่ชอบความขัดแย้ง พวกที่หมกมุ่นอยู่กับการโต้เถียง และพวกที่หลงเหลือจากฟิตนะฮ์ครั้งก่อน

คืนหนึ่ง ข้าพเจ้ารู้สึกถึงบรรยากาศแปลก ๆ บรรยากาศแห่งความพร้อมจะปะทะและความแตกแยก ข้าพเจ้าเห็นผู้ฟังแยกกันเป็นฝ่าย ๆ แม้กระทั่งที่นั่ง ข้าพเจ้ายังไม่ทันได้เริ่มสอน ก็มีคำถามโพล่งขึ้นมาว่า "ท่านอาจารย์มีความเห็นอย่างไรในเรื่องการตะวัสสุล?" ข้าพเจ้าจึงกล่าวแก่เขาว่า "พี่น้องเอ๋ย ข้าพเจ้าคิดว่าท่านคงไม่ได้ต้องการถามข้าพเจ้าเฉพาะเรื่องนี้เรื่องเดียว แต่ท่านยังต้องการถามข้าพเจ้าเรื่องการกล่าวเศาะละวาตและสลามหลังอะซาน เรื่องการอ่านซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟีในวันศุกร์ เรื่องการใช้คำว่า 'ซัยยิด' (นาย) แก่ท่านเราะซูล ﷺ ในการตะชะฮ์ฮุด เรื่องบิดามารดาของท่านนบี ﷺ ว่าทั้งสองอยู่ที่ใด เรื่องการอ่านอัลกุรอานว่าผลบุญจะไปถึงผู้ตายหรือไม่ และเรื่องวงซิกรที่ชาวฏ็อรีเกาะฮ์จัดขึ้นว่าเป็นการฝ่าฝืนหรือเป็นการทำความใกล้ชิดต่ออัลลอฮ์!" แล้วข้าพเจ้าก็ไล่เรียงประเด็นขัดแย้งทั้งหมดที่เคยเป็นชนวนของฟิตนะฮ์ในอดีตและความขัดแย้งอย่างรุนแรงในหมู่พวกเขาให้เขาฟัง ชายผู้นั้นรู้สึกประหลาดใจ แล้วกล่าวว่า "ใช่ ข้าพเจ้าต้องการคำตอบในเรื่องทั้งหมดนี้"

ข้าพเจ้าจึงกล่าวแก่เขาว่า "พี่น้องเอ๋ย ข้าพเจ้าไม่ใช่ผู้รู้ แต่เป็นเพียงครูสามัญธรรมดาคนหนึ่ง ข้าพเจ้าจำอายะฮ์ได้บางอายะฮ์ จำหะดีษของท่านนบีผู้ทรงเกียรติได้บางบท และรู้บทบัญญัติทางศาสนาบางประการจากการอ่านตำรา แล้วอาสามาสอนให้แก่ผู้คน หากท่านพาข้าพเจ้าออกนอกขอบเขตนี้ ท่านก็ทำให้ข้าพเจ้าลำบากใจ และผู้ใดกล่าวว่า 'ข้าพเจ้าไม่รู้' เขาก็ได้ให้คำวินิจฉัยแล้ว หากท่านพอใจในสิ่งที่ข้าพเจ้าพูดและเห็นว่ามีความดีอยู่ในนั้น ก็เชิญรับฟัง ขอขอบคุณท่าน แต่หากท่านต้องการความรู้ที่กว้างขวางกว่านี้ ก็จงถามผู้อื่นจากบรรดาผู้รู้และผู้ทรงคุณธรรมที่เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน พวกเขาสามารถให้คำวินิจฉัยแก่ท่านในสิ่งที่ท่านต้องการได้ ส่วนข้าพเจ้านั้น ความรู้ของข้าพเจ้ามีเพียงเท่านี้ และ «อัลลอฮ์จะไม่ทรงบังคับชีวิตใดเกินกว่าความสามารถของมัน» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:286)"

لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا

ชายผู้นั้นจนด้วยคำพูดนี้และหาคำตอบไม่ได้ ด้วยวิธีนี้ข้าพเจ้าจึงปิดทางไม่ให้เขาดึงเรื่องยืดยาวต่อไป ผู้ที่อยู่ ณ ที่นั้นทั้งหมดหรือส่วนใหญ่ต่างรู้สึกโล่งใจกับการคลี่คลายสถานการณ์เช่นนี้ แต่ข้าพเจ้าไม่ต้องการให้โอกาสนี้ผ่านเลยไป จึงหันไปหาพวกเขาแล้วกล่าวว่า "พี่น้องทั้งหลาย ข้าพเจ้ารู้ดีว่าพี่น้องผู้ถามท่านนี้ รวมทั้งท่านทั้งหลายจำนวนมาก ไม่ได้ต้องการสิ่งใดจากคำถามนี้ นอกจากต้องการรู้ว่าครูคนใหม่ผู้นี้อยู่ฝ่ายใด เป็นฝ่ายของชัยค์มูซาหรือฝ่ายของชัยค์อับดุสสะมีอ์! การรู้เช่นนี้ไม่เกิดประโยชน์ใด ๆ แก่ท่านทั้งหลายเลย ท่านทั้งหลายได้ใช้ชีวิตอยู่ในบรรยากาศของฟิตนะฮ์มาแล้วถึงแปดปี เพียงเท่านั้นก็มากพอแล้ว และสิ่งนี้…

…ประเด็นเหล่านี้เป็นเรื่องที่บรรดามุสลิมขัดแย้งกันมานับร้อยๆ ปี และจนถึงทุกวันนี้ก็ยังคงขัดแย้งกันอยู่ ในขณะที่อัลลอฮ์ ตะบาเราะกะวะตะอาลา ทรงพอพระทัยให้พวกเรามีความรักและความเป็นหนึ่งเดียว และทรงรังเกียจการขัดแย้งและการแตกแยกในหมู่พวกเรา ดังนั้น ข้าพเจ้าหวังว่าพวกท่านจะให้สัญญาต่ออัลลอฮ์ว่าจะละทิ้งเรื่องเหล่านี้ไว้ก่อนในตอนนี้ และมุ่งมั่นพยายามร่วมกันเรียนรู้หลักการพื้นฐานและหลักเกณฑ์ของศาสนา ปฏิบัติตามจริยธรรม คุณธรรมทั่วไป และคำชี้แนะของศาสนาที่เป็นที่เห็นพ้องต้องกัน ปฏิบัติสิ่งที่เป็นฟัรฎูและซุนนะฮ์ และละทิ้งการฝืนทำเกินจำเป็นและการลงลึกเกินเหตุ จนกว่าจิตใจจะใสสะอาด และเป้าหมายของพวกเราทุกคนคือการรู้จักสัจธรรม มิใช่เพียงเพื่อเอาชนะทางความคิดเห็น เมื่อนั้นเราจึงจะร่วมกันศึกษาเรื่องเหล่านี้ทั้งหมดภายใต้ร่มเงาแห่งความรัก ความไว้วางใจ ความเป็นหนึ่งเดียว และความบริสุทธิ์ใจ ข้าพเจ้าหวังว่าพวกท่านจะยอมรับความเห็นนี้จากข้าพเจ้า และให้มันเป็นพันธสัญญาระหว่างพวกเราในเรื่องนี้..."

แล้วก็เป็นเช่นนั้นจริง เราไม่ได้ออกจากการเรียนในวันนั้น เว้นแต่ว่าเราได้ให้สัญญาต่อกันแล้วว่า แนวทางของเราจะเป็นการร่วมมือกันและการรับใช้อิสลามอันเที่ยงตรง ทำงานเพื่ออิสลามประหนึ่งมือเดียวกัน ละทิ้งเรื่องราวแห่งการขัดแย้ง และให้แต่ละคนยึดถือความเห็นของตนในเรื่องเหล่านั้นไว้ จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงตัดสินกิจการที่จะต้องเกิดขึ้น หลังจากนั้นการสอนที่ซาวิยะฮ์ก็ดำเนินต่อไปโดยห่างไกลจากบรรยากาศแห่งการขัดแย้งอย่างแท้จริง ด้วยการเอื้ออำนวยจากอัลลอฮ์ ต่อมาในทุกหัวข้อ ข้าพเจ้าได้เลือกแง่มุมหนึ่งของภราดรภาพระหว่างบรรดาผู้ศรัทธามาเป็นหัวข้อบรรยายก่อน เพื่อตอกย้ำสิทธิแห่งความเป็นพี่น้องให้มั่นคงในจิตใจ และข้าพเจ้ายังเลือกประเด็นหนึ่งจากประเด็นที่มีความเห็นต่าง ซึ่งไม่ได้เป็นที่ถกเถียงกันในหมู่พวกเขา และเป็นที่เคารพและยอมรับของทุกคน มาหยิบยกพูดถึง และใช้เป็นตัวอย่างแสดงถึงความใจกว้างของบรรดาสะลัฟศอลิห์ ขอความพึงพอพระทัยของอัลลอฮ์จงมีแด่พวกท่าน และแสดงถึงความจำเป็นที่ต้องมีความใจกว้างและเคารพความคิดเห็นที่แตกต่างกันระหว่างพวกเรา

ตัวอย่าง

ข้าพเจ้าจำได้ว่า ข้าพเจ้าเคยยกตัวอย่างเชิงปฏิบัติให้พวกเขาเห็น โดยกล่าวว่า "ใครในหมู่พวกท่านถือมัซฮับหะนะฟีย์?" แล้วคนหนึ่งก็มาหาข้าพเจ้า ข้าพเจ้ากล่าวว่า "แล้วใครในหมู่พวกท่านถือมัซฮับชาฟิอีย์?" อีกคนหนึ่งก็ก้าวออกมา ข้าพเจ้าจึงกล่าวกับพวกเขาว่า "ข้าพเจ้าจะนำละหมาดเป็นอิมามให้พี่น้องสองท่านนี้ ท่านจะทำอย่างไรในการอ่านซูเราะฮ์อัลฟาติหะฮ์ โอ้ท่านผู้ถือมัซฮับหะนะฟีย์?" เขาตอบว่า "ผมจะเงียบและไม่อ่าน" ข้าพเจ้ากล่าวว่า "แล้วท่านเล่า โอ้ท่านผู้ถือมัซฮับชาฟิอีย์ ท่านจะทำอย่างไร?" เขาตอบว่า "ผมต้องอ่านอย่างแน่นอน" ข้าพเจ้ากล่าวว่า "เมื่อเราละหมาดเสร็จแล้ว ท่านมีความเห็นอย่างไร โอ้ท่านผู้ถือมัซฮับชาฟิอีย์ ต่อการละหมาดของพี่น้องผู้ถือมัซฮับหะนะฟีย์ของท่าน?" เขาตอบว่า "โมฆะ เพราะเขาไม่ได้อ่านอัลฟาติหะฮ์ ซึ่งเป็นรุก่นหนึ่งในบรรดารุก่นของการละหมาด" ข้าพเจ้ากล่าวว่า "แล้วท่านเล่า โอ้ท่านผู้ถือมัซฮับหะนะฟีย์ ท่านมีความเห็นอย่างไรต่อการกระทำของพี่น้องผู้ถือมัซฮับชาฟิอีย์ของท่าน?" เขาตอบว่า "เขาได้…

...ได้กระทำสิ่งที่เป็นมักรูฮ์ตะห์รีม (สิ่งน่ารังเกียจในระดับต้องห้าม) เพราะการอ่านอัลฟาติหะฮ์ของมะอ์มูมนั้นเป็นมักรูฮ์ตะห์รีม" ข้าพเจ้าจึงถามว่า "ท่านทั้งสองจะตำหนิคัดค้านกันและกันหรือไม่?" ทั้งสองตอบว่า "ไม่" ข้าพเจ้าจึงถามบรรดาผู้ที่ชุมนุมกันอยู่ว่า "พวกท่านจะตำหนิคนใดคนหนึ่งในสองคนนี้หรือไม่?" พวกเขาตอบว่า "ไม่" ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า "ซุบหานัลลอฮ์! พวกท่านนิ่งเงียบได้ในเรื่องเช่นนี้ ทั้งที่มันเป็นเรื่องว่าการละหมาดจะเป็นโมฆะหรือใช้ได้ แต่พวกท่านกลับผ่อนปรนให้ผู้ละหมาดไม่ได้ เมื่อเขากล่าวในตะชะฮ์ฮุดว่า "อัลลอฮุมมะ ศ็อลลิ อะลา มุหัมมัด" หรือ "อัลลอฮุมมะ ศ็อลลิ อะลา ซัยยิดินา มุหัมมัด" แล้วพวกท่านก็ทำให้เรื่องนั้นกลายเป็นข้อขัดแย้งที่ทำให้โลกต้องลุกเป็นไฟ"

วิธีการเช่นนี้ได้ผล พวกเขาเริ่มทบทวนท่าทีที่มีต่อกันและกัน และได้รู้ว่าศาสนาของอัลลอฮ์นั้นกว้างขวางและง่ายดายเกินกว่าที่สติปัญญาของบุคคลใดหรือกลุ่มใดจะมาครอบงำ แท้จริงแล้วทุกสิ่งต้องกลับไปยังอัลลอฮ์ ท่านเราะซูล ﷺ ญะมาอะฮ์ของมุสลิม และอิมามของพวกเขา หากพวกเขามีญะมาอะฮ์และอิมาม

สังคมเมืองอิสมาอีลียะฮ์

ข้าพเจ้าใช้วิธีการเช่นนี้ตลอดช่วงเวลามากกว่าครึ่งหนึ่งของปีการศึกษาแรกที่เมืองอิสมาอีลียะฮ์ หมายถึงช่วงที่เหลือของปี ค.ศ. 1927 และช่วงต้นปี ค.ศ. 1928 เป้าหมายของข้าพเจ้าในช่วงเวลานี้คือการศึกษาผู้คนและสภาพการณ์ต่าง ๆ อย่างละเอียดถี่ถ้วน และทำความรู้จักปัจจัยที่มีอิทธิพลในสังคมใหม่แห่งนี้ ข้าพเจ้าพบว่าปัจจัยเหล่านี้มีอยู่สี่ประการ ได้แก่ ประการที่หนึ่ง บรรดาอุละมาอ์ ประการที่สอง บรรดาเชคของกลุ่มเฏาะรีเกาะฮ์ (ศูฟี) ประการที่สาม บรรดาบุคคลสำคัญของเมือง และประการที่สี่ บรรดาสโมสรต่าง ๆ

สำหรับบรรดาอุละมาอ์นั้น ข้าพเจ้าปฏิบัติต่อพวกเขาด้วยไมตรีจิต ความเคารพ และการให้เกียรติอย่างเต็มที่ ข้าพเจ้าระมัดระวังที่จะไม่ล้ำหน้าผู้ใดในหมู่พวกเขา ไม่ว่าในการสอน การบรรยาย หรือการคุฏบะฮ์ และเมื่อข้าพเจ้ากำลังสอนอยู่แล้วมีท่านใดท่านหนึ่งมาถึง ข้าพเจ้าก็จะหลีกทางให้และเชิญท่านผู้นั้นขึ้นพูดต่อหน้าผู้คน วิธีการเช่นนี้สร้างความประทับใจแก่พวกเขา ข้าพเจ้าจึงได้รับถ้อยคำที่ดีงามจากพวกเขา

เรื่องขบขันเรื่องหนึ่งคือ มีเชคอาวุโสท่านหนึ่งที่เคยใช้เวลาหลายปีที่อัลอัซฮัรอันทรงเกียรติภายใต้ระบบการศึกษาแบบเดิม ท่านผู้นี้ชอบการโต้เถียงถกเถียง และชอบพยายามทำให้บรรดาผู้บรรยายธรรม อุละมาอ์ และครูผู้สอนต้องจนมุม ด้วยการยกประเด็นที่ไม่ค่อยมีผู้กล่าวถึง และหยิบยกความหมายและหัวข้อต่าง ๆ ที่ปรากฏอยู่ในหนังสืออธิบายประกอบ (ฮะวาชี) รุ่นเก่า และบันทึกอธิบายที่ละเอียดลึกซึ้ง วันหนึ่งขณะที่ข้าพเจ้ากำลังเล่าเรื่องราวของท่านนบีอิบรอฮีม อัลเคาะลีล (อ.ล.) ให้ผู้คนฟัง เขาพยายามทำให้ข้าพเจ้าจนมุม โดยถามข้าพเจ้าว่า…

…ถึงชื่อบิดาของท่าน (นบีอิบรอฮีม) ข้าพเจ้าจึงยิ้มและกล่าวแก่เขาว่า "ท่านเชคอับดุสสลามผู้เป็นที่เคารพ — ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน — พวกเขากล่าวว่าชื่อของบิดาท่านคือ 'ตาริค' และอาซัรเป็นอาของท่าน ส่วนอัลกุรอานกล่าวว่าอาซัรเป็นบิดาของท่าน แต่ก็ไม่มีข้อขัดข้องที่อาซัรจะเป็นอาของท่าน เพราะภาษาอาหรับมีการใช้คำเช่นนี้ และนักตัฟซีรบางท่านกล่าวว่า อาซัรเป็นชื่อของรูปเจว็ด มิใช่ชื่อของบิดาหรืออาของท่าน โดยมีความหมายโดยนัยว่า: เมื่ออิบรอฮีมกล่าวแก่บิดาของเขาว่า จงละทิ้งอาซัรเสียเถิด ท่านจะยึดเอารูปเจว็ดทั้งหลายเป็นพระเจ้ากระนั้นหรือ" — ข้าพเจ้าออกเสียงคำว่า "ตาริค" โดยให้อักษรรออ์เป็นสระอิ — แม้คำอธิบายนี้จะเพียงพอสำหรับคนอย่างข้าพเจ้าแม้จะสั้นกระชับ แต่เขากลับไม่ยอมปล่อยให้สถานการณ์ผ่านไปอย่างสงบ เขากล่าวว่า "แต่ชื่อบิดาของท่านคือ 'ตารุค' โดยให้อักษรรออ์เป็นสระอุ มิใช่สระอิ" ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า "ก็ให้เป็นเช่นนั้นเถิด อย่างไรเสียมันก็เป็นชื่อที่ไม่ใช่ภาษาอาหรับ การออกเสียงที่ถูกต้องย่อมขึ้นอยู่กับความรู้ในภาษานั้น สิ่งสำคัญคือข้อตักเตือนและบทเรียน"

تهادوا تحابوا

เชคท่านนี้ — ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน — ต้องการใช้วิธีการเช่นนี้กับข้าพเจ้าในทุกบทเรียน ซึ่งหมายความว่าคนทั่วไปและผู้ฟังจะหนีห่างจากการโต้เถียงที่ไร้ประโยชน์นี้ และปล่อยให้เชคทั้งสองอยู่ในสนามที่ไม่มีความดีใด ๆ นี้ ข้าพเจ้าจึงคิดหาวิธีเยียวยาเชคผู้นั้น ข้าพเจ้าเชิญเขามาที่บ้าน ต้อนรับเขาอย่างให้เกียรติ มอบหนังสือสองเล่มในด้านฟิกฮ์และตะเศาวุฟเป็นของขวัญ และทำให้เขาสบายใจว่าข้าพเจ้าพร้อมจะมอบหนังสือเล่มใดก็ได้ที่เขาต้องการเป็นของขวัญ ชายผู้นั้นยินดีอย่างยิ่ง หลังจากนั้นเขามาร่วมบทเรียนอย่างสม่ำเสมอ ตั้งใจฟังอย่างเต็มที่ และเชิญชวนผู้คนให้มาฟังอย่างแข็งขัน ข้าพเจ้าจึงรำพึงในใจว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวไว้จริงแท้ว่า «จงมอบของขวัญแก่กัน แล้วพวกท่านจะรักใคร่กัน» วิธีการนี้ได้ผลดีอยู่ระยะหนึ่ง และจิตใจของคนย่อมผันแปรได้เสมอ

ส่วนผู้คนในฏ็อรีเกาะฮ์ (สายซูฟี) นั้นมีจำนวนมากมายในเมืองนี้ ซึ่งชาวเมืองมีจิตใจดีงาม และมีเชคจำนวนมากแวะเวียนมาหาพวกเขา ข้าพเจ้าไม่ลืมมัจลิสของเชคหะซัน อับดุลลอฮ์ อัล-มุสลิมี เชคอับบูด อัช-ชาซิลี เชคอับดุลวะฮ์ฮาบ อัด-ดันดะรอวี และท่านอื่น ๆ ในช่วงเวลานี้ เชคอับดุรเราะห์มาน สะอัด ซึ่งเป็นหนึ่งในบรรดาเคาะลีฟะฮ์ (ผู้สืบทอด) ของเชคอัล-หะศอฟี ได้มาเยือนอิสมาอีลียะฮ์ ในเวลานั้นท่านจึงเป็นพี่น้องของเราในฏ็อรีเกาะฮ์ ท่านสอน ให้การตักเตือน และหลังจากนั้นก็นำวงซิกร์ ท่านไปที่มัสยิด ขณะนั้นข้าพเจ้ายังไม่รู้จักท่านและท่านก็ไม่รู้จักข้าพเจ้า ท่านได้สอนและตักเตือน แล้วเชิญชวนผู้คนให้ร่วมซิกร์ ข้าพเจ้าจึงได้เห็นแบบแผนของฏ็อรีเกาะฮ์หะศอฟียะฮ์ และในที่สุดก็ได้ทำความรู้จักกับท่าน แต่ความจริงก็คือ ข้าพเจ้าไม่ได้กระตือรือร้นที่จะเผยแพร่ดะอ์วะฮ์ในฐานะที่เป็นฏ็อรีเกาะฮ์เฉพาะสายหนึ่ง ด้วยเหตุผลหลายประการ ที่สำคัญที่สุดคือ ข้าพเจ้าไม่ต้องการเข้าไปมีความขัดแย้งกับผู้คนในฏ็อรีเกาะฮ์อื่น ๆ ข้าพเจ้าไม่ต้องการให้ดะอ์วะฮ์ถูกจำกัดอยู่เพียงในกลุ่มมุสลิมกลุ่มหนึ่ง และไม่…

ในด้านหนึ่งด้านใดของการปฏิรูปตามแนวทางอิสลาม แต่ข้าพเจ้าพยายามอย่างเต็มที่ให้ดะอ์วะฮ์นี้เป็นดะอ์วะฮ์ที่ครอบคลุม ตั้งอยู่บนความรู้ การอบรมขัดเกลา และการญิฮาด ซึ่งเป็นรากฐานของดะอ์วะฮ์อิสลามที่ครอบคลุมทุกด้าน ส่วนผู้ใดที่ต้องการการอบรมเฉพาะทางหลังจากนั้น ก็เป็นเรื่องของเขาและสิ่งที่เขาเลือกให้แก่ตนเอง ถึงกระนั้น ข้าพเจ้าก็ให้เกียรติชัยค์อับดุรเราะห์มาน ต้อนรับท่านเป็นอย่างดี และเชิญชวนผู้ที่สนใจในฏอริเกาะฮ์ให้ไปศึกษาและรับฟังจากท่าน จนกระทั่งท่านเดินทางกลับไป

ในช่วงเวลาเดียวกันนี้ ข้าพเจ้าได้รู้จักกับซัยยิดมุหัมมัด อัล-หาฟิซ อัต-ตีญานี ซึ่งเดินทางมายังเมืองอิสมาอีลียะฮ์โดยเฉพาะ เพื่อเตือนผู้คนให้ระวังแผนร้ายและเล่ห์กลของพวกบะฮาอี ในเวลานั้นพวกเขามีดะอ์วะฮ์และนักเผยแผ่อยู่ในแถบนี้ และกำลังเข้มแข็ง รุนแรง และแพร่หลายขึ้น ท่านได้ทุ่มเทอย่างดียิ่งในการเตือนผู้คนให้ระวังพวกเขา เปิดโปงกลอุบายและความเท็จของพวกเขา และโต้ตอบพวกเขา ข้าพเจ้าชื่นชมในความรู้ คุณธรรม ความเคร่งครัดในศาสนา และความหวงแหนศาสนาที่ข้าพเจ้าได้เห็นจากท่าน ข้าพเจ้าได้สนทนาถกเถียงกับท่านเป็นเวลานาน เราอยู่ด้วยกันจนดึกดื่นหลายคืน ในประเด็นที่ผู้คนตำหนิฏอริเกาะฮ์ตีญานียะฮ์ ทั้งเรื่องความสุดโต่ง การกล่าวเกินจริง และสิ่งที่ขัดแย้ง ท่านอธิบายตีความสิ่งที่พอจะตีความได้ ปฏิเสธสิ่งที่ขัดกับอะกีดะฮ์อิสลามอันบริสุทธิ์ และปลีกตัวออกห่างจากสิ่งนั้นอย่างเด็ดขาดที่สุด

วิธีการของข้าพเจ้ากับบรรดาชัยค์จำนวนมากที่มาเยือนเมืองอิสมาอีลียะฮ์ คือการวางตัวต่อพวกท่านด้วยมารยาทตามแบบฏอริเกาะฮ์ และพูดกับพวกท่านด้วยภาษาของพวกท่านเอง ครั้นเมื่อได้อยู่กันตามลำพัง ข้าพเจ้าก็จะอธิบายให้แต่ละท่านฟังถึงสภาพของมุสลิม ความไม่รู้ของพวกเขาต่อหลักพื้นฐานของศาสนา การแตกสลายของสายสัมพันธ์ระหว่างกัน ความเพิกเฉยต่อผลประโยชน์ทั้งทางศาสนาและทางโลก รวมทั้งภัยร้ายแรงที่คุกคามพวกเขา ทั้งต่อความเป็นอยู่ทางศาสนาจากการรุกคืบของลัทธิอเทวนิยมและการปล่อยตัวตามอำเภอใจเข้าสู่ค่ายของพวกเขา และต่อความเป็นอยู่ทางโลกจากการที่ชาวต่างชาติเข้ายึดครองทรัพยากรของบ้านเมือง ค่ายทหารทางตะวันตกของเมืองอิสมาอีลียะฮ์ และสำนักงานของบริษัทคลองสุเอซทางตะวันออกของเมือง ก็เป็นแหล่งตัวอย่างที่ไม่มีวันหมดสิ้นในเรื่องนี้ จากนั้นข้าพเจ้าจะเตือนพวกท่านถึงภาระความรับผิดชอบที่อยู่บนบ่าของพวกท่านต่อบรรดาผู้ติดตาม ซึ่งไว้วางใจและมอบการนำทางของตนให้แก่พวกท่าน เพื่อให้พวกท่านชี้ทางพวกเขาไปสู่อัลลอฮ์และแนะนำพวกเขาสู่ความดี แล้วในตอนท้าย ข้าพเจ้าก็จะขอให้พวกท่านอบรมขัดเกลาพวกเขาตามแนวทางอิสลามที่ถูกต้อง รวมพวกเขาให้เป็นหนึ่งเดียวกันบนเกียรติของอิสลาม และร่วมกันทำงานเพื่อฟื้นฟูความรุ่งเรืองของอิสลามให้กลับคืนมา

ข้าพเจ้ายังจำการพบปะครั้งหนึ่งกับชัยค์อับดุลวะฮ์ฮาบ อัด-ดันดะรอวี ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ได้ ข้าพเจ้าพบว่าท่านเป็นชายหนุ่มอายุใกล้เคียงกับข้าพเจ้า คือราวยี่สิบหรือยี่สิบเอ็ดปี เป็นคนดีมีคุณธรรม ข้าพเจ้านั่งอยู่กับท่านด้วยความให้เกียรติอย่างเต็มที่ จนเมื่อการชุมนุมทั่วไปเสร็จสิ้นลง ข้าพเจ้าจึงขอ…

ผู้คนจัดให้ข้าพเจ้าได้อยู่กับเขาตามลำพังในห้องส่วนตัว เมื่อข้าพเจ้าเข้าไป ข้าพเจ้าถอดหมวกฏัรบูชของข้าพเจ้าวางไว้บนเก้าอี้ แล้วถอดผ้าโพกศีรษะของเขามาวางไว้ข้างหมวกฏัรบูช เขารู้สึกแปลกใจกับการกระทำนี้ เพราะไม่เคยมีใครทำเช่นนี้กับเขามาก่อน ข้าพเจ้ากล่าวแก่เขาว่า "พี่น้องของข้าพเจ้า โปรดอย่าตำหนิข้าพเจ้าในการกระทำนี้เลย ข้าพเจ้าทำไปเพียงเพื่อขจัดความแตกต่างทางรูปลักษณ์ระหว่างข้าพเจ้ากับท่าน และเพื่อจะได้พูดกับท่านในฐานะชายหนุ่มมุสลิมคนหนึ่งชื่ออับดุลวะฮาบ อัด-ดันดะรอวีเท่านั้น ส่วนเชคอับดุลวะฮาบ อัด-ดันดะรอวีนั้น เราได้ทิ้งไว้ในที่ชุมนุมข้างนอกแล้ว.. พี่น้องของข้าพเจ้า ท่านมีอายุยี่สิบปี อัลฮัมดุลิลลาฮ์ ตัวท่านเปี่ยมไปด้วยความหนุ่มแน่น พลัง และความกระตือรือร้น.. ท่านเห็นฝูงชนเหล่านี้ที่อัลลอฮ์ทรงรวบรวมมาอยู่รอบตัวท่าน พวกเขามาใช้เวลาทั้งคืนไปกับการซิกรุลลอฮ์และการขับร้องบทนะชีด แล้วหลังจากนั้นก็ไม่มีอะไรอีกเลย หลายคนในหมู่พวกเขาก็มีสภาพไม่ต่างจากมุสลิมทั่วไป คือไม่รู้เรื่องศาสนา และห่างไกลจากความรู้สึกถึงเกียรติและศักดิ์ศรีของอิสลาม ท่านพอใจกับสภาพเช่นนี้หรือ?" เขาตอบว่า "แล้วข้าพเจ้าจะทำอย่างไร?"

ข้าพเจ้าตอบว่า "ความรู้ การจัดระเบียบ การติดตามดูแล และการอบรมพวกเขาตามแบบอย่างชีวิตของสะลัฟผู้ทรงคุณธรรมของเรา และประวัติศาสตร์ของบรรดาวีรบุรุษผู้ทำญิฮาดของเรา" เราสนทนากันยืดยาวเกี่ยวกับความหมายเหล่านี้ เชคได้รับผลกระทบจากคำพูดนั้นอย่างลึกซึ้ง เราทั้งสองได้ให้สัญญาต่อกันว่าจะร่วมกันทำงานในฐานะพี่น้องสองคน เพื่อรับใช้อิสลามโดยรวมและปลูกฝังดะอ์วะฮ์ของอิสลามให้มั่นคงในจิตใจผู้คน ต่างคนต่างทำในสนามและแวดวงของตน ข้าพเจ้าขอเป็นพยานว่า หลังจากนั้นทุกครั้งที่เขามาเมืองอิสมาอีลิยะฮ์ เขาจะมาเยี่ยมข้าพเจ้าเป็นอันดับแรก และยืนยันให้ข้าพเจ้าสบายใจว่าเขายังคงยึดมั่นในสัญญา จนกระทั่งเขาเสียชีวิต ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาเขา และทรงตอบแทนความซื่อสัตย์ของเขาด้วยความดีงาม

กับบรรดาผู้มีหน้ามีตาในสังคม

บรรดาผู้มีหน้ามีตาของเมืองอิสมาอีลิยะฮ์ในเวลานั้นแบ่งออกเป็นสองฝ่าย อันเป็นผลมาจากความขัดแย้งทางศาสนาที่เกิดจากการที่บรรดาเชคมีความเห็นต่างกันในบางทัศนะ แต่ความจริงแล้ว เรื่องส่วนตัวและเรื่องวงศ์ตระกูลมีอิทธิพลอย่างมากต่อทิศทางของความขัดแย้งนี้ ดังที่เป็นธรรมดาในสังคมอียิปต์ ข้าราชการที่ไม่ใช่คนพื้นเมืองจำเป็นต้องติดต่อกับผู้มีหน้ามีตาของเมืองและไปเยี่ยมเยียนบ้านของพวกเขา ข้าราชการที่ติดต่อกับผู้มีหน้ามีตาเหล่านี้จึงแบ่งออกเป็นสองค่ายโดยประมาณ แต่ละคนก็อยู่ฝ่ายเดียวกับผู้ที่ตนติดต่อด้วย ทว่าข้าพเจ้ารู้สึกว่า ธรรมชาติของดะอ์วะฮ์ที่ครอบคลุมทุกด้าน ซึ่งเป็นดะอ์วะฮ์แห่งภราดรภาพและความรักใคร่ บังคับให้ข้าพเจ้าต้องติดต่อกับทั้งสองฝ่าย และการติดต่อนั้นต้องเป็นไปอย่างชัดเจนและเปิดเผย ดังนั้น เมื่อข้าพเจ้าเข้าไปในบ้านของผู้นำฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ข้าพเจ้าจะจงใจกล่าวถึงบางสิ่งเกี่ยวกับ

ผู้เป็นคู่แข่งของเขาคนนั้นไม่ได้คิดร้ายต่อเขาเลย มีแต่ความปรารถนาดี และยังกล่าวถึงเขาในทางที่ดีด้วย ทั้งสองฝ่ายมีหน้าที่ต้องร่วมมือกันในสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อบ้านเมืองของตน และอิสลามก็สั่งใช้ในเรื่องนี้ ข้าพเจ้ากล่าวทำนองนี้อยู่เสมอ เมื่อได้ยินผู้ใดกล่าวตำหนิฝ่ายหนึ่งในบ้านของอีกฝ่ายหนึ่ง ข้าพเจ้าก็จะตอบเขาว่า เป็นการดีกว่าที่เขาจะเป็นสื่อกลางแห่งการไกล่เกลี่ยประนีประนอม และไม่ควรนำคำพูดใดไปบอกต่อนอกจากคำพูดที่ช่วยให้เกิดสิ่งนั้น อีกทั้งไม่มีความจำเป็นใดที่จะต้องเข้าไปพัวพันกับการนินทา (ฆีบะฮ์) ซึ่งเป็นบาปใหญ่ เป็นต้น

ไม่ต้องสงสัยเลยว่าคำพูดทั้งหมดนี้ถูกนำไปบอกต่อแก่อีกฝ่ายหนึ่ง ซึ่งน่าเสียดายที่เป็นธรรมเนียมของเมืองเล็ก ๆ และอีกฝ่ายก็ยินดีเมื่อได้ยิน ด้วยวิธีนี้ ข้าพเจ้าจึงได้รับมิตรภาพและความเคารพจากทั้งสองฝ่าย และวิธีนี้ก็มีผลให้ชนชั้นต่าง ๆ มารวมกันอยู่บนการเผยแผ่ของอัล-อิควานเมื่อขบวนการถือกำเนิดขึ้นในเวลาต่อมา

สโมสรต่าง ๆ

ในเวลานั้น ที่อิสมาอีลียะฮ์มีสโมสรคนงานซึ่งก่อตั้งโดยสมาคมสหกรณ์ (ญัมอียะฮ์อัต-ตะอาวุน) ปัจจุบันสโมสรนี้ยังคงดำเนินพันธกิจที่ดีงามในแวดวงสังคมของคนงาน ในสโมสรมีกลุ่มคนหนุ่มที่มีการศึกษาซึ่งต้องการรับฟังและเรียนรู้ นอกจากนี้ยังมีสาขาของสมาคมต่อต้านสิ่งมึนเมา ซึ่งจัดการบรรยายและการสนทนาเกี่ยวกับเป้าหมายดังกล่าว ข้าพเจ้าได้ฉวยโอกาสนี้ติดต่อกับทั้งสองแห่ง และเริ่มบรรยายในเรื่องศาสนา สังคม และประวัติศาสตร์ การบรรยายเหล่านั้นเป็นเหตุให้จิตใจของผู้มีการศึกษาจำนวนมากพร้อมรับการเผยแผ่ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต

กลับสู่ไคโร

แม้ข้าพเจ้าจะทุ่มเทเต็มที่ในการเสริมสร้างแนวคิดนี้และเตรียมจิตใจผู้คนให้พร้อมรับมันที่อิสมาอีลียะฮ์ แต่สิ่งนั้นก็ไม่ได้ขัดขวางข้าพเจ้าจากการติดตามความเคลื่อนไหวและทิศทางของกระแสอิสลามในไคโร ซึ่งในเวลานั้นยังอ่อนแออยู่ ข้าพเจ้าติดต่อกับนิตยสารอัล-ฟัตห์อย่างใกล้ชิด และพยายามอย่างเต็มที่ในการเผยแพร่…

การเผยแผ่นิตยสารนี้ในเมืองอิสมาอีลิยะฮ์ และการเพิ่มจำนวนสมาชิกผู้บอกรับให้มากขึ้น โดยถือว่านิตยสารนี้เป็นลำแสงแห่งรัศมีแรกที่บรรดาผู้ทำงานเพื่อขบวนการอิสลามก้าวเดินไปภายใต้แสงสว่างของมัน

สมาคมยุวชนมุสลิม

ข้าพเจ้ายังคงติดต่อสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับกลุ่มคนหนุ่มที่ข้าพเจ้าเคยรู้จักในกรุงไคโรมาก่อน เราได้ให้สัตยาบันต่อกันว่าจะทำงานเพื่อการเผยแผ่อิสลามโดยทั่วไป

ข้าพเจ้ามีความสุขและปีติยินดียิ่งนัก เมื่อเช้าวันหนึ่งได้อ่านข่าวในหนังสือพิมพ์ว่ามีการประชุมครั้งแรกเพื่อก่อตั้งสมาคมยุวชนมุสลิม (ขออัลลอฮ์ทรงประทานความสำเร็จแก่สมาคมนี้) และได้เลือกท่านอับดุลหะมีด เบก สะอีด ผู้ล่วงลับ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) เป็นประธาน อันเป็นผลมาจากความพยายามของพี่น้องหนุ่มผู้ศรัทธาเหล่านี้ ข้าพเจ้าจำได้ว่าข้าพเจ้าเขียนจดหมายถึงท่านอับดุลหะมีด เบก สะอีด ทันที เพื่อแจ้งความประสงค์ขอเป็นสมาชิกของสมาคม หลังจากนั้นข้าพเจ้าก็ชำระค่าสมาชิกอย่างสม่ำเสมอ และติดตามความเคลื่อนไหวของสมาคม ตลอดจนพัฒนาการและเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นกับสมาคมด้วยความสนใจยิ่ง ข้าพเจ้าได้บรรยายครั้งสำคัญครั้งแรกในกรุงไคโรที่สโมสรของสมาคมบนถนนมัจลิส อัน-นุวาบ ข้าพเจ้าคิดว่าการบรรยายครั้งนั้นใช้หัวข้อว่า "ระหว่างสองอารยธรรม" ข้าพเจ้าเคยและยังคงมีความชื่นชมอย่างสูงต่อบรรดาผู้ก่อตั้งและผู้ทำงานในสมาคม สำหรับความพยายามอันทรงคุณค่าเพื่ออิสลามของพวกเขา ข้าพเจ้ายังคงระลึกถึงบางท่าน เช่น ดร.ยะห์ยา อัด-ดัรดีรี ท่านอาจารย์มะห์มูด อะลี ฟัฎลี ท่านอาจารย์มุหัมมัด อัล-ฆ็อมรอวี ท่านอัส-สัยยิด มุหิบบุดดีน อัล-เคาะฏีบ และท่านอื่น ๆ ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่พวกเขาในนามของอิสลามและมวลมุสลิม

เรื่องหนึ่งที่น่าขบขันคือ หลังจากที่เราย้ายมาอยู่เมืองอิสมาอีลิยะฮ์ได้สี่สิบวัน เราไม่สบายใจที่จะพักอาศัยในบ้านเช่า (เพนชั่น) ต่อไป จึงตัดสินใจเช่าบ้านเป็นของตนเอง บังเอิญเราได้ชั้นบนสุดของบ้านหลังหนึ่ง ซึ่งชั้นกลางของบ้านถูกเช่าเป็นที่ชุมนุมของกลุ่มพลเมืองชาวคริสต์ พวกเขาใช้เป็นทั้งสโมสรและโบสถ์ ส่วนชั้นล่างถูกเช่าเป็นที่ชุมนุมของกลุ่มชาวยิว พวกเขาใช้เป็นทั้งสโมสรและศาสนสถาน ส่วนเราอยู่ชั้นบนสุด ดำรงการละหมาด และใช้ที่พักแห่งนี้เป็นที่ละหมาด ประหนึ่งว่าบ้านหลังนี้เป็นตัวแทนของศาสนาทั้งสาม ข้าพเจ้าไม่เคยลืม "อุมมุชะลูม" ผู้ดูแลศาสนสถานของพวกเขา นางมักเรียกเราทุกคืนวันสะบาโตให้ไปเปิดไฟให้นาง และช่วยนางในการ "จุด…

แสงสว่างและไฟในวันสะบาโต (วันเสาร์)... “เตาน้ำมันก๊าด” และเรามักหยอกล้อนางว่า: พวกท่านจะใช้เล่ห์กลเหล่านี้ซึ่งไม่อาจหลอกอัลลอฮ์ได้ไปอีกนานเท่าใด? หากอัลลอฮ์ทรงห้ามแสงสว่างและไฟแก่พวกท่านในวันเสาร์ดังที่พวกท่านอ้าง แล้วพระองค์ทรงห้ามพวกท่านจากการได้รับประโยชน์จากมันหรือการมองเห็นมันด้วยหรือไม่? นางก็จะกล่าวขอโทษ และการโต้เถียงก็จบลงอย่างสันติ

แรงบันดาลใจจากอิสมาอีลียะฮ์

อิสมาอีลียะฮ์มีแรงบันดาลใจอันน่าประหลาด ค่ายทหารอังกฤษทางทิศตะวันตกของเมืองซึ่งเต็มไปด้วยอานุภาพ อำนาจ ความโอ่อ่า และความยิ่งใหญ่ ปลุกความเศร้าสลดและความเสียใจขึ้นในจิตใจของผู้รักชาติที่หวงแหนแผ่นดินทุกคน และผลักดันเขาให้ทบทวนถึงการยึดครองอันน่ารังเกียจนี้ ถึงหายนะใหญ่หลวงที่มันนำมาสู่อียิปต์ ถึงโอกาสทั้งทางวัตถุและทางจิตใจที่มันทำให้อียิปต์ต้องสูญเสียไป และถึงการที่มันเป็นสิ่งกีดขวางเพียงหนึ่งเดียวที่ขัดขวางการฟื้นตัวและความก้าวหน้าของอียิปต์ อีกทั้งเป็นอุปสรรคอันดับแรกต่อเอกภาพของชาวอาหรับและความเป็นหนึ่งเดียวของบรรดามุสลิมตลอดระยะเวลาหกสิบปี

แล้วยังมีสำนักงานอันหรูหราสง่างาม คือสำนักงานบริหารของบริษัทคลองสุเอซ ด้วยความงดงามตระการตาของมัน ด้วยอำนาจและอิทธิพลของมัน ด้วยการที่มันจ้างชาวอียิปต์และปฏิบัติต่อพวกเขาเยี่ยงผู้ใต้บังคับบัญชาที่ถูกกดขี่ แต่กลับให้เกียรติชาวต่างชาติและยกพวกเขาขึ้นสู่ฐานะของนายและผู้ปกครอง และด้วยการที่สำนักงานนี้ผูกขาดการควบคุมดูแลสาธารณูปโภคทั้งหมดแต่เพียงผู้เดียว ไม่ว่าจะเป็นไฟฟ้า น้ำประปา การรักษาความสะอาด และทุกสิ่งที่เป็นหน้าที่ของสภาเทศบาล ล้วนอยู่ในความดูแลของบริษัท แม้กระทั่งถนนและทางเข้าที่นำไปสู่อิสมาอีลียะฮ์ เมืองอียิปต์แท้ ๆ แห่งนี้ ก็อยู่ในมือของบริษัททั้งสิ้น จะเข้าเมืองได้ก็ต่อเมื่อได้รับอนุญาตจากบริษัท และจะออกได้ก็ต่อเมื่อบริษัทยินยอม

แล้วยังมีบ้านเรือนหรูหราที่กระจายอยู่ทั่วทั้งย่านชาวยุโรป ซึ่งเป็นที่พักอาศัยของพนักงานชาวต่างชาติของบริษัท ตั้งอยู่ตรงข้ามกับที่พักของคนงานชาวอาหรับที่ทั้งคับแคบและต่ำต้อย ส่วนถนนอันสวยงามแม้ในย่านชาวอาหรับเองก็ล้วนติดป้ายที่เขียนด้วยภาษาของการยึดครองทางเศรษฐกิจซึ่งกดทับอยู่บนอกของเมืองนี้เท่านั้น แม้แต่ถนนมัสยิดก็ยังถูกเขียนเช่นนี้... นอกจากนี้ยังมีการจารึกชื่อชาวต่างชาติไว้บนป้ายเหล่านี้ เช่น “เนเกรลลี” “เลอแปร์” “เออเฌนี” เป็นต้น...

ความหมายและความรู้สึกนึกคิดทั้งหมดนี้ได้ผสมผสานและส่งผลต่อจิตใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อผู้ใคร่ครวญได้อยู่ตามลำพังท่ามกลางพุ่มไม้และสวนอันเขียวชอุ่มของเมืองอิสมาอีลียะฮ์ หรือที่ริมทะเลสาบอัตติมซาห์อันงดงาม หรือในใจกลางป่าที่มนุษย์ปลูกขึ้นริมขอบทะเลทราย

เมืองอิสมาอีลียะฮ์ได้ดลใจให้เกิดความหมายมากมาย ซึ่งมีผลอย่างยิ่งต่อการหล่อหลอมทั้งดะอ์วะฮ์และผู้ทำดะอ์วะฮ์

อัลอิควาน อัลมุสลิมูน (ภราดรภาพมุสลิม)

ในเดือนซุลเกาะอ์ดะฮ์ ปี ฮ.ศ. 1347 ตรงกับเดือนมีนาคม ปี ค.ศ. 1928 เท่าที่ข้าพเจ้าจำได้ พี่น้องทั้งหกคนได้มาเยี่ยมข้าพเจ้าที่บ้าน ได้แก่ ฮาฟิซ อับดุลหะมีด, อะหมัด อัลหุศ็อรี, ฟุอาด อิบรอฮีม, อับดุรเราะห์มาน หัสบุลลอฮ์, อิสมาอีล อิซซ์ และซะกี อัลมัฆริบี พวกเขาเป็นผู้ที่ได้รับอิทธิพลจากบทเรียนและการบรรยายที่ข้าพเจ้าเคยแสดงไว้ พวกเขานั่งลงสนทนากับข้าพเจ้า น้ำเสียงของพวกเขาเปี่ยมด้วยพลัง ดวงตาเป็นประกาย และบนใบหน้ามีรัศมีแห่งอีมานและความมุ่งมั่น พวกเขากล่าวว่า

“พวกเราได้ฟัง ได้เข้าใจ และได้รับอิทธิพลแล้ว แต่พวกเราไม่รู้ว่าแนวทางปฏิบัติที่จะนำไปสู่เกียรติของอิสลามและความดีงามของบรรดามุสลิมนั้นเป็นอย่างไร พวกเราเบื่อหน่ายชีวิตเช่นนี้แล้ว ชีวิตแห่งความต่ำต้อยและพันธนาการ ท่านเองก็เห็นว่าชาวอาหรับและมุสลิมในเมืองนี้ไม่มีส่วนใดในสถานะหรือเกียรติยศเลย พวกเขาไม่ได้อยู่สูงไปกว่าฐานะลูกจ้างที่เป็นบริวารของชาวต่างชาติเหล่านี้ พวกเราไม่มีสิ่งใดนอกจากเลือดที่ไหลเวียนอย่างร้อนแรงด้วยเกียรติในเส้นเลือดของพวกเรา ดวงวิญญาณที่ซึมซาบเรืองรองด้วยอีมานและศักดิ์ศรีอยู่ในตัวเรา และเงินเพียงไม่กี่ดิรฮัมจากปัจจัยยังชีพของลูก ๆ ของพวกเรา พวกเราไม่อาจรู้แนวทางสู่การทำงานดังที่ท่านรู้ หรือรู้จักหนทางในการรับใช้มาตุภูมิ ศาสนา และประชาชาติดังที่ท่านรู้จัก สิ่งที่พวกเราต้องการในตอนนี้คือการมอบสิ่งที่พวกเรามีอยู่ให้แก่ท่าน เพื่อที่พวกเราจะได้พ้นจากความรับผิดชอบเบื้องหน้าอัลลอฮ์ และให้ท่านเป็นผู้รับผิดชอบเบื้องหน้าพระองค์แทนพวกเรา ทั้งในเรื่องของพวกเราและในสิ่งที่พวกเราจำเป็นต้องกระทำ แท้จริงกลุ่มชนที่ให้สัญญาต่ออัลลอฮ์ด้วยความบริสุทธิ์ใจว่าจะมีชีวิตอยู่เพื่อศาสนาของพระองค์ และตายในหนทางของพระองค์ โดยไม่ได้มุ่งหวังสิ่งใดนอกจากพระพักตร์ของพระองค์ ย่อมคู่ควรแก่ชัยชนะ แม้จำนวนของพวกเขาจะน้อยและกำลังอาวุธยุทโธปกรณ์ของพวกเขาจะอ่อนด้อยก็ตาม”

ถ้อยคำอันจริงใจนี้ส่งผลอย่างลึกซึ้งต่อจิตใจของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าไม่อาจปัดความรับผิดชอบต่อภาระที่ได้รับมอบหมายมาได้ เพราะมันคือสิ่งที่ข้าพเจ้าเรียกร้องเชิญชวน สิ่งที่ข้าพเจ้าทำงานเพื่อมัน และสิ่งที่ข้าพเจ้าพยายามรวบรวมผู้คนให้มาอยู่บนแนวทางนั้น ข้าพเจ้าจึงกล่าวแก่พวกเขาด้วย…

…ด้วยความซาบซึ้งอย่างลึกซึ้งว่า “ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนพวกท่าน และทรงประทานความจำเริญแก่เจตนาที่ดีงามนี้ และขอพระองค์ทรงชี้นำเราสู่การงานที่ดีงาม ซึ่งเป็นที่พอพระทัยของอัลลอฮ์และยังประโยชน์แก่ผู้คน หน้าที่ของเราคือการลงมือทำ ส่วนความสำเร็จนั้นอยู่ที่อัลลอฮ์ ดังนั้นเราจงให้สัตยาบันต่ออัลลอฮ์ว่าเราจะเป็นทหารเพื่อการเผยแผ่อิสลาม ซึ่งในนั้นคือชีวิตของมาตุภูมิและเกียรติของประชาชาติ!”

แล้วนั่นก็คือสัตยาบัน…

และนั่นคือคำสาบานว่าเราจะใช้ชีวิตเป็นพี่น้องกัน ทำงานเพื่ออิสลาม และต่อสู้ในหนทางของพระองค์

แล้วคนหนึ่งในพวกเขาก็กล่าวว่า “เราจะเรียกตัวเองว่าอะไร? เราจะเป็นสมาคม สโมสร ฏ็อรีเกาะฮ์ (คณะศูฟี) หรือสหภาพ เพื่อจะได้มีรูปแบบที่เป็นทางการหรือไม่?” ข้าพเจ้าตอบว่า “ไม่ใช่ทั้งอย่างนี้และอย่างนั้น ปล่อยเรื่องรูปแบบและพิธีการไปเถิด ให้สิ่งแรกและรากฐานของการรวมตัวของเราคือ แนวคิด จิตวิญญาณ และการปฏิบัติ เราเป็นพี่น้องกันในการรับใช้อิสลาม ดังนั้นเราก็คือ ‘อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน’ (ภราดรภาพมุสลิม)” ชื่อนี้เกิดขึ้นมาอย่างฉับพลัน… และได้กลายเป็นที่เลื่องลือ… และแล้วกลุ่มแรกของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนก็ถือกำเนิดขึ้นจากบุคคลทั้งหกนี้ บนแนวคิดนี้ ในรูปแบบนี้ และด้วยชื่อนี้

โรงเรียนอัต-ตะฮ์ซีบ (โรงเรียนขัดเกลาจิตใจ)

จากนั้นเราได้ปรึกษาหารือกันถึงสถานที่ประชุมและสิ่งที่เราจะทำในนั้น ในที่สุดเราก็ตกลงกันว่าจะเช่าห้องเล็ก ๆ ที่เรียบง่ายห้องหนึ่งบนถนนฟารูก ในสำนักเรียนของเชคอะลี อัช-ชะรีฟ ในราคาเดือนละ 60 กิรช์ เพื่อเก็บอุปกรณ์ของเราและใช้จัดการประชุมเฉพาะของเรา โดยเรามีสิทธิ์ใช้อุปกรณ์ของสำนักเรียนหลังจากที่นักเรียนกลับไปแล้ว ตั้งแต่เวลาอัศรีจนถึงกลางคืน และสถานที่แห่งนี้ถูกเรียกว่า “โรงเรียนอัต-ตะฮ์ซีบ” ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

หลักสูตรของโรงเรียนคือการศึกษาอิสลาม ซึ่งมีแก่นหลักคือ การแก้ไขการอ่านอัลกุรอานให้ถูกต้อง เพื่อให้พี่น้องที่สังกัดโรงเรียนนี้ และในขณะเดียวกันก็สังกัดงานเผยแผ่ด้วย สามารถอ่านอัลกุรอานได้ตามหลักตัจญ์วีด จากนั้นคือการพยายามท่องจำอายะฮ์และซูเราะฮ์ต่าง ๆ แล้วอธิบายอายะฮ์และซูเราะฮ์เหล่านั้นและตัฟซีรอย่างเหมาะสม จากนั้นคือการท่องจำหะดีษบางบทพร้อมทั้งอธิบายเช่นเดียวกัน การแก้ไขอะกีดะฮ์และอิบาดะฮ์ให้ถูกต้อง การทำความรู้จักกับเคล็ดลับของบทบัญญัติและมารยาททั่วไปของอิสลาม การศึกษาประวัติศาสตร์อิสลาม ชีวประวัติของบรรพชนผู้ทรงคุณธรรม (อัส-สะลัฟ อัศ-ศอลิห์) และชีวประวัติของท่านนบี ﷺ ในรูปแบบที่เรียบง่าย โดยมุ่งเน้นด้านการปฏิบัติและด้านจิตวิญญาณ ตลอดจนการฝึกฝนผู้ที่มีความสามารถในด้านการปราศรัยและการเผยแผ่ ให้ได้รับการฝึกฝน…

ในด้านวิชาการ ด้วยการท่องจำบทร้อยกรองและร้อยแก้วเท่าที่สามารถทำได้ รวมถึงเนื้อหาสาระของการดะอ์วะฮ์ และในด้านการปฏิบัติ ด้วยการมอบหมายให้พวกเขาทำหน้าที่สอนและบรรยายในแวดวงนี้ก่อน แล้วจึงขยายไปสู่แวดวงที่กว้างกว่านั้นในเวลาต่อมา บนพื้นฐานของแนวทางนี้เองที่กลุ่มแรกของอิควานุลมุสลิมีนได้รับการอบรมบ่มเพาะ ซึ่งเมื่อสิ้นปีการศึกษา "1927–1928" มีจำนวนถึงเจ็ดสิบคนหรือมากกว่านั้นเล็กน้อย ทั้งนี้ แนวทางการสอนดังกล่าวก็มิใช่ทั้งหมดของการอบรม

ปัจจัยที่ทรงพลังที่สุดในการก่อร่างสร้างญะมาอะฮ์นี้คือคุณค่าของการอบรมเชิงปฏิบัติที่หล่อหลอมอยู่ในจิตใจของพวกเขา ผ่านการคลุกคลีกัน การปฏิบัติตนในชีวิตจริง ความรักใคร่และความผูกพันระหว่างกัน การร่วมมือช่วยเหลือกันอย่างสมบูรณ์ในกิจการต่าง ๆ ของชีวิต และความพร้อมของจิตใจที่จะน้อมรับความดีงามที่มีอยู่ในสิ่งเหล่านั้น

ข้าพเจ้าจำได้ว่า ครั้งหนึ่งข้าพเจ้าได้เข้าไปหาพี่น้องอัส-ซัยยิด อบุสสุอูด ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาเขา ซึ่งเป็นพ่อค้าขายของเบ็ดเตล็ด แล้วเห็นพี่น้องมุศฏอฟา ยูสุฟ กำลังซื้อ "น้ำหอมขวดหนึ่ง" จากเขา ฝ่ายผู้ซื้อต้องการจ่ายสิบกิรช์ แต่ฝ่ายผู้ขายปฏิเสธที่จะรับเกินกว่าแปดกิรช์ และทั้งสองฝ่ายต่างไม่ยอมถอยจากจุดยืนของตน ภาพที่เห็นนี้สร้างความประทับใจอย่างลึกซึ้งยิ่งในจิตใจของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจึงเข้าไปไกล่เกลี่ยและขอดูใบเสร็จการซื้อ ก็พบว่าราคาต้นทุนที่พี่น้องสะอีด ซัยยิด อบุสสุอูด ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาเขา ซื้อมานั้น เป็นราคาเดียวกับที่เขาต้องการขายให้พี่น้องของเขา คือ "หนึ่งโหลราคาเก้าสิบหกกิรช์"

ข้าพเจ้าจึงกล่าวแก่เขาว่า "พี่น้องเอ๋ย หากท่านไม่ได้กำไรจากมิตรสหายของท่าน และศัตรูของท่านก็ไม่ซื้อของจากท่าน แล้วท่านจะเลี้ยงชีพได้อย่างไร?" เขาตอบว่า "ระหว่างฉันกับพี่น้องของฉันไม่มีความแตกต่างกันเลย และฉันยินดีที่เขาจะยอมรับสิ่งนี้จากฉัน" ข้าพเจ้าจึงกล่าวแก่พี่น้องมุศฏอฟาว่า "แล้วทำไมท่านไม่ยอมรับน้ำใจของพี่น้องท่านเล่า?" เขาตอบว่า "ถ้าฉันซื้อจากข้างนอกยังต้องจ่ายสิบกิรช์ พี่น้องของฉันก็สมควรได้รับส่วนเพิ่มนี้มากกว่า และหากฉันรู้ว่าเขาจะยอมรับมากกว่านี้ ฉันก็จะเพิ่มให้อีก" ในที่สุด ด้วยการไกล่เกลี่ย เราก็ตกลงกันได้ที่เก้ากิรช์

เรื่องนี้มิใช่เรื่องของเงินหนึ่งหรือสองกิรช์ หากแต่เป็นเรื่องของคุณค่าทางจิตใจเช่นนี้ ซึ่งหากแพร่หลายในหมู่ผู้คน ผู้คนได้สัมผัสรับรู้ และมันได้ครอบครองจิตใจของพวกเขาแล้ว ปัญหาทั้งในระดับปัจเจกบุคคล ระดับสังคม และระดับโลกย่อมคลี่คลายลงได้ และผู้คนก็จะใช้ชีวิตอย่างมีความสุขและปลอดภัย

เมื่อพี่น้องเหล่านี้รู้ว่าพี่น้องคนหนึ่งของพวกเขาตกงาน ก็มีมากกว่าสิบคนมาหา แต่ละคนแยกกันมากระซิบข้างหูเพื่อเสนอเงินทุกบาททุกสตางค์ที่ตนเก็บสะสมไว้ ให้พี่น้องที่ตกงานผู้นั้นนำไปเป็นทุนทำมาหากิน ข้าพเจ้ารับความช่วยเหลือจากบางคนก็พอ และขอบคุณคนอื่น ๆ พวกเขาจึงกลับไปด้วยความเสียดายที่พลาดโอกาสได้รับความดีงามจากการช่วยเหลือในครั้งนี้

ตัวอย่างจากการกระทำของคนรุ่นแรก

พี่น้องเหล่านี้เป็นแบบอย่างอันงดงามและเป็นตัวอย่างที่ดีของการยึดมั่นในบทบัญญัติของอิสลามอันเที่ยงตรงในทุกการกระทำของพวกเขา ทั้งคำพูดและการกระทำของพวกเขาล้วนสะท้อนจริยธรรมและความรู้สึกนึกคิดแบบอิสลาม ไม่ว่าจะเป็นในหมู่พวกเขาเองหรือกับผู้คนอื่น ๆ

มงซิเออร์โซลองต์ หัวหน้าวิศวกรของคลอง (สุเอซ) และหัวหน้าแผนกเซกชัน ได้เรียกพี่น้องฮาฟิซมาซ่อมเครื่องเรือนไม้บางชิ้นที่บ้านของเขา แล้วถามว่าจะคิดค่าแรงเท่าไร ฮาฟิซตอบว่า 130 เกิรช์ มงซิเออร์โซลองต์จึงพูดเป็นภาษาอาหรับว่า "แกมันขโมย" พี่น้องผู้นั้นข่มใจไว้และถามกลับอย่างสงบว่า "เพราะเหตุใดหรือ?" เขาตอบว่า "เพราะแกเอาเกินกว่าสิทธิ์ของแก" ฮาฟิซจึงกล่าวว่า "ข้าพเจ้าจะไม่เอาอะไรจากท่านเลย แต่ถึงกระนั้น ท่านก็สามารถถามวิศวกรคนใดคนหนึ่งที่เป็นผู้ใต้บังคับบัญชาของท่านได้ หากเขาเห็นว่าข้าพเจ้าเรียกค่าแรงเกินกว่าที่สมควร โทษของข้าพเจ้าก็คือทำงานนี้ให้ฟรี แต่หากเขาเห็นว่าข้าพเจ้าเรียกน้อยกว่าที่ควรจะเรียก ข้าพเจ้าก็จะยกส่วนที่เกินนั้นให้ท่าน"

ชายผู้นั้นก็เรียกวิศวกรคนหนึ่งมาถามจริง ๆ วิศวกรประเมินว่างานนี้ควรได้ค่าแรง 200 เกิรช์ มงซิเออร์โซลองต์จึงได้รู้ความจริง และสั่งให้พี่น้องฮาฟิซเริ่มลงมือทำงาน ฮาฟิซตอบว่า "ข้าพเจ้าจะทำ แต่ท่านได้ดูหมิ่นข้าพเจ้า ท่านจึงต้องขอโทษและถอนคำพูดของท่าน" ชายผู้นั้นโกรธจัด นิสัยฉุนเฉียวแบบฝรั่งเศสครอบงำเขา และความหยิ่งยโสพาให้เขาดื้อดึงในความผิด เขากล่าวว่า "แกจะให้ฉันขอโทษแกงั้นหรือ แกเป็นใครกัน?! ต่อให้เป็นกษัตริย์ฟุอาดเอง ฉันก็จะไม่ขอโทษ"

ฮาฟิซกล่าวด้วยความสงบอีกเช่นกันว่า "นี่เป็นความผิดอีกข้อหนึ่งนะ มงซิเออร์โซลองต์ ท่านอยู่ในประเทศของกษัตริย์ฟุอาด มารยาทของผู้เป็นแขกและการสำนึกในบุญคุณย่อมบังคับให้ท่านไม่พูดเช่นนี้ และข้าพเจ้าไม่อนุญาตให้ท่านเอ่ยพระนามของพระองค์ เว้นแต่ด้วยความสุภาพและความเคารพทุกประการ" แล้วชายผู้นั้นก็ปล่อยเขาไว้และเดินไปมาในห้องโถงอันกว้างขวาง มือทั้งสองล้วงอยู่ในกระเป๋ากางเกง ส่วนฮาฟิซก็วางเครื่องมือลง นั่งบนเก้าอี้และเท้าแขนบนโต๊ะ และแล้วก็ปกคลุม…

ช่วงเวลานั้นเงียบงัน ไม่มีเสียงใดแทรกนอกจากเสียงฝีเท้าของมสิเยอผู้กำลังทั้งเดือดดาลและสับสน ครู่ต่อมาเขาเดินเข้ามาหาฮาฟิซแล้วกล่าวว่า “สมมุติว่าฉันไม่ขอโทษคุณ คุณจะทำอย่างไร?” ฮาฟิซตอบว่า “เรื่องนี้ง่ายนิดเดียว ผมจะเขียนรายงานไปยังกงสุลของพวกคุณที่นี่และสถานเอกอัครราชทูตของพวกคุณก่อน จากนั้นจึงส่งไปยังคณะกรรมการบริหารบริษัทคลองสุเอซที่ปารีส แล้วก็หนังสือพิมพ์ฝรั่งเศสทั้งในประเทศและต่างประเทศ หลังจากนั้นผมจะคอยดักรอกรรมการทุกคนที่เดินทางมา แล้วร้องเรียนเรื่องของคุณต่อเขา หากหลังจากนั้นผมยังไม่ได้รับสิทธิของผม ผมก็สามารถหยามหน้าคุณกลางถนนต่อหน้าผู้คนได้ และด้วยวิธีนั้นผมก็จะได้สิ่งที่ผมต้องการ อย่าคาดหวังว่าผมจะไปร้องเรียนคุณต่อรัฐบาลอียิปต์ซึ่งพวกคุณได้พันธนาการไว้ด้วยโซ่ตรวนแห่งสิทธิพิเศษของชาวต่างชาติอันอยุติธรรม แต่ผมจะไม่หยุดจนกว่าจะได้สิทธิของผมคืนมา ไม่ว่าด้วยวิธีใดก็ตาม”

ชายผู้นั้นกล่าวว่า “ดูเหมือนว่าฉันกำลังพูดอยู่กับ ‘ทนายความ ไม่ใช่ช่างไม้’ คุณไม่รู้หรือว่าฉันเป็นหัวหน้าวิศวกรแห่งคลองสุเอซ แล้วคุณคิดได้อย่างไรว่าฉันจะขอโทษคุณ?” ฮาฟิซตอบว่า “แล้วคุณไม่รู้หรือว่าคลองสุเอซอยู่ในแผ่นดินบ้านเกิดของผม ไม่ใช่ของคุณ และการที่พวกคุณยึดครองมันอยู่นั้นเป็นเพียงชั่วคราว มันจะสิ้นสุดลงแล้วกลับคืนมาเป็นของพวกเรา เมื่อนั้นคุณและคนอย่างคุณก็จะกลายเป็นลูกจ้างของพวกเรา แล้วคุณคิดได้อย่างไรว่าผมจะยอมสละสิทธิของผมให้แก่คุณ?”

ชายผู้นั้นหันกลับไปเดินไปมาเหมือนเดิม ผ่านไปครู่หนึ่งเขาก็กลับมาอีกครั้ง ใบหน้าของเขาเต็มไปด้วยร่องรอยของความหวั่นไหว เขาทุบโต๊ะด้วยมืออย่างแรงหลายครั้งพลางกล่าวว่า “ฉันขอโทษ ฮาฟิซ ฉันขอถอนคำพูด” พี่น้องฮาฟิซจึงลุกขึ้นอย่างสงบเยือกเย็นและกล่าวว่า “ขอบคุณครับ มสิเยอซอลันต์” แล้วเขาก็ลงมือทำงานต่อจนเสร็จ

เมื่องานเสร็จสิ้น มสิเยอซอลันต์ได้มอบเงินให้เขาหนึ่งร้อยห้าสิบกิรช์ เขารับไว้เพียงหนึ่งร้อยสามสิบกิรช์และคืนให้ยี่สิบกิรช์ มสิเยอจึงกล่าวว่า “รับไว้เถอะ ถือเป็น ‘ทิป’” เขาตอบว่า “ไม่ ไม่ครับ ผมจะไม่รับเกินสิทธิของผม เพราะผมจะกลายเป็น ‘ขโมย’” ชายผู้นั้นประหลาดใจและกล่าวว่า “ฉันสงสัยจริงๆ ว่าทำไมช่างชาวอาหรับทุกคนจึงไม่เป็นอย่างคุณ คุณคือ ‘ครอบครัวของมุฮัมมัด ﷺ’” ฮาฟิซตอบว่า “มสิเยอซอลันต์ มุสลิมทุกคนล้วนเป็น ‘ครอบครัวของมุฮัมมัด ﷺ’ แต่หลายคนในหมู่พวกเขาไปคลุกคลีกับพวก ‘คอวาญะฮ์’ (ชาวต่างชาติ) และเลียนแบบพวกเขา จนศีลธรรมของพวกเขาเสื่อมเสีย” ชายผู้นั้นไม่ได้ตอบอะไรมากไปกว่าการยื่นมือมาจับมือพลางกล่าวว่า “ขอบคุณ ขอบคุณ ขอให้ความดีของคุณทวีขึ้น” ซึ่งนั่นก็เป็นการอนุญาตให้เขากลับไปได้

ส่วนพี่น้องหะซัน มุรซี ทำงานอยู่กับคอวาญะฮ์มานิโอ เขาผลิตตู้วิทยุที่เป็นแบบอย่างชั้นยอด ในเวลานั้นตู้วิทยุหนึ่งตู้มีต้นทุนประมาณหนึ่งปอนด์ แล้ววันหนึ่งก็มีคอวาญะฮ์คนหนึ่งมา

ซึ่งเป็นหนึ่งในเพื่อนของมานิโย ได้มาต่อรองกับพี่น้องหะซันให้ทำหีบบางใบให้เขาในราคาครึ่งหนึ่ง โดยมีเงื่อนไขว่าจะต้องไม่บอกเรื่องนี้แก่คอวาญะฮ์มานิโย พี่น้องหะซันจะได้ประโยชน์จากครึ่งหนึ่งที่เขารับไป ส่วนคอวาญะฮ์ผู้นี้ก็จะได้ประโยชน์จากอีกครึ่งหนึ่งที่เหลือ มานิโยไว้วางใจพี่น้องหะซันอย่างเต็มที่ และได้มอบวัตถุดิบและเครื่องมือทั้งหมดในร้านไว้ในความดูแลของเขา เพื่อนของมานิโยต้องการฉวยประโยชน์จากความไว้วางใจนี้ แต่พี่น้องหะซันได้ให้บทเรียนด้านจริยธรรมอันรุนแรงแก่เขา และกล่าวกับเขาว่า “แท้จริงอิสลามและทุกศาสนาในโลกนี้ล้วนห้ามการทรยศหักหลัง แล้วจะเป็นอย่างไรกับคนที่ไว้วางใจเราถึงเพียงนี้ ฉันประหลาดใจจริง ๆ ที่ท่านเป็นเพื่อนของเขา เป็นคนชาติเดียวกันและศาสนาเดียวกันกับเขา แต่กลับคิดจะทรยศเขา และยังพยายามชักจูงให้ฉันทำเช่นนั้นด้วย นี่แน่ะท่าน ท่านจะต้องสำนึกเสียใจต่อความคิดที่ผิดนี้ และขอให้มั่นใจได้ว่าฉันจะไม่บอกคอวาญะฮ์มานิโยถึงการกระทำของท่านครั้งนี้ เพื่อจะไม่ทำลายมิตรภาพระหว่างท่านทั้งสอง แต่มีเงื่อนไขว่าท่านต้องให้สัญญากับฉันอย่างจริงใจว่าจะไม่หวนกลับไปทำเช่นนี้อีก”

แต่คอวาญะฮ์ผู้นี้เป็นคนต่ำทราม เขาจึงกล่าวกับพี่น้องหะซันว่า “ถ้าอย่างนั้น ฉันจะบอกคอวาญะฮ์มานิโยว่าท่านนั่นแหละที่เป็นคนเสนอข้อเสนอนี้แก่ฉัน และเขาจะเชื่อฉันอย่างไม่ต้องสงสัย เพราะเขาเชื่อถือคำพูดของฉันอย่างเต็มที่ ผลที่ตามมาก็คือท่านจะถูกไล่ออกจากงาน และสูญเสียฐานะที่ท่านได้รับจากเขา ดังนั้นจะเป็นการดีกว่าสำหรับท่านที่จะตกลงกับฉันและทำตามที่ฉันต้องการ” พี่น้องหะซันโกรธและกล่าวกับเขาว่า “จงทำตามที่ท่านต้องการเถิด และการตอบแทนของท่านจะเป็นความอัปยศ อินชาอัลลอฮ์”

ชายผู้นั้นได้ทำตามคำขู่ของเขา มานิโยจึงมาสอบสวนเรื่องนี้ แล้วแสงแห่งสัจธรรมก็กวาดล้างความมืดมิดแห่งความเท็จ พี่น้องหะซันได้เล่าเรื่องราวทั้งหมดแก่เขา และชายผู้นั้น (มานิโย) ไม่สงสัยในความสัตย์จริงของเขาเลยแม้แต่น้อย เขาขับไล่เพื่อนผู้ทรยศคนนั้นไปและตัดความสัมพันธ์กับเขา และได้ขึ้นเงินเดือนให้แก่พี่น้องหะซันเป็นการตอบแทนความซื่อสัตย์ของเขา

إِنِّىٓ أَخَافُ ٱللَّهَ رَبَّ ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿٢٨﴾

และนี่คือพี่น้องอับดุลอะซีซ ฆุลามุนนะบี ชาวอินเดีย ผู้ทำงานเป็น “ช่างตัดเสื้อ” ในค่ายทหารอังกฤษ ภรรยาของนายทหารระดับสูงคนหนึ่งได้เรียกเขาไปทำงานบางอย่างตามอาชีพของเขานอกค่าย เพื่อจะได้อยู่กับเขาตามลำพังในบ้าน และยั่วยวนเขาด้วยสิ่งเย้ายวนทุกรูปแบบ แต่เขากลับตักเตือนและให้คำแนะนำแก่นาง จากนั้นก็ทำให้นางเกรงกลัวและห้ามปรามนาง นางขู่ว่าจะพลิกเรื่องกล่าวหาเขาในบางครั้ง และเล็งปืนพกไปที่หน้าอกของเขาในอีกบางครั้ง ถึงกระนั้นเขาก็ไม่หวั่นไหวไปจากจุดยืนของตนเลย โดยกล่าวว่า “แท้จริงฉันกลัวอัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก” ช่างเป็นภาพที่งดงามและน่าขันในเวลาเดียวกัน เมื่อนางพยายามทำให้เขาเชื่ออย่างดื้อดึงว่านางตัดสินใจจะฆ่าเขาแล้ว และจะแก้ตัวในเรื่องนี้ว่าเขาบุกเข้ามาทำร้ายนางในบ้านและพยายามล่วงเกินนาง แล้วนางก็เล็งปืนพกไปที่เขา เขาจึงหลับตาลง

لا إله إلا الله محمد رسول الله

และเขาก็ร้องตะโกนออกมาด้วยความเชื่อมั่นว่า "ลาอิลาฮะอิลลัลลอฮ์ มุฮัมมะดุรเราะซูลุลลอฮ์" เสียงตะโกนนั้นทำให้นางตกใจ ปืนพกหล่นลงพื้น และนางก็จนปัญญา ไม่เห็นทางอื่นใดนอกจากต้องใช้มือทั้งสองข้างผลักเขาออกไปข้างนอก จากนั้นเขาก็วิ่งไม่หยุดจนถึงที่ทำการของอัล-อิควานุลมุสลิมูน

مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِى ٱلسَّمَآءِ ﴿٢٤﴾ تُؤْتِىٓ أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍۭ بِإِذْنِ رَبِّهَا ۗ وَيَضْرِبُ ٱللَّهُ ٱلْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ ﴿٢٥﴾

พี่น้องเหล่านั้นเป็นเช่นนี้ และเรื่องราวทำนองนี้ของพวกเขายังมีอีกมาก ด้วยเหตุนี้อัลลอฮ์จึงทรงประทานความจำเริญแก่ดะอ์วะฮ์ที่หัวใจเช่นนี้ได้รับแสงสว่างจากมัน และอัลลอฮ์ผู้ทรงยิ่งใหญ่ตรัสไว้จริงแท้ว่า «และอุปมาถ้อยคำที่ดีนั้นเปรียบเสมือนต้นไม้ที่ดี รากของมันหยั่งมั่นคง และกิ่งก้านของมันสูงเสียดฟ้า มันให้ผลทุกฤดูกาลด้วยอนุมัติแห่งพระผู้อภิบาลของมัน และอัลลอฮ์ทรงยกอุปมาต่าง ๆ แก่มนุษย์ เพื่อพวกเขาจะได้รำลึก» (ซูเราะฮ์อิบรอฮีม 14:24-25)

เมื่อถึงช่วงปิดภาคเรียน ข้าพเจ้าใช้เวลาส่วนหนึ่งอยู่ที่ไคโร และอีกส่วนหนึ่งอยู่ที่อัล-มะห์มูดียะฮ์ ในช่วงเวลานี้ สมาคมอัล-หะศอฟียะฮ์ที่อัล-มะห์มูดียะฮ์เริ่มปรับเปลี่ยนทั้งรูปแบบและเป้าหมายไปสู่รูปลักษณ์ใหม่ที่ดะอ์วะฮ์ได้ก่อรูปขึ้นแล้วที่อิสมาอีลียะฮ์ นั่นคือรูปแบบของ "อัล-อิควานุลมุสลิมูน" เมื่อสิ้นสุดช่วงปิดภาคเรียน ข้าพเจ้าก็กลับไปยังอิสมาอีลียะฮ์ ปีการศึกษาที่สองจึงเป็นปีที่เต็มไปด้วยเรื่องแปลก ๆ และเหตุการณ์มากมาย ทั้งที่เป็นเรื่องส่วนตัวและที่เกี่ยวข้องกับดะอ์วะฮ์

สู่แคว้นหิญาซ

ตลอดช่วงเวลาเหล่านี้ ความสัมพันธ์ระหว่างข้าพเจ้ากับสมาคมยุวมุสลิม (ญัมอียะฮ์อัช-ชุบบาน อัล-มุสลิมีน) ไม่เคยขาดหาย ข้าพเจ้าส่งรายงานและข้อสังเกตต่าง ๆ ไปให้สมาคมอยู่เป็นจำนวนมาก ผู้ดำเนินงานสมาคมเองก็ตระหนักดีถึงสายสัมพันธ์ทางจิตวิญญาณที่ผูกพันพวกเราไว้ แม้ข้าพเจ้าจะอยู่ห่างไกลจากไคโรก็ตาม ตัวอย่างหนึ่งคือ ท่านเชค หาฟิซ วะฮ์บะฮ์ ที่ปรึกษาของสมเด็จพระราชาธิบดีอิบนุ อาล สะอูด ได้เดินทางมายังไคโรเพื่อขอให้กระทรวงศึกษาธิการส่งครูจำนวนหนึ่งไปยังหิญาซ เพื่อสอนในสถาบันการศึกษาที่เพิ่งก่อตั้งขึ้นที่นั่น ขณะนั้นรัฐบาลอียิปต์ยังไม่ให้การรับรองรัฐบาลซาอุดีอาระเบีย ทั้งนี้เป็นไปตามนโยบายของอังกฤษที่คอยแบ่งแยกระหว่างสองพี่น้องอยู่เสมอ ในขณะที่ประชาชนชาวอียิปต์ทั้งมวลต่างคัดค้านสภาพอันผิดปกตินี้ และชนชั้นผู้มีการศึกษามองการฟื้นฟูครั้งใหม่ของหิญาซว่าเป็นความหวังและความใฝ่ฝันประการหนึ่งของพวกเขา ท่านเชค หาฟิซ วะฮ์บะฮ์ จึงติดต่อสมาคมยุวมุสลิมเพื่อให้ช่วยคัดเลือกครู แล้วท่านซัยยิด มุฮิบบุดดีน อัล-เคาะฏีบ ก็ได้ติดต่อมายังข้าพเจ้า

…และท่านได้พูดคุยกับข้าพเจ้าในเรื่องนี้ ข้าพเจ้าจึงตอบตกลงในหลักการ หลังจากนั้นท่านอาจารย์มะห์มูด อะลี ฟัฎลี เลขาธิการสมาคมยุวชนมุสลิมในขณะนั้น ได้เขียนจดหมายฉบับนี้ถึงข้าพเจ้า ลงวันที่ 13/10/28 ว่า

“เรียน คุณบันนา เอฟเฟนดี ที่รัก ข้าพเจ้าขอมอบสลามและคำคารวะอันบริสุทธิ์ที่สุดแด่ท่าน และหวังว่าท่านจะสบายดี ก่อนหน้านี้ท่านอาจารย์มุหิบบุดดีน อัล-เคาะฏีบ ได้พูดคุยกับท่านเรื่องการไปสอนหนังสือที่แคว้นหิญาซแล้ว บัดนี้อับดุลหะมีด เบก สะอีด ได้ส่งข่าวมายังเรา เพื่อแจ้งให้ท่านเขียนคำร้องถึงรัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการ ‘โดยยื่นผ่านทางโรงเรียน’ ระบุความประสงค์ของท่านที่จะเข้าสอนที่โรงเรียนสถาบันซาอุดีในนครมักกะฮ์ โดยให้กระทรวงสงวนตำแหน่งของท่านในอียิปต์ไว้ และให้เงินเพิ่มพิเศษแก่ท่านเมื่อกลับมา เช่นเดียวกับพี่น้องคนอื่น ๆ ของท่าน ข้าพเจ้าหวังว่าท่านจะรีบส่งคำร้องมาโดยเร็ว เพื่อจะได้นำเสนอต่อคณะรัฐมนตรีได้ทันที ท้ายนี้ โปรดรับคำคารวะอย่างสูงยิ่งของข้าพเจ้า”

หลังจากนั้นข้าพเจ้าได้รับจดหมายฉบับต่อไปนี้จาก ดร.ยะห์ยา อัด-ดัรดีรี ผู้ตรวจการทั่วไปของสมาคม ลงวันที่ 6 พฤศจิกายน ค.ศ. 1928 ซึ่งหลังจากคำขึ้นต้นแล้วมีใจความว่า “ทั้งนี้ ขอเรียนเชิญท่านโปรดมาพบในวันพฤหัสบดีที่จะถึงนี้ เวลา 19.00 น. ณ สำนักงานหนังสือพิมพ์ เพื่อพบกับท่านผู้ทรงเกียรติ อาจารย์ชัยค์หาฟิซ วะฮ์บะฮ์ ที่ปรึกษาของสมเด็จพระราชาอิบนุ อาล สะอูด เพื่อตกลงกับท่านในเรื่องการเดินทางและเงื่อนไขการปฏิบัติงานสอนที่สถาบันซาอุดีในนครมักกะฮ์ ระหว่างรอการให้เกียรติมาพบของท่าน โปรดรับคำคารวะอันเปี่ยมล้นและความนับถืออย่างสูงสุดของข้าพเจ้า”

เมื่อถึงเวลานัดเราก็ได้พบกัน เงื่อนไขที่สำคัญที่สุดที่ข้าพเจ้าวางไว้ต่อหน้าท่านชัยค์หาฟิซก็คือ ข้าพเจ้าจะต้องไม่ถูกถือว่าเป็นเพียงข้าราชการที่รับคำสั่งมาปฏิบัติเท่านั้น หากแต่เป็นผู้มีอุดมการณ์ ซึ่งทำงานเพื่อให้อุดมการณ์นั้นได้พบเวทีอันเหมาะสมในรัฐที่เพิ่งก่อตั้งขึ้นใหม่ ซึ่งเป็นความหวังหนึ่งของอิสลามและมุสลิม เป็นรัฐที่มีคำขวัญว่าจะปฏิบัติตามคัมภีร์ของอัลลอฮ์และซุนนะฮ์ของเราะซูลของพระองค์ และยึดแนวทางของบรรพชนผู้ทรงคุณธรรม (อัส-สะลัฟ อัศ-ศอลิหฺ) อย่างเคร่งครัด ส่วนเรื่องอื่นนอกเหนือจากนั้น ไม่ว่าจะเป็นเงินเดือน สิทธิประโยชน์ทางวัตถุ และสิ่งที่เกี่ยวข้อง ข้าพเจ้ามิได้นำมาเป็นประเด็นพูดคุยระหว่างเราเลย ท่านแสดงความยินดีต่อเจตนารมณ์เช่นนี้ และสัญญากับข้าพเจ้าว่าจะไปพบรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศเพื่อหารือในเรื่องนี้ แล้วจะแจ้งให้ข้าพเจ้าทราบ

ข้าพเจ้าเดินทางกลับไปยังอิสมาอีลียะฮ์ แล้วท่านชัยค์ก็ได้เขียนจดหมายฉบับนี้ถึงข้าพเจ้า ลงวันที่ 12 พฤศจิกายน ค.ศ. 1928 ว่า “เรียน ท่านอาจารย์หะซัน อัล-บันนา ที่รัก ด้วยความคารวะและความนับถือ ต่อจากนั้น วันนี้ข้าพเจ้าได้พบกับฯพณฯ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ และได้พูดคุยกับท่านในเรื่องที่เกี่ยวกับกรณีของท่านแล้ว ท่านแจ้งแก่ข้าพเจ้าว่า…

ท่านเห็นว่าควรให้ท่านไปพบกับเขา เพื่อที่เขาจะได้มอบหนังสือถึงรัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งพร้อมเต็มที่ที่จะช่วยเหลือท่านและข้าราชการทุกคนที่ประสงค์จะเดินทาง โปรดรับความเคารพอย่างสูงยิ่งจากข้าพเจ้า”..

ข้าพเจ้าจึงเดินทางมาจากอัล-อิสมาอีลียะฮ์ และได้พบกับท่านผู้ทรงเกียรติ คือรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศ ท่านได้ติดต่อไปยังรัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งข้าพเจ้าคิดว่าในเวลานั้นคืออะห์มัด บาชา ลุฏฟี แต่ไม่พบตัว ข้าพเจ้าจึงกลับไปยังอัล-อิสมาอีลียะฮ์ ส่วนท่านชัยค์หาฟิซก็ยังคงพยายามต่อไป แต่ก็ไม่ประสบผลสำเร็จ เนื่องจากติดอุปสรรคเรื่องการไม่รับรองรัฐบาลแห่งหิญาซ ข้าพเจ้าได้เขียนจดหมายไปถึงท่านเพื่อสอบถามความคืบหน้า ท่านจึงเขียนตอบมาหลังจากคำขึ้นต้นว่า

“อัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ ข้าพเจ้าขอมอบความเคารพอย่างสูงยิ่งแด่ท่าน ข้าพเจ้าได้รับจดหมายอันทรงเกียรติของท่านด้วยความยินดี และข้าพเจ้าเสียใจอย่างยิ่งที่กระทรวงศึกษาธิการได้ตอบปฏิเสธ ทั้งที่ท่านรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศและรัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการได้ให้คำยืนยันแก่อับดุลหะมีด เบก สะอีด แล้ว ข้าพเจ้าจะพยายามต่อไป และขอวิงวอนต่ออัลลอฮ์ให้ทรงประทานความสำเร็จแก่ทุกคนในสิ่งที่พระองค์ทรงพอพระทัย ข้าพเจ้าขอขอบคุณท่านจากใจจริงสำหรับความรู้สึกอันสูงส่งและความรู้สึกอันประเสริฐที่ท่านมีต่อข้าพเจ้า โปรดรับความเคารพอย่างสูงยิ่งจากข้าพเจ้า”

แน่นอนว่าความพยายามเหล่านี้ไม่ได้ผลอะไรเลย และข้าพเจ้าก็ยังคงอยู่ที่อัล-อิสมาอีลียะฮ์ต่อไป ต่อมาเพื่อนร่วมงานผู้ทรงคุณธรรม อาจารย์อิบรอฮีม อัช-ชูรอ ได้รับมอบหมายให้ทำภารกิจนี้ และท่านก็ได้ปฏิบัติหน้าที่นั้นได้อย่างดีเยี่ยม การทบทวนเรื่องราวอันน่าสนใจนี้อาจชี้ให้เราเห็นว่าสภาพที่เราเคยเป็นอยู่กับสภาพที่เรามาถึงในปัจจุบันนั้นแตกต่างกันเพียงใด เพราะบัดนี้รัฐบาลอียิปต์ได้ส่งผู้แทนของตนไปยังทุกประเทศในโลกอาหรับและโลกอิสลาม และความร่วมมือทางวัฒนธรรมได้ก้าวมาถึงระดับที่น่าอุ่นใจเช่นนี้แล้ว วัลหัมดุลิลลาฮ์

โครงการเทศนาและชี้แนะ (อัล-วะอ์ซฺ วัล-อิรชาด)

ส่วนหนึ่งของความเคลื่อนไหวของการดะอ์วะฮ์อิสลามคือ อัล-อัซฮัรอันทรงเกียรติได้ริเริ่มแนวคิดในสมัยที่ท่านอาจารย์อัล-มะรอฆีย์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ดำรงตำแหน่งชัยค์แห่งอัล-อัซฮัรเป็นสมัยแรก และด้วยความพยายามของบรรดาผู้มีความห่วงใยต่อการเผยแผ่คำสอนและวัฒนธรรมของศาสนาในหมู่ประชาชาติ จึงได้มีการจัดตั้งแผนกเทศนาและชี้แนะขึ้น และได้มอบหมายตำแหน่งหัวหน้าและการบริหารแผนกให้แก่ผู้รู้ผู้มีความมุ่งมั่นแรงกล้า ท่านผู้ทรงคุณธรรม ชัยค์อับดุร็อบบิฮ์ มิฟตาห์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) และนั่นคือความปรารถนาที่เป็นมาเนิ่นนาน […]

ซึ่งเราได้หยิบยกขึ้นมาหารือกันเองในหมู่พวกเรา บรรดาคนหนุ่มแห่งการดะอ์วะฮ์ในเวลานั้น และหารือกับผู้รับผิดชอบซึ่งเป็นบรรดาอุละมาอ์และเชคแห่งอัลอัซฮัร ในบรรดาผู้ที่ได้รับเลือกให้รับหน้าที่การเทศนาตักเตือนและการชี้แนะเป็นกลุ่มแรก ๆ คือพี่น้องผู้เป็นที่รัก ท่านเชคฮามิด อัสกะรียะฮ์ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาแก่ท่าน และด้วยความเอื้ออำนวยของอัลลอฮ์และการจัดสรรอันงดงามของพระองค์ ท่านได้รับการแต่งตั้งให้ประจำที่อิสมาอีลียะฮ์ เราจึงได้ร่วมกันทำงานดะอ์วะฮ์ที่นั่น และท่าน ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาแก่ท่าน เป็นผู้ช่วยเหลืองานดะอ์วะฮ์ที่ดียิ่ง

อาคารของอัลอิควานและมัสยิดของพวกเขาที่อิสมาอีลียะฮ์

ในการประชุมเฉพาะกลุ่มครั้งหนึ่งของอัลอิควาน ได้มีการพูดคุยกันถึงความจำเป็นที่จะต้องวางรากฐานการดะอ์วะฮ์ให้มั่นคงในเมืองอันปลอดภัยแห่งนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อผู้ที่ทำงานดะอ์วะฮ์ส่วนใหญ่เป็นข้าราชการซึ่งอาจถูกย้ายไปประจำยังเมืองต่าง ๆ ได้ทุกเมื่อ พี่น้องคนหนึ่งจึงเสนอให้สร้างอาคารเฉพาะของญะมาอะฮ์ขึ้น อีกคนหนึ่งได้ปรับข้อเสนอนี้ว่าควรมีมัสยิดควบคู่กับอาคารด้วย เหตุผลหนึ่งคือในเมืองนี้มีมัสยิดน้อย อีกเหตุผลหนึ่งคือจะได้มั่นใจว่าประชาชนทั่วไปจะช่วยเหลือเราด้านการเงินในการก่อสร้าง ขณะนั้นผู้เข้าร่วมประชุมมีไม่เกินยี่สิบคนโดยประมาณ ทุกคนต่างกระตือรือร้นต่อแนวคิดนี้ ส่วนข้าพเจ้านั่งเงียบอยู่ พวกเขาจึงถามว่า "ท่านเห็นอย่างไรในเรื่องนี้?"

ข้าพเจ้ากล่าวว่า "ในแง่หลักการนั้นดีงาม แต่การลงมือปฏิบัติต้องมีเงื่อนไข ประการแรกคือ การตั้งเจตนาอย่างบริสุทธิ์ใจเพื่ออัลลอฮ์ ต่อมาคือการเตรียมใจให้พร้อมรับความยากลำบาก มีความอดทนและความมุมานะ ต่อมาคือการเก็บเป็นความลับและการรักษาความกระตือรือร้นอย่างต่อเนื่อง และให้เราเริ่มต้นจากตัวเราเองในการทุ่มเทและเสียสละ หากพวกท่านจริงใจในสิ่งที่พวกท่านกระตือรือร้นอยู่ในขณะนี้ เครื่องหมายของสิ่งนั้นก็คือ ให้พวกท่านร่วมกันลงชื่อบริจาคกันเองในหมู่พวกท่านก่อนเป็นจำนวนห้าสิบปอนด์ โดยแบ่งสรรกันเองในการประชุมครั้งนี้ แล้วให้แต่ละคนนำส่วนของตนไปมอบแก่พี่น้องซัยยิด อะฟันดี อบู อัส-สุอูด ภายในหนึ่งสัปดาห์นับจากวันนี้ อย่าบอกเรื่องนี้แก่ผู้ใด และอย่าพูดถึงเรื่องนี้ไม่ว่าในวงเฉพาะหรือในที่สาธารณะ จากนั้นเราจะมาประชุมกันอีกครั้งหลังจากสัปดาห์นี้ในคืนเดียวกันนี้ หากพวกท่านได้ร่วมบริจาคจนครบจำนวน และรักษาความลับไว้ได้ ก็จงมั่นใจเถิดว่าโครงการของพวกท่านจะสำเร็จลุล่วง อินชาอัลลอฮ์"

ครั้นถึงคืนที่กำหนดไว้ เราได้มาประชุมกัน และพี่น้องซัยยิด อะฟันดี อบู อัส-สุอูด ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาแก่ท่าน ได้มอบเงินห้าสิบปอนด์เต็มจำนวนแก่พวกเรา นับเป็นนิมิตหมายอันดีที่แสดงถึงความจริงจังในการทำงาน

ตัวอย่างหนึ่ง

ข้าพเจ้าสังเกตเห็นว่า พี่น้องอุสฏออะลี อบุลอะลา เริ่มมาสายราวครึ่งชั่วโมงจากเวลานัดหมายการประชุมยามค่ำคืนของเรา ข้าพเจ้าจึงถามถึงสาเหตุ เขาก็อ้างข้ออ้างบางประการซึ่งไม่ได้เป็นเหตุจำเป็นถึงเพียงนั้น เมื่อสืบดูแล้ว ข้าพเจ้าและบรรดาพี่น้องจึงได้ทราบว่า ในการระดมเงินบริจาคครั้งก่อน ส่วนที่เขารับปากไว้คือ 150 กิรช์ แต่เขาไม่มีเงินจำนวนนี้ เขาจึงจำต้องขายจักรยานของตน แล้วเดินเท้ากลับจากที่ทำงานในแคมป์หมายเลข 6 ซึ่งอยู่ห่างจากตัวเมืองถึง 6 กิโลเมตร และนำเงินที่ขายได้มาบริจาคสมทบในการระดมทุนสร้างอาคารของอัล-อิควาน

บรรดาพี่น้องต่างยกย่องการกระทำนี้ของพี่น้องของพวกเขาเป็นอย่างยิ่ง จึงร่วมกันลงขันซื้อจักรยานคันใหม่มอบเป็นของขวัญแก่เขา เพื่อแสดงความซาบซึ้งในการเสียสละอันมีเกียรติและจิตใจอันสูงส่งของเขา

การบริจาคที่ดินและทรัพย์สินเพื่อสร้างมัสยิด

เราต้องการให้ผู้คนได้เห็นสิ่งที่เป็นรูปธรรม จึงออกค้นหาที่ดินสักแปลงหนึ่งที่เราจะซื้อ หรือที่เจ้าของยินดีบริจาคเพื่องานอันยิ่งใหญ่นี้ ระหว่างการค้นหา เราทราบว่าฮัจญีอะลี อับดุลกะรีม (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) มีที่ดินแปลงหนึ่งที่เหมาะสมกับจุดประสงค์นี้ ท่านผู้นี้ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) เป็นคนดีมีคุณธรรม รักในความดีงาม และเรายังทราบด้วยว่าท่านปรารถนาจะสร้างมัสยิดบนที่ดินนั้น เราจึงเข้าไปพูดคุยกับท่านในเรื่องนี้ ท่านดีใจและตอบรับ เราจึงทำสัญญาเบื้องต้นกับท่านว่าด้วยการสละที่ดินแปลงนี้ และเราถือว่านี่คือก้าวแรกแห่งความสำเร็จที่อัลลอฮ์ทรงประทานให้

การขัดขวาง

فَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَبْدِيلًا ۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَحْوِيلًا ﴿٤٣﴾

وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِىٍّ عَدُوًّا مِّنَ ٱلْمُجْرِمِينَ ۗ وَكَفَىٰ بِرَبِّكَ هَادِيًا وَنَصِيرًا ﴿٣١﴾

وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِىٍّ عَدُوًّا شَيَـٰطِينَ ٱلْإِنسِ وَٱلْجِنِّ يُوحِى بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ زُخْرُفَ ٱلْقَوْلِ غُرُورًا

ทว่าการเรียกร้องสู่สัจธรรมไม่ว่าในยุคสมัยใดและสถานที่ใด ย่อมต้องพบกับผู้คัดค้านและผู้เป็นปฏิปักษ์ที่คอยยืนขวางทาง และพยายามขัดขวางและทำให้มันล้มเหลว แต่ชัยชนะย่อมเป็นของมันในท้ายที่สุด นี่คือแนวทางของอัลลอฮ์ «ดังนั้นเจ้าจะไม่พบการเปลี่ยนแปลงใด ๆ ในแนวทางของอัลลอฮ์ และเจ้าจะไม่พบการผันแปรใด ๆ ในแนวทางของอัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์ฟาฏิร 35:43) «และในทำนองเดียวกันนั้น เราได้ให้มีศัตรูจากหมู่ผู้กระทำผิดแก่นบีทุกคน และพอเพียงแล้วที่พระเจ้าของเจ้าทรงเป็นผู้ชี้นำและผู้ทรงช่วยเหลือ» (ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน 25:31) «และในทำนองเดียวกันนั้น เราได้ให้มีศัตรูแก่นบีทุกคน คือบรรดาชัยฏอนจากมนุษย์และญิน บางส่วนของพวกเขากระซิบกระซาบแก่อีกบางส่วนด้วยถ้อยคำอันเสริมแต่งเพื่อหลอกลวง» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:112)

وَلَوْ شَآءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ ۖ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ ﴿١١٢﴾

وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ وَلَا نَبِىٍّ إِلَّآ إِذَا تَمَنَّىٰٓ أَلْقَى ٱلشَّيْطَـٰنُ فِىٓ أُمْنِيَّتِهِۦ فَيَنسَخُ ٱللَّهُ مَا يُلْقِى ٱلشَّيْطَـٰنُ ثُمَّ يُحْكِمُ ٱللَّهُ ءَايَـٰتِهِۦ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ﴿٥٢﴾

…«และหากพระเจ้าของเจ้าทรงประสงค์ พวกเขาก็คงไม่กระทำสิ่งนั้น ดังนั้นจงปล่อยพวกเขาไว้กับสิ่งที่พวกเขากุขึ้นเถิด» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:112) ไปจนจบอายะฮ์ และ «และเรามิได้ส่งเราะซูลหรือนบีคนใดมาก่อนหน้าเจ้า เว้นแต่เมื่อเขาปรารถนาสิ่งใด ชัยฏอนก็จะแทรกบางสิ่งลงไปในความปรารถนาของเขา แล้วอัลลอฮ์ก็ทรงลบล้างสิ่งที่ชัยฏอนแทรกไว้ จากนั้นอัลลอฮ์ก็ทรงทำให้อายะฮ์ทั้งหลายของพระองค์มั่นคง และอัลลอฮ์นั้นทรงรอบรู้ ทรงปรีชาญาณ» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:52) ไปจนจบอายะฮ์

ดะอ์วะฮ์ที่เมืองอิสมาอีลียะฮ์ก็ได้รับส่วนแบ่งเช่นนี้เช่นกัน เพราะทันทีที่ผู้คนเริ่มแสดงความชื่นชม รวมตัวกันรอบดะอ์วะฮ์ และให้เกียรติแก่ผู้ที่ทำงานเพื่อดะอ์วะฮ์ แมงป่องแห่งความอิจฉาริษยาและความอาฆาตแค้นก็เริ่มคืบคลานเข้าไปในจิตใจของบรรดาผู้มีผลประโยชน์แอบแฝง พวกเขาพากันวาดภาพดะอ์วะฮ์และบรรดาผู้เผยแผ่ให้ผู้คนเห็นในรูปแบบต่าง ๆ นานา บางครั้งก็ว่าพวกเขากำลังเรียกร้องไปสู่ "มัซฮับที่ห้า" บางครั้งก็ว่าพวกเขาเป็นเพียงเด็กหนุ่มใจร้อนที่ทำงานอะไรไม่เป็นและไม่อาจไว้วางใจให้ดูแลโครงการใดได้ และบางครั้งก็ว่าพวกเขาเป็นพวกฉวยโอกาสหาผลประโยชน์ เป็นพวกยักยอกที่กินทรัพย์สินของผู้คนโดยมิชอบ เป็นต้น

ครั้นพวกเขารู้ว่าเชคอะลี อับดุลกะรีม ได้ยกที่ดินแปลงนั้นให้แล้ว พวกเขาก็รุมกดดันเขาอย่างหนัก และยัดเยียดคำยุยงใส่ร้ายและแผนการอันแยบยลเข้าไปในใจของเขา ชายผู้นี้เป็นคนจิตใจบริสุทธิ์ไร้เล่ห์เหลี่ยม จึงหวั่นไหวไปกับคำพูดเช่นนั้น จนเกิดเป็นความวุ่นวายขึ้น ซึ่งจบลงด้วยการที่ข้าพเจ้าคืนหนังสือยกที่ดินให้แก่เขาด้วยความเต็มใจและด้วยจิตใจที่สงบมั่นคง เพราะข้าพเจ้ารู้สึกอย่างลึกซึ้งว่าโครงการนี้จะสำเร็จลุล่วงด้วยพลังและความช่วยเหลือของอัลลอฮ์

บรรดาผู้ปล่อยข่าวลือฉวยโอกาสนี้ป่าวประกาศว่าโครงการล้มเหลวแล้ว ส่วนพวกเราก็ฉวยโอกาสนี้เช่นกัน โดยใช้ประโยชน์จากการที่ผู้คนหันมาให้ความสนใจโครงการนี้ เราออกไปพบปะผู้คนเพื่อขจัดข้อคลางแคลงใจออกจากจิตใจของพวกเขา เปิดเผยข้อเท็จจริงให้พวกเขาได้รับรู้ และโน้มน้าวพวกเขาด้วยหลักฐานและเหตุผล หลังจากนั้นเราก็รวบรวมเงินบริจาคที่พวกเขาเอื้อเฟื้อให้

ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนพี่น้องของเรา เชคหามิด อัสกะรียะฮ์ ด้วยการตอบแทนที่ดีที่สุด และทรงประทานที่อันกว้างขวางแก่เขาในสวรรค์ของพระองค์ เพราะเขาคืออัศวินผู้นำหน้าในสนามแห่งนี้ เขาได้ทุ่มเทเวลาและความพยายามอย่างที่ไม่มีใครประเมินได้นอกจากอัลลอฮ์ เขามักอดหลับอดนอนในหลายค่ำคืน ตั้งแต่เวลาอิชาอ์จนถึงรุ่งอรุณ ตระเวนไปหาผู้คนตามบ้านเรือน ร้านค้า และที่ชุมนุมของพวกเขา และหลายครั้งเขาก็ลืมตัวเองจนไม่ได้รับประทานอาหารสะหูรในเดือนเราะมะฎอน

ข้าพเจ้ายังขอกล่าวถึงด้วยความดีและความซาบซึ้งต่อชายผู้มีน้ำใจองอาจและเป็นคนศอลิห์ คือ เชคมุหัมมัด หุซัยน์ อัซ-ซัมลูฏ ผู้ซึ่งสนับสนุนโครงการนี้อย่างเต็มกำลังทั้งด้วยตัวเองและทรัพย์สินของเขา เขาบริจาคเงินจำนวน 500 ปอนด์ และยอมรับเป็นเหรัญญิกของคณะกรรมการ การกระทำของเขานี้ได้สร้างความเชื่อมั่นและความอุ่นใจให้แก่ผู้อื่น และเขายืนเคียงข้างโครงการนี้จนกระทั่งสำเร็จลุล่วงด้วยความดีงามทุกประการ

หลังจากนั้นเราได้ออกหาที่ดินแปลงอื่น แต่ก็ไม่พบเลย นอกจากที่ดินแปลงหนึ่งท้ายย่านอาหรับ (หัยยุลอะร็อบ) เราจึงซื้อที่ดินแปลงนั้นไว้ ผู้ลงนามในสัญญาซื้อขายคือบุรุษผู้ศอลิฮ์สองท่าน ได้แก่ เชคมุหัมมัด หุซัยน์ อัซ-ซัมลูฏ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) และหัจญีหุซัยน์ อัศ-ศูลี (ขออัลลอฮ์ทรงให้เกียรติท่าน และทรงยืดอายุอันจำเริญของท่าน) โดยได้รับมอบอำนาจจากสมาคม ซึ่งในเวลานั้นได้จัดตั้งขึ้นตามรูปแบบของสมาคมที่ถูกต้องตามกฎหมายแล้ว มีธรรมนูญ มีคณะกรรมการบริหาร มีที่ประชุมใหญ่ และอื่น ๆ อีกครบถ้วน

ท่านพี่ผู้ทรงเกียรติ เชคหามิด ที่ชิบรอคีต

การกลั่นแกล้งจากผู้มีเจตนาแอบแฝงเหล่านี้จบลงด้วยการที่พวกเขาส่งหนังสือร้องเรียนโดยไม่ระบุชื่อไปยังฝ่ายเผยแผ่และให้คำแนะนำ (อิดาเราะตุลวะอ์ซฺ วัลอิรชาด) อย่างต่อเนื่อง ผลที่ตามมาคือท่านพี่เชคหามิด อัสการียะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ถูกย้ายไปประจำที่ชิบรอคีต จังหวัดบุหัยเราะฮ์ การย้ายครั้งนี้ในแง่หนึ่งได้นำความดีงามและความจำเริญมาสู่งานดะอ์วะฮ์ เพราะได้มีการก่อตั้งสาขาชิบรอคีตขึ้น ซึ่งส่งผลให้เกิดการก่อตั้งโรงเรียนสอนท่องจำอัลกุรอานอันทรงเกียรติ การสร้างมัสยิดอันโอ่อ่า และอาคารขนาดใหญ่ที่อุทิศเป็นวักฟ์ให้แก่มัสยิดและโรงเรียน ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาผู้มีเกียรติและเป็นคนศอลิฮ์ เชคกอซิม ญุวัยด์ ผู้ซึ่งเป็นกำลังสนับสนุนและเป็นมือขวาของท่านพี่เชคหามิดในโครงการอันยิ่งใหญ่นี้ แม้ว่าการย้ายครั้งนี้จะเป็นความสูญเสียอันแสนเศร้าสำหรับพวกเรา พี่น้องอิควานแห่งอิสมาอีลียะฮ์ในเวลานั้นก็ตาม

ข้าพเจ้าจะไม่มีวันลืมวันที่อากาศร้อนจัดวันนั้น ซึ่งเราใช้เวลายามบ่ายคล้อยอยู่หน้าบ้านของเราที่อัล-อะรอยชียะฮ์ ใต้ร่มเงาอันร่มรื่นและสายลมอ่อนโยน พวกเราสนทนากันไปเรื่อย ๆ ร่วมกันก่อร่างสร้างความหวังอันยิ่งใหญ่ และเฝ้ารอให้มันเป็นจริงด้วยความมั่นใจและความอุ่นใจ ในสภาพที่จิตใจของเราสงบที่สุด

การนั่งสนทนาครั้งนั้นได้ปลุกความรู้สึกบางอย่างที่ซ่อนเร้นอยู่ในใจข้าพเจ้าขึ้นมา ข้าพเจ้าจึงกล่าวกับท่านว่า "ท่านเชคหามิด ข้าพเจ้าไม่เคยรู้สึกถึงความแจ่มใสและความปีติในจิตใจเช่นนี้มาก่อนเลยเหมือนที่รู้สึกอยู่ในขณะนี้ และมีถ้อยคำของผู้กล่าวไว้ผุดขึ้นมาในใจข้าพเจ้าว่า 'และเมื่อค่ำคืนแจ่มใส ความขุ่นมัวก็มักบังเกิด' ข้าพเจ้าไม่รู้เลยว่าความคิดนี้คืออะไร ที่เริ่มเข้ามาทำให้ความแจ่มใสในใจของข้าพเจ้าขุ่นมัวลง"

ท่านจึงเริ่มปลอบใจข้าพเจ้า แล้วเราก็กลับไปยังสำนักงานของอัล-อิควาน ปรากฏว่าเราพบหนังสือคำสั่งย้ายอยู่ที่นั่น เราต่างมองหน้ากัน และต่างพูดกับอีกฝ่ายว่า "เป็นความดี อินชาอัลลอฮ์ การเผยแผ่ (ดะอ์วะฮ์) จะได้รับประโยชน์จากการเคลื่อนไหวครั้งนี้อย่างแน่นอน และผู้ศรัทธานั้นเป็นความดีไม่ว่าเขาจะอยู่ ณ ที่ใด"

ข้าพเจ้าจะไม่มีวันลืมเช่นกันถึงการมาเยือนของท่านผู้ทรงเกียรติ อัล-อุสตาซ อัช-ชัยค์ อับดุร็อบบิฮ์ มิฟตาห์ ผู้ตรวจการฝ่ายการเทศนาและการชี้แนะ ซึ่งท่านมาเยี่ยมเราที่อิสมาอีลียะฮ์ก่อนเหตุการณ์นี้ ท่านได้ค้างคืนกับเราในบ้านที่เราพักอาศัยอยู่ด้วยกันในย่านอัล-อะรอยิชิยะฮ์ ท่านสังเกตเห็นว่าพี่น้องอัล-อิควานเกือบทุกคนต่างมีกุญแจบ้านหลังนี้ติดตัว และในตอนเช้าพวกเขาหลายคนก็นำอาหารเช้ามาให้เรา เพราะเราไม่มีผู้ใดคอยจัดเตรียมให้ ความหมายเหล่านี้ได้ประทับอยู่ในใจของท่าน ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ท่านกล่าวด้วยความซาบซึ้งว่า "พวกท่านทำอะไรกับผู้คนเหล่านี้ และพวกท่านรวบรวมพี่น้องเหล่านี้ได้อย่างไร จนปลุกเร้าให้เกิดมิติทางจิตวิญญาณที่ปรากฏเป็นการกระทำ อันได้แก่ความรักและความผูกพันเช่นนี้ขึ้นในจิตใจของพวกเขา?" ข้าพเจ้าจึงตอบท่านว่า "เรามิได้ทำสิ่งใดเลยในเรื่องนี้ และเราไม่มีความดีความชอบใด ๆ ในเรื่องนี้ และอัลลอฮ์ผู้ทรงยิ่งใหญ่ตรัสจริงแท้ว่า «หากเจ้าได้ใช้จ่ายสิ่งที่มีอยู่ในแผ่นดินทั้งหมด เจ้าก็ไม่อาจผูกพันระหว่างหัวใจของพวกเขาได้ แต่อัลลอฮ์ทรงผูกพันระหว่างพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:63)"

لَوْ أَنفَقْتَ مَا فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًا مَّآ أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَلَـٰكِنَّ ٱللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ ۚ إِنَّهُۥ

แล้ววันหยุดภาคฤดูร้อนก็มาถึง ข้าพเจ้าใช้เวลาช่วงนั้นอยู่ระหว่างไคโรกับอัล-มะห์มูดียะฮ์ และกลับมายังอิสมาอีลียะฮ์เมื่อเปิดภาคเรียน ขณะนั้นเสียงซุบซิบเริ่มลุกลามและคำพูดต่าง ๆ ก็มีมากขึ้นเกี่ยวกับโครงการมัสยิดซึ่งยังไม่แล้วเสร็จ ตลอดช่วงวันหยุดโครงการนั้นหยุดนิ่งโดยสิ้นเชิง ข้าพเจ้าได้ยินเสียงอื้ออึงนี้ แต่ก็มิได้ใส่ใจ และมิได้พยายามโต้ตอบ เพราะข้าพเจ้ายึดหลักการข้อหนึ่งซึ่งเป็นประโยชน์อย่างมากแก่ข้าพเจ้าในการดำเนินงานดะอ์วะฮ์ในภาคปฏิบัติ นั่นคือ ข่าวลือและคำโกหกนั้นไม่อาจขจัดได้ด้วยการโต้ตอบ หรือด้วยการปล่อยข่าวลือในทำนองเดียวกัน แต่จะขจัดได้ด้วยการกระทำเชิงบวกที่เป็นประโยชน์ ซึ่งดึงดูดสายตาผู้คนและทำให้ผู้คนพูดถึง แล้วข่าวใหม่ซึ่งเป็นความจริงก็จะเข้ามาแทนที่ข่าวลือเก่าซึ่งเป็นความเท็จ

ด้วยเหตุนี้ จึงจำเป็นต้องลงมือทำ ข้าพเจ้าเริ่มลงมือทันทีพร้อมกับพี่น้องอัล-อิควาน โดยซื้อหินมาสองลำเรือ และเราตกลงกันว่าในวันที่เรือทั้งสองมาถึง เราจะขนหินเหล่านั้นด้วยตัวเราเองจากท่าเรือไปยังที่ดินของมัสยิด และก็เป็นไปเช่นนั้น วันนั้นเป็นวันยิ่งใหญ่สำหรับพี่น้องอัล-อิควาน ผู้คนทั่วไปต่างพากันพูดถึง และเชื่อมั่นว่าโครงการนี้เป็นเรื่องจริงจัง มิใช่เรื่องเล่น ๆ ความมุ่งมั่นจึงถูกปลุกเร้าขึ้น บรรดาผู้ที่ได้ลงชื่อบริจาคไว้ต่างรีบชำระเงินบริจาคส่วนที่เหลือ และเราได้ประกาศพิธีวางศิลาฤกษ์ ข้าพเจ้าจำได้ว่าเรากำหนดวันพิธีไว้ในวันที่ 5 เดือนมุฮัรรอม ปีฮิจญ์เราะฮ์ศักราช 1348 ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่พี่น้องผู้เป็นที่รัก มุฮัมมัด อะฟันดี

…สุลัยมาน หะมาดะฮ์ อะฟันดี เจ้าของที่ดินแปลงนั้น ด้วยการตอบแทนที่ดีที่สุด เพราะเขาได้ให้เกียรติแก่โครงการนี้ในเรื่องราคาที่ดิน และได้อำนวยความสะดวกแก่บรรดาพี่น้องในการได้มาซึ่งที่ดินแปลงนั้น และสิ่งนั้นเป็นส่วนหนึ่งของการประทานความสำเร็จจากอัลลอฮ์แก่เรา ซึ่งติดตามโครงการนี้มาในทุกย่างก้าว

การวางศิลาฤกษ์

วันที่กำหนดไว้สำหรับวางศิลาฤกษ์ของมัสยิดและโรงเรียน (คือ "ดารุลอิควาน") ใกล้เข้ามาแล้ว บรรดาพี่น้องจึงประชุมกันและยืนกรานให้ข้าพเจ้าเป็นผู้วางศิลาฤกษ์นี้ ข้าพเจ้าจึงชี้แจงให้พวกเขาเข้าใจว่า การนั้นจะไม่ก่อประโยชน์ใด ๆ แก่โครงการ ไม่ว่าในทางวัตถุหรือในทางเกียรติภูมิ และเป็นการดีกว่าหากเราจะคิดหาทางใช้พิธีนี้ให้เป็นประโยชน์แก่โครงการ พวกเขาจึงเริ่มไล่เรียงรายชื่อบุคคลที่จะให้มาวางศิลาฤกษ์ จากบรรดาข้าราชการชั้นผู้ใหญ่หรือผู้มีหน้ามีตาในสังคม และมีเรื่องขบขันอันแยบคายเรื่องหนึ่งเกิดขึ้น คือเมื่อมีการเอ่ยชื่อข้าราชการชั้นผู้ใหญ่คนหนึ่งขึ้นมา พี่น้องบางคนก็กล่าวแสดงความเห็นต่อเรื่องนั้นว่า "อะไรทำให้พวกท่านเลือกเขาเล่า... เขาไม่ใช่คนศอลิห์ที่จะหวังบะเราะกะฮ์จากเขาได้ และก็ไม่ใช่คนร่ำรวยที่พวกท่านจะได้ประโยชน์จากทรัพย์สินของเขา" แล้วคำพูดนี้ก็กลายเป็นคำพูดติดปากไป บรรดาพี่น้องถามข้าพเจ้าว่า "ถ้าเช่นนั้นท่านเห็นอย่างไร" ข้าพเจ้าตอบว่า "แล้วพวกท่านลืมชัยค์อัซ-ซัมลูฏ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ไปได้อย่างไร ท่านผู้ซึ่งยืนเคียงข้างพวกท่านมาตั้งแต่แรกเริ่ม และได้ให้ประโยชน์แก่พวกท่านด้วยบารมีและทรัพย์สินของท่าน ท่านเป็นผู้มีความดีงาม ความเที่ยงตรง ความดี และมีทรัพย์สมบัติ ซึ่งหวังได้ทั้งบะเราะกะฮ์และทรัพย์สินของท่านไปพร้อมกัน" พวกเขากล่าวว่า "ดีและงดงามยิ่ง" แล้วเรื่องก็ยุติลงตามนั้น

ครั้นถึงเวลาที่กำหนด บรรดาพี่น้องได้ตั้งปะรำอันโอ่อ่า และเชิญผู้คนจากทุกชนชั้น จึงเป็นการชุมนุมของมวลชนที่น่าประทับใจยิ่ง แล้วชัยค์มุฮัมมัด หุสัยน์ ก็ก้าวออกมาวางศิลาฤกษ์ด้วยตัวท่านเอง บรรดาพี่น้องต่างมองโลกในแง่ดี จึงประกาศว่า เดือนเราะมะฎอนของปีนี้จะไม่ผ่านพ้นไป จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงอนุมัติให้มัสยิดแห่งนี้แล้วเสร็จสมบูรณ์

การเยือนชุบรอคีตและการเปิดสาขาที่นั่น

อุสตาซชัยค์หามิด (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ได้ทำงานอย่างทุ่มเทที่ชุบรอคีต เพียงไม่กี่เดือนหลังจากที่ท่านย้ายไปประจำที่นั่น สาขาชุบรอคีตก็ได้ก่อตั้งขึ้น เราจึงถือโอกาสในเดือนมุหัรรอมอันเป็นเดือนของอัลลอฮ์ และงานรำลึกการฮิจญ์เราะฮ์ของปีนั้น ตัดสินใจเปิดสาขาแห่งนี้ และพวกเรา บรรดาพี่น้องแห่งอิสมาอีลียะฮ์ ได้เตรียม…

โดยรถยนต์ที่ขับโดยพี่น้องผู้เป็นที่รัก ฮะซัน อะฟันดี มุศฏอฟา แล้วเราก็ออกเดินทางโดยมอบหมายต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่ง ผู้ทรงยิ่งใหญ่ ไปยังอัล-มะห์มูดียะฮ์ ที่นั่นเราพักค้างคืนหนึ่งกับบรรดาพี่น้องของเมืองนั้น รุ่งเช้าเราทั้งหมดก็มุ่งหน้าไปยังชับรอคีต โดยมีพี่น้องจากอัล-มะห์มูดียะฮ์ร่วมเดินทางไปกับเราด้วยในรถอีกคันหนึ่ง เราได้เข้าร่วมพิธีเปิดสาขา แล้วจึงเดินทางกลับอิสมาอีลียะฮ์ เราใช้เวลาเดินทางขาไปราวสิบชั่วโมง และขากลับก็ใช้เวลาเท่ากัน ทั้งที่เดินทางอย่างเร่งรีบ

การคุ้มครองของอัลลอฮ์

ข้าพเจ้าจำได้ว่าระหว่างทาง เมื่อเรามาถึงซิฟตาราวตีสอง เราพบว่าสะพานปิด จึงไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องผ่านทางทำนบ "ดะฮ์ตูเราะฮ์" ซึ่งเป็นเส้นทางที่คดเคี้ยวและวกวนมาก คนขับไม่รู้จักและไม่ชำนาญเส้นทางนี้ ตอนนั้นตรงกับราววันที่สิบของเดือนตามปฏิทินอาหรับ แสงจันทร์สาดส่องลงบนผืนน้ำจนดูราวกับเป็นพื้นดินราบเรียบ เราผ่านทำนบไปแล้ว หรืออย่างน้อยก็คิดเช่นนั้น คนขับจึงเร่งรถต่อไป แล้วเราก็ต้องตกใจเมื่อเขาหยุดรถกะทันหัน เมื่อพิจารณาดูก็พบว่าเราอยู่บนแนวดินแคบ ๆ ที่ยื่นออกไปในน้ำ ความกว้างไม่เกินระยะระหว่างล้อรถ นั่นหมายความว่า หากเราพยายามลงจากรถ ก็จะลงไปในน้ำ และหากพยายามขยับรถ มือของคนขับก็อาจเบี่ยงไปทางซ้ายหรือขวา ซึ่งก็มีแต่น้ำเช่นกัน ที่น่าอัศจรรย์คือ หน้ารถอยู่ห่างจากปลายแนวดินนั้นเพียงราวครึ่งเมตรเท่านั้น

พี่น้องบางคนตื่นตระหนกและพยายามขยับออกจากที่นั่ง จึงมีคำสั่งเด็ดขาดว่าห้ามขยับจนกว่ารถจะนิ่งและทุกคนสงบสติอารมณ์ได้ แล้วค่อยคิดกันว่าจะทำอย่างไรต่อไป ข้าพเจ้าหัวเราะแล้วพูดกับผู้ดูแลเสบียงว่า "ชาที่ท่านเก็บไว้อยู่ไหน?" เขาถามว่า "จะเอาไปทำไม?" ข้าพเจ้าตอบว่า "ก็เอามาดื่มกันน่ะสิ" เขาจึงว่า "ท่านยังจะล้อเล่นในเวลาอย่างนี้อีกหรือ?" พี่น้องท่านนี้คือ มะห์มูด อะฟันดี อัล-ญะอ์ฟะรี เป็นคนอารมณ์ขัน พูดจาน่าฟัง จิตใจกล้าหาญ และมีน้ำใจเป็นที่ประจักษ์ ข้าพเจ้าจึงบอกเขาว่า "เปล่าเลย ฉันพูดจริงนะมะห์มูด เอาชามาเถอะ" เขาก็ทำตาม หยิบกระติกน้ำร้อนจากข้างตัวออกมารินชา แล้วเราก็นั่งดื่มชากัน ทั้งที่เราอยู่บนปากเหวแห่งความตายจริง ๆ แต่นั่นคือการคุ้มครองของอัลลอฮ์ ครั้นเมื่อเราสงบลง ทั้งคนขับและตัวรถก็นิ่งดีแล้ว พี่น้องฮะซันก็

…ยูซุฟ ผู้เป็นหัวหน้าคณะและคนขับรถฝีมือดีของเรา ค่อย ๆ ถอยรถหลังด้วยความเร็วที่ไม่เร็วไปกว่าความเชื่องช้าของเต่า เขาระมัดระวังทุกจังหวะและเกร็งไปทั้งตัว เราอยู่ในสภาพเช่นนี้ราวครึ่งชั่วโมง จนมาถึงช่วงที่ถนนกว้างพอ แล้วรถก็พุ่งกลับเข้าสู่ทางตรง อัลลอฮ์ทรงช่วยให้เรารอดพ้นจากความน่าสะพรึงกลัวของช่วงเวลานั้น ที่น่าอัศจรรย์อีกอย่างหนึ่งคือ เมื่อเราไปถึงเมืองอิสมาอีลียะฮ์ราวหกโมงเช้า ก็พบว่าน้ำมันในรถหมดเกลี้ยง เราไม่รู้เลยว่ารถแล่นมาได้อย่างไร นับเป็นความบังเอิญที่เป็นมงคลยิ่งที่น้ำมันหมดลงพอดีกับที่การเดินทางสิ้นสุด มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์สำหรับความโปรดปราน ความเอื้ออารี และความละเอียดอ่อนอันงดงามของพระองค์ «แท้จริงพระเจ้าของฉันทรงละเอียดอ่อนต่อสิ่งที่พระองค์ทรงประสงค์» (ซูเราะฮ์ยูซุฟ 12:100)…

إِنَّ رَبِّي لَطِيفٌ لِّمَا يَشَاءُ

มะบาฮิษ (หน่วยสืบสวน)

ข้าพเจ้าจำได้ว่าในการเดินทางครั้งนี้ เราได้หยุดรถใกล้เมืองดิยัรบ์นัจญ์ม ตรงทางแยกของถนนในเขตเกษตรกรรมที่หน้าตาคล้ายกันไปหมด เราไม่รู้ว่าควรไปทางไหน จึงมองหาใครสักคนเพื่อถามทาง แต่ไม่พบใครเลยทั้งในทุ่งนาและตรงปากทางเหล่านั้น ในที่สุดพวกเราคนหนึ่งก็นึกขึ้นได้ เขาคือพี่น้องสิบตำรวจมุฮัมมัด ชะลัช ซึ่งขณะนั้นประจำอยู่ที่สถานีตำรวจเขตเราฎ์ อัล-ฟะร็อจญ์ และขอร่วมเดินทางไปกับเราในครั้งนี้ เขานึกได้ว่ามีนกหวีดตำรวจติดตัวมา จึงหยิบออกมาเป่า ทันใดนั้นบรรดายามประจำหมู่บ้านก็รีบรุดมาจากทุกทิศทาง คนที่อยู่ใกล้ที่สุดมาถึงก่อน เขาทำความเคารพแบบทหารด้วยปืนไรเฟิลแล้วถามว่า "ใครครับท่าน?" พี่น้องชะลัชตอบว่า "มะบาฮิษ (หน่วยสืบสวน)" แล้วกระซิบอะไรบางอย่างข้างหูเขา จากนั้นจึงถามว่า "ทางไปอยู่ไหน?" ยามผู้นั้นก็ชี้ทางให้เราอย่างนอบน้อมยิ่ง

เราจึงมุ่งหน้าไปยังจุดหมาย ข้าพเจ้าถามพี่น้องชะลัชว่า "ทำไมท่านจึงโกหก?" เขายิ้มแล้วตอบว่า "ผมไม่ได้โกหกเลย เพราะพวกเราคือ 'มะบาฮิษ' คือผู้ค้นหาสัจธรรม ความดี และศาสนา หากผมบอกเขาเป็นอย่างอื่น เขาคงไม่ยอมจนกว่าเราจะไปพบกำนันกับเขา แล้วใครจะรู้ว่ากำนันจะจัดการกับเราอย่างไร เราอาจถูกกักตัวไว้ที่บ้านกำนันจนถึงเช้า ทั้งที่เราไม่มีเวลาสำหรับเรื่องเหล่านี้เลย" นับเป็นมุกตลกที่น่าขัน และเป็นการเอาตัวรอดที่น่าขันยิ่งกว่า

ต่อต้านระบอบการปกครองที่เป็นอยู่

การสร้างมัสยิดของเราดำเนินไปอย่างประสบความสำเร็จ ตัวอาคารสูงขึ้นเรื่อย ๆ และส่อเค้าว่าจะลุล่วงอย่างสมบูรณ์ ผลที่ตามมาคือแผนร้ายและความวุ่นวายรอบตัวเราทวีความรุนแรงขึ้น บรรดาผู้ไม่หวังดีจากทุกสารทิศลุกขึ้นหมายจะขัดขวางมิให้งานอันเป็นประโยชน์นี้สำเร็จ พวกเขาไม่พบอาวุธใดนอกจากการใส่ร้าย การยุแหย่ และหนังสือร้องเรียนที่ไม่ระบุชื่อ จึงเขียนเรื่องเหล่านี้ไปยังเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นในเมืองอิสมาอีลียะฮ์ ทั้งตำรวจ อัยการ และหน่วยงานอื่น ๆ

เมื่อวิธีนั้นไม่เกิดผล พวกเขาจึงเขียนหนังสือร้องเรียนที่มีชาวอิสมาอีลียะฮ์กลุ่มหนึ่งร่วมลงชื่อ ส่งตรงไปยังนายกรัฐมนตรี ซึ่งในขณะนั้นคือศิดกี ปาชา ในหนังสือนั้นมีข้อกล่าวหาแปลก ๆ หลายข้อ

ข้อหนึ่งคือ ครูผู้นี้เป็นคอมมิวนิสต์ ติดต่อกับมอสโก และได้รับเงินจากที่นั่น เพราะเขาสร้างมัสยิดและอาคาร ใช้จ่ายให้แก่สมาคมและการเผยแผ่ โดยไม่เรียกเก็บเงินจากผู้คน แล้วเขาได้เงินเหล่านี้มาจากไหน? ในเวลานั้น ลัทธิคอมมิวนิสต์อันเป็นสิ่งอุตรินี้เป็น "แฟชั่นใหม่" ในอียิปต์ และศิดกี ปาชาเองก็ต่อต้านมันอย่างรุนแรงที่สุด

อีกข้อหนึ่งคือ ครูผู้นี้เป็นพวกวัฟด์ ทำงานต่อต้านระบอบปัจจุบันซึ่งเป็นระบอบของศิดกี ปาชา เขากล่าวว่าการเลือกตั้งในรูปแบบนี้เป็นโมฆะ และรัฐธรรมนูญปี 1930 ก็เป็นโมฆะเช่นกัน ที่เขาเดินทางไปยังอัล-บุหัยเราะฮ์ก็เพื่อโฆษณาต่อต้านระบอบนี้ นอกจากนี้เขายังบรรยายที่สโมสรกรรมกรในเดือนตุลาคม ปี 1930 เรื่องอบูบักร อัศ-ศิดดีก (ร.ฎ.) โดยกล่าวว่า การเลือกท่านเป็นการเลือกตั้งโดยตรง ไม่ใช่การเลือกตั้งสองขั้น ด้วยเหตุนี้การเลือกตั้งแบบสองขั้นจึงเป็นโมฆะ

อีกข้อหนึ่งคือ เขากล่าวถ้อยคำต่อต้านพระราชาฟุอาด ผู้เป็นที่มาแห่งความโปรดปราน ด้วยถ้อยคำที่น่าละอายเกินกว่าจะเอ่ยถึง และในเดือนตุลาคมเช่นกัน เขาได้บรรยายอีกครั้งเรื่องอุมัร อิบนุ อับดิลอะซีซ โดยกล่าวว่า อุมัร อิบนุ อับดิลอะซีซ ไม่เคยเอาสิ่งใดจากบัยตุลมาลเลย แต่บรรดากษัตริย์ในยุคนี้ยึดเอาทรัพย์สินของราษฎรโดยมิชอบ ข้อกล่าวหานี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่อาจารย์อัล-อักกอดถูกจำคุกด้วยข้อหาหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ และครูสี่คนแห่งโรงเรียนประถมอัซ-ซอฮิรถูกไล่ออกด้วยข้อสงสัยเดียวกันนี้

อีกข้อหนึ่งคือ ครูผู้นี้รวบรวมเงินจากชาวบ้านเพื่อนำไปใช้ในโครงการโรงเรียนและมัสยิด โดยไม่มีใครรู้ว่าเขาเอาเงินไปไว้ที่ใด ทั้งที่กฎหมายการเงินห้ามมิให้ข้าราชการเรี่ยไรเงิน และเขาก็ฝ่าฝืนกฎหมายข้อนี้ต่อหน้าต่อตาของรัฐบาล — ผู้เขียนหนังสือร้องเรียนลืมไปแล้วว่าในข้อแรกพวกเขากล่าวหาว่าเขาไม่เรียกเก็บเงินจากผู้คน — นอกจากนี้ยังมีข้อกล่าวหาอื่น ๆ ทำนองเดียวกันนี้อีก

أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَلْبِسُونَ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿٧١﴾

...ซึ่งมีข้อกล่าวหามากถึงสิบสองข้อ ทั้งหมดล้วนเป็นเท็จ ข้าพเจ้าไม่เคยเข้าใจความหมายแห่งดำรัสของอัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา ที่ว่า «โอ้ชาวคัมภีร์เอ๋ย ทำไมพวกท่านจึงเอาความเท็จมาปนกับความจริง และปกปิดความจริงไว้ ทั้งที่พวกท่านรู้อยู่» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:71) ได้ลึกซึ้งเท่ากับเมื่อได้เห็นคำร้องเรียนเช่นนี้ ทั้งนี้เพราะข้าพเจ้าได้บรรยายทั้งสองครั้งที่อ้างถึงจริง ตรงตามหัวข้อ เวลา และสถานที่ที่ระบุไว้ในคำร้องนั้น แต่ข้าพเจ้ามิได้มุ่งหมายจะนำไปปรับใช้ในลักษณะที่กล่าวไว้ท้ายสุดนั้นเลย นี่คือการวางอุบายและก่อฟิตนะฮ์อย่างแยบยล ซึ่งไม่มีใครรู้จักนอกจากผู้ที่ฝึกฝนจนชำนาญในการเอาความเท็จมาปนกับความจริง และอัลลอฮ์ทรงมีกิจการต่าง ๆ ในหมู่สิ่งถูกสร้างของพระองค์

การสอบสวน

เช้าวันหนึ่ง ขณะที่ข้าพเจ้ากำลังเดินไปยังห้องเรียนเพื่อสอนคาบที่หนึ่งหรือคาบที่สอง ข้าพเจ้าเห็นครูใหญ่ของโรงเรียน ซึ่งในเวลานั้นคือ "อาจารย์อะห์มัด อับดุลฮาดี ซาบิก" ยืนอยู่ที่ประตูห้องทำงานของเขา มองมาที่ข้าพเจ้าด้วยสายตาแปลก ๆ ข้าพเจ้าจึงเดินเข้าไปหาเขาแล้วกล่าวว่า "อัสสะลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮ์ อรุณสวัสดิ์ครับท่านครูใหญ่" เขายิ้มแล้วตอบว่า "วะอะลัยกุมุสสะลาม อรุณสวัสดิ์" ด้วยน้ำเสียงที่ทำให้ข้าพเจ้ารู้ว่ามีอะไรบางอย่างอยู่เบื้องหลัง ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า "หวังว่าคงเป็นเรื่องดีนะครับ อินชาอัลลอฮ์" เขาตอบว่า "ดี ดี" ข้าพเจ้าจึงถามว่า "มีเรื่องอะไรหรือครับ ต้องมีอะไรแน่ ๆ" เขาตอบว่า "มีอะไรน่ะหรือ!!... ศาลคดีอาญาน่ะสิ อาจารย์หะซัน... ศาลคดีอาญาเลยนะพ่อคุณ แล้วพวกเราทุกคนก็คงโดนกันยกแผงเลย อินชาอัลลอฮ์" ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า "ดีเลยครับ... เพราะอะไรหรือ?..." เขาตอบว่า "มีคำร้องเรียนจากนายกรัฐมนตรีส่งถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ระบุว่าคุณเป็นคอมมิวนิสต์ ต่อต้านระบอบการปกครองที่เป็นอยู่ ต่อต้านกษัตริย์ และต่อต้านทุกสิ่งทุกอย่างในโลกนี้"

إِنَّ ٱللَّهَ يُدَٰفِعُ عَنِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُورٍ ﴿٣٨﴾

وَسَيَعْلَمُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓا۟ أَىَّ مُنقَلَبٍ يَنقَلِبُونَ ﴿٢٢٧﴾

ข้าพเจ้ากล่าวว่า "แค่นั้นเองหรือครับ อัลหัมดุลิลลาฮิร็อบบิลอาละมีน ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ท่านเบย์ หากเราเป็นผู้บริสุทธิ์ ก็จงฟังดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา เถิดว่า «แท้จริงอัลลอฮ์ทรงปกป้องบรรดาผู้ศรัทธา แท้จริงอัลลอฮ์ไม่ทรงรักผู้ทรยศและผู้เนรคุณทุกคน» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:38) แต่หากเราหลอกลวงผู้คนด้วยการญิฮาดในหนทางของพระองค์และการเรียกร้องสู่ศาสนาของพระองค์นี้ ศาลคดีอาญาและนรกญะฮันนัมก็ยังน้อยไปสำหรับผู้ที่หลอกลวงผู้คนเพื่อหวังผลทางโลกโดยสวมเสื้อคลุมแห่งศาสนา ฉะนั้นท่านอย่าได้กังวลเลย จงมอบเรื่องนี้ไว้แด่อัลลอฮ์ «และบรรดาผู้อธรรมจะได้รู้ว่าพวกเขาจะต้องกลับไปสู่ที่กลับเช่นใด» (ซูเราะฮ์อัช-ชุอะรออ์ 26:227) ข้าพเจ้าขอสาบานต่อท่านว่า จะไม่มีสิ่งใดเกิดขึ้นนอกจากความดีงาม ขออนุญาตนะครับ เวลาของคาบเรียนได้ผ่านไปบ้างแล้ว และนี่เป็นการฝ่าฝืนระเบียบที่ข้าพเจ้าไม่ชอบเลย"

แล้วข้าพเจ้าก็ปล่อยให้ชายผู้นั้นยืนอยู่ที่เดิมด้วยความประหลาดใจต่อคำตอบเหล่านี้ ส่วนข้าพเจ้าก็เดินไปสอนหนังสือ โดยที่ทั้งตัวของข้าพเจ้า...

…ด้วยความมั่นใจและความสงบใจว่า นี่เป็นเพียงเรื่องเล่นสนุกของเด็ก ๆ และจะไม่จบลงเป็นอย่างอื่น นอกจากผลลัพธ์ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้สำหรับเรื่องทำนองนี้ นั่นคือการถูกปล่อยปละละเลยและถูกลืมเลือนไป

สิ่งที่ครูใหญ่ต้องทำคือสอบสวนทุกข้อที่ระบุไว้ในหนังสือร้องเรียนฉบับนี้ด้วยวิธีการสอบสวนทุกรูปแบบ ตรวจสมุดเตรียมการสอนของข้าพเจ้า ตรวจหัวข้อที่ข้าพเจ้าสอนนักเรียนในวิชาบทท่องจำ การอ่าน หรือการเขียนตามคำบอก เป็นต้น ตลอดจนตรวจสอบแนวทาง แผนงาน และผลงานของสมาคม เช่นนี้เรื่อยไป แล้วให้แสดงความเห็นในเรื่องนี้อย่างชัดเจน เขาจึงไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องขอความช่วยเหลือจากทุกคนที่เขาเห็นว่าจะเป็นประโยชน์ในเรื่องนี้ เขาจึงให้ผู้พิพากษาศาลแห่งชาติ พนักงานอัยการ นายอำเภอ และผู้ช่วยนายตำรวจเข้ามาร่วมด้วย และยังมีหนังสือถึงผู้ที่ดำรงตำแหน่งเช่นเดียวกันนี้ซึ่งได้ย้ายไปแล้ว เขารวบรวมข้อมูลทั้งหมดนี้ แล้วแนบระเบียบข้อบังคับของสมาคม พร้อมรายงานฉบับสมบูรณ์เกี่ยวกับการดำเนินงานของสมาคม

เขาได้ตรวจดูสมุดต่าง ๆ แล้วพบว่า บทเขียนตามคำบอกบทแรกเป็นเรื่องการเสด็จเยือนคลอง (สุเอซ) ของกษัตริย์ฟุอาด ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาพระองค์ ในการเสด็จจากพอร์ตซาอิดไปยังสุเอซ ในบทนั้นมีการสรรเสริญพระองค์และกล่าวถึงพระราชกรณียกิจต่าง ๆ ของพระองค์ เขาจึงคัดลอกข้อความนั้นทั้งหมดลงในรายงานของเขา และเท่าที่ข้าพเจ้าจำได้ เขายังแนบสมุดของนักเรียนเล่มหนึ่งไปด้วย เขาให้ความสำคัญกับเรื่องนี้อย่างมาก เพราะตัวเขาเองถูกกล่าวหาว่าเป็นพวกวัฟด์ และในหนังสือร้องเรียนก็มีการพาดพิงไปในทำนองนี้ ชายผู้นี้จึงต้องการปกป้องทั้งตัวเขาเองและปกป้องความจริง

คำเป็นพยาน

เรื่องที่น่าขบขันอย่างหนึ่งคือ ผู้ช่วยนายตำรวจในเวลานั้น คือร้อยเอก (ยูซบาชี) หะซัน อัช-ชะรีฟ อัน-นะบาโยซี ขณะที่เขากำลังเขียนรายงานอยู่ด้วยความอึดอัดใจอย่างยิ่งต่อคำโกหกที่ปรากฏในหนังสือร้องเรียนฉบับนี้ ก็มีเสมียนคนหนึ่งของบริษัทคลองสุเอซซึ่งไม่ใช่ชาวอียิปต์เข้ามาหา และถามถึงสาเหตุที่เขาดูอึดอัดใจ เขาจึงเล่าเรื่องให้ฟัง ชายผู้นั้นประหลาดใจและกล่าวว่า "นี่เป็นคำพูดเหลวไหล ผมเห็นเชคหะซันในวันที่กษัตริย์ฟุอาดเสด็จผ่านเมืองอิสมาอีลิยะฮ์ เขาบอกพวกคนงานว่า 'พวกท่านต้องไปที่ท่าเรือและถวายความเคารพแด่กษัตริย์ เพื่อให้ชาวต่างชาติในเมืองนี้เข้าใจว่าเราเคารพและรักกษัตริย์ของเรา แล้วพวกเขาก็จะยิ่งให้ความเคารพเรามากขึ้น' ผมพร้อมจะเขียนคำเป็นพยานเป็นภาษาฝรั่งเศสให้ท่าน" และข้าพเจ้าคิดว่าเขาได้เขียนมันจริง และข้าพเจ้าคิดว่ามัน…

เขาได้แนบมากับแฟ้มนั้นด้วย และข้าพเจ้าคิดว่าผู้เขียนคนนี้คือมงซิเออร์เตาฟีก กีรูซ ซึ่งยังคงอยู่ที่อิสมาอีลียะฮ์จนถึงทุกวันนี้

เรื่องขบขันอีกเรื่องหนึ่งคือ ในรายงานของเจ้าหน้าที่ตำรวจนายหนึ่งในโอกาสนั้นระบุว่า คนจำนวนมากที่วิธีการลงโทษของตำรวจไม่ได้ผลและไม่อาจยับยั้งพวกเขาจากการกระทำผิดบางอย่างได้นั้น กลับได้ผลด้วยวิธีการทางจิตวิญญาณที่ญะมาอะฮ์ "อัล-อิควาน" ใช้โน้มน้าวจิตใจของพวกเขา จนพวกเขากลายเป็นแบบอย่างของความเที่ยงตรงและความดีงาม และเขาเสนอว่ารัฐบาลควรสนับสนุนและส่งเสริมให้มีสาขาของญะมาอะฮ์นี้แพร่หลายไปทั่วประเทศ เพราะนั่นจะเป็นการรับใช้ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดต่อความมั่นคงและการปฏิรูป

อะลีเบย์ อัล-กีลานี สมาชิกอัล-อิควาน

แฟ้มเอกสารขนาดใหญ่นี้ถูกส่งจากโรงเรียนประถมอิสมาอีลียะฮ์ไปยังกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งรัฐมนตรีในเวลานั้น เท่าที่ข้าพเจ้าจำได้ คืออะลี มาฮิร ไม่นานหลังจากนั้นเราก็ต้องประหลาดใจกับการมาเยือนอิสมาอีลียะฮ์ของอะลีเบย์ อัล-กีลานี ผู้ตรวจการใหญ่ฝ่ายการศึกษาระดับประถม ในคาบเรียนที่สอง เขามาพบข้าพเจ้าพร้อมกับครูใหญ่ แล้วยืนพินิจพิเคราะห์ครูผู้นี้อยู่นาน จากนั้นเขาหันไปหาครูใหญ่พลางยิ้มแล้วกล่าวว่า "นี่หรือคืออุสตาซหะสันทั้งหมดที่ว่า" ครูใหญ่ก็ยิ้มเช่นกันแล้วตอบว่า "นี่แหละครับท่านเบย์!" ข้าพเจ้าเองก็ยิ้มแล้วกล่าวว่า "ท่านเบย์ครับ พระองค์ทรงวางความลับของพระองค์ไว้ […]" แล้วทั้งสองก็จากไป ข้าพเจ้าสอนจนจบคาบแล้วออกไปทักทายท่านผู้ตรวจการที่ห้องครูใหญ่ และทราบจากเขาว่าเขาจะค้างคืนที่อิสมาอีลียะฮ์ เขาเล่าให้ข้าพเจ้าฟังว่า "หนังสือร้องเรียนของท่านฉบับนี้ทำให้พวกเราตกใจมากเลยอุสตาซ นายกรัฐมนตรีส่งเรื่องนี้ไปยังรัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการ และท่านรัฐมนตรีก็ส่งต่อมาให้ผม ผมก็คิดว่า ผมจะไปเกี่ยวข้องอะไรด้วยกับชายคอมมิวนิสต์ผู้นิยมอนาธิปไตย ที่รวบรวมเงินได้นับล้านและมีผู้ติดตามนับพันดังที่หนังสือร้องเรียนนี้กล่าวอ้าง ผมจึงส่งต่อให้ผู้ช่วยผู้ตรวจการใหญ่ อับดุรเราะฮีมเบย์ อุษมาน เขาก็มาหาผมแล้วพูดว่า ถ้าเรื่องของครูคนนี้เป็นอย่างนี้จริง เราจะทำอย่างไรกับเขาดี เขาเป็นภัยที่อันตรายร้ายแรงยิ่ง และการที่เราสอบสวนเขาอาจมีเบื้องหลังอะไรบางอย่างแอบแฝงอยู่ก็ได้

ระหว่างที่เราปรึกษากันอยู่นั้น ก็เกิดความคิดขึ้นมาว่าหนังสือร้องเรียนฉบับนี้อาจเป็นเรื่องเท็จ และสิ่งที่ทำให้เราสังเกตเห็นเช่นนั้นก็คือความขัดแย้งกันเองที่มีอยู่ในหนังสือนั้น เราจึงกล่าวว่า วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือส่งเรื่องนี้ไปยังครูใหญ่ และรายงานต่าง ๆ ที่ส่งมาถึงเราก็ละเอียดครบถ้วน

…ที่ชัดเจนเพียงพอแล้ว แต่ผมอยากพบชายผู้ก่อให้เกิดความอื้ออึงครั้งนี้ จึงมาเยี่ยมท่านเป็นการส่วนตัว ขออย่าถือว่าเป็นการมาตรวจหรือเป็นทางการ ผมเพียงแต่มาเพื่อพบท่านเท่านั้น” ข้าพเจ้าขอบคุณเขา และถือโอกาสนั้นกล่าวว่า “นั่นเป็นน้ำใจที่งดงามยิ่งครับท่าน และเพื่อให้การเยี่ยมเยือนและน้ำใจนี้สมบูรณ์ ข้าพเจ้าขอเรียนเชิญท่านไปเยี่ยมชมอาคารมัสยิดและโรงเรียนที่กำลังก่อสร้าง เพื่อท่านจะได้เห็นด้วยตาตนเองถึงผลงานส่วนหนึ่งของดะอ์วะฮ์และญะมาอะฮ์นี้” เขารับปากว่าจะไปในช่วงเย็น

บรรดาพี่น้อง (อิควาน) จึงเตรียมตัว และจัดงานเลี้ยงน้ำชาเล็ก ๆ อย่างเรียบง่ายขึ้นกลางอาคารที่กำลังก่อสร้าง นักพูดและนักกลอนพื้นบ้านของพวกเขาก็เตรียมพร้อมที่จะขึ้นกล่าว ชายผู้นั้นรักษาคำมั่นและมาตามนัด โดยคิดว่าเป็นเพียงการเยี่ยมชมธรรมดา แต่ก็ต้องประหลาดใจกับงานเลี้ยงน้ำชานี้ ในช่วงเวลาสั้น ๆ นั้น ข้าพเจ้าได้เชิญบรรดาบุคคลสำคัญและข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ในเมือง และเน้นย้ำเป็นพิเศษในการเชิญพวกที่มีเจตนาร้ายและผู้ที่ร่วมลงชื่อในหนังสือร้องเรียน เพื่อให้พวกเขาได้เห็นด้วยตาตนเองว่าการปลุกปั่นของพวกเขาล้มเหลวเพียงใด

ผู้คนมาชุมนุมกันพร้อมหน้า งานดำเนินไปอย่างเป็นระเบียบ นักพูดผลัดกันขึ้นกล่าว ชายผู้นั้นรู้สึกทึ่งยิ่งนัก โดยเฉพาะเมื่อได้ยินว่านักพูดคนนี้เป็นช่างไม้ อีกคนเป็นคนสวน คนที่สามเป็นช่างรีดผ้า เป็นเช่นนี้เรื่อยไป เขาจึงกล่าวว่า “น่าอัศจรรย์ นี่คือโรงเรียนที่น่าอัศจรรย์ที่สุดที่ผมเคยเห็น” และเมื่อการกล่าวสุนทรพจน์จบลง เขาก็ไม่อาจห้ามใจตนเองได้ เขาลุกขึ้นหยิบเข็มกลัดอันหนึ่งของอิควาน (สัญลักษณ์ของอิควานในเวลานั้นคือเข็มกลัดทำจากผ้าสักหลาดสีเขียว ซึ่งมีข้อความว่า “อัล-อิควานุลมุสลิมูน”) แล้วติดมันไว้ ประกาศเข้าร่วมเป็นสมาชิกของญะมาอะฮ์ และกล่าวทักทายผู้ที่มาชุมนุมด้วยถ้อยคำอันดีงาม

ข้าพเจ้ายังจำคำพูดของเขาได้ว่า “ผมไม่อาจหาคำใดมาบรรยายโรงเรียนแห่งนี้และผู้นำของญะมาอะฮ์นี้ได้ นอกจากจะกล่าวว่า นี่คือโรงเรียนที่น่าอัศจรรย์ และเป็นบุรุษที่น่าทึ่ง นับแต่วินาทีนี้ผมขอเป็นสมาชิกคนหนึ่งของอัล-อิควานุลมุสลิมูน หากพวกท่านยอมรับผมเข้าร่วมด้วย ผมเหลือเวลารับราชการในกระทรวงศึกษาธิการอีกเพียงไม่กี่เดือนก็จะเกษียณ และผมขอให้สัญญาต่อพวกท่านว่า ผมจะอุทิศความพยายามและเวลาทั้งหมดของผมเพื่อรับใช้ดะอ์วะฮ์นี้ หากอัลลอฮ์ทรงให้ผมมีชีวิตอยู่”

ดูประหนึ่งว่าชายผู้นั้นรู้สึกได้ถึงวาระสุดท้ายของตนที่ใกล้เข้ามา เพราะทันทีที่เขาเกษียณอายุ ไม่นานหลังจากนั้นความตายที่ถูกกำหนดไว้ก็มาถึงเขา เราจึงอดทนและหวังผลบุญจากอัลลอฮ์ต่อการจากไปของเขา ดะอ์วะฮ์ก็เช่นกัน เขาจากไปในฐานะหนึ่งในบรรดาผู้ต่อสู้ในหนทางของอัลลอฮ์ด้วยเจตนา ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาเขาด้วยความเมตตาอันกว้างขวางเถิด

การแบ่งแยกระหว่างสองกลุ่มชน

ข้าพเจ้ายังจำได้ว่า ในบรรดาคำร้องเหล่านี้มีฉบับหนึ่งลงชื่อว่า "ชาวคริสต์" ระบุว่า ครูผู้คลั่งลัทธิคนนี้ ซึ่งเป็นหัวหน้าสมาคมคลั่งลัทธิที่ชื่อว่าอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ได้แบ่งแยกนักเรียนจากสองกลุ่มชนในห้องเรียน เขาจงใจดูหมิ่นและเพิกเฉยต่อนักเรียนที่เป็นชาวคริสต์ ไม่เอาใจใส่พวกเขา แต่กลับทุ่มเทความสนใจ คำถาม และการชี้แนะทั้งหมดให้แก่นักเรียนมุสลิม คำร้องยังระบุว่าเรื่องนี้จะก่อให้เกิดความวุ่นวายครั้งใหญ่ หากกระทรวงไม่รีบแก้ไขด้วยการย้ายครูผู้นี้ออกไป

เมื่อคำร้องฉบับนี้ถูกส่งต่อไปยังครูใหญ่เพื่อให้ชี้แจง ก็เกิดเสียงอื้ออึงอย่างมากในหมู่พี่น้องร่วมชาติชาวคริสต์ของเราที่อิสมาอีลียะฮ์ พวกเขาประณามการกระทำนี้อย่างรุนแรงที่สุด คณะผู้แทนขนาดใหญ่ซึ่งประกอบด้วยบุคคลสำคัญของพวกเขา นำโดยหัวหน้าบาทหลวงแห่งโบสถ์ออร์โธดอกซ์ที่นั่น ได้เดินทางมายังโรงเรียนเพื่อประกาศคัดค้านเรื่องนี้ ผู้ร่วมชาติผู้ทรงเกียรติ ญิรญิส สูรยาล เอฟเฟนดี ประธานสมาคมของโบสถ์ ผู้ร่วมชาติผู้ทรงเกียรติ ยะอ์กูบ เอฟเฟนดี ฟะร็อจญ์ ประธานสมาคมการกุศลชาวคอปต์ และผู้ร่วมชาติผู้ทรงเกียรติ ฟะฮ์มี เอฟเฟนดี อะฏิยะฮ์ ข้าราชการระดับสูง พร้อมด้วยบุคคลสำคัญและผู้อาวุโสของชุมชนทั้งชายและหญิง ได้เขียนคำร้องและจดหมายคัดค้าน โบสถ์เองก็ได้ออกหนังสือคัดค้านโดยประทับตราของโบสถ์และมีลายมือชื่อของท่านบาทหลวงผู้ทรงเกียรติผู้ดูแลโบสถ์ ครูใหญ่ได้แนบเอกสารเหล่านี้ไปพร้อมกับรายงานของเขา และปิดท้ายรายงานด้วยลายมือของเขาเองว่า "ข้าพเจ้าขอให้กระทรวงศึกษาธิการอย่าสร้างความลำบากแก่เราด้วยคำร้องนิรนามเช่นนี้อีก และขอให้กระทรวงสอบสวนเรื่องเหล่านี้ด้วยตนเอง เพราะได้พิสูจน์แล้วว่าทั้งหมดล้วนเป็นการใส่ร้ายป้ายสีที่ไม่ได้มุ่งหวังสิ่งที่ดีใด ๆ เลย"

มัสยิดต่าง ๆ ในอิสมาอีลียะฮ์ และการเปิดมัสยิดของอัล-อิควาน

وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَىْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُۥ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَـٰمَىٰ وَٱلْمَسَـٰكِينِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ إِن كُنتُمْ

อัลลอฮ์ ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง ทรงอนุมัติให้มัสยิดแห่งนี้สร้างเสร็จสมบูรณ์ แม้จะมีอุปสรรคมากมายขวางกั้นอยู่ก็ตาม เท่าที่ข้าพเจ้าจำได้ ก่อนที่เดือนเราะมะฎอนของปีนั้น (ฮ.ศ. 1348) จะมาถึง มัสยิดก็พร้อมสำหรับการประกอบศาสนกิจแล้ว และได้เปิดในการละหมาดอิชาอ์ของคืนวันที่ 17 เราะมะฎอน เพื่อเป็นสิริมงคล เนื่องจากเป็นคืนแห่งสงครามบะดัร และเป็นคืนที่อัลกุรอานอันทรงเกียรติถูกประทานลงมาเช่นกัน โดยอาศัยหลักจากพระดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «และพึงรู้เถิดว่า สิ่งใดก็ตามที่พวกเจ้าได้มาเป็นทรัพย์สงคราม แท้จริงหนึ่งในห้าของมันเป็นของอัลลอฮ์ และของเราะซูล และของญาติที่ใกล้ชิด และเด็กกำพร้า และคนยากจน และผู้เดินทาง หากว่า…» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:41)

كُنتُمْ ءَامَنتُم بِٱللَّهِ وَمَآ أَنزَلْنَا عَلَىٰ عَبْدِنَا يَوْمَ ٱلْفُرْقَانِ يَوْمَ ٱلْتَقَى ٱلْجَمْعَانِ

…หากพวกเจ้าศรัทธาต่ออัลลอฮ์และสิ่งที่เราได้ประทานลงมาแก่บ่าวของเราในวันอัล-ฟุรกอน วันที่สองฝ่ายได้เผชิญหน้ากัน» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:41) ดังนั้น วันนั้นจึงเป็นวันอัล-ฟุรกอน และเป็นวันที่สองฝ่ายเผชิญหน้ากันด้วย วัลลอฮุอะอ์ลัม (อัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่ง) และนี่คือทัศนะของอิบนุอิสหาก

พิธีเปิดมัสยิดจัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ มีการเชิญพี่น้องอิควานจากอิสมาอีลียะฮ์และจากชุบรอคีตมาร่วมงาน พี่น้องอิควานต่างเห็นพ้องกันว่าให้ข้าพเจ้าเป็นอิมามนำละหมาดครั้งแรกในมัสยิดแห่งนี้ และยืนกรานในเรื่องนั้น พวกเขายังยืนกรานด้วยว่าให้ข้าพเจ้าเป็นผู้ทำพิธีเปิด เพื่อตัดความหวังของผู้ที่หมายปองโดยไม่สมควรได้รับ แต่อุสตาซอะห์มัด อัส-สุกกะรี ประธานอิควานที่อัล-มะห์มูดียะฮ์ในขณะนั้น ได้ทำให้ผู้ที่อยู่ในที่นั้นประหลาดใจ ด้วยการก้าวออกไปตัดริบบิ้นที่ประตูและประกาศเปิดมัสยิด ความหวังของผู้ที่เฝ้ารอจึงดับลง และเป็นดั่งการตบหน้าที่พวกเขาสมควรได้รับ ส่วนข้าพเจ้าก็ทำให้พวกเขาประหลาดใจอีกครั้งที่มิห์รอบ ด้วยการเชิญพี่น้องของเรา อุสตาซเชคฮามิด อัสกะรียะฮ์ ขึ้นนำละหมาดฟัรฎูครั้งแรกในมัสยิดแห่งนี้ เพื่อยกย่องคุณงามความดีของท่านในการก่อสร้างมัสยิดและการทุ่มเทให้โครงการนี้สำเร็จลุล่วง แล้วเรื่องราวก็ยุติลง

وَفِى ذَٰلِكَ فَلْيَتَنَافَسِ ٱلْمُتَنَـٰفِسُونَ ﴿٢٦﴾

โครงการมัสยิดนี้นำมาซึ่งความดีและบะเราะกะฮ์แก่เมืองในด้านการสร้างมัสยิด เพราะได้ปลุกความมุ่งมั่นและน้ำใจของท่านหัจญ์ยูซุฟและตระกูลฟัรร็อจ ซึ่งเป็นชาวเมืองผู้มีเกียรติแห่งอิสมาอีลียะฮ์และอัล-อะรอยิชียะฮ์ ให้สร้างมัสยิดอีกแห่งหนึ่งที่สุดชายเมือง ในย่านที่ต้องการมัสยิดมากที่สุด ความมุ่งมั่นของพวกเขาไม่ยอมให้สิ่งใดน้อยไปกว่าการแข่งขันกับพี่น้องอิควานในการสร้างมัสยิด «และในการนั้น ก็จงให้บรรดาผู้แข่งขันได้แข่งขันกันเถิด» (ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน 83:26) มัสยิดทั้งสองแห่งจึงแล้วเสร็จในวันเดียวกัน และเราได้รับเชิญให้ไปเปิดมัสยิดของท่านหัจญ์ยูซุฟ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ซึ่งปัจจุบันก็ยังเรียกขานด้วยชื่อนี้ ท่านยืนกรานให้เราเปิดมัสยิดของท่านก่อนมัสยิดของเรา และเป็นความโชคดีที่วันนั้นตรงกับวันศุกร์ เราจึงละหมาดวันศุกร์ที่มัสยิดอันจำเริญแห่งนี้ และละหมาดอิชาอ์ของวันเดียวกันที่มัสยิดของอิควาน จึงเป็นการเปิดมัสยิดสองแห่งในวันเดียว

ในทำนองเดียวกัน น้ำใจก็ได้ผลักดันให้ท่านหัจญ์มุฮัมมัด ญาด ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ซึ่งเป็นชาวเมืองผู้ประเสริฐแห่งอิสมาอีลียะฮ์เช่นกัน สร้างมัสยิดแห่งที่สามในนามของท่านในอีกย่านหนึ่งที่ต้องการมัสยิดเช่นกัน และอัลลอฮ์ทรงทำให้มัสยิดนั้นแล้วเสร็จอย่างดีที่สุด

ความมุ่งมั่นของท่านหัจญ์มุศฏอฟา ผู้ซึ่งเป็นผู้บุกเบิกการสร้างมัสยิดอัล-อะรอยิชียะฮ์ ก็ถูกปลุกขึ้นเช่นกัน ท่านจึงขยายมัสยิดแห่งนั้น เพิ่มพื้นที่ใหม่ และปรับปรุงให้ดีขึ้นอีกมากมาย

ด้วยเหตุนี้ มัสยิดของอิควานจึงเป็นจุดเริ่มต้นของโครงการดี ๆ มากมายในเมืองอันปลอดภัย อิสมาอีลียะฮ์

การเยือนคาบสมุทรซีนายของศิดกี ปาชา

ในช่วงเวลานั้นเองก็ประจวบกับที่ศิดกี ปาชา ซึ่งดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีอยู่ในขณะนั้น มีกำหนดจะเดินทางไปเยือนคาบสมุทรซีนาย และเป็นธรรมดาที่เขาจะต้องผ่านเมืองอิสมาอีลิยะฮ์ ฝ่ายปกครองตื่นตัวกับข่าวนี้อย่างมาก และเริ่มเตรียมการต้อนรับนายกรัฐมนตรี โดยระดมผู้คนไปรวมตัวกันที่สถานีรถไฟเพื่อพบเขา ผู้ว่าการมาครั้งหนึ่ง จากนั้นหัวหน้าฝ่ายตำรวจก็มาอีก พวกเขาเริ่มคิดกันว่าจะให้ใครเป็นผู้กล่าวสุนทรพจน์ต้อนรับในโอกาสนี้ ข้าพเจ้าไม่ทราบว่ามีคนเจ้าเล่ห์คนใดชี้ทางมาที่ข้าพเจ้า พวกเขาจึงกล่าวว่า "ให้คนนั้นซึ่งเป็นข้าราชการคนหนึ่งของรัฐกล่าวสุนทรพจน์ต้อนรับเขา" ข้าพเจ้าถูกเรียกตัวไปที่สถานีตำรวจ หัวหน้าฝ่ายตำรวจคือศอบิร บิก ฏ็อนฏอวี ซึ่งปัจจุบันเป็นผู้ว่าการจังหวัดอัล-บุหัยเราะฮ์ พร้อมด้วยหัวหน้าสถานีตำรวจและเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองคนอื่น ๆ ได้เปิดเรื่องนี้กับข้าพเจ้า ข้าพเจ้าโกรธเคืองต่อเรื่องนี้อย่างรุนแรง และกล่าวกับพวกเขาว่า ข้าพเจ้าจะเขียนใบลาออกให้พวกท่านเดี๋ยวนี้เลย

หากพวกท่านคิดว่าข้าราชการเป็นเพียงเครื่องมือที่เคลื่อนไหวไปตามความต้องการของผู้คน ข้าพเจ้าขอบอกว่าข้าพเจ้าเองคือผู้ที่รู้คุณค่าของตนเอง หาใช่กระทรวงศึกษาธิการไม่ และข้าพเจ้าไม่มีวันวางตัวเองไว้ในฐานะเช่นนั้นเด็ดขาด ข้าพเจ้ารู้ดีว่าสัญญาจ้างระหว่างข้าพเจ้ากับกระทรวงศึกษาธิการ ไม่ได้ผูกมัดข้าพเจ้าเกินไปกว่าการปฏิบัติงานด้านการอบรมและการสอนให้ดีที่สุด และในสัญญานั้นก็ไม่มีข้อความใดระบุถึงการกล่าวสุนทรพจน์ต้อนรับผู้นำรัฐบาล และยังมีคำพูดยืดยาวอีกมากในทำนองนี้ เมื่อเผชิญกับความยืนกรานเช่นนี้ พวกเขาจึงไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากมอบหมายให้บุคคลสำคัญคนหนึ่งของเมืองทำหน้าที่นี้แทน

เงินบริจาคจากบริษัทคลองสุเอซ

ไม่นานก่อนที่การก่อสร้างมัสยิดจะแล้วเสร็จ ขณะที่เงินที่รวบรวมได้ใกล้จะหมดลง และเบื้องหน้าเรายังมีโครงการโรงเรียนและอาคารสำนักงาน ซึ่งเป็นส่วนที่ทำให้โครงการมัสยิดสมบูรณ์ หรือกล่าวได้ว่าทั้งหมดเป็นโครงการเดียวกัน ก็ประจวบกับที่บารอน เดอ เบอนัวส์ ผู้อำนวยการบริษัทคลองสุเอซ พร้อมด้วยเลขานุการของเขาคือมองซิเออร์ บลูม ได้ผ่านมาและเห็นสิ่งก่อสร้างนั้น เขาจึงสอบถามและรับทราบข้อมูลโดยสังเขปเกี่ยวกับมัน ขณะที่ข้าพเจ้าอยู่ที่โรงเรียน ก็มีพนักงานคนหนึ่งมาเชิญข้าพเจ้าไปพบบารอนที่สำนักงานของเขาในบริษัท ข้าพเจ้าจึงไปพบเขา เขาพูดกับข้าพเจ้าผ่านล่ามว่า เขาได้เห็นสิ่งก่อสร้างนั้นแล้ว และปรารถนาจะช่วยเหลือเราด้วยการบริจาคเงิน ด้วยเหตุนี้เขาจึงขอแบบแปลนและบันทึกรายละเอียดโครงการจากเรา ข้าพเจ้ากล่าวขอบคุณเขาแล้วจึงลากลับ หลังจากนั้นข้าพเจ้าได้นำสิ่งที่…

…คำขอ แล้วเวลาก็ผ่านไปหลายเดือน จนเราเกือบลืมท่านบารอนและคำสัญญาของเขาไปแล้ว แต่ต่อมาข้าพเจ้าก็ต้องประหลาดใจเมื่อได้รับเชิญจากเขาให้ไปที่สำนักงานอีกเป็นครั้งที่สอง ข้าพเจ้าจึงไปพบเขา เขาต้อนรับข้าพเจ้าอย่างดี แล้วแจ้งว่าบริษัทได้อนุมัติเงินห้าร้อยปอนด์อียิปต์ให้แก่โครงการนี้ ข้าพเจ้ากล่าวขอบคุณเขา และชี้แจงให้เขาเข้าใจว่าเงินจำนวนนี้น้อยมาก และไม่ใช่สิ่งที่คาดหวังจากบริษัท เพราะในขณะที่บริษัทสร้างโบสถ์ต้นแบบด้วยทุนของตนเองโดยใช้เงินถึงห้าแสนปอนด์ หรือครึ่งล้านปอนด์ บริษัทกลับให้แก่มัสยิดเพียงห้าร้อยปอนด์เท่านั้น เขายอมรับมุมมองของข้าพเจ้าและแสดงออกว่าเห็นพ้องด้วย แต่เขาเสียใจที่นี่คือมติที่ออกมาแล้ว และขอร้องให้ข้าพเจ้ารับเงินจำนวนนี้ไว้ก่อน หากภายหลังเขาสามารถทำอะไรเพิ่มเติมได้ เขาจะไม่รีรอ ข้าพเจ้าขอบคุณเขาอีกครั้งและกล่าวว่า การรับเงินไม่ใช่หน้าที่ของข้าพเจ้า แต่เป็นหน้าที่ของเหรัญญิก คือ ชัยค์มุฮัมมัด หุสัยน์ อัซ-ซัมลูฏ ผู้ซึ่งบริจาคเพียงลำพังเท่ากับจำนวนที่บริษัทบริจาค ข้าพเจ้าจะแจ้งให้เขามารับเงิน และก็เป็นไปเช่นนั้น เหรัญญิกได้รับเงินจำนวนนั้นไป และแน่นอนว่าท่านบารอนไม่ได้คิดจะทำอะไรเพิ่มเติมอีก และเราเองก็ไม่ได้คิดจะขออะไรจากเขาอีกเช่นกัน

ฟิกฮ์ที่บิดเบี้ยว

وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرًا ﴿٢٧﴾

เมื่อบรรดาผู้มีเจตนาร้ายรู้ข่าวนี้ พวกเขาก็โกรธเกรี้ยวขึ้นมา ข่าวลือแพร่สะพัดไปทั่วว่า "พวกอิควานุลมุสลิมูนสร้างมัสยิดด้วยเงินของพวกฝรั่งต่างชาติ" และยังมีคำฟัตวาที่ผิด ๆ ทั้งจากคนที่รู้และคนที่ไม่รู้มาสนับสนุนข่าวลือนั้นว่า การละหมาดในมัสยิดแห่งนี้จะใช้ได้อย่างไร ในเมื่อมันจะถูกสร้างด้วยเงินเช่นนี้? เราจึงพยายามทำให้มวลชนเข้าใจว่านี่เป็นเรื่องเหลวไหล เพราะเงินนี้คือเงินของเรา ไม่ใช่เงินของพวกฝรั่ง คลองนี้ก็คือคลองของเรา ทะเลก็คือทะเลของเรา แผ่นดินก็คือแผ่นดินของเรา ส่วนคนพวกนี้เป็นผู้ยึดครองที่เข้ามาในช่วงที่กาลเวลาเผลอไผล และอัลลอฮ์ทรงประสงค์ให้มัสยิดสร้างเสร็จก่อน อัลฮัมดุลิลลาฮ์ เงินของพวกฝรั่งจึงไม่ได้ถูกใช้ในการสร้างมัสยิด แต่ถูกนำไปใช้สร้างอาคารสำนักงานของอิควานุลมุสลิมูนโดยเฉพาะ «และอัลลอฮ์ทรงเดชานุภาพเหนือทุกสิ่ง» (ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:27) ด้วยเหตุนี้ ความโกรธเกรี้ยวจึงสงบลงและความเดือดดาลก็มอดดับไป เช่นนี้แหละคือฟิกฮ์ที่บิดเบี้ยว และอัลลอฮ์ทรงมีกิจการต่าง ๆ ในหมู่ปวงบ่าวของพระองค์

สถาบันอิสลามหิรออ์

แล้วอัลลอฮ์ ตะบาเราะกะวะตะอาลา ก็ทรงประสงค์ให้การก่อสร้างโรงเรียนบนอาคารมัสยิดของอัล-อิควานสำเร็จลุล่วง ในเวลานั้นข้าพเจ้าเพิ่งผ่านการศึกษาเรื่องอุดมคติอันสูงส่งในการอบรมสั่งสอนและเรื่องราวของนักการศึกษามาได้ไม่นาน ภาพของเปสตาลอสซีในโรงเรียนของเขาที่นอยฮอฟ สตันส์ บูร์กดอร์ฟ และอีแวร์ดง ภาพของฟรอเบลในโรงเรียนที่กรีสไฮม์และไคลเฮา ฯลฯ ตลอดจนวิธีการของแฮร์บาร์ตและมอนเตสซอรีในศาสตร์แห่งการสอน ภาพทั้งหมดนี้ยังคงปรากฏอยู่ในความคิดอย่างสดใหม่ เพียงแต่อยู่ในรูปแบบใหม่ที่สอดคล้องกับแนวโน้มและความหวังแบบอิสลาม ซึ่งการเติบโตมาได้ปลูกฝังไว้และงานดะอ์วะฮ์ได้หล่อเลี้ยงให้งอกงาม

ทันทีที่การก่อสร้างโรงเรียนแล้วเสร็จ เราก็ตั้งชื่อแบบอิสลามให้แก่โรงเรียนว่า "สถาบันอิสลามหิรออ์" และกำหนดเครื่องแต่งกายพิเศษสำหรับนักเรียน ได้แก่ ญัลบาบ (เสื้อคลุมยาว) และเสื้อโค้ทที่ทำจากผ้าทอในประเทศ หมวกฏัรบูชสีขาวที่ผลิตในประเทศเช่นกัน และรองเท้าแตะที่ผลิตในประเทศด้วย นอกจากนี้ เวลาเรียนก็แตกต่างจากโรงเรียนทั่วไป

กล่าวคือ เวลาเรียนสอดคล้องกับเวลาละหมาดเป็นอย่างมาก โดยเริ่มเรียนแต่เช้าตรู่ และช่วงแรกจะสิ้นสุดก่อนละหมาดซุฮ์รี เพื่อให้นักเรียนทุกคนได้ละหมาดญะมาอะฮ์ที่มัสยิด แล้วพวกเขาก็กลับมาอีกครั้งหลังรับประทานอาหารกลางวันและก่อนเวลาอัศรีไม่นาน เพื่อจะได้ละหมาดญะมาอะฮ์ด้วยเช่นกัน

หลักสูตรการเรียนการสอนของสถาบันแบ่งออกเป็นสามสาย สายที่หนึ่งเป็นไปตามหลักสูตรของโรงเรียนระดับเบื้องต้นแบบสมบูรณ์ เพื่อเตรียมนักเรียนเข้าศึกษาที่อัล-อัซฮัรและสถาบันศาสนาต่าง ๆ สายที่สองเป็นไปตามหลักสูตรของโรงเรียนระดับเบื้องต้นในช่วงต้นของวัน และตามหลักสูตรของโรงเรียนอาชีวะในช่วงท้ายของวัน โดยหลังอาหารกลางวัน นักเรียนจะไปยังโรงงานและโรงช่างของเอกชนที่บรรดาพี่น้องอิควานเป็นผู้ดำเนินการ ซึ่งพวกเขารับปากว่าจะสอนวิชาช่างแก่นักเรียนเหล่านี้ภายใต้การกำกับดูแลของสถาบันและบุคลากรของสถาบันตามระเบียบเฉพาะ ส่วนสายที่สามเป็นไปตามหลักสูตรของโรงเรียนประถมของรัฐ เพื่อเตรียมนักเรียนเข้าสู่ระดับมัธยมและอุดมศึกษาต่อไปตามลำดับ

มีการเก็บค่าใช้จ่ายการเรียนจากนักเรียนในอัตราที่เหมาะสมและไม่เป็นภาระหนัก และมีการเพิ่มสัดส่วนผู้ได้เรียนฟรีตามสภาพของผู้ปกครองนักเรียน อีกทั้งยังได้นำคณะครูผู้เชี่ยวชาญที่มีคุณวุฒิและประกาศนียบัตรระดับสูงมาสอนที่สถาบันอีกด้วย

ผู้คนหลั่งไหลเข้ามายังสถาบันฮิรออ์อย่างล้นหลาม วิธีการสอนในสถาบันแห่งนี้เป็นวิธีการแบบใหม่ที่สอดคล้องกับทฤษฎีการศึกษาที่ทันสมัยที่สุด บทเรียนจำนวนมากจัดสอนกลางแจ้ง ท่ามกลางพุ่มไม้ของเมืองอิสมาอีลิยะฮ์และกิ่งก้านของสวนอันร่มรื่นเขียวขจี การสอนตัวอักษรและหลักการคำนวณเบื้องต้นใช้สื่อที่จับต้องได้ซึ่งทำจากดินเหนียว ดินปั้น หรือลูกบอล นักเรียนมีอิสระอย่างกว้างขวางที่จะเปิดใจบอกครูถึงทุกสิ่งที่อยู่ในใจ ไม่ว่าจะเป็นความเหนื่อยล้า ความอ่อนเพลีย หรือความคิดต่าง ๆ ความสัมพันธ์ระหว่างนักเรียนกับครู และระหว่างโรงเรียนกับบ้าน ก็เปี่ยมด้วยความร่วมมือและความปรองดองอย่างสมบูรณ์ที่สุด จนถึงทุกวันนี้เยาวชนจำนวนมากของเมืองอิสมาอีลิยะฮ์ยังคงระลึกถึงคุณูปการของสถาบันแห่งนี้ และยังคงรู้สึกถึงความหวานชื่นของความเมตตาเอื้ออาทรและความเห็นอกเห็นใจระหว่างนักเรียนกับครูที่พวกเขาเคยได้สัมผัสที่นั่น

หลังจากที่ข้าพเจ้าออกจากเมืองอิสมาอีลิยะฮ์ไปแล้ว สถาบันแห่งนี้ได้เปลี่ยนจากสถานะต้นแบบกลายเป็นโรงเรียนประถมที่ไม่ได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงศึกษาธิการ ตรงกันข้าม กลับได้รับการขัดขวางจากกระทรวงมากที่สุด การสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ผู้ทรงได้รับการสรรเสริญในทุกสภาพการณ์ จนในที่สุดก็กลับกลายเป็นโรงเรียนเบื้องต้นธรรมดาแห่งหนึ่ง อุปสรรคอันยากยิ่งที่ขวางความสำเร็จของรูปแบบเดิมคือการขาดแคลนบุคคลประเภทที่ถือว่าตนเป็นผู้มีพันธกิจ (ริซาละฮ์) มิใช่ผู้แสวงหาตำแหน่งงานในหมู่ผู้คน

ข้าพเจ้ามักใช้คาบว่างในตารางสอนของข้าพเจ้าระหว่างวันเรียน รีบตรงไปยังสถาบันเพื่อสอนนักเรียนที่นั่นต่อหน้าครูบางคน ข้าพเจ้ายังให้คำแนะนำแก่ครูเองอย่างละเอียดยืดยาว ทั้งระหว่างที่พวกเขาสอนและหลังจากสอนเสร็จ และร่วมเตรียมการสอนกับครูหลายคน ข้าพเจ้าเคยพานักเรียนทั้งหมดของสถาบันไปเที่ยวสวนต่าง ๆ ด้วยตัวคนเดียว หรือพร้อมกับครูบางคน หรือเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองของสถาบัน ข้าพเจ้าจะใช้เวลาอยู่กับพวกเขามากกว่าสองชั่วโมงหลังเลิกเรียน คือจนเกือบถึงเวลาตะวันตกดิน ในการเที่ยวพักผ่อนครั้งนั้น ข้าพเจ้าเปิดโอกาสให้พวกเขาซักถามได้อย่างเต็มที่ และให้อิสระในการเดินไปมา การเล่น และการหยอกล้อ โดยข้าพเจ้าเองก็ร่วมกิจกรรมเหล่านี้กับพวกเขาในหลายรูปแบบ จนกระทั่งเยาวชนเหล่านี้จำนวนมากไม่ปิดบังเรื่องใด ๆ กับข้าพเจ้าเลย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องส่วนตัวหรือเรื่องในบ้าน พวกเขารู้สึก และข้าพเจ้าเองก็รู้สึกเช่นเดียวกันว่า ข้าพเจ้ามีฐานะต่อพวกเขาเสมือนบิดาหรือพี่ชายคนโต ทั้งหมดนี้ข้าพเจ้าลงมือทำเอง และพยายามทำให้บรรดาครูตระหนักว่าจุดประสงค์ของมันก็คือ ให้พวกเขาเป็นเช่นนั้นด้วย และให้พวกเขาถือว่า

...ตนเองเป็นผู้แบกรับสาส์น เป็นผู้เผยแผ่แนวคิด และเป็นผู้สร้างคนรุ่นใหม่ สิ่งนี้เกิดผลจริงในหลายคน แต่ในอีกหลายคนก็สูญเปล่าไปดั่งฝุ่นละอองที่ปลิวว่อน สังคมของเราช่างต้องการผู้ที่ทำงานด้วยจิตวิญญาณ มิใช่ด้วยเพียงร่างกาย และทำงานด้วยมโนธรรมของตนเอง มิใช่เพราะมีผู้อื่นคอยควบคุม ทั้งนี้หัวใจทั้งหลายอยู่ในพระหัตถ์ของอัลลอฮ์ พระองค์ทรงพลิกผันมันตามที่พระองค์ทรงประสงค์

ชัยค์มุฮัมมัด สะอีด อัล-อุรฟีย์

เมื่อกล่าวถึงสถาบันอิสลามหิรออ์และสาขาของสถาบัน ข้าพเจ้าขอเล่าว่าชื่อนี้ตั้งโดยพี่น้องผู้ประเสริฐ ผู้รู้ที่ปฏิบัติตามความรู้ ผู้มีคุณธรรมและเป็นนักต่อสู้ คือชัยค์มุฮัมมัด สะอีด อัล-อุรฟีย์ ผู้รู้แห่งเมืองดัยรุซซูร อดีตผู้แทนของเมืองนี้ในสภาผู้แทนราษฎรซีเรีย และผู้ลุกขึ้นต่อต้านความอยุติธรรมและการยึดครองของฝรั่งเศส ฝรั่งเศสได้ยึดทรัพย์สินและหนังสือของท่าน และตัดสินเนรเทศท่าน ท่านจึงเดินทางมายังอียิปต์ และเช่าห้องเล็ก ๆ อย่างสมถะในตรอกอิบนุยูนุส ย่านอัส-ซัยยิดะฮ์อาอิชะฮ์ เขตอัล-เกาะลอะฮ์ในกรุงไคโร ท่านตั้งชื่อห้องนั้นว่า "อัล-เกาศรุลอาลีย์" (พระราชวังอันสูงส่ง)

เราได้รู้จักชายผู้นี้ และพบว่าท่านมีศาสนาที่เที่ยงแท้ มีความเชื่อมั่นอันแรงกล้า มีความรู้กว้างขวางทั้งด้านวิชาการที่อาศัยปัญญาและวิชาการที่อาศัยตัวบท มีความกล้าหาญ พร้อมช่วยเหลือผู้อื่น และมีความมุ่งมั่นสูงส่ง ท่านเป็นทั้งผู้รู้ แพทย์ นายทหาร และผู้ภักดีต่ออัลลอฮ์ในคราวเดียวกัน ท่านศึกษาวิชาความรู้จากบรรดาครูผู้ทรงเกียรติ แล้วเข้ารับราชการในกองทัพตุรกีจนได้เลื่อนยศเป็นนายทหาร ต่อมาได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับแผนกการแพทย์ของกองทัพ จึงได้รับความรู้ด้านการแพทย์ ท่านยังเป็นนักแม่นปืนที่ยิงถูกเป้าสิบนัดจากสิบนัด นอกจากนี้ท่านยังเป็นนักวรรณกรรมและนักประวัติศาสตร์ เป็นผู้ถ่ายทอดทั้งบทกวีและร้อยแก้ว พูดจาไพเราะน่าฟัง มีอารมณ์ขันอย่างสุภาพ อยู่ด้วยแล้วรื่นรมย์ มีไหวพริบฉับไว ในการทำอิบาดะฮ์และการใช้ชีวิตอย่างสมถะท่านเป็นดั่งนักศูฟีย์ ส่วนในการคิดและการมองโลกท่านเป็นดั่งนักปรัชญา

เราได้รับประโยชน์มากมายจากการคบหาท่าน ท่านเคยมาเยือนเมืองอิสมาอีลียะฮ์และพักอยู่กับเราหลายวัน ซึ่งเป็นวันเวลาที่งดงามและมีความสุขที่สุดช่วงหนึ่ง ท่านทราบว่าเราตั้งใจจะก่อตั้งโรงเรียน ขณะนั้นเรากำลังคิดหาชื่อให้โรงเรียน ท่านจึงกล่าวว่า "อิสมาอีลียะฮ์เป็นเมืองแห่งดะอ์วะฮ์ และนี่คือโรงเรียนแห่งแรกที่ดะอ์วะฮ์ก่อตั้งขึ้น ดะอ์วะฮ์นี้คือดะอ์วะฮ์แห่งอัลกุรอาน และอัลกุรอานถูกประทานลงมาครั้งแรกที่ถ้ำหิรออ์ ฉะนั้นจงตั้งชื่อว่าสถาบันหิรออ์เถิด" แล้วก็เป็นเช่นนั้น

ชัยค์สะอีด อัล-อุรฟีย์ นอนกลางคืนอย่างมากเพียงสี่ชั่วโมง และตื่นก่อนรุ่งอรุณ จากนั้นท่านจะมาเคาะประตูห้องของพวกเราแล้วร้องเรียกว่า "ตื่นเถิด ตื่นเถิด เพราะหลังจากชีวิตนี้ยังมีการหลับอันยาวนานรออยู่" พวกเราจึงลุกขึ้นละหมาด สรรเสริญอัลลอฮ์ และขอบคุณท่านสำหรับความหวังดีนี้

ท่านเคยกล่าวว่า “พี่น้องเอ๋ย จงตั้งชื่อเถิด” ข้าพเจ้าจึงถามว่า “จะให้ตั้งชื่ออะไรหรือ ท่านซัยยิดมุฮัมมัด?” ท่านตอบว่า “จงตั้งชื่อให้แก่พี่น้องของท่าน สหายของท่าน และสถานที่ที่ท่านก่อตั้งขึ้น จงบอกคนนี้ว่า ท่านเหมือนอบูบักร และบอกคนนั้นว่า ท่านเหมือนอุมัร เพราะสิ่งนี้จะปลุกความฮึกเหิมในตัวพวกเขา และผลักดันให้พวกเขาเดินตามแบบอย่างที่ดีงามและแบบฉบับที่ประเสริฐ” ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า “ผู้คนจะฟาดฟันเราด้วยลิ้นอันคมกริบ” ท่านตอบว่า “ท่านจะไปสนใจผู้คนทำไม จงอยู่กับอัลลอฮ์ และทำทุกสิ่งที่มีประโยชน์ และจงตั้งชื่อสถานที่ที่ท่านก่อตั้งขึ้น เช่น สถาบันหิรออ์สำหรับเด็กชาย โรงเรียนอุมมะฮาตุลมุอ์มินีนสำหรับเด็กหญิง สโมสรอัลค็อนดัก ฯลฯ เพื่อให้ความทรงจำเหล่านี้คงอยู่ในจิตใจของผู้คน”

ท่านมักกล่าวกับข้าพเจ้าเสมอว่า “จงฟังเถิด อย่าได้ลังเลใจเลยที่จะรับผู้ที่ยังบกพร่องในการเชื่อฟังปฏิบัติตามคำสั่งของอัลลอฮ์ และยังกระทำบาปเล็กน้อยอันต่ำทรามบางอย่าง เข้ามาร่วมในงานดะอ์วะฮ์ ตราบใดที่ท่านรู้ว่าพวกเขายังมีความยำเกรงต่ออัลลอฮ์ เคารพระเบียบ และเชื่อฟังเป็นอย่างดี เพราะคนเหล่านี้จะกลับเนื้อกลับตัวในไม่ช้า แท้จริงดะอ์วะฮ์นั้นเปรียบเสมือนโรงพยาบาล ในนั้นมีแพทย์คอยให้การรักษา และมีผู้ป่วยมาเพื่อรับการรักษา ดังนั้น อย่าได้ปิดประตูใส่หน้าคนเหล่านี้ ตรงกันข้าม หากท่านสามารถดึงดูดพวกเขาเข้ามาด้วยทุกวิถีทางได้ก็จงทำเถิด เพราะนี่คือภารกิจอันดับแรกของดะอ์วะฮ์

แต่จงระวังคนสองประเภทอย่างยิ่ง และอย่าได้รับพวกเขาเข้ามาในแถวของดะอ์วะฮ์เป็นอันขาด ประเภทแรก คือผู้ปฏิเสธพระเจ้าที่ไม่มีอะกีดะฮ์ใด ๆ แม้เขาจะแสดงออกว่าเป็นคนดีก็ตาม เพราะไม่มีความหวังที่จะปรับปรุงแก้ไขเขาได้ และเขาก็อยู่ห่างไกลจากพวกท่านตั้งแต่รากฐานของอะกีดะฮ์ แล้วพวกท่านจะหวังอะไรจากเขาได้เล่า? ประเภทที่สอง คือคนดีที่ไม่เคารพระเบียบ และไม่ตระหนักถึงความหมายของการเชื่อฟัง คนประเภทนี้อาจเป็นประโยชน์เมื่ออยู่ตามลำพัง และสร้างผลงานได้เมื่อทำงานคนเดียว แต่เขาจะทำลายจิตใจของญะมาอะฮ์ เขาจะทำให้ญะมาอะฮ์หลงใหลไปกับความดีของเขา และทำให้ญะมาอะฮ์แตกแยกด้วยการขัดแย้งของเขา ดังนั้น หากท่านสามารถใช้ประโยชน์จากเขาได้ในขณะที่เขาอยู่นอกแถวก็จงทำเถิด มิฉะนั้นแถวจะเสียหายและปั่นป่วน และเมื่อผู้คนเห็นใครคนหนึ่งออกนอกแถว พวกเขาจะไม่พูดว่ามีคนหนึ่งออกนอกแถว แต่จะพูดว่าแถวนั้นคดเคี้ยว ดังนั้น จงระมัดระวังเรื่องนี้อย่างถึงที่สุดเถิด”

ท่านยังเคยกล่าวว่า “โลกนี้ห้อยแขวนอยู่ด้วยเส้นด้ายแห่งมายาภาพ และมีเพียงอีมานเท่านั้นที่จะเปิดเผยความจริงต่อหน้าผู้ศรัทธา ด้วยเหตุนี้พวกเขาจึงได้รับชัยชนะแม้ว่ากำลังของพวกเขาจะอ่อนแอ และคนอื่นจึงพ่ายแพ้แม้ว่าจะเตรียมพร้อมไว้แล้วก็ตาม และจากจุดนี้เอง อีมานจึงเป็นอาวุธที่ทรงพลังที่สุดของบรรดาผู้ทำงานในชีวิตนี้”

และท่านเคยกล่าวว่า “แท้จริงฉันรู้ถึงการที่ดุนยาหันหน้าเข้าหาและหันหลังให้ในทุกสิ่ง ดังนั้น เมื่อดุนยาหันหน้าเข้าหา…

…ทุกสิ่ง จนกระทั่งโจรผู้ชั่วร้ายยังเข้ามามอบตัวกับข้าพเจ้าเพียงแค่ข้าพเจ้าเดินผ่านไปบนถนน แต่เมื่อมันผินหลังให้ ทุกสิ่งก็ผินหลังตามไปด้วย จนกระทั่งพาหนะที่เชื่องของข้าพเจ้ายังพยศและดื้อดึง ทั้งที่นั่นไม่ใช่นิสัยของมันเลย ข้าพเจ้าเคยเข้าอียิปต์มาแล้วสองครั้ง ครั้งแรกในฐานะท่านมุฮัมมัด สะอีด อัล-อุรฟี ผู้มีเกียรติและผู้รู้แห่งดัยรุซซูร บรรดาผู้นำและบุคคลสำคัญของประเทศท่านมาต้อนรับข้าพเจ้าที่ชานชาลารถไฟ จนข้าพเจ้ารู้สึกเขินอายในตัวเอง ส่วนอีกครั้งหนึ่งในฐานะท่านมุฮัมมัด สะอีด ผู้ถูกฝรั่งเศสตัดสินให้เนรเทศ และถูกริบทั้งทรัพย์สิน ความมั่งคั่ง อำนาจ และกำลัง ข้าพเจ้าไม่พบใครมารอรับ หรือเข้ามาทักทายข้าพเจ้าแม้แต่คำเดียว จนข้าพเจ้ารู้สึกเขินอายในตัวเอง ทั้งที่ในครั้งหลังนี้ข้าพเจ้าต้องการการปลอบโยนมากกว่า และสมควรได้รับมันยิ่งกว่าในครั้งแรก

แต่อัลลอฮ์ทรงทำให้การได้รู้จักกับพี่น้องอิควานเป็นผลตอบแทนที่ยิ่งใหญ่ที่สุด เป็นสิ่งชดเชยที่ล้ำค่าที่สุด และเป็นการปลอบประโลมใจที่ดีที่สุดสำหรับข้าพเจ้า"

ท่านเป็นผู้มีศักดิ์ศรี มักน้อย มีเกียรติ ใจกว้าง และสำรวมตน ตลอดเวลาที่พำนักอยู่ในอียิปต์ ท่านเลือกที่จะทำงานตรวจทานต้นฉบับหนังสือ และเลี้ยงชีพด้วยน้ำพักน้ำแรงของตนเอง ท่านไม่เคยรับความช่วยเหลือหรือของกำนัลจากผู้ใด ทั้งยังเปิดบ้านและทุกสิ่งในบ้านให้แก่พี่น้องและแขกผู้มาเยือน

หลังจากนั้นไม่นาน ท่านได้กลับไปยังซีเรียและได้รับเลือกเป็นผู้แทนราษฎรของดัยรุซซูร ท่านเดินทางมาอียิปต์เป็นครั้งที่สามในฐานะดังกล่าว พร้อมกับคณะผู้แทนราษฎร เพื่อเข้าร่วมการประชุมรัฐสภาว่าด้วยปัญหาปาเลสไตน์ เท่าที่ข้าพเจ้าจำได้ ท่านวางกระเป๋าเดินทางไว้ที่โรงแรมคอนติเนนตัล แล้วรีบมาหาพวกเราที่สำนักงานอิควาน ท่านใช้เวลาทำงานราชการกับคณะผู้แทน ส่วนเวลาที่เหลือท่านใช้อยู่กับพวกเรา

ข้าพเจ้าคิดว่าปัจจุบันท่านดำรงตำแหน่งผู้พิพากษา ขออัลลอฮ์ทรงประทานความสำเร็จแก่ท่าน ทรงให้ท่านเป็นประโยชน์ และทรงให้เราได้พบหน้าท่านในความดีงาม

การเผยแผ่ดะอ์วะฮ์นอกเมืองอิสมาอีลียะฮ์: "อบูศุวัยร์"

ใกล้กับเมืองอิสมาอีลียะฮ์ ถัดจากค่ายทหารไป เป็นที่ตั้งของอบูศุวัยร์ อัล-มะหัฏเฏาะฮ์ ซึ่งอยู่ห่างจากอิสมาอีลียะฮ์ประมาณสิบห้ากิโลเมตร ที่นั่นเป็นที่พำนักของคนงานจำนวนมากที่ทำงานอยู่ในค่ายทหารอบูศุวัยร์และโรงเรียนการบิน รวมทั้งพ่อค้าและเกษตรกรจำนวนหนึ่ง

ข้าพเจ้าได้ไปเยือนอบูศุวัยร์ และเกิดความคิดที่จะก่อตั้งสาขาของสมาคมแห่งอิสมาอีลียะฮ์ขึ้นที่นั่น ข้าพเจ้าจึงเริ่มพินิจพิจารณาใบหน้าของผู้คนตามร้านกาแฟ ตามถนนหนทาง และตามร้านค้า จนกระทั่งข้าพเจ้าได้เห็นร้านของเชค…

…มุฮัมมัด อัล-อัจญ์รูดี (เราะหิมะฮุลลอฮ์) เขาเป็นชายที่สุขุม น่าเกรงขาม ใจกว้าง มีความดีงามในตัว และมีวาทศิลป์คารมคมคาย ข้าพเจ้าเห็นเขาขายของและสนทนากับลูกค้า จึงมองเห็นความดีในตัวเขา ข้าพเจ้าจึงให้สลามแก่เขา แล้วนั่งลงกับเขาและผู้ที่อยู่กับเขาในร้าน ข้าพเจ้าแนะนำตัว บอกจุดประสงค์ที่มาเยือน "อบูศุวัยร์" และบอกว่าข้าพเจ้ามองเห็นความดีในตัวเขาที่จะแบกรับภาระของดะอ์วะฮ์นี้ ในการสนทนา ข้าพเจ้าชี้ให้เขาและผู้ที่นั่งอยู่ด้วยเห็นประเด็นพื้นฐานหลายประการ ได้แก่ ความสูงส่งของเป้าหมายแห่งอิสลามและความเลิศล้ำของบทบัญญัติ สภาพของสังคมที่เต็มไปด้วยความเสื่อมทราม ความชั่ว และความเลวร้าย และสภาพนั้นเป็นผลจากการที่เราละทิ้งและละเลยบทบัญญัติของอิสลาม จากนั้นคือความจำเป็นที่ต้องเรียกร้องให้แก้ไขสภาพนี้ มิฉะนั้นเราจะเป็นผู้มีบาป เพราะการสั่งใช้ในสิ่งที่ดี การห้ามปรามสิ่งที่ชั่ว และการให้คำตักเตือนนั้นเป็นฟัรฎูที่จำเป็น และวิธีการแบบปัจเจกเพียงลำพังนั้นไม่เพียงพอ แต่จำเป็นต้องสร้างมติมหาชนที่สนับสนุนแนวคิดนี้ และต้องมีกลุ่มคนดีในทุกหมู่บ้านที่ศรัทธาในแนวคิดนี้และรวมตัวกันบนแนวคิดนี้ ซึ่งเราเรียกพวกเขาว่า "อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน"

ชายผู้นั้นและผู้ที่อยู่กับเขาตั้งใจฟังอย่างสนใจ แต่ในตอนแรกพวกเขาเข้าใจเพียงว่านี่เป็นการเชิญชวนสู่สมาคมการกุศล หรือเชิญชวนให้มาฟังบทเรียนที่ข้าพเจ้าบรรยายให้พวกเขาฟังเท่านั้น ด้วยความมีน้ำใจของเขา เขายืนกรานเชิญข้าพเจ้ารับประทานอาหารกลางวันและนำกาแฟมาให้ ข้าพเจ้าขอตัวไม่รับประทานอาหารกลางวันและตั้งใจจะลากลับ แต่เขาคะยั้นคะยอและเสนอให้ข้าพเจ้าบรรยายในมัสยิด หรือในมุศ็อลลาริมทะเลที่ผู้คนมาชุมนุมกัน ข้าพเจ้าเลือกที่จะบรรยายในร้านกาแฟ และก็เป็นเช่นนั้น ผู้คนมาชุมนุมกันและตั้งใจฟัง พวกเขาแปลกใจกับสิ่งที่ได้เห็นและได้ยิน และประหลาดใจที่ครูหนุ่มผู้มีภูมิฐานคนหนึ่งมาบรรยายศาสนาให้ผู้คนฟังในร้านกาแฟเช่นนี้ ทั้งที่เขาไม่ได้เป็นอิมามของมัสยิดและไม่ได้เป็นเชคของฏอรีเกาะฮ์ใด ๆ คำพูดนั้นเป็นที่ถูกใจพวกเขา พวกเขาจึงยืนกรานให้ข้าพเจ้ากลับมาเยือนอีก และก็เป็นเช่นนั้น

หลังจากการเยือนต่อเนื่องหลายครั้ง เราได้ประชุมกันที่บ้านของอะห์มัด อะฟันดี ดุสูกี และมีมติจัดตั้งสาขาของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนขึ้นในอบูศุวัยร์ หมู่บ้านเล็ก ๆ เหล่านี้แม้จะเล็กเพียงใดก็ไม่ปราศจากการแข่งขันชิงดีชิงเด่นและความบาดหมาง และเนื่องจากข้าพเจ้ามิได้พำนักอยู่ในเมืองนั้น อีกทั้งอะห์มัด อะฟันดี ดุสูกี ผู้ได้รับเลือกเป็นประธานสาขา ก็มิใช่ผู้รู้ และยังยุ่งอยู่กับการค้าขาย เขาจึงไม่อาจยืนหยัดรับมือกับการแข่งขัน ความขัดแย้ง และคำพูดต่าง ๆ นานาได้ เขาจึงปล่อยเรื่องราวไว้โดยไม่แก้ไข จนเรื่องเหล่านั้นคลี่คลาย…

ญะมาอะฮ์ก็แทบจะแตกกระจายไป และจะกลับมารวมตัวกันก็ต่อเมื่อฉันกลับไปเยี่ยมพวกเขาอีกครั้งเท่านั้น ในที่สุด บรรดาพี่น้องที่เริ่มเข้าใจดะอ์วะฮ์ ซึ่งดะอ์วะฮ์ได้ซึมซาบเข้าไปในจิตใจของพวกเขา และเริ่มเดินทางไปมาที่อิสมาอีลียะฮ์อยู่เป็นประจำ ได้ชี้แนะฉันว่า ผู้ที่เหมาะสมที่สุดที่จะแบกภาระนี้และขับเคลื่อนดะอ์วะฮ์คือ อุสตาซ “เชคอับดุลลอฮ์ บะดะวี” ครูใหญ่ของโรงเรียนประถมที่นั่น ประการแรกเพราะความรู้ของเขา เขาเป็นครูใหญ่ของโรงเรียน และยังเป็นผู้รู้ที่ทรงคุณธรรม หมั่นสอนผู้คนและให้ประโยชน์แก่พวกเขาอย่างไม่ลดละ ทั้งที่มุศ็อลลาและในทุกแห่งหน ประการต่อมาเพราะฐานะของเขา เขาเป็นที่รักของคนทั้งหมด และมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับพวกเขาทุกคน ทุกคนต่างรักและให้เกียรติเขา และประการสุดท้ายเพราะเวลาของเขา หลังจากเลิกสอนแล้ว เขามีเวลาว่างที่บรรดาพ่อค้าหรือช่างฝีมือคนอื่นไม่มี และนั่นเป็นความเห็นที่ดียิ่ง

ด้วยเหตุนี้ ฉันจึงเดินทางไปยังอบูศุวัยร์ และได้พบกับเชคอับดุลลอฮ์ สะลีม ฉันพบว่าเขาเป็นอย่างที่ผู้คนกล่าวไว้ และยิ่งกว่าที่พวกเขากล่าวเสียอีก อัลหัมดุลิลลาฮิ ร็อบบิลอาละมีน สิ่งที่ทำให้ฉันประทับใจในตัวชายผู้นี้คือความรอบรู้ การศึกษาเล่าเรียน บุคลิกภาพที่เข้มแข็ง และความคิดที่ถูกต้องและสุขุม ฉันจึงเปิดเผยภารกิจนี้แก่เขา เขาลังเลที่จะรับอยู่นาน แล้วต่อมาก็ตกลง โดยมีเงื่อนไขว่าเขาจะต้องมีอิสระในการจัดตั้งสาขาของเขาจากบรรดาครูที่ทำงานร่วมกับเขา ซึ่งทุกคนต่างรักและจงรักภักดีต่อเขา และจากชาวบ้านที่เขาเห็นว่ามีความสามารถเพียงพอสำหรับงานนี้ ฉันจึงตอบรับตามที่เขาขอ เขาทุ่มเทให้กับงานนี้อย่างจริงจังและเต็มกำลัง และอัลลอฮ์ทรงประทานความสำเร็จแก่เขา จนเกิดเป็นสาขาที่เข้มแข็งในหมู่บ้านแห่งนี้ภายใต้การนำของเขา

มัสยิด

ในเวลานั้น ในเมืองมีมัสยิดเพียงแห่งเดียวซึ่งคับแคบไม่พอสำหรับผู้มาละหมาด คือมัสยิด “อัล-ฮะรูน” และมีมุศ็อลลาอีกแห่งหนึ่งริมคลองอิสมาอีลียะฮ์ ซึ่งไม่เหมาะสำหรับละหมาดวันศุกร์และแทบไม่มีประโยชน์ใดๆ ในเรื่องนี้ และยังมีมัสยิดอีกแห่งหนึ่งที่ยังสร้างไม่เสร็จ ซึ่งชายผู้ดีงามคือเชคอิบรอฮีม อบูหุร็อยช์ เป็นผู้สร้างขึ้น แต่ด้วยเหตุที่มัสยิดอยู่ห่างไกลจากตัวเมืองและขาดการดูแลอย่างต่อเนื่อง มัสยิดจึงไม่อยู่ในสภาพที่เหมาะสมสำหรับการประกอบศาสนกิจ เชคอับดุลลอฮ์จึงคิดที่จะเข้ารับผิดชอบมัสยิดแห่งนี้และทำให้เป็นที่ทำการของอิควาน และเขาก็ได้เจรจากับเชคผู้นั้นจริงๆ ซึ่งท่านก็เห็นด้วยกับความคิดนี้ จากนั้นจึงเริ่มงานซ่อมแซมมัสยิด ปัจจุบันมัสยิดแห่งนี้กลายเป็นมัสยิดที่ยิ่งใหญ่ มีการสร้างสโมสรของอิควานและสถานที่ชุมนุมของพวกเขาไว้ติดกับมัสยิด และด้านหน้ามีลานกว้างสำหรับฝึกกองลูกเสือ (อัล-ญะวาละฮ์) และสำหรับการบรรยายภาคฤดูร้อน จนกลายเป็นสถาบันที่ยังประโยชน์ ซึ่งเปล่งรัศมีแห่งทางนำและแสงสว่างออกไปในดินแดนแห่งนี้

...อันจำเริญนี้ และเราต้องการเสริมความแข็งแกร่งให้แก่ดะอ์วะฮ์ในพื้นที่แห่งนี้ จึงได้มอบหมายให้พี่น้องชัยค์อีด อัล-อัซฮะรีย์ไปปฏิบัติหน้าที่ เขาเป็นนักศึกษาคนหนึ่งที่ได้ศึกษาอยู่ที่อัล-อัซฮัรเป็นระยะเวลาพอสมควร และท่องจำอัลกุรอานได้เป็นอย่างดี เขาได้มายังอิสมาอีลียะฮ์และเข้าร่วมกับอัล-อิควาน แล้วได้รับการว่าจ้างให้ทำงานเสมียนกับพวกเขา เขาอ่านอัลกุรอาน และนำละหมาดกับกล่าวคุฏบะฮ์ได้ดี เราจึงเห็นควรมอบหมายให้เขาเป็นผู้รับผิดชอบหน้าที่อิมาม การกล่าวคุฏบะฮ์ การตักเตือนสั่งสอน และงานเสมียนที่สาขาอบูศุวัยร์ โดยให้เขารับเงินเดือนจากอิสมาอีลียะฮ์ เพราะถือว่าที่นั่นเป็นแหล่งกำเนิดและจุดเริ่มต้นของดะอ์วะฮ์ ส่วนอบูศุวัยร์ยังเพิ่งก่อตั้ง และผู้คนที่นั่นยังคงรังเกียจผู้ที่เรียกร้องเงินจำนวนมากจากพวกเขา นี่คือสุนนะตุลลอฮ์ (แนวทางของอัลลอฮ์) ในการเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ทั้งหลาย กล่าวคือผู้เผยแผ่ดะอ์วะฮ์จะไม่เรียกร้องค่าตอบแทนใด ๆ จากผู้คน หากพวกเขาเรียกร้อง ผู้คนก็จะตระหนี่ในสิ่งที่อยู่ในมือของตน จนกว่าอีมานจะหยั่งรากมั่นคงในหัวใจของพวกเขา เมื่อนั้นพวกเขาจะเสียสละด้วยความเต็มใจ ทั้งชีวิต ทรัพย์สิน และวิญญาณ การที่ชัยค์อีดอยู่ที่อบูศุวัยร์ในช่วงเริ่มต้นของดะอ์วะฮ์จึงช่วยวางรากฐานให้มั่นคง และเราก็วางใจในดะอ์วะฮ์ที่นั่นภายใต้การนำของพี่น้องชัยค์อับดุลลอฮ์ สะลีม ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีงามแก่เขา

ที่พอร์ตซาอีด

ที่อิสมาอีลียะฮ์มีพี่น้องอะห์มัด อะฟันดี อัล-มิศรีย์ เขาเป็นชายหนุ่มอายุสิบแปดหรือสิบเจ็ดปี เป็นชาวพอร์ตซาอีด และได้มาพำนักที่อิสมาอีลียะฮ์ชั่วคราวเพื่อทำธุระบางอย่าง เขาอยู่ที่นั่นเป็นเวลานาน ในช่วงนั้นเขาไปมาหาสู่ที่ทำการของอัล-อิควานเสมอ เพื่อฟังการบรรยายและคำแนะนำต่าง ๆ ที่มีขึ้นที่นั่น ไม่นานนักเขาก็ให้สัตยาบัน (บัยอะฮ์) และกลายเป็นพี่น้องคนหนึ่งที่จริงใจที่สุดและมีความเข้าใจในดะอ์วะฮ์ลึกซึ้งที่สุดในหมู่อัล-อิควาน

مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِى ٱلسَّمَآءِ ﴿٢٤﴾ تُؤْتِىٓ أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍۭ بِإِذْنِ رَبِّهَا

เมื่อภารกิจของเขาที่อิสมาอีลียะฮ์สิ้นสุดลง เขาก็กลับไปยังพอร์ตซาอีดบ้านเกิดของเขา พร้อมกับนำดะอ์วะฮ์ติดตัวไปด้วย ดะอ์วะฮ์นั้นเปรียบเสมือนเมล็ดพันธุ์ที่ดี มีชีวิต และมีพลังชีวิตอันประเสริฐ ไม่ว่าจะนำไปปลูก ณ ที่ใด ก็ย่อมผลิดอกออกผล ช่างสัจจริงดังที่อัลลอฮ์ผู้ทรงยิ่งใหญ่ตรัสไว้ว่า «และอุปมาถ้อยคำที่ดีนั้นเปรียบเสมือนต้นไม้ที่ดี รากของมันหยั่งมั่นคง และกิ่งก้านของมันสูงเสียดฟ้า มันให้ผลทุกฤดูกาลด้วยอนุมัติแห่งพระผู้อภิบาลของมัน» (ซูเราะฮ์อิบรอฮีม 14:24-25)

กลุ่มเพื่อนผู้ดีงามของพี่น้องอะห์มัด อัล-มิศรีย์ ซึ่งเป็นเยาวชนผู้บริสุทธิ์แห่งพอร์ตซาอีด ได้มารวมตัวกันรอบตัวเขา และได้รับอิทธิพลจากดะอ์วะฮ์อย่างแรงกล้า บุคลิกภาพอันเข้มแข็ง อีมานอันลึกซึ้ง ตลอดจนความเอื้อเฟื้อและการเสียสละของพี่น้องอะห์มัดในหนทางของดะอ์วะฮ์ เป็นปัจจัยสำคัญประการแรกที่ทำให้เพื่อน ๆ ของเขามารวมตัวกัน...

…จากบรรดาผู้ที่ศรัทธาต่อดะอ์วะฮ์ที่อยู่รอบตัวเขา จึงได้ก่อตั้งเป็นสาขาหนึ่งของอัล-อิควาน ซึ่งเริ่มมารวมตัวกันในซาวิยะฮ์หรือค็อลวะฮ์ (สถานที่ละหมาดเล็ก ๆ) แห่งหนึ่ง ซึ่งมีอยู่ทั่วไปในเมืองพอร์ตซาอีดในเวลานั้น หลังละหมาดมัฆริบหรืออิชาอ์ ทำให้สายสัมพันธ์ระหว่างพวกเขาแน่นแฟ้นขึ้น และพวกเขาได้ปรึกษาหารือกันในกิจการต่าง ๆ ของดะอ์วะฮ์ใหม่ของพวกเขา พี่น้องหะซัน อะฟันดีได้ขอให้ข้าพเจ้าไปเยี่ยมพวกเขา ข้าพเจ้ายินดีกับคำเชิญนี้และได้ไปเยี่ยมพวกเขาจริง ๆ และในซาวิยะฮ์อันเรียบง่ายแห่งนี้เอง ข้าพเจ้าได้รับบัยอะฮ์ (คำสัตยาบัน) จากคนหนุ่มรุ่นแรกของเมืองพอร์ตซาอีด ว่าจะญิฮาดในหนทางของดะอ์วะฮ์นี้ จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงทำให้มันปรากฏชัยชนะ หรือพวกเราจะพลีชีพไปในหนทางของมัน

หลังจากนั้นบรรดาพี่น้องเห็นควรที่จะมีสถานที่เฉพาะเป็นของตนเอง และพวกเขาก็ได้ดำเนินการตามความคิดนั้นจริง ๆ โดยเช่าห้องพักอันเรียบง่ายแห่งหนึ่งที่ถนน "อัล-มินยา" ซึ่งกลายเป็นที่ทำการของอัล-อิควานในพอร์ตซาอีด และเนื่องจากค่าบำรุงที่เก็บรวบรวมได้จากคนกลุ่มเล็ก ๆ นี้ไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่ายของที่ทำการเฉพาะ และหลักการที่ถือปฏิบัติและเป็นที่ยึดมั่นของอัล-อิควานก็คือ จะไม่ขอเงินจากผู้คนจนกว่าพวกเขาจะศรัทธาต่อดะอ์วะฮ์เสียก่อน และตระหนักถึงความประเสริฐของการเสียสละในหนทางของมันด้วยตนเอง เพราะพวกเขาเป็นผู้แสวงหาหัวใจ มิใช่ผู้รีดเงินจากกระเป๋า ดังนั้นเมืองอิสมาอีลียะฮ์ ซึ่งเป็นมารดาแห่งดะอ์วะฮ์ จึงรับภาระในการร่วมสมทบค่าใช้จ่าย และชำระส่วนที่ค่าบำรุงของบรรดาพี่น้องผู้ทรงเกียรติแห่งพอร์ตซาอีดไม่เพียงพอ

เมื่อบรรดาพี่น้องมีที่ทางมั่นคงแล้ว พวกเขาต้องการเปิดเผยดะอ์วะฮ์ของตนให้ผู้คนได้รู้จัก และนำเสนอต่อสาธารณชนชาวพอร์ตซาอีด พวกเขาจึงใช้โอกาสวันที่หนึ่งเดือนมุหัรรอม ปี ฮ.ศ. 1349 เท่าที่ข้าพเจ้าคิด ประกาศจัดงานชุมนุมใหญ่ในปะรำที่พวกเขาตั้งขึ้นหน้าที่ทำการแห่งใหม่ ซึ่งบรรดาบุคคลของอัล-อิควานจากอิสมาอีลียะฮ์และพอร์ตซาอีดได้ขึ้นกล่าวปราศรัยในงานนั้น เพื่อเฉลิมฉลองการฮิจญ์เราะฮ์อันจำเริญ

ชาวพอร์ตซาอีดมีความรักในวิชาความรู้และผู้รู้ และกระตือรือร้นต่อทุกการเชิญชวนที่เกี่ยวข้องกับความรักต่อท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ชีวประวัติของท่าน และความทรงจำอันทรงเกียรติของท่าน ด้วยเหตุนี้ผู้คนจึงรีบมาร่วมงาน ทั้งที่พวกเขาไม่รู้จักดะอ์วะฮ์และผู้เผยแผ่เลยแม้แต่น้อย งานจึงออกมายอดเยี่ยมและมีผู้คนมาชุมนุมกันอย่างมากมาย แม้ว่าจะเป็นงานครั้งแรกของอัล-อิควานก็ตาม ในวันจัดงานนั้น ข้าพเจ้าเกิดอาการต่อมทอนซิลอักเสบอย่างรุนแรงขึ้นมาอย่างกะทันหัน จนข้าพเจ้าไม่สามารถเดินทางจากอิสมาอีลียะฮ์ไปยังพอร์ตซาอีดได้ นอกจากต้องนอนเอนกายไปเพราะความอ่อนเพลีย ดร.มะห์มูด เบย์ ศอดิก ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ซึ่งเป็นแพทย์ประจำโรงเรียน ได้เห็นสภาพนี้จึงกล่าวกับข้าพเจ้าว่า:

หากท่านเดินทางวันนี้และกล่าวปาฐกถาในคืนนี้ ท่านก็จะเป็นผู้ทำร้ายตัวเอง และฉันไม่คิดว่าท่านจะกล่าวปาฐกถาได้เลย" ถึงกระนั้นข้าพเจ้าก็ยังตัดสินใจเดินทาง ข้าพเจ้าลงจากรถไฟไปยังสำนักงานของอิควาน และละหมาดมัฆริบที่นั่นในท่านั่งเพราะความอ่อนเพลีย หลังละหมาดข้าพเจ้าเกิดความรู้สึกอันประหลาดขึ้นในใจ ข้าพเจ้านึกภาพความยินดีของพี่น้องอิควานชาวพอร์ตซาอิดที่มีต่องานครั้งนี้ ความหวังที่พวกเขาฝากไว้กับงาน เงินที่พวกเขาเจียดจากค่าใช้จ่ายประจำวันมาใช้จ่ายเพื่องานนี้ และการเชิญชวนที่พวกเขาทุ่มเทความพยายามทั้งหมดเพื่อส่งไปถึงผู้คน แต่ผลที่ได้กลับเป็นการที่ผู้ปาฐกขอยกเลิก!

เมื่อข้าพเจ้านึกภาพเช่นนั้น ข้าพเจ้าก็ร่ำไห้อย่างหนัก และเริ่มวิงวอนต่ออัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา ด้วยความรู้สึกลึกซึ้งและจิตใจที่จดจ่ออย่างน่าประหลาด จนถึงเวลาละหมาดอิชาอ์ ข้าพเจ้าก็รู้สึกกระปรี้กระเปร่าขึ้นบ้าง จึงละหมาดอิชาอ์ในท่ายืนได้ เมื่อถึงเวลาจัดงาน งานก็เปิดด้วยการอ่านอัลกุรอานอันทรงเกียรติ ข้าพเจ้ายืนขึ้นกล่าวปาฐกถา ตอนเริ่มต้นข้าพเจ้าแทบไม่ได้ยินเสียงของตัวเอง แต่ไม่นานนักข้าพเจ้าก็รู้สึกถึงพลังอันน่าอัศจรรย์และหายเป็นปกติโดยสมบูรณ์ เสียงของข้าพเจ้าใสกังวานอย่างประหลาดและดังจนผู้ที่อยู่ทั้งภายในและภายนอกสถานที่ได้ยิน ทั้งที่ในเวลานั้นการใช้ไมโครโฟนยังไม่แพร่หลาย จนข้าพเจ้าแทบจะอิจฉาตัวเอง ไม่สิ ข้าพเจ้าอิจฉาตัวเองจริง ๆ งานจบลงด้วยดีที่สุด และข้าพเจ้าคิดว่าปาฐกถาครั้งนั้นใช้เวลานานกว่าสองชั่วโมง ด้วยความโปรดปรานของอัลลอฮ์และความเอื้ออารีอันงดงามของพระองค์ อาการคั่งอักเสบนี้เคยกลับมาเป็นแทบทุกปี แต่ตั้งแต่คืนนั้นข้าพเจ้าก็ไม่เป็นอีกเลย อัลหัมดุลิลลาฮ์ เว้นแต่เมื่อเจออากาศหนาวจัดหรือตรากตรำอย่างหนัก ข้าพเจ้าเชื่อว่านั่นคือบะเราะกะฮ์จากความจริงใจของพี่น้องอิควานแห่งพอร์ตซาอิดในงานดะอ์วะฮ์ของพวกเขา และการทุ่มเทเสียสละของพวกเขาในการเผยแผ่ดะอ์วะฮ์สู่ผู้คน

ดะอ์วะฮ์ในพอร์ตซาอิดยังคงก้าวหน้าต่อไปไม่หยุดยั้ง และได้รับชัยชนะครั้งแล้วครั้งเล่า จนอิควานที่นั่นมีสาขาที่เข้มแข็งถึงสี่สาขาและมีสนามกีฬาหนึ่งแห่ง ดะอ์วะฮ์ยังได้รวบรวมเยาวชนชั้นเลิศของเมืองท่าชายแดนแห่งนี้ ซึ่งเป็นผู้ศรัทธาที่จริงใจและนักต่อสู้ที่ลงมือทำงานจำนวนมาก

ดะอ์วะฮ์ในอัล-บะหร์ อัศ-ศ็อฆีร

ในงานครั้งหนึ่งที่พอร์ตซาอิด มีคณะผู้แทนพี่น้องอิควานจากอัล-บะหร์ อัศ-ศ็อฆีร เมืองอัล-ญะมาลิยะฮ์ มาร่วมงานด้วย ในคณะนั้นมีพี่น้องมะห์มูด อะฟันดี อับดุลละฏีฟ จากอัล-ญะมาลิยะฮ์ และพี่น้องอุมัร อะฟันดี ฆอนนาม ผู้แทน […]

บริษัทซิงเกอร์ที่อัล-มันซะละฮ์ จังหวัดอัด-ดะเกาะฮ์ลิยะฮ์ พวกเขาไม่ได้ตั้งใจมาร่วมงานแต่แรก แต่งานนั้นดึงดูดใจจึงได้เข้ามาร่วม และได้ฟังการบรรยายสาธารณะ หลังจากนั้นพวกเขาอยู่ต่อและอภิปรายถึงเป้าหมายและจุดมุ่งหมายของดะอ์วะฮ์ แล้วจึงลากลับไป โดยตั้งใจว่าจะแบกรับภาระของดะอ์วะฮ์นี้ในเขตของพวกเขา คือเขตอัล-บะห์รุศ-ศ็อฆีร

ไม่นานนักก็มีจดหมายจากพวกเขาส่งมาไม่ขาดสาย สาขาแรกของอิควานในเขตอัล-บะห์รุศ-ศ็อฆีรได้ก่อตั้งขึ้นที่อัล-มันซะละฮ์ มีท่านอาจารย์ผู้ทรงเกียรติ ชัยค์มุศฏอฟา อัฏ-ฏ็อยร์ เป็นหัวหน้า ท่านเพิ่งสำเร็จการศึกษาจากอัล-อัซฮัรในเวลานั้น และปัจจุบันเป็นอาจารย์อยู่ที่สถาบันไคโร ต่อมาได้ก่อตั้งสาขาอัล-ญะมาลิยะฮ์ขึ้นที่บ้านของตระกูลอับดุลละฏีฟ และสาขา "ญะดีดะฮ์ อัล-มันซะละฮ์" ที่บ้านของตระกูลเฏาะวีละฮ์ ดะอ์วะฮ์จึงเริ่มหยั่งรากในดินแดนอันทรงเกียรติส่วนนี้ของมาตุภูมิอันเป็นที่รัก

قلب المؤمن بين إصبعين من أصابع الرحمن

ต่อมาในช่วงท้ายของการพำนักที่อัล-อิสมาอีลิยะฮ์ ข้าพเจ้าได้เดินทางผ่านพอร์ตซาอิดไปเยี่ยมสาขานี้ การเยี่ยมเยือนครั้งนั้นเปี่ยมด้วยความดีงามและบะเราะกะฮ์ เพราะปลุกความหวังอันยิ่งใหญ่ในความสำเร็จให้เกิดขึ้นในใจ เรื่องหนึ่งที่น่าขันคือ เมื่อข้าพเจ้าไปถึงอัล-มะฏ็อรริยะฮ์ ก็พบบรรดาผู้มีเกียรติของชาวอัล-มันซะละฮ์มารอต้อนรับ ระหว่างการพบปะมีรอยยิ้มบางอย่างที่สะดุดตา ครั้นเราไปถึงอัล-มันซะละฮ์และเข้าไปในอาคารของอิควาน ซึ่งเนืองแน่นไปด้วยผู้มาต้อนรับ ทั้งท่านผู้ทรงคุณธรรม อุละมาอ์ผู้ทรงเกียรติ บุคคลสำคัญ และผู้มีหน้ามีตาในสังคม ตลอดจนประชาชนผู้ศรัทธาจำนวนมาก ก็มีรอยยิ้มที่แฝงความหมายเช่นเดียวกันอีก ข้าพเจ้าจึงถามชัยค์มุศฏอฟา อัฏ-ฏ็อยร์ เป็นการส่วนตัวว่า นี่หมายความว่าอย่างไร ท่านตอบว่า หมายความว่าท่านทำให้ผู้คนประหลาดใจด้วยสิ่งที่พวกเขาไม่ได้คาดคิด พวกเขาคาดว่าจะได้พบชัยค์ผู้ภูมิฐาน ร่างใหญ่ อายุมาก และมีบุคลิกน่าเกรงขาม แต่กลับได้พบชายหนุ่มอายุยังไม่ถึงยี่สิบห้าปี ดังนั้นเราจะต้องทำให้พวกเขากลับมามั่นใจ และคืนนี้ต้องทุ่มเทอย่างมากในการโน้มน้าวพวกเขา ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า พี่น้องเอ๋ย ความสำเร็จอยู่ในพระหัตถ์ของอัลลอฮ์ และการสนับสนุนมาจากอัลลอฮ์เพียงองค์เดียว หากพระองค์ทรงประสงค์ความดี พระองค์ก็จะทรงให้มันลุล่วง คนเรานั้นวัดกันที่สองสิ่งที่เล็กที่สุดในตัวเขา (คือหัวใจและลิ้น) และ «หัวใจของผู้ศรัทธาอยู่ระหว่างสองนิ้วจากบรรดานิ้วของพระผู้ทรงกรุณาปรานี» ขณะนั้นท่านพี่ผู้ทรงเกียรติ หามิด อัสกะรียะฮ์ เราะหิมะฮุลลอฮ์ ร่วมเดินทางมากับข้าพเจ้าด้วย ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า บะเราะกะฮ์นั้นอยู่ที่พี่น้องผู้เป็นที่รักท่านนี้ ท่านจะช่วยอุดช่องว่างและกอบกู้สถานการณ์ได้ ด้วยอนุมัติของอัลลอฮ์

ในตอนเย็น ข้าพเจ้าได้กล่าวปาฐกถาในปะรำพิธีที่แน่นขนัดไปด้วยชาวบ้านจนสุดสายตา เมื่อจบการปาฐกถา มีผู้คนจำนวนมากเข้ามาบอกความรู้สึกของพวกเขาอย่างเปิดเผย ว่าในขณะนั้นพวกเขาคาดว่าจะได้เห็นเพียงรูปลักษณ์ภายนอก แต่กลับได้พบสาระที่แท้จริง และนั่นคือความโปรดปรานจากอัลลอฮ์

หลังจากนั้น การเยือนแคว้นนี้ก็มีขึ้นอย่างต่อเนื่อง และสาขาของขบวนการก็เพิ่มจำนวนขึ้น โดยมีบุคคลผู้มีเกียรติในท้องถิ่นเป็นผู้ดูแล ได้แก่ ที่อัล-มะฏ็อรียะฮ์ มีตคุฎัยร์ มีตอัล-บัศรอฏ มีตสัลสีล บะรัมบาลอัล-เกาะดีมะฮ์ มีตอาศิม และอัล-กัฟร์อัล-ญะดีด ปัจจุบันแคว้นนี้มีเขตของอัล-อิควานอยู่สองเขต คือเขตอัล-มันซิละฮ์และเขตมีตอาศิม ในช่วงเวลานี้เราได้รู้จักกับ ดร.ฮิลมี อัล-ญัยยาร ตระกูลสุวัยลิมแห่งอัล-บะรัมบาล ตระกูลก็อดดาห์แห่งมีตสัลสีล และตระกูลอัล-ฮัววารีแห่งอัล-กัฟร์อัล-ญะดีด ดะอ์วะฮ์ได้รับความชื่นชม การยกย่อง และการสนับสนุนจากทุกคนมาจนถึงทุกวันนี้

สิ่งที่ควรกล่าวถึงในทางที่ดีก็คือ การรณรงค์ต่อต้านการเผยแผ่ศาสนาคริสต์และบรรดามิชชันนารีในปี ค.ศ. (19)33 นั้น ประกายไฟแรกที่แท้จริงของมันมาจากอัล-มันซิละฮ์ แม้ว่ามันจะลุกโชนขึ้นที่พอร์ตซาอิด แล้วจึงลุกลามไปยังอีกหลายพื้นที่ในประเทศอียิปต์ในเวลาต่อมา และผลของการรณรงค์ครั้งนั้นทำให้เกิดสถานประกอบการ สถานสงเคราะห์ และองค์กรต่าง ๆ อีกหลายแห่งที่ยังคงดำเนินงานอยู่จนถึงทุกวันนี้

ดะอ์วะฮ์ในสุเอซ

ข้าพเจ้าได้แวะไปเยือนสุเอซเพื่อพบกับท่านอุสตาซ อัส-ซัยยิด มุฮัมมัด อัล-ฮาฟิซ อัต-ตีญานี ที่นั่น และเพื่อพบกับเพื่อน ๆ และครูบางท่าน ในเวลานั้น ท่านอุสตาซผู้ทรงเกียรติ ชัยค์มุฮัมมัด อบูอัส-สุอูด ผู้พิพากษาศาลชะรีอะฮ์ ประจำอยู่ที่นั่น ท่านได้ริเริ่มความเคลื่อนไหวทางวิชาการที่ดีงามขึ้นในเมืองนี้ และได้รวบรวมบรรดาอุละมาอ์ไว้รอบตัว พวกเขาร่วมกันศึกษา ทบทวนความรู้ และตักเตือนผู้คน ข้าพเจ้าได้ไปเยือนวงชุมนุมของท่านที่มัสยิดอัล-ฆอรีบ และได้พูดคุยกับอิมามและอุละมาอ์บางท่านเกี่ยวกับดะอ์วะฮ์ โดยบังเอิญ ข้าพเจ้าได้พบกับท่านอุสตาซมุฮัมมัด อัล-ฮาดี อะฏียะฮ์ ทนายความศาลชะรีอะฮ์ และสหายสนิทของเขา มุฮัมมัด หะสัน อัส-ซัยยิด เราะฮิมะฮุลลอฮ์ เราได้สนทนากันเพียงสั้น ๆ แต่ข้าพเจ้าก็สัมผัสได้ถึงความพร้อมที่ดี ต่อมาข้าพเจ้าได้รับเชิญให้ไปเยือนสุเอซอีกครั้ง ข้าพเจ้าจึงไปเยือน และได้ติดต่อกับพี่น้องทั้งสองท่าน พร้อมด้วยพี่น้องผู้ทรงคุณธรรม ท่านอุสตาซมุฮัมมัด อัฏ-ฏอฮิร มุนีร อะฟันดี พี่น้องที่รัก ชัยค์อับดุลหะฟีซ และพี่น้องที่รัก ชัยค์

…อะฟีฟี อัช-ชาฟิอี อะฏวะฮ์ ผลจากการพบปะครั้งนี้คือการก่อตั้งสาขาของอิควานที่อัล-อัรบะอีน โดยมีพี่น้องเชคอะฟีฟี อัช-ชาฟิอี เป็นหัวหน้า สาขานี้เติบโตขึ้นเรื่อย ๆ จนกลายเป็นเขตที่มีหลายสาขา มีอาคารที่ทำการอันโอ่อ่าและสิ่งปลูกสร้างใหญ่โต และมีสาขาในแถบทะเลแดงขึ้นตรงต่อเขตนี้ ได้แก่ อัล-ฆ็อรเดาะเกาะฮ์ เราะอ์สฆอริบ อัล-กุศ็อยร์ สะฟาญะฮ์ เป็นต้น เขตนี้รวบรวมกลุ่มคนดีผู้มีหัวใจอันสูงส่งที่สุดและจิตใจบริสุทธิ์ที่สุดไว้

قَالَ رَبِّ ٱغْفِرْ لِى وَهَبْ لِى مُلْكًا لَّا يَنۢبَغِى لِأَحَدٍ مِّنۢ بَعْدِىٓ ۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلْوَهَّابُ ﴿٣٥﴾

ข้าพเจ้าจะไม่มีวันลืม "คืนแห่งเสื่อ" คืนที่พวกเรานั่งกันอยู่หน้าบ้านของพี่น้องหะซัน อะฟันดี ขออัลลอฮ์ทรงหลั่งความเมตตาของพระองค์ลงบนเขาอย่างล้นเหลือ และทรงประทานที่อันกว้างขวางในสวรรค์ของพระองค์แก่เขา ช่วงแรกของคืนนั้นเป็นการสนทนาทางวิชาการอย่างสงบ มีการตั้งคำถามอันละเอียดลึกซึ้งในศาสตร์ต่าง ๆ ข้าพเจ้าจำได้ข้อหนึ่งคือข้อสงสัยของพี่น้องเชคอับดุลหะฟีซ เขาสังเกตเห็นคำกล่าวของนบีสุลัยมาน (อะลัยฮิสสลาม) ในอายะฮ์อันทรงเกียรติจากซูเราะฮ์ศอดที่ว่า «เขากล่าวว่า โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์ โปรดอภัยโทษแก่ข้าพระองค์ และโปรดประทานอำนาจแก่ข้าพระองค์ ซึ่งไม่สมควรแก่ผู้ใดหลังจากข้าพระองค์ แท้จริงพระองค์คือผู้ทรงประทานยิ่ง» (ซูเราะฮ์ศอด 38:35)

เชคอับดุลหะฟีซกล่าวว่า การขออภัยโทษแสดงถึงความรู้สึกว่าตนมีความบกพร่องอยู่บ้าง ส่วนการขออำนาจแสดงถึงความรู้สึกพึงพอใจและได้รับเกียรติ แล้วทั้งสองสิ่งนี้จะไปด้วยกันและออกมาจากคนคนเดียวในสภาวะเดียวกันได้อย่างไร

إِنَّكَ أَنتَ ٱلْوَهَّابُ ﴿٣٥﴾

คำตอบคือ นบีสุลัยมาน (อะลัยฮิสสลาม) ได้กล่าวว่า "คืนนี้ข้าจะเวียนไปหาภรรยาทั้งหลายของข้า แล้วพวกนางแต่ละคนจะให้กำเนิดบุตรชายผู้เคารพภักดีต่ออัลลอฮ์ และช่วยขยายอาณาเขตแห่งราชอาณาจักรและเพิ่มพูนอำนาจของมัน" ดูเหมือนว่าในขณะนั้นท่าน (อะลัยฮิสสลาม) ได้มองไปที่ปัจจัยและสื่อกลาง ปรากฏว่าในหมู่ภรรยาของท่านไม่มีผู้ใดตั้งครรภ์เลยนอกจากคนเดียว และนางได้คลอดบุตรที่มีร่างกายพิการ ซึ่งหมอตำแยได้วางไว้บนบัลลังก์ของท่านเป็นร่างที่ไม่สมบูรณ์ ท่านจึงระลึกได้ว่าท่านต้องการอาศัยบุตรหลานเป็นเครื่องช่วยในการปกครองอาณาจักร ทั้งที่อำนาจนั้นเป็นของประทานจากอัลลอฮ์ ซึ่งพระองค์ทรงประทานแก่ผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์ในหมู่บ่าวของพระองค์ ท่านจึงขออภัยโทษจากความรู้สึกแรกนั้น และวิงวอนขออำนาจจากอัลลอฮ์โดยไม่ผ่านสื่อกลางใด ๆ ว่า «แท้จริงพระองค์คือผู้ทรงประทานยิ่ง» ดังนั้นการขออำนาจในที่นี้จึงเป็นการยืนยันถึงการปลีกตัวให้พ้นจากความรู้สึกที่เป็นเหตุแห่งการทดสอบครั้งนี้ คำตอบนี้เป็นที่ชื่นชมของทุกคน

فَمِنْهُم مَّن قَضَىٰ نَحْبَهُۥ وَمِنْهُم مَّن يَنتَظِرُ ۖ وَمَا بَدَّلُوا۟ تَبْدِيلًا ﴿٢٣﴾

การถกเถียงทางวิชาการครั้งนี้จบลงด้วยสภาวะทางจิตวิญญาณอันน่าอัศจรรย์ ลมเย็นยามรุ่งสางพัดผ่านมายังพวกเรา ท่านจะไม่เห็นผู้ใดเลยนอกจากผู้ที่ร่ำไห้ ผู้ที่กลับเนื้อกลับตัว หรือผู้ที่ขออภัยโทษ จนกระทั่งแสงอรุณสาดส่อง พวกเราได้ฟื้นฟูการเตาบะฮ์ ผูกมัดการให้สัตยาบัน (บัยอะฮ์) ให้แน่นแฟ้น ยืนยันพันธสัญญา และละหมาดศุบห์ร่วมกัน และด้วยความโปรดปรานของอัลลอฮ์ บรรดาผู้ที่ได้ให้สัตยาบันในครั้งนั้นไม่มีผู้ใดละเมิดมันเลย «ในหมู่พวกเขามีผู้ที่ได้ปฏิบัติตามสัญญาของเขาจนสิ้นชีวิตแล้ว และในหมู่พวกเขามีผู้ที่กำลังรอคอยอยู่ และพวกเขาไม่ได้เปลี่ยนแปลงแต่ประการใดเลย» (ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:23)

ข้าพเจ้าจะไม่มีวันลืม "ช่อดอกต้นหินนา (เฮนนา)" ในการเยือนเมืองสุเอซครั้งหนึ่ง ข้าพเจ้าได้ไปเยี่ยมบ้านของพี่น้องท่านหนึ่ง และพบหนังสือ สิฟรุส-สะอาดะฮ์ ของอัล-ฟัยรูซอาบาดีวางอยู่บนโต๊ะ ข้าพเจ้าจึงเปิดอ่าน และได้พบข้อความว่า: «และท่านนบี ﷺ ชื่นชอบดอกของต้นหินนา» ข้าพเจ้าจึงรู้สึกปรารถนาอย่างยิ่งที่จะได้ช่อดอกหินนาสักช่อหนึ่ง เพื่อเจริญรอยตามท่านนบี ﷺ แต่ข้าพเจ้าจะหามันได้อย่างไร ในเมื่อข้าพเจ้าอยู่ในเมืองที่ไม่ใช่เมืองของตน และบ้านที่ไม่ใช่บ้านของตน?

จากนั้นพวกเราก็ออกไปยังสำนักงานของพี่น้อง ข้าพเจ้ายืนพูดคุยกับพวกเขาโดยหันหลังให้หน้าต่างบานหนึ่ง ซึ่งมีเด็กๆ กลุ่มหนึ่งเกาะอยู่ที่หน้าต่างและยืนอยู่ข้างๆ คอยมองดู ทันใดนั้นเด็กคนหนึ่งก็เรียกเชคอัล-ฮาดี อะฏิยะฮ์ เมื่อท่านออกไปหา เด็กคนนั้นก็ยื่นช่อดอกหินนาช่อใหญ่ให้ และกล่าวกับท่านโดยที่ข้าพเจ้าได้ยินว่า "เอานี่ไปให้ท่านเชคที่กำลังขับกลอนอยู่นั่น" พลางชี้มาที่ข้าพเจ้า แล้วเชคอัล-ฮาดีก็เดินมายื่นช่อดอกไม้นั้นให้ข้าพเจ้าพร้อมกับกล่าวว่า "นี่คือของขวัญจากเด็กๆ แห่งย่านอัล-อัรบะอีนที่มอบให้ท่าน" ข้าพเจ้ายิ้มแล้วกล่าวว่า "ส่งมาเถิด นี่มิใช่ของขวัญจากย่านอัล-อัรบะอีนหรอก แต่เป็นกลิ่นหอมจากความทรงจำเกี่ยวกับท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ" ข้าพเจ้ามีความสุขอยู่ตลอดทั้งวันนั้นเพราะความบังเอิญอันงดงามครั้งนี้

เมืองสุเอซมีความทรงจำในใจของข้าพเจ้าที่ไม่อาจลืมเลือนได้ ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่เมืองนี้ และทรงประทานบะเราะกะฮ์แก่เมืองนี้และแก่ชาวเมืองผู้ดีงามและมีเกียรติทั้งหลาย

การดะอ์วะฮ์ในกรุงไคโร

ณ โรงเรียนพาณิชยการระดับกลางบนถนนอัล-ฟะละกี ได้มีการก่อตั้งสมาคมศาสนาขึ้น โดยมีแกนหลักคือนักเรียนอับดุรเราะห์มาน อัส-สาอาตี นักเรียนมะห์มูด สะอ์ดี อัล-หะกีม และเพื่อนร่วมชั้นบางคนของทั้งสอง ซึ่งเป็นผู้ที่ดำรงการละหมาดอย่างสม่ำเสมอ ตระหนักถึงความประเสริฐของอิสลามและความงดงามแห่งคำสอนของมัน ห้องละหมาดของโรงเรียนเป็นสถานที่ประชุมและเป็นที่แสดงออกถึงกิจกรรมของพวกเขา พวกเขาต้องเผชิญกับการเยาะเย้ยถากถางจากเพื่อนร่วมชั้น ความแปลกประหลาดใจจากสหาย และการกลั่นแกล้งจากบรรดานักเรียนหรือเจ้าหน้าที่บางคนที่ไม่ใส่ใจต่อการแสดงออกเช่นนี้อยู่มากมายเพียงใด แต่พวกเขาก็อดทนต่อสิ่งเหล่านั้นด้วยความอดทนของผู้มีเกียรติ

แล้วชายหนุ่มผู้ดีงามทั้งสองก็สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียน และได้ถูกกำหนดให้เป็นเพื่อนร่วมงานกันในฐานะพนักงานในฝ่ายวิศวกรรมหัวรถจักรของการรถไฟ ในจิตใจของทั้งสองเปี่ยมไปด้วยความรักอันลึกซึ้งต่ออิสลาม ความรู้สึกรับผิดชอบ และความโน้มเอียงที่จะลงมือทำงานและต่อสู้ในหนทางของศาสนาอันเที่ยงตรงนี้ และรูปแบบของการทำงานเพื่ออิสลามในสมัยนั้นก็คือการก่อตั้งสมาคมอิสลามต่างๆ ดังนั้น ทั้งสองจึงตั้งใจจะก่อตั้งสมาคมที่เชิญชวนสู่อิสลามและทำงาน […]

…ด้วยเหตุนี้ “สมาคมอารยธรรมอิสลาม” (ญัมอียะฮ์ อัล-หะฎอเราะฮ์ อัล-อิสลามียะฮ์) จึงถือกำเนิดขึ้นและเริ่มดำเนินงาน สมาคมใช้ห้องหนึ่งบนชั้นแรกซึ่งมีลานกว้างในย่านฮาเราะฮ์ อัร-รูม เป็นที่ทำกิจกรรมและเป็นสนามแห่งการทำงาน มีพี่น้องผู้ทรงคุณธรรมหลายท่านเข้าร่วม พวกเขาบรรยาย สอนผู้คนอย่างสม่ำเสมอ และเชิญชวนสู่อัลลอฮ์ด้วยวิธีการที่ดีงาม ผู้ที่อยู่แถวหน้าได้แก่ เชคมุฮัมมัด อะห์มัด ชะรีต (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) อุสตาซหามิด ชะรีต ซึ่งปัจจุบันเป็นครูในกระทรวงศึกษาธิการ อุสตาซมะห์มูด อัล-บะรอวีย์ ซึ่งปัจจุบันเป็นหัวหน้าสำนักงานข่าวกรุงไคโร อุสตาซเชคมุฮัมมัด ฟัรฆ็อลีย์ ประธานอิควานที่อิสมาอีลียะฮ์ และเชคญะมีล อัล-อักกอด ชาวซีเรียจากเมืองหะลับ (อเลปโป) รวมถึงคนหนุ่มผู้ทรงคุณธรรมและนักศึกษาชั้นยอดคนอื่น ๆ ในเวลานั้น

สมาคมอารยธรรมได้เห็นความกระตือรือร้นของสมาคมอิควานุลมุสลิมีนที่อิสมาอีลียะฮ์ และการแผ่ขยายของสาขาต่าง ๆ ในพื้นที่รอบเมืองอันมีบะเราะกะฮ์แห่งนี้ บรรดาบุคคลของสมาคมอารยธรรมจึงเชื่อมั่นว่าการรวมเป็นหนึ่งดีกว่าการแตกแยก และการรวมพลังเข้าด้วยกันย่อมสมควรและประเสริฐกว่า พวกเขาจึงติดต่อไปยังอิสมาอีลียะฮ์ และมีการเจรจาหลายครั้ง ซึ่งในที่สุดได้ข้อยุติว่าสมาคมอารยธรรมจะเข้าร่วมกับอิควานุลมุสลิมีนและกลายเป็นสาขาหนึ่งของอิควาน จากนั้นได้เช่าอาคารหลังใหม่ คือบ้านของสะลีม ปาชา อัล-หิญาซีย์ บนถนนสูก อัส-สิลาห์ บรรดาอิควานลงมือซ่อมแซม ทำความสะอาด และจัดเตรียมด้วยตนเอง เพื่อให้เป็นสาขาที่สมเกียรติแก่ดะอ์วะฮ์ในเมืองหลวงของราชอาณาจักรอียิปต์ และเนื่องจากสภาพการเงินไม่เอื้อให้ใช้จ่ายได้มากตามความต้องการของภาพลักษณ์ใหม่นี้ อิสมาอีลียะฮ์ซึ่งเป็นมารดาแห่งดะอ์วะฮ์จึงรับภาระช่วยเหลือไคโร จนกว่าจำนวนสมาชิกจะเพิ่มมากขึ้นและบรรดาผู้มีอีมานจะร่วมกันออกค่าใช้จ่าย

เมื่อมีการย้ายจากอิสมาอีลียะฮ์ไปยังไคโร ศูนย์กลางใหญ่ของอิควานุลมุสลิมีนก็ย้ายไปที่นั่นด้วย ตั้งแต่เดือนตุลาคม ค.ศ. 1932

สิ่งที่ควรกล่าวถึงด้วยความภาคภูมิใจและชื่นชมต่ออิควานแห่งไคโรก็คือ ในขณะที่ดะอ์วะฮ์ยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นที่ไคโร พวกเขายังขาดแคลนทุนทรัพย์อย่างยิ่ง และอิสมาอีลียะฮ์ยังคงส่งเงินช่วยเหลือรายเดือนให้อยู่ ได้มีผู้เสนอให้พวกเขาช่วยโฆษณาสนับสนุนสถานการณ์ทางการเมืองในขณะนั้น คือรัฐบาลชุดแรกของศิดกี ปาชา พร้อมทั้งรัฐธรรมนูญและการเลือกตั้งตามที่รัฐบาลต้องการ คำตอบของพี่น้องอับดุรเราะห์มาน อัส-สาอาตีย์ ซึ่งขณะนั้นเป็นเพียงข้าราชการชั้นผู้น้อย คือ “ยอมให้มือเหล่านี้ถูกตัดขาด ดีกว่าจะยื่นออกไปรับสิ่งที่มันไม่มีสิทธิ์ ซึ่งจะใช้ดะอ์วะฮ์เป็นเครื่องมือ…”

ด้วยจุดประสงค์และอารมณ์ความต้องการต่าง ๆ หากเราเห็นพ้องกับสภาพการณ์เหล่านี้จริง เราก็ย่อมถือเป็นหน้าที่ที่จะต้องต่อสู้เพื่อมันด้วยชีวิตและทรัพย์สิน มิใช่รับค่าตอบแทนจากสิ่งที่เราทำ ความพยายามทั้งหมดที่จะชักจูงพี่น้องอิควาน ซึ่งไม่ได้เป็นอะไรมากไปกว่านักเรียนนักศึกษาหรือพนักงานรุ่นใหม่ ให้ยอมถูกว่าจ้างไปทำงานโฆษณาชวนเชื่อให้รัฐบาลเพื่อจุดประสงค์ใดก็ตาม ล้วนประสบความล้มเหลว ด้วยเหตุนี้ อัลลอฮ์จึงทรงคุ้มครองและปกปักรักษาดะอ์วะฮ์ตั้งแต่วันแรกจากมลทินเหล่านี้ ซึ่งไม่เคยแทรกเข้าไปในดะอ์วะฮ์ใดเลย เว้นแต่จะทำให้ดะอ์วะฮ์นั้นเสื่อมเสีย และไม่เคยปะปนเข้าไปในหัวใจดวงใดเลย เว้นแต่จะทำให้หัวใจดวงนั้นห่างไกลจากอัลลอฮ์ ทั้งหมดนี้เป็นความโปรดปรานของอัลลอฮ์ที่ทรงมีต่อดะอ์วะฮ์และผู้ที่ยืนหยัดเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ และการสรรเสริญทั้งมวลเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก

โรงเรียนอุมมะฮาตุลมุอ์มินีน (มารดาแห่งศรัทธาชน)

หลังจากที่การดำเนินงานของโรงเรียนสถาบันหิรออ์สำหรับเด็กชายเข้าที่เข้าทางแล้ว พี่น้องอิควานก็คิดจะจัดตั้งโรงเรียนสำหรับเด็กหญิงขึ้น และตั้งชื่อว่า "โรงเรียนอุมมะฮาตุลมุอ์มินีน" มีการเช่าอาคารหลังใหญ่โอ่อ่าที่เหมาะสมไว้เป็นที่ตั้งโรงเรียน และวางหลักสูตรอิสลามสมัยใหม่ที่ผสานจริยธรรมของอิสลามและแนวทางอันสูงส่งของอิสลามสำหรับเด็กสาว มารดา และภรรยา เข้ากับความจำเป็นและความต้องการของยุคสมัยด้านวิชาการทั้งภาคทฤษฎีและภาควิทยาศาสตร์

ข้าพเจ้าเห็นว่าแนวทางที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับโรงเรียนแห่งนี้ คือการคัดเลือกครูจากหญิงสาวชาวอิสมาอีลียะฮ์เอง ที่มีความเชี่ยวชาญด้านการสอน และในขณะเดียวกันก็เป็นคนในท้องถิ่น ซึ่งก็ได้เป็นไปเช่นนั้น และได้แต่งตั้งพี่น้องของเรา ท่านอาจารย์เชคอะห์มัด อับดุลหะมีด ให้เป็นผู้อำนวยการ ด้วยความดีงาม ความเคร่งครัดในศาสนา ความยำเกรง และความเข้าใจอันลึกซึ้งในดะอ์วะฮ์ของท่าน

โรงเรียนแห่งนี้ได้ทำหน้าที่ของตนจนกระทั่งกระทรวงศึกษาธิการรับช่วงไปดำเนินการในเวลาต่อมา

การตั้งโรงเรียนแห่งนี้ยังนำไปสู่การจัดตั้งแผนกพี่น้องสตรีมุสลิม ซึ่งประกอบด้วยภรรยาและญาติสตรีของสมาชิกอิควานุลมุสลิมีน โดยมีครูของโรงเรียนเป็นผู้สอน ข้าพเจ้าตั้งชื่อแผนกนี้ว่า "คณะพี่น้องสตรีมุสลิม" และได้วางระเบียบเฉพาะสำหรับพวกนาง เพื่อกำหนดแนวทางการดำเนินงานและวิธีการเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ในหมู่สตรีมุสลิม ทั้งภรรยาของสมาชิกอิควานและสตรีอื่น ๆ

คณะเดินทางท่องไกล

من مات

พี่น้องอิควานยังได้คิดที่จะทำกิจกรรมด้านกีฬาด้วย โดยได้รับแรงบันดาลใจจากแนวคิดเรื่องญิฮาดในอิสลาม เพื่อให้เจตนาในการญิฮาดเป็นจริง เพื่อปฏิบัติตามคำสั่งของอิสลาม และด้วยความหวั่นเกรงต่อสิ่งที่ระบุไว้ในหะดีษอันทรงเกียรติว่า «ผู้ใดที่ตาย…

ولم يغز ولم ينو الغزو مات ميتة جاهلية

...และไม่ได้ออกรบ ทั้งไม่ได้ตั้งใจจะออกรบ เขาก็ตายอย่างการตายแบบญาฮิลียะฮ์» ดังนั้นจึงมีการจัดตั้งคณะเดินทางของอิควานุลมุสลิมีนขึ้นตามระบบของลูกเสือ แล้วขยายจากอิสมาอีลียะฮ์ไปยังสาขาและหน่วยย่อยอื่น ๆ ของอิควาน และคณะนี้ได้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของคณะโรเวอร์ (อัล-ญาววาละฮ์) ในปัจจุบัน

การเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ในเหมืองยิปซัมแห่งอัล-บัลลาห์

คนงานผู้มีคุณธรรมบางคนจากเหมืองยิปซัมได้ติดต่อกับอิควานที่อิสมาอีลียะฮ์ แล้วนำแนวคิดนี้ไปถ่ายทอดแก่พี่น้องของพวกเขา ข้าพเจ้าได้รับเชิญไปเยือนเหมืองยิปซัม และที่นั่นข้าพเจ้าได้รับการให้สัตยาบัน (บัยอะฮ์) จากพี่น้องเพื่อดะอ์วะฮ์นี้ การให้สัตยาบันครั้งนั้นจึงเป็นเมล็ดพันธุ์แรกของแนวคิดนี้ในดินแดนอันห่างไกลแห่งนั้น ต่อมาไม่นาน คนงานได้ขอให้บริษัทสร้างมัสยิดให้แก่พวกเขา เนื่องจากพวกเขามีจำนวนมากกว่าสามร้อยคน บริษัทก็ตอบรับคำขอนั้นจริง ๆ และมัสยิดก็ถูกสร้างขึ้น จากนั้นบริษัทได้ขอให้ญะมาอะฮ์ที่อิสมาอีลียะฮ์ส่งพี่น้องผู้เป็นอุละมาอ์คนหนึ่งมาทำหน้าที่อิมามและสอนศาสนา ภารกิจนี้จึงได้มอบหมายให้แก่ท่านผู้ทรงเกียรติ พี่น้องผู้ประเสริฐ อุสตาซเชคมุฮัมมัด ฟัรฆ็อลี ผู้เป็นครูประจำสถาบันหิรออ์ในขณะนั้น

إن الله يحب إذا عمل أحدكم عملا أن يتقنه

อุสตาซฟัรฆ็อลีเดินทางมาถึงอัล-บัลลาห์และรับมอบมัสยิด โดยได้มีการจัดเตรียมที่พักโดยเฉพาะไว้ให้ท่านข้าง ๆ มัสยิด จิตวิญญาณอันเข้มแข็งและทรงพลังของท่านได้เชื่อมโยงกับจิตวิญญาณของคนงานผู้ดีงามเหล่านี้ เวลาผ่านไปเพียงไม่กี่สัปดาห์ ระดับทางความคิด จิตใจ และสังคมของพวกเขาก็ยกระดับสูงขึ้นอย่างน่าอัศจรรย์ พวกเขาตระหนักถึงคุณค่าของตนเอง รู้ถึงความสูงส่งของหน้าที่ของตนในชีวิต และเห็นคุณค่าแห่งความเป็นมนุษย์ของตน ความกลัว ความต่ำต้อย ความอ่อนแอ และความท้อแท้จึงถูกถอดถอนออกไปจากหัวใจของพวกเขา พวกเขาภาคภูมิด้วยการศรัทธาต่ออัลลอฮ์ และด้วยการตระหนักถึงหน้าที่ของความเป็นมนุษย์ในชีวิตนี้ นั่นคือการเป็นค่อลีฟะฮ์ (ผู้แทน) ของอัลลอฮ์บนแผ่นดินของพระองค์ พวกเขาจึงทุ่มเทในการงานของตน โดยเจริญรอยตามคำกล่าวของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ที่ว่า «แท้จริงอัลลอฮ์ทรงรักเมื่อคนหนึ่งคนใดในหมู่พวกท่านทำงานใดก็ตาม ให้เขาทำงานนั้นอย่างประณีตสมบูรณ์» จากนั้นพวกเขาก็ละเว้นจากสิ่งที่มิใช่สิทธิ์ของตน ความโลภอันไร้ค่าไม่อาจครอบงำพวกเขา และกิเลสตัณหาอันต่ำช้าก็ไม่อาจผูกมัดพวกเขาได้ คนหนึ่งในหมู่พวกเขาสามารถยืนต่อหน้าหัวหน้าของตนด้วยศีรษะที่เชิดสูงอย่างมีมารยาท ด้วยความทระนงอย่างสง่างาม พูดคุยกับหัวหน้าด้วยเหตุผลและหลักฐาน เขาไม่กล่าว และไม่ยอมรับจากหัวหน้า ซึ่งถ้อยคำหยาบคาย คำพูดกระด้าง หรือท่าทีใด ๆ ที่แสดงถึงการดูหมิ่นและการเหยียดหยาม ดังที่เคยเป็นสภาพของพวกเขามาก่อน พวกเขารวมตัวกันบนความเป็นพี่น้อง และเป็นหนึ่งเดียวกันบนความรัก ความจริงจัง และความซื่อสัตย์ และดูเหมือนว่าแนวทางเช่นนี้จะไม่เป็นที่พอใจของบรรดาหัวหน้า...

และพวกเขาได้ข้อสรุปว่า หากสถานการณ์ยังคงเป็นเช่นนี้ต่อไป อำนาจทั้งหมดจะตกอยู่ในมือของชัยค์ผู้นี้ และหลังจากนั้นจะไม่มีผู้ใดสามารถยับยั้งความแข็งกร้าวของเขาและของบรรดาคนงานได้อีก

บรรดาผู้บริหารในบริษัทคิดเช่นนี้ และวางแผนที่จะขับชัยค์ผู้แข็งแกร่งไม่ยอมใครผู้นี้ออกจากงาน หัวหน้างานโดยตรงจึงส่งคนไปเรียกตัวเขามา เมื่อเขาไปพบ หัวหน้าก็กล่าวกับเขาว่า "ผู้จัดการแจ้งแก่ผมว่า บริษัทไม่ต้องการบริการของท่านอีกต่อไปแล้ว และกำลังคิดจะมอบหมายให้คนงานคนหนึ่งทำหน้าที่แทนท่านในมัสยิด และนี่คือค่าตอบแทนของท่านจนถึงวันนี้ตามคำสั่งของผู้จัดการ" ชัยค์ตอบเขาด้วยความสงบยิ่งว่า "ผมไม่เคยคิดเลยครับ มงซิเยอร์ฟรองซัวส์ ว่าผมเป็นพนักงานของบริษัทเหมืองยิปซัมอัล-บัลลาห์ หากผมรู้เช่นนั้น ผมก็คงไม่รับทำงานกับบริษัท แต่ผมรู้ว่าผมเป็นผู้ได้รับการแต่งตั้งจากอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนแห่งอิสมาอีลิยะฮ์ ผมรับเงินเดือนจากพวกเขา โดยพวกเขาโอนภาระการจ่ายมาให้พวกท่าน และผมทำสัญญากับพวกเขา มิใช่กับพวกท่าน ตามข้อตกลงนี้ ผมจะไม่รับเงินเดือนหรือค่าตอบแทนใด ๆ จากท่าน และจะไม่ละทิ้งงานของผมในมัสยิด แม้จะถูกบังคับด้วยกำลังก็ตาม เว้นแต่ประธานของสมาคมที่ส่งผมมาที่นี่จะสั่งให้ผมทำเช่นนั้น และเขาก็อยู่ให้พวกท่านติดต่อได้ที่อิสมาอีลิยะฮ์ ดังนั้นจงไปตกลงกับเขาตามที่พวกท่านต้องการเถิด" แล้วเขาก็ขออนุญาตและจากไป

ฝ่ายบริหารของบริษัทถึงกับจนปัญญา และอดทนรออยู่หลายวัน เผื่อว่าชัยค์จะมาขอรับเงินเดือนจากบริษัท แต่เขาได้ติดต่อมาหาข้าพเจ้าที่อิสมาอีลิยะฮ์แล้ว ข้าพเจ้าจึงสั่งเสียให้เขายึดมั่นในจุดยืนของตน และอย่าละทิ้งตำแหน่งไม่ว่าในกรณีใด เพราะเหตุผลของเขามีน้ำหนัก และพวกเขาไม่มีสิทธิ์ใด ๆ เหนือเขาเลย บริษัทจึงหันไปพึ่งฝ่ายปกครอง ผู้จัดการบริษัทคือมงซิเยอร์ไมโนได้ติดต่อผู้ว่าการเขตคลองสุเอซ ซึ่งก็ติดต่อต่อไปยังนายอำเภอ (มะอ์มูร) แห่งอิสมาอีลิยะฮ์ และสั่งให้เขานำกำลังไปจัดการสถานการณ์ นายอำเภอมาพร้อมกำลังของเขาและนั่งอยู่ในสำนักงานของผู้จัดการ แล้วส่งคนไปตามตัวชัยค์ซึ่งปักหลักอยู่ในมัสยิด ชัยค์ตอบผู้ส่งสารว่า "ผมไม่มีธุระอะไรกับนายอำเภอหรือผู้จัดการ งานของผมอยู่ที่มัสยิด หากคนใดคนหนึ่งในสองคนนั้นมีธุระกับผม ก็ให้มาหาผมเอง" ด้วยเหตุนี้ นายอำเภอจึงมาหาชัยค์ และเริ่มขอร้องให้เขาตอบรับข้อเรียกร้องของผู้จัดการ ละทิ้งงาน และกลับไปยังอิสมาอีลิยะฮ์ ชัยค์ตอบเช่นเดียวกับที่กล่าวมาแล้ว และกล่าวกับเขาว่า "ท่านเพียงนำถ้อยคำคำเดียวในจดหมายจากอิสมาอีลิยะฮ์มาให้ผม แล้วผมจะไป แต่หากท่านต้องการใช้กำลัง ท่านก็ทำอะไรก็ได้ตามที่ต้องการ แต่ผมจะไม่ออกไปจากที่นี่ เว้นแต่จะเป็นศพที่ไร้การเคลื่อนไหว" ข่าวนี้ไปถึงบรรดาคนงาน พวกเขาจึงละทิ้งงานพร้อมกันในชั่วพริบตา และพากันมารวมตัวกันอย่างอึกทึกครึกโครม นายอำเภอเกรงผลที่จะตามมา จึงละทิ้งสถานการณ์นั้นและกลับไปยัง

...อิสมาอีลียะฮ์ และได้ติดต่อมายังข้าพเจ้าเพื่อเจรจาหาทางออก แต่ข้าพเจ้าขอตัวว่าข้าพเจ้าจำเป็นต้องไตร่ตรองเรื่องนี้และเรียกประชุมคณะกรรมการบริหารของสมาคมเพื่อพิจารณาเสียก่อน แล้วจึงจะให้คำตอบแก่เขาภายหลัง ในระหว่างนั้น ข้าพเจ้าเสียใจที่ต้องกล่าวว่า ข้าพเจ้าได้เดินทางมายังไคโรเพื่อพบกับกรรมการชาวอียิปต์เพียงคนเดียวในคณะกรรมการบริหารของบริษัท แต่กลับพบว่าเขาเพิกเฉยต่อผลประโยชน์ของคนงานโดยสิ้นเชิง เข้าข้างความเห็นของบริษัทและผู้จัดการอย่างเต็มที่ และปราศจากความรู้สึกใด ๆ ที่แสดงถึงความหวงแหนต่อชาติ

หลังจากนั้นข้าพเจ้าได้พบกับผู้จัดการบริษัท และถามเขาว่าเขาไม่พอใจท่านเชคผู้ทรงเกียรติในเรื่องใด แต่ก็ไม่พบสิ่งใดจากเขานอกจากว่าพวกเขาต้องการบุคคลที่ยอมจำนนต่อข้อเรียกร้องของพวกเขา และในคำพูดของเขามีประโยคหนึ่งที่ข้าพเจ้ายังคงจำได้ คือ "ข้าพเจ้าเป็นมิตรกับผู้นำมุสลิมจำนวนมาก และข้าพเจ้าใช้ชีวิตอยู่ในแอลจีเรียถึงยี่สิบปี แต่ข้าพเจ้าไม่เคยพบผู้ใดในหมู่พวกเขาเหมือนเชคผู้นี้ ซึ่งบังคับใช้กฎแบบทหารกับพวกเราที่นี่ ราวกับเขาเป็นนายพลไม่มีผิด"

ข้าพเจ้าจึงโต้แย้งคำพูดนี้กับเขา และทำให้เขาเข้าใจว่าเขาคิดผิด และบริษัทต่าง ๆ ต่างหากที่โหดร้ายต่อคนงาน ลดทอนสิทธิของพวกเขา ดูแคลนความเป็นมนุษย์ของพวกเขา ตระหนี่ต่อพวกเขา และกดค่าแรงของพวกเขา ในขณะที่ผลกำไรของบริษัทเพิ่มทวีคูณและพอกพูน และจำเป็นต้องแก้ไขสภาพการณ์นี้ด้วยการปฏิรูประบบของบริษัทเหล่านี้ และบริษัทจะต้องพอใจกับกำไรเพียงเล็กน้อย ในที่สุดเราก็ตกลงกันว่า ท่านอุสตาซเชคฟัรฆอลีจะยังคงประจำอยู่ ณ ที่เดิมเป็นเวลาสองเดือน และบริษัทจะจัดพิธีให้เกียรติแก่ท่านเมื่อครบกำหนดดังกล่าว และบริษัทจะทำหนังสือขออย่างเป็นทางการไปยังอิควานให้ส่งเชคท่านอื่นมาแทนท่าน และจะเพิ่มเงินเดือนให้แก่เชคท่านใหม่เป็นสองเท่า รวมทั้งดูแลเรื่องที่พักและความต้องการของท่าน เมื่อครบกำหนด ท่านเชคฟัรฆอลีก็เดินทางกลับ และท่านอุสตาซเชคชาฟิอี อะหมัด ได้เข้ารับหน้าที่แทน และงานดะอ์วะฮ์ก็ยังคงบุกเบิกเส้นทางของมันต่อไปในทะเลทรายแห่งนี้ «ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ในการแล่นของมันและการทอดสมอของมัน» (ซูเราะฮ์ฮูด 11:41)

ตัวอย่างของแผนร้ายอันต่ำช้า

การละหมาดอีดในทะเลทราย

ในเดือนเราะมะฎอน ข้าพเจ้าสอนข้อบัญญัติอิสลามบางประการหลังละหมาดศุบห์ ณ มัสยิดอัล-อับบาซี ซึ่งส่วนใหญ่ว่าด้วยข้อบัญญัติเกี่ยวกับการถือศีลอด ซะกาต และเราะมะฎอน ก่อนสิ้นเดือนเราะมะฎอนไม่นาน เราได้อธิบายข้อบัญญัติเกี่ยวกับการละหมาดอีด และในข้อบัญญัติเหล่านี้มีระบุว่า ส่วนหนึ่งของซุนนะฮ์คือ...

ให้ละหมาดอีดที่บริเวณนอกเมือง และให้ผู้คนออกไปร่วมละหมาด ทั้งชายและหญิง เพื่อร่วมเป็นสักขีพยานในความดีงามและในการชุมนุมของบรรดามุสลิม และบรรดาอิมามต่างเห็นพ้องกันว่าการละหมาดอีดในที่โล่งกลางทะเลทรายนั้นประเสริฐกว่า ยกเว้นอิมามอัช-ชาฟิอีย์ ที่ได้ฟัตวาว่าการละหมาดอีดในมัสยิดประเสริฐกว่า หากในเมืองนั้นมีมัสยิดที่กว้างพอจะรองรับชาวเมืองได้ทั้งหมด

ขณะที่เรากำลังอธิบายข้อบัญญัติเหล่านี้ ผู้ฟังคนหนึ่งได้เสนอให้เราฟื้นฟูซุนนะฮ์นี้ และจัดละหมาดอีดิลฟิฏร์ในที่โล่งกลางทะเลทราย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเวลานั้น เมืองอิสมาอีลียะฮ์มีเพียงมัสยิดเล็ก ๆ ที่ไม่อาจรองรับชาวเมืองได้แม้เพียงบางส่วน ไม่ต้องพูดถึงทั้งหมด ขณะที่รอบเมืองมีทะเลทรายกว้างขวางพอที่ทหารของฝ่ายยึดครองยังเข้ามาตั้งอยู่ได้ ผู้ฟังทุกคนต่างกระตือรือร้นต่อข้อเสนอนี้ ข้าพเจ้าจึงไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากเห็นด้วยกับพวกเขา แต่ด้วยความคำนึงถึงสิ่งที่ข้าพเจ้ารู้ดีว่า ในเมืองนี้ความคิดเห็นแตกแยกได้อย่างรวดเร็วในเรื่องศาสนา เพราะผู้คนอ่อนไหวในเรื่องนี้เป็นอย่างมาก และเพิ่งผ่านพ้นความขัดแย้งในอดีตมาได้ไม่นาน ข้าพเจ้าจึงตั้งเงื่อนไขว่า เราจะไม่ก้าวไปแม้แต่ก้าวเดียวจนกว่าจะได้ปรึกษาบรรดาอุละมาอ์ และตกลงกับพวกเขาถึงวิธีดำเนินการเสียก่อน หากพวกเขาเห็นด้วยก็เป็นการดี หากไม่เห็นด้วย การที่ความคิดเห็นรวมเป็นหนึ่งเดียวบนสิ่งที่ด้อยกว่า ย่อมดีกว่าการแตกแยกและความเป็นเอกภาพกระจัดกระจาย เพื่อสิ่งที่ประเสริฐกว่า

ข้าพเจ้าพยายามจะก้าวไปตามขั้นตอนนี้ แต่แล้วก็ต้องประหลาดใจกับการโจมตีอย่างรุนแรงจากบรรดาผู้ที่คอยจ้องหาช่องโจมตีงานดะอ์วะฮ์ พร้อมกับข้อกล่าวหาอันรุนแรงว่า นี่คือการอุตริบิดอะฮ์ในศาสนา เป็นการทิ้งร้างมัสยิด เป็นการทำสงครามกับอิสลาม และเป็นการออกฟัตวาที่เป็นเท็จ “ใครกันที่พูดว่าถนนประเสริฐกว่ามัสยิดญามิอ์ เราไม่เคยได้ยินเรื่องเช่นนี้จากบรรพบุรุษรุ่นก่อน ๆ ของเราเลย” ข่าวนี้แพร่สะพัดไปอย่างรวดเร็วดุจสายฟ้า กลายเป็นหัวข้อสนทนาของผู้คนทั้งในร้านกาแฟ ในมัสยิด และในวงชุมนุมทั้งสาธารณะและส่วนตัว นับเป็นการโจมตีที่รุนแรงยิ่งนัก ประจวบกับในเวลานั้นข้าพเจ้ากำลังเอี๊ยะอ์ติกาฟในสิบคืนสุดท้ายของเดือนรอมฎอนที่มัสยิดอัล-อับบาซีย์ ผู้คนจึงหลั่งไหลมาหาข้าพเจ้าหลังละหมาดทุกเวลา เพื่อถามถึงบิดอะฮ์ใหม่นี้ ข้าพเจ้าเองก็รู้สึกประหลาดใจกับการโจมตีที่ไร้มูลเหตุนี้ ข้าพเจ้าอธิบายข้อชี้ขาดทางศาสนาอย่างเรียบง่ายและบริสุทธิ์ใจ และนำตัวบทจากตำราฟิกฮ์ในเรื่องนี้ให้ผู้คนได้ดู ข้าพเจ้าหลีกเลี่ยงการโต้เถียงและการวิวาท และสั่งเสียให้รักษาความเป็นเอกภาพ และให้ห่างไกลจากความบาดหมาง แต่เรื่องราวได้หลุดพ้นจากมือของข้าพเจ้าและมือของบรรดาอุละมาอ์ไปแล้ว มวลชนเกิดความกระตือรือร้นเพื่อสัจธรรมและซุนนะฮ์ และประกาศว่าการละหมาดจะจัดขึ้นที่บริเวณนอกเมือง และได้เตรียมมุศ็อลลา (ลานละหมาด) ไว้สำหรับการนั้น

ได้จริง ๆ และข้าพเจ้าจำเป็นต้องเดินทางไปไคโรเพื่อฉลองวันอีดกับครอบครัวที่นั่น ข้าพเจ้าจึงเดินทางไปในคืนวันอีด ส่วนผู้คนก็จัดแถวกันเอง และท่านชัยค์มุฮัมมัด มะดยัน อิมามมัสยิดอัล-อะรอยชียะฮ์ ได้นำพวกเขาละหมาด ผู้คนต่างปลาบปลื้มและเบิกบานใจอย่างยิ่งกับภาพลักษณ์อันเป็นอิสลามนี้ และความบะเราะกะฮ์ของซุนนะฮ์อันบริสุทธิ์ของท่านนบี ﷺ ก็ได้แผ่ซ่านอยู่ในจิตใจของพวกเขา เมื่อข้าพเจ้ากลับจากวันหยุดอีด ข้าพเจ้าก็เห็นร่องรอยแห่งความพึงพอใจนี้ปรากฏบนใบหน้าของทุกคน พายุแห่งการใส่ร้ายที่มีเจตนาแอบแฝงก็สงบลง ซุนนะฮ์อันประเสริฐนี้ได้รับการยืนยันมั่นคง และการละหมาดอีดทั้งสองก็ยังคงจัดขึ้นที่ชานเมืองจวบจนปัจจุบัน ในงานเฉลิมฉลองอันงดงาม

การถกเถียงในบ้านของท่านกอฎี

ในค่ำคืนหนึ่งของเดือนเราะมะฎอน ข้าพเจ้าได้ไปเยี่ยมบ้านของท่านผู้ทรงเกียรติ กอฎีชัรอีย์ (ผู้พิพากษาศาลศาสนา) แห่งเมืองอิสมาอีลียะฮ์ ในการเยี่ยมครั้งนี้มีผู้มาร่วมชุมนุม ได้แก่ หัวหน้าเขตปกครอง ผู้พิพากษาศาลแพ่ง ครูใหญ่โรงเรียนประถม ผู้ตรวจการศึกษา และกลุ่มนักปราชญ์ ผู้ทรงคุณธรรม ทนายความ และบุคคลสำคัญของเมือง เป็นการนั่งสนทนายามค่ำที่รื่นรมย์

ท่านกอฎีสั่งให้นำน้ำชามา น้ำชาถูกยกมาเสิร์ฟพวกเราในถ้วยเงิน เมื่อถึงคราวของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าขอเพียงถ้วยแก้วธรรมดา ท่านกอฎีมองข้าพเจ้าพลางยิ้มแล้วกล่าวว่า "ฉันคิดว่าท่านคงไม่ต้องการดื่ม เพราะถ้วยทำจากเงิน" ข้าพเจ้าตอบว่า "ใช่แล้วครับ ยิ่งเมื่อเราอยู่ในบ้านของท่านกอฎีด้วยแล้ว"

لا تشربوا في آنية الذهب والفضة ولا تأكلوا في صحافهما

الذي يشرب في آنية الذهب والفضة فإنما يجرجر في بطنه نار جهنم

ท่านกล่าวว่า "ประเด็นนี้เป็นเรื่องที่มีความเห็นแตกต่างกัน และมีการอภิปรายกันยืดยาว อีกทั้งเราเองก็ยังไม่ได้ปฏิบัติทุกสิ่งครบถ้วนจนถึงขั้นที่จะต้องเคร่งครัดในเรื่องเช่นนี้" ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า "ท่านครับ ประเด็นนี้มีความเห็นแตกต่างกันก็จริง ยกเว้นในเรื่องการกินและการดื่ม เพราะหะดีษในเรื่องนี้เป็นหะดีษที่ได้รับการยอมรับร่วมกัน (มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์) และข้อห้ามก็รุนแรงยิ่ง ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «พวกท่านอย่าดื่มในภาชนะทองคำและเงิน และอย่ากินในจานที่ทำจากทั้งสอง» และท่านกล่าวว่า «ผู้ที่ดื่มในภาชนะทองคำและเงินนั้น แท้จริงเขากำลังกรอกไฟนรกญะฮันนัมลงสู่ท้องของเขา» ไม่มีการใช้กิยาส (การเทียบเคียง) เมื่อมีตัวบทอยู่แล้ว และไม่มีทางเลี่ยงที่จะไม่ปฏิบัติตาม คงจะดียิ่งหากท่านสั่งให้พวกเราทุกคนดื่มในถ้วยแก้ว..."

ผู้ที่อยู่ในที่นั้นบางคนเข้ามาร่วมแสดงความเห็น โดยต้องการจะบอกว่า เมื่อเรื่องนี้เป็นประเด็นที่มีความเห็นแตกต่างกัน ก็ไม่จำเป็นต้องคัดค้าน ส่วนผู้พิพากษาศาลแพ่งก็ต้องการร่วมแสดงทัศนะของตนด้วย จึงกล่าวกับกอฎีชัรอีย์ว่า "ท่านกอฎีผู้ทรงเกียรติครับ เมื่อมีตัวบทอยู่ ตัวบทก็ย่อมต้องได้รับความเคารพ และเราไม่ได้ถูกบังคับให้ต้องค้นหาเหตุผลเบื้องหลัง (ฮิกมะฮ์) แล้วระงับการปฏิบัติ...

…ด้วยตัวบท จนกว่าจะปรากฏชัด ดังนั้นเราจำเป็นต้องปฏิบัติตามก่อน จากนั้นหากเรารู้ถึงวิทยปัญญาในเรื่องนั้นก็ดี หากไม่รู้ ก็เป็นความบกพร่องของเราเอง และไม่ว่าอย่างไรการปฏิบัติก็เป็นสิ่งจำเป็น ข้าพเจ้าจึงถือโอกาสนั้น กล่าวขอบคุณเขา แล้วชี้ไปที่นิ้วของเขาพร้อมกล่าวว่า “ในเมื่อท่านได้ตัดสินแล้ว ก็จงถอดแหวนวงนี้ออกเถิด เพราะมันทำจากทองคำ และตัวบทได้ห้ามไว้” เขายิ้มแล้วกล่าวว่า “ท่านอาจารย์ ผมตัดสินด้วยกฎหมายของนโปเลียน ส่วนท่านกอฎีผู้ทรงเกียรติตัดสินด้วยอัลกุรอานและซุนนะฮ์ แต่ละคนต่างผูกพันกับบทบัญญัติของตน ปล่อยผมไว้เถิด แล้วไปยึดเอากับกอฎีศาลชะรีอะฮ์” ข้าพเจ้ากล่าวว่า “คำสั่งนี้มีมาถึงมุสลิมทั้งมวล และท่านก็เป็นคนหนึ่งในหมู่พวกเขา คำสั่งนี้จึงมุ่งมายังท่านด้วยเหตุนี้” แล้วเขาก็ถอดแหวนของเขาออก การนั่งสนทนาครั้งนั้นเป็นไปอย่างน่าเพลิดเพลิน และหลังจากนั้นก็มีเสียงสะท้อนในหมู่ผู้คนที่มองท่าทีธรรมดา ๆ เช่นนี้ว่าเป็นการกำชับให้ทำความดี หรือห้ามปรามความชั่ว และเป็นการตักเตือนเพื่ออัลลอฮ์

การบรรยายเรื่องอัล-อิสรออ์

ในค่ำคืนหนึ่งของค่ำคืนอัล-อิสรออ์และอัล-มิอ์รอจ ข้าพเจ้าได้บรรยายเนื่องในโอกาสนี้ และกล่าวว่า อัล-อิสรออ์และอัล-มิอ์รอจเป็นการให้เกียรติแก่ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ และหากเรานึกภาพว่าวิญญาณมีอำนาจอันแข็งแกร่งเหนือร่างกาย ถึงขนาดที่อาจกล่าวได้ว่า วิญญาณของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ในค่ำคืนอันจำเริญนี้มีพลัง ได้รับการหนุนเสริม และแผ่กว้างจนมีอำนาจเหนือร่างกายอันจำเริญของท่าน ทำให้กฎเกณฑ์ของวัตถุหยุดทำงาน และทำให้ท่านไม่ต้องพึ่งอาหาร เครื่องดื่ม และอากาศ และไม่ได้รับผลกระทบจากการเสียดสีและระยะทาง ฯลฯ เช่นนั้นแล้ว เรื่องนี้ย่อมไม่ใช่สิ่งที่เป็นไปไม่ได้ และยังทำให้ปาฏิหาริย์แห่งอัล-อิสรออ์ใกล้เข้ามาสู่ความเข้าใจของผู้ที่เห็นว่ามันเป็นเรื่องแปลกประหลาด และข้าพเจ้ากล่าวว่า เชากีย์ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาเขา ได้กล่าวพาดพิงถึงเรื่องนี้ไว้ว่า

พวกเขาต่างถามกัน — ทั้งที่ท่านคือผู้ถูกส่งมาที่ทรงเกียรติที่สุด — ว่าอัล-อิสรออ์นั้นด้วยวิญญาณ หรือด้วยร่างกาย? ท่านเดินทางยามค่ำคืนด้วยทั้งสองอย่าง ซึ่งล้วนบริสุทธิ์ทั้งคู่ เป็นวิญญาณ เป็นความเป็นจิตวิญญาณ และเป็นแสงสว่าง

งานจบลง และผู้คนทั้งหมดต่างปลาบปลื้มกับสิ่งที่ได้ยิน แต่บรรดาผู้มีเจตนาร้ายกลับไปแพร่ข่าวว่า อัล-อิควานอัล-มุสลิมูนปฏิเสธอัล-อิสรออ์ และกล่าวว่ามันไม่ใช่ปาฏิหาริย์ และเป็นการเดินทางด้วยวิญญาณเท่านั้น ไม่ใช่ด้วยร่างกาย และพวกเขาด้วยเหตุนี้จึงแหกออกจากอิจญ์มาอ์ (มติเอกฉันท์) ของประชาชาติ และจากสิ่งที่เป็นที่รู้กันจากบรรดาอิมามในเรื่องนี้ บรรดาอัล-อิควานต้องการจะตอบโต้คำพูดเหล่านี้ แต่ข้าพเจ้าห้ามพวกเขาอย่างเด็ดขาด และกล่าวแก่พวกเขาว่า “แท้จริง…

...วิธีการเชิงบวกนั้นได้ผลมากกว่าวิธีการเชิงลบเป็นพันเท่า ดังนั้นจงทำให้ผู้คนหันเหออกจากแนวคิดที่ผิดด้วยแนวคิดที่ถูกต้อง พวกเขาถามว่า "แล้วเราจะทำอย่างไร?" ข้าพเจ้าตอบว่า "จงประกาศจัดการบรรยายในหัวข้อ 'ความยิ่งใหญ่ของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ'" พวกเขาก็ทำตาม ผู้คนมาชุมนุมกัน ข้าพเจ้าได้พูดกับพวกเขาถึงความยิ่งใหญ่ของท่าน ﷺ ในด้านต่าง ๆ ทั้งรูปลักษณ์ภายนอก คุณธรรมจริยธรรม จิตวิญญาณ และการอิบาดะฮ์ ถึงความยิ่งใหญ่ของสาส์นของท่านที่ครอบคลุม เป็นนิรันดร์ สมบูรณ์ และคงอยู่ตลอดไป และถึงความยิ่งใหญ่ของฐานะของท่าน ณ อัลลอฮ์ทั้งในโลกนี้และในอาคิเราะฮ์ เมื่อผู้คนออกไปก็ไม่มีเรื่องใดที่พวกเขาพูดถึงนอกจากสิ่งที่ได้ยินมา อัลลอฮ์ทรงขว้างสัจธรรมใส่ความเท็จ แล้วสัจธรรมก็ทำลายความเท็จจนแหลกลาญ และทันใดนั้นความเท็จก็มลายหายไป (ดูซูเราะฮ์อัล-อัมบิยาอ์ 21:18)

ย้อนกลับไปยังการดะอ์วะฮ์ในอัล-บะห์รุศเศาะฆีร

พี่น้องเชคอะห์มัด อัล-มะดะนี ผู้แทนของอัล-อิควานที่มีตมัรญาซัลซีลมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1930 ได้เขียนจดหมายมาตำหนิข้าพเจ้าว่า ข้าพเจ้าไม่ได้กล่าวถึงการแพร่ขยายของการดะอ์วะฮ์ในมีตมัรญา และความหนักแน่นมั่นคงของพี่น้องอัล-อิควานที่นั่นในการยึดมั่นต่อบัยอะฮ์ครั้งแรกของพวกเขา ทั้งที่พวกเขาเป็นคนรุ่นแรกและยังคงยืนหยัดอยู่จนถึงบัดนี้ เชคอะห์มัด อัล-มะดะนีมีสิทธิ์อันชอบธรรมในเรื่องนี้ และคำตำหนิของท่านก็นำมาซึ่งผลที่น่าชื่นชม ท่านและบรรดาพี่น้องผู้ทรงคุณธรรมของท่านได้ต่อสู้ในหนทางของการดะอ์วะฮ์ในเมืองนี้ดุจการต่อสู้ของวีรบุรุษ และยืนหยัดมั่นคงอยู่บนสัจธรรมจนถึงทุกวันนี้ในฐานะทหารผู้บริสุทธิ์ใจและผู้ศรัทธาผู้สัจจริง ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่พวกเขา ที่จริงแล้วข้าพเจ้าเพียงต้องการกล่าวอย่างรวบรัด และต้องการชี้ให้เห็นถึงความเป็นไปของการดะอ์วะฮ์ในช่วงหรือช่วงต่าง ๆ ระยะใหม่ เพราะพี่น้องอัล-อิควานเฝ้ารอคอยเรื่องนี้มานานแล้ว ถึงแม้ว่าจำเป็นต้องรู้จักรากฐานเหล่านี้และหยุดพิจารณาหลักการเหล่านี้ ซึ่งต้นไม้อันจำเริญต้นนี้ได้งอกงามขึ้นมาก็ตาม ข้าพเจ้าเขียนถ้อยคำนี้ขึ้นในตอนนี้เพื่อรักษาสิทธิ์ของเชคอะห์มัดและบรรดาพี่น้องผู้ทรงคุณธรรมของท่าน และเพื่อยอมรับในความเป็นผู้มาก่อนของพวกเขา ขออัลลอฮ์ทรงทำให้เราและพวกเขามั่นคงอยู่บนสัจธรรม และทรงชี้นำพวกเราทั้งหมดสู่ทางอันเที่ยงตรง

และขออภัยต่อบรรดาพี่น้องผู้ทรงคุณธรรมที่โอกาสนี้ไม่เอื้ออำนวยให้กล่าวถึงรายละเอียดความสัมพันธ์ของพวกเขากับการดะอ์วะฮ์อันจำเริญของพวกเขา เพียงพอแล้วสำหรับพวกเขาที่ได้รับผลบุญตอบแทนจากอัลลอฮ์และการที่พระองค์ทรงรู้ และอัลลอฮ์นั้นทรงดีเลิศยิ่งกว่าและทรงคงอยู่ตลอดกาล

พระเจ้าที่ถูกเคารพสักการะ

لَتُبْلَوُنَّ فِىٓ أَمْوَٰلِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَـٰبَ مِن قَبْلِكُمْ وَمِنَ ٱلَّذِينَ أَشْرَكُوٓا۟ أَذًى كَثِيرًا ۚ وَإِن تَصْبِرُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ ٱلْأُمُورِ ﴿١٨٦﴾

วันหนึ่ง ข้าพเจ้าต้องประหลาดใจเมื่อพี่น้องที่จริงใจที่สุดสองคนเข้ามาหาข้าพเจ้าด้วยความเจ็บปวดอย่างยิ่ง ทั้งสองกล่าวว่า ในเมืองมีข่าวลือรุนแรงที่โจมตีพวกเรา และพวกเราไม่อาจนิ่งเฉยต่อข่าวลือเหล่านี้ได้ ขอท่านโปรดอนุญาตให้พวกเราตอบโต้คนที่กล่าวเท็จใส่ร้ายพวกเรา ข้าพเจ้ายิ้มแล้วกล่าวแก่ทั้งสองว่า นั่นเป็นสิ่งที่ดี อัลลอฮ์ ตะบาเราะกะวะตะอาลา ตรัสว่า «แน่นอน พวกเจ้าจะถูกทดสอบในทรัพย์สินของพวกเจ้าและในตัวของพวกเจ้า และแน่นอน พวกเจ้าจะได้ยินถ้อยคำที่สร้างความเดือดร้อนมากมายจากบรรดาผู้ที่ได้รับคัมภีร์ก่อนหน้าพวกเจ้าและจากบรรดาผู้ที่ตั้งภาคี และหากพวกเจ้าอดทนและยำเกรง แท้จริงนั่นคือส่วนหนึ่งของกิจการที่ต้องอาศัยความมุ่งมั่น» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:186) ดังนั้น พวกเราจงยึดมั่นในความอดทนและความยำเกรง การที่ผู้คนกล่าวเท็จใส่ร้ายดะอ์วะฮ์ใดนั้นเป็นหลักฐานว่าดะอ์วะฮ์นั้นเป็นสัจธรรม ท่านทั้งสองก็ทราบดีว่ามีการกล่าวหาอะไรบ้างต่อดะอ์วะฮ์อิสลามยุคแรกและต่อท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ แล้วข้าพเจ้าก็อธิบายความหมายเหล่านี้ต่อไปเรื่อย ๆ

ทั้งสองกล่าวด้วยความเจ็บปวดว่า แต่สิ่งที่พวกเราได้ยินมานี้ พวกเราไม่อาจนิ่งเฉยได้เลย เพราะเป็นคำพูดที่ร้ายแรงยิ่ง และผู้ที่เผยแพร่ก็เป็นกลุ่มคนที่มีชื่อเสียงและมีอิทธิพลต่อจิตใจผู้คน ข้าพเจ้าจึงถามว่า แล้วมันคืออะไรหรือ?! พวกเขาตอบว่า คนพวกนั้นพูดว่าท่านสอนพวกเราในชั้นเรียนว่า "จงเคารพสักการะฉันแทนอัลลอฮ์" และพวกอิควานุลมุสลิมีนก็เชื่อตามนี้ว่า "เชคอัล-บันนาเป็นพระเจ้าที่ถูกเคารพสักการะ มิใช่มนุษย์ มิใช่นบี มิใช่วะลีย์ และมิใช่เชค"

ก่อนมาหาท่าน พวกเราได้สืบหาต้นตอของข่าวลือนี้ จึงรู้ว่าผู้ที่เผยแพร่คือเชคผู้รู้คนหนึ่งซึ่งดำรงตำแหน่งทางศาสนา และผู้คนเชื่อถือคำพูดของเขา พวกเรายังไม่พอใจเพียงเท่านั้น แต่ได้ไปหาเขาและถามว่าใครบอกเรื่องนี้แก่เขา เขาตอบว่า "ฉันได้ยินด้วยหูของฉันเองจากอาจารย์ของพวกท่าน" พวกเรารู้สึกแปลกใจ จึงถามย้ำกับเขาอีก เขาก็ยืนยันว่าได้ยินคำพูดนี้จากท่านจริง แน่นอนว่าพวกเราไม่เชื่อเรื่องนี้เลย แต่พวกเรามาถามท่านด้วยความตกตะลึงอย่างที่สุดต่อความอาจหาญของคนเหล่านี้ และพวกเราก็ต้องการรู้ความจริงของคำพูดนี้และที่มาของข่าวลือนี้ด้วย!!!

คำพูดนี้ตกใส่ข้าพเจ้าราวกับสายฟ้าฟาด ข้าพเจ้าประหลาดใจว่าการวางแผนร้ายที่ผู้คนกระทำต่อกันจะไปถึงขั้นที่น่าพิศวงเช่นนี้ได้อย่างไร ข้าพเจ้าพยายามนึกถึงการพบปะครั้งใดที่เคยได้นั่งร่วมกับเชคผู้นี้ หรือสิ่งใดที่อาจเป็นข้ออ้างให้เกิดคำพูดเช่นนี้ได้บ้าง แต่ก็นึกไม่ออกเลย ข้าพเจ้าจึงลุกขึ้นทันที พาพี่น้องทั้งสองคนนี้ไปด้วย และเรียกพี่น้องอีกสองคนซึ่งเป็นครูผู้ทรงคุณธรรมมาด้วย ข้าพเจ้ารู้ว่าทั้งสองมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับบุคคลผู้นี้ เป็นมิตรสหายและไปมาหาสู่กัน ข้าพเจ้าเล่าเรื่องราวให้ทั้งสองฟัง แล้วกล่าวว่า เราจำเป็นต้องไป

...ไปหาเขาเดี๋ยวนี้ แล้วถามเขาด้วยตัวเราเองถึงที่มาของข่าวลือนี้ เพราะข้าพเจ้าขอบอกท่านทั้งสองตามตรงว่า ข้าพเจ้ายังไม่อาจเชื่อพี่น้องสองท่านนี้ในสิ่งที่พวกเขาเล่าจากชายผู้นี้ได้ บางทีเขาอาจถูกใส่ร้าย หรือบางทีทั้งสองอาจไม่เข้าใจคำพูดของเขา ข้อกล่าวหานี้ไม่ใช่เรื่องที่จะปล่อยผ่านหรือมองข้ามได้ ฉะนั้นไปหาเขากันเถิด

แล้วเราทั้งห้าคนก็ไปเคาะประตูบ้านชายผู้นั้น และเข้าไปในห้องรับแขก เขาออกมาให้สลามแก่เรา เมื่อเขาเห็นเรามากันพร้อมหน้าเช่นนี้ ใบหน้าของเขาก็ซีดเผือด และความกระวนกระวายเริ่มปรากฏในน้ำเสียงและท่าทางของเขา ราวกับเขารู้สึกได้ถึงสิ่งที่เกิดขึ้น ข้าพเจ้าไม่เปิดโอกาสให้เขา และกล่าวกับเขาทันทีว่า "ท่านอุสตาซ พี่น้องสองท่านนี้เพิ่งเล่าให้ข้าพเจ้าฟังว่า ท่านพูดอย่างนั้นอย่างนี้ และท่านบอกพวกเขาว่า ท่านได้ยินคำพูดนี้จากข้าพเจ้าด้วยหูของท่านเอง สิ่งที่พี่น้องสองท่านนี้เล่าจากท่านนั้นจริงหรือไม่ และท่านได้พูดเช่นนั้นกับพวกเขาจริงหรือ?" เขาตอบว่า "จริง" ข้าพเจ้ากล่าวว่า "ถ้าเช่นนั้นพวกเขาทั้งสองก็พ้นจากข้อครหา และได้ปฏิบัติตามอะมานะฮ์แล้ว" แล้วข้าพเจ้าก็หันไปกล่าวกับทั้งสองว่า "ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่ท่านทั้งสอง" จากนั้นข้าพเจ้าหันไปกล่าวกับเขาอีกครั้งว่า "แล้วท่านเล่า ท่านอุสตาซ ท่านได้ยินคำพูดนี้จากข้าพเจ้าเมื่อใด?"

เขาตอบว่า "ท่านจำได้ไหม ประมาณหนึ่งเดือนก่อน ตอนที่เรานั่งอยู่บน 'ชั้นลอย' ของมัสยิด มีครูคนหนึ่งชื่อมุฮัมมัด อัล-ลัยษี อะฟันดี เข้ามานั่งกับเรา แล้วพี่น้องอิควานก็พากันมาให้สลามแก่ท่านด้วยความกระตือรือร้นและความเคารพอย่างยิ่ง ครูผู้นั้นจึงกล่าวกับท่านว่า 'ท่านอุสตาซ พี่น้องอิควานรักท่านถึงขั้นเคารพภักดี' ท่านตอบเขาว่า 'หากความรักนี้บริสุทธิ์เพื่อพระพักตร์ของอัลลอฮ์ ก็นับเป็นความรักที่ประเสริฐยิ่งนัก เราขอวิงวอนต่ออัลลอฮ์ให้ทรงเพิ่มพูนความรักนี้แก่เรา' แล้วท่านก็ยกบทกวีของอัช-ชาฟิอีย์มากล่าวว่า

หากการรักวงศ์วานของมุฮัมมัดคือการเป็นรอฟิเฎาะฮ์ ก็ขอให้มนุษย์และญินเป็นพยานเถิดว่า ข้าคือรอฟิเฎาะฮ์"

ข้าพเจ้าตอบเขาว่า "ใช่ ข้าพเจ้าจำเรื่องนี้ได้" เขากล่าวว่า "นี่ไม่ได้หมายความว่าพวกเขาเคารพภักดีท่านหรอกหรือ?!" ตรงนี้เองเราเห็นพี่น้องอิควานคนหนึ่ง ซึ่งเป็นเพื่อนครูของเขาที่มากับข้าพเจ้า ลุกขึ้นทันทีแล้วด่าทอเขาไม่หยุด และเกือบจะทำร้ายเขาในบ้านของเขาเอง เขาตวาดว่า "นี่หรือคือสิ่งที่ท่านร่ำเรียนมา ท่านอุสตาซ? นี่หรือคือขีดความเข้าใจของท่าน ความซื่อตรงต่ออะมานะฮ์ในวงสนทนา และความสัตย์จริงในการถ่ายทอดคำพูดของท่าน?" แต่พวกเราเข้าไปห้ามทั้งสองไว้

แล้วข้าพเจ้าก็หันไปกล่าวกับเขาว่า "ท่านอุสตาซ ท่านได้เล่าเรื่องนี้ และท่านจะเข้าใจมันอย่างไรก็ย่อมได้ แต่ท่านได้เติมเข้าไปว่า ข้าพเจ้าเองเป็นผู้สั่งให้พี่น้องอิควานเคารพภักดีสิ่งอื่นนอกจากอัลลอฮ์ — ขออัลลอฮ์ทรงปกป้อง และดะอ์วะฮ์ของพระองค์สูงส่งห่างไกลจากสิ่งนั้นอย่างยิ่ง — และอ้างว่านี่คืออะกีดะฮ์ของอิควานที่ท่านได้ยินจากข้าพเจ้า ขณะเดียวกันท่านก็ตัดส่วนที่ว่าข้าพเจ้าได้ตำหนิครูผู้นั้นอย่างรุนแรงในการใช้ถ้อยคำเช่นนี้ออกไป ข้าพเจ้าบอกเขาว่า นี่เป็นถ้อยคำที่ไม่ใช่แบบอิสลาม เป็นสิ่งที่วรรณกรรม...

…ของยุโรปและความเหลวไหลของตะวันตก แล้วมันก็เล็ดลอดเข้ามาอยู่บนลิ้นและปลายปากกาของพวกเราด้วยการลอกเลียนแบบอย่างงมงาย และมุสลิมทุกคนมีหน้าที่ต้องระมัดระวังสำนวนและถ้อยคำทำนองนี้ ท่านอาจารย์เล่าเรื่องนั้นแล้ว แต่ลืมข้อวิจารณ์นี้ไป อย่างไรก็ตาม เท่านี้ก็เพียงพอแล้วสำหรับเรา และความจริงก็ประจักษ์ชัดดุจแสงอรุณแก่ผู้มีตาสองข้าง”

แต่บรรดาพี่น้องที่อยู่ ณ ที่นั้น ซึ่งล้วนเป็นเพื่อนของเขา ไม่พอใจเพียงเท่านี้ พวกเขาบังคับให้เขาชี้แจงเรื่องนี้ให้กระจ่างในการชุมนุมสาธารณะครั้งหนึ่งของอัลอิควาน มิฉะนั้นพวกเขาจะลงโทษเขาอย่างหนักที่สุด แล้วก็เป็นไปตามนั้น ชายผู้นั้นยอมทำตามคำตัดสินของเพื่อน ๆ ในการบรรยายประจำสัปดาห์ครั้งแรก เขาลุกขึ้นเล่าเรื่องนั้นต่อหน้าที่ประชุม และประกาศว่าเขาเพียงต้องการถ่ายทอดเรื่องนั้นตามที่เป็นจริงเท่านั้น และเขาขอบคุณอัลอิควานและดะอ์วะฮ์ของพวกเขาที่ได้ส่งผลอันงดงามต่อจิตใจของประชาชาติโดยทั่วไปและคนหนุ่มสาวโดยเฉพาะ แล้วเรื่องราวก็ยุติลง

รำลึกการฮิจเราะฮ์ ปี 1348

ท่านซัยยิดมุฮัมมัด ซะบาเราะฮ์ อัลหะสะนี อัลยะมานี

ในโอกาสรำลึกการฮิจเราะฮ์ ปี 1348 สมาคมยุวมุสลิม (ญัมอิยะฮ์ อัชชุบบาน อัลมุสลิมีน) ในกรุงไคโรได้จัดงานชุมนุมใหญ่ขึ้น โดยมีผู้ทรงคุณธรรมหลายท่านขึ้นกล่าวปาฐกถา ข้าพเจ้าได้กล่าวคำปราศรัยในงานนี้ภายใต้หัวข้อ “รำลึกวันฮิจเราะฮ์ ดะอ์วะฮ์อิสลามและผลของมัน” และคำปราศรัยนี้ได้รับการตีพิมพ์ในหนังสือ “อัลมุนตะกอ มิน มุหาเฎาะรอต อัชชุบบาน อัลมุสลิมีน” (คัดสรรจากปาฐกถาของสมาคมยุวมุสลิม)

ในบรรดาผู้เข้าร่วมงานครั้งนี้ มีท่านซัยยิดมุฮัมมัด ซะบาเราะฮ์ อัลหะสะนี อัลยะมานี ผู้ดูแลวังอัสสะอีดในเมืองศ็อนอาอ์ในเวลานั้น ท่านได้พบข้าพเจ้าหลังการบรรยาย และเราได้สนทนากันเป็นเวลานานเกี่ยวกับอียิปต์ เยเมน และการแพร่ระบาดของลัทธิไร้ศาสนาและลัทธิเสรีนิยมทางศีลธรรมที่ลุกลามอยู่ในเวลานั้น รวมถึงความจำเป็นที่ต้องต่อต้านมันด้วยกำลังทั้งหมดที่มี นับแต่นั้นมิตรภาพอันแน่นแฟ้นก็ก่อตัวขึ้นระหว่างเรา ท่านได้เสนอให้ข้าพเจ้าไปเป็นครูที่เยเมน และมีการติดต่อกันในเรื่องนี้ระหว่างท่านกับองค์อิมาม และระหว่างท่านกับท่านซัยฟุลอิสลามมุฮัมมัด ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาเขา ซึ่งเป็นผู้รักการปฏิรูป ปรารถนาในการปฏิรูปอย่างแรงกล้า และมุ่งมั่นให้เยเมนก้าวไปสู่การปฏิรูปอย่างก้าวกระโดด นอกจากนี้ยังมีการติดต่อทางจดหมายระหว่างข้าพเจ้ากับท่านซัยฟุลอิสลามมุฮัมมัด ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาเขา ในเรื่องนี้ และเราได้รู้จักกันแม้อยู่ห่างไกล แต่เรามิได้…

…ไม่สามารถดำเนินการตามความคิดที่จะเดินทางไปยังเยเมนได้ เนื่องจากอุปสรรคทางราชการที่กล่าวมาแล้ว ทั้งนี้เพราะนโยบายที่ถูกบังคับใช้กับอียิปต์ในเวลานั้น คือห้ามมิให้ติดต่อกับประเทศอาหรับไม่ว่าในกรณีใด ๆ

ท่านอาจารย์ซัยยิด มุหัมมัด ได้มาเยือนเมืองอิสมาอีลียะฮ์ และพำนักอยู่กับพวกเราที่นั่นสามวัน ท่านได้เห็นกิจการและสถาบันต่าง ๆ ของอัลอิควาน ได้แก่ สถาบันอิสลามหิรออ์ โรงเรียนอุมมะฮาตุลมุอ์มินีน และคณะทัศนาจร ท่านได้เห็นพี่น้องอัลอิควานในการเรียนและการบรรยายของพวกเขา และได้สัมผัสถึงความรัก ความเป็นพี่น้อง และความหวงแหนต่ออิสลามและมุสลิมที่เอ่อล้นอยู่ในจิตใจของพวกเขา ท่านจึงชื่นชมในสิ่งทั้งหมดนั้นเป็นอย่างยิ่ง ความสัมพันธ์นี้ยังคงดำเนินมาจนถึงปัจจุบัน และสิ่งใดที่เป็นไปเพื่ออัลลอฮ์ สิ่งนั้นย่อมคงอยู่และสืบเนื่องต่อไป

ตำแหน่งเกียรติยศและทรัพย์สิน

ทั้งสองสิ่งนี้คือรากฐานของความขัดแย้ง ต้นเหตุของการพิพาท และบ่อเกิดของความชั่วร้ายในโลกนี้เสมอมา พี่น้องอัลอิควานที่อิสมาอีลียะฮ์ได้เป็นแบบอย่างอันบริสุทธิ์ผุดผ่องของความรัก การหลอมรวมทางจิตวิญญาณ และความใสสะอาดที่ไม่มีสิ่งใดมาทำให้ขุ่นมัว พวกเขาแข่งขันกันในการเสียสละ การทำงาน การอุทิศตน และการอดทนต่อความยากลำบากในหนทางของการดะอ์วะฮ์ และไม่ใส่ใจต่ออุปสรรคที่พวกเขาประสบในหนทางนั้น «พวกเขารักผู้ที่อพยพมาหาพวกเขา และพวกเขาไม่รู้สึกปรารถนาในใจของพวกเขาต่อสิ่งที่ถูกมอบให้แก่บรรดาผู้อพยพ และพวกเขาให้ความสำคัญแก่ผู้อื่นมากกว่าตัวของพวกเขาเอง แม้ว่าพวกเขาจะมีความขัดสนก็ตาม» (ซูเราะฮ์อัล-หัชร์ 59:9)

يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُونَ فِى صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِّمَّآ أُوتُوا۟ وَيُؤْثِرُونَ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ

จนกระทั่งเมื่อโรงเรียนเหล่านี้ได้เปิดขึ้น กิจการต่าง ๆ ได้ถูกจัดตั้ง และมีการแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ซึ่งเป็นผู้ถือประกาศนียบัตรระดับสูงและคุณวุฒิทางการศึกษาอย่างเป็นทางการ แต่พวกเขาไม่ได้มีส่วนอย่างเพียงพอในการขัดเกลาทางจิตวิญญาณและการอบรมตามแนวทางของการดะอ์วะฮ์และผู้ที่ทำงานดะอ์วะฮ์ จึงเกิดมีองค์ประกอบแปลกปลอมขึ้นในสังคมอัลอิควานซึ่งหลอมรวมเป็นหนึ่งเดียวกันทั้งในเป้าหมาย วิธีการ และจุดมุ่งหมาย เจ้าหน้าที่เหล่านี้ซึ่งมีจิตวิญญาณและความคิดแปลกแยกจากสภาพแวดล้อมนี้ได้เริ่มทะเยอทะยานต่อตำแหน่งต่าง ๆ ในการดะอ์วะฮ์ และต่อสิ่งที่พวกเขาคิดว่าเป็นทรัพย์สินของการดะอ์วะฮ์ ทั้งที่การดะอ์วะฮ์นี้ไม่เคยเป็นเจ้าของทรัพย์สินเลยแม้แต่วันเดียว เพราะความต้องการของมันขึ้นอยู่กับรายรับของมันเสมอ คลังของมันจึงว่างเปล่าอยู่ตลอด แม้ว่าโครงการต่าง ๆ ของมันจะประสบความสำเร็จและดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง – ด้วยอนุมัติของอัลลอฮ์ – ด้วยความจำเริญจากกระเป๋าของพี่น้องอัลอิควาน ซึ่งถือเป็นคลังอันเปี่ยมล้นของการดะอ์วะฮ์ ที่การดะอ์วะฮ์สามารถใช้สอยได้ตามที่ต้องการและเมื่อใดก็ได้ตามที่ต้องการ คนแปลกหน้าเหล่านี้จึงพอใจที่จะเดินยุแยงตะแคงรั่วในหมู่พี่น้องอัลอิควาน และวางแผนสมคบคิดต่าง ๆ ซึ่งพวกเขาสำคัญว่าจะสามารถใช้มัน…

...ที่จะเข้าไปถึงตำแหน่งสำคัญในโครงสร้างของญะมาอะฮ์ ไม่ใช่เพียงในหน่วยงานต่าง ๆ ของญะมาอะฮ์เท่านั้น และเพื่อยึดครองทรัพยากรของญะมาอะฮ์ด้วยวิธีนั้น ผู้ที่เป็นตัวการหลักในเรื่องนี้ เป็นหัวหอกในการชักชวน และเป็นผู้วางแผนเพื่อให้บรรลุผล คือ "ชัยค์ผู้เฉลียวฉลาด มีวาทศิลป์ เป็นผู้รู้และนักนิติศาสตร์ (ฟะกีฮ์) ช่างเจรจา ลิ้นคล่องแคล่ว พูดจาชัดเจน ซึ่งได้รับแต่งตั้งเป็นครูที่สถาบันหิรออ์"

ความสามารถของเขาเป็นที่ยอมรับ จึงได้รับมอบหมายให้เป็นประธานคณะกรรมการจัดงาน และสอนบางวิชาในมัสยิดของอิควาน เขาเป็นที่เคารพของทุกคน เขาจึงใฝ่ฝันจะเป็นประธานญะมาอะฮ์ที่อิสมาอีลียะฮ์ ยิ่งกว่านั้นเขารู้ดีว่าสักวันหนึ่งข้าพเจ้าในฐานะข้าราชการย่อมต้องถูกย้ายจากเมืองนี้ ซึ่งข้าพเจ้าอยู่มาราวสี่ปี ไปยังเมืองอื่น แต่เขากลับลืมไปว่าตัวเขาเองก็เป็นข้าราชการเช่นกัน และมีโอกาสถูกย้ายหรือถูกปลดมากกว่าข้าพเจ้าเสียอีก

เขาไม่ได้เดินตามหนทางตามธรรมชาติเพื่อให้ความปรารถนานี้เป็นจริง ซึ่งได้แก่ความบริสุทธิ์ใจในการทำงานและการทุ่มเทรับใช้ดะอ์วะฮ์ แต่เขากลับเลือกหนทางที่คดเคี้ยว คือหนทางแห่งการยุแหย่ การสร้างความแตกแยก และการใส่ร้ายป้ายสี เขาผูกมิตรกับกรรมการบริหารบางคนที่เขาเชื่อว่ามีอิทธิพลและมีสถานะในหมู่พี่น้องอิควาน แล้วเริ่มกระชับความสัมพันธ์กับพวกเขา หมั่นไปเยี่ยมเยียนและเชิญพวกเขามาเยี่ยมตน ส่วนพวกเราทุกคนก็ไม่เห็นว่าการกระทำนี้เป็นอื่นใด นอกจากการกระทำอันบริสุทธิ์ที่ไม่มีมลทินใด ๆ ทั้งต่อตัวเขาและต่อดะอ์วะฮ์ของอิควาน เพราะดะอ์วะฮ์ของอิควานจะเป็นอะไรเล่า หากไม่ใช่การกระชับความสัมพันธ์ระหว่างพี่น้องด้วยกัน?!

รองผู้นำอิควาน

พี่น้องอิควานเกรงว่าข้าพเจ้าจะถูกย้ายออกจากอิสมาอีลียะฮ์ ก่อนที่ข้าพเจ้าจะแต่งตั้งใครสักคนจากพวกเขาขึ้นมารับภาระของดะอ์วะฮ์ได้ พวกเขาจึงขอให้ข้าพเจ้าคิดเรื่องนี้อย่างจริงจัง เพื่อที่เราจะไม่ถูกการโยกย้ายทำให้ตั้งตัวไม่ทันและถูกจู่โจมโดยไม่รู้ตัว ข้าพเจ้าเห็นว่าความคิดนี้มีเหตุผล จึงครุ่นคิดเรื่องนี้อยู่ระยะหนึ่ง ในที่สุดข้าพเจ้าก็เสนอชื่อพี่น้องคนหนึ่งให้รับภารกิจนี้ คือ พี่น้องชัยค์อะลี อัล-ญัดดาวี ผู้เป็นหนึ่งในพี่น้องอิควานที่ประเสริฐที่สุดทั้งด้านอุปนิสัยและศาสนา มีความรู้และวิทยาการในระดับที่เหมาะสม อ่านคัมภีร์ของอัลลอฮ์ได้ไพเราะ ร่วมอภิปรายทางวิชาการได้ดี หมั่นศึกษาและอ่านหนังสืออยู่เสมอ อีกทั้งยังเป็นหนึ่งในผู้ที่ตอบรับดะอ์วะฮ์ก่อนใคร เป็นผู้ที่ใกล้ชิดหัวใจของพี่น้องอิควานที่สุด และเป็นที่รักของพวกเขามากที่สุด ข้าพเจ้าจึงเรียกประชุมใหญ่ และเสนอต่อพี่น้องอิควานถึงความคิดของพี่น้องของพวกเขาในการแต่งตั้งรองผู้นำอิควาน ผู้ซึ่งจะรับภาระภายใต้การกำกับดูแลของข้าพเจ้า ก่อนที่...

…เราจะต้องประสบกับการถูกย้ายโดยกะทันหันหรือเหตุทำนองนั้น ทุกคนต่างยินดีกับข้อเสนอนี้ จากนั้นข้าพเจ้าได้เสนอผู้ที่ข้าพเจ้าเห็นสมควรแก่พวกเขา พวกเขาก็เห็นชอบด้วยเป็นเอกฉันท์ ท่ามกลางความปีติยินดีอย่างทั่วถึงและความปลาบปลื้มอย่างน่าอัศจรรย์ต่อการคัดเลือกนี้ บางคนในหมู่พวกเขากระตือรือร้นถึงขั้นเสนอว่า ให้เชคอะลีเลิกทำงานของตน ซึ่งขณะนั้นเขาทำงานเป็นช่างไม้ในร้านของตนเอง แล้วแต่งตั้งเขาเป็นอิหม่ามประจำมัสยิดของอัล-อิควาน โดยจ่ายค่าตอบแทนที่เพียงพอแก่เขาจากทุนของงานดะอ์วะฮ์ เพื่อให้เขาสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างสมบูรณ์ที่สุด ที่ประชุมเห็นชอบกับข้อเสนอนี้ และข้าพเจ้าก็เห็นดีด้วย เพราะข้าพเจ้าเชื่อในประโยชน์ของการอุทิศเวลาทั้งหมดให้แก่งาน จึงมีการกำหนดค่าตอบแทนเล็กน้อยแก่เชคอะลี และชายผู้นี้ก็พอใจ เพราะเขาร่วมงานกับเราเพื่อการเสียสละ มิใช่เพื่อผลประโยชน์ ซึ่งนี่คือคุณลักษณะของพี่น้องอัล-อิควานแห่งอิสมาอีลียะฮ์ทุกคน ด้วยการสรรเสริญแด่อัลลอฮ์ มีเพียงความรู้สึกเดียวที่ทำให้ความยินดีนี้หม่นหมองลง นั่นคือ เรื่องนี้เป็นสัญญาณบอกถึงการพลัดพรากจากกันของเรา และเป็นหลักฐานว่าทุกคนรู้สึกได้ว่าการพลัดพรากนี้ใกล้เข้ามาแล้ว

แผนสมคบคิดครั้งแรก

ท่านเชคได้เห็นกับตาตนเองว่า สถานการณ์เช่นนี้ได้ขวางกั้นระหว่างตัวเขากับตำแหน่งผู้นำอัล-อิควานที่เขาหวังไว้ บัดนี้ผู้แทนของมุรชิดได้รับการคัดเลือกและแต่งตั้งเรียบร้อยแล้วจริง ๆ แล้วเขาจะนิ่งเฉยต่อเรื่องนี้ได้อย่างไร ในเมื่อเขาเห็นว่าตนเองมีความสามารถกว่า มีความรู้มากกว่า มีศักยภาพกว่า และเหมาะสมกับตำแหน่งนี้ยิ่งกว่า "ช่างไม้" ผู้นี้ เชคอะลี อัล-ญัดดาวี จะเทียบกับท่านผู้ทรงเกียรติได้อย่างไรทั้งในด้านความรู้และพรสวรรค์ ในเมื่อด้านหนึ่งท่านผู้ทรงเกียรติถือประกาศนียบัตรอัล-อาลิยะฮ์ อีกทั้งยังแต่งบทกวีได้ดี เชี่ยวชาญในการเทศนาและการพูด รู้วิธีเผยแผ่ดะอ์วะฮ์และการติดต่อกับผู้คน ดังนั้นจึงต้องลงมือทำอะไรสักอย่าง และต้องเป็นการกระทำที่รัดกุมและวางแผนไว้อย่างดี เพราะเขาเป็นคนมีชั้นเชิงและหลักแหลม

เขาจึงอาศัยบรรดาเพื่อนของเขาที่เขาได้ผูกสัมพันธ์ไว้อย่างแน่นแฟ้นมาก่อนแล้ว และเลือกคนหนึ่งในหมู่พวกเขาเพื่อมอบมิตรภาพที่จริงใจที่สุดให้ แล้วเริ่มเกลี้ยกล่อมเขาด้วยทุกวิถีทาง กระซิบกระซาบยุยงเขาทั้งกลางคืนและกลางวัน และโน้มน้าวเขาว่าเขามีความสามารถกว่าพี่น้องของเขา และเหมาะสมกับตำแหน่งนี้ยิ่งกว่า และว่าอุสตาซได้อธรรมต่อสิทธิของเขา และมองข้ามการเสียสละของเขา ทั้งที่เขาได้อดทนมามาก ได้บริจาคมามาก ได้ต่อสู้มามาก ได้จงรักภักดีต่ออุสตาซอย่างจริงใจที่สุด และได้อุทิศทรัพย์สิน ชีวิต อนาคต และครอบครัวของเขาเพื่ออุสตาซและเพื่อดะอ์วะฮ์ แล้วท่านเชคผู้นั้นได้ทำอะไรบ้างในสิ่งเหล่านี้ทั้งหมด? ไม่ได้ทำอะไรเลยแม้แต่น้อย เขาไม่ได้บริจาค ไม่ได้ต่อสู้ และไม่ได้มีความจงรักภักดีอย่างจริงใจเช่นนี้ แล้วอุสตาซจะทอดทิ้งผู้ที่จงรักภักดีต่อตนและต่อดะอ์วะฮ์มากที่สุด เพื่อไปเสนอชื่อผู้ที่มีความจงรักภักดีน้อยกว่าและมีฐานะต่ำต้อยกว่าได้อย่างไร นี่…

เป็นการอธรรมอย่างชัดแจ้ง ยิ่งไปกว่านั้น การประชุมใหญ่สามัญครั้งนั้นก็ไม่ชอบด้วยระเบียบ เพราะจัดขึ้นอย่างกะทันหัน และหนังสือเชิญไปไม่ถึงสมาชิกจำนวนมาก ซึ่งหากพวกเขาได้เข้าร่วม ก็อาจมีความเห็นเป็นอย่างอื่น นี่จึงเป็นการลิดรอนสิทธิของคนเหล่านั้นในการลงคะแนนเสียงและการแสดงความคิดเห็น

แล้วเชคอะลีจะรับค่าตอบแทนในการเป็นอิมามมัสยิดถึงสามปอนด์ได้อย่างไร ในขณะที่สมาคมยังมีหนี้สิน และยังค้างค่าใช้จ่ายของมัสยิด โรงเรียน และสิ่งปลูกสร้างต่าง ๆ อยู่มากกว่าสามร้อยห้าสิบปอนด์ ทั้งที่ท่านเชคพร้อมจะรับหน้าที่อิมามนี้เองโดยอาสาสมัคร ควบคู่ไปกับงานของท่านที่สถาบัน หรือรับค่าตอบแทนเพียงเล็กน้อยไม่เกินห้าสิบกิรช์ต่อเดือน

เป็นเช่นนี้แหละ ด้วยถ้อยคำหวานหูทำนองนี้ ซึ่งภายนอกดูเปี่ยมด้วยความเมตตา แต่เบื้องลึกนั้นคือการลงโทษ ถ้อยคำที่ไม่ได้มีเป้าหมายอื่นใดนอกจากเปิดช่องโหว่ในมติที่ผ่านมา เพื่อเป็นหนทางไปสู่การล้มล้างมติดังกล่าว โดยที่เชคผู้นั้นไม่ต้องการให้ตำแหน่งนี้ถูกมอบหมายแก่ผู้ใดนอกจากตัวเขาเอง และพี่น้องผู้มีจิตใจดีผู้นี้ก็เป็นเพียงพาหนะสำหรับจุดประสงค์และเป้าหมายของเขาเท่านั้น

نعوذ باالله من كل وسواس خناس من الجنة والناس

พี่น้องผู้นั้นได้เงี่ยหูฟังการกระซิบกระซาบของเชค จนมันเต็มอยู่ในจิตใจของเขา และแท้จริงอิบลีสนั้นมีมิตรสหายและผู้ช่วยเหลือ ซึ่งบางทีพวกเขาอาจมีถ้อยคำที่ทรงอิทธิพลกว่า มีเล่ห์เหลี่ยมแยบยลกว่า มีความสามารถไปได้ไกลกว่า และเข้าถึงจิตใจผู้คนได้ใกล้ชิดกว่าตัวมันเสียอีก เราขอความคุ้มครองต่ออัลลอฮ์ให้พ้นจากผู้กระซิบกระซาบที่หลบซ่อนทุกผู้ ทั้งจากญินและมนุษย์ พี่น้องผู้นั้นได้นำคำพูดนี้ไปบอกแก่มิตรสหายบางคนในหมู่อิควาน บางคนก็ให้คำตักเตือนแก่เขา บางคนก็เห็นใจเขาและคล้อยตามคำพูดของเขา คำพูดนี้แพร่กระจายไปในหมู่อิควาน และข้าพเจ้าก็รับรู้ถึงเรื่องนี้ จึงรู้ว่าลมพัดมาจากทิศใด ข้าพเจ้าจึงเรียกพี่น้องผู้นั้นมาพบและตักเตือนเขา แต่ความคิดนั้นได้ครอบงำเขาจนสุดขอบความคิดของเขาแล้ว ความคิดที่ว่าตนเองมีสิทธิ์ก่อนผู้อื่นได้กลืนกินเขา และชัยฏอนได้ทำให้เขาเห็นว่าสิ่งนั้นสวยงาม ว่าในนั้นมีประโยชน์ต่อดะอ์วะฮ์ และว่าเขาเคร่งครัดในเรื่องนี้มิใช่เพื่อตนเอง แต่เพื่อประโยชน์ส่วนรวม นี่แหละคือช่องทางที่ชัยฏอนใช้แทรกเข้าสู่จิตใจของบรรดาผู้ศรัทธาอยู่เสมอ เพื่อทำลายความสัจจริงแห่งอีมานและความบริสุทธิ์แห่งหัวใจของพวกเขา

มีมิตรสหายของพี่น้องผู้นี้สามคนเข้าข้างเขา ปัจจัยแรกที่ทำให้พวกเขาเข้าข้างคือมิตรภาพที่เขามีต่อพวกเขา จากนั้นก็มีการกระซิบกระซาบของเชคต่อพวกเขา ความไม่ชอบเชคอะลีโดยธรรมชาติของพวกเขา และความอิจฉาที่พวกเขามีต่อเขาในสิ่งที่เขาได้รับ เพิ่มเข้ามาอีก โดยมีคำขวัญของทั้งหมดนั้นคือ ประโยชน์ของดะอ์วะฮ์และความห่วงใยต่อดะอ์วะฮ์

ข้าพเจ้าจึงต้องการขจัดฟิตนะฮ์นี้ให้หมดไปตั้งแต่ราก และไม่ปล่อยให้พวกเขามีข้ออ้างใด ๆ เหลืออยู่ เพราะข้าพเจ้าห่วงใยพวกเขา คิดดีต่อพวกเขา และให้เกียรติต่อการที่พวกเขาเป็นผู้มาก่อนในดะอ์วะฮ์ ต่อการรับใช้ดะอ์วะฮ์ และต่อการเสียสละของพวกเขาใน

عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُم بِٱلْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَّحِيمٌ ﴿١٢٨﴾

...ในหนทางของมัน โดยเชื่อว่าการได้มาซึ่งทหารเช่นคนเหล่านี้ ผู้ได้ดื่มจากแหล่งน้ำแห่งดะอ์วะฮ์และเติบโตขึ้นในอ้อมอกของมัน เป็นเรื่องยากและหาได้ยากยิ่ง ต้องอาศัยความพยายามอีกมาก การต่อสู้อีกมาก และการอบรมขัดเกลาที่ใช้ทั้งเวลาและความเหนื่อยยาก นอกเหนือจากทั้งหมดนั้น ยังมีความซื่อสัตย์ต่อภราดรภาพ ความรักต่อพี่น้อง และความเอ็นดูต่อพวกเขา ความหมายเหล่านี้ชัดแจ้งยิ่งนักในการที่อัลลอฮ์ ตะบาเราะกะวะตะอาลา ทรงพรรณนาถึงนบีของพระองค์ ﷺ ว่า «เป็นการหนักใจแก่เขาในสิ่งที่พวกท่านได้รับความทุกข์ยาก เขาเป็นผู้ห่วงใยพวกท่าน และเป็นผู้เอ็นดูเมตตา ผู้กรุณาปรานีต่อบรรดาผู้ศรัทธา» (ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:128)

เป็นหน้าที่ของบรรดาผู้ทำงานดะอ์วะฮ์ที่จะต้องมุ่งปฏิบัติตามคุณธรรมของท่านนบีเหล่านี้ และยึดท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ เป็นแบบอย่างที่ดีงาม พวกเขาจึงควรรู้สึกหนักใจต่อความยากลำบากที่ประสบแก่บรรดาผู้ศรัทธา ห่วงใยภราดรภาพของพวกเขาและความบริสุทธิ์แห่งจิตใจของพวกเขาอย่างที่สุด และมีความเอ็นดูเมตตาต่อพวกเขา

ด้วยเหตุผลทั้งหมดนี้ ข้าพเจ้าจึงไม่ต้องการเอาผิดพวกเขาอย่างรุนแรง ไม่ต้องการรีบลงโทษพวกเขา และไม่ต้องการแยกพวกเขาออกจากพี่น้องด้วยการขับไล่หรือการไล่ออก แต่ข้าพเจ้าเลือกวิธีที่ดีกว่าและงดงามกว่า ข้าพเจ้าจึงเชิญพวกเขามาพบที่บ้าน แล้วถามว่า "พวกท่านต้องการอะไร?" พวกเขาตอบว่า "เราต้องการไม่ให้มอบหน้าที่ผู้แทนของท่านแก่พี่น้องคนนี้" ข้าพเจ้ากล่าวว่า "ดีแล้ว พวกท่านต้องการเช่นนี้ แต่พี่น้องของพวกท่านต้องการอย่างอื่น พวกเขาได้เลือกเขาและมอบหน้าที่นี้แก่เขาแล้ว หากข้าพเจ้าทำตามความต้องการของพวกท่าน ข้าพเจ้าก็จะขัดต่อความต้องการของพี่น้องของพวกท่าน" พวกเขากล่าวว่า "ไม่ใช่เช่นนั้น ตอนนั้นพวกเขาไม่ได้อยู่กันครบทุกคน หากอยู่ครบทุกคน พวกเขาจะมีความเห็นเป็นอย่างอื่น อีกทั้งการเรียกประชุมก็กะทันหัน และไม่มีใครรู้จุดประสงค์ของมัน" ข้าพเจ้าถามว่า "หากเราเรียกประชุมทุกคนใหม่ ประกาศจุดประสงค์ของการประชุม และให้ทุกคนมีเสรีภาพเต็มที่ในการแสดงความคิดเห็น พวกท่านจะยอมรับมติของญะมาอะฮ์หรือไม่?" พวกเขาตอบว่า "ยอมรับ" ข้าพเจ้ากล่าวว่า "ดีแล้ว เราไม่ได้สูญเสียอะไรเลย ถ้าเช่นนั้นเรามาให้สัญญาต่ออัลลอฮ์ในเรื่องนี้เถิด" แล้วเราก็ให้สัญญาต่ออัลลอฮ์ ตกลงวันนัดหมายกัน และส่งหนังสือเชิญโดยระบุจุดประสงค์ของการประชุมไว้อย่างชัดเจน

ترى المؤمنين في توادهم وتراحمهم وتعاطفهم، كمثل الجسد الواحد

المسلمون عدول بعضهم على بعض يسعى بذمتهم أدناهم وهم يد على من سواهم

ตามความเป็นจริง ภาพเช่นนี้เป็นสิ่งใหม่และแปลกสำหรับวิถีของอิควาน ซึ่งไม่เคยรู้จักสิ่งใดนอกจากเอกภาพอย่างสมบูรณ์และการหลอมรวมกันอย่างสิ้นเชิง ความเห็นของคนหนึ่งก็คือความเห็นของพวกเขาทั้งหมด เป็นภาพสะท้อนคำกล่าวของนบีของพวกเขา ﷺ ที่ว่า «ท่านจะเห็นบรรดาผู้ศรัทธาในความรักใคร่ ความเมตตา และความเอ็นดูต่อกัน เปรียบดั่งร่างกายเดียวกัน» และคำกล่าวของท่าน ﷺ ที่ว่า «บรรดามุสลิมเป็นผู้เที่ยงธรรมต่อกันและกัน ผู้ที่ต่ำต้อยที่สุดในหมู่พวกเขาก็ให้การคุ้มครองในนามของพวกเขาได้ และพวกเขาเป็นดั่งมือเดียวกันต่อผู้อื่น» ถึงกระนั้นข้าพเจ้าก็เลือกใช้วิธีนี้ เพื่อยึดสิ่งที่ดีงามกว่าและเพื่อปิดช่องทางแห่งความเสียหาย แล้วเราก็ได้ประชุมกัน และข้าพเจ้ารู้จักจิตใจของพวกเขามากกว่า...

من أتاكم وأمركم جميع يريد أن يشق عصاكم فاضربوه بالسيف كائنًا من كان

…ตามที่พวกเขาได้ประกาศไว้ ข้าพเจ้าจึงกำชับพี่น้องของเรา เชคอะลี ว่า หากผลการเลือกตั้งออกมาเป็นฝ่ายเขา ก็ให้ประกาศสละเงินเดือนของตน และจะทำงานในมัสยิดในฐานะอาสาสมัคร แล้วก็เป็นไปเช่นนั้นจริง เมื่อบรรดาพี่น้องมาประชุมกันและผลการเลือกตั้งปรากฏออกมา ปรากฏว่าทุกคนเห็นพ้องกันอย่างน่าประทับใจให้เลือกเชคอะลีพี่น้องของพวกเขา ยกเว้นเพียงเสียงของคนกลุ่มนี้เท่านั้น ครั้นแล้วเขาก็สร้างความประหลาดใจแก่พวกเขาด้วยการประกาศดังกล่าว ด้วยความรู้สึกซาบซึ้งลึกซึ้งที่ส่งผลต่อจิตใจของทุกคน พวกเขาต่างรู้สึกประหลาดใจต่อจุดยืนของเขาเช่นนี้ และต่อจุดยืนของคนจำนวนนี้ที่มีต่อเขา คือคนสี่คนที่ยืนกรานจะยัดเยียดตนเองเหนือคนกว่าห้าร้อยคน หากความเห็นของพวกเขาไม่ได้รับการปฏิบัติตาม คนห้าร้อยคนนั้นก็กลายเป็นฝ่ายผิด เพราะคนทั้งสี่ยืนกรานว่าตนเองต้องเป็นฝ่ายถูกในสายตาของตนเอง นี่คือหนึ่งในสภาพการณ์ที่แปลกประหลาดที่สุดในหมู่คณะต่าง ๆ และอิสลามช่างเปี่ยมด้วยวิทยปัญญาอย่างยิ่งในการสั่งเสียให้จัดการกับผู้ที่แหกออกจากมติของหมู่คณะเช่นนี้ด้วยความเด็ดขาดอย่างถึงที่สุด «ผู้ใดมาหาพวกท่านในขณะที่กิจการของพวกท่านรวมเป็นหนึ่งเดียวกันอยู่ โดยเขาต้องการจะแตกความสามัคคีของพวกท่าน ก็จงฟันเขาด้วยดาบ ไม่ว่าเขาจะเป็นใครก็ตาม» แต่พวกเราได้รับอิทธิพลอย่างมากจากระบบที่หละหลวม ซึ่งพวกเขาปกปิดไว้ด้วยถ้อยคำว่าประชาธิปไตยและเสรีภาพส่วนบุคคล ทั้งที่ประชาธิปไตยก็ดี เสรีภาพก็ดี ไม่เคยมีความหมายแม้สักวันเดียวว่าเป็นการทำลายเอกภาพและการล้อเล่นกับเสรีภาพของผู้อื่น

จุดยืนของบรรดาพี่น้องนั้นน่าประทับใจยิ่ง หลังจากการประชุมครั้งนั้น พวกเขาต่างพากันมาหาข้าพเจ้าเป็นจำนวนมาก เพื่อมอบทรัพย์สินของพวกเขาในจำนวนที่พอจะเป็นทุนให้แก่พี่น้องของพวกเขาที่ได้สละงานของตนและยืนกรานที่จะทำงานเป็นอาสาสมัคร แต่ข้าพเจ้าได้ให้ความมั่นใจแก่พวกเขาเกี่ยวกับเขา และบอกพวกเขาว่าเราจะไม่ปล่อยเรื่องนี้ไว้เฉย ๆ หากแต่เราจะมอบร้านค้าหนึ่งในบรรดาร้านค้าของมัสยิดให้แก่เขา เพื่อเปิดทำการค้าหรือทำงานฝีมือ และในขณะเดียวกันก็จะได้อยู่ใกล้กับมัสยิดและสำนักงาน ข้าพเจ้าได้ขอดุอาอ์ให้พวกเขาได้รับความดีงาม และคิดว่าเรื่องราวคงจะยุติลงเพียงเท่านี้

แผนสมคบคิดครั้งที่สอง

แต่จิตใจนั้น เมื่ออารมณ์ใฝ่ต่ำเข้าครอบงำในด้านใดด้านหนึ่งแล้ว มันก็จะทำให้จิตใจนั้นมืดบอดต่อความดี และทำให้หูของมันหนวกต่อสัจธรรม และก็เป็นเช่นนั้นจริง เพราะเรายังไม่ทันจะเสร็จสิ้นจากเหตุการณ์นี้ บรรดาพี่น้องกลุ่มนี้ก็ไปรวมตัวกันที่เชคของพวกเขา และเริ่มปรึกษาหารือกันถึงสิ่งที่เกิดขึ้น ซึ่งแน่นอนว่ามันไม่ได้เป็นไปในทางที่เป็นประโยชน์แก่พวกเขา ความคิดของพวกเขาจึงนำพวกเขาไปสู่การเผยแพร่เรื่องเลวร้ายเกี่ยวกับดะอ์วะฮ์และหมู่คณะ ภายใต้เสื้อคลุมของการตักเตือนและความห่วงใย พวกเขาจึงออกไปแพร่กระจาย…

…ว่าการที่ท่านอุสตาซละทิ้งงานในเวลานี้ไว้ในมือของพี่น้องคนใดคนหนึ่ง ไม่ว่าเขาจะเป็นใครก็ตาม เป็นอันตรายต่อดะอ์วะฮ์ เพราะญะมาอะฮ์ยังติดหนี้พ่อค้าอยู่สามร้อยห้าสิบปอนด์ ซึ่งเป็นค่าใช้จ่ายส่วนที่เหลือจากการก่อสร้างมัสยิดและอาคารที่ทำการ หากพ่อค้าและผู้คนรู้สึกถึงเรื่องนี้ พวกเขาก็จะทวงหนี้ของตน และหลายคนจะหยุดให้ความช่วยเหลือ แล้วลิ้นของผู้คนก็จะนินทาชื่อเสียงของเราอย่างไม่เป็นธรรม ยิ่งเมื่อในสมาคมไม่มีทรัพย์สินอะไรเหลืออยู่เลย แล้วผู้แทนคนใหม่จะสามารถแบกรับภาระทั้งหมดนี้ได้หรือ โดยเฉพาะหากท่านอุสตาซย้ายไปและทิ้งญะมาอะฮ์ไว้กับภาระหนักอึ้งเช่นนี้?! มิใช่เป็นการดีกว่าหรือที่เราจะเลือกบุรุษผู้เข้มแข็งและมั่งคั่งคนหนึ่งให้ดำรงตำแหน่งผู้แทนนี้ เพื่อปกป้องดะอ์วะฮ์จากความเลวร้ายนี้?!

ข้าพเจ้าได้ยินข่าวนี้ และมันก็แพร่สะพัดไปในหมู่พี่น้องและผู้คน พวกเขาพูดถึงเรื่องนี้กันในวงสนทนาของพวกเขา ข้าพเจ้าตีความคำพูดนี้ของผู้ที่กล่าวว่าเป็นไปด้วยความห่วงใยและความหวังดี โดยยึดถือการคิดในแง่ดี เลือกมองในทางที่ดีงาม และหลีกห่างจากการกล่าวหาผู้อื่นอย่างไม่เป็นธรรม

ข้าพเจ้าต้องการแก้ไขปัญหานี้ตามวิธีของข้าพเจ้า จึงเชิญบรรดาเจ้าหนี้ซึ่งเป็นพ่อค้าสามหรือสี่คนมาพบ และเสนอให้พวกเขารวมหนี้ทั้งหมดนี้ไว้ในนามของคนใดคนหนึ่งในหมู่พวกเขา พวกเขาก็ตกลง จากนั้นข้าพเจ้าเสนอต่อพ่อค้าผู้นั้นให้ยอมรับการผ่อนชำระหนี้จากข้าพเจ้าเป็นงวด ๆ ในระยะเวลาอันยาวนาน โดยข้าพเจ้าจะจ่ายให้เขาเดือนละแปดปอนด์ เขาก็ตกลง ข้าพเจ้าจึงเขียนตั๋วสัญญาใช้เงินส่วนตัวในนามของข้าพเจ้าเองให้แก่เขาสำหรับยอดเงินทั้งหมดตามวิธีนี้ และรับหนังสือปลดหนี้จากเขาว่าเขาไม่มีสิทธิเรียกร้องสิ่งใดจากสมาคมอีกเลย แล้วข้าพเจ้านำไปรวมกับหนังสือปลดหนี้ของพ่อค้าคนอื่น ๆ จนกระทั่งญะมาอะฮ์ไม่ติดหนี้ผู้ใดแม้แต่มิลลีมเดียว

จากนั้นข้าพเจ้าเชิญพี่น้องทั้งหมดมา รวมถึงผู้ที่เห็นต่างทั้งสี่คนนี้ด้วย และแจ้งเรื่องนี้แก่พวกเขา พวกเขาถึงกับอึ้งไป และพยายามหาข้ออ้างต่าง ๆ โดยกล่าวว่า "ทำไมท่านจึงแบกรับความยากลำบากนี้ไว้กับตัวเอง? เป็นการสมควรตามวิสัยของลูกผู้ชายหรือที่เราจะปล่อยให้ท่านแบกรับมันไว้? นี่หรือคือสิ่งตอบแทนที่ท่านได้รับจากการทำความดี? และสมมติว่ามีเหตุอะไรเกิดขึ้นกับท่านจนไม่อาจชำระหนี้ได้ สถานการณ์จะเป็นอย่างไร?"

ข้าพเจ้าตอบว่า "สำหรับตัวข้าพเจ้านั้น ปล่อยไว้ตามเรื่องของมันเถิด ส่วนเรื่องการไม่สามารถชำระหนี้ได้ ข้าพเจ้าได้กำหนดงวดผ่อนชำระไว้ในลักษณะที่ข้าพเจ้าสามารถชำระได้ อินชาอัลลอฮ์ และพ่อค้าผู้นั้นก็ได้ยอมรับแล้ว ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่เขา ในเรื่องทั้งหมดนี้ ข้าพเจ้าเป็นเพียงมุสลิมคนหนึ่งที่มีหน้าที่ต้องเสียสละเพื่อศาสนาและประชาชาติของตน ดังนั้นท่านทั้งหลายอย่าได้กังวลแทนข้าพเจ้าเลย แต่เพียงพอแล้วสำหรับเราที่จะไม่มีใครกล่าวได้ว่าเราไม่สามารถชำระหนี้ หรือว่ามีฟิตนะฮ์เกิดขึ้นในหมู่พวกเรา และเพียงพอแล้วสำหรับเราที่เอกภาพนี้ซึ่งได้รับการผูกพันอย่างแน่นแฟ้นด้วยจิตวิญญาณ…

...อัลลอฮ์ไว้บนสัจธรรมและอีมาน พวกเขาจึงไม่อาจกระทำสิ่งใดหรือกล่าวสิ่งใดได้ สิ่งเดียวที่พวกเขาทำได้คือ คนหนึ่งในพวกเขาซึ่งเป็นเหรัญญิกต้องการส่งมอบหน้าที่ดูแลเงินกองทุนให้ผู้อื่น เราจึงยอมรับและมอบหมายหน้าที่นี้ให้คนอื่นแทน ฉันยังคงจำเขาได้ดี ตอนที่เขาดึงลิ้นชักออกมา พลิกคว่ำพลิกหงายไปมา แล้วส่งให้พี่น้องของเขาพร้อมกุญแจ พลางกล่าวว่า "เชิญเลย มัน 'ว่างเปล่าพังพินาศแล้ว อินชาอัลลอฮ์'" ฉันจึงตอบเขาด้วยความสะเทือนใจอย่างยิ่งว่า "ไม่หรอกพี่น้อง แต่มัน 'จะเจริญรุ่งเรืองด้วยความโปรดปรานของอัลลอฮ์'" แล้วพวกเขาก็จากไป หลังจากนั้นกองทุนของอัล-อิควานก็เจริญรุ่งเรืองตามที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์ และเปี่ยมด้วยความดีงามจริง ๆ ด้วยความโปรดปรานของอัลลอฮ์

ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่ผู้มีเกียรติแห่งเมืองอิสมาอีลิยะฮ์ เมื่อพวกเขาได้ยินข่าวเหตุการณ์นี้ และรู้ว่าฉันได้ลงนามในตั๋วสัญญาใช้เงินถึงสี่สิบห้าฉบับในนามของตนเอง ท่านผู้มีเกียรติอันเป็นที่นับถือ ชัยค์มุฮัมมัด หุสัยน์ อัซ-ซัมลูฏ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ก็เชิญพวกเขามาประชุมที่บ้านของท่านทันที พวกเขาจึงมาประชุมกันและช่วยกันแบ่งรับภาระเงินจำนวนนั้น

وَلِلَّهِ خَزَآئِنُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَلَـٰكِنَّ ٱلْمُنَـٰفِقِينَ لَا يَفْقَهُونَ ﴿٧﴾

พวกเขาบริจาคเงินมากกว่าสี่ร้อยปอนด์ ฉันนำไปชำระตั๋วสัญญาใช้เงินเหล่านั้นจนหมด ส่วนที่เหลือก็นำเข้ากองทุนของญะมาอะฮ์ จากนั้นเงินบริจาคจากพี่น้องอัล-อิควานก็หลั่งไหลเข้ามาอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นเงินทุนสำรองจำนวนไม่น้อย «และคลังแห่งชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดินเป็นของอัลลอฮ์ แต่ทว่าพวกมุนาฟิกนั้นไม่รู้» (ซูเราะฮ์อัล-มุนาฟิกูน 63:7)

แจ้งความต่ออัยการ

ที่น่าขันก็คือ พี่น้องกลุ่มนี้ซึ่งยืนกรานจะแข็งข้อให้ได้ ได้เดินออกจากที่ประชุมซึ่งพวกเขาได้เห็นว่าพี่น้องของพวกเขาแข่งขันกันเสียสละ และพร้อมพลีทั้งทรัพย์สินและชีวิตเพื่อดะอ์วะฮ์หากชีวิตเป็นสิ่งที่ถูกเรียกร้อง แต่แทนที่พวกเขาจะซาบซึ้งกับภาพอันงดงามเหล่านี้ พวกเขากลับดื้อดึงในความเป็นปฏิปักษ์ และแบบอย่างเหล่านี้ก็ยิ่งเพิ่มความเดือดดาลและความแค้นเคืองให้แก่พวกเขา ดูเหมือนว่าจิตใจมนุษย์นั้น เมื่อความต้องการเอาชนะครอบงำอย่างหนัก แม้จะเป็นไปโดยไม่ชอบธรรมก็ตาม ก็จะไม่คิดถึงสิ่งอื่นใดอีกเลย แม้วิธีการอันคดเคี้ยวของมันจะนำไปสู่ความพ่ายแพ้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนถึงความพ่ายแพ้อย่างสิ้นเชิงก็ตาม และอัลลอฮ์ทรงมีกิจการต่าง ๆ ในหมู่สิ่งถูกสร้างของพระองค์ หลังจากนั้นพวกเขาก็ไม่เหลืออุบายอื่นใด นอกจากให้พี่น้องคนนี้ยื่นแจ้งความต่ออัยการโดยลงลายมือชื่อของเขาเอง นั่นคือคุณธรรมประการหนึ่งที่ฉันไม่เคยลืมสำหรับเขา คือเขาไม่เคยต้องการต่อสู้นอกจากอย่างเปิดเผยตรงไปตรงมา อันเป็นผลมาจากความกล้าหาญทางจริยธรรมของเขา และผลของดะอ์วะฮ์ที่มีต่อตัวเขา แม้ว่าเขาจะเป็นฝ่ายผิดก็ตาม เขากล่าวในรายงานนี้ว่า...

รายงานแจ้งความระบุว่า ฮะซัน อะฟันดี อัล-บันนา ประธานอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน และครูโรงเรียนประถมที่อิสมาอีลียะฮ์ ใช้จ่ายเงินของญะมาอะฮ์อย่างสุรุ่ยสุร่าย โดยส่งไปให้น้องชายของเขาที่ไคโร ซึ่งอ้างตนว่าเป็นประธานสาขาไคโร และส่งไปยังพอร์ตซาอีดและอบูศุวัยร์ด้วย ทั้งที่เงินเหล่านี้รวบรวมมาจากอิสมาอีลียะฮ์ และตัวเขาเองก็เป็นชาวอิสมาอีลียะฮ์ เงินนี้จึงควรใช้จ่ายในอิสมาอีลียะฮ์ และเนื่องจากสำนักงานอัยการมีหน้าที่พิทักษ์ทรัพย์สิน เกียรติ และชีวิตของผู้คน ผู้แจ้งจึงขอให้อัยการเข้ามาดำเนินการและห้ามการใช้จ่ายเงินในลักษณะนี้

รองอัยการผู้นั้นเป็นคนมีไหวพริบและละเอียดรอบคอบ เท่าที่ข้าพเจ้าจำได้คือ อัล-อุสตาซมะห์มูด มุญาฮิด ซึ่งบางทีปัจจุบันท่านอาจอยู่ในฝ่ายตุลาการแล้ว ท่านเรียกตัวผู้แจ้งมาและเริ่มซักถามอย่างสุขุมและแยบยล ท่านถามว่า "ท่านเป็นกรรมการบริหารของสมาคมนี้หรือ?"

เขาตอบว่า "ข้าพเจ้าเคยเป็นกรรมการและเคยทำหน้าที่เหรัญญิก แต่ข้าพเจ้าขอลาออก และการลาออกของข้าพเจ้าก็ได้รับการอนุมัติแล้ว"

ท่านถามว่า "คณะกรรมการบริหารเห็นชอบกับการส่งเงินไปยังสาขาเหล่านี้หรือไม่?"

เขาตอบว่า "เห็นชอบ"

ท่านถามว่า "แล้วท่านเป็นสมาชิกของที่ประชุมใหญ่หรือไม่?"

เขาตอบว่า "ข้าพเจ้าเคยเป็นสมาชิกในทุกส่วน แต่บัดนี้ข้าพเจ้าไม่อยากรู้จักคนพวกนี้อีก และไม่ถือว่าตนเองเป็นสมาชิกในกิจการใด ๆ ของพวกเขา"

ท่านถามว่า "ท่านคิดว่าหากนำการกระทำนี้เสนอต่อที่ประชุมใหญ่ พวกเขาจะรับรองและเห็นชอบกับฮะซัน อะฟันดีหรือไม่?"

เขาตอบว่า "โอ้โฮ! ต่อให้เขาบอกพวกนั้นว่า 'ฉันเอาเงินเหล่านี้ไปเป็นของตัวเอง' พวกเขาก็จะเห็นด้วยอย่างยินดี เพราะเขาได้มนต์สะกดพวกเขาไว้แล้ว พวกเขาเห็นด้วยกับทุกสิ่งที่เขาทำโดยไม่ไตร่ตรองเลย"

ชายผู้นั้น (รองอัยการ) จึงกล่าวแก่เขาว่า "หากคณะกรรมการบริหารเห็นชอบกับเขา ที่ประชุมใหญ่ก็เห็นชอบกับเขา และท่านเองก็ไม่ได้เป็นสมาชิกทั้งในส่วนนี้และส่วนนั้น แล้วเรื่องนี้เกี่ยวอะไรกับท่าน? และเกี่ยวอะไรกับอัยการ? คนเหล่านี้รวมตัวกัน ร่วมกันบริจาคเงิน แล้วมอบหมายให้บุคคลหนึ่งหรือหลายคนเป็นผู้ใช้จ่าย และพวกเขาก็เห็นชอบกับวิธีการใช้จ่ายนั้น แล้วอัยการจะเข้าไปแทรกแซงได้ด้วยเหตุผลใด ในเมื่อพวกเขามีอิสระที่จะจัดการทรัพย์สินของตนตามที่ต้องการ พ่อหนุ่ม ท่านดูเป็นคนหนุ่มที่จริงใจ แต่ท่านเข้าใจผิดอย่างมาก คำแนะนำของข้าพเจ้าคือ ท่านจงกลับไปหาญะมาอะฮ์ของท่าน และทำงานร่วมกับพวกเขาหากท่านต้องการ แล้วละทิ้งความคิดเหล่านี้เสีย แต่หากท่านไม่พอใจในสภาพของพวกเขา ก็จงอยู่บ้านและไปทำงานของท่าน ปล่อยให้คนอื่นเขาทำงานไป นี่แหละดีที่สุดสำหรับท่าน หากท่านต้องการคำแนะนำ"

แล้วเขาก็จากไป

ชัยค์อัสกะรียะฮ์ (เราะฮิมะฮุลลอฮ์) ทราบเรื่องนี้ จึงเดินทางมาจากชุบรอคีต และพยายามไกล่เกลี่ยเพื่อนำคนเหล่านี้ซึ่งดื้อรั้นทำตามใจตนเองกลับเข้าสู่แถวของญะมาอะฮ์ แต่พวกเขาไม่ยอม นอกจากจะดื้อดึงต่อไป ชัยค์ (เราะฮิมะฮุลลอฮ์) เป็นผู้มีสายตาอันแหลมคมในเรื่องทำนองนี้ ท่านจึงกลับมากล่าวกับข้าพเจ้าว่า "คนเหล่านี้ไม่มีความดีใด ๆ อีกแล้ว พวกเขาสูญเสียความเข้าใจในความสูงส่งของดะอ์วะฮ์ และสูญเสียอีมานที่จะเชื่อฟังผู้นำ ผู้ใดสูญเสียสองสิ่งนี้ ก็ไม่มีความดีใด ๆ ที่จะอยู่ในแถวของเรา จงมอบการสูญเสียพวกเขาไว้กับอัลลอฮ์เพื่อหวังผลบุญ แล้วจงเดินหน้าบนเส้นทางของท่านต่อไป และอัลลอฮ์คือผู้ทรงเป็นที่ขอความช่วยเหลือ" ท่านได้แสดงความเห็นของท่านต่อพวกเขาอย่างเปิดเผย แล้วจึงกลับไปยังชุบรอคีต

ข้าพเจ้าคิดจะเรียกประชุมคณะกรรมการบริหารเพื่อลงมติขับพวกเขาออกจากญะมาอะฮ์ แต่พวกเขาชิงยื่นใบลาออกมาก่อน คณะกรรมการก็รับไว้ เรื่องจึงเป็นอันยุติ และเป็นดังสุภาษิตที่ว่า "บะรอกิชนำภัยมาสู่ตัวเอง"

แต่พวกเขาทนไม่ได้ที่เห็นตนเองอยู่ห่างไกลจนไม่อาจวางอุบายร้ายใด ๆ ได้ จึงเริ่มปล่อยข่าวลือ และส่งหนังสือร้องเรียนนิรนามไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตั้งแต่กระทรวงศึกษาธิการ ไปจนถึงตำรวจ และสำนักงานอัยการ จากนั้นพวกเขาก็มุ่งไปหาบรรดาชาวเมืองที่พวกเขาคิดว่าเป็นเสาหลักของดะอ์วะฮ์นี้ เพื่อป้อนคำโกหกให้ หวังจะทำให้คนเหล่านั้นหันเหออกจากญะมาอะฮ์ คนแรกที่พวกเขามุ่งไปหาคือชัยค์มุฮัมมัด หุสัยน์ อัซ-ซัมลูฏ พวกเขาใส่ร้ายป้ายสีต่อท่านว่า "พวกอิควานเป็นกลุ่มคนอันตราย พวกเขามีปฏิบัติการลับที่หากท่านได้รู้ ท่านจะต้องหนีออกห่างจากพวกเขาเพื่อเอาตัวรอด พวกเราจะรายงานเรื่องของพวกเขาไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง แต่ก่อนหน้านั้นเราอยากแจ้งให้ท่านทราบก่อน เพื่อให้ท่านระวังตัวเองไว้ และลาออกจากพวกเขา พร้อมประกาศการลาออกและการตีตัวออกห่างจากพวกเขา เมื่อเรามั่นใจในเรื่องนั้นแล้วจึงจะรายงาน ท่านจะได้ไม่ได้รับผลกระทบใด ๆ"

ท่านจึงถามพวกเขาว่า "พวกท่านมั่นใจในสิ่งที่พูดหรือ?" พวกเขาตอบว่า "ใช่ มั่นใจเต็มที่ เพราะพวกเราเคยมีส่วนร่วมในเรื่องลับเหล่านี้มาแล้วจริง ๆ" ชายผู้นี้เป็นคนหลักแหลม มีสติปัญญา มีอีมานและศาสนา อีกทั้งพูดตรงไปตรงมาและเข้มแข็ง ท่านกล่าวว่า "บัดนี้ในสายตาของฉัน พวกท่านเป็นได้เพียงหนึ่งในสองอย่าง หากคำพูดนั้นเป็นความจริง พวกท่านก็คือผู้ทรยศ แต่หากเป็นเท็จ พวกท่านก็คือคนโกหก แล้วจะให้ฉันเชื่อและให้เกียรติพวกท่านได้อย่างไร ในเมื่อพวกท่านเป็นคนทรยศหรือไม่ก็คนโกหก จงลุกออกไปจากที่นี่ และอย่าให้ฉันได้เห็นหน้าพวกท่านอีก"

ข้าพเจ้าไม่มีวันลืมช่วงเวลานั้น ที่ท่านมาหาข้าพเจ้าด้วยสีหน้าที่เปลี่ยนไป มีร่องรอยของความโกรธและความสะเทือนใจ ท่านขออนุญาตครูใหญ่ของโรงเรียน แล้วพาข้าพเจ้าออกจากห้องเรียน เราสองคนออกไปเดินกันตามลำพังที่ชานเมือง จากนั้นท่านก็เปิดเผยสิ่งที่ได้ยินมาแก่ข้าพเจ้า และกล่าวว่า "โอ้ท่านฟุลาน จงกลับเข้าเมืองเดี๋ยวนี้โดยเร็ว และจัดการเรื่องของตัวท่านให้เรียบร้อย หากสิ่งที่คนเหล่านี้พูดเป็น…

…จริง และจงพยายามอย่าให้การงานเหล่านี้ของพวกท่านปรากฏออกมาแม้แต่น้อย หากพวกท่านมีการงานเช่นนั้นจริง และหากมีสิ่งใดปรากฏออกมาหรือท่านถูกสอบถามในเรื่องใด ก็จงกล่าวว่า ข้าพเจ้าไม่มีความเกี่ยวข้องใด ๆ กับญะมาอะฮ์นี้เลย และผู้นำของญะมาอะฮ์นี้คือมุหัมมัด หุสัยน์ เพราะท่านยังเป็นคนหนุ่มที่มีอนาคต และท่านเป็นข้าราชการที่รัฐบาลสามารถกลั่นแกล้งท่านได้ อีกทั้งท่านเป็นแขกของพวกเรา และท่านทำงานดะอ์วะฮ์นี้เพื่อพระพักตร์ของอัลลอฮ์ ท่านจึงสมควรได้รับแต่สิ่งที่ดีงามเท่านั้น

ข้าพเจ้าซาบซึ้งใจอย่างยิ่งต่อความมีน้ำใจอันสูงส่งของผู้ศรัทธาท่านนี้ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาเขา ข้าพเจ้ากล่าวกับเขาว่า ท่านครับ โปรดวางใจได้อย่างเต็มที่ เพราะพวกเราทำงานอย่างเปิดเผยกลางวันแสก ๆ หากคนกลุ่มนั้นสัตย์จริงในสิ่งที่พวกเขากล่าว พวกเขาคงแจ้งความไปนานแล้ว เพราะความขัดแย้งระหว่างพวกเขากับญะมาอะฮ์ไม่ใช่เรื่องใหม่ เรื่องทั้งหมดมีเพียงว่า พวกเขาเห็นท่านช่วยเหลือญะมาอะฮ์ด้วยเกียรติฐานะและทรัพย์สินของท่าน และท่านเป็นคนดี มีจิตใจงาม เป็นที่เคารพนับถือ พวกเขาจึงต้องการตัดญะมาอะฮ์ให้ขาดจากความสัมพันธ์กับท่าน และต้องการให้ผู้คนมองญะมาอะฮ์ในภาพที่น่าหวาดกลัวเช่นนี้ ข้าพเจ้าขอขอบคุณท่านอย่างสูงสุดสำหรับความพร้อมอันมีเกียรตินี้ ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่ท่าน ในนามของอีมานและความซื่อสัตย์

ข้าพเจ้ายังไม่ลืมคำพูดของชายผู้นี้หลังจากนั้นด้วย เขากล่าวว่า "ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ พี่น้องเอ๋ย ข้าพเจ้าเคยได้ยินลุงของข้าพเจ้า คือชัยค์อีด กล่าวอยู่บ่อยครั้งว่า 'ข้าพเจ้าขอต่ออัลลอฮ์ว่าอย่าให้ข้าพเจ้าตายจนกว่าจะได้เห็นเกียรติของอิสลาม ชัยชนะของประชาชาติอิสลาม และความสูงส่งของบทบัญญัติแห่งอิสลาม' แต่แล้วท่านก็เสียชีวิตไปโดยยังไม่ได้เห็นเกียรติของอิสลาม ส่วนข้าพเจ้าไม่มีความปรารถนาใดในชีวิตนอกจากได้เห็นเกียรติของอิสลาม และข้าพเจ้าขอต่ออัลลอฮ์ว่าอย่าให้ข้าพเจ้าตายจนกว่าจะได้เห็นเกียรตินี้ ทว่าข้าพเจ้ารู้สึกว่าสิ่งนั้นยังอยู่อีกไกล เพราะหยดเลือดยังคงมีค่าสูงยิ่งสำหรับมุสลิม และตราบใดที่หยดเลือดยังมีค่าสูงยิ่งสำหรับพวกเขา พวกเขาก็จะไม่มีวันไปถึงสิ่งใดได้ เพราะราคาของเกียรติและอิสรภาพคือหยดเลือดเท่านั้น อัลกุรอานกล่าวไว้เช่นนี้ และชีวประวัติของท่านนบี ﷺ และบรรดาศอฮาบะฮ์ของท่านล้วนบ่งชี้ถึงสิ่งนี้ ไม่ใช่หรือ?"

ข้าพเจ้าตอบเขาว่า "ใช่แล้ว นั่นคือความจริงอย่างไม่ต้องสงสัย แต่ข้าพเจ้าขอให้ท่านวางใจเถิด เพราะอีมานที่ถูกต้องจะทำให้เลือดมีค่าต่ำ หรือที่จริงแล้วทำให้มันมีค่าสูงยิ่ง เพราะการตอบแทนของมันอยู่ ณ อัลลอฮ์ผู้ทรงยิ่งใหญ่ และบัดนี้อีมานได้เริ่มหยั่งรากมั่นคงในหัวใจของบ่าวกลุ่มหนึ่งของอัลลอฮ์ ซึ่งความดีงามและการกอบกู้จะเกิดขึ้นด้วยน้ำมือของพวกเขา อินชาอัลลอฮ์ และท่านจะได้เห็นความดีงามทุกประการจากบรรดาพี่น้องรุ่นใหม่เหล่านี้ ขออัลลอฮ์ทรงให้ท่านมีอายุยืนยาวจนได้เห็นเกียรติของอิสลาม"

เขากล่าวว่า "แต่พวกเขายังมีจำนวนน้อย น้อยเหลือเกิน"

كَم مِّن فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةًۢ بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ مَعَ ٱلصَّـٰبِرِينَ ﴿٢٤٩﴾

ข้าพเจ้ากล่าวว่า "พวกเขาจะมีจำนวนมากขึ้น และความดีงามมีอยู่ในจำนวนน้อยนี้ และ «กี่มากน้อยแล้วที่กลุ่มคนจำนวนน้อยได้ชนะกลุ่มคนจำนวนมากด้วยอนุมัติของอัลลอฮ์ และอัลลอฮ์ทรงอยู่กับบรรดาผู้อดทน» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:249)"

เขากล่าวว่า "ขออัลลอฮ์ทรงประทานข่าวดีแก่ท่าน เราหวังเช่นนั้น และเราวิงวอนขอต่ออัลลอฮ์"

ต่อมาท่านได้เล่าให้ข้าพเจ้าฟังว่า พนักงานอัยการได้สอบถามท่านเกี่ยวกับคำร้องที่ถูกยื่นต่อเขาในเรื่องนี้ ท่านจึงแนะนำให้เขาเพิกเฉยต่อคำร้องนิรนามทั้งหมดเหล่านี้ เพราะหากเป็นความจริง ผู้ยื่นย่อมไม่ปกปิดชื่อของตน และย่อมออกมาเผชิญหน้ากับความจริงด้วยตนเอง ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาเชคมุฮัมมัด หุซัยน์ ซัมลูฏ และทรงตอบแทนความดีงามแก่ท่าน

ใบปลิวและรายงาน

หลังจากนั้น คนสี่ห้าคนนี้ไม่เหลือหนทางใดที่จะวางอุบายต่อญะมาอะฮ์อีก นอกจากหันไปพิมพ์ใบปลิวที่เต็มไปด้วยความเท็จ และรายงานที่แฝงเจตนาร้าย โดยกล่าวว่า ญะมาอะฮ์นี้ไม่มีเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น และไม่ได้ดำเนินงานตามระบบชูรอ (การปรึกษาหารือ)

ที่น่าแปลกคือ พวกเขากลับหักล้างข้อกล่าวหาของตนเอง ด้วยการอ้างว่าหลักฐานของเรื่องนี้คือ คณะกรรมการบริหารและที่ประชุมใหญ่ไม่เคยขัดคำสั่งใดของท่านอุสตาซเลย และเชื่อฟังท่านอย่างมืดบอด หากที่ประชุมใหญ่ได้รับการปรึกษาหารือ และคณะกรรมการบริหารก็ได้รับการปรึกษาหารือ ตามที่พวกเขายอมรับเอง แล้วการขาดชูรออยู่ตรงไหน? และตั้งแต่เมื่อใดที่ความหมายของชูรอและเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นจะต้องหมายถึงการคัดค้านและการแยกตัวออกไปเสมอ?

จากนั้นพวกเขายังกล่าวอีกว่า เงินของอิสมาอีลียะฮ์ถูกนำไปใช้จ่ายให้แก่กรุงไคโร โดยท่านอุสตาซส่งไปให้น้องชายของท่าน และนำไปใช้ให้แก่อบูศุวัยร์และพอร์ตซาอิด ราวกับว่าเป็นสิ่งต้องห้าม (หะรอม) สำหรับผู้นำการเผยแผ่ ที่จะขอความช่วยเหลือจากผู้ใดที่มีความเกี่ยวพันกับตน ไม่ว่าผู้นั้นจะมีอีมานและความสามารถเพียงใด และหากต้องการพ้นจากข้อกล่าวหา พวกเขาก็ต้องกีดกันคนเหล่านี้ออกไปและผลักไสพวกเขาทิ้งไปอย่างสิ้นเชิง แม้การมีอยู่ของพวกเขาจะเป็นประโยชน์และมีคุณค่าเพียงใดก็ตาม เพียงเพราะพวกเขาเป็นญาติหรือเป็นพี่น้อง ทั้งที่ความเกี่ยวพันนี้อาจเป็นโทษแก่พวกเขาเอง จนทำให้พวกเขาถูกผลักไปไว้ข้างหลัง และให้คนอื่นได้ก้าวขึ้นมาข้างหน้าแทน

พวกเขายังกล่าวอีกว่า บัญชีของมัสยิดยังไม่ได้ประกาศให้สาธารณชนทราบ และเราไม่รู้ว่ารายรับของมัสยิดมีจำนวนเท่าใด และถูกใช้จ่ายไปอย่างไร อีกทั้งอุปกรณ์ของโรงเรียนก็ถูกจัดซื้อโดยไม่มีการประกวดราคา และไม่เป็นไปตามวิธีการที่ถูกต้องตามกฎหมาย และเป็นสิทธิของมติมหาชนที่จะตรวจสอบการกระทำของผู้รับผิดชอบญะมาอะฮ์นี้

ข้าพเจ้าได้ทราบข่าวเกี่ยวกับรายงานฉบับนี้ จึงไปพบหัวหน้าของกลุ่มนั้นที่บ้านของเขา เขาเป็นผู้มีสติปัญญา ซึ่งข้าพเจ้าให้ความเคารพเพราะอายุและความอาวุโสของเขา ข้าพเจ้ากล่าวแก่เขาว่า "ข้าพเจ้าได้ทราบมาว่าพวกท่านตั้งใจจะทำอย่างนั้นอย่างนี้ เรื่องนี้เป็นความจริงหรือไม่?" เขาพยายามเลี่ยงที่จะตอบ แต่ข้าพเจ้าได้หยิบข้อความบางส่วนของรายงานนั้นออกมาให้เขาดู เขาจึงไม่มีทางเลือกนอกจากต้องยอมรับ เขากล่าวว่า "ใช่ และตอนนี้มันอยู่ที่โรงพิมพ์แล้ว" ข้าพเจ้าจึงกล่าวแก่เขาว่า "ดีแล้ว,

…ตามที่พวกท่านต้องการเถิด ลุงฟุลาน เอฟเฟนดี ที่ผมมาหาท่านตอนนี้ไม่ใช่เพื่อขอร้องให้ท่านระงับรายงานฉบับนี้ หรือให้ท่านหยุดการโจมตีญะมาอะฮ์ ท่านมีความเห็นของท่าน และท่านจะทำอย่างไรก็ได้ตามที่ท่านต้องการ แต่ผมรู้และยังเชื่ออยู่เสมอว่าท่านเป็นคนมีสติปัญญา และกิจการทั้งหลายนั้นวัดกันที่ผลลัพธ์และบั้นปลายของมัน ความวู่วามและการทำตามความอยากแก้แค้นเพียงอย่างเดียวไม่ได้ให้ประโยชน์อะไรเลย พวกท่านหวังผลอะไรจากรายงานฉบับนี้หรือ?

เขาตอบว่า “เราจะให้ความกระจ่างแก่สาธารณชน และชี้ให้พวกเขาเห็นความจริง”

ผมจึงกล่าวแก่เขาว่า ผมจะไม่พยายามโต้แย้งกับท่านเรื่อง “ความจริง” ที่ท่านคิดเอาเอง ซึ่งผมเชื่อว่ามันเป็นเรื่องเท็จ แต่ผมขอถามท่านว่า ท่านคิดหรือว่าพวกเราไม่มีความสามารถที่จะตอบโต้ และทำให้สาธารณชนเชื่อว่าพวกเราเป็นฝ่ายที่สัตย์จริงและพวกท่านไม่สัตย์จริง? พวกท่านไม่มีอะไรนอกจากคำกล่าวอ้างเท่านั้น ขณะที่พวกเรามีเอกสารและหลักฐานอยู่ในมือ และท่านเองลุงฟุลาน คือผู้ที่รู้เรื่องนี้ดีที่สุด บัญชีของมัสยิดก็อยู่ในมือท่าน การจัดซื้ออุปกรณ์ของโรงเรียนก็ทำโดยท่านมีส่วนร่วมและเห็นชอบ และการจัดซื้อจำนวนมากทั้งของมัสยิดและที่ไม่ใช่ของมัสยิดก็ผ่านมือท่าน

ฉะนั้น การให้ความกระจ่างแก่สาธารณชนจะเป็นประโยชน์แก่ฝ่ายเรา ไม่ใช่ฝ่ายท่าน และเรามีช่องทางในเรื่องนี้มากกว่าที่พวกท่านมี เราใกล้ชิดกับประชาชนมากกว่า เราสามารถกล่าวคุตบะฮ์ เขียน พูดคุย เชิญชวนให้มาประชุม กล่าวในการสอน และชี้แจงในมัสยิด ร้านกาแฟ และตามท้องถนน ลิ้นที่จะพูดมีอยู่มากมาย และสัจธรรมนั้นก็ชัดแจ้งยิ่ง

สิ่งเดียวที่ทำให้ผมเจ็บปวดในเรื่องนี้ก็คือ เมื่อไม่นานมานี้เอง ผมยังแนะนำท่านต่อผู้คนเหมือนลูกที่แนะนำพ่อของตนด้วยความเคารพและให้เกียรติ และผมยังแนะนำบรรดาลูก ๆ เหล่านี้ว่าเป็นหัวกะทิของคนหนุ่มผู้ศรัทธา แต่จุดยืนของพวกท่านจะบีบให้ผมจำต้องกล่าวโจมตีและตำหนิ กล่าวหาพวกท่านว่าโกหก ใส่ร้าย ทรยศ หลงออกจากแนวทาง และแข็งข้อต่อสัจธรรมและต่อการเผยแผ่ศาสนา ฯลฯ อันเป็นถ้อยคำและข้อกล่าวหาที่ใครก็สามารถพูดได้ ลองนึกดูเถิดว่าภาพเช่นนี้เพียงอย่างเดียวก็กรีดใจผมและทำให้ผมเจ็บปวดอย่างที่สุดแล้ว ถึงแม้ว่าผู้ที่เริ่มก่อนจะเป็นผู้อธรรมมากกว่าก็ตาม ขออัลลอฮ์ทรงเมตตากวีอาหรับผู้กล่าวไว้ว่า

เราผ่ากะโหลกของชายผู้เป็นที่รักยิ่งของเรา ทว่าพวกเขานั้นอกตัญญูและอธรรมยิ่งกว่า

และสิ่งที่ทำให้ความเจ็บปวดนี้ทวีขึ้นก็คือ การกระทำทั้งหมดนี้ไม่มีผลลัพธ์อะไรเลย การเสียสละเหล่านี้ไม่ได้ผลิดอกออกผลใด ๆ และไม่มีประโยชน์ใดที่จะหวังได้หลังจากนั้นจากการทำให้เส้นประสาทตึงเครียดและการทำลายเกียรติของกันและกันด้วยการใส่ร้ายและด่าทอ ดังนั้น ทางที่ดีที่สุดคือพวกท่านควรเลิกสงครามครั้งนี้ ซึ่งพวกท่านก็รู้ดีอยู่แล้วว่าผลของมันจะออกมาอย่างไรสำหรับพวกท่าน หากพวกท่านต้องการแก้แค้น การแก้แค้นนั้นก็ไม่มีความดีใด ๆ และหากพวกท่านต้องการตักเตือน พวกท่านก็ได้แจ้งให้ทราบแล้ว และผู้คนก็ได้รู้…

ทุกสิ่งที่พวกท่านต้องการจะพูด และความรู้ของอัลลอฮ์ก็เพียงพอแล้วสำหรับพวกท่าน หากพวกท่านมุ่งหวังพระพักตร์ของอัลลอฮ์ อัลลอฮ์ทรงรอบรู้ยิ่งถึงสิ่งที่อยู่ในหัวอก

ชายผู้นั้นรู้สึกซาบซึ้งกับคำพูดนี้ เขาจึงสัญญากับข้าพเจ้าว่าจะระงับการเผยแพร่รายงานฉบับนี้ และจะถอนต้นฉบับออกจากโรงพิมพ์ ข้าพเจ้าจึงลาจากเขามาโดยถือตามคำสัญญานั้น

บทเรียนที่ประทับใจ

أَتَأْمُرُونَ ٱلنَّاسَ بِٱلْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ

إن أحب الرجال إلى االله كل مخموم القلب صدوق اللسان، وإن أبغض الرجال إلى االله الألد الخصم.

ข้าพเจ้าจำได้ว่า ระหว่างที่เหตุการณ์เหล่านี้เกิดขึ้น ข้าพเจ้าได้บรรยายแก่ผู้คนในโอกาสหนึ่ง ในหัวข้อเรื่องความประเสริฐของการมีหัวใจที่ใสสะอาด การปรารถนาดีต่อทุกคน และการไกล่เกลี่ยคืนดีระหว่างผู้ที่บาดหมางกัน หลังการบรรยาย ข้าพเจ้าได้อยู่ตามลำพัง และเกิดการโต้ตอบกับตนเองอย่างรุนแรงว่า «พวกท่านใช้ผู้คนให้กระทำความดี แต่พวกท่านลืมตัวของพวกท่านเองกระนั้นหรือ?» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:44) นี่มันอะไรกัน? แท้จริงบุรุษที่อัลลอฮ์ทรงรักที่สุดคือทุกคนที่มีหัวใจใสสะอาดและมีวาจาสัตย์จริง และแท้จริงบุรุษที่อัลลอฮ์ทรงรังเกียจที่สุดคือผู้ที่ชอบโต้เถียงอย่างดื้อรั้นที่สุด

ألا أدلكم على أفضل من درجات الصلاة والصوم والصدقة قالوا بلى يا رسول االله قال: إصلاح ذات البين فإن فساد ذات البين هي الحالقة لا أقول تحلق الشعر ولكن تحلق الدين

يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا ۚ وَٱلصُّلْحُ خَيْرٌ

«ฉันจะไม่บอกพวกท่านถึงสิ่งที่ประเสริฐกว่าระดับของการละหมาด การถือศีลอด และการบริจาคทานหรือ?» พวกเขากล่าวว่า "ได้โปรดบอกเถิด โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์" ท่านกล่าวว่า «คือการไกล่เกลี่ยคืนดีระหว่างกัน เพราะความแตกร้าวระหว่างกันนั้นคือสิ่งที่โกนทำลาย ฉันไม่ได้หมายถึงโกนผม แต่มันโกนทำลายศาสนา» และ «จงไกล่เกลี่ยระหว่างคนทั้งสองให้คืนดีกัน และการประนีประนอมนั้นดีกว่า» (ซูเราะฮ์อัล-หุญุรอต 49:9; ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:128) อัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ทรงสัจจริงยิ่ง ข้าพเจ้าพูดทั้งหมดนี้แก่ผู้คน แต่ตัวข้าพเจ้าเองกลับไม่ได้รับผลจากมันเลย เรื่องเช่นนี้ไม่ควรเกิดขึ้นเป็นอันขาด ดังนั้นจึงจำเป็นต้องชำระหัวใจให้บริสุทธิ์ ทำจิตใจให้ใสสะอาด ต่อสู้กับอารมณ์ใฝ่ต่ำ ต่อสู้กับความโกรธและอำนาจของความต้องการเอาชนะเพื่อตนเอง และข้าพเจ้าจำเป็นต้องทดลองสิ่งนั้นกับตนเองในทางปฏิบัติ ถึงแม้ข้าพเจ้าจะไม่ได้ก่อความผิดใด ๆ และไม่ได้เป็นฝ่ายเริ่มรุกรานก่อนก็ตาม แต่การทดลองนี้เป็นสิ่งที่ต้องทำ

لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ ﴿٢﴾ كَبُرَ مَقْتًا عِندَ ٱللَّهِ أَن تَقُولُوا۟ مَا لَا

ข้าพเจ้าจึงหยิบปากกาขึ้นมาเขียนจดหมายถึงผู้นำของกลุ่มนั้น โดยกล่าวว่า ข้าพเจ้าพร้อมอย่างเต็มที่ที่จะลืมเลือนเรื่องราวในอดีตทั้งหมด และรับพวกเขากลับคืนสู่แถวของอิควานหากพวกเขาต้องการ หากพวกเขายอมรับสิ่งนี้บนพื้นฐานของการให้อภัยซึ่งกันและกัน ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนพวกเขา ข้าพเจ้าได้ให้อภัยแล้ว ขอให้พวกเขาให้อภัยด้วย แต่หากพวกเขาต้องการให้การคืนดีครั้งนี้ตั้งอยู่บนพื้นฐานของการพิสูจน์ข้อเท็จจริงกัน ข้าพเจ้าก็พร้อมสำหรับสิ่งนั้น และขอมอบให้พวกเขาเป็นผู้เลือกผู้ตัดสิน พวกเขาจะเลือกผู้ใดก็ได้ตามที่ต้องการ แล้วให้เราไปขอให้เขาตัดสิน ไม่ว่าจะเป็นบุคคลเดียวหรือคณะบุคคล และนับแต่บัดนี้ข้าพเจ้ายอมรับคำตัดสินของเขา ไม่ว่าเขาจะเป็นใครก็ตาม ข้าพเจ้าได้แจ้งเหตุผลของเรื่องนี้แก่พวกเขาด้วย นั่นคือข้าพเจ้าได้รับผลกระทบใจจากการบรรยายที่ข้าพเจ้าได้กล่าวไป และหลังจากนั้นข้าพเจ้าเกรงว่าจะเป็นหนึ่งในบรรดาผู้ที่อัลลอฮ์ตรัสถึงพวกเขาว่า «ทำไมพวกท่านจึงพูดในสิ่งที่พวกท่านไม่กระทำ เป็นที่น่ารังเกียจยิ่ง ณ อัลลอฮ์ ที่พวกท่านพูดในสิ่งที่

…สิ่งที่พวกท่านไม่ได้กระทำ” แต่จดหมายฉบับนี้ แม้จะเปี่ยมไปด้วยความรู้สึกอันแรงกล้าที่หลั่งไหลอยู่ในทุกบรรทัด ก็หาได้ส่งผลใด ๆ ไม่ ยิ่งไปกว่านั้น ข้าพเจ้ายังยืนกรานที่จะนำจดหมายไปมอบให้แก่ผู้นำของพวกเขาด้วยตนเองถึงบ้าน และยื่นให้เขากับมือของข้าพเจ้าเอง บรรดาพี่น้องต่างไม่พอใจในเรื่องนี้อย่างรุนแรง และพยายามห้ามปรามข้าพเจ้าด้วยทุกวิถีทาง แต่ข้าพเจ้ายืนกรานในความเห็นของตน และยืนกรานที่จะนำจดหมายฉบับนี้ไปเพียงลำพัง ซึ่งทำให้บรรดาพี่น้องประหลาดใจและแปลกใจยิ่งนัก แต่แท้จริงแล้วข้าพเจ้ารู้สึกถึงความปีติอย่างใหญ่หลวงในความอ่อนข้อนี้ ซึ่งข้าพเจ้าถือและมองว่า—และยังคงมองเช่นนั้นจนถึงทุกวันนี้—คือที่สุดแห่งความเข้มแข็ง เพราะมันผูกพันอยู่กับบัญชาของอัลลอฮ์

ถ้อยคำแห่งสัจธรรม

ถ้อยคำในจดหมายฉบับนี้ไม่อาจเข้าถึงหัวใจของพี่น้องกลุ่มนี้ได้ และคำสัญญาของชายผู้มีสติปัญญาที่ได้ให้ไว้กับข้าพเจ้าก็ไม่อาจยับยั้งการเผยแพร่รายงานฉบับนั้นได้ เพราะหนึ่งในพวกเขาได้ตัดสินใจตามความเห็นของตนเองแต่เพียงผู้เดียว แม้คนที่เหลือจะไม่เห็นด้วย และเขายืนกรานที่จะเผยแพร่รายงานนั้นในนามของเขาเอง แล้วรายงานนั้นก็ถูกตีพิมพ์และแจกจ่ายแก่ผู้คนจริง ๆ โดยเขานำมันไปยังพอร์ตซาอีดและอบูศุวัยรฺด้วยตนเอง ซึ่งเป็นสาขาที่อยู่ใกล้เคียงกับอิสมาอีลียะฮ์ คณะกรรมการบริหารจึงได้เขียนคำชี้แจงตอบโต้ขึ้นฉบับหนึ่ง ตั้งชื่อว่า “ถ้อยคำแห่งสัจธรรม” คำชี้แจงนี้เพิ่งเผยแพร่ออกไป ผู้คนก็พากันแย่งรับไปอ่าน ความเคลื่อนไหวครั้งนี้ทำให้ผู้คนหันมาสนใจดะอ์วะฮ์ และเริ่มให้ความสนใจต่อทุกสิ่งที่เกี่ยวข้องกับญะมาอะฮ์ ความเคลื่อนไหวครั้งนั้นจึงกลายเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดประการหนึ่งที่ทำให้ดะอ์วะฮ์แผ่ขยาย และทำให้ผู้คนจำนวนมากเข้าร่วมกับอัลอิควาน

เกร็ดที่น่าประทับใจ

เกร็ดที่น่าประทับใจประการหนึ่งคือ ข้าพเจ้าได้สัญญากับพี่น้องที่เป็นคณะกรรมการบริหารว่าจะขอความเห็นของพวกเขาในการนำเรื่องนี้ขึ้นสู่ศาล โดยถือว่าเป็นการหมิ่นประมาทด้วยการเผยแพร่ เราจึงได้ประชุมกันที่ชั้นลอยของมัสยิดหลังละหมาดอิชาอ์ ข้าพเจ้าเปิดการประชุมและตั้งใจจะอธิบายเรื่องราว ทันใดนั้นเอง ผู้ละหมาดคนหนึ่งที่ยังคงอยู่หลังละหมาดญะมาอะฮ์ก็เริ่มอ่านอัลกุรอาน โดยอ่านพระดำรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงจำเริญและสูงส่งว่า

وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِىٍّ عَدُوًّا شَيَـٰطِينَ ٱلْإِنسِ وَٱلْجِنِّ يُوحِى بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ

«และในทำนองเดียวกันนั้น เราได้ให้มีศัตรูขึ้นแก่นบีทุกคน คือบรรดาชัยฏอนทั้งที่เป็นมนุษย์และญิน บางส่วนของพวกเขากระซิบกระซาบแก่อีกบางส่วน…» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:112)

زُخْرُفَ ٱلْقَوْلِ غُرُورًا ۚ وَلَوْ شَآءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ ۖ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ ﴿١١٢﴾ وَلِتَصْغَىٰٓ إِلَيْهِ أَفْـِٔدَةُ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْـَٔاخِرَةِ وَلِيَرْضَوْهُ وَلِيَقْتَرِفُوا۟ مَا هُم مُّقْتَرِفُونَ ﴿١١٣﴾ أَفَغَيْرَ ٱللَّهِ أَبْتَغِى حَكَمًا وَهُوَ ٱلَّذِىٓ أَنزَلَ إِلَيْكُمُ ٱلْكِتَـٰبَ مُفَصَّلًا ۚ وَٱلَّذِينَ ءَاتَيْنَـٰهُمُ ٱلْكِتَـٰبَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُۥ مُنَزَّلٌ مِّن رَّبِّكَ بِٱلْحَقِّ ۖ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلْمُمْتَرِينَ ﴿١١٤﴾ وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا ۚ لَّا مُبَدِّلَ لِكَلِمَـٰتِهِۦ ۚ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ ﴿١١٥﴾

…ถ้อยคำที่ถูกเสริมแต่งให้ดูงดงามเพื่อหลอกลวง และหากพระเจ้าของเจ้าทรงประสงค์ พวกเขาก็จะไม่กระทำเช่นนั้น ดังนั้นจงปล่อยพวกเขาไว้กับสิ่งที่พวกเขากุขึ้นเถิด และเพื่อให้หัวใจของบรรดาผู้ที่ไม่ศรัทธาต่ออาคิเราะฮ์โน้มเอียงไปสู่มัน เพื่อให้พวกเขาพึงพอใจมัน และเพื่อให้พวกเขากระทำสิ่งที่พวกเขากระทำอยู่ต่อไป แล้วจะให้ข้าพเจ้าแสวงหาผู้ตัดสินอื่นนอกจากอัลลอฮ์กระนั้นหรือ ทั้งที่พระองค์คือผู้ทรงประทานคัมภีร์ที่ถูกอธิบายไว้อย่างละเอียดลงมาแก่พวกท่าน และบรรดาผู้ที่เราได้ให้คัมภีร์แก่พวกเขานั้นรู้ดีว่า คัมภีร์นี้ถูกประทานลงมาจากพระเจ้าของเจ้าด้วยความจริง ดังนั้นเจ้าจงอย่าเป็นผู้หนึ่งในหมู่ผู้สงสัยเป็นอันขาด และพระดำรัสของพระเจ้าของเจ้านั้นได้ครบถ้วนสมบูรณ์แล้วทั้งในด้านความสัตย์จริงและความยุติธรรม ไม่มีผู้ใดเปลี่ยนแปลงพระดำรัสของพระองค์ได้ และพระองค์คือผู้ทรงได้ยิน ผู้ทรงรอบรู้» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:112–115)

พวกเราตั้งใจฟังการอ่านที่ชายผู้นั้นอ่านทวนอยู่กับตัวเอง แต่ด้วยเสียงอันดัง จนเมื่อเขาอ่านมาถึงอายะฮ์อันทรงเกียรตินี้ เขาก็หยุดลง ข้าพเจ้าเองก็นิ่งเงียบไป แล้วพี่น้องก็ถามขึ้นว่า "พวกเรามาประชุมกันเพื่ออะไร?" ข้าพเจ้าตอบว่า "เรื่องนี้ได้รับการตัดสินแล้ว «แล้วจะให้ข้าพเจ้าแสวงหาผู้ตัดสินอื่นนอกจากอัลลอฮ์กระนั้นหรือ?»" จากนั้นข้าพเจ้าก็เล่าให้พวกเขาฟังถึงเรื่องที่เรามาประชุมกัน และกล่าวแก่พวกเขาว่า "บัดนี้ข้าพเจ้าขอถอนข้อเสนอนี้ออกจากวาระการประชุม อัลลอฮ์ทรงเพียงพอแล้วสำหรับเราในฐานะผู้ตัดสิน และพระองค์ได้ทรงตัดสินแล้วอย่างยุติธรรม และพระองค์คือผู้ทรงยุติธรรมที่สุดในบรรดาผู้ตัดสิน มหาบริสุทธิ์แด่พระองค์"

أَفَغَيْرَ ٱللَّهِ أَبْتَغِى حَكَمًا

ชะตากรรมของชัยค์

ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นในขณะที่ชัยค์ผู้ต้องการจะเป็นหัวหน้าอัล-อิควานที่อิสมาอีลียะฮ์ยังคงเป็นครูอยู่ในโรงเรียนของอัล-อิควาน และยังคงควบคุมการดำเนินฟิตนะฮ์ (ความวุ่นวาย) นี้อยู่ห่าง ๆ เขาเคลื่อนไหวอยู่ในเรื่องนี้อย่างแข็งขัน แต่เขาก็ระมัดระวังและรอบคอบถึงขนาดที่สามารถปลดตัวเองออกจากทุกสิ่งที่ถูกโยงมาถึงตัวเขาได้ ข้าพเจ้าไม่ต้องการเอาผิดเขาด้วยความสงสัย เพราะนั่นไม่ได้เปลี่ยนแปลงความเป็นจริงแต่อย่างใด พี่น้องกลุ่มนี้ได้ถลำตัวเข้าไปแล้ว และเรื่องราวก็ได้ยุติไปแล้ว ข้าพเจ้าหวังอยู่เสมอว่าสติปัญญาของเขา—เพราะเขาเป็นคนมีสติปัญญา—ความรู้ของเขา—เพราะเขาเป็นผู้รู้—และมารยาทของเขา—เพราะเขาเป็นผู้มีความรู้ทางวรรณศิลป์—จะนำเขากลับคืนสู่สัจธรรม แล้วเขาจะได้เป็นผู้ช่วยเหลือข้าพเจ้าในการนำพวกเขากลับมา แทนที่จะเป็นผู้ช่วยเหลือพวกเขาให้คงอยู่ในสภาพเช่นนั้น แต่เขากลับยังคงหล่อเลี้ยงความชั่วร้ายนี้ต่อไป โดยที่ตัวเขาเองอยู่ห่างไกลจากผลที่ตามมา จนกระทั่งมันลุกลามและรุนแรงขึ้น และความบังเอิญก็มีส่วนช่วยให้เขาถูกจับได้คาหนังคาเขา

คืนหนึ่งข้าพเจ้านอนไม่หลับ จึงออกไปละหมาดศุบห์ที่มัสยิดอัล-อับบาซีย์ก่อนเวลาประมาณหนึ่งชั่วโมงหรือมากกว่านั้น ระหว่างทางข้าพเจ้าเดินผ่านบ้านของคนหนึ่งในกลุ่มนั้น ปรากฏว่าบ้านเปิดไฟสว่าง หน้าต่างเปิดอยู่ และมีเสียงพูดคุยถกเถียงกันซึ่งดึงความสนใจของข้าพเจ้า ทันใดนั้นก็พบว่าชัยค์นั่งอยู่โดยมีพวกเขานั่งล้อมรอบ และเขากำลังวางแนวทางแห่งการวางแผนร้ายและการเป็นปฏิปักษ์ให้แก่พวกเขา ข้าพเจ้าเดินต่อไปตามทางของข้าพเจ้า ครั้นถึงตอนเช้าข้าพเจ้าก็เรียกตัวเขามาพบ และถามเขาอย่างนุ่มนวลในระหว่างการสนทนาว่าเมื่อคืนเขาไปอยู่ที่ใด เขาจึงเล่าเรื่องยืดยาวให้ข้าพเจ้าฟัง ซึ่งจบลงด้วยการบอกว่าเขาอยู่ที่บ้านของเขาทั้งคืน

ข้าพเจ้าได้วกเข้าสู่เรื่องฟิตนะฮ์และผลที่ตามมา และพาดพิงถึงสิ่งที่ผู้คนพูดและเล่าต่อ ๆ กันเกี่ยวกับบทบาทของเขาในเรื่องนั้น เขาจึงเริ่มปัดความเกี่ยวข้องและปฏิเสธทั้งหมด ทำทีว่าในเรื่องนี้เขาบริสุทธิ์ยิ่งกว่าน้ำฝนจากเมฆ และยกหลักฐานกับข้อพิสูจน์มาสนับสนุน ส่วนข้าพเจ้าก็ประหลาดใจอย่างยิ่งต่อความสามารถของเขาในการปั้นเรื่องอย่างพิสดารเช่นนี้

ในที่สุดเขาพยายามจะสาบานด้วยการหย่า ข้าพเจ้าทนไม่ไหว จึงเอามือปิดปากเขาด้วยอารมณ์ที่พลุ่งพล่าน และตะโกนใส่หน้าเขาว่า "จงยำเกรงอัลลอฮ์ ระวังการสาบาน อย่าสาบาน" แล้วข้าพเจ้าก็ถามว่า "ท่านอยู่ที่ไหนในเวลานั้น ๆ" ความตกตะลึงปรากฏบนใบหน้าของเขา เขาพยายามจะตอบแต่ก็พูดตะกุกตะกัก ข้าพเจ้าไม่เปิดโอกาสให้เขาแก้ตัว แต่เผชิญหน้าเขาด้วยความจริง ยกหลักฐานให้เขาเห็น และบอกเขาตรง ๆ ว่าข้าพเจ้าเห็นเขาด้วยตาของข้าพเจ้าเอง ไม่มีใครมาบอกอะไรข้าพเจ้าเลย เขาจึงไม่มีทางอื่นนอกจากยอมรับและสารภาพ แล้วหันมาแสดงความเสียใจและวิงวอนขอความเห็นใจ

ข้าพเจ้ากล่าวแก่เขาว่า "ไม่เป็นไร จงมั่นใจเถิดว่าข้าพเจ้าไม่คิดจะทำร้ายท่านเลยแม้แต่น้อย ข้าพเจ้านึกไม่ออกเลยว่า เมื่อวานข้าพเจ้ายังยกย่องท่าน ให้ท่านเป็นผู้นำ ละหมาดตามหลังท่าน เข้าร่วมการสอนของท่าน และแนะนำให้ผู้คนทำเช่นนั้น แล้ววันนี้ข้าพเจ้าจะมาตำหนิท่านและเปิดโปงสิ่งที่ข้าพเจ้าค้นพบเกี่ยวกับตัวท่าน ข้าพเจ้านึกภาพเช่นนั้นไม่ออก แต่นับจากวันนี้ไป ข้าพเจ้าไม่อาจทนให้ท่านร่วมงานดะอ์วะฮ์หรืองานใด ๆ กับข้าพเจ้าได้อีก ท่านจงเลือกเอาเอง จะอยู่ที่อิสมาอีลียะฮ์ต่อไป โดยข้าพเจ้าจะจัดหางานให้ท่านด้วยการเอื้ออำนวยของอัลลอฮ์ แต่ต้องอยู่นอกแวดวงของอิควาน และท่านจะอ้างเหตุผลใดที่ฟังขึ้นก็ได้ หรือจะกลับไปยังบ้านเกิดของท่าน ซึ่งข้าพเจ้าจะเป็นผู้ส่งท่านกลับไปและรับผิดชอบความสะดวกสบายของท่านจนกว่าท่านจะถึงที่ปลอดภัย อัลลอฮ์ทรงเป็นผู้คุ้มครองพวกเราทุกคน และพระองค์ทรงเป็นพยานเหนือพวกเรา"

เขาเลือกทางที่สอง แต่ตั้งเงื่อนไขว่าข้าพเจ้าต้องชำระหนี้แทนเขา ซึ่งข้าพเจ้าก็ได้ทำตามนั้น เขาเขียนใบลาออกจากงาน และความสัมพันธ์ของเขากับสำนักงาน (อัด-ดาร) และสถาบัน (อัล-มะอ์ฮัด) ก็ขาดลงทั้งสองแห่ง

เรื่องของเขาและโรงเรียนของเขา

เขาไม่ได้กลับไปยังบ้านเกิดตามที่ได้สัญญาไว้ แต่แล้ววันหนึ่งข้าพเจ้าก็ต้องประหลาดใจกับประกาศเปิดโรงเรียนแห่งใหม่ ซึ่งเขาเป็นประธานและผู้บริหาร โดยมีคณะกรรมการกำกับดูแลที่ประกอบด้วยคนทั้งห้าคนนั้นร่วมกับเขา ในประกาศนั้นมีการโจมตีและใส่ร้ายความพยายามของอิควานและโรงเรียนของพวกเขา ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า "ดีแล้ว ที่สำคัญคือขอให้เขาออกห่างจากเรา หลังจากนั้นเขาจะทำอะไรก็ตามใจเถิด"

แต่หลังจากนั้น ข้าพเจ้าก็ต้องประหลาดใจเมื่อได้รับหมายจากศาลว่า ท่านเชคเรียกร้องค่าตอบแทนสำหรับช่วงเวลาที่ท่านอยู่กับอัล-อิควาน ซึ่งเป็นเพียงเงินจำนวนเล็กน้อยไม่กี่มากน้อย แต่ท่านยืนกรานที่จะเรียกเก็บผ่านทางศาลให้ได้ ทั้งที่ในมือของข้าพเจ้ามีเอกสารหลักฐานที่แสดงว่าท่านเป็นหนี้อยู่หลายเท่าของจำนวนที่ท่านเรียกร้อง ข้าพเจ้ายืนกรานที่จะไปศาลด้วยตนเอง เมื่อท่านยื่นคำฟ้อง ข้าพเจ้าก็ยอมรับตามนั้น แต่ข้าพเจ้าได้ยื่นหลักฐานที่มีอยู่ต่อผู้พิพากษา ผู้พิพากษาพิจารณาแล้วจึงพิพากษายกฟ้อง และให้ท่านเป็นผู้รับผิดชอบค่าธรรมเนียมศาล โรงเรียนที่ท่านประกาศจัดตั้งนั้นก็อยู่ได้ไม่นาน มันตายไปตั้งแต่ยังอยู่ในเปล และตัวท่านเองก็อยู่ในอิสมาอีลียะฮ์ได้ไม่นานเช่นกัน เพราะได้ย้ายออกไปจากที่นั่น ข้าพเจ้าขออภัยต่อท่าน เพราะบัดนี้ท่านเป็นหนึ่งในบรรดาผู้รู้ที่ดีที่สุดและเป็นมิตรสหายที่ประเสริฐที่สุด สิ่งเหล่านั้นเป็นวันเวลาที่ล่วงไปแล้วและเป็นความทรงจำที่ผ่านพ้นไปแล้ว บางทีท่านอาจมีเหตุผลของท่าน ขณะที่พวกเรากลับตำหนิท่าน และอัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่งถึงสิ่งที่ซ่อนอยู่ในใจ

การแต่งงานและการย้ายถิ่น

ประหนึ่งว่าอัลลอฮ์ ผู้ทรงมหาบริสุทธิ์และสูงส่ง ทรงประสงค์จะบรรเทาผลกระทบจากฟิตนะฮ์เหล่านี้ ซึ่งนับเป็นเรื่องที่สร้างความประหลาดใจแก่ข้าพเจ้าอย่างแท้จริงในช่วงเริ่มต้นชีวิตแห่งการดะอ์วะฮ์ และเป็นบทเรียนอันน่าพิศวง ข้าพเจ้ารับมันไว้ด้วยความตกตะลึง แม้ว่าเตาฟีก (การชี้นำและความช่วยเหลือ) ของอัลลอฮ์ ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง จะขจัดผลร้ายทั้งหมดของมันไป และประทานความดีงามแก่เราจากเบื้องหลังของมัน จนเราระลึกถึงคำกล่าวที่ว่า “บางทีสิ่งที่เป็นภัยก็อาจให้ประโยชน์” ข้าพเจ้าเข้าใจดีว่าดะอ์วะฮ์ย่อมถูกต่อต้านจากศัตรูของมัน และจากบรรดาผู้ที่ไม่ได้มีความผูกพันกับมัน ไม่ได้เข้าใจมัน ไม่ได้อยู่ในแถวของมัน และไม่ได้รับประโยชน์จากมัน และข้าพเจ้าได้เตรียมยุทโธปกรณ์สำหรับสงครามนี้ไว้แล้ว นั่นคือความอดทน ความเข้มแข็งหนักแน่น และแบบอย่างอันดีงาม แต่การที่ธงแห่งความเป็นปฏิปักษ์ถูกชูขึ้นโดยกลุ่มคนที่บริสุทธิ์ใจที่สุดในบรรดาผู้ที่เราเคยพึ่งพา โดยมีบางคนที่ใช้ชีวิตอยู่ภายใต้ร่มเงาของดะอ์วะฮ์และสถาบันต่าง ๆ ของมันคอยหล่อเลี้ยงพวกเขา โดยไม่มีเป้าหมายใด ๆ และไม่ก่อให้เกิดผลอันใดเลย นี่แหละคือเรื่องที่น่าอัศจรรย์ใจยิ่งนัก และอัลลอฮ์ทรงมีกิจการต่าง ๆ ในหมู่สิ่งถูกสร้างของพระองค์

ประหนึ่งว่าอัลลอฮ์ทรงประสงค์จะบรรเทาผลกระทบของฟิตนะฮ์เหล่านี้ที่มีต่อจิตใจของข้าพเจ้า พระองค์จึงทรงเปิดโอกาสให้ข้าพเจ้าได้แต่งงาน และเรื่องก็สำเร็จลุล่วงไปอย่างง่ายดาย สะดวก และเรียบง่ายอย่างน่าประหลาด คือ การหมั้นเกิดขึ้นราวต้นเดือนเราะมะฎอน จากนั้นการทำอักด์ (พิธีนิกาห์) ณ มัสยิดในคืนที่ยี่สิบเจ็ดของเดือนนั้น แล้วจึงจัดงานส่งตัวเจ้าสาวในวันที่สิบของเดือนซุลเกาะอ์ดะฮ์ที่ตามมา แล้วเรื่องทั้งหมดก็เสร็จสิ้นลง อัลหัมดุลิลลาฮิ ร็อบบิลอาละมีน (มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก)

หลังจากนั้น ข้าพเจ้ารู้สึกว่าภารกิจของข้าพเจ้าในอิสมาอีลียะฮ์ได้สิ้นสุดลงแล้ว ดะอ์วะฮ์ได้รับการก่อตั้งเป็นปึกแผ่น และสถาบันต่าง ๆ …

…ได้ตั้งมั่นแล้ว บรรดาชาวบ้านผู้มีเกียรติก็ล้วนเป็นพี่น้องกันทั้งสิ้น และอีกครึ่งหนึ่งของศาสนาก็ได้สมบูรณ์แล้ว เช่นนั้นแล้วจะอยู่ที่นี่ต่อไปเพื่ออะไรอีกเล่า? ข้าพเจ้ารู้สึกแปลกๆ ว่าหลังจากนั้นข้าพเจ้าจะถูกย้าย ครั้นถึงช่วงวันหยุดฤดูร้อนปี 1932 ข้าพเจ้าได้พบกับอาจารย์ของเรา ชัยค์อับดุลวะฮ์ฮาบ อัน-นัจญาร์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) เราได้สนทนากันเป็นเวลานาน จนเรื่องราวดำเนินไปถึงอิสมาอีลียะฮ์ การดะอ์วะฮ์ที่นั่น และความรู้สึกว่าใกล้จะถึงเวลาต้องย้ายออกจากที่นั่นแล้ว ในโอกาสนี้ข้าพเจ้าจึงขอให้ท่านช่วยพูดคุยกับอาจารย์อัล-บัฏรอวี ผู้ตรวจการภาษาอาหรับในขณะนั้น ว่าข้าพเจ้าประสงค์จะย้ายไปยังไคโร ต่อมาอาจารย์อัน-นัจญาร์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ได้กลับมาบอกให้ข้าพเจ้าเขียนคำร้องในเรื่องดังกล่าว ข้าพเจ้าจึงเขียนไป แล้วอัลลอฮ์ก็ทรงทำให้ความปรารถนานี้เป็นจริง ข้าพเจ้าได้ถูกย้ายไปยังไคโรในเดือนตุลาคม ปี ค.ศ. 1932

ตัวบทจากความทรงจำแห่งอิสมาอีลียะฮ์

คุฏบะฮ์แรก ณ มัสยิดอัล-อิควาน

บัดนี้ เมื่อภาคแรกของบันทึกความทรงจำนี้ได้จบลงพร้อมกับสิ่งที่เราได้ตีพิมพ์ไปเมื่อวานแล้ว เราจะตีพิมพ์ตัวบทบางส่วนเกี่ยวกับความทรงจำแห่งอิสมาอีลียะฮ์ แล้วจึงตามด้วยภาคที่สองว่าด้วยการดะอ์วะฮ์และผู้ทำดะอ์วะฮ์ที่ไคโร:

การสรรเสริญทั้งมวลเป็นของอัลลอฮ์ เป็นการสรรเสริญอันมากมายต่อการที่พระองค์ทรงประทานความสำเร็จให้แก่การภักดี ทรงปกป้องให้พ้นจากการฝ่าฝืน และทรงเปิดหัวใจให้รับความดี ข้าพเจ้าขอปฏิญาณว่าไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ พระองค์เดียว ไม่มีภาคีใดๆ สำหรับพระองค์ เป็นการปฏิญาณด้วยอีมาน การยอมรับ และการน้อมรับ และข้าพเจ้าขอปฏิญาณว่าท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ผู้เป็นนายของเรา เป็นบ่าวและเป็นเราะซูลของพระองค์ ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ที่ละหมาด ถือศีลอด ละหมาดตะฮัจญุด ยืนละหมาดยามค่ำคืน และมีชีวิตชีวาในยามค่ำคืนขณะที่ผู้คนหลับใหล ท่านเป็นนายของผู้เคารพภักดีทุกคน และเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้สร้างมัสยิด โอ้อัลลอฮ์ ขอพระองค์ทรงประทานพรและความสันติแด่ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ผู้เป็นนายของเรา แด่วงศ์วานของท่าน บรรดาศอฮาบะฮ์ของท่าน และผู้ที่ได้รับทางนำด้วยแนวทางของท่านตราบจนถึงวันแห่งการตอบแทน

إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَـٰجِدَ ٱللَّهِ مَنْ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِ وَأَقَامَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَى ٱلزَّكَوٰةَ وَلَمْ يَخْشَ إِلَّا ٱللَّهَ ۖ فَعَسَىٰٓ أُو۟لَـٰٓئِكَ أَن يَكُونُوا۟ مِنَ ٱلْمُهْتَدِينَ ﴿١٨﴾

"อัมมาบะอ์ดุ" โอ้บ่าวทั้งหลายของอัลลอฮ์ แท้จริงการงานที่ประเสริฐที่สุดในการใกล้ชิดอัลลอฮ์ และคุณความดีที่ยิ่งใหญ่ที่สุด คือการสร้างมัสยิด การบูรณะมัสยิด และการบริจาคเพื่อให้มัสยิดได้ถูกสร้างขึ้น และอัลลอฮ์จะทรงประทานความสำเร็จในเรื่องนี้เฉพาะแก่ผู้ที่พระองค์ทรงรักจากบรรดาบ่าวผู้ภักดีของพระองค์เท่านั้น ดังที่พระองค์ตรัสว่า «แท้จริงผู้ที่จะบูรณะมัสยิดทั้งหลายของอัลลอฮ์นั้น คือผู้ที่ศรัทธาต่ออัลลอฮ์และวันปรโลก ดำรงการละหมาด จ่ายซะกาต และมิได้เกรงกลัวผู้ใดนอกจากอัลลอฮ์ ดังนั้นหวังว่าชนเหล่านั้นจะอยู่ในหมู่ผู้ได้รับทางนำ» (ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:18)

ชนเหล่านั้นคือกลุ่มชนที่เลือกสิ่งที่อยู่ ณ อัลลอฮ์ เหนือสิ่งที่อยู่ในคลังสมบัติของพวกเขา พวกเขาเชื่อมั่นในสิ่งที่อยู่ในพระหัตถ์ของอัลลอฮ์ยิ่งกว่าสิ่งที่อยู่ในมือของพวกเขาเอง และพวกเขารู้ดีว่าสิ่งที่อยู่กับพวกเขานั้นย่อมหมดสิ้นไป ส่วนสิ่งที่อยู่ ณ อัลลอฮ์นั้นจีรังยั่งยืน พวกเขาจึงให้ ยำเกรง และยืนยันในความจริง…

وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَـٰنِ إِلَّا مَا سَعَىٰ ﴿٣٩﴾ وَأَنَّ سَعْيَهُۥ سَوْفَ يُرَىٰ ﴿٤٠﴾ ثُمَّ يُجْزَىٰهُ ٱلْجَزَآءَ ٱلْأَوْفَىٰ ﴿٤١﴾

ด้วยความดีงาม[…] สำหรับพวกเขา ณ อัลลอฮ์ คือการทรงทำให้ง่ายดายสู่หนทางแห่งความสะดวก และการตอบแทนอันสูงส่งที่สุด «และมนุษย์จะไม่ได้รับสิ่งใด นอกจากสิ่งที่เขาได้พยายามไว้ และแท้จริงความพยายามของเขาจะถูกให้เห็น แล้วเขาจะได้รับการตอบแทนอย่างครบถ้วนสมบูรณ์ที่สุด» (ซูเราะฮ์อัน-นัจญ์มิ 53:39-41)

بُيُوتٍ أَذِنَ ٱللَّهُ أَن تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا ٱسْمُهُۥ يُسَبِّحُ لَهُۥ فِيهَا بِٱلْغُدُوِّ وَٱلْـَٔاصَالِ ﴿٣٦﴾ رِجَالٌ لَّا تُلْهِيهِمْ تِجَـٰرَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَن ذِكْرِ ٱللَّهِ وَإِقَامِ ٱلصَّلَوٰةِ وَإِيتَآءِ ٱلزَّكَوٰةِ ۙ يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ ٱلْقُلُوبُ وَٱلْأَبْصَـٰرُ ﴿٣٧﴾

ยังจะมีการงานอันบริสุทธิ์ใดที่ได้รับการตอบรับ ความพยายามใดที่ได้รับการขอบคุณ และความประเสริฐใดที่ถูกเล่าขาน ซึ่งมีเกียรติ ประเสริฐ สูงส่ง และยิ่งใหญ่ไปกว่าการบูรณะ «บ้านทั้งหลายที่อัลลอฮ์ทรงอนุมัติให้ยกย่องเทิดทูนและให้พระนามของพระองค์ถูกกล่าวรำลึกในนั้น ในนั้นมีบรรดาบุรุษที่แซ่ซ้องสดุดีพระองค์ทั้งในยามเช้าและยามเย็น การค้าและการซื้อขายมิได้ทำให้พวกเขาเผลอลืมการรำลึกถึงอัลลอฮ์ การดำรงละหมาด และการจ่ายซะกาต พวกเขากลัววันหนึ่งซึ่งหัวใจและสายตาทั้งหลายจะพลิกผันไปมา» (ซูเราะฮ์อัน-นูร 24:36-37)

إِنَّ ٱللَّهَ يُدَٰفِعُ عَنِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُورٍ ﴿٣٨﴾

ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ مَوْلَى ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَأَنَّ ٱلْكَـٰفِرِينَ لَا مَوْلَىٰ لَهُمْ ﴿١١﴾

سمعه الذي يسمع به، وبصره الذي يبصر به، ويده التي يبطش بها، ورجله التي يمشي بها وإن سأله ليعطينه، وإن استعاذ به ليعيذنه

มัสยิดทั้งหลายในประชาชาติอิสลามคือสถานที่ประกอบการละหมาด และเป็นสถานศึกษาอายะฮ์ทั้งหลาย การละหมาดนั้นมิใช่อื่นใดนอกจากสายสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นระหว่างชาวโลกกับพระผู้อภิบาลแห่งชั้นฟ้าทั้งหลาย เพราะพวกเขายืนอยู่เบื้องหน้าพระผู้เป็นเจ้าของพวกเขาด้วยความนอบน้อมสำรวม และก้มลงสุญูดและรุกูอ์ต่อความยิ่งใหญ่ของพระองค์ ลิ้นและจิตใจของพวกเขาวิงวอนรำพึงด้วยการซิกรุลลอฮ์และการขอดุอาอ์ ขณะที่พวกเขาอยู่ ณ เบื้องหน้าอันบริสุทธิ์ของพระองค์ ความสงบจึงลงมาเหนือพวกเขา ความเมตตาปกคลุมพวกเขา มะลาอิกะฮ์ห้อมล้อมพวกเขา และอัลลอฮ์ทรงกล่าวถึงพวกเขาในหมู่ผู้ที่อยู่ ณ พระองค์ พระองค์ทรงปลดเปลื้องความทุกข์ยากของพวกเขา ขจัดความโศกเศร้าของพวกเขา และปัดป้องอันตรายจากศัตรูของพวกเขา «แท้จริงอัลลอฮ์ทรงปกป้องบรรดาผู้ศรัทธา แท้จริงอัลลอฮ์ไม่ทรงรักผู้ทรยศและเนรคุณทุกคน» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:38) พระองค์ทรงโอบล้อมพวกเขาด้วยความกรุณาอันละเอียดอ่อนของพระองค์ ทรงคุ้มครองพวกเขาไว้ในความดูแลของพระองค์ และทรงเป็นไปตามที่พวกเขาคาดหวังต่อพระองค์ «นั่นเป็นเพราะอัลลอฮ์คือผู้คุ้มครองบรรดาผู้ศรัทธา และแท้จริงบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธานั้นไม่มีผู้คุ้มครองใด ๆ สำหรับพวกเขา» (ซูเราะฮ์มุหัมมัด 47:11) และแท้จริงเมื่อบ่าวผู้หนึ่งเข้าใกล้อัลลอฮ์ด้วยการงานสุนัตและการละหมาดทั้งหลาย อัลลอฮ์จะทรงเป็น «หูของเขาที่เขาใช้ฟัง เป็นตาของเขาที่เขาใช้มอง เป็นมือของเขาที่เขาใช้จับ และเป็นเท้าของเขาที่เขาใช้เดิน หากเขาขอสิ่งใดจากพระองค์ พระองค์ย่อมประทานให้แก่เขาอย่างแน่นอน และหากเขาขอความคุ้มครองจากพระองค์ พระองค์ย่อมทรงคุ้มครองเขาอย่างแน่นอน»

إِنَّمَآ أَمْرُهُۥٓ إِذَآ أَرَادَ شَيْـًٔا أَن يَقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ ﴿٨٢﴾

وَلَيَنصُرَنَّ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥٓ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِىٌّ

และเมื่อคนหนึ่งในหมู่พวกเราพยายามอย่างยิ่งที่จะได้รับความรักจากผู้ยิ่งใหญ่ และสร้างความพอใจแก่บรรดาผู้นำ อีกทั้งประชาชาติก็แสวงหาความพึงพอใจจากรัฐต่าง ๆ กระชับความสัมพันธ์ระหว่างตนกับรัฐบาลอื่น ๆ ทุ่มเททรัพย์สินเพื่อการนั้น และจัดตั้งสถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลขึ้นเพื่อการนั้น แล้วมิใช่หรือที่สมควรแก่เรา และจำเป็นแก่เรา ที่จะแสวงหาความพอพระทัยจากรัฐแห่งฟากฟ้า ซึ่งมีพระผู้อภิบาลแห่งสากลโลกเป็นประมุข ผู้ทรงมีไพร่พลแห่งชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน และกิจการทั้งปวงอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ «แท้จริงพระบัญชาของพระองค์นั้น เมื่อพระองค์ทรงประสงค์สิ่งใด ก็เพียงตรัสแก่มันว่า "จงเป็น" แล้วมันก็จะเป็นขึ้นมา» (ซูเราะฮ์ยาซีน 36:82) เราแสวงหาความพอพระทัยจากพระองค์ด้วยการสร้างมัสยิด การบูรณะดูแลมัสยิด และการดำรงละหมาดในนั้นตามเวลาของมัน แล้วพระองค์จะทรงหนุนช่วยเราด้วยไพร่พลของพระองค์ที่ไม่มีวันพ่ายแพ้ ด้วยกองทัพของพระองค์ที่ไม่มีวันถูกพิชิต และด้วยการช่วยเหลืออันทรงเกียรติของพระองค์ที่พระองค์ทรงสัญญาไว้ «และแน่นอนอัลลอฮ์จะทรงช่วยเหลือผู้ที่ช่วยเหลือศาสนาของพระองค์ แท้จริงอัลลอฮ์ทรงเข้มแข็ง

ٱلَّذِينَ إِن مَّكَّنَّـٰهُمْ فِى ٱلْأَرْضِ أَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُا۟ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَمَرُوا۟ بِٱلْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا۟ عَنِ ٱلْمُنكَرِ ۗ وَلِلَّهِ عَـٰقِبَةُ ٱلْأُمُورِ ﴿٤١﴾

…ผู้ทรงเดชานุภาพ» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:40) «คือบรรดาผู้ที่หากเราได้ให้พวกเขามีอำนาจมั่นคงในแผ่นดิน พวกเขาก็จะดำรงการละหมาด จ่ายซะกาต สั่งใช้ในสิ่งที่ดี และห้ามปรามจากสิ่งที่ชั่ว และบั้นปลายของกิจการทั้งหลายนั้นเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:41)

وَرَدَّ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنَالُوا۟ خَيْرًا ۚ وَكَفَى ٱللَّهُ ٱلْمُؤْمِنِينَ ٱلْقِتَالَ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزًا ﴿٢٥﴾

แท้จริงแล้ว ประชาชาติใดเมื่อแสวงหาความพึงพอพระทัยจากพระผู้เป็นเจ้าของตน หันไปพึ่งพิงพระผู้ทรงบังเกิดตน และยึดถือพระผู้อภิบาลของตนเป็นผู้คุ้มครอง พระองค์ก็จะทรงช่วยเหลือประชาชาตินั้นให้มีชัยเหนือผู้อื่น และทรงปัดเป่าความชั่วร้ายของศัตรูออกไปจากพวกเขา «และอัลลอฮ์ทรงให้บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาถอยกลับไปพร้อมกับความเคียดแค้นของพวกเขา โดยที่พวกเขาไม่ได้รับสิ่งดีใด ๆ เลย และอัลลอฮ์ทรงพอเพียงแก่บรรดาผู้ศรัทธาในการสู้รบ และอัลลอฮ์นั้นทรงเข้มแข็ง ทรงเดชานุภาพ» (ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:25)

แต่หากประชาชาตินั้นเลือกความพอใจของมนุษย์เหนือสัจธรรม และประจบสอพลอผู้อื่นด้วยการทุ่มเทให้และด้วยการเลียนแบบ อัลลอฮ์ก็จะทรงปล่อยให้พวกเขาพึ่งพาตนเอง และทรงปล่อยภารกิจในการปกป้องคุ้มครองไว้ให้แก่พวกเขาเอง แล้วพวกเขาก็จะกลายเป็นผู้ไร้กำลังทั้งที่มีพลัง และเป็นผู้พ่ายแพ้ในกิจการของตนเอง

االله أكبر وأشهد أن لا إله إلا االله، وأن محمدا رسول االله، وحي على الفلاح، وحي على الصلاة

อนึ่ง มัสยิดทั้งหลายคือสัญลักษณ์ของศาสนา เป็นเครื่องหมายแห่งอิสลาม และเป็นตราประจำตัวของบรรดาผู้ศรัทธา ในมัสยิดนั้นมีการปฏิบัติบทบัญญัติภาคบังคับ (ฟัรฎู) ของอัลลอฮ์ บนมิมบัรของมัสยิดมีการคุฏบะฮ์ด้วยคัมภีร์ของอัลลอฮ์และซุนนะฮ์ของท่านเราะซูล ﷺ และบนหออะซานของมัสยิดมีการประกาศถ้อยคำของอัลลอฮ์ว่า "อัลลอฮุอักบัร (อัลลอฮ์ทรงยิ่งใหญ่) ข้าพเจ้าขอปฏิญาณว่าไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ และมุหัมมัดเป็นเราะซูลของอัลลอฮ์ จงมาสู่ความสำเร็จ จงมาสู่การละหมาด" สิ่งเหล่านี้คือสัญญาณอันชัดแจ้ง และเครื่องหมายอันโดดเด่นแจ่มชัด ที่เสริมสร้างความเชื่อมั่นให้แข็งแกร่ง และปลุกเตือนผู้ที่ยึดมั่นในศาสนา แท้จริงมันเป็นข้อเตือนใจสำหรับผู้ยำเกรง เป็นความชอกช้ำแก่ผู้ปฏิเสธศรัทธา เป็นความปีติยินดีแก่ผู้ศรัทธา และเป็นความอัปยศแก่บรรดาพี่น้องของชัยฏอน

إذا نزلتم بقوم فانتظروا بهم وقت الصلاة فإذا أذنوا فارحلوا عنهم وإلا فقاتلوهم حتى تكون كلمة االله هي العليا

สมมติว่าท่านได้เดินทางไปถึงเมืองหนึ่งที่ท่านไม่เคยไปมาก่อน ท่านจะไม่เห็นหรือว่ามัสยิดในเมืองนั้นคือหลักฐานที่ประจักษ์ถึงศาสนาของชาวเมือง หากมีมัสยิดอยู่มากมาย ท่านก็จะรู้ว่าพวกเขาเป็นกลุ่มชนแห่งความดีงาม เป็นผู้มีความยำเกรงและความสำเร็จ แต่หากมีน้อยนิด ท่านก็จะรู้ว่าพวกเขาเป็นผู้หมกมุ่นอยู่กับโลกดุนยาของตน และเป็นผู้หลงลืมศาสนาของตน และด้วยเหตุผลบางประการนี้เอง ท่านอบูบักร (ร.ฎ.) จึงได้กล่าวไว้ในคำสั่งเสียที่ท่านให้แก่ทหารของท่านว่า "เมื่อพวกท่านไปถึงกลุ่มชนใด จงรอดูพวกเขาจนถึงเวลาละหมาด หากพวกเขาอะซาน ก็จงเดินทางจากพวกเขาไป มิฉะนั้นก็จงสู้รบกับพวกเขาจนกว่าถ้อยคำของอัลลอฮ์จะเป็นสิ่งที่สูงส่งที่สุด" ทั้งนี้เพราะสัญลักษณ์ทางศาสนาที่ปรากฏให้เห็นนั้นดึงดูดสายตา เรียกร้องความสนใจของโสตประสาท และทำให้หัวใจของผู้ที่ยอมพลีตนเพื่ออิสลามอันเป็นที่รักนี้โน้มเอียงเข้าหา «เช่นนั้นแหละ และผู้ใดเทิดทูนสัญลักษณ์ต่าง ๆ ของอัลลอฮ์ แท้จริงนั่นเป็นส่วนหนึ่งจากความยำเกรงของหัวใจ» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:32)

ذَٰلِكَ وَمَن يُعَظِّمْ شَعَـٰٓئِرَ ٱللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقْوَى ٱلْقُلُوبِ ﴿٣٢﴾

มัสยิดยังเป็นโรงเรียนสาธารณะ เป็นมหาวิทยาลัยของประชาชน และเป็นวิทยาลัยแห่งการขัดเกลาอบรมของประชาชาติ ในมัสยิดนั้น ทั้งผู้ใหญ่วัยกลางคน หนุ่มสาว ผู้สูงอายุ และเด็ก ๆ ต่างได้เรียนรู้สิ่งที่จะยังประโยชน์แก่สภาพความเป็นอยู่ของพวกเขาทั้งในชีวิตความเป็นอยู่ทางโลกและในวันกลับคืน (สู่อาคิเราะฮ์) พวกเขาได้รับการเติมเต็มด้วยบทบัญญัติแห่งศาสนาของตน ด้วยอาหารสำหรับสติปัญญา และด้วยการเยียวยาหัวใจของพวกเขา ด้วยสิ่งที่…

สิ่งที่พวกเขาได้ฟังจากคำตักเตือน และวงความรู้ที่พวกเขาเข้าร่วม ซึ่งผู้สอนไม่เรียกเก็บค่าตอบแทนใด ๆ และไม่สร้างภาระให้แก่ผู้ฟังไม่ว่าจะน้อยหรือมาก

ในเมื่อเราใส่ใจในการก่อตั้งโรงเรียนและขยายให้ทั่วถึงทุกชนชั้นของประชาชาติ รวมทั้งจัดเตรียมโรงพยาบาลเพื่อรักษาสุขภาพ เราก็ยิ่งสมควรใส่ใจในการสร้างมัสยิด ซึ่งโดยแท้จริงแล้วเป็นทั้งบ้านแห่งการทำอิบาดะฮ์ เป็นโรงเรียนแห่งความรู้ และเป็นโรงพยาบาลสำหรับรักษาโรคของจิตใจ

บรรพชนของเรา ขออัลลอฮ์ทรงพอพระทัยพวกเขา ใส่ใจในการสอนในมัสยิดทั้งแก่ผู้รู้และคนทั่วไป พวกเขาสร้างโรงเรียนผนวกไว้กับมัสยิดทุกแห่ง และบางครั้งก็มีที่พักสำหรับนักศึกษาด้วย เพื่อให้ความรู้ผสานเป็นหนึ่งเดียวกับการปฏิบัติ คำพูดควบคู่ไปกับการกระทำ และการศึกษาเป็นภาคปฏิบัติก่อนที่จะเป็นเพียงถ้อยคำ เพื่อปลูกฝังจิตวิญญาณของศาสนาในตัวผู้เรียน และให้รูปลักษณ์ของศาสนาฝังรากลึกในจิตใจของผู้แสวงหาความรู้ พวกเขาจึงสำเร็จการศึกษาออกมาพร้อมด้วยคุณธรรมและจริยธรรมอันประเสริฐแบบอย่างของท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ

ไม่เหมือนโรงเรียนที่พวกเขาคิดค้นขึ้นใหม่และสถาบันที่พวกเขาประดิษฐ์ขึ้น ซึ่งลูกหลานของเราเข้าไปในฐานะมุสลิม แต่ออกมาเป็นผู้ปฏิเสธพระเจ้า หรือไร้ศาสนา สติปัญญาของพวกเขาถูกวางยาพิษด้วยแนวคิดอันชั่วร้ายของชาวตะวันตก สมองของพวกเขาถูกยัดเยียดด้วยทัศนะแบบไร้พระเจ้า และพวกเขาเติบโตขึ้นมาบนการลอกเลียนแบบและความหละหลวมทางศีลธรรม แล้วจะมีการศึกษาใดเล่าที่สูงส่งกว่าการศึกษาในมัสยิด หากผู้รับผิดชอบดำเนินการอย่างประณีตและเข้าใจมันอย่างถูกต้อง การศึกษาที่มีเสาหลักคือความปรารถนามิใช่ความหวาดกลัว และมีรากฐานคือความผูกพันและความรัก

أعلنوا هذا النكاح واجعلوه في المساجد

وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ ﴿٢٣﴾

นอกจากทั้งหมดนี้ มัสยิดยังเป็นเวทีแห่งการทำความรู้จักกันของบรรดาผู้ศรัทธา และเป็นสถานที่พบปะกันของพวกเขา ในมัสยิดพวกเขาได้มาชุมนุมกัน และภายใต้ร่มเงาของมัสยิดพวกเขาได้เป็นพี่น้องและรู้จักกัน ในอดีตมัสยิดเคยเป็นที่ชุมนุมของชาวมุสลิม เป็นที่ประชุมเพื่อไกล่เกลี่ยประนีประนอม และเป็นสถานที่จัดพิธีนิกาห์ของพวกเขา เพื่อปฏิบัติตามคำสั่งเสียของท่านเราะซูล ﷺ ที่ว่า «จงประกาศการนิกาห์นี้ให้เปิดเผย และจงจัดมันในมัสยิด» พวกเขาจึงหลีกเลี่ยงความเสียหายของงานเลี้ยงตามธรรมเนียมเหล่านี้ ทั้งความฟุ่มเฟือย การใช้จ่ายสุรุ่ยสุร่าย การโอ้อวด ความหยิ่งยโส และการคุยโวด้วยสิ่งที่เป็นเท็จ «และอัลลอฮ์ไม่ทรงรักผู้หยิ่งยโสโอ้อวดทุกคน» (ซูเราะฮ์อัล-หะดีด 57:23)

เมื่อมัสยิดมีผลเช่นนี้ต่อชีวิตของประชาชาติ มัสยิดจึงเป็นสิ่งแรกที่ผู้ทำงานจะต้องใส่ใจในการสร้างและบำรุงรักษา และเป็นสิ่งแรกที่นักคิดจะต้องครุ่นคิดในการปรับปรุงแก้ไข และเช่นนั้นเอง งานชิ้นแรกของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ในการฮิจญ์เราะฮ์ของท่าน คือการสร้างมัสยิดกุบาอ์ในช่วงเวลาที่ท่านพำนักอยู่กับเผ่าบนีสาลิม บิน เอาฟ์

لَّمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى ٱلتَّقْوَىٰ مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَن تَقُومَ فِيهِ ۚ فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَن يَتَطَهَّرُوا۟ ۚ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلْمُطَّهِّرِينَ ﴿١٠٨﴾

และมัสยิดแห่งนี้คือมัสยิดที่อัลลอฮ์ทรงประทานอายะฮ์ลงมาเกี่ยวกับมันว่า «แน่นอน มัสยิดที่ถูกวางรากฐานบนความยำเกรงตั้งแต่วันแรกนั้น สมควรยิ่งกว่าที่เจ้าจะยืนละหมาดในนั้น ในนั้นมีบรรดาชายที่ชอบชำระตนให้สะอาด และอัลลอฮ์ทรงรักบรรดาผู้ชำระตนให้สะอาด» (ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:108)

اللهم لا عيش إلا عيش الآخرة فاغفر للأنصار والمهاجرة

งานแรกที่ท่านเราะซูล ﷺ ทำหลังจากเข้าสู่นครมะดีนะฮ์ คือการสร้างมัสยิดของท่าน ซึ่งเป็นแห่งที่สองของสองแผ่นดินหะรอมอันศักดิ์สิทธิ์ ในมัสยิดนั้นมีสวนหนึ่งจากบรรดาสวนแห่งสวรรค์ ท่านลงมือทำงานก่อสร้างด้วยตัวท่านเอง พร้อมกับกล่าวว่า «โอ้อัลลอฮ์ ไม่มีชีวิตใดที่แท้จริงนอกจากชีวิตแห่งอาคิเราะฮ์ ขอพระองค์ทรงอภัยให้แก่ชาวอันศอรและชาวมุฮาญิรีนด้วยเถิด» ส่วนบรรดาศอฮาบะฮ์ของท่านก็ลงมือทำงานพร้อมกับกล่าวว่า

หากเรานั่งเฉยขณะที่ท่านนบีลงมือทำงาน นั่นย่อมเป็นการกระทำที่หลงผิดจากพวกเรา ย่อมไม่เท่าเทียมกัน ผู้ที่สร้างมัสยิด ทำงานในนั้นทั้งยืนและนั่ง กับผู้ที่ถูกเห็นว่าหลีกเลี่ยงออกจากหนทาง

ท่านอุษมาน (ร.ฎ.) เป็นคนแรกที่ตอบรับการเรียกร้องของท่านเราะซูล ﷺ ในการขยายมัสยิดของท่าน โดยท่านได้ขยายพื้นที่เพิ่มเข้าไปเป็นระยะเท่ากับเสาห้าต้น

من بنى مسجدًا يبغي به وجه االله بنى االله له بيتًا في الجنة

ดังนั้น จงสรรเสริญอัลลอฮ์ผู้ทรงจำเริญและสูงส่งเถิด ที่พระองค์ทรงประทานความสำเร็จแก่ท่านทั้งหลายในการช่วยเหลือสมาคมอิควานุลมุสลิมีนสร้างมัสยิดแห่งนี้ด้วยทรัพย์สินและด้วยตัวของท่านเอง ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนท่านทั้งหลายด้วยการตอบแทนที่ดีที่สุดแห่งบรรดาผู้ลงมือทำงาน ขอพระองค์ทรงประทานผลบุญที่ประเสริฐที่สุดแห่งบรรดาผู้มีความบริสุทธิ์ใจแก่ท่าน และทรงเพิ่มพูนผลบุญแห่งบรรดาผู้บริจาคให้แก่ท่านทวีคูณ ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดสร้างมัสยิดโดยมุ่งหวังพระพักตร์ของอัลลอฮ์ อัลลอฮ์จะทรงสร้างบ้านหลังหนึ่งในสวรรค์ให้แก่เขา» บันทึกโดยอัล-บุคอรี มุสลิม และท่านอื่น ๆ

إن للمساجد أوتادًا، الملائكة جلساؤهم إن غابوا افتقدوهم، وإن مرضوا عادوهم، وإن كانوا في حاجة أعانوهم. جليس المسجد على ثلاث خصال: أخ مستفاد أو كلمة حكمة أو رحمة منتظرة

และมีรายงานจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «แท้จริง มัสยิดนั้นมีผู้ที่ผูกพันอยู่กับมันประดุจหลักหมุด บรรดามะลาอิกะฮ์คือสหายร่วมนั่งของพวกเขา หากพวกเขาหายไป มะลาอิกะฮ์ก็จะตามหาพวกเขา หากพวกเขาเจ็บป่วย มะลาอิกะฮ์ก็จะไปเยี่ยมเยียน และหากพวกเขามีความต้องการ มะลาอิกะฮ์ก็จะช่วยเหลือพวกเขา ผู้ที่นั่งอยู่ในมัสยิดจะได้รับหนึ่งในสามประการ คือ พี่น้องที่ได้รับประโยชน์จากเขา หรือถ้อยคำแห่งวิทยปัญญา หรือความเมตตาที่เฝ้ารอคอย» บันทึกโดยอัล-หากิม และท่านกล่าวว่า เป็นหะดีษเศาะฮีหฺตามเงื่อนไขของท่านทั้งสอง (อัล-บุคอรีและมุสลิม)

เศษบันทึก

ในบรรดาเศษบันทึกที่ข้าพเจ้าบังเอิญพบขณะเตรียมตัวเขียนเรื่องดะอ์วะฮ์และผู้เผยแผ่ดะอ์วะฮ์หลังจากย้ายไปไคโร มีบางชิ้นที่น่าสนใจ ข้าพเจ้าจึงอยากบันทึกไว้ดังต่อไปนี้ และขออภัยที่ยังไม่เปิดเผยชื่อบุคคลในตอนนี้

ธรรมชาติของจิตใจ

…ไม่ได้บอกข้าพเจ้าตรง ๆ… ถึงสิ่งที่เกิดขึ้นระหว่างเขากับอีกฝ่ายเรื่องการใช้จ่ายในโครงการการค้าของทั้งสอง…

ข้าพเจ้าเคยคิดว่าเขาได้ชำระตนให้พ้นจากความรักวัตถุ และพ้นจากวิธีการที่อาศัยการพูดอ้อมค้อมวกวนแล้ว แต่กลับปรากฏว่าร่องรอยของมันยังติดตัวเขาอยู่… เรื่องนี้ไม่ได้ทำให้ข้าพเจ้าหมดหวังที่จะแก้ไขเขา แต่ทำให้ข้าพเจ้าเชื่อว่าการชำระจิตใจให้สะอาดจากมลทินเป็นงานที่ยากที่สุดในชีวิต และทำให้ข้าพเจ้านึกถึงบทกวีของเชากี:

ผู้ที่จะเยียวยามนุษย์ให้หายจากแรงผลักดันแห่งความชั่ว ก็เหมือนผู้ที่จะเยียวยาหมาป่าให้หายจากสันดานของมัน

เรื่องนี้ยังทำให้ข้าพเจ้าต้องรอบคอบอย่างมากก่อนจะไว้วางใจผู้คน จนกว่าจะได้ทดสอบและรู้จักเขาอย่างถ่องแท้แล้วเท่านั้น

ร่องรอยแห่งเดชานุภาพของอัลลอฮ์

หากจะมีสิ่งใดที่ข้าพเจ้าประหลาดใจ ก็คือคนเหล่านั้นที่เห็นร่องรอยแห่งเดชานุภาพของอัลลอฮ์ในทุกสิ่งและในตัวพวกเขาเอง แต่กลับไม่ศรัทธาต่อพระองค์และไม่เข้าใจสิ่งที่มาจากพระองค์ แท้จริงความเข้าใจต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งคือแก่นแท้ของการมีอีมานต่อพระองค์ ข้าพเจ้าเคยอ่านถ้อยคำนี้ในตำราต่าง ๆ และรู้สึกว่ามันคลุมเครือ จนกระทั่งอัลลอฮ์ทรงเปิดประตูบานหนึ่งแห่งความเข้าใจนี้ให้แก่หัวใจของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจึงได้รู้ความจริงว่ามันยังไม่ใช่อีมาน แต่เป็นปฐมบทของการรู้จักพระองค์และเป็นจุดเริ่มต้นของหนทางแห่งการเข้าถึง

وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ ٱللَّهُ بِبَدْرٍ

وَيَوْمَ حُنَيْنٍ ۙ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ

ข้าพเจ้าเคยมั่นใจอย่างเต็มที่ว่าลูกศิษย์เก่งเรื่องหลักไวยากรณ์ แต่สงสัยในความสามารถด้านการเรียงความของพวกเขา เพราะข้าพเจ้าเหน็ดเหนื่อยกับพวกเขาอย่างมากในการอธิบายหลักไวยากรณ์และฝึกการนำไปใช้ และข้าพเจ้าก็พึ่งพาความพยายามนี้ แต่ผลที่ออกมากลับเป็นว่าพวกเขาทำได้ดีในสิ่งที่ข้าพเจ้ากังวล และบกพร่องในสิ่งที่ข้าพเจ้าพึ่งพา ข้าพเจ้าจึงนึกถึงดำรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า «และโดยแน่นอน อัลลอฮ์ได้ทรงช่วยเหลือพวกเจ้าแล้วที่บัดรฺ» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:123) และ «และในวันหุนัยน์ ขณะที่จำนวนอันมากมายของพวกเจ้าทำให้พวกเจ้าหลงภูมิใจ» (ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:25)

กติกาสัญญาอาหรับ

หนังสือพิมพ์ "อัฎ-ฎิยาอ์" ฉบับลงวันที่ 22 มุหัรร็อม 1350 ได้ลงข่าวดังต่อไปนี้: ได้มีการก่อตั้งสมาคมขึ้นในสหรัฐอเมริกา โดยมีเป้าหมายเพื่อเผยแพร่แนวคิดเรื่องเอกภาพของชาวอาหรับและเรียกร้องเอกราชให้แก่พวกเขา หนึ่งในการดำเนินงานของสมาคมคือคำสาบานต่อไปนี้ ซึ่งชาวอาหรับทุกคนจะต้องกล่าว:

"ในนามของชาวอาหรับเราจะมีชีวิตอยู่ และในนามของชาวอาหรับเราจะตาย ข้าพเจ้าขอสาบานต่อพระเจ้าของข้าพเจ้า ต่อเกียรติของข้าพเจ้า และต่อแผ่นดินของบรรพบุรุษของข้าพเจ้า ว่าข้าพเจ้าจะทำงานเพื่อเอกภาพอาหรับ และจะมุ่งมั่นเพื่อเอกราชของชาวอาหรับด้วยทุกวิถีทางและทุกวิธีการ ไม่ว่าจะมีลักษณะเช่นใดก็ตาม ตราบใดที่มันนำไปสู่เป้าหมายอันสูงสุด ข้าพเจ้าจะไม่ยอมรับโดยเด็ดขาดซึ่งการแบ่งแยกดินแดนที่ฝ่ายพันธมิตรได้กระทำต่อแผ่นดินอาหรับ ไม่ยอมรับอาณัติใด ๆ หรือคำสัญญาใด ๆ เช่นคำประกาศบัลโฟร์ และไม่ยอมรับทางออกใด ๆ ที่ไม่สอดคล้องกับความปรารถนาของชาวอาหรับ ยิ่งไปกว่านั้น ข้าพเจ้าถือว่าดินแดนอาหรับทั้งหมดเป็นร่างกายเดียวที่ไม่อาจแบ่งแยกได้ และข้าพเจ้ายอมรับว่าการมีอยู่ของกลุ่มคนแปลกปลอมและผู้อพยพต่างชาติในดินแดนอาหรับนั้นเป็นสิ่งผิดธรรมชาติ อยุติธรรม เป็นการแย่งชิงสิทธิของข้าพเจ้าและสิทธิของประชาชาติของข้าพเจ้า และเป็นการปล้นเสรีภาพของข้าพเจ้าและเสรีภาพของบ้านเมืองของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าขอให้คำมั่นว่าจะชำระแผ่นดินให้พ้นจากลัทธิล่าอาณานิคม การยึดครอง หรืออาณัติของต่างชาติทุกรูปแบบ และจะทลายอุปสรรคทุกอย่างที่ขวางทางเป้าหมายส่วนรวม และจะไม่ปล่อยให้เป้าหมายส่วนตัวหรือเป้าหมายระดับภูมิภาคใด ๆ มาขวางทางเอกภาพอาหรับ และอัลลอฮ์ทรงเป็นพยาน ลงนาม: อัศวินแห่งเอกภาพอาหรับ"

นอกจากนี้พวกเขายังได้กำหนดให้วันที่ 17 มิถุนายน ซึ่งเป็นวันที่ทางการอังกฤษประหารชีวิตบรรดาชะฮีดแห่งปาเลสไตน์ เป็นวันเริ่มต้นปฏิบัติตามกติกาสัญญานี้

ข้อคิดคำนึง

วันนี้... และ... จากอัล-มะห์มูดิยะฮ์ได้มาหาข้าพเจ้า และเราได้พูดคุยกันมากมายเกี่ยวกับสมาคมอิควานุลมุสลิมีน ข้าพเจ้าอยากจะเขียนถึงเรื่องนี้ แต่หน้ากระดาษนี้ไม่มีพื้นที่พอ ข้าพเจ้าจึงขอมอบหมายเรื่องนี้ไว้แด่อัลลอฮ์ และขอวิงวอนต่ออัลลอฮ์ให้พระองค์ทรงทำให้หนทางที่ข้าพเจ้าจะเดินไปนั้นแจ่มชัดแก่ข้าพเจ้า

อย่างไรก็ตาม สรุปความคิดของข้าพเจ้าก็คือ สาขาทั้งสองของสมาคมอิควานุลมุสลิมีนที่อัล-มะห์มูดิยะฮ์และชุบรอคีตจะไม่ก่อประโยชน์มากนัก เพราะทั้งสองสาขาก่อตั้งขึ้นโดยไม่ได้ใช้วิธีการของข้าพเจ้า และในการสร้างงานดะอ์วะฮ์นั้นไม่เป็นประโยชน์...

…เว้นแต่สิ่งที่ข้าพเจ้าได้สร้างขึ้นด้วยตนเองและด้วยความพยายามของพี่น้องที่แท้จริง ผู้ซึ่งเห็นว่าข้าพเจ้ามีส่วนร่วมกับพวกเขาในการขัดเกลาและการสั่งสอน ซึ่งมีอยู่เพียงไม่กี่คน และสาขาอิสมาอีลิยะฮ์เองก็จะมีการปรับเปลี่ยนแก้ไขอีกหลายประการ แต่ก็จะดำเนินไปอย่างเป็นประโยชน์ อินชาอัลลอฮ์

ส่วน […] นั้น เป็นผู้นำที่มีพรสวรรค์ แต่เขากลับนำความเป็นผู้นำและพรสวรรค์เหล่านี้ไปใช้กับเรื่องไร้สาระ ใช้เวลาอย่างฟุ่มเฟือยโดยไม่เห็นคุณค่าของมัน หัวใจของเขาเต็มไปด้วยความเพ้อฝันที่ไม่มีความจริงรองรับ และมุ่งไปในทางที่ไม่ให้ผลอะไรนอกจากความเหนื่อยยาก ดังนั้นการพึ่งพาเขาจึงเป็นการเสี่ยงอย่างไร้ผล

และพี่น้องเชค […] ก็มีวิธีการเฉพาะตัวของเขาเอง เขามองข้าพเจ้าในฐานะพี่น้องที่เป็นเพื่อนร่วมงาน จึงรับฟังความคิดเห็นของข้าพเจ้าเพียงเล็กน้อยเท่านั้น และด้วยเหตุนี้ การทำให้ความคิดเป็นหนึ่งเดียวกันจึงเป็นเรื่องยากลำบาก ดังนั้นการพึ่งพาเขาก็เป็นการเสี่ยงเช่นกัน

حَسْبُكَ اللَّهُ وَمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ﴿٦٤﴾

…ตัวของท่านเถิด ท่านเอ๋ย และจงระวังผู้คนทั้งหลาย (จงยึดมั่นต่อ) พระผู้อภิบาลของท่านและตัวของท่านเอง และอัลลอฮ์ทรงเพียงพอแล้วสำหรับท่านและบรรดาผู้ศรัทธาที่ปฏิบัติตามท่าน

เป็นเรื่องน่าขันที่พี่น้องผู้มาเยือนจากอัล-มะห์มูดียะฮ์ได้เห็นข้อเขียนนี้ในตอนนั้นเอง เขาจึงเขียนด้วยลายมือของเขาไว้ในหน้าตรงข้ามว่า "ขออัลลอฮ์ทรงอภัยให้แก่ท่าน โอ้พี่น้องผู้มีเกียรติ อัลลอฮ์ทรงรู้ดีว่าท่านคิดเกินเลยไปในการคาดคะเนของท่านครั้งนี้ สิ่งเดียวที่ข้าพเจ้าหวังคือขอให้วันเวลาเผยให้ท่านเห็นสิ่งที่ต่างไปจากที่ท่านคาดคิด

ข้าพเจ้ามิได้ยกย่องตนเองว่าบริสุทธิ์ อัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่ง แต่ท่านจะต้องหวนกลับมาสู่ความเห็นที่ถูกต้องเกี่ยวกับตัวข้าพเจ้าอย่างแน่นอน และจะได้รู้ว่าจิตวิญญาณที่ข้าพเจ้าแบกไว้ในอกนี้เป็นจิตวิญญาณที่อัลลอฮ์ทรงรู้ด้วยความรู้อันมีมาก่อนและเป็นนิรันดร์ของพระองค์ว่า มันลุกโชนด้วยความหวงแหน และแตกสลายด้วยความเสียใจและความโศกเศร้าต่อสิ่งที่ประสบแก่อิสลามและชาวอิสลาม"

การแยกแยะ:

วันนี้มีนักเล่าเรื่อง (นักเทศน์เล่านิทาน) คนหนึ่ง […] มาถึงเมืองอิสมาอีลียะฮ์ เขาเชิญชวนผู้คนสู่ฏอรีเกาะฮ์ (สำนักศูฟี) และมีแนวคิดเฉพาะตัวที่ขัดแย้งกับความใฝ่ฝันทางอิสลามของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าได้อุทิศตนเพื่อการเผยแผ่ (ดะอ์วะฮ์) ที่ข้าพเจ้าเห็นว่าเป็นหนทางที่ดีที่สุดในการปฏิรูปอิสลาม แต่คนจำพวกนี้ต้องการเบี่ยงเบนและปั้นแต่งมันให้เป็นไปตามรูปแบบการเผยแผ่ของพวกเขา ซึ่งนั่นเป็นสิ่งที่ข้าพเจ้าไม่ต้องการ บัดนี้ถึงเวลาแล้วที่ข้าพเจ้าจะปลีกตัวออกห่างจากการเรียกร้องอันคลุมเครือทั้งหลายเหล่านี้ และเปิดเผยเป้าหมายของการปฏิรูปอิสลาม ซึ่งสรุปได้ว่าคือการกลับไปสู่คัมภีร์ของอัลลอฮ์และซุนนะฮ์ของเราะซูลของพระองค์ ﷺ การชำระสติปัญญาให้สะอาดจากเรื่องงมงายและความเพ้อฝันเหล่านี้ และการนำผู้คนกลับคืนสู่ทางนำแห่งอิสลามอันเที่ยงตรง

วิธีการ:

การเผยแผ่ไม่จำเป็นต้องดำเนินในนามของสมาคมอิควานุลมุสลิมีน เพราะเป้าหมายของเรามีเพียงการปรับปรุงจิตใจและขัดเกลาจิตวิญญาณเท่านั้น ดังนั้นให้การเผยแผ่เป็นการเชิญชวนสู่โรงเรียนอัล-อันศอร สถาบันหิรออ์ และสโมสรอัต-ตะอารุฟ (สโมสรเพื่อการทำความรู้จักกัน) แล้วหลังจากนั้นจึงก่อตั้งเป็นกลุ่มคณะต่าง ๆ ขึ้น

ความอ่อนแอของผู้ซื่อสัตย์ และความชั่วร้ายของผู้แข็งแรง

ในวันนี้ … และ … ได้พูดคุยกับข้าพเจ้าเรื่องระเบียบของคณะกรรมการบริหาร คนเหล่านี้ยังไม่เข้าใจดะอ์วะฮ์ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน และมีเพียงไม่กี่คนที่สามารถแบกรับภาระในการบริหารและดำเนินแนวทางอันกว้างขวางของมันได้ ข้าพเจ้าปรารถนาให้มีบุรุษที่เข้าใจและบริหารงานได้อยู่เคียงข้าง เพื่อข้าพเจ้าจะได้มอบงานนี้ให้แก่พวกเขา ได้พักผ่อนบ้างเล็กน้อยด้วยพวกเขา และวางใจในความสามารถของพวกเขาได้ แต่พวกเขาอยู่ที่ไหนเล่า? คนจำนวนมากไม่เข้าใจอะไรเกี่ยวกับคณะกรรมการบริหารเลย นอกจากคำว่า "การเป็นสมาชิก" พวกเขาแข่งขันกันเพื่อให้ได้มันมา และเพราะมันจึงเกิดความเป็นศัตรูและความเกลียดชังขึ้นในหมู่พวกเขา การเปลี่ยนแปลงที่กำลังจะมาถึงจะตามมาด้วยความวุ่นวายซึ่งเปรียบเสมือนภาพลวงตาที่ปรากฏขึ้น แล้วก็เลือนหายไปทันทีที่ไปถึงมัน โอ้อัลลอฮ์ หากพระองค์ทรงรู้ว่าเจตนานั้นดีและความตั้งใจนั้นบริสุทธิ์ ขอพระองค์ทรงประทานความสำเร็จ แต่หากเป็นอย่างอื่น ขอพระองค์ทรงนำพวกเราไปสู่หนทางของบรรดาบ่าวผู้มีใจบริสุทธิ์ของพระองค์ด้วยเถิด อามีน

ภาคที่สอง

ดะอ์วะฮ์ในกรุงไคโร

ซอยนาฟิอ์ เลขที่ 42

ข้าพเจ้าย้ายไปยังกรุงไคโร และคณะกรรมการบริหารของอัล-อิควานที่อิสมาอีลียะฮ์ได้ประชุมกัน แล้วมีมติให้ถือว่ากรุงไคโรเป็น "ศูนย์กลางใหญ่ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน" และเนื่องจากในเวลานั้นกลุ่มยังไม่มีสถานที่ที่เหมาะสมเป็นของตนเอง พี่น้องอิควานในกรุงไคโรจึงมีมติให้ใช้บ้านที่ข้าพเจ้าพักอาศัยอยู่ ซึ่งชั้นแรกของบ้านว่างอยู่ เป็นที่ทำการของกลุ่ม คือ ซอยนาฟิอ์ เลขที่ 42 ซึ่งแยกออกมาจากซอยอับดุลลอฮ์ เบย์ อันเป็นซอยหนึ่งในบรรดาซอยของถนนอัส-สุรูญิยะฮ์

ปฏิกิริยาที่อิสมาอีลียะฮ์

การย้ายครั้งนี้เป็นเรื่องที่ทำให้ชาวอิสมาอีลียะฮ์ประหลาดใจ คณะผู้แทนกลุ่มใหญ่จากชาวเมืองจึงเดินทางมาพบรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งในเวลานั้นคือ ฮิลมี ปาชา อีซา และร้องขอให้เขายกเลิกคำสั่งย้าย และคณะผู้แทนนี้ยังได้ไปเยี่ยม

เช่นเดียวกันนั้น คณะผู้แทนยังได้ไปยังโรงเรียนอับบาส พบกับผู้อำนวยการโรงเรียน (ฮะซะนัยน์ เบย์ เราะอ์ฟัต เราะหิมะฮุลลอฮ์) และพูดคุยกับเขาว่าอย่ายืนกรานให้ข้าพเจ้าอยู่ที่ไคโร ทันทีที่ข้าพเจ้าทราบเรื่องนี้ ข้าพเจ้าก็วิงวอนขอให้พวกเขาล้มเลิกความคิดนั้น และได้ส่งโทรเลขไปยังกระทรวงศึกษาธิการว่าข้าพเจ้าประสงค์จะอยู่ที่ไคโรต่อไป และการย้ายครั้งนี้เกิดขึ้นตามคำร้องขอของข้าพเจ้าเองและเพื่อประโยชน์ของข้าพเจ้า

แต่ผู้สื่อข่าวของหนังสือพิมพ์ได้ยินท่านรัฐมนตรีขณะให้สัญญากับคณะผู้แทนจากอิสมาอีลียะฮ์ว่าจะยกเลิกคำสั่งย้าย หนังสือพิมพ์ฉบับเช้าจึงลงข่าวนี้ ประจวบกับที่ข้าพเจ้าเดินทางไปอิสมาอีลียะฮ์เพื่อรับครอบครัวมาพอดี ชาวเมืองจึงคิดว่าข่าวนั้นเป็นความจริง ผู้คนพากันหลั่งไหลมายังสำนักงานของอิควานเพื่อแสดงความยินดีที่ข้าพเจ้ากลับมา ข้าพเจ้าได้แต่ยิ้มและบอกความจริงแก่พวกเขา

ต่อมาผู้อำนวยการโรงเรียนอับบาสได้แสดงจดหมายฉบับหนึ่งที่ส่งถึงเขาให้คณะผู้แทนจากอิสมาอีลียะฮ์ดู จดหมายนั้นลงนามโดยพี่น้องผู้แยกตัวออกจากดะอ์วะฮ์ และมีเนื้อหาใส่ร้ายและด่าทอ พวกเขาเจ็บช้ำใจกับเรื่องนี้และนำข่าวไปบอกต่อในเมือง ข้าพเจ้าเพิ่งออกจากเมืองไปได้ไม่นาน ชาวเมืองที่มีใจร้อนรนกลุ่มหนึ่งก็ดักรอเขาระหว่างทาง แล้วรุมทุบตีเขาด้วยไม้และมืออย่างหนักจนเขาเดินและลุกขึ้นไม่ไหว เขาจึงไปแจ้งความกล่าวหาพี่น้องอิควานบางคน และยืนกรานจะกล่าวหาข้าพเจ้าร่วมด้วยในฐานะผู้ยุยงให้ทำร้ายเขา โดยอ้างว่าข้าพเจ้าอยู่ในเมืองในขณะนั้น ศาลได้นัดพิจารณาคดีครั้งแรกและตามมาด้วยอีกหลายครั้ง คดีนี้กลับเปิดโอกาสให้ข้าพเจ้าได้ไปเยือนอิสมาอีลียะฮ์หลายครา แล้วในที่สุดก็จบลงด้วยการยกฟ้องทั้งในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์

การเริ่มต้นกิจกรรมของอิควานในไคโร คือช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง

สำนักงานของอิควานุลมุสลิมีน

ในช่วงเวลานี้ซึ่งกินเวลาเจ็ดปีของชีวิตแห่งดะอ์วะฮ์และผู้เผยแผ่ดะอ์วะฮ์ สำนักงานใหญ่ได้ย้ายไปอยู่ในอาคารหลายแห่ง ตั้งแต่ซอยนาฟิอ์ เลขที่ 24 ไปยังอาคารที่ซูกอัสสิลาห์ ไปยังซอยอัชชะมาชิรญี เลขที่ 5 ไปยังถนนอันนาศิรียะฮ์ เลขที่ 13 ไปยังอัลอะตะบะฮ์ อัลเคาะฎรออ์ อาคารเอากอฟ เลขที่ 5 และสุดท้ายย้ายไปยังอาคารที่ถนนอะห์มัด เบย์ อุมัร เลขที่ 13 เช่นกัน ซึ่งปัจจุบันเป็นสำนักงานของหนังสือพิมพ์อิควานุลมุสลิมีน

ประเภทกิจกรรมของอัล-อิควานในช่วงเวลานี้

กิจกรรมของดะอ์วะฮ์ในช่วงเวลานี้ครอบคลุมประเภทต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

1. การบรรยายและการสอนในสำนักงานและมัสยิดต่าง ๆ และการก่อตั้ง "ดัรส์วันอังคาร" (การสอนประจำวันอังคาร)
2. การจัดพิมพ์ "ริสาละฮ์ อัล-มุรชิด อัล-อาม" (สาส์นของผู้นำทั่วไป) ซึ่งออกเพียงสองฉบับ จากนั้นจึงจัดพิมพ์นิตยสารรายสัปดาห์ "อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน" ทั้งชุดแรกและชุดที่สอง และในระหว่างนั้นยังจัดพิมพ์นิตยสาร "อัน-นะซีร" เป็นเวลาสองปีนับตั้งแต่เริ่มก่อตั้ง
3. การจัดพิมพ์สาส์นและใบปลิวจำนวนหนึ่ง
4. การจัดตั้งสาขาในกรุงไคโร การเพิ่มจำนวนสาขาในหัวเมือง และการขยายสาขาไปยังต่างประเทศ
5. การจัดระเบียบหน่วยลูกเสือและหน่วยกีฬา
6. การเน้นงานดะอ์วะฮ์ในมหาวิทยาลัยและโรงเรียน การจัดตั้งแผนกนักศึกษา และการใช้ประโยชน์จากความพยายามของอัล-อัซฮัรอันทรงเกียรติ ทั้งจากบรรดาอุละมาอ์และนักศึกษาของที่นั่น
7. การจัดประชุมใหญ่ประจำวาระของอัล-อิควานหลายครั้งในกรุงไคโรและหัวเมือง
8. การมีส่วนร่วมในการฟื้นฟูงานเฉลิมฉลองของอิสลามและการรำลึกถึงเหตุการณ์อันรุ่งโรจน์ ทั้งในกรุงไคโรและในหัวเมืองเช่นกัน
9. การมีส่วนร่วมในการสนับสนุนประเด็นของอิสลามและประเด็นของชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเด็นปาเลสไตน์
10. การกล่าวถึงด้านการปฏิรูปทางการเมืองและสังคม ด้วยการแถลง อธิบาย และชี้แนะ รวมทั้งการเขียนบันทึกข้อเสนอ บทความ และสาส์นในเรื่องนี้
11. การมีส่วนร่วมในขบวนการอิสลามต่าง ๆ เช่น ขบวนการต่อต้านการเผยแผ่ศาสนาของมิชชันนารี และขบวนการส่งเสริมการศึกษาศาสนา
12. การวิพากษ์โจมตีรัฐบาลที่บกพร่องในด้านอิสลาม การวิพากษ์โจมตีระบบพรรคการเมือง และการเรียกร้องอย่างชัดแจ้งสู่แนวทางของอิสลาม ตลอดจนการจัดตั้งคณะกรรมการเพื่อศึกษาเชิงวิชาการในด้านต่าง ๆ เหล่านี้

ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงแต่ละด้านเหล่านี้โดยสังเขป ซึ่งเกือบทั้งหมดมีความต่อเนื่องกันและได้ถูกบันทึกไว้พร้อมวันที่ในนิตยสาร "อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน" ปีที่หนึ่งและปีที่สอง และคงไม่เป็นไรหากข้าพเจ้าจะบันทึกไว้ ณ ที่นี้ถึงขั้นตอนบางส่วนที่ข้าพเจ้าพบว่าได้จดไว้ในเศษกระดาษ เพื่อเป็นที่ระลึกและเพื่อเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์

บนหนทางแห่งการฟื้นฟู

เสาหลักของการฟื้นฟูต้องเป็น "การอบรมบ่มเพาะ" (อัต-ตัรบิยะฮ์) อันดับแรก ประชาชาติต้องได้รับการอบรมให้เข้าใจสิทธิของตนอย่างถ่องแท้ เรียนรู้วิธีการที่จะได้มาซึ่งสิทธิเหล่านั้น ได้รับการอบรมให้ศรัทธาในสิทธิเหล่านั้น และให้ความศรัทธานี้ฝังลึกในจิตใจอย่างแข็งแกร่ง หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ศึกษาแนวทางการฟื้นฟูของเราทั้งในภาคทฤษฎี ภาคปฏิบัติ และภาคจิตวิญญาณ

สิ่งนี้ต้องใช้เวลายาวนาน เพราะเป็นหลักสูตรที่สอนแก่ทั้งประชาชาติ ประชาชาติจึงจำเป็นต้องยึดมั่นในความอดทน ความสุขุมไม่รีบร้อน และการต่อสู้อันยาวนาน ประชาชาติใดที่พยายามก้าวข้ามกำแพงของกฎธรรมชาติ ส่วนที่ได้รับก็มีเพียงความผิดหวัง

ด้วยเหตุนี้ ประเทศที่ปรารถนาการฟื้นฟูจะต้องถูกเตรียมให้เป็นดั่งโรงเรียน นักเรียนคือพลเมืองทุกคน ครูคือผู้นำและผู้ช่วยของพวกเขา และวิชาที่เรียนคือสิทธิและหน้าที่สาธารณะ หรือก็คือเป้าหมายและวิธีการ และด้วยเหตุนี้เช่นกัน จึงต้องจัดระเบียบสองเรื่องสำคัญ ได้แก่ หลักสูตรและภาวะผู้นำ

สำหรับหลักสูตร เนื้อหาต้องมีน้อยเท่าที่จะทำได้ เน้นภาคปฏิบัติล้วน ๆ และมีผลลัพธ์ที่จับต้องได้ แม้จะน้อยเพียงใดก็ตาม ส่วนภาวะผู้นำนั้น ต้องผ่านการคัดเลือกและการวิพากษ์ตรวจสอบ เมื่อถึงระดับที่ไว้วางใจได้แล้ว ก็ให้เชื่อฟังและสนับสนุนช่วยเหลือ ผู้นำต้องเป็นผู้ที่ได้รับการอบรมบ่มเพาะมาเพื่อเป็นผู้นำโดยเฉพาะ มิใช่ผู้นำที่เกิดขึ้นเพียงเพราะความจำเป็นและถูกเหตุการณ์ผลักดันขึ้นมาเท่านั้น หรือเป็นผู้นำเพียงเพราะไม่มีผู้นำคนอื่น

บนรากฐานเหล่านี้เองที่มุศเฏาะฟา กามิล และฟะรีด และก่อนหน้าทั้งสองคือญะมาลุดดีนและชัยค์มุหัมมัด อับดุฮ์ ได้วางรากฐานการฟื้นฟูของอียิปต์ หากการฟื้นฟูนั้นดำเนินไปตามเส้นทางนี้โดยไม่เบี่ยงเบน ก็คงบรรลุเป้าหมายที่ปรารถนา หรืออย่างน้อยที่สุดก็คงก้าวหน้าไม่ถอยหลัง ได้กำไรไม่ขาดทุน

ทว่าเหล่าผู้นำที่สถานการณ์สร้างขึ้นต้องการเร่งเก็บเกี่ยวผลลัพธ์ก่อนจะเตรียมวิธีการ ความไร้ประสบการณ์ในการนำประชาชนและในเล่ห์กลทางการเมืองได้หลอกลวงพวกเขา พวกเขาจึงคิดว่าภาพลวงตาเป็นน้ำและวิ่งไล่ตามมัน ครั้นไปถึงก็ไม่พบสิ่งใดเลย หลังจากได้ทุ่มเทแรงกาย สละเวลา และใช้เสบียงจนหมดสิ้น พวกเขาจึงจำต้องย้อนกลับไปยังจุดเริ่มต้น ต้องถอยหลังและขาดทุนโดยไม่ได้กำไรใด ๆ

เมื่อประชาชาติได้พิจารณาข้อเท็จจริงเหล่านี้อย่างแจ่มแจ้ง พอแล้วกับบทเรียนจากประสบการณ์ในอดีต หวนกลับสู่การฟื้นฟูที่ถูกต้อง ใส่ใจในสิ่งที่เป็นสาระและข้อเท็จจริง ดูแคลนความเพ้อฝัน และเตรียมความอดทน…

…อย่างยาวนานเพื่อการต่อสู้และการดิ้นรน แน่นอนว่าประชาชาตินั้นย่อมได้รับชัยชนะ อินชาอัลลอฮ์ ตะอาลา แต่หากยังคงยึดติดอยู่กับความเพ้อฝัน จมดิ่งอยู่ในทะเลแห่งตัณหาและอารมณ์ใฝ่ต่ำ และหลับใหลอยู่กับความเกียจคร้านและความเฉื่อยชา ก็จะสูญเสียสิ่งที่ยังหลงเหลืออยู่ ไม่ว่าจะเป็นพลังอันน้อยนิด ความหวงแหนในเกียรติ หรือทรัพย์สิน ไปทีละอย่าง และอุปมาของประชาชาตินั้นก็จะเป็นดั่งคำกล่าวของผู้ที่กล่าวว่า

ข้าขายทั้งบ้านและลาของข้าไปพร้อมกัน แล้วนั่งลงโดยไม่มีสิ่งใดอยู่ใต้ข้าและไม่มีสิ่งใดอยู่เหนือข้า

แล้วประชาชาติอันเป็นที่รักของเราจะเลือกเดินทางสายใด เราหวังว่าจะเลือกเดินบนเส้นทางที่นำไปสู่เป้าหมาย และเพื่อทำให้ผู้คนเข้าใจความจริงข้อนี้ สมาคมอัลอิควาน อัลมุสลิมูนจึงได้ถูกก่อตั้งขึ้น

ในหนทางแห่งการฟื้นฟู

ไม่มีการฟื้นฟูใดสำหรับประชาชาติหากปราศจากคุณธรรมจริยธรรม หากประชาชาติสามารถซึมซับจิตวิญญาณแห่งการญิฮาด การเสียสละ และการควบคุมความเหิมเกริมของจิตใจและตัณหาได้ ก็ย่อมจะประสบความสำเร็จได้ หมายความว่า หากประชาชาติสามารถปลดปล่อยตนเองจากพันธนาการแห่งความต้องการของจิตใจและความฟุ้งเฟ้อของชีวิตได้ ก็ย่อมสามารถปลดปล่อยตนเองจากทุกสิ่งได้ ดังนั้น จงให้การปฏิรูปคุณธรรมจริยธรรมของประชาชาติเป็นศิลามุมเอก (รากฐานสำคัญ)

แท้จริง ขนบธรรมเนียมและรูปแบบการดำเนินชีวิตที่ไม่ใช่อิสลามได้ครอบงำเราจนกระทั่งผู้ปฏิรูปต้องการพลังแห่งเจตนารมณ์ ความตื่นตัว และการแสวงหารูปแบบแห่งอิสลามท่ามกลางกระแสน้ำเชี่ยวกรากของรูปแบบเหล่านั้นอย่างที่สุด

แต่จงระวังอย่าได้เข้มงวดกับคนทั่วไป ทว่าให้เขาเข้มงวดกับตัวเอง แล้วจึงเข้มงวดกับบรรดาผู้ติดตามที่เข้าใจเป้าหมายของเขา จากนั้นก็ปล่อยให้ผู้คนเลียนแบบพวกเขาผ่านการคลุกคลีใกล้ชิด มิใช่ด้วยการสั่งการและความเข้มงวด

แท้จริง การฟื้นฟูของเรายังคงคลุมเครือ ไม่มีวิธีการ ไม่มีเป้าหมาย ไม่มีแนวทาง และไม่มีแผนงานใด ๆ

จงถามผู้นำทางการเมืองคนใดก็ได้ ไม่ว่าจะเป็นหัวหน้าพรรควัฟด์ หัวหน้าพรรคอัลอะห์รอร หัวหน้าพรรคประชาชน (หิซบุชชะอ์บ) หรือหัวหน้าพรรคสหภาพ (หิซบุลอิตติหาด) ถึงแนวทางที่เขาได้เตรียมไว้เพื่อฟื้นฟูประชาชาติและนำพาประชาชาติไปสู่การบรรลุเป้าหมายของตน

ไม่มีอะไรเลยแม้แต่น้อย:

ทั้งหมดที่มีก็คือการแย่งชิงอำนาจการปกครอง การโต้เถียงกันด้วยถ้อยคำ การใส่ร้ายป้ายสี การประจบประแจงศัตรู และการรอคอยเศษอาหารที่ศัตรูโยนให้จากโต๊ะอาหารของมัน โดยที่อียิปต์และชาวอียิปต์ต้องเป็นผู้แบกรับความเสียหาย

จงกล่าวเช่นเดียวกันนี้ทุกประการเกี่ยวกับบรรดาผู้นำนักปฏิรูปทางศาสนา

จงถามสมาคมอิสลามต่าง ๆ ถึงแผนงานของพวกเขาดูเถิด คำตอบก็คือไม่มีอะไรเช่นกัน

ดูเหมือนว่าการฟื้นฟูในยุคแรกเริ่มนั้นดีกว่าและมีแนวทางที่เที่ยงตรงกว่า

มุศฏอฟา กามิล และคณะของเขาต้องการเตรียมประชาชาติให้พร้อมสำหรับการต่อสู้อันยาวนาน ซึ่งจิตใจและคุณธรรมของประชาชาติจะได้รับการปลดปล่อยให้เป็นอิสระ จนไม่มีวันอ่อนข้อยอมจำนน และรู้เท่าทันเล่ห์กลและแผนร้าย จนไม่ตกลงสู่หุบเหวแห่งความพินาศ มุศฏอฟาได้เรียกร้องให้จัดตั้งกระทรวงศึกษาธิการแห่งชาติ ญาวีชได้วางโครงการโรงเรียนภาคค่ำเพื่อการอบรมบ่มนิสัยสำหรับกรรมกรและประชาชนชนชั้นต่าง ๆ ส่วนอับดุรเราะห์มาน อัร-รอฟิอีย์ ได้อุทิศตนเขียนหนังสือว่าด้วยสิทธิของประชาชาติ ซึ่งในจำนวนนั้นคือหนังสือของเขาที่ข้าพเจ้าเคยเห็นแต่ไม่รู้จักชื่อ ทั้งหมดนี้เป็นสายโซ่ที่จัดระเบียบไว้อย่างดี มีห่วงที่ต่อเนื่องกัน ปลายทั้งสองข้างมาบรรจบกันที่สนามเดียวกัน แต่บัดนี้ได้เกิดผู้นำหน้าใหม่ไร้ประสบการณ์ ซึ่งไม่ได้ผ่านการขัดเกลาด้วยประสบการณ์อย่างผู้นำรุ่นก่อน พวกเขาจึงพอใจเพียงแค่ได้กลับมาโดยสวัสดิภาพแทนที่จะได้ทรัพย์สงคราม

ส่วนญะมาลุดดีน มุฮัมมัด อับดุฮ์ และอัล-กะวากิบีย์ ได้นำพาผู้คนทั้งในด้านศาสนาและคุณธรรมไปสู่ทิศทางที่ให้ผล นั่นคือการแก้ไขอะกีดะฮ์ให้ถูกต้องและการปรับความคิดให้เที่ยงตรง ในส่วนของสมาคมอิสลามของเรา บัดนี้จำเป็นต้องมีการแบ่งงานสาขาต่าง ๆ ของการฟื้นฟูอย่างประสานสอดคล้องกัน

จดหมายและสิ่งพิมพ์เผยแพร่

สิ่งแรกในบรรดาจดหมายเหล่านี้โดยธรรมชาติก็คือ "ธรรมนูญของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน" และระเบียบข้อบังคับภายใน ต่อมาได้ออก "จดหมายมุรชิด" ซึ่งตีพิมพ์ออกมาเพียงสองฉบับเท่านั้น ฉบับแรกลงวันที่ 5 เราะมะฎอน ฮ.ศ. 1349 โดยประมาณ ตรงกับวันที่ 2 มกราคม ค.ศ. 1931 และฉบับที่สองลงวันที่ 20 ชะอ์บาน ฮ.ศ. 1349 ตรงกับวันที่ 19 ธันวาคม ค.ศ. 1932 ซึ่งในตอนต้นของฉบับนั้นมีข้อชี้แนะนี้ อันเป็นส่วนหนึ่งจากหลักการของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน:

1. ความถูกต้องของอะกีดะฮ์ และความอุตสาหะในการภักดีต่ออัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา ตามอัลกุรอานและซุนนะฮ์

1. ความรักเพื่ออัลลอฮ์ และการยึดมั่นในเอกภาพของอิสลาม
2. การขัดเกลาตนด้วยมารยาทของอิสลามอันเที่ยงตรง
3. การอบรมขัดเกลาจิตใจและยกระดับจิตใจสู่การรู้จักอัลลอฮ์ ตะอาลา และการให้ความสำคัญแก่อาคิเราะฮ์เหนือดุนยา
4. การยืนหยัดมั่นคงในหลักการและการรักษาสัญญา พร้อมกับมีความเชื่อมั่นว่าหลักการที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดคือ "ศาสนา"
5. การทุ่มเทเผยแผ่ดะอ์วะฮ์อิสลามในหมู่ประชาชาติทุกชนชั้น เพื่อแสวงหาความพึงพอพระทัยของอัลลอฮ์
6. การรักสัจธรรมและความดีงามยิ่งกว่าสิ่งใดในโลกนี้

หลังจากนั้นก็มีสาส์นและเอกสารเผยแพร่ในเรื่องนี้ออกมาอย่างต่อเนื่อง บางส่วนกล่าวถึงงานด้านสังคมของอัล-อิควาน บางส่วนอธิบายเป้าหมายของดะอ์วะฮ์ของพวกเขา และบางส่วนเป็นการเรียกร้องให้รัฐบาลต่าง ๆ นำคำสอนของอิสลามมาปฏิบัติ สาส์นเหล่านี้ที่ยังคงอยู่ในมือของอัล-อิควานจนถึงบัดนี้ ได้แก่ "สู่แสงสว่าง" "ดะอ์วะฮ์ของเรา" "เราเชิญชวนผู้คนไปสู่สิ่งใด" "อัล-มะอ์ษูรอต" "ถึงคนหนุ่มสาว" "ปาฐกถาวันอังคาร" "สาส์นว่าด้วยญิฮาด" ซึ่งฉบับพิมพ์หมดไปแล้วและยังไม่ได้ตีพิมพ์ซ้ำจนถึงบัดนี้ และ "อัล-มันฮัจญ์"

นิตยสารรายสัปดาห์ของอัล-อิควาน

อัล-อิควานเห็นว่าสาส์นต่าง ๆ ของผู้นำทั่วไป (อัล-มุรชิด อัล-อาม) ยังไม่เพียงพอต่อการเผยแผ่ดะอ์วะฮ์และการนำเสนอข่าวสารของดะอ์วะฮ์ไปถึงประชาชนทั่วไปอย่างที่ควรจะเป็น พวกเขาจึงมีมติให้จัดพิมพ์นิตยสารรายสัปดาห์ชื่อ "หนังสือพิมพ์อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน" โดยตั้งความหวังว่าวันหนึ่งจะได้เป็นหนังสือพิมพ์รายวัน

เมื่อพยายามจะดำเนินการตามมตินี้ ปรากฏว่าในคลังของอัล-อิควานที่ไคโรไม่มีเงินทุนอยู่เลย แต่ในเมื่อเป็นมติแล้วก็จำเป็นต้องดำเนินการ แล้วพวกเขาจะทำอย่างไร? นี่คือพี่น้องของเรา ชัยค์ริฎวาน มุหัมมัด ริฎวาน ซึ่งในกระเป๋าของเขามีเงินอยู่สองญุนัยฮ์ (ปอนด์อียิปต์) เต็ม ๆ ถ้าเช่นนั้นก็ขอให้เราจัดสรรเงินสองญุนัยฮ์นี้ไว้ และให้มันเป็นทุนตั้งต้นของนิตยสารฉบับนี้ แล้วก็เป็นไปเช่นนั้น

ข้าพเจ้าถือเงินสองญุนัยฮ์นั้นไปยังร้านหนังสืออัส-สะละฟียะฮ์อย่างเรียบง่ายและด้วยอีมาน ร้านนั้นตั้งอยู่ที่บาบุลค็อลก์ ด้านหลังศาลอุทธรณ์ ที่นั่นข้าพเจ้าได้ตกลงกับท่านสัยยิดมุฮิบบุดดีน อัล-เคาะฏีบ ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่ท่านในทุกสิ่ง ให้ท่านเป็นผู้อำนวยการนิตยสาร โดยให้จัดพิมพ์ที่โรงพิมพ์อัส-สะละฟียะฮ์ และให้เงินสองญุนัยฮ์นี้เป็นเงินงวดแรก ส่วนที่เหลือหลังจากนั้นก็มอบหมายไว้กับอัลลอฮ์ ชายผู้ศรัทธา นักต่อสู้ผู้เป็นที่รักผู้นี้ยิ้ม และตอบตกลงตามนั้น

…เขาเองก็ทำเช่นเดียวกันด้วยความเรียบง่ายและด้วยอีมาน ใบอนุญาตจึงได้รับการออก และเริ่มลงมือจัดพิมพ์ หนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ “อัลอิควาน อัลมุสลิมูน” ฉบับแรกจึงออกสู่สายตาผู้อ่านเมื่อ “วันพฤหัสบดีที่ 28 เดือนเศาะฟัร ปีฮิจเราะฮ์ศักราช 1352” ซึ่งตรงกับปลายเดือนพฤษภาคม ปี ค.ศ. 1933 ทั้งนี้เพราะวันที่ที่ปรากฏบนหัวหนังสือพิมพ์แต่ละฉบับนั้นระบุเพียงศักราชฮิจเราะฮ์เท่านั้น

บรรดาพี่น้องอิควานที่ฮาเราะฮ์นาฟิอ์ได้เตรียมพร้อมสำหรับการห่อปก การจัดจำหน่าย และการเผยแพร่ พวกเขาแบกหนังสือพิมพ์ด้วยตนเองในวันที่หนังสือพิมพ์ออกและในเช้าวันนั้น เพื่อนำไปแจกจ่ายตามมัสยิดและแก่ผู้คนด้วยมือของพวกเขาเอง ด้วยทุนเพียงเท่านี้ (คือเงินสองปอนด์ที่ยืมมา) ได้มีการก่อตั้งวารสารฉบับหนึ่งซึ่งดำรงอยู่ได้ถึงสี่ปีเต็ม โดยมีท่านอาจารย์ชัยค์ฏ็อนฏอวี เญาฮะรี -ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน- เป็นบรรณาธิการ และมีท่านซัยยิดมุฮิบบุดดีน อัลเคาะฏีบ เป็นผู้อำนวยการ ส่วนผู้ที่ทำงานในฝ่ายบริหารนี้คือบรรดาบุคคลแห่งดะอ์วะฮ์ ได้แก่ ท่านอาจารย์มุฮัมมัด อัสอัด อัลหะกีม เลขาธิการของอิควานในเวลานั้น ท่านอาจารย์อับดุรเราะห์มาน อัสสาอาตี รองเลขาธิการ ท่านอาจารย์หิลมี นูรุดดีน และคนอื่น ๆ

ต่อมาได้มีบุคคลหนึ่งซึ่งเชี่ยวชาญในการเรียบเรียงถ้อยคำและการหลอกลวงแทรกตัวเข้ามาในกองบรรณาธิการ ซึ่งเราขอสงวนไม่เอ่ยนามของเขาในตอนนี้ เขาต้องการใช้หนังสือพิมพ์รายสัปดาห์อันบริสุทธิ์ของอิควานนี้เป็นหนทางไปสู่จุดประสงค์ส่วนตัวของเขา แต่ดะอ์วะฮ์ซึ่งขจัดสิ่งสกปรกออกจากตัวเอง ดังที่เตาสูบของช่างตีเหล็กขจัดสนิมออกจากเหล็ก ได้ขับไล่และขจัดเขาออกไปอย่างไม่มีวันหวนกลับ ทว่าในการขจัดเขาออกไปนั้น ดะอ์วะฮ์ต้องสูญเสียใบอนุญาตของหนังสือพิมพ์ฉบับนี้ไปพร้อมกับเขาด้วย โดยมีเงื่อนไขว่าเขาจะต้องตั้งชื่อหนังสือพิมพ์นั้นเป็นชื่ออื่น เขาจึงเลือกชื่อหนึ่งให้แก่มัน ซึ่งอัลลอฮ์ทรงประสงค์ให้เป็นชื่อที่มีความหมายตรงกันข้ามกับความเป็นจริง เขาเรียกมันว่า “อัลคุลูด” (ความเป็นนิรันดร์) แต่อัลลอฮ์ทรงกำหนดให้มันต้องดับสูญ จึงออกมาได้เพียงฉบับเดียวหรือสองฉบับเท่านั้น แล้วเรื่องราวของมันก็จบสิ้นลง เช่นนี้แหละ ความเท็จย่อมไม่มีวันคงอยู่ และการอธรรมย่อมมีจุดจบที่เลวร้าย

วารสารอันนะซีร

หลังจากนั้น อิควานได้ขอใบอนุญาตอีกฉบับหนึ่งสำหรับวารสาร “อันนะซีร” ซึ่งเป็น “วารสารการเมืองรายสัปดาห์” ฉบับแรกออกเมื่อ “วันจันทร์ที่ 29 เดือนเราะบีอุลเอาวัล ปี 1357” ซึ่งตรงกับเดือนพฤษภาคม ปี ค.ศ. 1938 ในวารสารฉบับนี้ได้ปรากฏให้เห็นอย่างชัดเจนถึงแนวทางด้านชาตินิยมของอิควาน และการเริ่มต้นเข้าร่วมในการต่อสู้…

...ทางการเมือง ทั้งภายในและภายนอกประเทศ เนื่องจากการดะอ์วะฮ์ได้ดำเนินมาครบสิบปีแล้ว และเป็นการดีที่ข้าพเจ้าจะยกบทบรรณาธิการของฉบับแรกมาไว้ ณ ที่นี้ เพราะบทความนี้สะท้อนทิศทางของอิควานในขณะนั้นได้อย่างสมบูรณ์ที่สุด:

ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ผู้ทรงกรุณาปรานี ผู้ทรงเมตตาเสมอ

ก้าวย่างของเรามั่นคง

เขียนโดย ท่านผู้ทรงเกียรติ อาจารย์ของเรา ผู้นำสูงสุด (อัล-มุรชิด อัล-อาม) แห่งอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

มุ่งหน้าต่อไปเสมอ การดะอ์วะฮ์เฉพาะ ภายหลังการดะอ์วะฮ์ทั่วไป

พี่น้องทั้งหลาย จงเตรียมพร้อมเถิด

لَّا يَأْتِيهِ ٱلْبَـٰطِلُ مِنۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِۦ

นับแต่สิบปีก่อน การดะอ์วะฮ์ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนได้เริ่มต้นขึ้นด้วยความบริสุทธิ์ใจเพื่อพระพักตร์ของอัลลอฮ์ ดำเนินตามรอยของท่านเราะซูลผู้ยิ่งใหญ่ ﷺ ผู้เป็นนายแห่งบรรดาผู้นำ ผู้ได้รับทางนำมากที่สุดในหมู่อิมาม และผู้มีเกียรติที่สุดในบรรดาสิ่งถูกสร้างของอัลลอฮ์ ณ ที่อัลลอฮ์ การดะอ์วะฮ์นี้ยึดอัลกุรอานเป็นแนวทาง อ่านทบทวน ใคร่ครวญ ศึกษา และพินิจพิเคราะห์อัลกุรอาน เรียกร้องสู่อัลกุรอาน ทำงานเพื่ออัลกุรอาน ยอมรับการตัดสินของอัลกุรอาน และชี้ชวนให้ผู้ที่หลงลืมอัลกุรอาน ทั้งมุสลิมและมิใช่มุสลิม หันมาสนใจอัลกุรอาน เช่นนั้นแหละที่การดะอ์วะฮ์นี้เป็นมา และจะคงเป็นต่อไป คือเป็นการดะอ์วะฮ์ "แห่งอิสลาม แห่งมุฮัมมัด และแห่งอัลกุรอาน" ไม่รู้จักสีสันใดนอกจากอิสลาม ไม่ย้อมตนด้วยสีใดนอกจากสีของอัลลอฮ์ผู้ทรงเดชานุภาพ ผู้ทรงปรีชาญาณ ไม่สังกัดภายใต้การนำของผู้ใดนอกจากการนำของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ และไม่รู้จักแนวทางใดนอกจากคัมภีร์ของอัลลอฮ์ตะอาลา ซึ่ง «ความเท็จจะไม่มาถึงคัมภีร์นี้ ทั้งจากเบื้องหน้าและจากเบื้องหลัง» (ซูเราะฮ์ฟุศศิลัต 41:42)

อิสลามนั้นเป็นทั้งอิบาดะฮ์และการนำ เป็นทั้งศาสนาและรัฐ เป็นทั้งจิตวิญญาณและการกระทำ เป็นทั้งการละหมาดและการญิฮาด เป็นทั้งการเชื่อฟังและการปกครอง เป็นทั้งมุศหัฟและดาบ สิ่งหนึ่งสิ่งใดในคู่เหล่านี้ไม่อาจแยกออกจากอีกสิ่งหนึ่งได้ และ «แท้จริงอัลลอฮ์ทรงยับยั้ง (ผู้คน) ด้วยอำนาจการปกครอง ในสิ่งที่พระองค์มิได้ทรงยับยั้งด้วยอัลกุรอาน»

إن االله ليزع بالسلطان ما لا يزع بالقرآن

ในวันที่การดะอ์วะฮ์แห่งการฟื้นฟูนี้ถือกำเนิดขึ้น อียิปต์ไม่มีอำนาจในกิจการของตนเองเลยแม้แต่น้อย ผู้แย่งชิงเป็นผู้ปกครอง และนักล่าอาณานิคมใช้อำนาจบงการกิจการของประเทศตามอำเภอใจ ขณะที่ลูกหลานของอียิปต์ต่อสู้ดิ้นรนเพื่อทวงคืนเสรีภาพและเรียกร้องเอกราชของประเทศ บรรยากาศในเวลานั้นยังเต็มไปด้วยความขัดแย้งระหว่างพรรคการเมืองและความบาดหมางทางการเมือง ซึ่งถูกโหมกระพือด้วยผลประโยชน์ส่วนตน อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนไม่ประสงค์จะโถมตนเข้าสู่สนามเหล่านี้ อันจะยิ่งเพิ่มความแตกแยกในหมู่ผู้ที่ขัดแย้งกัน เปิดช่องให้ผู้แย่งชิงมีอำนาจมั่นคงยิ่งขึ้น และทำให้การดะอ์วะฮ์ของพวกเขาซึ่งยังอยู่ในวัยเยาว์ต้องแปดเปื้อนด้วยสีสันอื่นที่มิใช่สีสันของตน จนปรากฏต่อผู้คนในรูปลักษณ์ที่มิใช่รูปลักษณ์อันแท้จริงของตน แล้ว...ก็ได้ผันแปรไป

ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى هَدَىٰنَا لِهَـٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْلَآ أَنْ هَدَىٰنَا ٱللَّهُ

…รัฐบาลต่างๆ ได้ผลัดเปลี่ยนกันไป และอำนาจการปกครองได้แปรเปลี่ยนไป โดยที่พวกเขายังคงต่อสู้ร่วมกับบรรดาผู้ต่อสู้ และทำงานร่วมกับบรรดาผู้ทำงาน พวกเขามุ่งหน้าสู่สนามที่ให้ผลและเกิดประโยชน์ นั่นคือสนามแห่งการอบรมขัดเกลาประชาชาติ การปลุกประชาชนให้ตื่นตัว การเปลี่ยนแปลงค่านิยมของสังคมโดยรวม การขัดเกลาจิตใจ การชำระจิตวิญญาณให้บริสุทธิ์ และการเผยแพร่หลักการแห่งสัจธรรม การญิฮาด การทำงาน และคุณธรรมความดีงามในหมู่ผู้คน ข้าพเจ้าเชื่อว่าพวกเขาประสบความสำเร็จในเรื่องนี้ถึงระดับที่พวกเขาควรสรรเสริญอัลลอฮ์ และวิงวอนขอจากพระองค์ให้ทรงเพิ่มพูนยิ่งขึ้น เพราะบัดนี้อิควานุลมุสลิมีนมีสำนักงานอยู่ในทุกหนแห่ง ดะอ์วะฮ์ของพวกเขาถูกกล่าวขานอยู่บนทุกปลายลิ้น และมีสาขามากกว่าสามร้อยสาขาที่ทำงานเพื่ออุดมการณ์นี้ นำไปสู่ความดี และชี้นำสู่หนทางอันเที่ยงตรง ในอียิปต์เองก็ได้เกิดความรู้สึกทางอิสลามที่เข้มแข็งและพลุ่งพล่าน ผู้แข็งแรงพึ่งพิงมัน ผู้อ่อนแอภาคภูมิใจในมัน และทุกคนต่างตั้งความหวังในดอกผลและผลลัพธ์ของมัน «การสรรเสริญทั้งหลายเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์ผู้ทรงชี้นำเราสู่สิ่งนี้ และเราจะไม่ได้รับการชี้นำเลย หากอัลลอฮ์มิได้ทรงชี้นำเรา» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:43) ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนประชาชนผู้เฉลียวฉลาดนี้ ที่มีความพร้อมอย่างดีในการรับสัจธรรม และรีบเร่งอย่างงดงามสู่หนทางแห่งความดี

นี่คือขั้นตอนหนึ่งในบรรดาขั้นตอนของอิควาน ซึ่งเราได้ผ่านพ้นมาอย่างปลอดภัย ตามแผนการที่วางไว้สำหรับมัน และสอดคล้องกับแบบแผนที่การประทานความสำเร็จ (เตาฟีก) ของอัลลอฮ์ได้ร่างไว้ และบัดนี้ โอ้พี่น้องทั้งหลาย เวลาแห่งการลงมือทำได้มาถึงแล้ว ถึงคราวแห่งความจริงจังแล้ว และไม่มีที่ว่างสำหรับความเชื่องช้าอีกต่อไป เพราะแผนการต่างๆ ถูกวางขึ้นและแนวทางต่างๆ ถูกนำมาใช้ แต่ทั้งหมดไม่ได้นำไปสู่เป้าหมายใดและไม่ได้ให้ผลใดๆ บรรดาผู้นำต่างสับสนงุนงง และบรรดาแกนนำก็โลเลลังเลไปมา

ก้าวที่สองของพวกท่านคืออะไร

ข้าพเจ้าจะบอกพวกท่าน ดังนั้นจงฟังเถิด:

เราจะก้าวจากความดีของการเชิญชวนสาธารณชน ไปสู่ความดีของการเชิญชวนชนชั้นนำ และจากการเชิญชวนด้วยคำพูดเพียงอย่างเดียว ไปสู่การเชิญชวนด้วยคำพูดที่ควบคู่ไปกับการต่อสู้และการลงมือทำ เราจะมุ่งดะอ์วะฮ์ของเราไปยังผู้รับผิดชอบ ได้แก่ บรรดาแกนนำของประเทศ ผู้นำ รัฐมนตรี ผู้ปกครอง สมาชิกวุฒิสภา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และพรรคการเมืองต่างๆ เราจะเชิญชวนพวกเขาสู่แนวทางของเรา และวางโครงการของเราไว้ตรงหน้าพวกเขา เราจะเรียกร้องให้พวกเขานำประเทศมุสลิมแห่งนี้ ซึ่งแท้จริงแล้วเป็นผู้นำของดินแดนอิสลามทั้งหลาย ให้ดำเนินไปบนเส้นทางของอิสลาม ด้วยความกล้าหาญที่ปราศจากความลังเล ด้วยความชัดเจนที่ไม่มีความคลุมเครือ และโดยไม่อ้อมค้อมหรือหลบเลี่ยง เพราะเวลาไม่เปิดโอกาสให้แก่การอ้อมค้อมอีกแล้ว ดังนั้น หากพวกเขาตอบรับ…

بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِٱلْحَقِّ وَأَنتَ خَيْرُ ٱلْفَـٰتِحِينَ ﴿٨٩﴾

…การเรียกร้องนี้ และดำเนินไปบนหนทางสู่เป้าหมาย เราก็จะสนับสนุนพวกเขา แต่หากพวกเขาหันไปใช้การบิดพลิ้วและการหลบเลี่ยง และใช้ข้ออ้างที่อ่อนแอและเหตุผลที่ฟังไม่ขึ้นมาบังหน้า เราก็จะเป็นศัตรูกับผู้นำทุกคน หัวหน้าพรรคทุกคน หรือองค์กรใดก็ตามที่ไม่ทำงานเพื่อช่วยเหลืออิสลาม และไม่ดำเนินไปบนหนทางเพื่อฟื้นฟูการปกครองของอิสลามและเกียรติภูมิของอิสลาม เราจะประกาศความเป็นปฏิปักษ์ที่ไม่มีการประนีประนอมและไม่มีการผ่อนปรน จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงตัดสินระหว่างเรากับกลุ่มชนของเราด้วยความจริง และพระองค์ทรงเป็นผู้ตัดสินที่ดีที่สุด (อ้างถึงซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:89)

พี่น้องทั้งหลาย จนถึงบัดนี้ท่านทั้งหลายยังไม่เคยเป็นปฏิปักษ์กับพรรคการเมืองหรือองค์กรใด และในขณะเดียวกันก็ไม่ได้เข้าร่วมกับพวกเขาเช่นกัน ผู้คนต่างพูดถึงท่านไปต่าง ๆ นานา บ้างก็ว่าท่านเป็นพวกวัฟด์สายนะห์ฮาส บ้างก็ว่าท่านเป็นพวกสะอ์ดียูนสายมาฮิร บ้างก็ว่าท่านเป็นพวกอะห์รอรดุสตูรียูน (เสรีนิยมรัฐธรรมนูญ) บ้างก็ว่าท่านมีความเกี่ยวพันกับพรรคชาตินิยม (อัล-หิซบุลวะฏ่อนี) บ้างก็ว่าท่านสังกัดกลุ่มมิศรุลฟะตาฮ์ (อียิปต์รุ่นใหม่) และบ้างก็ว่าท่านสังกัดพรรคอื่น ๆ นอกเหนือจากนั้น อัลลอฮ์ทรงรู้ และบรรดาผู้ที่รู้จักท่านก็รู้ดีว่า ท่านทั้งหลายปลอดพ้นจากสิ่งเหล่านั้นทั้งหมด ท่านไม่ได้ปฏิบัติตามผู้นำคนใดนอกจากท่านเราะซูลของพระองค์ ﷺ ไม่พอใจแนวทางใดนอกจากคัมภีร์ของพระองค์ และไม่ได้ยึดเป้าหมายใดนอกจากอิสลาม

وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَـٰنَكُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِٱلنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَّحِيمٌ ﴿١٤٣﴾

ดังนั้น จงปล่อยคำพูดของผู้คนไว้ด้านหนึ่ง และจงลงมือทำงานอย่างจริงจังเถิด กาลเวลาจะเป็นเครื่องเปิดเผยความจริงเอง «และอัลลอฮ์จะไม่ทรงทำให้การศรัทธาของพวกเจ้าสูญเปล่า แท้จริงอัลลอฮ์ทรงเป็นผู้ทรงเอ็นดู ผู้ทรงเมตตาต่อมนุษย์เสมอ» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:143)

พี่น้องทั้งหลาย นั่นคือจุดยืนเชิงนิ่งเฉยของท่านในอดีต แต่สำหรับวันนี้และในก้าวใหม่นี้ จะไม่เป็นเช่นนั้นอีกต่อไป ท่านทั้งหลายจะเป็นปฏิปักษ์กับคนเหล่านี้ทั้งหมด ทั้งที่อยู่ในอำนาจการปกครองและนอกอำนาจ ด้วยความเป็นปฏิปักษ์ที่รุนแรงและเด็ดขาด หากพวกเขาไม่ตอบรับการเรียกร้องของท่าน และไม่ยึดคำสอนของอิสลามเป็นแนวทางที่พวกเขาดำเนินตามและทำงานเพื่อมัน แต่คนเหล่านี้ทั้งหมดจะได้ร่วมอยู่กับท่านในเอกภาพที่แข็งแกร่ง และเป็นกลุ่มก้อนที่เรียงแถวแน่นหนาและค้ำจุนซึ่งกันและกัน หากพวกเขาตอบรับผู้เรียกร้องสู่อัลลอฮ์และทำงานร่วมกับเขา เมื่อนั้นพวกเขาจะรวมกันและไม่แตกแยก จะเป็นหนึ่งเดียวกันและไม่แตกสลาย นี่คือจุดยืนเชิงรุกที่ชัดเจน ไม่รู้จักความลังเล และไม่อยู่กึ่งกลางระหว่างความรักกับความชัง มีเพียงความภักดีหรือความเป็นศัตรูเท่านั้น

ในการนี้ เราไม่ได้ฝ่าฝืนแผนการของเรา ไม่ได้เบี่ยงเบนไปจากวิถีทางของเรา และไม่ได้เปลี่ยนแปลงแนวทางของเราด้วย "การเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับการเมือง" ดังที่บรรดาผู้ไม่รู้กล่าวกัน หากแต่ด้วยสิ่งนี้ เราได้ก้าวไปอีกขั้นที่สองในวิถีทางแห่งอิสลามของเรา ในแผนการตามแบบอย่างของท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ และในแนวทางแห่งอัลกุรอานของเรา และไม่ใช่ความผิดของเราที่การเมืองเป็นส่วนหนึ่งของศาสนา และที่อิสลามครอบคลุมทั้งผู้ปกครองและผู้ถูกปกครอง ดังนั้นจึงไม่ใช่…

…ในคำสอนของมันว่า «จงให้สิ่งที่เป็นของซีซาร์แก่ซีซาร์ และสิ่งที่เป็นของอัลลอฮ์แก่อัลลอฮ์» แต่ในคำสอนของมันคือ ซีซาร์และสิ่งที่เป็นของซีซาร์นั้นล้วนเป็นของอัลลอฮ์ผู้ทรงเอกะ ผู้ทรงพิชิต

لَتُبْلَوُنَّ فِىٓ أَمْوَٰلِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ

وَلَيَنصُرَنَّ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥٓ

فَمَن تَبِعَنِى فَإِنَّهُۥ مِنِّى ۖ وَمَنْ عَصَانِى فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ﴿٣٦﴾

พี่น้องทั้งหลาย ข้าพเจ้าขอประกาศก้าวย่างนี้แก่พวกท่านบนหน้ากระดาษหนังสือพิมพ์ของพวกท่านฉบับแรกนี้ และขอเชิญชวนพวกท่านสู่การญิฮาดภาคปฏิบัติ หลังจากการเผยแผ่ด้วยคำพูด การญิฮาดนั้นมีราคาที่ต้องจ่ายและมีการเสียสละ ผลจากการญิฮาดของพวกท่านในหนทางของอัลลอฮ์และอิสลามนี้ก็คือ ข้าราชการในหมู่พวกท่านจะถูกกดขี่ และอาจหนักยิ่งกว่าการกดขี่ ผู้มีอิสระในหมู่พวกท่านจะถูกกลั่นแกล้ง และอาจมากยิ่งกว่าการกลั่นแกล้ง ผู้ที่มีชีวิตสุขสบายฟุ่มเฟือยในหมู่พวกท่านจะถูกเรียกตัวเข้าคุก และอาจเจอสิ่งที่ลำบากยิ่งกว่าคุก «และแน่นอนพวกท่านจะถูกทดสอบในทรัพย์สินและในตัวของพวกท่าน» (ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:186) ดังนั้นผู้ใดที่อยู่ร่วมกับเราในก้าวย่างนี้ ก็จงเตรียมตัวและเตรียมพร้อมสำหรับมัน ส่วนผู้ใดที่สถานการณ์ทำให้เขาต้องนั่งอยู่กับที่ หรือภาระของการญิฮาดเป็นเรื่องยากลำบากสำหรับเขา ไม่ว่าจะเป็นสาขาหนึ่งจากสาขาของอัล-อิควาน หรือเป็นสมาชิกคนหนึ่งของญะมาอะฮ์ ก็จงถอยห่างออกจากแถวไปสักเล็กน้อย และปล่อยให้กองทัพของอัลลอฮ์เดินหน้าไป แล้วค่อยมาพบกับเราหลังจากนั้นในสนามแห่งชัยชนะ อินชาอัลลอฮ์ «และแน่นอนอัลลอฮ์จะทรงช่วยเหลือผู้ที่ช่วยเหลือพระองค์» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:40) ข้าพเจ้าไม่มีอะไรจะกล่าวแก่พวกท่าน นอกจากสิ่งที่ท่านนบีอิบรอฮีมได้กล่าวไว้ก่อนแล้วว่า «ดังนั้นผู้ใดปฏิบัติตามข้าพระองค์ แท้จริงเขาก็เป็นพวกของข้าพระองค์ และผู้ใดฝ่าฝืนข้าพระองค์ แท้จริงพระองค์นั้นเป็นผู้ทรงอภัยโทษ ผู้ทรงเมตตาเสมอ» (ซูเราะฮ์อิบรอฮีม 14:36)

แท้จริงเรามีความหวังอันมั่นคงต่อพระมหากษัตริย์มุสลิม ขออัลลอฮ์ทรงสนับสนุนพระองค์ และเรามีทัศนะอันเที่ยงแท้ต่อประชาชนชาวอียิปต์ ซึ่งเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้ขัดเกลาและประสบการณ์ต่าง ๆ ได้ปลุกให้ตื่นรู้ ตลอดจนประชาชาติมุสลิมทั้งหลายที่เป็นพี่น้องกันด้วยอะกีดะฮ์แห่งอิสลาม และเหนือสิ่งอื่นใดทั้งก่อนหน้านั้นและหลังจากนั้น คือการสนับสนุนและการช่วยเหลือของอัลลอฮ์ ดังนั้นจงก้าวไปข้างหน้าตลอดไป

ฮะซัน อัล-บันนา

หนังสือพิมพ์ "อัน-นะซีร" ได้ออกเผยแพร่ต่อเนื่องเป็นเวลาสองปีเต็ม ในช่วงนั้นได้อธิบายถึงแนวทางการเผยแผ่ของอัล-อิควาน เผยแพร่บันทึกข้อเสนอต่าง ๆ ของพวกเขาที่ยื่นต่อผู้ปกครองทุกรัฐบาล และโจมตีความเสื่อมทรามทางสังคมอย่างแข็งกร้าวและชัดเจน ต่อมาเมื่อเจ้าของหนังสือพิมพ์คือท่านอาจารย์มะห์มูด อบูซัยด์ ได้แยกตัวออกจากอัล-อิควาน หนังสือพิมพ์ฉบับนี้ก็กลายเป็นกระบอกเสียงของกลุ่ม "ชะบาบ ซัยยิดินา มุฮัมมัด ﷺ" มาจนถึงปัจจุบัน หลังจากนั้นอัล-อิควานได้จัดพิมพ์นิตยสาร "อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน" ในยุคที่สองของนิตยสาร ซึ่งเราจะกล่าวถึงในโอกาสอันเหมาะสม อินชาอัลลอฮ์

ย้อนกลับสู่จุดเริ่มต้น

นับเป็นโชคดีที่นิตยสาร "อัล-อิควาน" รายสัปดาห์ในยุคแรกของมัน ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1933 ถึงปี ค.ศ. 1936 หรือตั้งแต่ปี ฮ.ศ. 1350 ถึงปี ฮ.ศ. 1354 และนิตยสาร "อัน-นะซีร" ที่ตามมาหลังจากนั้น ถือเป็นบันทึกเหตุการณ์ในช่วงนี้ของชีวิตแห่งการดะอ์วะฮ์และผู้ทำการดะอ์วะฮ์ เราจะอาศัยนิตยสารทั้งสองในการสรุปเหตุการณ์เหล่านี้อย่างกระชับ พร้อมกับบันทึกส่วนตัวบางส่วนที่กระจัดกระจายอยู่ตามที่ต่าง ๆ

ผู้ใดต้องการรายละเอียดมากกว่านี้ ก็ให้ค้นคว้าจากชุดรวมนิตยสารเหล่านี้ เพราะในนั้นมีเนื้อหาเกี่ยวกับการดะอ์วะฮ์ที่จะทำให้อิ่มเอมและดับกระหายได้ อินชาอัลลอฮ์ ส่วนเกี่ยวกับผู้ทำการดะอ์วะฮ์นั้น ไม่มีสิ่งใดใหม่ในชีวิตส่วนตัวของเขา เนื่องจากเขาใช้เวลาตลอดช่วงนี้ทั้งหมดเป็นครูอยู่ที่โรงเรียนประถมอับบาส อัล-อะมีรียะฮ์สำหรับเด็กชาย ณ ย่านอัส-สับตียะฮ์

กลุ่มต่าง ๆ ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนในยุคนั้น

สมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนมีสาขาสิบห้าสาขาในประเทศอียิปต์ ได้แก่

1. ไคโร: ที่ตั้งศูนย์อยู่ที่ซอยนาฟิอ์ เลขที่ 24 ตรอกอับดุลลอฮ์ เบย์ ย่านอัส-สุรูญียะฮ์ กรุงไคโร ผู้แทนของสาขาคือ อุสตาซอับดุรเราะห์มาน อะฟันดี อัส-สาอาตีย์ เจ้าหน้าที่ฝ่ายวิศวกรรมการรถไฟอียิปต์

1. อิสมาอีลียะฮ์: ศูนย์อยู่ที่ถนนโญมาร ผู้แทนของสาขาคือ อุสตาซอะลี อะห์มัด อัล-ญัดดาวีย์

1. พอร์ตซาอิด: ศูนย์อยู่ที่ถนนเตาฟีก ตรงข้ามโรงพยาบาลโรคตา ผู้แทนของสาขาคือ มุฮัมมัด อะฟันดี มุศฏอฟา ฏีเราะฮ์ ตัวแทนบริษัทอัร-ริบาฏ

1. อัล-บัลลาห์: ศูนย์อยู่ที่เหมืองยิปซัมอัล-บัลลาห์ ผู้แทนของสาขาคือ อุสตาซเชคมุฮัมมัด ฟัรฆอลีย์ อิมามมัสยิดเหมืองยิปซัม

1. ชุบรอคีต: ศูนย์อยู่ที่ตัวเมืองชุบรอคีต ผู้แทนของสาขาคือ อุสตาซหามิด อัสกะรียะฮ์ ผู้บรรยายศาสนาประจำอำเภอ และมีสาขาอัล-อัสมะนียะฮ์และสาขามุนชะอะฮ์ ญะดีดขึ้นอยู่กับสาขานี้

1. มะห์มูดียะฮ์ อัล-บุหัยเราะฮ์: ศูนย์กลางอยู่ที่ตัวเมืองอัล-มะห์มูดียะฮ์ ผู้แทนสาขาคืออุสตาซอะห์มัด อะฟันดี อัส-สุกกะรี

1. อัล-มันซะละฮ์ (ดะเกาะฮ์ลียะฮ์): ศูนย์กลางอยู่ที่เมืองอัล-มันซะละฮ์ ผู้แทนสาขาคืออุสตาซชัยค์มุศฏอฟา มุหัมมัด อัฏ-ฏ็อยร์ หนึ่งในอุละมาอ์ระดับตัคเศาะศ์ (ผู้สำเร็จการศึกษาชั้นเฉพาะทาง) และมีสาขามีตคุฎ็อยร์ขึ้นอยู่กับสาขานี้

1. อัล-ญะมาลียะฮ์ (ดะเกาะฮ์ลียะฮ์): ศูนย์กลางอยู่ที่อัล-ญะมาลียะฮ์ ผู้แทนสาขาคือพี่น้องนักต่อสู้ มุหัมมัด อะฟันดี อับดุลละฏีฟ

1. มีตมัรญา (ดะเกาะฮ์ลียะฮ์): ศูนย์กลางอยู่ที่มีตมัรญา ขึ้นกับกุฟร์อัล-ญะดีด ผู้แทนสาขาคือชัยค์อะห์มัด มุหัมมัด อัล-มะดะนี

1. ชิบลันญะฮ์ (เกาะลียูบียะฮ์): ผู้แทนสาขาคืออุสตาซชัยค์อับดุลฟัตตาห์ อับดุสสลาม ฟายิด

1. ที่ฏ็อนฏอมีสาขาของอัล-อิควานที่กำลังเติบโต แต่ยังไม่ได้จัดตั้งอย่างเป็นทางการ บริหารโดยอุสตาซมุหัมมัด อะฟันดี อัล-ญะอฺอาร ครูประจำสถาบันอัล-อะห์มะดี โดยมีชายหนุ่มผู้กระตือรือร้น มุหัมมัด อะฟันดี เฟาซี เคาะลีล คอยช่วยเหลือ

1. ที่สุเอซมีสองสาขา สาขาหนึ่งอยู่ในตัวเมือง มีอุสตาซชัยค์อับดุรร็อซซาก อัล-บุหัยรี หัวหน้าเสมียนศาลชะรีอะฮ์ เป็นประธาน อีกสาขาหนึ่งอยู่ในย่านอัล-อัรบะอีน มีอุสตาซชัยค์อะฟีฟี อัช-ชาฟิอี อัฏวะฮ์ ผู้ประกอบพิธีสมรส (มะอ์ซูน) ประจำท้องที่ เป็นประธาน

1. ที่ดุมยาฏมีสาขาใหม่ที่ยังหนุ่มแน่น ซึ่งชายหนุ่มมุสลิม มุศฏอฟา อะฟันดี หะสัน อัล-มุวาฟี กำลังเชิญชวนให้จัดตั้งให้สมบูรณ์

1. ที่อบูหัมมาด (ชัรกียะฮ์) มีสาขาหนึ่ง ซึ่งพี่น้องมุสลิม อัล-หาจญ์มุหัมมัด อิสมาอีล อัล-อัสลูญี กำลังเชิญชวนให้จัดตั้งให้สมบูรณ์เช่นกัน

1. สาขาจิบูตีของสมาคมอัล-อิควานอัล-มุสลิมูน

เยาวชนผู้มีความหวงแหนในศาสนากลุ่มหนึ่งในจิบูตีปรารถนาจะจัดตั้งสาขาของสมาคมขึ้นที่นั่น สำนักงานอัล-อิรชาดจึงมอบหมายให้พี่น้องผู้มีมารยาทงาม อับดุลลอฮ์ อะฟันดี หุสัยน์ อะลี นูร อัล-ยะมานี เป็นผู้ประสานงานระหว่างพวกเขากับสำนักงาน

การประชุมสภาชูรอทั่วไป

ซึ่งเป็นการประชุมใหญ่ครั้งแรกของอัล-อิควาน

บทนำ

ท่านผู้นำทั่วไป (อัล-มุรชิด อัล-อาม) ได้เชิญบรรดาผู้แทนสาขาของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนในประเทศอียิปต์มาประชุมกันที่เมืองอิสมาอีลียะฮ์ เมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา ตรงกับวันที่ 22 เดือนเศาะฟัร ปี ฮ.ศ. 1352 เพื่อพิจารณากิจการต่าง ๆ ของสมาคม พวกเขาตอบรับคำเชิญอย่างรวดเร็ว เมื่อถึงเวลาประชุม ผู้แทนจากเมืองต่าง ๆ ก็มาพร้อมกันที่สโมสรของสมาคมในอิสมาอีลียะฮ์ ทั้งที่วิกฤตการณ์กำลังรุนแรงและแต่ละคนต่างก็มีภาระของตน การประชุมดำเนินไปตั้งแต่หลังละหมาดอิชาอ์จนถึงละหมาดฟัจญ์รฺ จากนั้นจึงปิดการประชุม และบรรดาผู้แทนได้ละหมาดศุบห์ที่มัสยิดของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

ในวันศุกร์ ผู้แทนแต่ละคนได้ขึ้นแสดงคุฏบะฮ์ญุมุอะฮ์ และให้ข้อตักเตือนแก่ผู้คนหลังละหมาด ณ มัสยิดแห่งหนึ่งในบรรดามัสยิดของเมืองอิสมาอีลียะฮ์ ชาวเมืองและสมาชิกของสมาคมต่างให้การต้อนรับพวกเขาอย่างอบอุ่นยิ่ง หลังละหมาดอัศรฺ คณะบริหารของสมาคมในอิสมาอีลียะฮ์ได้จัดงานเลี้ยงเพื่อให้เกียรติแก่พวกเขา ณ ลานของโรงเรียนอุมมะฮาตุลมุอ์มินีนสำหรับเด็กหญิงซึ่งอยู่ในสังกัดของสมาคม ในงานนั้นมีผู้ขึ้นกล่าวสุนทรพจน์ต่อเนื่องกันทั้งจากสมาชิกของสมาคมและจากบรรดาผู้แทน ดร.อับดุลหะมีด อีซา ผู้ตรวจการสาธารณสุขแห่งอิสมาอีลียะฮ์ ได้กล่าวคำต้อนรับและขอบคุณชาวเมืองอย่างทรงคุณค่า ซึ่งได้รับความชื่นชมและความยินดีเป็นอย่างมาก

ระเบียบข้อบังคับของคณะต่าง ๆ ของอัล-อิควาน

เพื่อเป็นที่ระลึก เราขอบันทึกไว้ ณ ที่นี้ถึงระเบียบข้อบังคับฉบับแรกของคณะอัล-อะเคาะวาต อัล-มุสลิมาต (ภคินีมุสลิม) ซึ่งใช้ถือปฏิบัติที่อิสมาอีลียะฮ์ และต่อมาที่ไคโร

เมื่อวันที่ 1 เดือนมุหัรร็อม ปี ฮ.ศ. 1352 ตรงกับวันที่ 26 เมษายน ค.ศ. 1933 ได้มีการจัดตั้งคณะทางจริยธรรมอิสลามขึ้นที่อิสมาอีลียะฮ์ ชื่อว่า "คณะอัล-อะเคาะวาต อัล-มุสลิมาต" วัตถุประสงค์ของการจัดตั้งคณะนี้ คือ การยึดมั่นในจริยมารยาทของอิสลาม การเชิญชวนสู่คุณธรรม และการชี้แจงถึงโทษภัยของความเชื่องมงายที่แพร่หลายอยู่ในหมู่สตรีมุสลิม

วิธีการดำเนินงานของคณะ

การสอนและการบรรยายในที่ชุมนุมเฉพาะสตรี การตักเตือนเป็นรายบุคคล ตลอดจนการเขียนและการเผยแพร่

ระเบียบของคณะ

1. สตรีมุสลิมทุกคนที่ประสงค์จะทำงานตามหลักการของคณะ และได้กล่าวคำปฏิญาณของคณะ ถือเป็นสมาชิกของคณะ คำปฏิญาณนั้นคือ: "ข้าพเจ้าขอให้คำมั่นสัญญาและพันธะต่ออัลลอฮ์ว่า ข้าพเจ้าจะยึดมั่นในจริยธรรมของอิสลาม และจะเชิญชวนสู่คุณธรรมเท่าที่ข้าพเจ้าสามารถ"
2. ประธานของคณะคือมุรชิดใหญ่แห่งสมาคมอัลอิควาน อัลมุสลิมูน โดยท่านจะติดต่อกับสมาชิกผ่านตัวแทนหญิงของท่าน ซึ่งทำหน้าที่เป็นสื่อกลางระหว่างสมาชิกกับท่าน
3. สมาชิกทุกคนของคณะ รวมถึงตัวแทนหญิง มีฐานะและหลักการเสมอกันในฐานะพี่น้อง งานต่าง ๆ ที่จำเป็นต่อการทำให้แนวคิดนี้บรรลุผลจะถูกแบ่งให้แก่สมาชิก แต่ละคนตามหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับตน
4. สมาชิกของคณะจะจัดการประชุมเฉพาะของพวกนางเป็นประจำทุกสัปดาห์ โดยบันทึกงานที่ได้ทำไปในสัปดาห์ที่ผ่านมา และสิ่งที่เห็นควรทำในสัปดาห์ถัดไป หากสมาชิกมีจำนวนมาก การประชุมนี้อาจจำกัดเฉพาะผู้ที่ได้รับมอบหมายงานเท่านั้น
5. ให้มีการเก็บค่าบำรุงทางการเงินโดยสมัครใจตามกำลังความสามารถ และเก็บรักษาไว้ในความดูแลของพี่น้องหญิงคนหนึ่ง เพื่อใช้จ่ายในโครงการต่าง ๆ ของคณะ
6. ระเบียบนี้อาจนำไปใช้ในพื้นที่อื่นนอกเหนือจากอิสมาอีลียะฮ์ได้ ภายในขอบเขตของข้อบังคับนี้
7. ข้อบังคับนี้มีผลบังคับใช้ทันทีที่ได้รับการรับรองจากสมาชิกผู้ก่อตั้งคณะ และพวกนางได้ลงนามยืนยันการรับรองนั้น

หนังสือพิมพ์ได้แสดงความเห็นต่อข้อบังคับนี้ว่า: "เราหวังว่าจะได้พบในหมู่หญิงสาวแห่งอิสลามผู้มีความหวงแหนในศาสนา ผู้ที่จะทำงานเพื่อให้หลักการเหล่านี้เกิดขึ้นจริงในตัวของพวกนางเองและในครอบครัว และจัดตั้งคณะอัลอะเคาะวาต อัลมุสลิมาตขึ้นในสภาพแวดล้อมของพวกนาง หากพวกนางสามารถหาหนทางไปสู่สิ่งนั้นได้ ผู้ใดประสงค์เช่นนั้น ก็ให้ติดต่อทางจดหมายกับท่านนางสาวผู้มีมารยาทงาม ตัวแทนหญิงของคณะอัลอะเคาะวาต

“…สตรีมุสลิม ณ โรงเรียนอุมมะฮาตุลมุอ์มินีนในเมืองอิสมาอีลียะฮ์ เพื่อจะได้รับทราบข้อมูลที่จำเป็นจากที่นั่น และหนังสือพิมพ์ยินดีรับทุกความคิดเห็นที่ดีเกี่ยวกับการนำแนวคิดนี้ไปใช้ประโยชน์”

สมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนกับการเผยแผ่ศาสนาคริสต์ (มิชชันนารี)

บทนำ

อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนได้ต่อสู้อย่างดีเยี่ยมกับขบวนการมิชชันนารีที่ผงาดขึ้นในยุคนี้ ต่อไปนี้คือสิ่งที่ญะมาอะฮ์อัล-อิควานได้เขียนไว้ในเรื่องนี้:

เราไม่ทราบว่าเป็นโชคดีหรือโชคร้ายที่ศูนย์ของสมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนในประเทศอียิปต์ตั้งอยู่ใกล้กับศูนย์มิชชันนารี ทั้งที่อัล-มะห์มูดียะฮ์ อัล-มันซะละฮ์ (จังหวัดดะเกาะฮ์ลียะฮ์) อิสมาอีลียะฮ์ พอร์ตซาอิด อบูศุวัยร์ และไคโร ล้วนมีศูนย์มิชชันนารีที่ดำเนินงานอย่างแข็งขัน และมีสาขาของสมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนที่ดำเนินงานอย่างแข็งขันเช่นกัน จึงเป็นธรรมดาที่จะเกิดการกระทบกระทั่งระหว่างสององค์กร เพราะฝ่ายหนึ่งปกป้องอิสลาม ส่วนอีกฝ่ายหนึ่งรุกรานอิสลาม

อย่างไรก็ตาม ผู้รับผิดชอบงานบริหารในสมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนยึดมั่นในความอดกลั้นและความสุขุม ต่อสู้ด้วยวิธีที่ดีที่สุด และยืนอยู่ในฐานะฝ่ายตั้งรับมิใช่ฝ่ายรุกเสมอมา แผนงานของพวกเขาอาศัยหลักสำคัญสองประการที่ดำเนินไปอย่างเงียบ ๆ

• ประการแรก ทำให้ประชาชนเข้าใจถึงอันตรายที่พวกเขาจะต้องเผชิญจากการติดต่อกับคณะมิชชันนารี
• ประการที่สอง ใช้วิธีการเชิงปฏิบัติในรูปแบบเดียวกับวิธีการของพวกมิชชันนารี

แผนงานนี้ประสบความสำเร็จอย่างงดงาม อัลหัมดุลิลลาฮ์ สมาคมสามารถปฏิบัติหน้าที่ของตนได้ เราไม่กล่าวว่าได้ทำหน้าที่ครบถ้วนทั้งหมด แต่ได้ทำเท่าที่สามารถ และเป็นความพยายามของผู้มีกำลังน้อย เราขอความช่วยเหลือจากอัลลอฮ์ให้เราสามารถเติมเต็มส่วนที่ยังขาดอยู่นี้ได้

เนื่องในโอกาสที่ขบวนการมิชชันนารีกำลังเคลื่อนไหวอยู่ เราขอนำเสนอแก่ท่านผู้อ่านถึงเหตุการณ์บางส่วนที่สมาคมได้ประสบ และแผนงานที่สมาคมได้ดำเนินการ โดยมีจุดมุ่งหมายสองประการ ประการแรก เพื่อชี้ให้เห็นแผนงานที่อาจได้ผล ซึ่งองค์กรต่าง ๆ ที่ต้องการรับใช้อิสลามจะได้นำไปปฏิบัติ ประการที่สอง เพื่อแจ้งข่าวดีแก่ประชาชาติถึงความสำเร็จและเตาฟีก (การประทานความสำเร็จจากอัลลอฮ์) ที่สมาคมได้รับในการเคลื่อนไหวอย่างสันติเพื่อต่อต้านมิชชันนารี

ระหว่างอัล-มันซะละฮ์ (ดะเกาะฮ์ลิยะฮ์) และพอร์ตซาอิด

1 - รายงานจากอัล-มันซะละฮ์ว่าด้วยเหตุการณ์ที่สมาคมได้ช่วยเหลือเด็กหญิงคนหนึ่ง ซึ่งโรงเรียนอัส-สลามที่นั่นพยายามชักจูงให้นางเข้ารีตเป็นคริสเตียน รายงานนี้ส่งถึงสำนักงานอัล-อิรชาดทั่วไป ลงวันที่ 18 เชาวาล ปี 1351 คือเมื่อสี่เดือนก่อน

เรียน ท่านผู้ทรงเกียรติ อาจารย์ของเรา อัล-มุรชิดทั่วไป

อัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ แด่ท่านและพี่น้องอิควานุลมุสลิมีนที่อยู่กับท่าน ต่อจากนั้น

กระผมได้เขียนจดหมายฉบับที่ (1) ถึงท่าน โดยสัญญาว่าจะแจ้งความคืบหน้าให้ทราบ บัดนี้ขอเสนอรายงานเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงเวลานี้

เมื่อวันที่ 24 เราะมะฎอน ท่านอาจารย์ผู้ทรงเกียรติ ผู้แทนประจำเขต ได้รับจดหมายจากอัล-หุซัยนี อะฟันดี มุฮัมมัด อัล-วีชี พี่น้องคนหนึ่งที่สมัครเข้าในวันนั้นและเข้าร่วมสมาคมอย่างเป็นทางการในค่ำวันรุ่งขึ้น จดหมายดังกล่าวอธิบายว่าโรงเรียนอัส-สลามของนิกายโปรเตสแตนต์ในอัล-มันซะละฮ์ได้เริ่มชักจูงบุตรสาวของครอบครัวยากจนครอบครัวหนึ่งให้เข้ารีตเป็นคริสเตียน หากไม่ใช่เพราะความโปรดปรานของอัลลอฮ์ที่มีต่อพวกเราและต่อครอบครัวผู้ประสบเคราะห์นั้น ซึ่งผู้เป็นเสาหลักของครอบครัวล้มป่วย และภรรยาของเขาก็ไร้หนทางหาเลี้ยงชีพใด ๆ เป้าหมายของสมาคมมิชชันนารี หรือที่ถูกคือแหล่งรวมแห่งความชั่วร้าย ก็คงบรรลุผลกับเด็กหญิงผู้ยังไม่บรรลุนิติภาวะคนนั้นไปแล้ว ด้วยวิธีการที่ต่ำช้าและเลวทรามถึงที่สุด นั่นคือการแสดงความเมตตาอย่างล้นเหลือและการหยิบยื่นความช่วยเหลือแก่ครอบครัวผู้ทุกข์ยากนั้นอย่างต่อเนื่อง โดยแสร้งทำว่าเป็นการช่วยเหลือมนุษยธรรม ทั้งที่มนุษยธรรมบริสุทธิ์จากการกระทำของพวกเขา ซึ่งผู้ได้ประโยชน์คือชัยฏอน

จากจดหมายฉบับนี้ บรรดาพี่น้องจึงได้รับเชิญให้มาประชุมด่วน ผู้ที่เราสามารถติดต่อได้ก็มาร่วมประชุม แล้วได้คัดเลือกคนจำนวนหนึ่งขึ้นเป็นคณะกรรมการทันที โดยมีท่านผู้แทนผู้ทรงเกียรติเป็นประธาน คณะกรรมการได้เดินทางไปยังบ้านของครอบครัวนั้นและพยายามโน้มน้าวพวกเขา แต่ไม่สำเร็จ เพราะพวกเขารู้สึกเจ็บปวดอย่างมากที่มุสลิมเพิกเฉยต่อสภาพของพวกเขา ทว่าหลังจากความพยายามอย่างมาก ด้วยความช่วยเหลือและเตาฟีกของอัลลอฮ์ ก็สามารถตกลงกับบิดามารดาของเด็กหญิงให้ถอนนางออกจากโรงเรียนได้ และในวันที่ 25 เราะมะฎอน อัส-ซัยยิด อะฟันดี นะดีม ได้เดินทางไปพร้อมกับบิดาของนาง และทั้งสองได้ชี้แจงสิ่งที่ต้องการแก่ครูใหญ่ของโรงเรียน หลังจากยื้อกันอยู่พักหนึ่ง ครูใหญ่ก็จำต้องยอมรับความจริงที่นางไม่ได้เตรียมการรับมือไว้ เด็กหญิงจึงได้รับการช่วยเหลือ และพวกเราได้ร่วมกันรวบรวมเงินเพื่อช่วยเหลือนาง

และเราได้ตั้งใจแน่วแน่ ด้วยความช่วยเหลือของอัลลอฮ์ ตามมติของสมาคมซึ่งประชุมกันตั้งแต่วันที่จดหมายมาถึงจนถึงบัดนี้ เพื่อหาทางต่อต้านโรงเรียนแห่งนั้นจนกว่ามันจะย้ายออกไปจากเมืองนี้โดยไม่มีผู้ใดเสียดาย หนึ่งในมติที่ได้ตกลงกันไว้คือการเปิดโรงฝึกอาชีพในนามของสมาคมให้แก่เด็กสาวคนนั้น เนื่องจากนางได้รับประกาศนียบัตรการศึกษาระดับประถมศึกษา และได้ทำงานเป็นครูในโรงเรียนมิชชันนารีแห่งเดียวกันนั้นตั้งแต่ต้นเดือนมกราคม เพื่อล่อใจบิดามารดาของนาง หัวหน้ามิชชันนารีหญิงได้ป่าวประกาศว่า นางได้กำหนดเงินเดือนให้เด็กสาวคนนี้เดือนละสองปอนด์ โดยจะจ่ายให้แก่ครอบครัวของนาง ขณะที่ตัวนางอยู่ภายในโรงเรียนโดยไม่ทำให้บิดามารดาต้องเสียค่าใช้จ่ายในการครองชีพของนางแต่อย่างใด ทั้งหมดนี้เป็นการล่อใจอันต่ำช้าและเป็นการปิดหูปิดตาครอบครัวของเด็กสาวผู้น่าสงสาร ซึ่งไม่รู้เลยว่ามีภัยอันตรายใดรอนางอยู่ ภัยที่จะทำให้นางตกต่ำลงจากเลวไปสู่เลวยิ่งกว่า เพราะการอบรมเลี้ยงดูในลักษณะเช่นนั้นได้ตัดสายสัมพันธ์ระหว่างนางกับครอบครัว เนื่องจากนางอยู่ในโรงเรียนอัปมงคลแห่งนั้น จนนางไม่ได้ยินสิ่งใดนอกจากด้วยหูของพวกเขา และไม่มองเห็นสิ่งใดนอกจากด้วยตาของพวกเขา ฝ่ายบริหารของโรงเรียนใช้วิธีการเช่นนี้กับเด็กสาวและครอบครัวของนาง เพื่อปูทางไปสู่การก่ออาชญากรรมอันชั่วร้ายให้สำเร็จ

แล้วบรรดาพี่น้องอิควานก็ได้ทราบถึงบทบาทดังที่กล่าวมาแล้ว และได้ดำเนินการตามที่เราได้เล่าไว้ข้างต้น เราจึงช่วยเด็กสาวและครอบครัวของนางให้รอดพ้นจากความพินาศได้ด้วยอนุมัติของอัลลอฮ์ ผู้ทรงกรุณาปรานี ผู้ทรงเมตตาเสมอ และเราได้เปิดโรงฝึกอาชีพด้วยความช่วยเหลือของพระองค์ผู้ทรงสูงส่ง ในวันเสาร์ที่ 9 เดือนเชาวาล หลังจากได้ประกาศให้ทราบภายใต้ชื่อ "โรงฝึกอาชีพของสมาคมอัลอิควาน อัลมุสลิมูน" ในวันนั้นมีนักเรียนหญิงมาเข้าเรียนเจ็ดสิบคน และจำนวนก็เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จนเกินหนึ่งร้อยคน ในจำนวนนั้นมีทั้งผู้ที่เข้าเรียนโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ผู้ที่จ่ายเดือนละสามกิรช์ และส่วนน้อยที่จ่ายเดือนละสี่หรือห้ากิรช์ ทั้งหมดนี้เพื่อเสริมความมั่นคงให้แก่โรงฝึกอาชีพ ซึ่งพวกเราทุกคนต่างโอบอุ้มดูแลด้วยหัวใจ

เรามีความหวังอย่างแรงกล้าว่าจะประสบความสำเร็จ ด้วยพลังของอัลลอฮ์ และด้วยความอุตสาหะของท่านอาจารย์ผู้ทรงเกียรติของเรา เชคมุศฏอฟา มุหัมมัด อัลหะดีดี อัฏฏ็อยร์ ผู้แทนของอิควาน การที่เราเปิดโรงฝึกอาชีพอย่างรวดเร็วเช่นนี้ตั้งแต่ช่วงแรกของการก่อตั้งสาขาอันจำเริญนี้ ด้วยความโปรดปรานของอัลลอฮ์และความพึงพอใจของท่าน ก็มิใช่ด้วยเหตุผลอื่นใด นอกจากความรักที่จะช่วยนางและครอบครัวให้พ้นจากหุบเหว

บัดนี้ เราขอแจ้งข่าวแก่ท่านด้วยความปีติยินดีว่า บรรดาครูหญิง ซึ่งรวมถึงวะฟีเกาะฮ์ด้วย ต่างละหมาดห้าเวลาตรงตามเวลา และท่านผู้ทรงคุณธรรม ผู้แทนของเรา ก็สอนหลักการพื้นฐานของศาสนาอันเที่ยงตรงและบริสุทธิ์ให้แก่พวกนางอย่างต่อเนื่องเมื่อสิ้นสุดชั่วโมงเรียนในแต่ละวัน

เลขานุการ

อุมัร อัสสัยยิด ฆอนิม

ฝ่ายสาขาอัล-มันซะละฮ์ได้ทราบจากนางสาว "อัฟการ มันศูร" ผู้ได้รับการช่วยเหลือ ว่ามีเด็กสาวอีกคนหนึ่งกำลังจะถูกเปลี่ยนให้เข้ารีตคริสต์ โดยถูกลักพาตัวจากพอร์ตซาอิดมายังโรงเรียนอัส-สลามที่อัล-มันซะละฮ์ ฝ่ายสาขาจึงส่งจดหมายต่อไปนี้ถึงท่านผู้แทนของอิควานุลมุสลิมีนที่พอร์ตซาอิด และถึงสำนักงานแนะแนวกลาง ลงวันที่ 3 เชาวาล ปี 1351:

เรียน ท่านพี่น้องผู้ทรงเกียรติ ผู้แทนสมาคมอิควานที่พอร์ตซาอิด

อัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ แด่ท่านและผู้ที่อยู่กับท่าน ขอให้ท่าน พี่น้องอิควานทุกคน ตลอดจนครอบครัวและผู้เป็นที่รักของพวกเขา ประสบแต่ความจำเริญและความสุขตลอดไปทุกปี

ต่อจากนั้น ในช่วงหลายปีหลังมานี้ สมาคมมิชชันนารีในดินแดนอียิปต์ได้เคลื่อนไหวต่อต้านอิสลามอย่างรุนแรง สิ่งนี้บ่งบอกเพียงความสิ้นหวังที่ครอบงำพวกเขา หลังจากที่พวกเขาใช้เวลาอันยาวนาน ทุ่มเทความพยายามอย่างหนัก และสูญเสียทรัพย์สินอันมีค่ามหาศาลไปโดยเปล่าประโยชน์ ต่อหน้าศาสนาอันเที่ยงตรงและมั่นคงนี้ ซึ่งได้รับการปกปักรักษาจากพระผู้เป็นเจ้าของศาสนา ผู้ทรงอำนาจอันยิ่งใหญ่ ทว่าท่าทีของชาวมุสลิมในการเผยแผ่คำสอนและจริยธรรมของอิสลามในระยะหลังนี้ได้ทำให้สมาคมเหล่านี้เกิดความหวังที่จะเล่นงานพวกเรา เนื่องจากสภาพทางศีลธรรมของพวกเราตกต่ำลงถึงเพียงนี้ และแท้จริงแล้ว "ประชาชาติทั้งหลายจะดำรงอยู่ได้ก็ด้วยศีลธรรมตราบที่ศีลธรรมยังคงอยู่"

โรงเรียนอัส-สลามซึ่งเป็นโรงเรียนมิชชันนารีโปรเตสแตนต์ที่อัล-มันซะละฮ์ได้พยายามเปลี่ยนเด็กสาวคนหนึ่งให้เข้ารีตคริสต์ ด้วยความกรุณาของอัลลอฮ์ที่มีต่อเรา เราจึงช่วยเหลือเธอไว้ได้ จากนั้นเราได้เริ่มจัดตั้งโรงเรียนและโรงฝึกงานสำหรับเด็กหญิง เพื่อสอนศาสนาและทักษะที่หญิงสาวจำเป็นต้องใช้ในบ้านของสามีมุสลิม รวมทั้งวิธีอบรมเลี้ยงดูบุตรชายและบุตรสาวให้เป็นมุสลิม ทั้งนี้ก็เพื่อต่อต้านโรงเรียนแห่งนั้น อีกทั้งเด็กสาวที่ถูกหมายจะให้เข้ารีตคริสต์ผู้นี้มาจากครอบครัวยากจนและไม่มีผู้อุปการะ การที่เธอได้ฝึกวิชาชีพแทนที่จะเป็นภาระของสมาคม จึงเป็นประโยชน์สองต่อแก่สมาคม

เราได้ทราบว่ามีเด็กสาวอีกคนหนึ่งชื่อ "อัฟการ" บุตรสาวของภรรยาไรส์ ฮุเซน แห่งมันชิยะตุลบะละห์ ย่านหัยยุลอะร็อบ เขตที่ห้า อยู่ในโรงเรียนแห่งนี้ที่อัล-มันซะละฮ์ พวกเขาย้ายเธอมายังโรงเรียนนี้ก็เพื่อปกปิดการเปลี่ยนศาสนาของเธอไม่ให้ครอบครัวรู้ ในขณะที่ครอบครัวของเธอยังไม่รู้ตัว และเด็กสาวผู้นี้ก็ยังขาดวิจารณญาณ ดังนั้นเราจึงขอให้ท่านดำเนินการเพื่อนำตัวเด็กสาวผู้นี้ออกมา

และช่วยดึงพวกนางให้พ้นจากแหล่งเสื่อมทรามแห่งนี้ ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนท่านทั้งหลาย และพระองค์คือผู้คุ้มครองที่ดีเยี่ยมและผู้ช่วยเหลือที่ดีเยี่ยม วัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮ์

เลขานุการ อุมัร อัส-ซัยยิด ฆอนิม

สาขาอัล-มันซะละฮ์ผู้ได้รับความจำเริญมิได้หยุดเพียงเท่านั้น แต่ยังได้สืบหานักเรียนหญิงชาวพอร์ตซาอิดที่ถูกพาตัวมายังอัล-มันซะละฮ์ จนพบห้าคน จึงเขียนจดหมายแจ้งสำนักงานชี้นำทั่วไป เพื่อให้ประสานกับสาขาพอร์ตซาอิด ให้สาขาพอร์ตซาอิดทำหน้าที่ของตนในการช่วยเหลือพวกนาง ต่อไปนี้คือเนื้อความของจดหมาย:

เรียนท่านผู้ทรงเกียรติ อาจารย์และผู้ชี้นำผู้ยิ่งใหญ่ของเรา อัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ แด่ท่านและพี่น้องอิควานุลมุสลิมูนที่อยู่กับท่าน

อัมมาบะอ์ดุ ตามที่ได้แจ้งไว้ในหนังสือข้างต้น เราได้เขียนถึงพี่น้องผู้แทนสมาคมอิควานุลมุสลิมูนที่พอร์ตซาอิด ให้ดำเนินการทุกอย่างที่จะนำไปสู่การช่วยเหลือเด็กหญิง "อัฟการ มันศูร" ซึ่งอยู่ในโรงเรียน "อัส-สลาม" ของสมาคมมิชชันนารีโปรเตสแตนต์ที่อัล-มันซะละฮ์ และเราได้สืบหาข้อมูลนักเรียนหญิงชาวพอร์ตซาอิด ได้ความดังนี้:

• อัฟการ มันศูร อายุ 13 ปี มารดาของนางสมรสกับช่างหุซัยน์ อะลี อาศัยอยู่ที่มันชิยะฮ์อัล-บะละห์ เขตที่สอง ย่านอัล-อะร็อบ
• นาซิละฮ์ อะห์มัด อัล-เคาลี อายุ 14 ปี บิดาของนางเคยเป็นชาวประมง ขณะนี้ป่วยอยู่
• ซะกียะฮ์ มุฮัมมัด อายุ 12 ปี ไม่ทราบว่ามีครอบครัวอยู่ที่ใด
• ซัยยิดะฮ์ อับดุฮ์ อัร-ร็อยยาน อายุ 13 ปี เป็นเด็กกำพร้าไม่มีครอบครัว
• อะฏิยาต มุฮัมมัด ซักซูก อายุ 7 ปี ไม่รู้จักมารดาของตน นอกจากจากเครื่องหมายบนใบหน้าของนาง

ข้างต้นคือรายชื่อนักเรียนหญิงชาวพอร์ตซาอิดที่อยู่ในโรงเรียนอัล-มันซะละฮ์ ในเรื่องนี้เราขอให้ท่านผู้ทรงเกียรติโปรดแจ้งเตือนพี่น้องที่พอร์ตซาอิด ตลอดจนทุกท้องที่ที่มีสาขาของสมาคมผู้ได้รับความจำเริญ และมีโรงเรียนเช่นนี้ตั้งอยู่ ให้ดำเนินการทุกวิถีทางที่จะนำไปสู่การช่วยเหลือเด็กหญิงมุสลิม เพราะการนี้จะทำให้เราทุกคนได้ชี้ไปยังต้นตอของโรค แล้วยารักษาก็จะได้ผลด้วยอนุมัติของอัลลอฮ์ และด้วยวิธีนี้ อินชาอัลลอฮ์ โรงเรียนเหล่านี้ซึ่งเป็น "แหล่งเสื่อมทราม" จะถูกกำจัดอย่างเด็ดขาด

ท้ายนี้ โปรดรับความเคารพอย่างสูงยิ่ง

พร้อมกันนี้ขอฝากความคิดถึงจากพี่น้องอิควานุลมุสลิมีนทุกคนที่อยู่กับเรา โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้แทนของเรา ท่านอาจารย์ผู้ทรงเกียรติ มุศฏอฟา มุหัมมัด อัล-หะดีดีย์ อัฏ-เฏาะยร์ วัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

เลขานุการ อุมัร อัส-ซัยยิด ฆอนิม

สำนักงานได้ดำเนินภารกิจนี้แล้ว โดยได้มีหนังสือไปยังพอร์ตซาอิดและสาขาต่าง ๆ ของสมาคม และได้ส่งท่านมุรชิดใหญ่ผู้ทรงเกียรติไปยังพอร์ตซาอิดหลายครั้งในเรื่องนี้ ฝ่ายดาอิเราะฮ์พอร์ตซาอิดได้ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้อย่างยิ่ง และชาวเมืองผู้มีเกียรติก็ร่วมให้ความสำคัญด้วยเช่นกัน จนกระทั่งความพยายามนี้ได้เปิดโปงเหตุการณ์อันน่าสะพรึงกลัวที่หนังสือพิมพ์ได้ลงข่าวไปแล้วและยังคงลงข่าวอยู่ทุกวัน

เรามีความยินดีที่จะประกาศว่า รัฐบาลได้รับตัว "นัซละฮ์ อัล-เคาลีย์ และอะฏิยาต ซักซูก" ซึ่งถูกกล่าวถึงในจดหมายจากอัล-มันซะละฮ์แล้ว และความจริงก็คือ ทั้งสองคนรวมทั้งคนอื่น ๆ ถูกซ่อนตัวอยู่ในที่หลบซ่อนแห่งหนึ่งในอัล-มันซะละฮ์ เราหวังว่าท่านผู้ว่าการผู้ทรงเกียรติจะสืบหาเด็กสาวที่เหลือ เพื่อช่วยเหลือพวกเธอให้รอดพ้น

เลขานุการสำนักงานอัล-อิรชาดใหญ่

การจัดตั้งคณะกรรมการย่อยของสมาคมอิควานุลมุสลิมีน เพื่อเตือนประชาชนมิให้ตกหลุมการหลอกลวงของมิชชันนารี

เราได้ทราบว่า ในบรรดามติของสภาชูรอใหญ่แห่งอิควานนั้น มีการจัดตั้งคณะกรรมการย่อยขึ้นในทุกดาอิเราะฮ์ของสมาคม เพื่อทำหน้าที่เตือนประชาชนมิให้ตกเป็นเหยื่อบ่วงแร้วของมิชชันนารี ด้วยวิธีการอันสันติและชอบด้วยกฎหมาย เราหวังเป็นอย่างยิ่งว่าคณะกรรมการเหล่านี้จะประสบความสำเร็จอย่างสมบูรณ์ในภารกิจอันศักดิ์สิทธิ์นี้

สำเนาฎีกาที่สภาชูรอใหญ่ทูลเกล้าฯ ถวายแด่สมเด็จพระราชาฟุอาด

ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ผู้ทรงกรุณาปรานี ผู้ทรงเมตตาเสมอ การสรรเสริญทั้งมวลเป็นสิทธิของอัลลอฮ์ ขออัลลอฮ์ทรงประทานการสดุดีและความสันติแด่นายของเรา ท่านนบีมุหัมมัด ﷺ ตลอดจนวงศ์วานและเหล่าศอฮาบะฮ์ของท่าน

ทูลเกล้าฯ ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ผู้ทรงพิทักษ์ปกป้องศาสนา ผู้ทรงอุปถัมภ์อิสลามและมุสลิมีน กษัตริย์แห่งอียิปต์ผู้เป็นที่เทิดทูนยิ่ง

ข้าพระพุทธเจ้า สมาชิกสภาชูรอกลางแห่งอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ซึ่งประชุมกัน ณ เมืองอิสมาอีลียะฮ์ เมื่อวันที่ 22 เดือนเศาะฟัร ปี ฮ.ศ. 1352 และเป็นผู้แทนของสาขาสมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนจำนวนสิบห้าสาขา ขอทูลเกล้าฯ ถวายความจงรักภักดีและความซื่อสัตย์อันจริงใจยิ่งต่อราชบัลลังก์อันเป็นที่เทิดทูน ต่อพระองค์ และต่อเจ้าฟ้ามกุฎราชกุมารผู้เป็นที่รัก ข้าพระพุทธเจ้าขอพึ่งพระบารมี และวิงวอนให้ทรงคุ้มครองพสกนิกรผู้ภักดีและซื่อสัตย์ของพระองค์จากการรุกรานอย่างโจ่งแจ้งของมิชชันนารี ซึ่งมุ่งทำลายอะกีดะฮ์ของพวกเขา และพรากบุตรหลานผู้เป็นดั่งดวงใจของพวกเขาไป ด้วยการชักนำให้ละทิ้งอิสลาม การทำให้ระหกระเหินพลัดพราก การซุกซ่อนตัวไว้ และการจัดให้แต่งงานกับผู้ที่มิใช่ศาสนิกเดียวกัน อันเป็นสิ่งที่อิสลามห้ามและบัญญัติให้เป็นที่หะรอม ทั้งยังขู่ผู้กระทำไว้ด้วยการลงโทษอย่างรุนแรงที่สุด

อัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา ได้ทรงแต่งตั้งพระองค์ให้เป็นผู้พิทักษ์ศาสนาของพระองค์ เป็นผู้ธำรงรักษาชะรีอะฮ์ของพระองค์ และเป็นผู้ปกป้องซุนนะฮ์แห่งนบีของพระองค์ ชาวโลกทั้งมวลต่างประจักษ์ถึงจุดยืนอันเลื่องลือและพระราชกรณียกิจอันเป็นที่กล่าวขานของพระองค์ ในการยึดมั่นต่อสายเชือกแห่งศาสนาอันมั่นคง การใส่พระทัยต่อจริยธรรมและสัญลักษณ์ของศาสนา การปกป้องศาสนาจากผู้รุกราน การเผยแผ่คำสอนของศาสนา การส่งเสริมผู้ยึดถือศาสนา และการเอาพระทัยใส่ต่อคัมภีร์ของอัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา อย่างเต็มที่ยิ่ง อียิปต์ซึ่งเป็นผู้นำแห่งบูรพทิศและเป็นราษฎรของกษัตริย์มุสลิมผู้ทรงธรรม ย่อมไม่ยอมให้แผ่นดินของตนกลายเป็นแหล่งเผยแผ่ศาสนาคริสต์ หรือเป็นถิ่นที่ชักนำผู้คนให้ละทิ้งอิสลามไม่ว่าในวันใด โดยอาศัยพลังจากความหวงแหนศาสนาของกษัตริย์และพลังแห่งอีมานของตน

ด้วยเหตุนี้ ข้าพระพุทธเจ้าจึงขอพึ่งพระบารมีอันสูงส่ง และวิงวอนให้ทรงมีพระบรมราชโองการถึงรัฐบาลอันได้รับความสำเร็จของพระองค์ ให้ปราบปรามกลุ่มบุคคลเหล่านี้อย่างเด็ดขาด ปกป้องประชาชาติให้พ้นจากความชั่วร้ายของพวกเขา และให้บรรลุเป้าหมายนี้ด้วยทุกวิถีทางที่เป็นไปได้ ข้าพระพุทธเจ้าเห็นว่ามาตรการที่ได้ผล ได้แก่

ประการแรก: ให้มีการควบคุมดูแลอย่างเข้มงวดต่อโรงเรียน สถาบัน และสถานที่ของมิชชันนารีเหล่านี้ ตลอดจนนักเรียนชายและหญิงในสถานที่เหล่านั้น หากพิสูจน์ได้ว่ามีการเผยแผ่ศาสนาคริสต์

ประการที่สอง: ให้เพิกถอนใบอนุญาตของโรงพยาบาลหรือโรงเรียนใดก็ตามที่พิสูจน์ได้ว่าเผยแผ่ศาสนาคริสต์

ประการที่สาม: ให้เนรเทศทุกคนที่รัฐบาลพิสูจน์ได้ว่ากระทำการบ่อนทำลายอะกีดะฮ์ และซุกซ่อนเด็กชายและเด็กหญิง

ประการที่สี่: ให้งดการช่วยเหลือสมาคมเหล่านี้โดยเด็ดขาด ไม่ว่าจะด้วยที่ดินหรือทรัพย์สิน

ห้า: ติดต่อท่านอัครราชทูตผู้มีอำนาจเต็มทั้งในอียิปต์และต่างประเทศ เพื่อให้ช่วยเหลือรัฐบาลในการดำเนินแผนการอันเด็ดขาดนี้ เพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยและคำนึงถึงความสัมพันธ์อันดี และการที่เราเสนอความเห็นเหล่านี้ เราเชื่อมั่นว่าความเด็ดขาดของพระองค์ผู้ทรงเป็นที่เทิดทูน พระวินิจฉัยอันถูกต้องเที่ยงตรง และความหวงแหนในศาสนาของพระองค์ที่เป็นที่ประจักษ์ ทั้งหมดนี้จะเป็นหลักประกันในการประสานรอยร้าว นำความผาสุกมาสู่ประชาชาติ และช่วยกู้ประชาชนให้พ้นจากเงื้อมมือของผู้รุกราน ขอพระองค์ผู้ทรงพระเกียรติได้โปรดรับไว้ซึ่งความจงรักภักดีและความเคารพสูงสุดอย่างจริงใจยิ่ง จากผู้ภักดีต่อราชบัลลังก์อันเป็นที่เทิดทูนของพระองค์

ฮะซัน อัล-บันนา "มุรชิดแห่งอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน", มุฮัมมัด อัสอัด อัล-ฮะกีม "เลขานุการสำนักงานอัล-อิรชาด", อับดุรเราะห์มาน อัส-สาอาตี "ผู้แทนไคโร", อะห์มัด อัส-สุกกะรี "ผู้แทนอัล-มะห์มูดียะฮ์", ฮามิด อัสกะรียะฮ์ "ผู้แทนชุบรอคีต", มุศเฏาะฟา อัฏ-เฏาะยร์ "ผู้แทนอัล-มันซะละฮ์", อะฟีฟี อัช-ชาฟิอี "ผู้แทนอัล-อัรบะอีน ที่สุเอซ", อับดุลฟัตตาห์ ฟายิด "ผู้แทนชิบลินญะฮ์ อัล-เกาะลียูบียะฮ์", มุฮัมมัด มุศเฏาะฟา ฏ็อยเราะฮ์ "ผู้แทนพอร์ตซาอิด", มะห์มูด อับดุลละฏีฟ "ผู้แทนอัล-ญะมาลียะฮ์", มุฮัมมัด ฟัรเฆาะลี อับดุลลอฮ์ สะลีม "ผู้แทนอบูศุวัยร์", ฏอฮา กะรอวียะฮ์ "เลขานุการอัล-ญะมาลียะฮ์", อะลี อัล-ญิดดาวี "ผู้แทนอัล-อิสมาอีลียะฮ์", มุฮัมมัด ฮุซัยน์ อัส-ซัยยิด "เลขานุการอัล-อัรบะอีน", สุลัยมาน อุวัยเฎาะฮ์ "สมาชิกอัล-อัรบะอีน" และฮาฟิซ อับดุลฮะมีด "ผู้ตรวจการอัล-อิสมาอีลียะฮ์"

และได้มีการยื่นสำเนาฉบับเดียวกันนี้ต่อฯพณฯ นายกรัฐมนตรีรักษาการ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเอากอฟ ประธานสภาผู้แทนราษฎร และประธานวุฒิสภา

ตัวอย่างการเดินทางในหนทางแห่งการเผยแผ่ดะอ์วะฮ์

นอกจากนี้ เราขอบันทึกไว้ ณ ที่นี้ถึงตัวอย่างหนึ่งของการเดินทางที่ผ่านมาในหนทางแห่งการเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ ซึ่งเกิดขึ้นในช่วงฤดูร้อนของปี ค.ศ. 1933 และนี่คือสำเนาจดหมายที่สำนักงานอัล-อิรชาดกลางส่งถึงบรรดาผู้แทนของพี่น้องอิควานในเมืองต่าง ๆ ที่การเดินทางครั้งนี้จะไปเยือน

بسم الله الرحمن الرحيم

ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ผู้ทรงกรุณาปรานี ผู้ทรงเมตตาเสมอ

الحمد لله وصلى الله على سيدنا محمد وعلى آله وصحبه وسلم.

มวลการสรรเสริญเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์ ขออัลลอฮ์ทรงประทานพรและความศานติแด่ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ นายของเรา ตลอดจนวงศ์วานและเหล่าสหายของท่าน

ท่านผู้ทรงเกียรติ ผู้แทนของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

อัสสะลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ ข้าพเจ้ามีเกียรติที่จะเรียนเสนอแถลงการณ์ฉบับนี้ต่อท่าน ว่าด้วยการเดินทางของท่านผู้ชี้นำสูงสุด (อัล-มุรชิด อัล-อาม) เพื่อเยี่ยมสาขาต่าง ๆ ของสมาคม เพื่อให้ท่านสามารถติดต่อกับท่านได้ในระหว่างการเดินทางหากมีความจำเป็น ในระหว่างนี้ท่านอุสตาซอับดุรเราะห์มาน อะฟันดี อัส-สาอาตี ผู้แทนประจำกรุงไคโร จะปฏิบัติงานของสำนักงานแทนท่าน วัสสะลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

[ตารางถูกตัดออก ดูหน้า 179 ฉบับพิมพ์ของสำนักพิมพ์ดารุตเตาซีอ์ วัน-นัชร์ อัล-อิสลามิยะฮ์]

โปรดรับไว้ซึ่งความเคารพอย่างสูง

มุฮัมมัด อัสอัด อัล-หะกีม เลขานุการสำนักงานอัล-อิรชาด

การย้ายของท่านอุสตาซอัฏ-เฏาะยร์ไปยังกรุงไคโร

เนื่องในโอกาสที่ท่านอุสตาซชัยค์มุศเฏาะฟา อัฏ-เฏาะยร์ ย้ายไปยังกรุงไคโร สำนักงานอัล-อิรชาดกลางได้แต่งตั้งท่านผู้ทรงเกียรติ อุสตาซชัยค์ค็อฏฏ็อบ เกาเราะฮ์ และชัยค์เตาฟีก หะมาดะฮ์ ซึ่งเป็นผู้รู้ทั้งสองท่าน ให้เป็นผู้แทนประจำเขตอัล-มันซิละฮ์ และได้ส่งพี่น้องผู้ทรงเกียรติ ได้แก่ อับดุรเราะห์มาน อะฟันดี อัส-สาอาตี มุฮัมมัด อะฟันดี อัสอัด อัล-หะกีม มุฮัมมัด อะฟันดี หิลมี นูรุดดีน และมุฮัมมัด อะฟันดี ชัลช์ ไปยังอัล-มันซิละฮ์ เพื่อทักทายพี่น้องและแจ้งมติดังกล่าวให้ทราบ

พี่น้องที่นั่นได้จัดงานต้อนรับการมาเยือนของพวกเขาอย่างน่าประทับใจ สมาชิกสาขาต่าง ๆ ที่อยู่ใกล้เคียงอัล-มันซิละฮ์ก็ได้มาพบปะด้วย ผู้คนที่มาชุมนุมมีจำนวนมาก และการต้อนรับก็อบอุ่นยิ่ง มีการกล่าวสุนทรพจน์ที่เหมาะสมกับโอกาส เพื่อแสดงความยินดีต่อผู้แทนทั้งสองท่านและต่อสำนักงานอัล-อิรชาดผ่านตัวสมาชิกของสำนักงาน รวมทั้งกล่าวถึงความจำเป็นที่จะต้องทำงานเพื่อการฟื้นฟูอิสลามที่บังเกิดผล จากนั้นพี่น้องคณะดังกล่าวก็เดินทางกลับ โดยทุกคนต่างกล่าวชื่นชมสมาชิกผู้ทรงเกียรติแห่งเขตอัล-มันซิละฮ์เป็นเสียงเดียวกัน

การสละตำแหน่งของผู้แทนกรุงไคโรให้แก่ผู้นำ (สาขา) อัล-มันซะละฮ์

ท่านอาจารย์ผู้ทรงเกียรติ อับดุรเราะห์มาน อะฟันดี อัส-สาอาตี ได้สละตำแหน่งผู้แทนกรุงไคโรให้แก่ท่านอาจารย์ผู้ทรงคุณ เชคมุศฏอฟา มุหัมมัด อัฏ-เฏาะยร์ ผู้สอนประจำสถาบันอัล-อัซฮัร และได้มอบหมายหน้าที่ผู้ช่วยในหนังสือพิมพ์อัล-อิควานแก่ท่าน ในโอกาสนี้ นิตยสารอัล-อิควานได้ตีพิมพ์ข้อเขียนของท่านอาจารย์อัส-สาอาตี ซึ่งเราเห็นควรนำมาลงไว้ เพื่อเป็นที่ระลึก เป็นบทเรียน และเป็นแบบอย่างที่ดี

เราจงเสียสละตำแหน่งและยศถาบรรดาศักดิ์เถิด หากสิ่งนั้นช่วยให้บรรลุเป้าหมาย

وَمَن لَّمْ يَجْعَلِ ٱللَّهُ لَهُۥ نُورًا فَمَا لَهُۥ مِن نُّورٍ ﴿٤٠﴾

สมมติว่าท่านกำลังเดินทางบนผืนทะเลมุ่งหน้าไปยังจุดหมายหนึ่ง โดยตั้งใจจะไปให้ถึง และมีผู้คนกลุ่มหนึ่งร่วมเดินทางไปกับท่าน ซึ่งเป้าหมายของพวกเขาคือการไปให้ถึงจุดหมายเดียวกันนั้น ท่านทั้งหมดจึงมุ่งสู่เป้าหมายเดียวกัน และร่วมกันฝ่าเส้นทางไปสู่เป้าหมายนี้ ค่ำคืนมืดมิด ท้องฟ้ามืดสนิท ทะเลบ้าคลั่ง เป็นความมืดซ้อนทับกันหลายชั้น «และผู้ใดที่อัลลอฮ์มิได้ทรงทำให้มีแสงสว่างแก่เขา เขาก็ย่อมไม่มีแสงสว่างใดๆ» (ซูเราะฮ์อัน-นูร 24:40) เรือเกือบจะชนเข้ากับโขดหินมหึมาที่ขวางทางอยู่ และใกล้จะแล่นเข้าสู่เส้นทางขรุขระที่ไม่นำไปสู่เป้าหมายใดและไม่ชี้ทางใดเลย ความมืดและความวังเวงของค่ำคืนยิ่งทำให้สถานการณ์คับขันและหนักหน่วงขึ้น พายุและคลื่นลมเกือบจะซัดเรือลงสู่ห้วงลึก สถานการณ์นั้นโหดร้ายเกินกว่าที่จะนั่งกอดอกอยู่เฉยๆ และภารกิจการนำเรือก็อันตรายเกินกว่าที่ผู้ใดจะรับไว้ได้ นอกจากต้นหนผู้เชี่ยวชาญ ผู้รู้หลักแห่งเส้นทาง รู้ว่าส่วนใดราบเรียบส่วนใดขรุขระ กล้าเสี่ยงจนถึงขีดสุดของการเสี่ยงภัย เสียสละจนถึงขั้นสูงสุดของการเสียสละ ศรัทธาในเป้าหมายของตนอย่างแท้จริง ไม่มีระยะทางอันไกลโพ้นหรืออุปสรรคอันมากมายใดจะหันเหเขาจากการไปถึงเป้าหมายนั้นได้

ผู้ใดศรัทธามั่นในการเรียกร้องของตน แม้วงโคจรแห่งฟากฟ้าก็ขานรับว่า "อามีน" และผู้ใดมีเจตนาบริสุทธิ์เพื่ออัลลอฮ์ ย่อมได้รับความสำเร็จที่มั่นคงตลอดกาล

และท่านเองเป็นผู้นำขบวนและเป็นต้นหนของเรือลำนั้น แล้วเรื่องราวก็เกือบจะสับสนสำหรับท่าน และหนทางก็เกือบจะพาท่านหลงทิศ ในชั่วขณะอันคับขันและช่วงเวลาอันวิกฤตนั้น ท่านได้ค้นพบว่าในหมู่คนเหล่านั้นมีผู้ที่เหนือกว่าท่านในด้านการนำ

…และเหนือกว่าท่านในด้านความรู้ ความจริงและอีมานมิได้บังคับท่านหรอกหรือว่าจะต้องสละตำแหน่งผู้นำให้แก่เขา หน้าที่และมโนธรรมมิได้กำหนดให้ท่านมอบกิจการนี้แก่ผู้ที่ทำได้ดีกว่าท่านหรอกหรือ แล้วท่านก็อยู่ในการเชื่อฟังเขา หากเขาสั่ง ท่านก็ปฏิบัติตาม หากเขาชี้แนะ ท่านก็เข้าใจ?

หน้าที่ของเขาก็ไม่ใช่การรอท่านจนกว่าท่านจะมอบการนำขบวนให้แก่เขา แต่เขาจำเป็นต้องรีบแก้ไขสิ่งที่ท่านเกือบจะทำให้เสียหาย และกอบกู้สิ่งที่ท่านเกือบจะละเลย

ข้าพเจ้าเชื่อว่าเป้าหมายนั้นไม่รู้จักตัวบุคคลและไม่เข้าข้างผู้ใด ข้าพเจ้าเห็นว่าผู้ที่วิดน้ำออกจากท้องเรือเมื่อเกิดภัยอันตราย ย่อมดีกว่าคนอ่อนประสบการณ์ที่โง่เขลา ซึ่งไม่รู้ขีดจำกัดของตนเอง แล้วอาสาขึ้นเป็นผู้นำทั้งที่ไม่ชำนาญ จนกลายเป็นหายนะแก่ตนเองและเป็นอัปมงคลแก่กลุ่มชนของเขา คนแรกรู้ว่าตนถนัดสิ่งใดจึงทำสิ่งนั้นอย่างที่ควร ผลของมันจึงยิ่งใหญ่ แม้ภายนอกจะดูเรียบง่าย ส่วนคนที่สองชอบอยู่แถวหน้าและถูกโรคแห่งความอยากเป็นผู้นำครอบงำ จึงนำพากลุ่มชนของเขาและตัวเขาเองไปสู่ความพินาศ คนเช่นนี้ย่อมไม่อาจทำให้เป้าหมายใดบรรลุผลได้ และไม่อาจหวังประโยชน์ใดจากการกระทำของเขาได้เลย

ดังนั้น ผู้คนจึงไม่ควรแปลกใจที่ในอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน มีบุคคลผู้หนึ่งสละตำแหน่ง ทั้งที่เขาเคยอยู่แถวหน้าในยามที่สถานการณ์ต้องการ และในเวลาที่ไม่มีผู้อื่นจะนำได้นอกจากเขา เขาสละตำแหน่งเพื่อมอบบังเหียนให้แก่ผู้ที่บรรดาพี่น้องคัดเลือกให้เผยแพร่หลักการและยังประโยชน์แก่แนวคิด ผู้นั้นก็ทำให้ความหวังของบรรดาพี่น้องเป็นจริง พาแนวคิดนั้นโบยบินขึ้นสู่ฟากฟ้าแห่งการเสียสละและความเป็นอมตะ และโผบินไปกับมันในบรรยากาศแห่งความบริสุทธิ์ใจและการลงมือปฏิบัติ ส่วนบุคคลผู้สละตำแหน่งนั้นก็ไปทำงานในอีกสนามหนึ่งของการรับใช้แนวคิดส่วนรวม

และไม่เป็นโทษแก่ข้าพเจ้าแต่ประการใด หากข้าพเจ้าเป็นหนึ่งในบุคคลเหล่านั้นที่สละตำแหน่งของตนเพื่อให้เป้าหมายบรรลุผลและเพื่อปฏิบัติหน้าที่

อับดุรเราะห์มาน อะห์มัด อัส-สาอาตี สมาชิกสำนักงานแนะแนวทั่วไป (มักตับ อัล-อิรชาด อัล-อาม) และอดีตผู้แทนประจำกรุงไคโร

"หนังสือพิมพ์อัล-อิควาน": ขออัลลอฮ์ทรงประทานพรแก่บรรดาจิตวิญญาณที่บริสุทธิ์ใจ และขอพระองค์ทรงเพิ่มพูนผู้คนเช่นท่านอาจารย์อับดุรเราะห์มาน อัส-สาอาตี ในหมู่มุสลิมให้มากยิ่งขึ้น เพื่อพวกเขาจะได้แสดงแบบอย่างเชิงปฏิบัติเช่นนี้ให้ผู้คนได้เห็นอีกมาก เพราะแบบอย่างเหล่านี้เป็นบทเรียนที่ลึกซึ้งที่สุดในเรื่องการอุทิศตนและความบริสุทธิ์ใจ

คณะกรรมการสำนักงานแนะแนวทั่วไป (มักตับอัล-อิรชาดอัล-อาม) ของอัล-อิควานอัล-มุสลิมูน

หลังจากนั้น คณะกรรมการสำนักงานแนะแนวทั่วไปของอัล-อิควานอัล-มุสลิมูนได้ถูกจัดตั้งขึ้นเป็นครั้งแรกตามมติของสภาชูรอ และท่านอาจารย์มุฮัมมัด อัสอัด อัล-หะกีม เลขานุการของสภา ได้ส่งหนังสือฉบับนี้ถึงบรรดาพี่น้องอัล-อิควาน เพื่อแจ้งให้ทราบถึงการจัดตั้งดังกล่าว:

بسم الله الرحمن الرحيم

ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ผู้ทรงกรุณาปรานี ผู้ทรงเมตตาเสมอ

الحمد لله وصلى الله على سيدنا محمد وعلى آله وصحبه وسلم

การสรรเสริญทั้งมวลเป็นของอัลลอฮ์ ขออัลลอฮ์ทรงประทานพรและความสันติแด่ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ นายของเรา ตลอดจนวงศ์วานและบรรดาสหายของท่าน

เรียน พี่น้องผู้มีเกียรติ

อัสสะลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ ต่อจากนั้น

เพื่อปฏิบัติตามมติของสภาชูรอทั่วไป ซึ่งได้ประชุมกันที่เมืองอิสมาอีลิยะฮ์ เมื่อวันที่ 22 เดือนเศาะฟัร ปี ฮ.ศ. 1352 สำนักงานแนะแนวทั่วไปได้ถูกจัดตั้งขึ้น ประกอบด้วยพี่น้องผู้ทรงเกียรติตามรายนามข้างล่างนี้ ข้าพเจ้ามีความยินดีที่จะแจ้งให้ท่านทราบ วัสสะลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

ท่านผู้ทรงเกียรติ ผู้นำแนะแนวทั่วไป (อัล-มุรชิด อัล-อาม)

1. ท่านผู้ทรงเกียรติ อาจารย์ชัยค์มุศฏอฟา มุฮัมมัด อัฏ-ฏ็อยร์ ผู้แทนฝ่ายบริหารประจำกรุงไคโร อาจารย์ประจำสถาบันอัซฮัร และเป็นหนึ่งในบรรดาอุละมาอ์ระดับตะเคาะศุศ (ผู้ทรงคุณวุฒิเฉพาะทาง)
2. ท่านผู้ทรงเกียรติ อาจารย์ชัยค์อับดุลหะฟีซ ฟัรฆ็อลี อาจารย์ประจำสถาบันอัซฮัร และเป็นหนึ่งในบรรดาอุละมาอ์ระดับตะเคาะศุศ
3. ท่านผู้ทรงเกียรติ อาจารย์ชัยค์หามิด อัสกะรียะฮ์ ผู้แทนประจำเมืองชุบรอคีตและผู้ให้คำตักเตือน (วาอิซ) ประจำเมืองนั้น และเป็นหนึ่งในบรรดาอุละมาอ์แห่งอัซฮัร "ในฐานะกรรมการผู้ได้รับมอบหมาย"
4. ท่านผู้ทรงเกียรติ อาจารย์ชัยค์อะฟีฟี อัช-ชาฟิอี อัฏวะฮ์ ผู้แทนประจำย่านอัล-อัรบะอีน ในเมืองสุเอซ และนายทะเบียนการสมรสตามหลักศาสนา (มะอ์ซูน) ประจำย่านนั้น และเป็นหนึ่งในบรรดาอุละมาอ์แห่งอัซฮัร "ในฐานะผู้ได้รับมอบหมาย"
5. ท่านอาจารย์อะห์มัด อะฟันดี อัส-สุกกะรี ผู้แทนประจำเมืองอัล-มะห์มูดียะฮ์ และเป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญของเมืองนั้น ประจำโรงเรียนประถมศึกษาที่นั่น "ในฐานะกรรมการผู้ได้รับมอบหมาย"

1. ท่านอาจารย์คอลิด อับดุลละฏีฟ เอฟเฟนดี หนึ่งในบรรดาผู้แทนของย่านอัล-ญะมาลิยะฮ์และหนึ่งในบุคคลสำคัญของย่านนั้น “ในฐานะกรรมการผู้ได้รับมอบหมาย”
2. ท่านอาจารย์มุฮัมมัด เอฟเฟนดี ฟัตหุลลอฮ์ ดัรวีช ประจำสำนักงานการคลัง ณ กรุงไคโร
3. ท่านอาจารย์อับดุรเราะห์มาน เอฟเฟนดี อัส-สาอาตี ประจำแผนกวิศวกรรมเครื่องจักรไอน้ำ ณ กรุงไคโร
4. ท่านอาจารย์มุฮัมมัด อัสอัด อัล-หะกีม เอฟเฟนดี ประจำแผนกวิศวกรรมเครื่องจักรไอน้ำ ณ กรุงไคโร
5. ท่านอาจารย์มุฮัมมัด เอฟเฟนดี หิลมี นูรุดดีน ประจำสำนักตรวจการชลประทานกีซา ณ กรุงไคโร

ทุกท่านล้วนอยู่ในระดับ “นาอิบ” (ผู้แทน) คนหนึ่งในบรรดาผู้แทนของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน และได้มีการคัดเลือกพี่น้องอัสอัด อัล-หะกีม เอฟเฟนดี ให้ทำหน้าที่เลขานุการของสำนักงาน คัดเลือกมุฮัมมัด เอฟเฟนดี หิลมี นูรุดดีน ให้เป็นเหรัญญิกของสำนักงาน และคัดเลือกท่านอับดุรเราะห์มาน อัส-สาอาตี เอฟเฟนดี ให้ดูแลกิจการของหนังสือพิมพ์ วัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

เลขานุการสำนักงานอัล-อิรชาดทั่วไป

การดะอ์วะฮ์ในมหาวิทยาลัยและสถาบันอุดมศึกษา

ดะอ์วะฮ์อันจำเริญในกรุงไคโรได้เริ่มบุกเบิกเส้นทางของตนจนกระทั่งเข้าถึงคณะต่าง ๆ ของมหาวิทยาลัยและสถาบันอุดมศึกษา นักศึกษาบางส่วนได้เข้าพบท่านอาจารย์ผู้ยิ่งใหญ่ เชคฏ็อนฏอวี เญาฮะรี (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ซึ่งขณะนั้นเป็นบรรณาธิการใหญ่ของหนังสือพิมพ์รายสัปดาห์อัล-อิควาน และได้ปรึกษาหารือกับท่านเกี่ยวกับดะอ์วะฮ์ ตลอดจนความปรารถนาของพวกเขาที่จะเข้าร่วมและทำงานเพื่อดะอ์วะฮ์ ข้าพเจ้าไม่เคยลืมจดหมายอันทรงเกียรติของท่านที่ส่งมาถึงข้าพเจ้าขณะที่ข้าพเจ้าอยู่ในการเดินทางครั้งหนึ่งในเขตอียิปต์ตอนล่าง ท่านแจ้งข่าวดีนี้แก่ข้าพเจ้า และกล่าวถึงข่าวดีนี้ในจดหมายว่าเป็น “ชัยชนะอันชัดแจ้ง” แน่นอนว่าท่าน (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) กล่าวไว้ถูกต้องแล้ว เพราะมหาวิทยาลัยแห่งนี้ ซึ่งแต่เดิมผู้คนมองว่าเป็นสถาบันที่ไม่มีความเกี่ยวข้องใด ๆ กับอิสลาม กลับมีพัฒนาการด้วยดะอ์วะฮ์อันทรงเกียรตินี้ จนกลายเป็นป้อมปราการแห่งหนึ่งของอิสลาม นี่คือชัยชนะอันชัดแจ้งอย่างไม่ต้องสงสัย ท่านเชคฏ็อนฏอวีได้เร่งเร้าให้ข้าพเจ้ากลับมาโดยเร็วเพื่อพบกับพี่น้องเหล่านี้ ข้าพเจ้าจึงเดินทางมายังกรุงไคโรและได้พบกับพวกเขา วันนั้นเป็นวันที่จำเริญยิ่ง นั่นคือวันที่พวกเขาเข้าร่วมดะอ์วะฮ์และให้สัตยาบัน (บัยอะฮ์) ว่าจะทำงานเพื่อดะอ์วะฮ์

ผู้ที่อยู่ในกลุ่มแรกสุดและรีบมาให้สัตยาบัน (บัยอะฮ์) ก่อนผู้อื่น คือพี่น้องทั้งหกท่านนี้ ซึ่งเราเรียกพวกเขาว่า “บรรดาผู้อาวุโสแห่งนักศึกษาอัล-อิควานอัล-มุสลิมูน” ได้แก่

1. อุสตาซมุหัมมัด อับดุลหะมีด อะห์มัด ขณะนั้นศึกษาอยู่ที่คณะอักษรศาสตร์ ปัจจุบันรับราชการอยู่ที่กระทรวงศึกษาธิการ และกระทรวงได้ส่งตัวเขาไปปฏิบัติงานที่ “สถาบันการศึกษาแห่งทรานส์จอร์แดน”
2. ดร.อิบรอฮีม อบูอัน-นะญา อัล-ญัซซาร ขณะนั้นเป็นนักศึกษาคณะแพทยศาสตร์ ปัจจุบันเป็นอาจารย์อยู่ที่คณะนั้น
3. อุสตาซอะห์มัด อะฟันดี มุศฏอฟา ขณะนั้นศึกษาอยู่ที่วิทยาลัยพาณิชยศาสตร์ชั้นสูง ปัจจุบันทำงานอยู่ที่กรมสรรพากร
4. อุสตาซมุหัมมัด ญะมาล อัช-ชินดี ขณะนั้นศึกษาอยู่ที่คณะวิทยาศาสตร์ ปัจจุบันเป็นอาจารย์อยู่ที่คณะนั้นเช่นกัน
5. อุสตาซมุหัมมัด เราะชาด อัล-ฮะวารี ขณะนั้นศึกษาอยู่ที่คณะนิติศาสตร์ ปัจจุบันเป็นทนายความอยู่ที่เมืองอัล-มันศูเราะฮ์
6. พี่น้องมะห์มูด อะฟันดี ศ็อบรี ขณะนั้นศึกษาอยู่ที่วิทยาลัยเกษตรศาสตร์ชั้นสูง ปัจจุบันทำงานอยู่ที่สำนักพระราชวัง

ในโอกาสนี้ นิตยสารอัล-อิควานได้ตีพิมพ์ข้อความต่อไปนี้

“หลักการของอัล-อิควานอัล-มุสลิมูนนั้นเที่ยงตรงและเข้าใจได้ง่าย แต่ต้องอาศัยความบริสุทธิ์ใจและการลงมือปฏิบัติ หลักการนี้มุ่งสู่สิ่งเดียว คือการหล่อหลอมจริยธรรมอิสลามที่ถูกต้องให้เกิดขึ้นในประชาชาติอย่างดีงาม และอาศัยวิธีการเพียงประการเดียว คือความรัก ภราดรภาพ และการทำความรู้จักกัน ซึ่งจะนำมาซึ่งแบบอย่างที่ดีและการขัดเกลาจิตใจ ประชาชาติในยุคแห่งการฟื้นฟูสมัยใหม่นี้มีความต้องการแนวทางอันเที่ยงตรงเช่นนี้มากที่สุด”

บรรดาเยาวชนผู้รู้แจ้งของเราได้ตระหนักถึงสิ่งนี้ จึงมีกลุ่มหนึ่งที่มีความบริสุทธิ์ใจจากพวกเขาลุกขึ้นมา ประกอบด้วยนักศึกษาจากวิทยาลัยชั้นสูงและคณะต่าง ๆ ของมหาวิทยาลัย และได้ประกาศความพร้อมที่จะสนับสนุนหลักการนี้ รับใช้ และทำงานเพื่อมัน เราไม่อาจทำสิ่งใดได้นอกจากขอแสดงความยินดีต่อพี่น้องผู้มีเกียรติเหล่านี้ ที่อัลลอฮ์ได้ทรงประทานรัศมีแห่งความเข้าใจและความมุ่งมั่นอันแน่วแน่แก่พวกเขา และขอแสดงความยินดีต่อองค์กรอัล-อิควานที่ได้กลุ่มดาวอันได้รับการสนับสนุนนี้เข้ามาร่วมในกองทัพแห่งบุรุษผู้ปฏิบัติงานของตน และในโอกาสนี้ ฝ่ายบริหารของหนังสือพิมพ์ได้จัดสรรส่วนหนึ่งไว้สำหรับนักศึกษา ซึ่งพวกเขาจะแข่งขันกันในนั้น…

…ปากกาของพวกเขาไปสู่การให้ประโยชน์และการชี้แนะแนวทาง และ ณ ที่นี้มีบทความของพี่น้องท่านหนึ่งในหมู่พวกเขา ภายใต้หัวข้อ "หนุ่มแห่งยุคสมัย" ขออัลลอฮ์ทรงเพิ่มพูนจำนวนผู้ที่ทำงานเพื่อศาสนาของพระองค์ และทรงประทานความสามารถและความบริสุทธิ์ใจแก่พวกเขาด้วยเถิด

สภาชูรอใหญ่ของอัล-อิควาน

ซึ่งเป็นการประชุมใหญ่ครั้งที่สองของพวกเขา

หลังจากนั้น สภาชูรอใหญ่ได้จัดประชุมสมัยที่สองขึ้นที่เมืองพอร์ตซาอีด และเลขาธิการได้ส่งหนังสือเชิญถึงอัล-อิควานดังนี้

"สภาชูรอใหญ่ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน จะจัดประชุมขึ้นที่เมืองพอร์ตซาอีด อินชาอัลลอฮ์ ในวันที่สองของเดือนเชาวาล ปี ฮ.ศ. 1350 ทันทีหลังละหมาดอิชาอ์ ภายใต้การเป็นประธานของท่านมุรชิดใหญ่ (ผู้นำสูงสุด) ผู้ทรงเกียรติ เพื่อพิจารณากิจการของญะมาอะฮ์โดยรวม ขอเชิญบรรดาผู้แทน หัวหน้า และเลขานุการของสาขาต่าง ๆ เข้าร่วมการประชุมนี้ รวมถึงสมาชิกสำนักงานอัล-อิรชาดกลางที่ได้รับอนุญาตให้เข้าร่วมด้วย"

หนังสือพิมพ์อัล-อิควานได้ตีพิมพ์หนังสือเชิญนี้ และการประชุมก็ดำเนินไปด้วยดีที่สุด มติประการหนึ่งของที่ประชุมคือการจัดตั้งบริษัทขนาดเล็กเพื่อก่อตั้งโรงพิมพ์ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน โดยกำหนดราคาหุ้นละยี่สิบกิรช์ หลังจากนั้นนิตยสารอัล-อิควานได้ตีพิมพ์คำประกาศเกี่ยวกับโครงการนี้ดังนี้

โครงการโรงพิมพ์แห่งแรกและหน้าที่ของอัล-อิควานที่มีต่อโครงการนี้

สำหรับกลุ่มต่าง ๆ ที่ทำงานเผยแพร่แนวคิดสู่สาธารณชน โรงพิมพ์คือเสาหลักที่กลุ่มเหล่านั้นใช้เป็นที่พึ่งในการดำเนินงานและการเผยแพร่การเชิญชวนของตน ด้วยเหตุนี้ สภาชูรอใหญ่ในการประชุมที่เมืองพอร์ตซาอีดในวันอีดิลฟิฏร์ จึงมีมติให้จัดตั้งบริษัทมหาชนสำหรับสมาชิกของสมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนโดยเฉพาะ และสำนักงานอัล-อิรชาดกลางที่กรุงไคโรได้จัดพิมพ์ข้อบังคับของบริษัทโรงพิมพ์มหาชนนี้ แล้วแจกจ่ายไปยังสาขาทุกแห่งทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ โดยกำหนดให้วันที่ 15 มีนาคมเป็นวันสุดท้ายของการร่วมซื้อหุ้นเหล่านี้

และสำนักงานอัล-อิรชาดทั่วไปตั้งความหวังไว้อย่างเต็มเปี่ยมว่า ก่อนจะถึงกำหนดนั้น สำนักงานจะได้ซื้อโรงพิมพ์พร้อมทุกสิ่งที่เกี่ยวข้องเสร็จสิ้นแล้ว และจะสามารถจัดพิมพ์ทุกสิ่งที่งานของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนต้องการได้ในโรงพิมพ์ของพวกเขาเอง

ดังนั้น ผู้ที่แบกรับอะมานะฮ์ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนในทุกสาขา จงปฏิบัติหน้าที่ของตนต่อโครงการนี้ ซึ่งเป็นโครงการแรกในบรรดาโครงการต่าง ๆ ที่จะตามมา และขอให้การปฏิบัติหน้าที่นี้บริสุทธิ์ใจเพื่อพระพักตร์ของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่ง และเพื่อเชิดชูพระดำรัสของพระองค์ให้สูงส่ง

เลขาธิการสำนักงานอัล-อิรชาดทั่วไป

การย้ายสำนักงานบริหารของสมาคมอัล-อิควาน

สำนักงานบริหารของสมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนได้ย้ายไปยังซอยอัล-มิอ์มาร เลขที่ 6 ถนนสูกอัส-สิลาห์ และหนังสือพิมพ์อัล-อิควานได้ลงข่าวการย้ายนี้ในฉบับที่สามสิบ ประจำวันพฤหัสบดีที่ 15 ซุลเกาะอ์ดะฮ์ ฮ.ศ. 1352

อัล-อะคะวาต อัล-มุสลิมาต (พี่น้องสตรีมุสลิม) ในกรุงไคโร

ได้มีการจัดตั้งกลุ่มของอัล-อะคะวาต อัล-มุสลิมาตขึ้นในกรุงไคโร ประกอบด้วยสตรีจากครอบครัวของอัล-อิควานและญาติสตรีของพวกเขา และได้เลือกสุภาพสตรีผู้ทรงคุณธรรม "ละบีบะฮ์ อะห์มัด" เป็นประธานของกลุ่มนี้ รวมทั้งกลุ่มอัล-อะคะวาตในเมืองอิสมาอีลียะฮ์และพอร์ตซาอีดด้วย หลังจากได้รับเลือก ท่านได้กล่าวถ้อยคำอันดีงาม ซึ่งนิตยสารได้นำลงตีพิมพ์เช่นกัน ความว่า:

พี่น้องและบุตรสาวของฉันทั้งหลาย

ฉันขอสรรเสริญอัลลอฮ์ผู้ซึ่งไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์ต่อหน้าพวกท่าน ขอการสดุดีและความสันติจงมีแด่ท่านนบีมุหัมมัด ﷺ ผู้เป็นนายของเรา และแด่วงศ์วานและเหล่าสหายของท่าน และฉันขอทักทายพวกท่านด้วยการทักทายแห่งอิสลาม อัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

ฉันมีความสุขและยินดียิ่งนักที่ได้รับคำเชิญนี้จากท่านผู้นำทั่วไป (อัล-มุรชิด อัล-อาม) ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ให้ได้รับเกียรติรับใช้หลักการของพวกท่านและก้าวขึ้นเป็นประธานกลุ่มของพวกท่าน แม้ว่าฉันจะอ่อนแอเกินกว่าจะแบกรับภาระนี้และไร้ความสามารถที่จะปฏิบัติภารกิจนี้ได้ แต่ฉันเชื่อมั่นว่าฉันจะได้รับความกระตือรือร้นและความร่วมมือจากพวกท่าน อันจะทำให้เราบรรลุเป้าหมายที่เราปรารถนา คือการเผยแผ่คำสอนของอิสลาม และปลูกฝังมารยาทและหลักการของอิสลามในจิตใจของหญิงสาวมุสลิมและครอบครัวมุสลิม และอัลลอฮ์คือผู้ที่เราขอความช่วยเหลือ

ลูกสาวและพี่น้องหญิงทั้งหลายของฉัน

ดังที่พวกท่านเห็นอยู่ ประชาชาติกำลังตกต่ำทางศีลธรรมและเสื่อมโทรมทางสังคม อาการของมันปรากฏในทุกแง่มุมของชีวิต ทั้งในบ้าน บนท้องถนน ในโรงงาน ในร้านค้า ในทุกสภาพแวดล้อมและทุกแวดวง หากสภาพเช่นนี้ยังคงดำเนินต่อไป ก็จะนำพาเราไปสู่บั้นปลายที่เลวร้ายที่สุดและผลลัพธ์ที่ต่ำต้อยที่สุด

รากฐานของการปฏิรูปประชาชาตินี้คือการปฏิรูปครอบครัว และจุดเริ่มต้นของการปฏิรูปครอบครัวคือการปฏิรูปหญิงสาว เพราะสตรีคือครูของโลก และสตรีผู้ไกวเปลด้วยมือขวาของนางย่อมเขย่าโลกได้ด้วยมือซ้ายของนาง

หญิงสาวมุสลิมจะต้องเข้าใจว่าภารกิจของนางเป็นภารกิจที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดภารกิจหนึ่ง และอิทธิพลของนางที่มีต่อชีวิตของประชาชาติของนางนั้นลึกซึ้งที่สุด และนางมีความสามารถที่จะปฏิรูปประชาชาติได้ หากนางมุ่งความใส่ใจไปยังการปฏิรูปนี้

ด้วยเหตุนี้ เราจึงต้องการที่จะปฏิรูป และฉันเชื่อว่าในคำสอนและบทบัญญัติของอิสลามนั้น หากเราเรียนรู้และปฏิบัติตาม ย่อมมีสิ่งที่จะประกันให้เราบรรลุการปฏิรูปที่พึงปรารถนานี้ได้ ฉะนั้น มาเถิดพี่น้องหญิงและลูกสาวทั้งหลายของฉัน มาปฏิรูปตัวของเราเอง เพื่อที่เราจะได้เข้าใจอิสลาม ปฏิบัติตามอิสลาม และเผยแผ่คำสอนของอิสลามลงในจิตใจของสตรีมุสลิม เพราะหากเราดีงาม ครอบครัวก็จะดีงามด้วยความดีงามของเรา และเมื่อนั้นประชาชาติทั้งมวลก็จะดีงามตามไปด้วย!

นั่นคือสิ่งที่ฉันต้องการชี้แจงแก่พวกท่าน อันเป็นแนวทางสำหรับงานของเราที่เราได้ผูกมัดตนเองให้ทำงานเพื่อมัน และฉันขอวิงวอนต่ออัลลอฮ์ให้ทรงประทานความสำเร็จแก่เราในสิ่งที่เป็นความดีงามแก่ประชาชาติอันเป็นที่รักและเป็นที่ยอมพลีอุทิศให้ของเรา!

ละบีบะฮ์ อะห์มัด

ตัวอย่างการประชุมของอิควานในภูมิภาคต่าง ๆ

สำนักงานแนะแนวทั่วไป (มักตับ อัล-อิรชาด อัล-อาม) ได้เสนอแนะให้บรรดาอิควานจัดการประชุมระดับภูมิภาคเป็นประจำตามวาระ สำหรับสาขาที่อยู่ใกล้เคียงกันแต่ละกลุ่ม สาขาต่าง ๆ ในเขตอัล-บะห์รุศ-ศ็อฆีรได้ปฏิบัติตามข้อเสนอนี้ โดยประชุมกันทุก ๆ สามเดือนครั้ง ณ ที่ทำการของสาขาใดสาขาหนึ่ง ต่อไปนี้คือตัวอย่างหนึ่งของการประชุมเหล่านี้ ได้แก่ บันทึกการประชุมครั้งที่เจ็ดของที่ประชุมสมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ในเขตอัล-บะห์รุศ-ศ็อฆีร

ด้วยความช่วยเหลือและการประทานความสำเร็จจากอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่ง ที่ประชุมได้ประชุมกันในวันศุกร์ที่ 19 ญุมาดัลอาคิเราะฮ์ ฮ.ศ. 1353 ตรงกับวันที่ 28 กันยายน ค.ศ. 1934 ณ ตำบลมีตคุฎัยร์ ที่บ้านของเชคริฎวาน ริฎวาน อิบรอฮีม เวลา 3 นาฬิกาตามเวลาอาหรับในช่วงกลางวัน ตามหนังสือเชิญของเลขาธิการ โดยมีเชคมุฮัมมัด หิญาซี มุญาฮิด ผู้แทนมีตคุฎัยร์ เป็นประธาน และมีผู้เข้าร่วมประชุม ได้แก่ เชคมุฮัมมัด กอซิม ศ็อกร์ และเชคมุฮัมมัด อัฏ-ฏ็อนฏอวี สะอ์ด จากสาขาอัล-มันซะละฮ์ เชคยูซุฟ เฏาะวีละฮ์ เชคอบุล-มะอาฏี อัล-อะเราะบี เชคมุฮัมมัด ชะละบี และเชคมุฮัมมัด อัล-อิมาม จากสาขาญะดีดะฮ์อัล-มันซะละฮ์ เชคมะห์มูด มะห์มูด มูซา จากสาขาอัล-บัศรอฏ เชคอิบรอฮีม อัด-ดะซูกี อัลวาน เชคฏอฮา อัล-อัชมาวี อามิร และเชคสุลัยมาน บัสยูนี จากสาขาอัล-ญะวาบิร มุฮัมมัด เอฟเฟนดี อัส-สัยยิด อัช-ชาฟิอี จากสาขาบะเราะมบาลอัล-เกาะดีมะฮ์ ท่านเชคผู้ทรงเกียรติบัสยูนี อุมัยเราะฮ์ จากสาขาอัล-กุรดี มุฮัมมัด เอฟเฟนดี อะมาชะฮ์ และอะห์มัด เอฟเฟนดี มุฮัมมัด อัส-สัยยิด จากสาขามีตมิรญาซัลซีล

ส่วนผู้เข้าร่วมประชุมจากสาขามีตคุฎัยร์ ได้แก่ เชคมุฮัมมัด บะดะวี อิสมาอีล ยูนุส เอฟเฟนดี ยูนุส มุฮัมมัด เอฟเฟนดี อัล-หุซัยนี ยูนุส เชคซาลิม ฆุนัยม์ เชคอับดุห์ อิสมาอีล เชคบุรอี อะห์มัด เชคอะลี มุฮัมมัด อัล-บัสยูนี เตาฟีก เอฟเฟนดี อิบรอฮีม ริฎวาน เชคอัส-สัยยิด อะลี ยูนุส เชคมะห์มูด มุกบิล มุฮัมมัด เชคอะห์มัด อัล-มันซี เชคอับดุลมะญีด มุฮัมมัด เชคสัยยิด บะดะวี เชคมุฮัมมัด ญุมอะฮ์ เชคเราะมะฎอน เราะมะฎอน เชคอะห์มัด อับดุลลอฮ์ เชคสะอ์ด หิญาซี เชคอัส-สัยยิด อัล-เคาะมีส เชคอบุน-นูร มุฮัมมัด ฟะเราะห์ เชคสัยยิด มุตะวัลลี มุฮัมมัด เชคอิบรอฮีม มุฮัมมัด ยูซุฟ เชคมุฮัมมัด มุฮัมมัด ริฟาอี เชคอิสมาอีล อัส-สัยยิด เชคมุอัววัฎ ฟะเราะห์ เชคอะห์มัด มุฮัมมัด ริฎวาน เชคอิสมาอีล เคาะลีล เชคศุบห์ อิบรอฮีม และเชคญุมอะฮ์ ญุมอะฮ์ มุฮัมมัด

ผู้ที่แจ้งขอลาการประชุม ได้แก่ ฯพณฯ อับดุลฟัตตาห์ เบย์ ริฟอัต และมุฮัมมัด เอฟเฟนดี อะญีซ แห่งมีตอัล-กุมศ์ ส่วนจากสาขาบะเราะมบาลอัล-เกาะดีมะฮ์ ได้แก่ อัล-หาจญ์สุวัยลิม มุฮัมมัด สุวัยลิม มุฮัมมัด เอฟเฟนดี มุฮัมมัด สุวัยลิม และเชคหุซัยน์ ยูซุฟ นอกจากนี้ยังมีเชคเคาะฏฏอบ มุฮัมมัด เคาะฏฏอบ ผู้แทนอัล-มันซะละฮ์ ส่วนจากสาขาอัล-บัศรอฏ ได้แก่ เชคยูซุฟ อัล-มุซัยยิน และมุฮัมมัด เอฟเฟนดี อุมัร และเราะมะฎอน เอฟเฟนดี อับดุลญะลีล

และชัยค์อับดุห์ มะห์มูดี จากมีตมัรญา ซัลซีล, ชัยค์มุฮัมมัด ซัรอ์ ผู้แทนสาขาอัลเญาะวาบิร, ชัยค์มุฮัมมัด อะลี บะฮีอุดดีน และชัยค์ริฎวาน ริฎวาน อิบรอฮีม จากมีตคุฎัยร์ ทั้งนี้เนื่องจากพวกเขาติดภารกิจเก็บเกี่ยวพืชผล

พิธีเปิดด้วยการอ่านอายะฮ์อัลกุรอานโดยพี่น้องชัยค์มุฮัมมัด บะดะวี เลขานุการสาขามีตคุฎัยร์ จากนั้นชัยค์มุฮัมมัด หิญาซี ประธานที่ประชุม ได้กล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วมด้วยถ้อยคำอันดีงาม ซึ่งได้รับการตอบรับด้วยเสียงตักบีร ต่อมามุฮัมมัด เอฟเฟนดี อัสซัยยิด อัชชาฟิอี เลขานุการที่ประชุม ได้กล่าวขอบคุณผู้เข้าร่วมที่ตอบรับคำเชิญและให้เกียรติมาเยือนมีตคุฎัยร์ เขากล่าวว่ามติทั้งหมดของที่ประชุมในการประชุมครั้งก่อนได้รับการดำเนินการแล้ว ยกเว้นระเบียบภายในของสาขาอัลญะมาลิยะฮ์ ตามที่ท่านผู้แทนสาขาได้ให้คำมั่นไว้ในการประชุมครั้งก่อน ซึ่งพวกเขาอาจมีข้อขัดข้องในเรื่องนี้ เขาได้นำเสนอแฟ้มเอกสารต่าง ๆ ของที่ประชุมที่เขาได้จัดทำขึ้นต่อคณะกรรมการ และสัญญาว่าจะนำเสนอสมุดทะเบียนในการประชุมครั้งหน้า อินชาอัลลอฮ์

และตามคำขอของบรรดาพี่น้องเลขานุการสาขาต่าง ๆ เขาได้นำเสนอชุดสมุดทะเบียน แฟ้มเอกสาร และสิ่งพิมพ์ต่อคณะกรรมการ ตามแนวทางที่สาขาบิริมบาลอัลเกาะดีมะฮ์ได้ถือปฏิบัติ เพื่อให้ทุกสาขาถือปฏิบัติตาม ซึ่งเป็นหลักประกันถึงความเป็นระเบียบเรียบร้อย และได้อธิบายวิธีการใช้งานสิ่งเหล่านั้น นอกจากนี้เขายังได้นำเสนอรายงานผลการดำเนินงานของสาขาบิริมบาลอัลเกาะดีมะฮ์ตั้งแต่เริ่มก่อตั้งจนถึงปัจจุบัน และได้เสนอหนังสือของท่านผู้จัดการฝ่ายบริหารหนังสือพิมพ์ต่อคณะกรรมการ เรื่องราคาสิ่งพิมพ์ที่จำเป็นสำหรับที่ประชุม เพื่อขออนุมัติการจัดซื้อ คณะกรรมการจึงอนุมัติให้จัดซื้อในราคาที่เขาเห็นสมควร

เขาได้นำเสนอวาระการประชุมต่อไปนี้ต่อคณะกรรมการเพื่อขอให้พิจารณา ได้แก่

1. ข้อเสนอจากชัยค์มุฮัมมัด ฏ็อนฏอวี สะอัด ให้แต่ละสาขาจัดให้มีการท่องจำอัลกุรอานอันทรงเกียรติแก่เด็กจำนวนหนึ่งตามความเหมาะสมกับสภาพของสาขา โดยให้นำเด็กเหล่านั้นมาเสนอต่อที่ประชุมในระหว่างที่มีการประชุม ณ สาขานั้น เพื่อทำการทดสอบ ซึ่งในเรื่องนี้ถือเป็นภาพลักษณ์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของสมาคม

1. ข้อเสนอจากชัยค์มุฮัมมัด หิญาซี ผู้แทนสาขามีตคุฎัยร์ ให้เชิญท่านผู้ทรงเกียรติมุรชิดอาม (ผู้นำทั่วไป) มาร่วมการประชุม เพื่อให้ท่านได้รับทราบกำหนดการประชุม และเพื่อให้ที่ประชุมได้รับเกียรติจากการมาร่วมของท่าน หรือของผู้ที่ทำหน้าที่แทนท่าน หากท่านมีโอกาสจากเวลาอันมีค่าของท่านที่จะมาร่วมได้

1. ข้อเสนอสองประการจากมุฮัมมัด เอฟเฟนดี อัสซัยยิด อัชชาฟิอี เลขานุการที่ประชุม:

ประการแรก: ให้มีการเก็บค่าบำรุงของสำนักงานแนะแนวทั่วไป (มักตับ อัลอิรชาด อัลอาม) ในระหว่างการประชุมใหญ่ ดังที่สาขาอัลอุซัยรอตได้ปฏิบัติในการประชุมครั้งที่ผ่านมา โดยได้ชำระค่าบำรุงที่ค้างอยู่ทั้งหมด ซึ่งเป็นการประหยัดทั้งแรงและค่าใช้จ่าย นอกจากนี้ยังขอให้พิจารณาส่งเสริมการเผยแพร่หนังสือพิมพ์ โดยให้แต่ละสาขาขอรับหนังสือพิมพ์ไปตามจำนวนที่สามารถจำหน่ายได้

ประการที่สอง: ทุกสาขาที่การประชุมใหญ่จัดขึ้นในเขตของตน ควรเสนอแนะให้เลขานุการเชิญบุคคลที่เห็นว่ารักในแนวคิดนี้ จากหมู่บ้านใกล้เคียงที่ยังไม่มีสาขาของสมาคม เพราะเป็นการเผยแพร่แนวคิด และเป็นการเสริมพลังให้แก่ญะมาอะฮ์

๔- ข้อเสนอจากชัยค์ยูซุฟ เฏาะวีละฮ์ ว่าจำเป็นที่ทุกสาขาจะต้องมีผู้แทนเข้าร่วมการประชุมใหญ่ โดยมีเงื่อนไขว่าผู้แทนของสาขาได้แก่ ผู้แทน (นาอิบ) เลขานุการ และกรรมการอีกสองคน และท่านหวังว่าบุคคลต่อไปนี้จะไม่ขาดการเข้าร่วมทุกครั้ง ได้แก่ ท่านอับดุลฟัตตาห์ เบก ริฟอัต, มุฮัมมัด เอฟเฟนดี อะญีซ, อัลหัจญ์สุวัยลิม มุฮัมมัด สุวัยลิม, มุฮัมมัด เอฟเฟนดี มุฮัมมัด สุวัยลิม, ชัยค์ฏอฮา อัลฮะวารี, คอลิด เอฟเฟนดี อับดุลละฏีฟ, ชัยค์ค็อฏฏอบ มุฮัมมัด ค็อฏฏอบ, ชัยค์มุฮัมมัด ซัรอ์, ชัยค์มุฮัมมัด เคาะลีฟะฮ์, ชัยค์ยูซุฟ อัลมุซัยยิน, มุฮัมมัด เอฟเฟนดี อุมัร และชัยค์มุฮัมมัด หิญาซี

๕- ข้อเสนอจากมุฮัมมัด เอฟเฟนดี อัลหุซัยนี ว่าให้แต่ละสาขามอบหมายผู้บรรยายธรรม (วาอิซ) ของตนให้เดินทางไปยังหมู่บ้านใกล้เคียงที่ยังไม่มีสาขาของสมาคม เพื่อเผยแพร่ดะอ์วะฮ์และปลูกฝังแนวคิดนี้ในจิตใจของชาวบ้าน

๖- ข้อเสนอจากชัยค์มุฮัมมัด มุฮัมมัด ริฟาอี ว่า เนื่องจากท่านได้อ่านพบในหนังสือพิมพ์อัลอิควาน อัลมุสลิมูน ฉบับที่ ๑๒ ถึงข่าวการเสียชีวิตของบุตรชายของท่านชัยค์ฏอฮา อัลฮะวารี ผู้แทนสาขาอัลกัฟร์ อัลญะดีด และกำหนดการรับแสดงความเสียใจได้ผ่านพ้นไปแล้วโดยที่พวกเรามิได้ทราบข่าว จึงไม่ได้ไปทำหน้าที่แสดงความเสียใจในเวลาอันสมควร ท่านจึงเสนอว่า เลขานุการของสาขาใดที่มีเหตุอันควรแก่การแสดงความเสียใจเกิดขึ้น ให้แจ้งไปยังทุกสาขาเพื่อจะได้ปฏิบัติหน้าที่นี้ และเมื่อถึงเวลาละหมาดวันศุกร์ การประชุมจึงได้พักไว้ก่อน

และในเวลาเจ็ดนาฬิกาครึ่งตามเวลาแบบอาหรับในช่วงกลางวัน หลังจากได้ละหมาดฟัรฎูวันศุกร์ที่มัสยิดมีต คุฎัยร์ และรับประทานอาหารกลางวันแล้ว การประชุมก็ได้กลับมาดำเนินต่อ เลขานุการของการประชุมใหญ่ได้ลุกขึ้นกล่าวขอบคุณ

…ท่านเชคบัสยูนี อุมัยเราะฮ์ ท่านเชคมุฮัมมัด กอซิม ศ็อกร์ และท่านมุฮัมมัด อะฟันดี มุฮัมมัด อัฏ-ฏ็อนฏอวี สะอด์ สำหรับสิ่งที่พวกท่านได้กระทำในมัสยิดหลังละหมาดวันศุกร์ ทั้งการเชิญชวนสู่คุณธรรมความดี การเผยแผ่แนวคิดของอิควานุลมุสลิมีน และการแสดงให้เห็นถึงความงดงามของอิสลาม จนกระทั่งบรรดาผู้ละหมาดทั้งหมดออกไปพร้อมกับวิงวอนขอต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงเดชานุภาพยิ่ง ให้พระองค์ทรงเสริมกำลังแก่อิสลามและมุสลิม ทรงจัดเตรียมผู้ที่จะรับหน้าที่เป็นผู้นำในสนามแห่งชัยชนะจากบรรดาลูกหลานผู้ดีงามของอิสลาม ทรงประทานความสำเร็จแก่ท่านผู้ทรงคุณ อัล-มุรชิด อัล-อาม (ผู้นำสูงสุด) และทรงหนุนช่วยท่านด้วยรูห์จากพระองค์ เพื่อให้ท่านนำนาวาแห่งความรอดพ้นแล่นต่อไปได้ แท้จริงพระองค์ทรงสดับการวิงวอน

โดยสรุปแล้ว บรรดาผู้บรรยายได้ทิ้งความประทับใจที่ดีงามไว้ในจิตใจของชาวมีต คุฎีรผู้บริสุทธิ์

จากนั้นที่ประชุมได้พิจารณาวาระการประชุม ดังนี้

1. ที่ประชุมได้อภิปรายข้อเสนอที่หนึ่ง และมีมติเห็นชอบ โดยให้แต่ละสาขาให้ความช่วยเหลือทุกคนที่ทำหน้าที่สอนท่องจำอัลกุรอาน กล่าวคือ ช่วยเหลือในส่วนที่เกี่ยวกับนักเรียนที่ยากจน และจ่ายค่าตอบแทนที่เหมาะสมแทนนักเรียนเหล่านั้นให้แก่ผู้สอน ทั้งนี้ ผู้สอนจะต้องแจ้งรายชื่อนักเรียนและค่าตอบแทนที่ได้รับแทนพวกเขาต่อสมาคม เพื่อให้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสมาคม

1. ที่ประชุมเห็นชอบข้อเสนอที่สอง และเลขานุการของที่ประชุมได้แจ้งว่า ตนได้เชิญท่านผู้ทรงคุณ อัล-มุรชิด อัล-อาม มาร่วมการประชุมครั้งนี้แล้ว

1. ที่ประชุมได้พิจารณาข้อเสนอที่สามในส่วนที่เกี่ยวกับข้อแรก และเห็นชอบตามนั้น โดยทุกสาขาจะเตรียมชำระค่าบำรุงในการประชุมครั้งหน้า ส่วนการเผยแพร่หนังสือพิมพ์นั้น ทุกคนได้ให้คำมั่นว่าจะช่วยเผยแพร่เท่าที่สามารถทำได้

1. ที่ประชุมเห็นชอบข้อเสนอที่สี่ โดยให้ทุกสาขาที่มีผู้แทนเข้าร่วมการประชุมครั้งนี้ส่งผู้แทนเข้าร่วมต่อไปในครั้งต่อ ๆ ไป ส่วนสาขาที่ไม่ได้มาร่วม ให้เลขานุการทำหนังสือติดต่อไป และที่ประชุมขอให้ท่านทั้งหลายที่มีรายชื่อปรากฏในข้อเสนอนั้นเข้าร่วมทุกการประชุม เพื่อจะได้รับประโยชน์จากความคิดเห็นของพวกท่าน

1. ที่ประชุมเห็นชอบข้อเสนอที่ห้า โดยให้แต่ละสมาคมมอบหมายผู้บรรยายธรรมของตนให้ปฏิบัติภารกิจนี้ เพื่อเผยแผ่แนวคิดไปยังหมู่บ้านและเมืองใกล้เคียง

1. ที่ประชุมเห็นชอบข้อเสนอที่หก ให้เลขานุการแต่ละสาขาแจ้งทุกสาขาเมื่อมีเหตุที่ควรแสดงความเสียใจเกิดขึ้นในสาขาของตน เพื่อให้ทุกคนได้ทำหน้าที่ของตน ในโอกาสนี้ ที่ประชุมมอบหมายให้เลขานุการแสดงความเสียใจต่อท่านเชคฏอฮา อัล-ฮาวารีย์ในนามของที่ประชุมใหญ่ และมีมติให้พักการประชุมห้านาทีเพื่อไว้อาลัยแด่ผู้วายชนม์ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาเขาและทรงให้เขาได้พำนักในสวนสวรรค์อันกว้างใหญ่ของพระองค์ ทุกคนได้อ่านซูเราะฮ์อัล-ฟาติหะฮ์อุทิศแด่ดวงวิญญาณอันบริสุทธิ์ของเขา ส่วนเรื่องข้อบังคับภายใน ให้เลขานุการขอจากสาขาอัล-ญะมาลิยะฮ์และนำเสนอในการประชุมครั้งหน้า

จากนั้นเลขานุการที่ประชุมใหญ่กล่าวว่า สิ่งที่จะกระตุ้นให้สาขาอื่น ๆ กระตือรือร้นขึ้นคือการที่ที่ประชุมอนุญาตให้อ่านรายงานผลงานจนถึงปัจจุบันของสาขาบะร็อมบาล อัล-เกาะดีมะฮ์ ที่ประชุมเห็นชอบให้อ่าน รายงานจึงถูกอ่านขึ้น ผลงานทั้งหมดล้วนบ่งบอกถึงความดีงามและความจำเริญ

ต่อมา พี่น้องท่านเชคมุหัมมัด กอซิม ศ็อกร์ เลขานุการสาขาอัล-มันซิละฮ์ ได้ลุกขึ้นกล่าวถึงผลงานบางส่วนของสาขาอัล-มันซิละฮ์ โดยเฉพาะการดำเนินการต่อกลุ่มมิชชันนารี คำกล่าวของเขาสร้างความประทับใจอย่างยิ่งแก่ผู้เข้าร่วมประชุม จนผู้ฟังพากันกล่าวตักบีร

การประชุมปิดลงด้วยการอ่านอายะฮ์อัลกุรอานอันทรงปรีชาเช่นเดียวกับตอนเปิด ขณะนั้นเป็นเวลา 10 นาฬิกาตามเวลาอาหรับในช่วงกลางวัน และกำหนดให้การประชุมครั้งต่อไปจัดขึ้นที่ตำบลญะดีดะฮ์ อัล-มันซิละฮ์ อัลลอฮ์คือผู้ประทานความสำเร็จ

เลขานุการที่ประชุมใหญ่ มุหัมมัด อัส-ซัยยิด อัช-ชาฟิอีย์

ตัวอย่างการประชุมใหญ่สามัญของอัล-อิควานในต่างจังหวัด

สมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน เมืองพอร์ตฟูอาด

การประชุมใหญ่สามัญ

เนื่องในโอกาสครบรอบหนึ่งปีของการก่อตั้งสมาคมอัล-อิควานที่พอร์ตฟูอาด และเพื่อปฏิบัติตามข้อสามของมติคณะกรรมการบริหารสมาคมลงวันที่ 29 สิงหาคม ค.ศ. 1934 ท่านหะซัน อิบรอฮีม ฟะร็อจ ได้ออกหนังสือเชิญสมาชิกทุกคนของสมาคมให้มาประชุมที่อาคารสมาคมในวันที่

เวลา 20.00 น. ของวันเสาร์ที่ 1 กันยายน ค.ศ. 1934 เพื่อประชุมในฐานะที่ประชุมใหญ่ของสมาคม เพื่อพิจารณาเรื่องต่าง ๆ ดังต่อไปนี้:

1. ผลการดำเนินงานของสมาคมในปีที่ผ่านมา
2. รายรับและรายจ่ายของสมาคมในปีที่ผ่านมา
3. การเลือกตั้งผู้แทน (นาอิบ) ของสมาคม และกรรมการบริหารของสมาคม
4. เรื่องอื่น ๆ ที่บรรดาสมาชิกผู้เข้าร่วมประชุมเห็นสมควรเสนอต่อสมาคม

เมื่อถึงเวลา 20.00 น. ผู้เข้าร่วมประชุมมีจำนวนเกินกว่าครึ่งหนึ่งของสมาชิกทั้งหมด และได้มีมติรับรองว่าการประชุมครบองค์ประชุมและถูกต้อง

1. เปิดการประชุมด้วยการอ่านอายะฮ์อัลกุรอานอันทรงปรีชา
2. ท่านฟะฮ์มี อะฟันดี ขออนุญาตกล่าวคำปราศรัย ที่ประชุมได้อนุญาต ท่านจึงกล่าวคำปราศรัยอันทรงคุณค่าเกี่ยวกับประโยชน์ของสมาคมอิควานุลมุสลิมีนในประเทศ และคุณประโยชน์ของสมาคมทางศาสนาโดยทั่วไป
3. หะซัน อิบรอฮีม ฟะร็อจ อะฟันดี ผู้แทนของสมาคม ได้เปิดการพิจารณาวาระการประชุม หลังจากกล่าวขอบคุณผู้เข้าร่วมประชุมที่ตอบรับคำเชิญ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความใส่ใจของพวกเขาต่อเรื่องที่สูงส่งที่สุด และเพียงพอแล้วที่เรื่องนี้เป็นเรื่องศาสนาโดยแท้ ท่านได้ชี้แจงถึงผลงานอันยิ่งใหญ่ที่สมาคมได้ดำเนินการในระหว่างปีที่ผ่านมา ซึ่งได้แก่

ประการแรก: การจัดตั้งมุศ็อลลา (สถานที่ละหมาด) สำหรับมุสลิม ซึ่งปัจจุบันได้มีการละหมาดฟัรฎูเป็นญะมาอะฮ์ทุกวันตรงตามเวลา

ประการที่สอง: การรวมความเป็นหนึ่งเดียวของมุสลิมในเมือง การเผยแพร่จิตวิญญาณแห่งความปรองดองและความร่วมมือระหว่างทุกคน และการพยายามไกล่เกลี่ยคืนดีระหว่างผู้ที่บาดหมางกัน

ประการที่สาม: การเผยแพร่ความรู้ทางศาสนาและจริยธรรมแก่ทุกคน ผ่านการสอนและการบรรยายที่จัดขึ้นในสมาคมเป็นครั้งคราว

ประการที่สี่: การฟื้นฟูทุกค่ำคืนที่สมควรเฉลิมฉลองในหมู่มุสลิม ไม่ว่าจะด้วยการอ่านอายะฮ์…

อัซ-ซิกรุลหะกีม (อัลกุรอาน) พร้อมด้วยคุตบะฮ์และการบรรยายที่เหมาะสมกับโอกาสนั้น ๆ

ประการที่ห้า: ดำเนินการเพื่อสร้างมัสยิดสาธารณะสำหรับมุสลิมในเมืองพอร์ตฟูอาด เนื่องจากในเมืองนี้มีเพียงห้องละหมาดของสมาคมอัล-อิควานเท่านั้น ขณะที่มีโบสถ์คริสต์อันโอ่อ่าตั้งอยู่ สมาคมได้ยื่นฎีกาต่อท่านผู้ว่าการเขตคลอง (สุเอซ) เพื่อนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายแด่องค์พระมหากษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ เพื่อทรงแผ่พระเมตตาอันสูงส่งมายังเมืองนี้ และทรงมีพระบัญชาอันประเสริฐให้สร้างมัสยิดขึ้นในเมืองนี้

ประการที่หก: ให้การศึกษาแก่บุตรหลานของคนยากจนในโรงเรียนโดยสมาคมเป็นผู้ออกค่าใช้จ่าย จนปัจจุบันมีจำนวนถึงสิบคน

ประการที่เจ็ด: สมาคมได้ให้ความช่วยเหลือแก่ผู้ขัดสนจำนวนมากที่มาขอพึ่งพาในหลายสถานการณ์ และเนื่องจากความช่วยเหลือบางส่วนเป็นตัวเงิน ขณะที่การเงินของสมาคมมีจำกัด สมาคมจึงจัดหาความช่วยเหลือดังกล่าวด้วยการรวบรวมเงินเท่าที่จะรวบรวมได้จากมุสลิมในเมือง โดยไม่แตะต้องเงินทุนของสมาคมเลย

แขกผู้มีเกียรติ

อัล-อิควานมักฉวยทุกโอกาสเพื่อติดต่อกับบุคคลสำคัญจากประเทศอาหรับและประเทศมุสลิม เพื่อกระชับสายสัมพันธ์และเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ หนึ่งในนั้นคือการไปเยี่ยมท่านซัยยิดอับบาส อัล-เกาะฏฏอน เนื่องในโอกาสที่ท่านป่วย ซึ่งหนังสือพิมพ์ "อัล-อิควาน" ได้ตีพิมพ์ข่าวนี้ด้วยถ้อยคำต่อไปนี้:

ท่านอุสตาซหะสัน อัล-บันนา ผู้ชี้นำสูงสุดของอัล-อิควานอัล-มุสลิมูน ท่านอุสตาซเชคมุศฏอฟา อัฏ-ฏ็อยร์ รองหัวหน้าสำนักงานอัล-อิรชาด และท่านอุสตาซอีกสองท่าน คือ ฟัตหุลลอฮ์ ดัรวีช อะฟันดี และอัสอัด รอญิห์ อะฟันดี ได้ไปเยี่ยมท่านซัยยิดอับบาส อัล-เกาะฏฏอน ผู้ว่าการนครอัล-มะดีนะฮ์อัล-มุนัววะเราะฮ์ เนื่องในโอกาสที่การผ่าตัดดวงตาข้างหนึ่งของท่าน ซึ่งมุหัมมัด เบย์ ศุบหี เป็นผู้ผ่าตัด ประสบความสำเร็จ พวกเขาได้สนทนากันเป็นเวลานานเกี่ยวกับกิจการของแคว้นหิญาซและกิจการของมุสลิมโดยทั่วไป จากนั้นจึงขออนุญาตลากลับ ท่านได้เดินมาส่งพวกเขาถึงบันไดโรงแรม พร้อมกล่าวขอบคุณอัล-อิควานอัล-มุสลิมูนที่ให้การต้อนรับท่านอย่างอบอุ่น และสัญญาว่าจะไปเยี่ยมตอบที่สำนักงานใหญ่ของพวกเขา ณ ถนนสูกอัส-สิลาห์ ซอยอัล-มิอ์มาร เลขที่ 6 และหนังสือพิมพ์อัล-อิควานอัล-มุสลิมูนมิได้…

…ไม่อาจทำอะไรได้นอกจากแสดงความยินดีต่อท่านผู้ทรงเกียรติ ที่อัลลอฮ์ ตะอาลา ทรงประทานความโปรดปรานแก่ท่านด้วยความสำเร็จของการผ่าตัด และขอดุอาอ์ให้ท่านมีสุขภาพดีและปลอดภัยตลอดไป

ตัวอย่างมติของสำนักงานอัล-อิรชาดกลาง

สำนักงานอัล-อิรชาดกลางประชุมกันเป็นประจำ จัดระเบียบการดำเนินงานของงานดะอ์วะฮ์ และออกมติภายหลังการประชุมแต่ละครั้ง มติบางส่วนมีการเผยแพร่ และบางส่วนนำไปปฏิบัติโดยไม่เผยแพร่ ตัวอย่างมติในการประชุมครั้งหนึ่งมีดังต่อไปนี้

1. มอบหมายให้ท่านมะห์มูด อะฟันดี อับดุลละฏีฟ ดูแลกิจการที่เกี่ยวข้องกับสหภาพไคโร "นอกเหนือจากการบริหารโรงพิมพ์"

1. มอบหมายให้ท่านอุมัร อะฟันดี ฆอนิม ดูแลการบริหารหนังสือพิมพ์ และงานที่เกี่ยวข้องกับฝ่ายเลขานุการของสำนักงานอัล-อิรชาด

1. ให้ทั้งสองท่านนำเรื่องเร่งด่วนเสนอต่อท่านอุสตาซผู้ชี้นำ (อัล-มุรชิด) เพื่อขอคำปรึกษาก่อนดำเนินการ และให้ทั้งสองท่านรายงานเรื่องที่เกิดขึ้นใหม่ในช่วงระหว่างการประชุมสองครั้งต่อสำนักงานในการประชุมทุกครั้งด้วย

1. ให้ท่านผู้ชี้นำ (อัล-มุรชิด) จัดทำรายงานที่จำเป็นเกี่ยวกับญะมาอะฮ์ในรอบปีที่ผ่านมา เพื่อเสนอต่อสภาชูรอกลาง

1. ให้ฝ่ายเลขานุการของสำนักงานเริ่มเตรียมการตั้งแต่บัดนี้ สำหรับการประชุมสภาชูรอกลางของอิควานในวันอีดิลฟิฏรีอันจำเริญที่จะมาถึง

1. ผู้ใดที่ได้รับมอบหมายงานบริหารในสำนักงาน มีสิทธิ์แต่งตั้งพี่น้องอิควานคนใดก็ได้จากบรรดาสมาชิกของสำนักงานให้มาช่วยเหลือตน และหากพี่น้องผู้ได้รับการแต่งตั้งมีเหตุขัดข้องที่ไม่อาจปฏิบัติภารกิจนั้นได้ ให้แจ้งขอตัวในเวลาที่เหมาะสม

ด้วยเหตุนี้ ฝ่ายเลขานุการของสำนักงานจึงขอให้บรรดาพี่น้องอิควานโปรดสังเกตสิ่งต่อไปนี้:

ประการแรก: จดหมายทุกฉบับที่เป็นเรื่องเฉพาะของท่านผู้ทรงเกียรติ อัลมุรชิด อัลอาม (ผู้ชี้นำสูงสุด) และผู้ส่งประสงค์ให้ถึงมือท่านโดยตรง ให้เขียนคำว่า “ส่วนตัว” ไว้บนจดหมายด้วยลายมือที่ชัดเจน

ประการที่สอง: จดหมายทุกฉบับที่เกี่ยวข้องกับหนังสือพิมพ์ ให้ส่งถึงท่านอุมัร เอฟเฟนดี ฆอนิม โดยเขียนคำว่า “หนังสือพิมพ์” ไว้ด้วยลายมือที่ชัดเจน และให้เพิ่มคำว่า “กองบรรณาธิการ” หากเป็นเรื่องเกี่ยวกับงานบรรณาธิการ หรือ “ฝ่ายบริหาร” หากเป็นเรื่องเกี่ยวกับการจัดจำหน่าย บัญชี การสมัครสมาชิก หรือเรื่องอื่นๆ ในทำนองเดียวกัน จดหมายทุกฉบับที่เกี่ยวกับสำนักงานก็ให้ส่งถึงท่านเช่นกัน โดยเขียนคำว่า “สำนักงาน” ไว้บนจดหมาย

ประการที่สาม: จดหมายทุกฉบับที่เกี่ยวกับโรงพิมพ์ หรือเกี่ยวกับสหภาพไคโรและการเชิญชวนสู่สาขาต่างๆ ของสหภาพ ให้ส่งถึงท่านมะห์มูด เอฟเฟนดี อับดุลละฏีฟ และเขียนคำว่า “โรงพิมพ์” หรือ “สหภาพ” ไว้ด้วยลายมือที่ชัดเจน

ประการที่สี่: จดหมายทุกฉบับที่ต้องการคำตอบ ให้แนบดวงตราไปรษณียากรราคาห้ามิลลีมมาด้วย มิฉะนั้นผู้รับย่อมไม่มีพันธะที่จะต้องตอบ และอัลลอฮ์ทรงเป็นผู้ชี้นำสู่หนทางแห่งความถูกต้อง

เลขานุการสำนักงาน มุหัมมัด อัสอัด อัลหะกีม

งานเฉลิมฉลองของสำนักงานอัลอิรชาดทั่วไป

สำนักงานอัลอิรชาดทั่วไปของสมาคมอิควานุลมุสลิมีนได้จัดงานรำลึกถึงเหตุการณ์อิสรออ์และมิอ์รอจขึ้นในค่ำวันจันทร์ที่ยี่สิบเจ็ดแห่งเดือนเราะญับอันยิ่งใหญ่ ผู้กล่าวปาฐกถาในงานได้แก่ ท่านผู้ทรงเกียรติ อัลอุสตาซ อัชชัยค์ หะซัน เอฟเฟนดี อัลบันนา อัลมุรชิด อัลอามของสมาคม และท่านผู้ทรงเกียรติ อัลอุสตาซ อัชชัยค์ มุศเฏาะฟา อัฏเฏาะยร์ รองหัวหน้าสำนักงานอัลอิรชาดทั่วไป ส่วนสาเหตุที่งานต้องเลื่อนจากค่ำวันอาทิตย์นั้น เป็นเพราะท่านอัลมุรชิดและท่านรองหัวหน้าได้รับเชิญไปร่วมงานอันมีบะเราะกะฮ์นี้ในสถานที่อื่น

ในบรรดาสิ่งที่สำนักงานได้จัดทำขึ้นให้แก่พี่น้องอิควาน คือการสรุปหลักการพื้นฐานของแนวคิดอิสลามทั้งในด้านความเชื่อและการปฏิบัติไว้ในไม่กี่บรรทัด และตั้งชื่อว่า “อะกีดะฮ์ของเรา” ซึ่งได้ทยอยตีพิมพ์ลงบนปกนิตยสารอัลอิควานอย่างต่อเนื่อง ดังมีเนื้อความต่อไปนี้:

1. ข้าพเจ้าเชื่อว่ากิจการทั้งปวงเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์ และท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ผู้เป็นนายของเรา คือศาสนทูตคนสุดท้ายของพระองค์ที่ถูกส่งมายังมนุษย์ทั้งมวล การตอบแทนนั้นเป็นความจริง อัลกุรอานคือคัมภีร์ของอัลลอฮ์ และอิสลามคือบทบัญญัติที่ครอบคลุมระบบการดำเนินชีวิตทั้งในโลกนี้และอาคิเราะฮ์ ข้าพเจ้าให้คำมั่นว่าจะกำหนดให้ตนเองอ่านอัลกุรอานอันทรงเกียรติวันละหนึ่งญุซอ์ จะยึดมั่นในซุนนะฮ์อันบริสุทธิ์ และจะศึกษาชีวประวัติของท่านนบี ﷺ และประวัติศาสตร์ของบรรดาศอฮาบะฮ์ผู้ทรงเกียรติ

1. ข้าพเจ้าเชื่อว่าความเที่ยงตรง คุณธรรม และความรู้ เป็นหลักสำคัญของอิสลาม ข้าพเจ้าให้คำมั่นว่าจะเป็นผู้เที่ยงตรง ปฏิบัติอิบาดะฮ์ และออกห่างจากสิ่งชั่วร้ายทั้งปวง จะเป็นผู้มีคุณธรรม ประดับตนด้วยมารยาทอันดีงาม และละทิ้งมารยาทอันเลวทราม จะพยายามปฏิบัติอิบาดะฮ์ตามแนวทางอิสลามเท่าที่สามารถ จะยึดถือความรักและความปรองดองเหนือการฟ้องร้องและการพิพาทกัน โดยจะไม่พึ่งศาลเว้นแต่เมื่อจำเป็นเท่านั้น จะภาคภูมิใจในสัญลักษณ์ทางศาสนาของอิสลามและภาษาของอิสลาม และจะทำงานเพื่อเผยแพร่วิชาการและความรู้ที่เป็นประโยชน์ไปสู่ประชาชาติทุกชนชั้น

1. ข้าพเจ้าเชื่อว่ามุสลิมถูกกำชับให้ทำงานและแสวงหาปัจจัยยังชีพ และในทรัพย์สินที่เขาหามาได้นั้นมีสิทธิ์ที่ถูกกำหนดไว้สำหรับผู้ขอและผู้ขัดสน ข้าพเจ้าให้คำมั่นว่าจะทำงานเพื่อหาเลี้ยงชีพ ใช้จ่ายอย่างประหยัดเพื่ออนาคตของตน จ่ายซะกาตจากทรัพย์สินของข้าพเจ้า และจัดสรรรายได้ส่วนหนึ่งเพื่อกิจการบุญกุศลและความดีงาม จะสนับสนุนทุกโครงการทางเศรษฐกิจที่เป็นประโยชน์ จะให้ความสำคัญแก่สินค้าของประเทศข้าพเจ้า ของพี่น้องร่วมศาสนาและร่วมชาติก่อน จะไม่เกี่ยวข้องกับดอกเบี้ย (ริบา) ในกิจการใด ๆ ของข้าพเจ้า และจะไม่หมกมุ่นกับสิ่งฟุ่มเฟือยเกินกำลังของตน

1. ข้าพเจ้าเชื่อว่ามุสลิมต้องรับผิดชอบต่อครอบครัวของตน และเป็นหน้าที่ของเขาที่จะต้องดูแลรักษาสุขภาพ อะกีดะฮ์ และศีลธรรมของครอบครัว ข้าพเจ้าให้คำมั่นว่าจะทุ่มเทความพยายามเพื่อการนั้น จะเผยแพร่คำสอนของอิสลามแก่สมาชิกในครอบครัวของข้าพเจ้า จะไม่ส่งลูก ๆ ของข้าพเจ้าเข้าโรงเรียนใดที่ไม่รักษาอะกีดะฮ์และศีลธรรมของพวกเขา และจะคว่ำบาตรหนังสือพิมพ์ สิ่งพิมพ์ หนังสือ องค์กร กลุ่มคณะ และสโมสรทั้งปวงที่เป็นปฏิปักษ์ต่อคำสอนของอิสลาม

1. ข้าพเจ้าเชื่อว่าเป็นหน้าที่ของมุสลิมที่จะต้องฟื้นฟูความรุ่งเรืองของอิสลามด้วยการฟื้นฟูประชาชาติต่าง ๆ ของอิสลามให้ลุกขึ้น และนำบทบัญญัติของอิสลามกลับคืนมา ธงแห่งอิสลามจะต้องนำเหนือมวลมนุษย์ และภารกิจของมุสลิมทุกคนคือการอบรมขัดเกลาโลกตามหลักการของอิสลาม ข้าพเจ้าให้คำมั่นว่าจะต่อสู้ (ญิฮาด) ในหนทางแห่งการปฏิบัติภารกิจนี้ตราบเท่าที่ข้าพเจ้ายังมีชีวิตอยู่ และจะเสียสละทุกสิ่งที่ข้าพเจ้ามีอยู่ในหนทางนี้

1. ข้าพเจ้าเชื่อว่ามุสลิมทั้งมวลเป็นประชาชาติเดียวกันที่ผูกพันกันด้วยอะกีดะฮ์อิสลาม และอิสลามสั่งใช้ลูกหลานของตนให้ทำดีต่อมนุษย์ทั้งปวง ข้าพเจ้าให้คำมั่นว่าจะทุ่มเทความพยายามเพื่อกระชับสายสัมพันธ์แห่งภราดรภาพระหว่างมุสลิมทั้งมวล และขจัดความเหินห่างและความขัดแย้งระหว่างกลุ่มและนิกายต่าง ๆ ของพวกเขา

1. ข้าพเจ้าเชื่อว่าสาเหตุแห่งความล้าหลังของมุสลิมคือการที่พวกเขาออกห่างจากศาสนาของตน และรากฐานของการปฏิรูปคือการกลับคืนสู่คำสอนและบทบัญญัติของอิสลาม ซึ่งเป็นสิ่งที่เป็นไปได้หากมุสลิมลงมือทำเพื่อมัน ข้าพเจ้าเชื่อว่าแนวคิดของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนจะทำให้เป้าหมายนี้บรรลุผล ข้าพเจ้าให้คำมั่นว่าจะยืนหยัดมั่นคงบนหลักการของแนวคิดนี้ จะจริงใจต่อทุกคนที่ทำงานเพื่อมัน และจะคงเป็นทหารคนหนึ่งในการรับใช้มัน หรือไม่ก็ตายในหนทางของมัน

อะกีดะฮ์ของเราในสายตาของนักเขียนชาวยุโรป

บทนำ

เป็นเรื่องน่าสนใจว่าวารสารฉบับหนึ่งได้ตกไปอยู่ในมือของพี่น้องของเรา อาจารย์อิซซัต รอญิห์ ซึ่งปัจจุบันเป็นผู้ตรวจการในกระทรวงศึกษาธิการ ในเวลานั้นท่านยังเป็นนักศึกษาอยู่ที่มหาวิทยาลัยซอร์บอนน์ ประเทศฝรั่งเศส ท่านได้นำ "อะกีดะฮ์ของเรา" ไปเสนอต่ออาจารย์ของท่าน คือ "เออร์เนสต์ เรอนอง" หลานของเรอนองผู้มีชื่อเสียง เขาได้กล่าวถึงอะกีดะฮ์นี้ด้วยถ้อยคำที่อ่อนโยนและคมคาย ต่อมาดร.อิซซัตได้ส่งจดหมายเล่าเหตุการณ์นี้ถึงพี่ชายของท่าน คือ อาจารย์อัสอัด รอญิห์ สมาชิกศูนย์กลางของอัล-อิควานที่กรุงไคโร วารสารอัล-อิควานจึงนำจดหมายนั้นมาตีพิมพ์ในบทบรรณาธิการ ซึ่งมีเนื้อความดังนี้

อะกีดะฮ์ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

ในทัศนะของอาจารย์ "เออร์เนสต์ เรอนอง"

ศาสตราจารย์ด้านอาหรับศึกษาและอิสลามศึกษา มหาวิทยาลัยซอร์บอนน์ กรุงปารีส

พี่ชายที่รัก

วันหนึ่ง ขณะที่ข้าพเจ้าอยู่ในมัสยิดปารีส ข้าพเจ้าได้พบหนังสือพิมพ์ "อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน" วางอยู่ในหมู่หนังสือพิมพ์และวารสารที่จัดแสดงไว้ที่นั่น พี่เคยเล่าให้ข้าพเจ้าฟังถึงหนังสือพิมพ์ฉบับนี้และบุคคลของมันบ่อยครั้งเมื่อข้าพเจ้ายังอยู่ที่อียิปต์ ภายใต้หัวข้อ "อะกีดะฮ์ของเรา" ข้าพเจ้าได้อ่านหลักความเชื่อและคำมั่นสัญญาต่าง ๆ ที่ทำให้ข้าพเจ้ารู้สึกชื่นชมและยกย่อง หลังจากได้ศึกษาหลักการเหล่านี้โดยทั่วไปแล้ว ข้าพเจ้าเห็นว่ามันสมควรแก่การนำเสนอหลังจากได้แปลแล้ว

…แก่ศาสตราจารย์ "แอร์เนสต์ เรอน็อง" ศาสตราจารย์ด้านอาหรับศึกษาและอิสลามศึกษาแห่งมหาวิทยาลัยซอร์บอนน์ และขอทราบความเห็นของเขาเกี่ยวกับเรื่องนี้ ข้าพเจ้าก็ได้ทำเช่นนั้น ศาสตราจารย์รับไปและส่งคืนมาในอีกไม่กี่วันต่อมา โดยได้เขียนข้อความลงไป ซึ่งแปลความได้ว่า:

"ถ้อยคำเหล่านี้ลึกซึ้งทั้งในด้านเนื้อหาและเป้าหมาย และไม่ต้องสงสัยเลยว่ามันได้มาจากแนวทางเดียวกันกับที่มุฮัมมัด ﷺ ได้วางไว้และประสบความสำเร็จในการนำไปปฏิบัติ จนท่านได้สถาปนาประชาชาติ รัฐ และศาสนาขึ้นด้วยแนวทางนั้น และได้มีการเพิ่มเติมสิ่งที่สอดคล้องกับจิตวิญญาณของยุคสมัย โดยยังคงยึดมั่นอยู่กับจิตวิญญาณของอิสลาม

ในความเชื่อของข้าพเจ้า ไม่มีความสำเร็จใดสำหรับมุสลิมในวันนี้ นอกจากด้วยการเดินตามแนวทางเดียวกับที่มุฮัมมัด ﷺ และเหล่าสหายของท่านได้เดินมา ทว่าการทำให้สิ่งนี้เป็นจริงในสภาพที่มุสลิมเป็นอยู่ในวันนี้ยังอยู่อีกไกล แต่นั่นมิได้หมายความว่าให้สิ้นหวังและนั่งเฉยโดยไม่ลงมือทำงาน"

"จนถึงวันนี้ข้าพเจ้ายังไม่สามารถหาหัวข้อวิทยานิพนธ์ที่จะเสนอเพื่อการสอบปริญญาเอกได้ และข้าพเจ้าจะไม่ปฏิเสธต่อท่านว่า อะกีดะฮ์นี้และความเห็นของศาสตราจารย์ที่มีต่อมันได้ส่งผลอย่างมากในใจของข้าพเจ้าในการกำหนดทิศทางความคิดในการเลือกวิทยานิพนธ์ และข้าพเจ้าจะแจ้งให้ท่านทราบถึงหัวข้อเมื่อได้เลือกแล้ว"

พี่น้องของท่าน

นี่คือส่วนที่เกี่ยวกับอะกีดะฮ์ของอิควานุลมุสลิมีน จากจดหมายส่วนตัวที่สหายผู้ทรงเกียรติของเรา อาจารย์อะห์มัด อิซซัต สมาชิกคณะผู้รับทุนของกระทรวงศึกษาธิการ เพื่อศึกษาเฉพาะทางด้านจิตวิทยาและสังคมวิทยา ณ กรุงปารีส ได้ส่งถึงพี่น้องของเขา คือท่านอัสอัด รอญิห์ อะฟันดี เลขานุการคนที่สองของสำนักงานอัล-อิรชาดกลาง ณ กรุงไคโร ซึ่งในจดหมายนี้ ผู้อ่านจะเห็นว่าศาสตราจารย์ "แอร์เนสต์ เรอน็อง" ได้แสดงความเห็นของเขาเกี่ยวกับ "อะกีดะฮ์ของเรา" อย่างชัดแจ้งและแจ่มชัด เขาตรงไปตรงมาในการแสดงความเห็นเพียงใด ก็มีความละเอียดถี่ถ้วนในความตรงไปตรงมานั้นเพียงนั้น และมีความละเอียดถี่ถ้วนเพียงใด ก็ประสบความสำเร็จในความละเอียดถี่ถ้วนนั้นเพียงนั้นเช่นกัน ท่านสามารถสรุปประเด็นต่าง ๆ จากความเห็นอันละเอียดถี่ถ้วนที่ถูกกล่าวมาจากโพ้นทะเลเกี่ยวกับอะกีดะฮ์ของอิควานุลมุสลิมีนนี้ได้หลายประการ ดังนี้

ประการแรก: อะกีดะฮ์ของอิควานุลมุสลิมีนได้มาจากแนวทางเดียวกันกับที่ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ได้วางไว้ นี่คือสำนวนแบบฝรั่งเศสที่ศาสตราจารย์ผู้ซึ่งไม่ได้ติดต่อ…

...กับอิสลาม นอกจากความเกี่ยวพันทางวิชาการที่ทำให้เขาแสดงความคิดเห็นออกมาได้ ส่วนเรานั้นกล่าวว่า มันคือแนวทางเดียวกันกับที่อัลลอฮ์ทรงส่งท่านมุฮัมมัด ﷺ มาพร้อมกับมัน ความหมายของสิ่งนี้คือ ท่านอาจารย์ "เออร์เนสต์ เรอนอง" เห็นว่าอะกีดะฮ์ของอัลอิควาน อัลมุสลิมูนเป็นอิสลามล้วน ๆ ไม่ได้ออกนอกอิสลามแม้เพียงเส้นผม และเขาก็พูดจริง เพราะไม่มีถ้อยคำใดเลยแม้แต่คำเดียวในอะกีดะฮ์ของอัลอิควาน อัลมุสลิมูน เว้นแต่มีรากฐานมาจากคัมภีร์ของอัลลอฮ์ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง ซุนนะฮ์ของเราะซูลของพระองค์ และจิตวิญญาณของอิสลามที่ถูกต้อง ท่านจะพลิกพิจารณาวรรคตอนใดของมันก็ได้ตามที่ท่านต้องการ ท่านก็จะไม่เห็นสิ่งใดในนั้นนอกจากสัจธรรมแห่งอิสลามที่อิสลามได้สั่งใช้ ศาสนาได้ประกาศเรียกร้อง อัลกุรอานอันทรงเกียรติได้ส่งเสริม และท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้กระตุ้นให้กระทำ

บทเรียนสำคัญของทัศนะนี้คือ ท่านอาจารย์ "เออร์เนสต์ เรอนอง" สามารถพรรณนาภาพของอัลอิควาน อัลมุสลิมูนได้ ด้วยความละเอียดถี่ถ้วนในการค้นคว้าและความแจ่มชัดในความคิดของเขา เขาเข้าใจพวกเขา และเข้าใจว่าพวกเขาเป็นไปเพื่ออิสลามและเพื่ออิสลามเพียงอย่างเดียว ทั้งที่ระยะทางระหว่างเรากับเขาห่างไกลกันและไม่มีความสัมพันธ์ใด ๆ ต่อกัน ในขณะที่คนบางส่วนกลับคาดคิดไปต่าง ๆ นานาเกี่ยวกับอัลอิควาน อัลมุสลิมูน ตั้งคำถามถึงธรรมชาติของแนวทางและแก่นแท้ของเป้าหมายของพวกเขา และสงสัยในอะกีดะฮ์และวิถีทางของพวกเขา

โอ้บรรดาลูกหลานแห่งประชาชาติของเรา ผู้เป็นที่รักและเป็นที่หวงแหนของเรา เราคือมุสลิม เท่านั้นก็เพียงพอ แนวทางของเราคือแนวทางของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ เท่านั้นก็เพียงพอ และอะกีดะฮ์ของเรามาจากคัมภีร์ของอัลลอฮ์และซุนนะฮ์ของเราะซูลของพระองค์ เท่านั้นก็เพียงพอ หากคำพูดของเราไม่เป็นที่พอใจของพวกท่าน ก็จงรับฟังคำพูดของชาวต่างชาติที่กล่าวถึงเรา และของผู้ที่ไม่มีความเกี่ยวพันใด ๆ กับเราเถิด

เราไม่เห็นว่าจะมีเหตุผลใดให้ผู้ที่สงสัยในอัลอิควาน อัลมุสลิมูน หลังจากที่เรื่องราวของพวกเขาชัดเจนและอะกีดะฮ์ของพวกเขาบริสุทธิ์แจ่มแจ้งแล้ว นอกจากสองประการเท่านั้น ไม่มีประการที่สาม ประการแรก ผู้ที่สงสัยนั้นไม่ได้ศึกษาอิสลามอย่างถูกต้อง จนสามารถซึมซับจิตวิญญาณของอิสลาม และเข้าใจจุดมุ่งหมายและเป้าประสงค์ของมันได้ เขาจึงเห็นว่าในเป้าหมายของอัลอิควานมีสิ่งที่ออกนอกจิตวิญญาณของอิสลาม เพราะเขารู้จักจิตวิญญาณนี้เพียงในกรอบแคบ ๆ ที่ไม่ทำให้อ้วนพีและไม่อาจบรรเทาความหิวได้ ประการที่สอง ผู้ที่สงสัยนั้นเป็นผู้ที่หัวใจมีโรค มีความคิดในแง่ร้าย และหัวใจไม่บริสุทธิ์ เขาจึงละเมิดขอบเขต กล่าวหาอย่างอยุติธรรม และพยายามค้นหาข้อตำหนิให้แก่ผู้ที่บริสุทธิ์ ทั้งสองประการนี้ล้วนเป็นหายนะแก่เจ้าของ และเป็นความพินาศแก่ผู้ที่มีลักษณะเช่นนั้น

ประการที่สอง: แนวทางนี้คือแนวทางที่ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ผู้เป็นนายของเรา ได้ใช้สร้างศาสนา ประชาชาติ และรัฐขึ้นมา" «ใช่แล้ว ขอสาบานด้วยพระเจ้าของฉัน แท้จริงมันคือสัจธรรม» (ซูเราะฮ์ยูนุส 10:53) เพราะมันคืออิสลาม ศาสนาที่ประเสริฐที่สุดและสมบูรณ์ที่สุด และดีที่สุด...

...บทบัญญัติทั้งหลายและครอบคลุมที่สุด ศาสนาที่ดับความกระหายทางจิตวิญญาณของมนุษยชาติ และมอบสิ่งที่มนุษย์ใฝ่หา คือความสงบแห่งมโนธรรมและความผาสุกแห่งจิตใจ นั่นก็คืออิสลาม อิสลามคือสายสัมพันธ์ที่แข็งแกร่งที่สุดในการผูกสายใยแห่งความรักในจิตใจของประชาชาติ เสริมความกลมเกลียวระหว่างชนชาติต่าง ๆ และนำพาโลกให้ก้าวไปอย่างรวดเร็วบนเส้นทางแห่งเอกภาพโดยรวม ซึ่งเป็นความใฝ่ฝันอันสูงสุดของบรรดานักปฏิรูปและนักปราชญ์ และเป็นรากฐานแห่งความดีงามของมนุษยชาติ อิสลามคือศาสนาที่สถาปนารัฐบนหลักแห่งความยุติธรรม วางการปกครองบนหลักการรับรองสิทธิ และให้ผู้มีสิทธิทุกคนในทุกชนชั้นของประชาชาติได้รับสิทธิของตนอย่างครบถ้วน โดยไม่มีผู้ใดถูกเอาเปรียบ ถูกริดรอน หรือถูกอธรรม ช่างประเสริฐยิ่งนักที่ผู้ซึ่งยังไม่ได้รับเกียรติแห่งทางนำของอิสลามได้ตระหนักถึงสัจธรรมของอิสลาม และที่ประเสริฐยิ่งกว่านั้นคือการที่พวกเขาเผยแพร่ทัศนะเหล่านี้ให้งดงามดุจแสงจันทร์และแจ่มชัดดุจรุ่งอรุณ บทเรียนในเรื่องนี้คือ ขอให้บรรดาผู้นำของชนชาติตะวันออกได้รับฟัง โดยเฉพาะผู้ที่เคยต้องการหรือยังคงต้องการแสวงหาแนวทางที่สมบูรณ์ยิ่งกว่าอิสลามให้แก่ประชาชาติของตน เพื่อใช้เป็นฐานสร้างการฟื้นฟู และใช้สถาปนาศาสนา ประชาชาติ และรัฐ

ประการที่สาม: ทุกวันนี้มุสลิมจะไม่ประสบความสำเร็จได้เลย นอกจากด้วยการเดินตามเส้นทางเดียวกับที่ท่านนบีมุหัมมัด ﷺ และเหล่าศอฮาบะฮ์ของท่านได้เดินมา นี่คือทัศนะของนักปรัชญา "เรอน็อง" (Renan) และเป็นสิ่งที่อิหม่ามผู้ยิ่งใหญ่แห่งอิสลามได้กล่าวไว้ก่อนหน้าเขาแล้วว่า «ส่วนท้ายของประชาชาตินี้จะไม่ดีงามได้ นอกจากด้วยสิ่งที่ทำให้ส่วนแรกของประชาชาตินี้ดีงาม» ประสบการณ์ต่าง ๆ ได้สนับสนุนความจริงข้อนี้ และเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้ยืนยันมัน นับตั้งแต่ประชาชาติตะวันออกละทิ้งคำสอนของอิสลาม และพยายามนำสิ่งอื่นที่ตนหลงคิดว่าจะทำให้กิจการของตนดีขึ้นมาแทนที่ พวกเขาก็ระหกระเหินอยู่ในความมืดมิดแห่งความสับสน ต้องทนรับความขมขื่นจากความล้มเหลวครั้งแล้วครั้งเล่า และต้องจ่ายราคาแสนแพงให้แก่การเบี่ยงเบนนี้ ด้วยเกียรติ ศีลธรรม ศักดิ์ศรี และทรัพยากรของตนเอง

ที่น่าประหลาดใจคือ จนถึงบัดนี้ชนชาติตะวันออกจำนวนมากยังไม่ตระหนักถึงสัจธรรมอันแจ่มแจ้งนี้ จึงยังคงมุ่งหน้าไปบนเส้นทางที่ห่างไกลจากจิตวิญญาณและคำสอนของอิสลาม โดยไม่ได้สำเหนียกจากหายนะที่ถาโถมเข้าใส่ตะวันออกอยู่ทุกวัน

แท้จริงแล้ว ยุทโธปกรณ์ของตะวันออกคือศีลธรรมและอีมาน หากสูญเสียทั้งสองสิ่งนี้ไป ก็เท่ากับสูญเสียทุกสิ่ง และหากหวนกลับมาสู่ทั้งสองสิ่งนี้ ทุกสิ่งก็จะหวนกลับมา และอำนาจของผู้อธรรมทั้งหลายก็จะพ่ายแพ้ต่อหน้าศีลธรรมอันมั่นคง อีมาน และความเชื่อมั่นอันแน่วแน่ ดังนั้น ขอให้บรรดาผู้นำของตะวันออกทุ่มเทเสริมสร้างจิตวิญญาณของตะวันออก และฟื้นฟูศีลธรรมที่สูญหายไปให้กลับคืนมา เพราะนั่นคือหนทางเดียว...

وَإِن تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُونُوا أَمْثَالَكُم ﴿٣٨﴾

…เพื่อการฟื้นฟูที่ถูกต้อง และพวกเขาจะไม่มีวันพบสิ่งนั้น เว้นแต่จะกลับคืนสู่อิสลามและยึดมั่นในคำสอนของอิสลาม «และหากพวกเจ้าผินหลังให้ พระองค์จะทรงเปลี่ยนแทนด้วยกลุ่มชนอื่นจากพวกเจ้า แล้วพวกเขาจะไม่เป็นเช่นพวกเจ้า» (ซูเราะฮ์มุฮัมมัด 47:38)

ประการที่สี่: การทำให้แนวทางนี้เกิดขึ้นจริงในสภาพที่มุสลิมเป็นอยู่ในปัจจุบัน ท่านอาจารย์ "เรนัน" เห็นว่าการทำให้สิ่งนี้เป็นจริงนั้นยังห่างไกล เพราะท่านรู้ถึงเหวลึกที่เหตุการณ์ทางการเมืองและสังคมได้สร้างขึ้นระหว่างมุสลิมกับศาสนาของพวกเขา ท่านรู้ถึงวิธีการอันได้ผลที่บรรดาศัตรูของอิสลามใช้ในการทำให้มุสลิมห่างเหินจากอิสลามในยุคสมัยใหม่ และท่านรู้ว่าบัดนี้มุสลิมเองได้กลายเป็นศัตรูต่อศาสนาของตน พวกเขาหักดาบของตนด้วยมือของตนเอง ยื่นมีดให้แก่ผู้ที่ต้องการเชือดพวกเขาด้วยความสมัครใจของตนเอง และอาสาร่วมทำลายกับผู้ที่ทำลายศาสนาของพวกเขา ทั้งที่ศาสนานั้นคือแกนกลางแห่งระบบต่าง ๆ ของพวกเขาและเป็นรากฐานแห่งพลังของพวกเขา

وَلَيَنصُرَنَّ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥٓ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِىٌّ عَزِيزٌ ﴿٤٠﴾

อัลอิควานุลมุสลิมูนเชื่อเช่นนี้และมองเห็นเช่นเดียวกับที่ท่านอาจารย์มองเห็น พวกเขามิได้คาดคิดเมื่อลุกขึ้นทำงานว่าจะได้เดินบนหนทางที่ง่ายดายราบรื่น หากแต่พวกเขารู้ถึงอุปสรรคที่รออยู่เบื้องหน้า จึงได้เตรียมตัวเอง ทรัพย์สิน อีมาน และอะกีดะฮ์ของพวกเขาไว้เพื่อการนั้น และเฝ้ารอสัญญาของอัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา ที่ว่า «และแน่นอนอัลลอฮ์จะทรงช่วยเหลือผู้ที่ช่วยเหลือ (ศาสนาของ) พระองค์ แท้จริงอัลลอฮ์นั้นทรงพลัง ทรงเดชานุภาพยิ่ง» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:40)

إِنَّهُ لَا يَيْأَسُ مِن رَّوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ ﴿٨٧﴾

ประการที่ห้า: ทั้งนี้มิได้หมายความว่าให้นั่งเฉยละทิ้งการงาน ใช่แล้ว ใช่แล้ว อุปสรรคทั้งหลายจะไม่เพิ่มสิ่งใดแก่เรานอกจากความมุ่งมั่น และความยากลำบากทั้งหลายจะไม่เพิ่มสิ่งใดแก่เรานอกจากการก้าวรุดหน้าในหนทางแห่งญิฮาด ขณะที่เราอ่านพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า «แท้จริง ไม่มีผู้ใดสิ้นหวังจากความเมตตาของอัลลอฮ์ นอกจากกลุ่มชนผู้ปฏิเสธศรัทธาเท่านั้น» (ซูเราะฮ์ยูซุฟ 12:87) ฉะนั้น จงลุกขึ้นเถิด โอ้อัลอิควานุลมุสลิมูน แท้จริงชัยชนะนั้นมาพร้อมกับความอดทน ความรอดพ้นมาพร้อมกับความหนักแน่นมั่นคง และบั้นปลายที่ดีย่อมเป็นของบรรดาผู้ยำเกรง

ท่านอาจารย์ช่างละเอียดลึกซึ้งเพียงใด เมื่อท่านเห็นว่าอะกีดะฮ์ของอัลอิควานุลมุสลิมูนนั้น "ลึกซึ้งทั้งในด้านเนื้อหาและเป้าหมาย" และเมื่อท่านเห็นว่า แม้จะมีการเพิ่มเติมสิ่งที่สอดคล้องกับจิตวิญญาณแห่งยุคสมัยเข้าไป แต่อะกีดะฮ์นั้นก็ยังคงผูกพันอยู่กับจิตวิญญาณของอิสลาม เช่นนี้แหละคืออิสลาม จิตวิญญาณของมันครอบคลุมทุกยุคทุกสมัย และโอบรวมโลกนี้กับสรรพสิ่งในนั้นไว้ทั้งหมด และเช่นนี้แหละคืออัลอิควานุลมุสลิมูน พวกเขาสามารถดึงเอาสิ่งที่สอดคล้องกับจิตวิญญาณแห่งยุคสมัยมาจากจิตวิญญาณของอิสลาม และนำเสนออะกีดะฮ์ของพวกเขาแก่ผู้คนอย่างสมบูรณ์ ซึ่งปรากฏให้เห็นจิตวิญญาณทั้งสองนั้นพร้อมกัน เราปรารถนาเหลือเกินว่า จะมีผู้คนในหมู่พวกเราที่มองอะกีดะฮ์ของเราด้วยสายตาที่พินิจพิเคราะห์เช่นนั้น เพื่อที่ภายหลังจะได้ข้อสรุปอันถูกต้องเช่นนี้

ส่วนหลังจากนั้น เราขอขอบคุณศาสตราจารย์ผู้ยิ่งใหญ่ "แอร์เนสต์ เรอน็อง" ที่ได้ให้ความเป็นธรรม และขอขอบคุณสหายของเรา อุสตาซอิซซัต สำหรับถ้อยคำอันละเมียดละไม และความซาบซึ้งอันงดงามที่เขามีต่อความศรัทธาอันบริสุทธิ์ของเราที่มีต่ออิสลามและโลกตะวันออก และเราวอนขอต่ออัลลอฮ์ให้ทรงประทานเตาฟีกและความถูกต้อง

มัสยิดรัฐสภา

ในช่วงเวลานั้น ญะมาอะฮ์มีความเคลื่อนไหวร่วมกับหน่วยงานทางการอยู่เสมอ เมื่อใดที่เห็นว่ามีเหตุอันควรเขียนถึงหน่วยงานเหล่านั้น ก็จะเขียนไปเพื่อปฏิบัติหน้าที่แห่งการเสียสละ ตัวอย่างหนึ่งคือหนังสือฉบับนี้ซึ่งเขียนขึ้นเนื่องในกรณีมัสยิดรัฐสภา ถึง ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี และ ฯพณฯ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงโยธาธิการ มีข้อความดังนี้

ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี

อัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ ต่อจากนั้น

ประชาชาติทั้งมวลต่างปีติยินดีอย่างทั่วถึงที่ท่านเข้ารับหน้าที่ดูแลกิจการของพวกเขา และความยินดีของพวกเขานั้นยิ่งใหญ่นัก เพราะคันธนูได้ตกอยู่ในมือของช่างผู้สร้างมัน และกิจการได้หวนคืนสู่ที่ทางอันควรของมันในตัวท่านผู้ทรงเกียรติ ไม่ต้องสงสัยเลยว่ายุคอันรุ่งโรจน์ของท่านคือยุคแห่งการปฏิรูปอย่างสมบูรณ์และความดีงามอันครอบคลุม อินชาอัลลอฮ์ ตะอาลา สัญญาณแห่งการปฏิรูปนี้ได้ปรากฏอย่างแจ่มแจ้งชัดเจนในรูปแบบที่งดงามที่สุดและภาพลักษณ์ที่น่าปลื้มใจที่สุด ผ่านภารกิจอันยิ่งใหญ่ที่คณะรัฐมนตรีได้ดำเนินการนับตั้งแต่เข้าบริหารประเทศจนถึงบัดนี้ และผ่านความหวังอันแท้จริงที่บรรลุผลด้วยมือของคณะรัฐมนตรี ทั้งที่ระยะเวลายังสั้นและภาระงานมีมากมาย

ฯพณฯ เป็นที่เจ็บปวดใจแก่เรายิ่งนัก ที่ได้เห็นมติของกระทรวงโยธาธิการเกิดขึ้นควบคู่กับการต่อสู้อันประสบผลสำเร็จนั้น มติดังกล่าวหนังสือพิมพ์อัส-สิยาสะฮ์ได้ตีพิมพ์ไว้ว่า "ได้ล้มเลิกความตั้งใจที่จะสร้างมัสยิดรัฐสภา" ทั้งที่เคยมีมติให้ก่อสร้างไว้แล้ว

อาคารรัฐสภาคือภาพสะท้อนเกียรติของประชาชาติ เป็นสัญลักษณ์แห่งความหวังและความใฝ่ฝันของประชาชาติ และเป็นภาพแห่งความเป็นชาติและชีวิตของประชาชาติ มัสยิดในรัฐสภาจึงเป็นสิ่งที่ขาดเสียมิได้ เพราะบรรดาท่านสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรล้วนเป็นมุสลิม ยกเว้นเพียงจำนวนน้อย และศาสนาประจำรัฐอย่างเป็นทางการคืออิสลาม อีกทั้งการประชุมต่าง ๆ ในสภาก็จัดขึ้นในช่วงเวลา

ซึ่งมีเวลาละหมาดแทรกอยู่ในระหว่างนั้น หรือมาก่อนหรือตามมาหลังจากนั้น ดังนั้น มัสยิดในรัฐสภาจึงเป็นภาพสะท้อนหนึ่งของความใส่ใจของรัฐบาลในการปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญของตน และความใส่ใจของประชาชาติต่อสัญลักษณ์แห่งศาสนาของตน ทั้งยังเป็นสิ่งที่ช่วยเหลือท่านสมาชิกสภาผู้ทรงเกียรติให้ปฏิบัติหน้าที่ต่อพระผู้เป็นเจ้าควบคู่ไปกับหน้าที่ต่อชาติ และหน้าที่ทั้งสองนี้ช่างผูกพันแนบแน่นกันยิ่งนัก..

ด้วยความปรารถนาของเราที่จะให้ยุคสมัยอันรุ่งเรืองของท่านผุดผ่องขาวสะอาด หน้าประวัติศาสตร์สว่างไสว ไม่ปรากฏมลทินใดบนใบหน้า และไม่มีสิ่งใดมาบดบังความงดงามของมัน จึงเป็นเหตุให้เราขอยื่นคำวิงวอนอย่างแรงกล้าต่อท่าน ขอให้ท่านสนับสนุนกระทรวงโยธาธิการในมติที่ได้ตัดสินไว้ก่อนหน้านี้ในการสร้างมัสยิดรัฐสภา และเร่งรัดให้มีการดำเนินการโดยเร็ว เพื่อเราจะได้เห็นมัสยิดแห่งนี้เป็นที่สถิตแห่งความเมตตา ณ แหล่งที่ลงมาแห่งวิทยปัญญาในเร็ววัน อินชาอัลลอฮ์

วัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

ในนามสมาคมอิควานุลมุสลิมีน ผู้ชี้นำสูงสุด (อัล-มุรชิด อัล-อาม) – หะสัน อัล-บันนา

เลขานุการกระทรวงโยธาธิการได้ตอบหนังสือฉบับนี้ ดังที่นิตยสารอัล-อิควานได้ตีพิมพ์ไว้ภายใต้หัวข้อนี้:

ขอบคุณที่สมควรกล่าว

ภายหลังจากหนังสือที่สมาคมอิควานุลมุสลิมีนได้ส่งถึงฯพณฯ นายกรัฐมนตรี และฯพณฯ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงโยธาธิการ ฝ่ายบริหารของสมาคมได้รับหนังสือจากกระทรวงโยธาธิการดังต่อไปนี้:

เรียน ท่านประธานสมาคมอิควานุลมุสลิมีน ผู้ทรงเกียรติ ซอยอัล-มิอ์มาร เลขที่ 6 ตรอกอับดุลลอฮ์เบย์ ถนนสูกอัส-สิลาห์ กรุงไคโร

อ้างถึงหนังสือของท่านลงวันที่ 17/11/1934 เรื่องการสร้างมัสยิดรัฐสภา ข้าพเจ้ามีเกียรติที่จะแจ้งให้ทราบว่า กระทรวงได้มีมติให้สร้างมัสยิดดังกล่าวแล้ว และได้มอบ

…สัญญาจ้างแก่ท่านอับดุลหะมีด มุหัมมัด อับดุลลอฮ์ ผู้รับเหมา เมื่อวันที่ 30/11/1934

จึงเรียนมาด้วยความเคารพอย่างสูง

ลงนาม: เลขาธิการ อับดุลหะมีด อิบรอฮีม

หลังจากนั้น ข้าพเจ้าได้เขียนข้อความต่อท้ายไว้ดังนี้:

สมาคมทั้งคณะมิอาจทำสิ่งใดได้นอกจากขอแสดงความขอบคุณอย่างสูงสุดต่อ ฯพณฯ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงโยธาธิการ สำหรับความเอาใจใส่อันน่ายกย่องนี้ ขออัลลอฮ์ทรงประทานความสำเร็จแก่ทุกคนในสิ่งที่เป็นความดีแก่บ้านเมืองและปวงบ่าว

เลขานุการสมาคม มุหัมมัด อัสอัด อัลหะกีม

การเลื่อนการประชุมสภาชูรอทั่วไปของอัลอิควาน อัลมุสลิมูน – สมัยประชุมที่สาม

บทนำ

ตามปกติแล้ว สภาชูรอทั่วไปของอัลอิควานจะจัดประชุมในช่วงวันอีดิลฟิฏริอันจำเริญ แต่ด้วยสถานการณ์ฉุกเฉิน สำนักงานอัลอิรชาดจึงเห็นควรให้เลื่อนการประชุมออกไปเป็นเวลาอื่น และหนังสือพิมพ์อัลอิควานได้ประกาศการเลื่อนนี้ด้วยข้อความดังต่อไปนี้:

เดิมมีกำหนดว่าสภาชูรอทั่วไปของอัลอิควาน อัลมุสลิมูน จะจัดการประชุมครั้งที่สามในวันที่สองของวันอีดิลฟิฏริอันจำเริญ ปี ฮ.ศ. 1353 โดยพี่น้องอิควานที่อัลบะห์รุศเศาะฆีรและพี่น้องอิควานที่อัลอิสมาอีลียะฮ์ได้ส่งคำเชิญมายังสำนักงาน เพื่อขอให้สำนักงานเชิญบรรดาสมาชิกมาประชุมกันที่อัลอิสมาอีลียะฮ์ หรือที่เขตใดเขตหนึ่งของอัลบะห์รุศเศาะฆีร ในขณะเดียวกันพี่น้องอิควานในกรุงไคโรก็พร้อมที่จะจัดการประชุมขึ้นที่นั่นเช่นกัน

แต่ด้วยสถานการณ์เฉพาะบางประการ สำนักงานอัลอิรชาดทั่วไปจึงเห็นควรให้เลื่อนการประชุมออกไปในโอกาสอื่น ซึ่งจะแจ้งให้บรรดาสมาชิกทราบในภายหลัง ทั้งนี้ สภาจะจัดการประชุมเตรียมการเพื่อพิจารณากิจการทั่วไปของญะมาอะฮ์ในช่วงวันหยุดอีดิลฟิฏริ ณ สำนักงานของสภาในกรุงไคโร ตั้งแต่เวลาแปดนาฬิกาถึง…

…เวลาสี่ทุ่ม (23.00 น.) ของค่ำวันที่สอง วันที่สาม และวันที่สี่ของวันอีดิลฟิฏริ โดยพี่น้องอิควานทุกคนที่มาเยือนกรุงไคโรจะเข้าร่วม และเราขอวิงวอนต่ออัลลอฮ์ให้ทรงดลใจสมาคมให้กระทำสิ่งที่เป็นความดีแก่อิสลามและบรรดามุสลิม

ต่อไปนี้คือตัวบทคำเชิญของพี่น้องอิควานแห่งอิสมาอีลียะฮ์ ซึ่งนำมาลงตามความประสงค์ของพวกเขา พร้อมกับคำขอบคุณและความซาบซึ้งในน้ำใจของพวกเขาจากสำนักงาน

เลขานุการ มุฮัมมัด อัสอัด อัลหะกีม

คำเชิญสู่การประชุมสภาชูรอทั่วไปของอัลอิควานอัลมุสลิมูนที่อิสมาอีลียะฮ์

เมื่อถึงกำหนดการประชุมสภาชูรอทั่วไปสมัยที่สาม พี่น้องอิควานแห่งอิสมาอีลียะฮ์ได้ส่งจดหมายฉบับนี้ถึงท่านผู้นำทั่วไป (อัลมุรชิดอัลอาม):

เรียน ท่านผู้ทรงเกียรติ ผู้นำทั่วไปของอัลอิควานอัลมุสลิมูน ท่านอุสตาซหะซัน อัลบันนา

อัสสะลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ อัมมาบะอ์ดุ:

เป็นเกียรติอย่างยิ่งแก่เราที่ได้เรียนเชิญให้จัดการประชุมของอัลอิควานอัลมุสลิมูนในปีนี้ที่อิสมาอีลียะฮ์ เนื่องจากอิสมาอีลียะฮ์เป็นต้นธารของดะอ์วะฮ์ เป็นรากฐานของแนวคิดอันสูงส่ง และเป็นต้นกล้าแรกที่ผลิดอกออกผล อีกทั้งยังตั้งอยู่ในตำแหน่งกึ่งกลางระหว่างสาขาต่าง ๆ ของสมาคม ด้วยเหตุนี้จึงจะเป็นการประชุมใหญ่ที่เราจะได้ทำความรู้จักกับพี่น้องของเราที่เรายังไม่เคยมีโอกาสได้พบเห็นจนถึงบัดนี้ และเรามีความปรารถนาอย่างยิ่งที่จะได้พบพวกเขา

พี่น้องอิควานที่นี่ต่างเฝ้ารอด้วยความกระหายยิ่งให้ความหวังนี้เป็นจริง และพวกเขาพร้อมอย่างเต็มที่ที่จะต้อนรับพี่น้องของพวกเขา และจัดเตรียมความสะดวกสบายอย่างสมบูรณ์ตลอดระยะเวลาที่พวกเขามาเยือน จะเป็นการดียิ่งหากท่านจะรับรองคำเชิญนี้และส่งต่อไปยังพี่น้องผู้ทรงเกียรติของเรา ซึ่งจะทำให้เราได้รับความภาคภูมิใจและเกียรติอันยิ่งใหญ่ และเราจะเฝ้ารอคำตอบจากท่าน

วัสสะลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

เลขาธิการสมาคม อับดุรเราะห์มาน มุฮัมมัด หัสบุลลอฮ์

ต่อมาได้เกิดเหตุการณ์ที่ทำให้ต้องย้ายสำนักงานบริหารหนังสือพิมพ์และโรงพิมพ์ไปยังอาคารอื่น นิตยสารอัล-อิควานจึงได้ลงประกาศแจ้งเรื่องดังกล่าวภายใต้หัวข้อดังนี้

จากฝ่ายบริหาร

1. ที่อยู่ของหนังสือพิมพ์ได้ย้ายจากสำนักงานเดิมไปยังซอยนาฟิอ์ เลขที่ 30 ตรอกอับดุลลอฮ์เบก ย่านอัส-สุรูญิยะฮ์ กรุงไคโร จึงขอให้ส่งจดหมายติดต่อทั้งหมดมายังที่อยู่นี้

1. โรงพิมพ์อัล-อิควานได้ย้ายจากที่ตั้งเดิมไปยังตรอกอัร-ร็อสสาม เลขที่ 7 ย่านอัล-ฆูรียะฮ์ ใกล้มัสยิดอัล-ฟะกะฮานี กรุงไคโร

1. การย้ายโรงพิมพ์และหนังสือพิมพ์ครั้งนี้เป็นสาเหตุที่ทำให้หนังสือพิมพ์ต้องหยุดออกในช่วงเวลาที่ผ่านมา เราจึงขออภัยท่านผู้อ่านทั้งหลาย และวิงวอนขอต่ออัลลอฮ์ให้ทรงช่วยเหลือเราในภารกิจที่เรากำลังดำเนินอยู่ เพื่อให้หนังสือพิมพ์ได้ดำเนินไปตามแนวทางของตนในการรับใช้เป้าหมายอันสูงส่งที่ได้อุทิศตนเพื่อให้บรรลุผล การหยุดออกครั้งนี้จะไม่กระทบต่อบัญชีของท่านสมาชิก เพราะฝ่ายบริหารคิดค่าสมาชิกตามจำนวนฉบับ มิใช่ตามจำนวนเดือน

1. ฝ่ายบริหารขอให้ท่านตัวแทนจัดจำหน่ายทั้งหลายโปรดส่งยอดเงินที่ค้างชำระอยู่มายังฝ่ายบริหาร ท่านเหล่านั้นย่อมรู้ดีกว่าผู้ใดถึงสถานการณ์ที่ทำให้ต้องเร่งดำเนินการในเรื่องนี้ และด้วยความกระตือรือร้นของท่าน เราหวังว่าจะไม่ต้องลำบากทวงถามเร่งรัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งท่านตัวแทนจัดจำหน่ายในต่างประเทศ ซึ่งเราใส่ใจอย่างยิ่งที่จะรักษาความสัมพันธ์อันดีและความรักใคร่อย่างต่อเนื่องกับท่าน เราไม่ปรารถนาจะใช้วิธีการอื่นใดกับท่านนอกเหนือจากวิถีแห่งภราดรภาพอิสลาม คือการเตือนความจำและการตั้งความหวังในตัวท่าน

1. ฝ่ายบริหารขอให้ท่านตัวแทนจัดจำหน่ายทั้งหลายโปรดแจ้งจำนวนที่ต้องการมายังฝ่ายบริหารก่อนวันจันทร์ของทุกสัปดาห์ เพื่อให้ฝ่ายบริหารสามารถจัดส่งให้ได้ตามที่ต้องการ และขอให้แจ้งจำนวนฉบับเก่าที่ยังเหลืออยู่มาด้วย ก่อนที่จะมีการจัดส่งฉบับใหม่

1. เราจะไม่รับคำสั่งซื้อจากบรรดาท่านตัวแทนจำหน่าย เว้นแต่จะแนบเงินประกันมาด้วย โดยมีมูลค่าอย่างน้อยเท่ากับจำนวนฉบับที่สั่งในแต่ละสัปดาห์ และฝ่ายบริหารยินดีรับคืนฉบับที่สั่งไป

1. กองบรรณาธิการขอเตือนบรรดาท่านนักเขียนผู้ทรงเกียรติอีกครั้ง ให้เขียนอย่างกระชับ ระบุที่มาของหะดีษ เขียนลายมือให้ชัดเจน เขียนบนกระดาษเพียงหน้าเดียว และส่งงานเขียนมาแต่เนิ่น ๆ และอัลลอฮ์คือผู้ทรงประทานความสำเร็จ

สภาชูรอของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ในการประชุมครั้งที่สามที่กรุงไคโร ซึ่งเป็นการประชุมใหญ่ครั้งที่สามของอัล-อิควาน

"สำนักงานอัล-อิรชาด" เห็นสมควรให้จัดการประชุมสภาชูรอที่กรุงไคโรในช่วงวันหยุดอีดิลอัฎฮา และได้เชิญบรรดาพี่น้องมาร่วม การประชุมครั้งนี้คึกคักยิ่ง มีการวางหลักการและระเบียบข้อบังคับหลายประการ และอัล-มุรชิด อัล-อาม (ผู้นำสูงสุด) ได้กล่าวเปิดการประชุมดังนี้

ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ผู้ทรงกรุณาปรานี ผู้ทรงเมตตาเสมอ

ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى هَدَىٰنَا لِهَـٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْلَآ أَنْ هَدَىٰنَا ٱللَّهُ ۖ لَقَدْ جَآءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِٱلْحَقِّ

«การสรรเสริญทั้งมวลเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์ ผู้ทรงชี้นำเราสู่สิ่งนี้ และเราจะไม่ได้รับการชี้นำเลย หากอัลลอฮ์มิได้ทรงชี้นำเรา แน่นอน บรรดาเราะซูลแห่งพระเจ้าของเราได้นำความจริงมาแล้ว» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:43) ขอการสดุดีของอัลลอฮ์จงมีแด่ท่านนายของเรา มุฮัมมัด ﷺ ผู้เปิดสิ่งที่ถูกปิดไว้ ผู้ปิดท้ายสิ่งที่มีมาก่อน และผู้ชี้นำสู่แนวทางอันเที่ยงตรงของพระองค์ ตลอดจนวงศ์วาน สหาย และผู้ที่เรียกร้องตามการเรียกร้องของท่านจนถึงวันแห่งการตอบแทน

اللهم إنا نستعينك ونستهديك ونتوب إليك ونستغفرك ونؤمن بك ونتوكل عليك ونثني عليك الخير كله نشكرك ولا نكفرك ونخلع ونترك من يفجرك، اللهم إياك نعبد ولك نصلي ونسجد وإليك نسعى ونحفذ نرجو رحمتك ونخشى عذابك إن عذابك الجد بالكفار ملحق

رَبَّنَآ ءَاتِنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً وَهَيِّئْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رَشَدًا ﴿١٠﴾

โอ้อัลลอฮ์ แท้จริงเราขอความช่วยเหลือจากพระองค์ ขอการชี้นำจากพระองค์ กลับตัวสู่พระองค์ ขออภัยโทษจากพระองค์ ศรัทธาต่อพระองค์ มอบหมายต่อพระองค์ และสรรเสริญพระองค์ด้วยความดีทั้งปวง เราขอบคุณพระองค์และไม่เนรคุณต่อพระองค์ เราละทิ้งและตัดขาดผู้ที่ฝ่าฝืนพระองค์ โอ้อัลลอฮ์ เฉพาะพระองค์เท่านั้นที่เราเคารพภักดี เพื่อพระองค์เราละหมาดและสุญูด ยังพระองค์เรามุ่งมั่นและเร่งรุดไป เราหวังในความเมตตาของพระองค์และเกรงกลัวการลงโทษของพระองค์ แท้จริงการลงโทษอันแท้จริงของพระองค์นั้นจะประสบแก่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา «โอ้พระเจ้าของเรา ขอพระองค์ทรงประทานความเมตตาจากพระองค์แก่เรา และทรงจัดเตรียมแนวทางอันถูกต้องในกิจการของเราแก่เราด้วยเถิด» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟิ 18:10)

โอ้พี่น้องผู้ทรงเกียรติ นับเป็นความโปรดปรานอันยิ่งใหญ่และเป็นความสุขที่สูงส่งเกินกว่าจะพรรณนาหรือบรรยายได้ ที่บรรดาพี่น้องผู้รักใคร่กันเพื่ออัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา จากบ้านเมืองต่าง ๆ และสถานที่อันห่างไกลกัน ได้มาชุมนุมกัน ณ ที่แห่งเดียว โดยไม่มีสายเลือดที่ผูกพันรวมพวกเขาไว้ ไม่มีเครือญาติที่เชื่อมโยงพวกเขาเข้าหากัน และไม่มี…

أين المتحابون فيّ أين المتزاورون فيّ. أين المتجالسون فيّ اليوم أظلهم بجلالي يوم لا ظل إلا ظلي

…เชื้อสายและการเกี่ยวดองทางการแต่งงาน และสิ่งที่ทำให้แถวของพวกเขาเป็นหนึ่งเดียวกันก็มิใช่ผลประโยชน์ทางวัตถุหรือเป้าหมายทางโลก หากแต่คือความรักเพื่ออัลลอฮ์ การรวมตัวกันบนหนทางของพระองค์ การทำงานเพื่อพระองค์ และการตอบรับการเรียกร้องของพระองค์ ดังนั้น จงยินดีเถิด พี่น้องทั้งหลาย เพราะข้าพเจ้าหวังว่า อินชาอัลลอฮ์ เราจะเป็นส่วนหนึ่งของผู้ที่ตอบรับการเรียกขานของอัลลอฮ์ในวันที่ผู้ประกาศของพระองค์ร้องเรียกว่า «บรรดาผู้ที่รักใคร่กันเพื่อข้าอยู่ที่ไหน บรรดาผู้ที่เยี่ยมเยียนกันเพื่อข้าอยู่ที่ไหน บรรดาผู้ที่นั่งชุมนุมกันเพื่อข้าอยู่ที่ไหน วันนี้ข้าจะให้ร่มเงาแก่พวกเขาด้วยความยิ่งใหญ่ของข้า ในวันที่ไม่มีร่มเงาใดนอกจากร่มเงาของข้า»

ท่านทั้งหลายได้ตอบรับการเชิญชวน รีบเร่งขานรับ และมารวมตัวกันในการชุมนุมอันงดงามครั้งนี้ ในขณะที่เราเห็นว่าการเชิญชวนต่าง ๆ สูญเปล่า และการประชุมถูกจัดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าโดยไม่เกิดผลใด ๆ เลย เนื่องจากหัวใจที่แตกแยกและความปรารถนาที่ขัดแย้งกัน ด้วยการนี้ ท่านทั้งหลายได้พิสูจน์ให้เห็นถึงความเป็นหนึ่งเดียวของหัวใจ ความสมัครสมานของจิตวิญญาณ และความมั่นคงแน่นแฟ้นของสายสัมพันธ์ระหว่างท่าน ขออัลลอฮ์ทรงปกปักรักษาสายสัมพันธ์นี้ ทรงทำให้มันบริสุทธิ์เพื่อพระพักตร์ของพระองค์ และคงอยู่ตลอดไปในหนทางของพระองค์ ข้าพเจ้าคิดจะกล่าวขอบคุณท่านทั้งหลาย แต่แล้วก็นึกขึ้นได้ว่า ดะอ์วะฮ์นี้มาจากอัลลอฮ์และเพื่ออัลลอฮ์ ข้าพเจ้าเป็นเพียงทหารคนหนึ่งเช่นเดียวกับท่าน ได้รับการเรียกร้องแล้วก็ตอบรับ ข้าพเจ้าจึงมอบการขอบคุณและการตอบแทนอันดีงามแก่ท่านทั้งหลายไว้กับอัลลอฮ์ ผู้ทรงประทานคัมภีร์ลงมาด้วยสัจธรรม และพระองค์ทรงดูแลคุ้มครองบรรดาผู้ทรงคุณธรรม

พี่น้องผู้มีเกียรติทั้งหลาย เป้าหมายของการประชุมของเราครั้งนี้คือการพิจารณาหาวิธีการเชิงปฏิบัติที่ได้ผล ซึ่งบรรดาบุรุษแห่งแนวคิดอิควานุลมุสลิมีนจำเป็นต้องดำเนินการ เพื่อบรรลุถึงเป้าหมายอันศักดิ์สิทธิ์และสูงส่งของพวกเขา ข้าพเจ้ามีความหวังอย่างแรงกล้าว่า อินชาอัลลอฮ์ การประชุมครั้งนี้จะส่งผลอันน่ายกย่องต่อการบรรลุเป้าหมายดังกล่าว เพราะได้รวบรวมบรรดาผู้มีความบริสุทธิ์ใจและนักคิดที่ดีที่สุดในหมู่บุรุษแห่งสมาคมอิควานุลมุสลิมีนไว้

พึงรู้เถิด ผู้เป็นที่รักทั้งหลาย ว่าการประชุมของท่านครั้งนี้เป็นเรื่องที่จะส่งผลสืบเนื่องต่อไปในภายภาคหน้า และเป็นรากฐานอันยิ่งใหญ่ในการสร้างดะอ์วะฮ์ของเรา ข้าพเจ้าจึงปรารถนาให้การอภิปรายของเราดำเนินไปตามหลักการต่อไปนี้

مَّا يَفْتَحِ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ مِن رَّحْمَةٍ فَلَا مُمْسِكَ لَهَا

ประการแรก: ให้เราทำเจตนาในใจให้บริสุทธิ์เพื่ออัลลอฮ์ และวอนขอทางนำที่ถูกต้องจากอัลลอฮ์ด้วยหัวใจที่มุ่งหน้าสู่พระองค์อย่างแท้จริง เพราะกิจการทั้งปวงเป็นของอัลลอฮ์ และ «สิ่งใดที่อัลลอฮ์ทรงเปิดให้แก่มนุษย์จากความเมตตา ก็ไม่มีผู้ใดยับยั้งมันได้» (ซูเราะฮ์ฟาฏิร 35:2)

ประการที่สอง: ให้เรายึดถือหลักการอภิปราย ได้แก่ การขออนุญาตก่อนพูด ความสงบ ความกระชับ การให้อิสระแก่ผู้พูดจนกว่าเขาจะกล่าวในประเด็นของเขาได้ครบถ้วนโดยไม่ถูกขัดจังหวะ และการละเว้นการโต้เถียงในรายละเอียดปลีกย่อย เพื่อให้แต่ละคนได้แสดงความเห็นของตนและยกหลักฐานสนับสนุนตามที่เขาเห็นสมควร ซึ่งเพียงพอแล้วสำหรับเขาโดยไม่จำเป็นต้องหักล้างความเห็นของพี่น้องของเขา

ประการที่สาม: ใคร่ครวญให้ยาวนาน ใช้ความสุขุม ชั่งน้ำหนักคำพูดอย่างถี่ถ้วน และแสดงความคิดเห็นอย่างตรงไปตรงมาอย่างเต็มที่ เพราะพวกเราทุกคนต่างแสวงหาความดี และวิงวอนขอต่ออัลลอฮ์ให้พระองค์ทรงประทานความสำเร็จแก่เราในการไปถึงความดีนั้น อัลลอฮ์ทรงเพียงพอแก่เราแล้ว และพระองค์คือผู้ทรงได้รับมอบหมายที่ดียิ่ง

พี่น้องทั้งหลาย พึงรู้เถิดว่า อิสลามและมาตุภูมิอิสลามโดยรวมกำลังเรียกร้องให้ท่านทั้งหลายเข้าไปกอบกู้ ท่านทั้งหลายคือผู้ที่ได้ทุ่มเทให้กับแนวทางการกอบกู้อันเป็นสากลนี้มาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาเจ็ดปี ในวันที่ผู้คนทั้งหมดยังไม่เชื่อมั่นในแผนการของท่าน และบัดนี้ พวกเขากำลังหวนกลับมาสู่แผนการนั้นทีละกลุ่มอย่างต่อเนื่อง และยืนยันอย่างหนักแน่นว่า นี่คือหนทางเดียวที่จะกอบกู้ประชาชาติได้

لِلَّهِ ٱلْأَمْرُ مِن قَبْلُ وَمِنۢ بَعْدُ

لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا

وَقُلِ ٱعْمَلُوا۟ فَسَيَرَى ٱللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُۥ وَٱلْمُؤْمِنُونَ ۖ وَسَتُرَدُّونَ إِلَىٰ عَـٰلِمِ ٱلْغَيْبِ وَٱلشَّهَـٰدَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿١٠٥﴾

พี่น้องผู้มีเกียรติทั้งหลาย... ห้วงเวลานี้เรียกร้องความพากเพียรและการลงมือทำจากท่านทั้งหลาย และข้าพเจ้าจะลงมือทำ อินชาอัลลอฮ์ ข้าพเจ้าได้ตั้งปณิธานอย่างแน่วแน่แล้วที่จะทำงานและเสียสละในหนทางนี้ ดังนั้น ผู้ใดในหมู่ท่านประสงค์จะร่วมอยู่กับข้าพเจ้า และพร้อมจะแบกรับสิ่งที่ต้องแบกรับในหนทางนี้ ก็จงก้าวออกมา และผู้ใดรู้ตัวว่าตนอ่อนแอเกินกว่าจะแบกรับการเสียสละในหนทางแห่งหน้าที่ ก็จงถอยออกไป เพื่อเราจะได้รู้ว่าเรามีกันอยู่เท่าใด แล้วกำหนดความพยายามของเราให้สอดคล้องกับกำลังที่เรามี «และกิจการทั้งหลายเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์ทั้งก่อนและหลัง» (ซูเราะฮ์อัร-รูม 30:4) และอย่าให้ผู้ใดตอบอย่างครึ่ง ๆ กลาง ๆ เพราะ «อัลลอฮ์จะไม่ทรงบังคับชีวิตใดเกินความสามารถของมัน» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:286) «และจงกล่าวเถิดว่า พวกท่านจงทำงานเถิด แล้วอัลลอฮ์ ท่านเราะซูลของพระองค์ และบรรดาผู้ศรัทธาจะได้เห็นการงานของพวกท่าน และพวกท่านจะถูกนำกลับไปยังผู้ทรงรอบรู้สิ่งเร้นลับและสิ่งที่เปิดเผย แล้วพระองค์จะทรงแจ้งแก่พวกท่านถึงสิ่งที่พวกท่านเคยกระทำไว้» (ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:105)

การประชุมครั้งที่หนึ่ง

วันเสาร์ที่ 11 เดือนซุลหิจญะฮ์ ปี ฮ.ศ. 1353 ตั้งแต่เวลา 21.00 ถึง 23.00 น.

วาระการประชุม:

การอ่านอัลกุรอานอันทรงเกียรติ

1. พิธีเปิด: ท่านอาจารย์ผู้นำสูงสุด (อัล-มุรชิด อัล-อาม)
2. การกล่าวต้อนรับ: ท่านรองประธานสำนักงาน อาจารย์เชคหามิด อัสกะรียะฮ์
3. สำนักงานแนะแนว (มักตับ อัล-อิรชาด) ในรอบหนึ่งปี: เลขานุการสำนักงาน มุหัมมัด อัสอัด รอญิห์ อะฟันดี
4. บทกวีของกวีแห่งอิควานมุสลิมีน: อาจารย์เชคอะห์มัด หะสัน อัล-บากูรี
5. โรงพิมพ์อิควานมุสลิมีน: เลขานุการสำนักงาน อุมัร ฆอนิม อะฟันดี
6. หนังสือพิมพ์อิควานมุสลิมีน: เลขานุการสำนักงาน มุหัมมัด อัสอัด อัล-หะกีม อะฟันดี

1. ดะอ์วะฮ์ทั่วไปและกองทุนสหกรณ์: มุฮัมมัด หิลมี นูรุดดีน เอฟเฟนดี เหรัญญิกกองทุนของสำนักงาน

การประชุมครั้งที่สอง

วันอาทิตย์ที่ 12 ของเดือนเดียวกัน ตั้งแต่เวลา 9.00 น. ถึง 12.00 น. (ช่วงเช้า)

1. แนวทางการดำเนินงาน: อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนและเป้าหมายด้านการปฏิรูป: อุสตาซมุฮัมมัด อัล-ฮาดี อะฏียะฮ์ สมาชิกสภา
2. จุดยืนของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนต่อกระแสความคิดทั่วไป: หุสัยน์ บัดร์ เอฟเฟนดี ผู้แทนเขตที่สาม
3. จุดยืนของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนต่อขบวนการทางความคิดอิสลาม: อุสตาซมุฮัมมัด ฟัรฆ็อลี วะฟา ผู้แทนเมืองอิสมาอีลียะฮ์
4. อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนก้าวมาถึงระดับใดแล้ว และยังขาดสิ่งใด: อะห์มัด อัส-สุกกะรี เอฟเฟนดี ผู้แทนเมืองมะห์มูดียะฮ์และผู้ตรวจการสภา
5. การสร้างองค์กรภาคปฏิบัติของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน: อับดุรเราะห์มาน อัส-สาอาตี เอฟเฟนดี ผู้ตรวจการสภา

การประชุมครั้งที่สาม

วันอาทิตย์ที่ 12 ของเดือนเดียวกัน ตั้งแต่เวลา 21.00 น. ถึง 23.00 น. (ช่วงค่ำ)

1. การสร้างองค์กรด้านการบริหารของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน: มะห์มูด อับดุลละฏีฟ เอฟเฟนดี สมาชิกสภา
2. รูปแบบการแสดงออกของดะอ์วะฮ์: มุฮัมมัด อัช-ชาฟิอี เอฟเฟนดี แห่งกรุงไคโร
3. หน่วยทัศนศึกษา: มุฮัมมัด มุคตาร์ อิสมาอีล เอฟเฟนดี ผู้แทนเขตซัยนุลอาบิดีน
4. การประชุมใหญ่ เขตพื้นที่ และโครงการซะกาต: มุฮัมมัด อัส-ซัยยิด อัช-ชาฟิอี เอฟเฟนดี เลขาธิการสภา
5. อาคารสำนักงานของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนในกรุงไคโร: มุฮัมมัด ฟัตหุลลอฮ์ ดัรวีช เอฟเฟนดี

การประชุมครั้งที่สี่

วันจันทร์ที่ 13 ของเดือนเดียวกัน ตั้งแต่เวลา 09.00 ถึง 12.00 น.

วาระการประชุม:

1. นำเสนอระเบียบข้อบังคับฉบับใหม่
2. คำกล่าวปิดการประชุมโดยท่านผู้ทรงเกียรติ อุสตาซผู้นำสูงสุด (อัล-มุรชิด อัล-อาม)
3. การอ่านอัลกุรอานอันทรงเกียรติ: มุฮัมมัด อัสอัด อัล-หะกีม

ผู้เข้าร่วมประชุมจากสำนักงานอิรชาด (มักตับ อัล-อิรชาด):

1. ท่านผู้ทรงเกียรติ อุสตาซผู้นำสูงสุด (อัล-มุรชิด อัล-อาม)
2. อุสตาซ ชัยค์หามิด อัสกะรียะฮ์
3. ท่านอับดุรเราะห์มาน เอฟเฟนดี อัส-สาอาตี
4. ท่านหิลมี เอฟเฟนดี นูรุดดีน
5. หุซัยน์ เอฟเฟนดี บัดร์
6. มุฮัมมัด เอฟเฟนดี อัสอัด รอญิห์
7. มะห์มูด เอฟเฟนดี อับดุลละฏีฟ
8. ท่านอุมัร เอฟเฟนดี ฆอนิม
9. มุฮัมมัด เอฟเฟนดี ฟัตหุลลอฮ์ ดัรวีช
10. ท่านอุสตาซ ชัยค์อะห์มัด หะซัน อัล-บากูรี
11. มุฮัมมัด เอฟเฟนดี อัช-ชะฮาวี

ไคโร:

1. อุสตาซญาด เอฟเฟนดี ลาชีน
2. ท่านผู้ทรงเกียรติ อุสตาซ ชัยค์อับดุลละฏีฟ ดิรอซ
3. อับดุลกอดิร เบย์ มุคตาร
4. มุฮัมมัด เบย์ ซิฮ์นี
5. ท่านผู้ทรงเกียรติ อุสตาซ ชัยค์ฏ็อนฏอวี เญาฮะรี

1. อาจารย์ชัยค์มุหัมมัด หัรบ์
2. ชัยค์มุหัมมัด อัลบันนา
3. ซะกี เอฟเฟนดี หะสะนัยน์
4. มุหัมมัด เอฟเฟนดี อับดุลหะมีด
5. มุหัมมัด เอฟเฟนดี สะอีด มุร็อด
6. มุหัมมัด เอฟเฟนดี ศอลิห์ มุบาร็อก
7. มุหัมมัด เอฟเฟนดี ดาวูด ชาฮีน
8. อะลี เอฟเฟนดี อิบรอฮีม มุหัมมัด
9. ชัยค์อับดุลละฏีฟ อัชชะอ์ชาอี
10. อะห์มัด เอฟเฟนดี ชะร็อฟุดดีน
11. อับดุลฆ็อฟฟาร เอฟเฟนดี ริซก์
12. อับดุลมุหสิน เอฟเฟนดี หะสะนัยน์
13. อะห์มัด เอฟเฟนดี ญะลาล
14. อัลหัจญ์อะห์มัด เอฟเฟนดี นะญา
15. มุหัมมัด เอฟเฟนดี อัชชาฟิอี
16. อับดุลหะมีด เอฟเฟนดี อับดุลลอฮ์
17. ริยาฎ เอฟเฟนดี อิบรอฮีม
18. มุหัมมัด เอฟเฟนดี มุคตาร อิสมาอีล
19. หะสัน เอฟเฟนดี หุสนี
20. อะลี เอฟเฟนดี หะนะฟี
21. มุศเฏาะฟา เอฟเฟนดี ฏูฟาน
22. ชัยค์มุหัมมัด อัมมาร
23. มุหัมมัด เอฟเฟนดี อับดุลมุนอิม นูร
24. ชัยค์อับดุสสะมีอ์ ญุรัยตะฮ์

1. ยูซุฟ เอฟเฟนดี ฏูฟาน
2. มุหัมมัด เอฟเฟนดี อิซซัต
3. มุหัมมัด เอฟเฟนดี ศอดิก อัรนูส
4. ซัยยิด เอฟเฟนดี สะอัด
5. อับดุลวะฮ์ฮาบ เอฟเฟนดี อัส-ซัยยิด
6. มุหัมมัด เอฟเฟนดี อะลี อัล-ฮัฟรอวี
7. อุสตาซหามิด อัล-มะลีญี เอฟเฟนดี
8. อับดุลลอฮ์ เอฟเฟนดี อัล-มุสลิมี
9. มุหัมมัด เอฟเฟนดี อับดุลมุนอิม สัลลาม
10. อุสตาซชัยค์มุหัมมัด อัล-อัรญาวี
11. อับดุลมุนอิม เอฟเฟนดี อัด-ดุฆัยดี
12. อุสตาซชัยค์ษาบิต อบุลมะอาลี
13. ชัยค์มุหัมมัด นายิล

สุเอซ:

1. อุสตาซชัยค์มุหัมมัด อัล-ฮาดี อะฏียะฮ์
2. มุหัมมัด อัฏ-ฏอฮิร มุนีร เอฟเฟนดี
3. มุหัมมัด หะซัน อัส-ซัยยิด เอฟเฟนดี
4. หุสัยน์ เอฟเฟนดี หุสนี
5. มะห์มูด เอฟเฟนดี ฟะเราะญุลลอฮ์

อิสมาอีลียะฮ์:

1. ชัยค์มุหัมมัด ฟัรฆ็อลี วะฟา
2. ชัยค์มุหัมมัด อะลี อัล-มิศรี
3. อัศ-ศอวี เอฟเฟนดี อะห์มัด
4. อับดุรเราะห์มาน เอฟเฟนดี หัสบุลลอฮ์

1. มุฮัมมัด เอฟเฟนดี หัสบุลลอฮ์
2. มุฮัมมัด เอฟเฟนดี ชากิร อัล-ฆ็อรบาวี
3. มุฮัมมัด เอฟเฟนดี อัต-ตีรอนี
4. ฟุอาด เอฟเฟนดี อิบรอฮีม เคาะลีล
5. ยูซุฟ เอฟเฟนดี อับดุรเราะห์มาน

อิสมาอีลียะฮ์ (ในนามของหน่วยทัศนศึกษา):

1. อะลี เอฟเฟนดี อับดุลลอฮ์ หะมาดะฮ์
2. หะสะนัยน์ เอฟเฟนดี มุฮัมมัด หัสบุลลอฮ์
3. ซัยยิด เอฟเฟนดี อิสมาอีล
4. อะห์มัด เอฟเฟนดี อบุสสุอูด
5. อับดุรเราะห์มาน เอฟเฟนดี มุหสิน

อัล-บัลลาห์:

1. ญะมาล เอฟเฟนดี หุสัยน์

พอร์ตซาอิด:

1. ท่านอุสตาซ เชคมะห์มูด ญุมอะฮ์ หัลบะฮ์
2. อะห์มัด เอฟเฟนดี อัล-มิศรี
3. มุฮัมมัด เอฟเฟนดี อะห์มัด สุลัยมาน

พอร์ตฟุอาด:

1. ฟะห์มี เอฟเฟนดี มุฮัมมัด

อัล-มันซิละฮ์:

1. เชคค็อฏฏอบ มุฮัมมัด ค็อฏฏอบ

บะรัมบาล อัล-เกาะดีมะฮ์:

1. เชคมุฮัมมัด อัด-ดุสูกี อับดุลมุตะอาล
2. มุฮัมมัด เอฟเฟนดี อัส-ซัยยิด อัช-ชาฟิอี

1. มุฮัมมัด เอฟเฟนดี ญาด อะลี
2. อับดุลฟัตตาห์ เอฟเฟนดี อับดุลฆอนี

อัลกัฟร์ อัลญะดีด:

1. มุฮัมมัด เอฟเฟนดี อัลเฮาวารี
2. ชัยค์หาฟิซ มุฮัมมัด อัลญะอ์ลี

บิรกะตุลฟีล:

1. ชัยค์มุฮัมมัด อะลี ศอลิห์ เคาะมีส

อัลมัรจญ์:

1. มุฮัมมัด เอฟเฟนดี เตาฟีก
2. เคาะมีส เอฟเฟนดี อามิร
3. ชัยค์มุฮัมมัด อัสซัยยิด อะลี มะฏ็อร

นะวา:

1. อุสตาซอุมัร อับดุลฟัตตาห์ อัตติลมิซานี
2. ชัยค์อะห์มัด อับดุลหะกีม

ชิบีน อัลเกาะนาฏิร:

1. อุสตาซชัยค์ยูซุฟ อัลเคาลี
2. อุสตาซชัยค์มุฮัมมัด อัลอุซัยลี
3. มุฮัมมัด เอฟเฟนดี อิซซัต หะซัน
4. อุสตาซชัยค์มุฮัมมัด อัลอะเราะบี
5. ฮัจญีมุตะวัลลี สะอัด
6. ฮัจญีอับดุลมุตะอาล มัดบูลี

มุนยะฮ์ ชิบีน:

1. ฮัจญีซาลิม อัดดีบิส
2. ชัยค์อับบาส ซาลิม เคาะชับ

อัล-คุศูศ:

1. ชัยค์อะห์มัด อะลี อับดุรเราะห์มาน

ตัล บะนีตะมีม:

1. ชัยค์ซัยยิด มุหัมมัด
2. ชัยค์มุหัมมัด อับดุลมุตะอาล ซะฮ์เราะฮ์
3. ชัยค์อับดุลอะซีซ มุหัมมัด สุวัยลิม
4. ชัยค์ซะกี อะฏียะฮ์ ดิยาบ

อัล-อะละวิยะฮ์ (จังหวัดชัรกิยะฮ์):

1. ชัยค์มุบาร็อก ฆุนัยม์ อับดุฮ์

อบูหัมมาด:

1. ชัยค์มุหัมมัด อัล-อัสลูญี
2. ชัยค์มุหัมมัด อะฏียะฮ์ อิบรอฮีม
3. ชัยค์เคาะลีล มุหัมมัด

อัล-เกาะฏอวิยะฮ์ (จังหวัดชัรกิยะฮ์):

1. ชัยค์มุหัมมัด อะห์มัด มันศูร

มะหัลละฮ์ ดิยาย (จังหวัดฆ็อรบิยะฮ์):

1. ชัยค์มุหัมมัด บิชร์

กัฟรุดดัววาร:

1. อุสตาซอะห์มัด อับดุลหะมีด

อัล-วาสิฏี:

1. อับดุรเราะห์มาน เอฟเฟนดี ริฎอ

มัลละวี:

1. อะลี เอฟเฟนดี ชะอ์บาน

ผู้ที่แจ้งขออภัยที่ไม่อาจมาร่วมประชุม ด้วยโทรเลขและจดหมาย พร้อมแสดงการสนับสนุนมติของสภา

1. อัลอุสตาซ ชัยค์อะฟีฟี อัฏวะฮ์ – ผู้แทนสาขาสุเอซ
2. อัลอุสตาซ ชัยค์ฏอฮา อัลฮัววารี – หัวหน้าสาขาอัลกัฟร์ อัลญะดีด
3. ชัยค์อับดุลลอฮ์ สะลีม บะดะวี – ผู้แทนสาขาอบูศุวัยร์
4. อะห์มัด อะฟันดี อัสสุกกะรี – ผู้แทนสาขาอัลมะห์มูดิยะฮ์
5. ชัยค์มุฮัมมัด บัฆดาดี – หัวหน้าสาขาอัลอะละวิยะฮ์
6. มุฮัมมัด อะฟันดี กอซิม ศ็อกร์ – เลขานุการสาขาอัลมันซะละฮ์
7. มุฮัมมัด อะฟันดี เคาะลีฟะฮ์ – ตัวแทนจากอันนะซายิมะฮ์
8. อะลี อะฟันดี อบูซัยด์ ตะฮามี – ตัวแทนจากอัสวาน
9. อัสซัยยิด อะฟันดี อัสอัด อะฏียะฮ์ – อบูหะมาด
10. ชัยค์มุฮัมมัด สะอีด อัลมัลฏ์ – อัลก็อฏฏอวิยะฮ์
11. มุฮัมมัด อะฟันดี ฮะรีดี – พอร์ตซาอิด
12. หะสัน อะฟันดี ฟะร็อจญ์ – ผู้แทนสาขาพอร์ตฟุอาด
13. อับดุรเราะห์มาน อะฟันดี ญับร์ – อัลมันซะละฮ์
14. ชัยค์มุศเฏาะฟา อัรริฟาอี อัลลับบาน – ตัวแทนจากอัสยูฏ
15. ชัยค์อับดุลบาสิฏ เฏาะวีละฮ์ – เลขานุการสาขาญะดีดะฮ์ อัลมันซะละฮ์
16. มุฮัมมัด อะฟันดี กามิล อุญัยซ์ – ผู้แทนสาขามีต อัลกุมุศ
17. พันเอก (อัลมีรอลาย) อับดุลฟัตตาห์ เบย์ ริฟอัต – มีต อัลกุมุศ
18. ชัยค์อะลี อัลมุสาริอ์ – อัลญะมาลิยะฮ์ จังหวัดอัดดะเกาะฮ์ลิยะฮ์
19. มุฮัมมัด อะฟันดี อัลมะฮ์ดี อัลอัชมูนี – อัลญะมาลิยะฮ์ จังหวัดอัดดะเกาะฮ์ลิยะฮ์
20. มุฮัมมัด อะฟันดี อัลกีลานี – มัลละวี
21. อัลอุสตาซมุฮัมมัด อะฟันดี บะฮีย์ อัดดีน สะอัด – อัสยูฏ
22. อัลอุสตาซ ชัยค์ริฎวาน มุฮัมมัด ริฎวาน – ไคโร
23. อัลอุสตาซมุฮัมมัด อะฟันดี อัสสิบาอี – กูม อัชฟีน

๒๔ - เชคอะห์มัด มุหัมมัด อัล-มะดะนี - มีต มัรญา ซัลซีล

๒๕ - เชคอับดุลมะห์มูดี อุษมาน - มีต มัรญา ซัลซีล

๒๖ - มุศเฏาะฟา อับดุลฟัตตาห์ เอฟเฟนดี - ไคโร

มติต่าง ๆ

ประการแรก: สำนักงานแนะแนวทั่วไป (มักตับ อัล-อิรชาด อัล-อาม)

๑ - ปลดพี่น้องเอฟเฟนดี อะห์มัด อิบรอฮีม และอับดุลมุนอิม เคาะลาฟ ออกจากตำแหน่ง

๒ - รับรองให้ท่านอับดุรเราะห์มาน เอฟเฟนดี อัส-สาอาตี เป็นผู้ตรวจการของสำนักงาน และรับรองท่านหุซัยน์ เอฟเฟนดี บัดร์ เป็นสมาชิกของสำนักงาน

๓ - รับรองการแบ่งหน้าที่ให้แก่สมาชิกของสำนักงาน ดังต่อไปนี้

ก. ท่านอับดุรเราะห์มาน เอฟเฟนดี อัส-สาอาตี: ผู้ตรวจการทั่วไปของงานดะอ์วะฮ์ในไคโร และกำกับดูแลงานบรรณาธิการ

ข. ท่านมุหัมมัด เอฟเฟนดี หิลมี นูรุดดีน: ผู้ช่วยผู้ตรวจการทั่วไป เหรัญญิกกองทุนของสำนักงาน และกองทุนดะอ์วะฮ์

ค. ท่านมุหัมมัด เอฟเฟนดี ฟัตหุลลอฮ์ ดัรวีช: ผู้ตรวจการด้านการเงินของสำนักงาน

ง. ท่านมุหัมมัด เอฟเฟนดี อัสอัด อัล-หะกีม: เลขาธิการทั่วไป และผู้จัดการหนังสือพิมพ์

จ. มุหัมมัด อัสอัด รอญิห์ เอฟเฟนดี: ผู้แทนเขตที่หนึ่งในฐานะตัวจริง และเขตที่สองในฐานะผู้รับมอบหมาย

ฉ. ท่านหุซัยน์ เอฟเฟนดี บัดร์: ผู้แทนเขตที่สามในฐานะตัวจริง และเขตที่สี่ในฐานะผู้รับมอบหมาย

ช. มะห์มูด เอฟเฟนดี อับดุลละฏีฟ: ผู้จัดการโรงพิมพ์

ซ. อับดุรเราะห์มาน เอฟเฟนดี อัส-สาอาตี: "ผู้รับมอบหมาย"

ประการที่สอง: โรงพิมพ์อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

๑ - กระตุ้นให้พี่น้องร่วมลงชื่อซื้อหุ้นอย่างต่อเนื่องเพื่อให้ครบตามจำนวนหุ้นของบริษัท และให้ใช้บริการของโรงพิมพ์

1. ส่งงบประมาณที่ผู้จัดการโรงพิมพ์เสนอมาให้คณะกรรมการพิเศษของสำนักงานอัล-อิรชาด (สำนักงานชี้นำ) ตรวจสอบและอนุมัติ โดยท่านผู้ทรงเกียรติอัล-มุรชิด อัล-อาม (ผู้ชี้นำสูงสุด) เป็นผู้คัดเลือกคณะกรรมการชุดนี้

1. เห็นชอบแบบใบหุ้นที่สำนักงานได้อนุมัติไว้แล้ว

ประการที่สาม: หนังสือพิมพ์อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

1. จัดตั้งคณะกรรมการขึ้นที่สำนักงาน เรียกว่า "คณะกรรมการหนังสือพิมพ์" โดยท่านผู้ทรงเกียรติอัล-มุรชิด อัล-อาม เป็นผู้คัดเลือก คณะกรรมการนี้มีหน้าที่พิจารณางานด้านบรรณาธิการ และกำกับดูแลงานบริหาร การจัดจำหน่าย และงานอื่น ๆ ในทำนองเดียวกันโดยทั่วไป

1. ให้ทุกสาขาของอิควานรับหนังสือพิมพ์ไปจำนวนหนึ่ง และชำระค่าหนังสือพิมพ์จากกองทุนของสาขาเอง ส่วนการจัดจำหน่ายให้สาขาดำเนินการเองหากสามารถทำได้ ทั้งนี้เพื่อให้สาขานั้นมีส่วนร่วมกับสำนักงานในทางปฏิบัติในการฟื้นฟูหนังสือพิมพ์

1. กระตุ้นการสมัครเป็นสมาชิกหนังสือพิมพ์ในสาขาต่าง ๆ ของอิควาน เนื่องในโอกาสขึ้นปีใหม่

1. ขอบคุณสาขาสุเอซที่ได้ทุ่มเทความพยายามช่วยเหลือสำนักงานในทางปฏิบัติในการเผยแพร่หนังสือพิมพ์

ประการที่สี่: การเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ทั่วไป

1. จัดตั้งกองทุนขึ้นใหม่ เรียกว่า "กองทุนดะอ์วะฮ์" โดยแยกเป็นอิสระจากกองทุนของสำนักงานอัล-อิรชาดกลาง กองทุนนี้จะรวบรวมเงินบำรุงเพื่อจุดประสงค์เดียว คือ ใช้จ่ายในการเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ของอิควาน ได้แก่ การแต่งตั้งนักเทศน์และเจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบภาระงานนี้ และการจัดพิมพ์ริสาละฮ์และสิ่งพิมพ์ที่จะช่วยพวกเขาในภารกิจดังกล่าว

1. ให้โอนเงินที่เคยรวบรวมไว้ในนาม "กองทุนความร่วมมือ" เข้ากองทุนนี้ เว้นแต่ผู้บริจาคทั้งหมดหรือบางส่วนสละสิทธิ์ในส่วนของตนให้แก่สำนักงานอัล-อิรชาด ในกรณีนี้ให้โอนส่วนนั้นเข้ากองทุนของสำนักงาน

1. จัดทำระเบียบเฉพาะสำหรับโครงการนี้ และจัดพิมพ์ใบเสร็จรับเงินและแบบรายการที่จำเป็นต่อการดำเนินการ ภายในเวลาไม่เกินหนึ่งเดือนนับจากวันนี้ โดยมอบหมายให้สำนักงานอัล-อิรชาดเป็นผู้ดำเนินการ

1. เห็นชอบตามข้อเสนอของท่านอาจารย์ชัยค์อะห์มัด อับดุลหะมีด ให้เผยแผ่ดะอ์วะฮ์ไปยังต่างประเทศด้วยวิธีการต่าง ๆ โดยใช้งบประมาณจากกองทุนดะอ์วะฮ์ ทั้งนี้ ท่านมุหัมมัด อะฟันดี อัฏ-ฏอฮิร มุนีร ผู้มีน้ำใจ ได้บริจาคเงินจำนวนสิบปอนด์ ท่านอาจารย์ยูซุฟ อัล-เคาลี บริจาคหนึ่งปอนด์ให้แก่กองทุนดะอ์วะฮ์ และท่านอาจารย์ญาด อะฟันดี ลาชีน บริจาคหนึ่งปอนด์เพื่อวัตถุประสงค์นี้

ประการที่ห้า: แนวทางของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

1. ให้ถือว่าอะกีดะฮ์ของอัล-อิควานเป็นสัญลักษณ์ของแนวทางนี้

1. มุสลิมทุกคนจะต้องเชื่อมั่นว่าแนวทางนี้ทั้งหมดมาจากอิสลาม และสิ่งใดที่ขาดหายไปจากแนวทางนี้ ย่อมเป็นการขาดหายไปจากแนวคิดอิสลามที่ถูกต้อง

1. พี่น้องมุสลิมทุกคนจะต้องพยายามเผยแพร่หลักการเหล่านี้ในทุกสภาพแวดล้อม มีความกระตือรือร้นต่อหลักการเหล่านี้อย่างเต็มที่ และนำหลักการเหล่านี้ไปปฏิบัติในบ้านของตน ไม่ว่าจะต้องอดทนต่อความยากลำบากในหนทางนี้มากเพียงใดก็ตาม

1. พี่น้องคนใดไม่ยึดมั่นในหลักการเหล่านี้ ผู้แทนประจำเขตมีสิทธิ์ลงโทษเขาตามความเหมาะสมกับการฝ่าฝืนของเขา เพื่อนำเขากลับมายึดมั่นอยู่ในกรอบของแนวทาง และขอให้ท่านผู้แทนทั้งหลายให้ความสำคัญต่อเรื่องนี้ เพราะเป้าหมายคือการอบรมขัดเกลาพี่น้องอิควานเหนือสิ่งอื่นใด

ประการที่หก: จุดยืนของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนต่อผู้อื่น

1. พี่น้องมุสลิมจะต้องรู้จักเป้าหมายของตนอย่างถ่องแท้ และให้เป้าหมายนั้นเป็นมาตรวัดเพียงหนึ่งเดียวในความสัมพันธ์ระหว่างตนกับองค์กรอื่น ๆ

1. แนวทางใดก็ตามที่ไม่สนับสนุนอิสลาม และไม่ได้ตั้งอยู่บนหลักการทั่วไปของอิสลาม ย่อมไม่นำไปสู่ความสำเร็จ

1. องค์กรใดก็ตามที่การดำเนินงานของตนบรรลุด้านใดด้านหนึ่งของแนวทางอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน พี่น้องมุสลิมก็จะสนับสนุนองค์กรนั้นในด้านดังกล่าว

1. เมื่ออัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนสนับสนุนองค์กรใดก็ตาม จำเป็นจะต้องตรวจสอบให้แน่ใจว่าองค์กรนั้นจะไม่ปฏิเสธเป้าหมายของพวกเขาไม่ว่าในเวลาใดก็ตาม

1. องค์กรที่เป็นประโยชน์ควรได้รับการชี้นำไปสู่เป้าหมาย ด้วยการเสริมความแข็งแกร่งให้แก่องค์กรนั้น มิใช่ด้วยการทำให้อ่อนแอลง

1. อัลอิควานยินดีต้อนรับทุกแนวคิดที่มุ่งรวมพลังความพยายามของมุสลิมในทุกภูมิภาคของโลก และสนับสนุนแนวคิดสันนิบาตอิสลาม (อัลญามิอะฮ์อัลอิสลามียะฮ์) ในฐานะผลประการหนึ่งของการตื่นตัวของโลกตะวันออก

1. อัลอิควานอัลมุสลิมูนจริงใจต่อองค์กรอิสลามทุกองค์กร และพยายามทำให้องค์กรเหล่านั้นใกล้ชิดกันด้วยทุกวิถีทาง พวกเขาเชื่อว่าความรักระหว่างมุสลิมด้วยกันคือรากฐานที่ดีที่สุดในการปลุกพวกเขาให้ตื่นขึ้น และพวกเขาต่อต้านทุกองค์กรที่บิดเบือนความหมายของอิสลาม เช่น ลัทธิบะฮาอีย์และลัทธิกอดิยานีย์

ประการที่เจ็ด: การจัดโครงสร้างภาคปฏิบัติของอัลอิควานอัลมุสลิมูน

1. สำนักงานและองค์กรหลักของสาขาต่าง ๆ ของอัลอิควานอัลมุสลิมูนจะต้องเอาใจใส่ในการอบรมบ่มเพาะพี่น้องอัลอิควานทางด้านจิตใจอย่างถูกต้อง ให้สอดคล้องกับหลักการของพวกเขา และทำให้หลักการเหล่านี้หยั่งรากมั่นคงอยู่ในจิตใจของพวกเขา

เพื่อให้บรรลุเป้าหมายนี้ การเข้าร่วมกับอัลอิควานจึงแบ่งออกเป็นสามระดับ ดังนี้

ก. การเข้าร่วมทั่วไป เป็นสิทธิของมุสลิมทุกคนที่ฝ่ายบริหารของสาขาเห็นชอบรับเข้า โดยเขาประกาศความพร้อมที่จะเป็นคนดี ลงนามในแบบฟอร์มทำความรู้จัก และให้คำมั่นว่าจะชำระค่าสมาชิกที่เขาสมัครใจบริจาคให้แก่ญะมาอะฮ์ ทั้งนี้ นาอิบ (ผู้แทนสาขา) มีสิทธิยกเว้นให้แก่สมาชิกบางคนที่เขาเห็นว่ามีเหตุผลอันสมควร พี่น้องในระดับนี้เรียกว่า "อัคฺมุซาอิด" (พี่น้องผู้ช่วยเหลือ)

ข. การเข้าร่วมแบบภราดรภาพ เป็นสิทธิของมุสลิมทุกคนที่ฝ่ายบริหารของสาขาดังกล่าวเห็นชอบรับเข้า หน้าที่ของเขา นอกเหนือจากหน้าที่ที่กล่าวมาแล้ว ได้แก่ "การท่องจำอะกีดะฮ์" การให้คำมั่นว่าจะยึดมั่นในการปฏิบัติอิบาดะฮ์และละเว้นสิ่งต้องห้าม และการเข้าร่วมการประชุมประจำสัปดาห์ ประจำปี และการประชุมอื่น ๆ เมื่อได้รับเชิญ พี่น้องในระดับนี้เรียกว่า "อัคฺมุนตะซิบ" (พี่น้องผู้สังกัด)

ค. การเข้าร่วมภาคปฏิบัติ เป็นสิทธิของมุสลิมทุกคนที่ฝ่ายบริหารของสาขาเห็นชอบรับเข้า หน้าที่ของพี่น้องในระดับนี้ นอกเหนือจากหน้าที่ที่กล่าวมาแล้ว ได้แก่ การนำรูปถ่ายของตนมาแสดง การให้ข้อมูลส่วนตัวอย่างเพียงพอตามที่ได้รับการร้องขอ การศึกษาคำอธิบายอะกีดะฮ์ของอัลอิควานอัลมุสลิมูน การให้คำมั่นว่าจะอ่านวิรด์อัลกุรอาน (การอ่านอัลกุรอานเป็นประจำ) การเข้าร่วมมัจญ์ลิสอัลกุรอานประจำสัปดาห์และมัจญ์ลิสของสาขา การร่วมสมทบกองทุนฮัจญ์ และการร่วมในคณะกรรมการซะกาต หากเขาเป็นผู้ครอบครอง […]

…ครบพิกัด (นิศอบ) การเข้าร่วมกองทัศนศึกษาตราบใดที่อายุยังเอื้ออำนวย การยึดมั่นในการพูดภาษาอาหรับฟุศฮาเท่าที่สามารถ การให้ครอบครัวในบ้านยึดถือหลักการของอัล-อิควานอัล-มุสลิมูน การพัฒนาความรู้ของตนในกิจการสังคมทั่วไป การพยายามท่องจำหะดีษของท่านนบี ﷺ สี่สิบบท และการยอมรับการตักเตือนเชิงวินัยของพี่น้อง พี่น้องในขั้นนี้ของการเข้าร่วมเรียกว่า “อัคอามิล” (พี่น้องผู้ปฏิบัติงาน)

ง. ขั้นการเข้าร่วมยังมีขั้นที่สี่ คือขั้น “การเข้าร่วมเชิงญิฮาด” ขั้นนี้ไม่ได้เปิดให้แก่ทุกคน แต่เป็นสิทธิ์ของพี่น้องผู้ปฏิบัติงานที่พิสูจน์ต่อสำนักงานชี้นำ (มักตับอัล-อิรชาด) ได้ว่าตนรักษาหน้าที่ข้างต้นไว้อย่างสม่ำเสมอ การตรวจสอบคุณสมบัติสำหรับขั้นนี้เป็นสิทธิ์ของสำนักงาน หน้าที่ของพี่น้องในขั้นนี้ นอกเหนือจากที่กล่าวมาแล้ว ได้แก่ การพยายามปฏิบัติตามซุนนะฮ์อันบริสุทธิ์ทั้งในคำพูด การกระทำ และความเป็นอยู่ให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ ซึ่งรวมถึงการละหมาดกิยามุลลัยล์ และการละหมาดญะมาอะฮ์ เว้นแต่มีอุปสรรคจำเป็น การใช้ชีวิตอย่างสมถะ การหันหลังให้แก่ความสุขสำราญอันไม่จีรัง และการออกห่างจากทุกสิ่งที่ไม่ใช่อิสลามทั้งในด้านอิบาดะฮ์ ด้านมุอามะลาต และในทุกเรื่องของตน การร่วมสมทบทุนแก่สำนักงานชี้นำและกองทุนดะอ์วะฮ์ การสั่งเสีย (วะศียะฮ์) มอบส่วนหนึ่งของมรดกให้แก่ญะมาอะฮ์อัล-อิควาน การสั่งใช้ในสิ่งที่ดีและห้ามปรามจากสิ่งที่ชั่วตราบใดที่ตนมีคุณสมบัติเพียงพอ การตอบรับคำเรียกของสำนักงานเมื่อใดก็ตามที่มีมาถึงตน ไม่ว่าในเวลาใดหรือที่ใด การพกพามุศฮัฟเพื่อเตือนตนให้ระลึกถึงหน้าที่ต่ออัลกุรอานอันทรงเกียรติ และการเตรียมพร้อมเข้ารับการอบรมพิเศษตามระยะเวลาที่สำนักงานชี้นำกำหนด พี่น้องในขั้นนี้เรียกว่า “มุญาฮิด”

1. สำนักงานชี้นำมีสิทธิ์มอบตำแหน่งเกียรติยศ ซึ่งรวมถึงตำแหน่ง “นะกีบ” (หัวหน้า) และ “นาอิบ” (ผู้แทน) ในการเข้าร่วมทั้งขั้นที่สามและขั้นที่สี่

1. เพื่อให้โครงสร้างนี้เกิดผลในทางปฏิบัติ สำนักงานจะดำเนินงานดังต่อไปนี้

ก. จัดพิมพ์แบบฟอร์มการเข้าร่วมในขั้นต่าง ๆ ข. จัดพิมพ์หนังสือรับรองสำหรับหน่วยต่าง ๆ บรรดานะกีบ และบรรดานาอิบ ค. จัดพิมพ์หลักอะกีดะฮ์ พร้อมภาคผนวกบทดุอาอ์ที่มีรายงานสืบทอดมา ง. จัดพิมพ์หลักอะกีดะฮ์พร้อมคำอธิบายที่เข้าใจง่าย จ. จัดพิมพ์หนังสือว่าด้วยการภักดีและความประเสริฐของการภักดี ตลอดจนการฝ่าฝืนและผลร้ายของการฝ่าฝืน

ฉ. สาส์นอธิบายหะดีษคัดสรรสี่สิบบท

ช. การวางระเบียบว่าด้วยการทำหัจญ์ ระเบียบว่าด้วยซะกาต ระเบียบว่าด้วยคณะเดินทาง และระเบียบว่าด้วยการแบ่งสันปันส่วน รวมทั้งการชี้แจงระบบของวงศึกษาอัลกุรอานและระบบการอบรมบ่มเพาะ ณ สำนักงานแนะแนว

1. ให้บรรดาท่านผู้แทนส่งรายงานโดยละเอียดเกี่ยวกับพี่น้องอิควานในเขตของตนตามระบบใหม่นี้มายังสำนักงาน ภายในเวลาไม่เกินเดือนมุหัรร็อม ปี ฮ.ศ. 1354 พร้อมแนบแบบฟอร์มการเข้าเป็นสมาชิกและรูปถ่ายของพี่น้องสมาชิกผู้ปฏิบัติงานที่ยังไม่เคยส่งมายังสำนักงานมาก่อน และให้บรรดาท่านผู้แทนตรวจตราพี่น้องอิควานอย่างละเอียดถี่ถ้วน กำกับให้พวกเขาปฏิบัติหน้าที่ตามระดับสมาชิกภาพของตน และดำเนินมาตรการอย่างเด็ดขาดต่อสมาชิกทุกคนที่ละเลยหน้าที่ของตน

1. สำนักงานจะมอบหมายผู้แทนคนหนึ่งจากบรรดาสมาชิกของสำนักงาน เพื่อกำกับดูแลการนำระบบนี้ไปปฏิบัติในเขตต่าง ๆ ของอิควาน

ประการที่แปด: โครงสร้างการบริหารของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

1. เป้าหมายของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน คือเป้าหมายทางจิตวิญญาณและการปฏิบัติจริง ก่อนที่จะเป็นเรื่องการบริหารหรือรูปลักษณ์ภายนอก ดังนั้นพี่น้องอิควานจะต้องตระหนักถึงสิ่งนี้อย่างเต็มที่ และเชื่อมั่นว่าระบบการบริหารเหล่านี้เป็นเพียงเครื่องมือหนึ่งของการจัดระเบียบเท่านั้น

1. องค์กรบริหารของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ได้แก่

ก. ท่านอาจารย์ผู้นำสูงสุด (อัล-มุรชิด อัล-อาม)

ข. สำนักงานแนะแนวกลาง

ค. สภาชูรอกลาง ซึ่งประกอบด้วยผู้แทนของภูมิภาคต่าง ๆ

ง. ผู้แทนภูมิภาคและผู้แทนแผนก

จ. ผู้แทนสาขา

ฉ. สภาชูรอส่วนกลาง

ช. การประชุมใหญ่ระดับภูมิภาค

ซ. ผู้แทนของสำนักงาน

ฌ. หน่วยทัศนศึกษา (ฟิร็อก อัร-ริห์ลาต)

ญ. หน่วยพี่น้องสตรี (ฟิร็อก อัล-อะคะวาต)

ที่ประชุมได้มอบหมายให้ท่านผู้ชี้นำสูงสุด (อัล-มุรชิด อัล-อาม) เป็นผู้กำหนดภารกิจของแต่ละองค์กรเหล่านี้ และจัดทำแถลงการณ์ที่ชี้แจงการกำหนดภารกิจดังกล่าว

ประการที่เก้า: สัญลักษณ์และลักษณะเฉพาะของดะอ์วะฮ์

1. ดะอ์วะฮ์ของอิควานจะต้องมีลักษณะเฉพาะที่ทำให้แตกต่างจากกลุ่มอื่น ทั้งลักษณะเฉพาะด้านจิตวิญญาณ ได้แก่ การประชุม ขนบธรรมเนียมแบบอิสลาม และถ้อยคำที่สืบทอดมา (มะอ์ษูร) และลักษณะเฉพาะด้านการปฏิบัติที่ศาสนาไม่ได้คัดค้าน เช่น เครื่องหมายสัญลักษณ์และสิ่งอื่นในทำนองเดียวกัน
2. ให้สำนักงานแนะแนว (มักตับ อัล-อิรชาด) วางระเบียบที่จะทำให้บรรลุเป้าหมายนี้

ประการที่สิบ: หน่วยทัศนศึกษา

1. ที่ประชุมได้เห็นชอบโครงการหน่วยทัศนศึกษา และรับรองข้อบังคับที่สำนักงานได้ร่างขึ้น ซึ่งคณะกรรมการได้ดำเนินการแก้ไขแล้ว คณะกรรมการดังกล่าวประกอบด้วย

อัล-อุสตาซ ชัยค์อะห์มัด อับดุลหะมีด เป็นประธาน ฮุซัยน์ อะฟันดี หะซัน เป็นเลขานุการ มุฮัมมัด อะฟันดี มุคตาร์ อิสมาอีล ฏอฮิร อะฟันดี ฮัววารี ฮุซัยน์ อะฟันดี อัส-สัยยิด ชัยค์มุฮัมมัด อัล-อุสัยลี และมุฮัมมัด อะฟันดี หุสนี อัส-สัยยิด เป็นกรรมการ

ประการที่สิบเอ็ด: การประชุมใหญ่ เขตพื้นที่ และโครงการซะกาตและหัจญ์

• ให้แบ่งเครือข่ายสาขาของอิควานที่มีอยู่ในปัจจุบัน รวมทั้งที่จะจัดตั้งขึ้นใหม่ ออกเป็นเขตพื้นที่ดังต่อไปนี้

ก. เขตคลองสุเอซ (อัล-กะนาล)

ข. เขตอัช-ชัรกิยะฮ์

ค. เขตอัด-ดะเกาะฮ์ลิยะฮ์ ซึ่งปัจจุบันมีอัล-บะห์รุศ-ศ็อฆีรเป็นตัวแทน

ง. เขตอัล-ฆ็อรบียะฮ์

จ. เขตอัล-บุหัยเราะฮ์

ฉ. เขตอัล-มะนูฟียะฮ์

ช. เขตอัล-เกาะลียูบียะฮ์

ซ. เขตอเล็กซานเดรีย

ฌ. เขตไคโร

ญ. เขตอัศ-ศออีดตอนล่าง “ได้แก่พื้นที่: อัล-ญีซะฮ์ อัล-ฟัยยูม และบะนีสุวัยฟ์”

ฎ. เขตอัศ-ศออีดตอนกลาง “อัล-มินยาและอัสยูฏ”

ฏ. เขตอัศ-ศออีดตอนบน “ญิรญา กินา และอัสวาน”

1. ให้หัวหน้าของบรรดาสาขาในแต่ละเขตข้างต้นประชุมร่วมกันเป็นประจำ ณ ศูนย์ของสาขาใดสาขาหนึ่งหมุนเวียนกันไป โดยกำหนดระยะเวลาให้เหมาะสมกับสภาพการณ์ของแต่ละเขต และระยะห่างระหว่างการประชุมแต่ละครั้งต้องไม่เกินสามเดือน

1. สำนักงานแนะแนว (มักตับอัล-อิรชาด) มีอำนาจแต่งตั้งผู้แทนประจำแต่ละเขต เพื่อเป็นผู้ประสานงานระหว่างผู้แทนของแผนกกับเขตนั้นเมื่อมีความจำเป็น

1. ที่ประชุมให้ความเห็นชอบต่อระเบียบว่าด้วยซะกาตที่สำนักงานได้ยกร่างไว้ และได้รับการแก้ไขโดยคณะกรรมการชุดหนึ่ง ประกอบด้วย ท่านผู้ทรงเกียรติ อุสตาซเชคหามิด อัสกะรียะฮ์ เป็นประธาน ท่านมุหัมมัด เอฟเฟนดี อัส-ซัยยิด อัช-ชาฟิอี เป็นเลขานุการ ส่วนอุสตาซเชคมุหัมมัด เคาะฏฏอบ อุสตาซเชคอะห์มัด อับดุลกะรีม อุสตาซเชคยูซุฟ อัล-คูลี อุสตาซอุมัร อับดุลฟัตตาห์ อัต-ติลมิซานี และมุหัมมัด เอฟเฟนดี อิซซัต หะซัน เป็นกรรมการ

1. ให้ความเห็นชอบต่อระเบียบว่าด้วยการประกอบพิธีหัจญ์ที่สำนักงานได้ยกร่างไว้ และได้รับการแก้ไขโดยคณะกรรมการชุดหนึ่ง ประกอบด้วย ท่านผู้ทรงเกียรติ อุสตาซเชคมุหัมมัด อัล-ฮาดี อะฏียะฮ์ เป็นประธาน ท่านอับดุรเราะห์มาน เอฟเฟนดี ริฎอ เป็นเลขานุการ ส่วนท่านผู้ทรงเกียรติ อุสตาซเชคมุหัมมัด อัล-อะเราะบี เชคซัยยิด มุหัมมัด มะฏ็อร เชคมุบาร็อก ฆุนัยม์ เชคอะห์มัด มันศูร เชคมุหัมมัด อะลี ศอลิห์ เคาะมีส และมุหัมมัด เอฟเฟนดี อัฏ-ฏอฮิร มุนีร เป็นกรรมการ

ต่อจากนั้น ท่านผู้ทรงคุณ อัล-มุรชิด อัล-อาม (ผู้ชี้นำสูงสุด) ได้ประกาศว่า ในปีหน้า อินชาอัลลอฮ์ ท่านจะเป็นหนึ่งในผู้ที่ปฏิบัติตามระเบียบนี้และไปประกอบฟัรฎูหัจญ์

ข้อที่สิบสอง: การปฏิรูปด้านการเงิน

1. ทุกเขตต้องดูแลระบบการเงินของตนเอง ให้รายรับมากกว่ารายจ่ายอยู่เสมอด้วยวิธีการที่ชอบด้วยบทบัญญัติ เพื่อไม่ให้ประสบวิกฤตทางเศรษฐกิจซึ่งจะบั่นทอนความพยายามของเขตไปส่วนหนึ่ง
2. ท่านผู้แทนทั้งหลายต้องรีบส่งค่าบำรุงของตนให้แก่สำนักงานทันทีในต้นเดือน และเขตใดที่สามารถสนับสนุนสำนักงานด้วยรายได้ส่วนหนึ่งของตนได้ ก็ให้รีบดำเนินการ
3. ให้เขตต่าง ๆ มีส่วนร่วมในการแจกจ่ายใบบริจาคซึ่งมีมูลค่าต่างกัน ตั้งแต่หนึ่งกิรช์จนถึงยี่สิบกิรช์ และแจกจ่ายจดหมายเวียนที่สำนักงานจัดพิมพ์และเผยแพร่
4. สำนักงานชี้นำ (มักตับอัล-อิรชาด) มีสิทธิ์เก็บเงินจากพี่น้องคนละหนึ่งกิรช์ในเดือนเราะมะฎอน และอีกหนึ่งกิรช์ในวันเมาลิดของท่านเราะซูลผู้ยิ่งใหญ่ ﷺ หากมีความจำเป็น
5. ให้สำนักงานร่างระเบียบว่าด้วยความร่วมมือ ซึ่งประกันให้มีแหล่งรายได้ที่มั่นคงให้ญะมาอะฮ์ใช้ช่วยเหลือพี่น้องยามจำเป็น โดยให้ระเบียบนี้มีผลบังคับใช้ภายหลังสมัยประชุมแรกที่สภาชูรอใหญ่ให้การรับรอง

ที่ประชุมมีมติให้สำนักงานชี้นำส่งสาส์นแสดงความยินดีอย่างจริงใจในนามของที่ประชุมไปยังสมเด็จพระราชาธิบดีอับดุลอะซีซ อาล สุอูด ที่ทรงรอดพ้นจากภยันตราย พร้อมทั้งประณามการรุกรานอันชั่วร้ายครั้งนี้

ปิดท้ายอย่างงดงามด้วยการที่บรรดาพี่น้องได้ให้สัตยาบัน (บัยอะฮ์) ต่อท่านผู้ทรงคุณ อัล-มุรชิด อัล-อาม ด้วยความไว้วางใจอย่างเต็มที่ และจะเชื่อฟังและปฏิบัติตามทั้งในยามที่สะดวกใจและยามที่ฝืนใจ จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงทำให้การเผยแผ่ของพระองค์ประสบชัยชนะ และคืนความรุ่งเรืองให้แก่อิสลาม

ระเบียบว่าด้วยการประกอบพิธีหัจญ์หลังการแก้ไข

1. มุสลิมพี่น้องทุกคนต้องเตรียมตัวเพื่อประกอบฟัรฎูหัจญ์ตามขีดความสามารถของตน

2 - สมาชิกระดับผู้ช่วยจะได้รับคำสั่งให้เตรียมตัว (เพื่อประกอบพิธีฮัจญ์) สมาชิกระดับสมทบจะได้รับคำสั่งนี้ในทุกโอกาส ส่วนสมาชิกระดับปฏิบัติงานมีหน้าที่ต้องเก็บออมทรัพย์สินของตนไว้ส่วนหนึ่ง ไม่ว่าจะเล็กน้อยเพียงใด ตามสภาพการเงินของตน และให้นำเงินที่ออมได้ไปฝากไว้ในบัญชีออมทรัพย์ของไปรษณีย์โดยไม่รับดอกเบี้ย เพื่อใช้ในการประกอบฟัรฎูนี้ หากไม่สามารถเก็บรักษาไว้ในที่ปลอดภัยได้

3 - ในทุกเขตให้มีคณะกรรมการย่อยชุดหนึ่ง เรียกว่า "คณะกรรมการเชิญชวนสู่การประกอบพิธีฮัจญ์" มีหน้าที่ตรวจสอบเงินออมของสมาชิกระดับปฏิบัติงานที่สะสมไว้เพื่อการฮัจญ์ และสั่งกำชับและตักเตือนสมาชิกสองระดับแรก

4 - ทุกสาขาของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ต้องคัดเลือกสมาชิกคนหนึ่งที่มีความรู้ความเข้าใจในศาสนา เพื่อสอนพิธีกรรมฮัจญ์แก่ผู้ที่ตั้งใจจะประกอบฟัรฎูนี้ในสาขาของตน และสำนักงานอิรชาดกลางจะต้องแต่งตั้งผู้แทนคนหนึ่งในทุกปีโดยออกค่าใช้จ่ายเอง จากบรรดาผู้มีความรู้ทางนิติศาสตร์และมีวิจารณญาณ เพื่อชี้แนะพี่น้องและสอนบทบัญญัติเกี่ยวกับพิธีกรรมฮัจญ์ตามหลักที่ถูกต้องจากซุนนะฮ์ ในกรณีที่ไม่มีผู้ใดในหมู่พี่น้องที่ไปประกอบพิธีฮัจญ์สามารถรับภาระหน้าที่นี้ได้ และเพื่ออำนวยความสะดวกแก่เป้าหมายดังกล่าว สำนักงานอิรชาดกลางจะจัดทำหนังสือว่าด้วยมารยาทของการประกอบพิธีฮัจญ์และการเยี่ยมเยือน (มัสยิดของท่านนบี ﷺ) ตลอดจนสิ่งที่เกี่ยวข้องกับโบราณสถานในแผ่นดินอันศักดิ์สิทธิ์

5 - พี่น้องจะต้องวางแผนการเดินทางร่วมกันเป็นแบบเดียว เพื่อเสริมสร้างความรู้จักคุ้นเคยกัน ประหยัดค่าใช้จ่าย แสวงหาความรู้ ได้รับผลบุญของการรวมตัวกัน ร่วมมือกันในความดีและความยำเกรง และกระตุ้นกันในการเชื่อฟังอัลลอฮ์ เว้นแต่จะมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องทำเป็นอย่างอื่น

6 - สมาชิกระดับปฏิบัติงานที่ปรากฏชัดว่าบกพร่องในการออมเงินเพื่อการฮัจญ์ โดยไม่มีข้ออ้างตามบทบัญญัติศาสนาที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ จะถูกลดระดับลงสู่ระดับสมาชิกที่อยู่ก่อนหน้า และจะไม่ได้รับสิทธิของสมาชิกระดับปฏิบัติงาน ทั้งนี้ การวินิจฉัยว่าเขาบกพร่องหรือไม่ในเรื่องนี้ ให้ขึ้นอยู่กับความเห็นของคณะกรรมการย่อยที่ระบุไว้ในข้อที่สามของระเบียบนี้ เมื่อสำนักงานอิรชาดเห็นชอบกับความเห็นนั้น

7 - สำนักงานอิรชาดจะสำรวจรวบรวมรายชื่อพี่น้องทุกคนที่ประสงค์จะประกอบพิธีฮัจญ์ในเขตของตน และส่งบัญชีรายชื่อที่ครบถ้วนของพวกเขาไปยังสำนักงานอิรชาดกลางภายหลังวันอีดิลฟิฏริในทุกปี เพื่อเตรียม…

…สิ่งที่จำเป็นสำหรับคณะผู้ประกอบพิธีฮัจญ์จากอัลอิควานอัลมุสลิมีน โดยต้องส่งรายชื่อเหล่านี้ไม่ช้ากว่าวันที่สิบของเดือนเชาวาลในทุกปี

๘ - สำนักงานจะดำเนินการอย่างเต็มความสามารถเพื่อให้ได้รับสิทธิพิเศษทั้งด้านวัตถุและด้านจิตใจจากรัฐบาลอียิปต์และรัฐบาลฮิญาซสำหรับผู้ประกอบพิธีฮัจญ์ของอัลอิควาน เพื่อเป็นกำลังใจแก่พวกเขาและเพิ่มจำนวนของพวกเขา

๙ - หากพี่น้องอัลอิควานที่ไปประกอบพิธีฮัจญ์มีจำนวนมาก สำนักงานต้องแต่งตั้งผู้แทนฝ่ายบริหารจากในหมู่พวกเขาหนึ่งคนนอกเหนือจากผู้แทนฝ่ายศาสนา มีหน้าที่ดูแลกิจธุระด้านการบริหารของพี่น้องอัลอิควาน และให้เขาเป็นผู้ที่ทุกคนต้องอ้างอิงในเรื่องดังกล่าว เพื่อให้การดำเนินงานเป็นเอกภาพและเพื่อประหยัดแรงงาน หากไม่สามารถทำเช่นนั้นได้ สำนักงานต้องแต่งตั้งผู้แทนจากฝ่ายของตนเพื่อปฏิบัติภารกิจนี้

๑๐ - ระเบียบนี้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ได้รับการอนุมัติ และให้แจ้งแก่บรรดาผู้แทนและหัวหน้าสาขาเพื่อถือปฏิบัติ

และเราวิงวอนขอต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงเกียรติ พระผู้อภิบาลแห่งบัลลังก์อันยิ่งใหญ่ ให้ทรงประทานความสำเร็จแก่เราในสิ่งที่พระองค์ทรงรักและทรงพอพระทัย อามีน

ประธานคณะกรรมการ: มุหัมมัด อัลฮาดี อะฏิยะฮ์

เลขานุการรักษาการ: มุบาร็อก ฆุนัยม์ อับดุฮ์

ระเบียบว่าด้วยซะกาตและเศาะดะเกาะฮ์

๑ - พี่น้องมุสลิมทุกคนที่มีทรัพย์สินครบพิกัด (นิศอบ) ต้องจ่ายซะกาตทรัพย์สินของตน

๒ - สมาชิกระดับผู้รักจะได้รับการสั่งใช้ (ให้จ่ายซะกาต) สมาชิกระดับพี่น้องจะได้รับการสั่งใช้และได้รับการตักเตือน ส่วนสมาชิกระดับผู้ปฏิบัติงานถือเป็นกรรมการในคณะกรรมการซะกาตกลาง

๓ - คณะกรรมการกลางว่าด้วยซะกาตของประชาชนประกอบด้วยพี่น้องอัลอิควานทุกคนที่มีหน้าที่ต้องจ่ายซะกาต และให้คัดเลือกคณะผู้บริหารจากในหมู่พวกเขา โดยมีการลงคะแนนเลือกทุกปี คณะผู้บริหารประกอบด้วยประธานหนึ่งคนและกรรมการสองคน ซึ่งได้รับการคัดเลือกด้วยการลงคะแนนลับจากบรรดากรรมการของคณะกรรมการกลาง

๔ - สภาชูรอกลางของเขต หรือท่านผู้แทนเขต ไม่ว่าจะดำเนินการด้วยตนเองหรือผ่านผู้แทน มีสิทธิ์ในการกำกับดูแลโดยทั่วไปเหนือคณะผู้บริหาร และมีสิทธิ์เรียกประชุมสมัชชา…

…สมัชชาใหญ่ของผู้จ่ายซะกาต ในกรณีที่มีความเห็นขัดแย้งกับคณะกรรมการชุดนี้ในการดำเนินการใดๆ และไม่สามารถหาข้อยุติร่วมกันได้ ทั้งนี้ให้มติในเรื่องนั้นมีผลบังคับใช้ตามเสียงข้างมากของสมาชิก

1. คณะกรรมการบริหารชุดนี้มีหน้าที่กำกับดูแลการจัดเก็บซะกาตที่ถึงกำหนดชำระ ดูแลรักษาไว้จนกว่าจะแจกจ่าย และแจกจ่ายแก่ผู้มีสิทธิ์ตามหลักศาสนา โดยไม่ลำเอียง ไม่เอื้อประโยชน์แก่ผู้ใด และไม่ให้ผลประโยชน์หรือเป้าหมายส่วนตัวใดๆ มาครอบงำ ทั้งนี้กรรมการแต่ละคนต้องให้คำสาบานว่าจะยึดถือหลักการดังกล่าวก่อนเริ่มปฏิบัติหน้าที่

1. คณะกรรมการบริหารต้องเริ่มปฏิบัติหน้าที่ทุกครั้งที่มีการเก็บเกี่ยวผลผลิตในพื้นที่ชนบท และให้แบ่งผู้จ่ายซะกาตจากเงินตราทั้งสองประเภท (ทองคำและเงิน) และสินค้าเพื่อการค้าออกเป็นกลุ่มๆ ตามช่วงเวลาครบรอบที่ตรงกันของแต่ละคน

1. คณะกรรมการต้องจัดทำสมุดบัญชีเพื่อบันทึกทุกสิ่งที่จัดเก็บได้ และออกใบเสร็จที่มีลายมือชื่อของคณะกรรมการ รวมทั้งจัดทำบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิ์และจำนวนที่แต่ละคนมีสิทธิ์ได้รับ ก่อนเริ่มแจกจ่าย จะต้องเสนอผลดังกล่าวต่อคณะกรรมการทั่วไปเพื่อรับรองและอนุมัติการจ่าย การจ่ายจะไม่ถือว่าถูกต้อง เว้นแต่จะมีเอกสารหลักฐานครบถ้วนจากผู้มีสิทธิ์ และไม่อนุญาตให้เลื่อนการจ่ายซะกาตออกไปจากเวลาที่กำหนด เว้นแต่มีเหตุผลอันชอบธรรมตามหลักศาสนา และต้องจ่ายก่อนสิ้นปี ทั้งนี้ให้ระบุเรื่องดังกล่าวไว้ในรายงานของคณะกรรมการด้วย

รายงานฉบับนี้ยังต้องระบุซะกาตที่จัดเก็บได้แต่ยังคงเหลืออยู่ และการส่งมอบแก่ผู้ที่ได้รับเลือกตั้งต่อจากพวกเขา หากคณะกรรมการชุดนี้ไม่ได้รับเลือกตั้งให้ดำรงตำแหน่งอีกวาระหนึ่ง

1. การดำเนินงานทั้งหมดของคณะกรรมการซะกาตถือเป็นความลับ ไม่มีผู้ใดเข้าถึงได้นอกจากคณะกรรมการทั่วไป และผู้แทนของสภาชูรอกลางหรือผู้ช่วย (อัน-นาอิบ) สมัชชาใหญ่ของอิควานในเขตนั้นไม่มีสิทธิ์เรียกร้องขอทราบสิ่งที่คณะกรรมการได้ดำเนินการ โดยถือว่าการรับรู้ของสภาชูรอและการรับรู้ของสมาชิกคณะกรรมการทั่วไปฝ่ายซะกาตเองนั้นเพียงพอแล้ว ทั้งนี้สมาชิกทุกคนที่มีสิทธิ์เข้าถึงข้อมูลต้องให้คำสาบานว่าจะรักษาความลับนี้ (ดูมาตราที่ห้า)

1. คณะกรรมการบริหารมีสิทธิ์รับสิ่งที่มีผู้มอบให้ในฐานะเศาะดะเกาะฮ์ และแจกจ่ายตามดุลยพินิจของตน โดยบันทึกรายรับและรายจ่าย แหล่งที่มาและช่องทางการใช้จ่ายไว้ในสมุดบัญชีเฉพาะ นอกจากนี้ คณะกรรมการยังสามารถเชิญชวนผู้คนให้บริจาคในโอกาสต่างๆ เพื่อจัดระเบียบการทำความดีและเผยแผ่คุณธรรม

1. ประเภทของผู้มีสิทธิ์ที่ซะกาตจะถูกจ่ายให้นั้น คือประเภทที่ระบุไว้ในอัลกุรอานอันทรงเกียรติ และจะไม่มีการจ่ายให้แก่ผู้อื่นนอกเหนือจากนี้ไม่ว่าในกรณีใดก็ตาม

1. คณะกรรมการบริหารมีสิทธิ์คัดเลือกผู้ช่วยจากคณะกรรมการใหญ่ เพื่อสำรวจหาผู้มีสิทธิ์ (รับซะกาต) หรือดำเนินการแจกจ่าย หรือตรวจสอบบัญชีรายชื่อ หรืองานอื่น ๆ ภายใต้การกำกับดูแลและความรับผิดชอบของคณะกรรมการบริหาร

1. คณะกรรมการนี้หรือผู้อื่นไม่มีสิทธิ์ขาย แลกเปลี่ยน หรือจัดการด้วยวิธีใด ๆ ทั้งสิ้นกับทรัพย์สินที่รวบรวมมาได้ แต่ให้แจกจ่ายตามสภาพที่รวบรวมมา และตามวัตถุประสงค์ที่รวบรวมมา โดยไม่มีการจัดการใด ๆ ทั้งสิ้น

1. ห้ามโยกย้ายสิ่งที่รวบรวมได้จากสถานที่หนึ่งไปยังอีกสถานที่หนึ่ง ไม่ว่าเหตุผลที่ผลักดันให้ทำเช่นนั้นจะจำเป็นและหนักหนาเพียงใดก็ตาม เว้นแต่มีเหตุผลตามบทบัญญัติศาสนา

1. พี่น้องสมาชิกระดับผู้ปฏิบัติงานที่มีความสามารถจ่ายซะกาตได้ แต่กลับไม่จ่ายเลย จะถูกลดระดับจากระดับของตนลงไปยังระดับก่อนหน้า หากเขาได้จ่ายซะกาตแล้ว แม้จะจ่ายด้วยตนเองก็ตาม เขาต้องแจ้งวันที่จ่ายต่อคณะกรรมการใหญ่ เพื่อให้คณะกรรมการรับทราบเรื่องดังกล่าว และให้ตักเตือนเขาไม่ให้กระทำซ้ำอีก มิฉะนั้นเขาจะถูกลดระดับลงไปยังระดับก่อนหน้า

1. หากสถานการณ์ในบางพื้นที่จำเป็นต้องมีเจ้าหน้าที่มาทำงานในโครงการซะกาต การแต่งตั้งพวกเขาจะเป็นไปตามความเห็นของคณะกรรมการใหญ่ของผู้จ่ายซะกาต โดยอาศัยคำขอของคณะกรรมการบริหาร และค่าตอบแทนของพวกเขาจะมาจากซะกาตนั้นเอง ในทำนองเดียวกันนี้ ให้ใช้กับการจัดหาโกดังเก็บผลผลิตหากสถานการณ์จำเป็น

1. สำนักงานอัล-อิรชาดกลางจะจัดทำสาส์นฉบับหนึ่ง เพื่ออธิบายบทบัญญัติว่าด้วยซะกาตและความประเสริฐของการบริจาคทาน (เศาะดะเกาะฮ์)

1. สำนักงานต้องแต่งตั้งผู้ตรวจการคนหนึ่งจากบรรดาสมาชิกของตน มีหน้าที่ตระเวนไปยังสาขาต่าง ๆ เพื่อตรวจสอบว่าคณะกรรมการบริหารซะกาตให้ความเอาใจใส่มากน้อยเพียงใด

1. ให้ถือปฏิบัติตามระเบียบนี้หลังจากได้รับการอนุมัติแล้ว และให้แจ้งเนื้อหาของระเบียบนี้แก่สาขาต่าง ๆ เพื่อนำไปปฏิบัติ

ระเบียบข้อบังคับนี้ได้รับการทบทวนโดยคณะกรรมการซึ่งได้รับการคัดเลือกเพื่อการนี้ มีรายนามดังต่อไปนี้:

ฮามิด อัสกะรียะฮ์, ยูสุฟ อัล-เคาลี, คอฏฏอบ มุฮัมมัด คอฏฏอบ, มุฮัมมัด ดุสูกี อับดุลมุตะอาล, มุฮัมมัด อัส-ซัยยิด อัช-ชาฟิอี, มุฮัมมัด อิซซัต ฮะซัน และมุฮัมมัด อับดุลมุตะอาล มุตะวัลลี

ตัวอย่างการบรรยายในหัวเมือง: บทนำ

การเยือนหัวเมืองต่าง ๆ ในหลายครั้งมักใช้เวลายาวนาน และเวลาดังกล่าวถูกใช้ไปกับการบรรยายและการสอนวิชาความรู้ที่เกี่ยวข้องกับการดะอ์วะฮ์ ไม่ว่าจะโดยตรงหรือโดยอ้อม

ต่อไปนี้คือตัวอย่างหนึ่งของการเยือนดังกล่าว คือการเยือนเมืองพอร์ตซาอีด นิตยสารอัล-อิควานได้ตีพิมพ์กำหนดการของการเยือนครั้งนี้ซึ่งกินเวลาเต็มหกวัน โดยคัดลอกมาจากถ้อยคำในหนังสือเชิญที่สาขาส่งถึงชาวเมือง ดังนี้:

ชุดการบรรยาย "ในสวนแห่งอัลกุรอานอันทรงเกียรติ"

เริ่มตั้งแต่วันอังคารที่ 29 เราะบีอุษษานี ฮ.ศ. 1354 ตรงกับวันที่ 30 กรกฎาคม ค.ศ. 1935 และวันต่อ ๆ ไป ผู้บรรยายคือท่านมุรชิดใหญ่ อุสตาซฮะซัน อะฟันดี อัล-บันนา ผู้ก่อตั้งสมาคมอัล-อิควานอัล-มุสลิมูนในประเทศอียิปต์ เนื่องในโอกาสที่ท่านพำนักอยู่ ณ เมืองท่าพอร์ตซาอีด จัดขึ้น ณ อาคารของสมาคม ตามกำหนดการดังต่อไปนี้:

• ค่ำวันอังคารที่ 29 เราะบีอุษษานี – 30 กรกฎาคม: "อิทธิพล"
• ค่ำวันพุธที่ 1 ญุมาดัลอูลา – 31 สิงหาคม: "ความแตกต่าง"
• วันพฤหัสบดีที่ 2 ญุมาดัลอูลา – 1 กันยายน: "การเปรียบเทียบ"
• วันศุกร์ที่ 3 ญุมาดัลอูลา – 2 กันยายน: "การปฏิรูป"
• ค่ำวันเสาร์ที่ 4 ญุมาดัลอูลา – 3 กันยายน: "รากฐาน"
• ค่ำวันอาทิตย์ที่ 5 ญุมาดัลอูลา – 4 กันยายน: "คุณธรรม"

ยิ่งไปกว่ากำหนดการนี้ คุณยากูต อะฟันดี หะซัน หิมศ์ หนุ่มผู้ทรงเกียรติ จะนำเสนอบทวิจัยอันทรงคุณค่าในหัวข้อ "ศาสนาของชาวอียิปต์โบราณ" แก่ท่านผู้มีเกียรติที่มาร่วมงาน โดยจะบรรยายในค่ำวันพฤหัสบดีที่ 1 สิงหาคม หลังจากท่านอาจารย์ผู้นำ (อัล-มุรชิด) บรรยายจบ สมาคมขอถือโอกาสนี้เชิญชวนประชาชนทุกชนชั้นของเมืองอันทรงเกียรติแห่งนี้ เพราะการบรรยายเหล่านี้เป็นเรื่องสำคัญสำหรับทุกคน และกล่าวถึงรากฐานของเป้าหมายที่ศาสนาเรียกร้อง ตลอดจนคุณลักษณะอันประเสริฐที่สุดที่จิตใจพึงประดับไว้

คณะกรรมการฝ่ายการบรรยาย

ดะอ์วะฮ์ของเราในดินแดนพี่น้อง

บทนำ

ผู้แทนคนแรกของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนที่ถูกส่งไปยังดินแดนพี่น้อง ได้แก่ ปาเลสไตน์ ซีเรีย และเลบานอน คือพี่น้องผู้ทรงคุณธรรมสองท่าน ได้แก่ อาจารย์อับดุรเราะห์มาน อัส-ซาอาตี และอาจารย์มุหัมมัด อัสอัด อัล-หะกีม นิตยสารได้ตีพิมพ์ข่าวการเยือนครั้งนี้ไว้ดังนี้

ผู้อ่านได้ทราบข่าวการแต่งตั้งอาจารย์ทั้งสองท่าน คือ อับดุรเราะห์มาน อะฟันดี อัส-ซาอาตี และมุหัมมัด อะฟันดี อัสอัด อัล-หะกีม ให้เดินทางไปเยือนดินแดนพี่น้อง และเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ทั่วซีเรียและปาเลสไตน์แล้ว บัดนี้มีข่าวจากทั้งสองท่านว่า ได้เดินทางถึงบัยตุลมักดิสโดยความปลอดภัยจากอัลลอฮ์ ตะอาลา ในเช้าวันอาทิตย์ที่ 5 ญุมาดัลอูลา พร้อมด้วยอาจารย์อัษ-ษะอาลิบี ผู้นำชาวตูนิเซีย ซึ่งร่วมเดินทางกับทั้งสองท่านจากไคโรเมื่อบ่ายวันเสาร์ที่ 4 ญุมาดา ณ ที่นั่น ทั้งสองท่านได้พบท่านอัส-ซัยยิด อะมีน อัล-หุซัยนี ประธานสภาสูงสุดอิสลาม และได้เผยแผ่ดะอ์วะฮ์ของสมาคม ต่อมาท่านอัส-ซัยยิด อัล-หุซัยนี ได้เดินทางมาเยี่ยมตอบทั้งสองท่านที่บ้านพัก จากนั้นทั้งสองท่านได้ออกเดินทางจากบัยตุลมักดิสไปยังดามัสกัส ถึงที่นั่นในวันพุธเวลาสี่โมง ได้ละหมาดวันศุกร์ที่มัสยิดอุมะวีย์ และกล่าวคุฏบะฮ์ ณ ที่นั้นเพื่อเชิญชวนสู่ดะอ์วะฮ์ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน รวมทั้งได้พบปะบรรดาผู้นำขบวนการอิสลาม

เราได้รับบทความจากอาจารย์อับดุรเราะห์มาน อะฟันดี อัส-ซาอาตี ส่งมาให้นิตยสาร ซึ่งอธิบายถึงสิ่งที่ทั้งสองท่านได้กระทำและได้ประสบ ณ ที่นั่น เราจะนำลงตีพิมพ์ในฉบับต่อไป อินชาอัลลอฮ์ ขออัลลอฮ์ทรงประทานความสำเร็จแก่ผู้ที่ทำงานเพื่อฟื้นฟูศาสนาของตน และนำเกียรติภูมิกับความเป็นผู้นำอันยิ่งใหญ่ของศาสนากลับคืนมา

จดหมายของท่านผู้ทรงเกียรติ อัส-สัยยิด อะมีน อัล-หุซัยนี

ท่านผู้ทรงเกียรติ มุฟตีใหญ่และประธานสภาอิสลามสูงสุด อัส-สัยยิด มุฮัมมัด อะมีน อัล-หุซัยนี ได้ให้การต้อนรับพี่น้องทั้งสองอย่างอบอุ่นและเปี่ยมด้วยความเมตตา ท่านยังได้มอบจดหมายอันทรงเกียรติถึงผู้นำองค์กรและกลุ่มต่าง ๆ ในประเทศที่ทั้งสองจะไปเยือน นิตยสารอัล-อิควานได้ตีพิมพ์ภาพจดหมายฉบับหนึ่งในจำนวนนั้น ซึ่งมีข้อความดังนี้

ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ผู้ทรงกรุณาปรานี ผู้ทรงเมตตาเสมอ

เรียน ท่านผู้ทรงคุณธรรม ประธานสมาคมอัล-ฮิดายะฮ์ อัล-อิสลามิยะฮ์ ณ กรุงดามัสกัส

อัสสะลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

إِنَّمَا ٱلْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ

วันนี้เราได้รับเกียรติจากการมาเยือนของท่านอาจารย์ผู้มีอัธยาศัยงามทั้งสอง คือ อับดุรเราะห์มาน อะฟันดี อัส-สาอาตี และมุฮัมมัด อะฟันดี อัสอัด อัล-หะกีม ผู้แทนของสมาคมอัล-อิควานในดินแดนอียิปต์ เราชื่นชมอย่างยิ่งในความรู้ด้านอิสลามของทั้งสอง การยึดมั่นในจริยธรรมของศาสนาอันเที่ยงตรง และความพยายามของทั้งสองในการเผยแผ่หลักการอิสลามอันถูกต้องที่ว่า «แท้จริงบรรดาผู้ศรัทธานั้นเป็นพี่น้องกัน» (ซูเราะฮ์อัล-หุญุรอต 49:10)

เราทราบว่าทั้งสองประสงค์จะเดินทางไปเยือนซีเรีย เพื่อทำความรู้จักกับพี่น้องมุสลิมที่นั่นซึ่งทำงานเพื่อเชิดชูพระดำรัสของอิสลาม เราจึงเห็นควรเป็นสื่อกลางแนะนำให้ทั้งสองได้รู้จักกับท่าน เพื่อให้เจตนาและความประสงค์ของทั้งสองบรรลุผล ไม่ต้องสงสัยเลยว่าทั้งสองจะได้รับการต้อนรับและการให้เกียรติจากท่านอย่างกว้างขวาง ณ นครดามัสกัสอันรื่นรมย์ จนเป็นความทรงจำอันงดงามที่สุดเกี่ยวกับการเยือนอันเป็นสิริมงคลครั้งนี้ฝังแน่นอยู่ในใจของทั้งสอง

ท้ายนี้ ขอได้โปรดรับคำคารวะและความเคารพอย่างสูง

สำนักงานการประชุมอิสลามสากล บัยตุลมักดิส ๑๗ ญุมาดัลอูลา ฮ.ศ. ๑๓๕๔ ตรงกับวันที่ ๕ สิงหาคม ค.ศ. ๑๙๓๕

นอกจากนี้ ท่านอาจารย์อับดุรเราะห์มาน อัส-สาอาตี ยังได้บันทึกเรื่องราวการเยือนครั้งนี้ไว้ในบทความอันทรงคุณค่า ซึ่งนิตยสารอัล-อิควานได้ตีพิมพ์ไว้ มีข้อความดังนี้

อัลอิควานุลมุสลิมูนในดามัสกัส

วงศ์อุมัยยะฮ์ไม่ยอมให้เกียรติคุณของตนเลือนหายไปตามกาลเวลา และลูกหลานแห่งฆอสสานก็ไม่ยอมเช่นกัน ทั้งเหล่าผู้นำอันสูงศักดิ์ในญิลลิก⁽¹⁾ ผู้ประเสริฐ และเหล่าผู้นำอันสูงศักดิ์ในแผ่นดินเฮารอน พวกเขารังเกียจความต่ำต้อยในโลกนี้ สำหรับพวกเขาแล้ว เกียรติในยามมีชีวิตกับเกียรติในยามตายนั้นเท่าเทียมกัน พวกเขาไม่ยอมทนต่อความอยุติธรรมที่ผู้รุกรานจากหมู่มนุษย์ หรือผู้ละเมิดจากหมู่ญินพยายามกระทำ

ขออัลลอฮ์ทรงคุ้มครองใบหน้าอันเบิกบานเหล่านี้ ซึ่งเราได้จากมาในญิลลิก ขณะที่พวกเขากำลังเรียกร้องสู่หลักการของอัลอิควานุลมุสลิมูน และทำงานเพื่อเป้าหมายอันน่าสรรเสริญของขบวนการ ขออัลลอฮ์ทรงทำให้ใบหน้าเหล่านั้นเปล่งปลั่ง ใบหน้าที่บนผิวอันสว่างไสวได้ปรากฏความหวังของมุสลิม ผู้ซึ่งร่างกายของเขาไม่ถูกจำกัดอยู่ ณ ที่ใดที่หนึ่ง และความหวังของเขาก็ไม่ถูกจำกัดด้วยพรมแดนของแผ่นดินอันกว้างใหญ่ จนกระทั่งเขาได้เห็นภาพแห่งความหวังของตนปรากฏเป็นรูปร่างบนผืนแผ่นดิน เป็นพลังอันยิ่งใหญ่ในทุกมุมของโลก และเป็นบทเรียนอันลึกซึ้งแก่บรรดาผู้ละโมบและผู้แย่งชิง

ทันทีที่เรายืนอยู่ต่อหน้าพวกเขา พวกเขาก็เข้าใจสิ่งที่เราต้องการจะพูดกับพวกเขา ทันทีที่เราชี้ไปยังพวกเขา พวกเขาก็รู้ถึงสิ่งที่เราปรารถนาจะเชิญชวนพวกเขาไปสู่ และทันทีที่เราประกาศเรียกในหมู่พวกเขา เราก็ได้ยินเสียงหัวใจของพวกเขาเต้นตอบรับการเรียกร้องนั้น และเสียงสะท้อนจากลิ้นของพวกเขากล่าว "อามีน" ต่อดุอาอ์นั้น พวกเขาคือพี่น้องมุสลิม แม้ว่าเราจะไม่เคยพบพวกเขามาก่อนก็ตาม และพวกเขาคือผู้เผยแผ่หลักการของอัลอิควานุลมุสลิมูน ที่ประกาศหลักการนี้อยู่ ณ ที่นั่น

อัลลอฮุอักบัร! ประชาคมอิสลามนี้ไม่ถูกแบ่งแยกด้วยกำแพงกั้นระหว่างชนชาติ บรรดาผู้เผยแผ่ของมันไม่ถูกขัดขวางด้วยอุปสรรคบนเส้นทาง และหัวใจของลูกหลานของมันก็ไม่ถูกทำให้ห่างเหินกันด้วยผลประโยชน์ของพวกที่กลับกลอก

เราได้ให้สัตยาบันกับพวกเขาว่าจะญิฮาดในหนทางของอัลลอฮ์ พวกเขาก็ให้สัตยาบันกับเรา เราได้ให้สัญญากับพวกเขาว่าจะเผยแผ่เชิญชวนสู่อัลลอฮ์ พวกเขาก็ให้สัญญากับเรา เราได้แนะนำตัวต่อพวกเขาในนามของอัลอิควานุลมุสลิมูน พวกเขาก็ไม่ปฏิเสธเรา ทว่าหัวใจของพวกเขาห้อมล้อมเราไว้ ฝูงชนของพวกเขานับพันต่างฟังเรา และมิมบัรของอัลอิควานุลมุสลิมูนตั้งอยู่ในสถานที่อันจำเริญแห่งมัสยิดบนีอุมัยยะฮ์ และเมื่อเสียงร้องประกาศสัจธรรมและอีมานของพวกเขาดังขึ้น ก็ได้ปลุกความหวงแหนในอิสลามให้ตื่นขึ้นในหัวใจของผู้ฟัง

عَمَّ يَتَسَآءَلُونَ ﴿١﴾

และข่าวคราวของพวกเขามาถึงท่านแล้วหรือยังว่า หลังจากนั้นพวกเขาได้มาหาเราเป็นคณะแล้วคณะเล่า? และท่านได้ประจักษ์แล้วหรือยังว่า ความพยายามของพวกเขานั้นน่าสรรเสริญ การรวมตัวของพวกเขานั้นอยู่บนทางที่ถูกต้อง และความคิดเห็นของพวกเขานั้นเที่ยงตรง? พวกเขาถามไถ่กัน «แล้วพวกเขาถามไถ่กันถึงเรื่องอะไรเล่า?» (ซูเราะฮ์อันนะบะอ์ 78:1) พวกเขาถามไถ่กันถึงการเผยแผ่ซึ่งยังมิได้ไปถึง…

⁽¹⁾ ญิลลิก (جلق) เป็นชื่อเรียกเมืองดามัสกัสในสมัยโบราณ (หมายเหตุผู้แปล)

…ไม่มีประชาชาติใดที่ [เสียงเรียกร้องนี้ไปถึง] เว้นแต่บรรดาผู้บริสุทธิ์ใจในหมู่ลูกหลานของประชาชาตินั้นจะให้สัตยาบันต่อมัน ไม่มีธรรมาสน์ใดที่เสียงเรียกร้องนี้ดังขึ้นเหนือมัน เว้นแต่บรรดาผู้ศรัทธาจะเงี่ยดวงตาแห่งหัวใจของพวกเขาสดับฟัง และท่านมุรชิดคือผู้ที่สร้างรั้วของดะอ์วะฮ์นี้ให้มั่นคงจากคัมภีร์แห่งอีมานและการเสียสละ ดะอ์วะฮ์นี้จึงแล่นไปและทอดสมอด้วยพระนามของอัลลอฮ์

ขณะที่พวกเขาฟังคำตอบนั้น ดวงตาของพวกเขาเอ่อล้นด้วยน้ำตา ดั่งตาน้ำที่พวยพุ่งไปทั่วทุกมุมของนครญิลลิก⁽¹⁾อันกว้างไกล หัวใจของพวกเขาปะทุออกเป็นตาน้ำแห่งแม่น้ำบะเราะดา ทำให้ท้องถนนกลายเป็นสายธาร มัสยิดกลายเป็นสวนอันร่มรื่น และบ้านเรือนกลายเป็นสวนที่ต้นไม้หนาแน่นเขียวขจี

หากข้าพเจ้าจะลืมสิ่งใดไปบ้าง ข้าพเจ้าก็ไม่มีวันลืมชายผู้หนึ่งในหมู่พวกเขาที่ได้มาพบข้าพเจ้าตามลำพัง เขาพูดคุยกับข้าพเจ้าอย่างพี่น้องมุสลิมที่ในอกของเขาเต็มไปด้วยความเจ็บปวดของประชาชาติมุสลิมทั้งหลาย ขณะที่บนริมฝีปากของเขาปรากฏรอยยิ้มของจิตวิญญาณผู้ศรัทธา เขาเริ่มเปิดเผยสิ่งที่อยู่ในใจของเขาแก่ข้าพเจ้า และร้องทุกข์ต่อพระองค์ถึงความโศกเศร้าและความทุกข์ระทมของเขา ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า "ซุบหานัลลอฮ์! ราวกับว่าข้าพเจ้าอยู่ในอียิปต์ กำลังฟังคำพูดของบรรดาผู้ทำงานดะอ์วะฮ์ที่นั่น หรืออยู่ที่อิสมาอีลียะฮ์ กำลังสนทนากับบรรดาผู้ทำงานเพื่อเชิดชูพระดำรัสของอัลลอฮ์ให้สูงส่งจากบรรดาเยาวชนและลูกหลานผู้บริสุทธิ์ใจของที่นั่น หรืออยู่ที่สุเอซ กำลังพูดคุยอย่างใกล้ชิดกับบรรดาผู้ชูธงแห่งภราดรภาพอิสลามเหนือศีรษะของชาวเมือง หรือเมืองอื่น ๆ ที่ดะอ์วะฮ์ของอัลอิควาน อัลมุสลิมูนได้แผ่ไปทั่ว ซึ่งชาวเมืองเหล่านั้นเคยเป็นศัตรูกัน แล้วด้วยความโปรดปรานของอัลลอฮ์ พวกเขาก็กลายเป็นพี่น้องกัน"

จากนั้นข้าพเจ้ามองไปยังมัสยิดอัลอุมะวีย์ เห็นหออะซานของมันตระหง่านขึ้นสู่ฟากฟ้า และโดมของมันส่องประกายอยู่ใต้โดมแห่งท้องฟ้า ข้าพเจ้าจึงรู้ว่าข้าพเจ้าอยู่ในดามัสกัส นครหลวงแห่งราชวงศ์อุมัยยะฮ์ และที่นั่นมีกลุ่มชนจำนวนมาก หรือมีอัลอิควาน อัลมุสลิมูนอยู่เป็นจำนวนมากมาย

โอ้ บรรดาท่านที่มาเยือนจากองค์กรและสมาคมต่าง ๆ แท้จริงเราอยู่เคียงข้างท่าน ทำงานเพื่อเกียรติภูมิของโลกอาหรับและความยิ่งใหญ่ของอิสลาม

โอ้ บรรดาท่านที่มาเยี่ยมเยือนเรา จากบรรดาบุคคลสำคัญและผู้มีเกียรติแห่งดามัสกัส แท้จริงท่านได้ให้เกียรติแก่ดะอ์วะฮ์แห่งสัจธรรมด้วยการมาเยี่ยมเยือนเรา ส่วนตัวตนของเรานั้น เราขอลืมมันเสีย และตัวเราเองนั้น เราขอปฏิเสธมันเสีย และอัลลอฮ์จะทรงตอบแทนรางวัลแก่ผู้ที่ให้เกียรติแก่ดะอ์วะฮ์ของพระองค์ และจะทรงยกสถานะและการกล่าวขานถึงเขาให้สูงส่งในหมู่บ่าวของพระองค์

โอ้ บรรดาท่านที่อยู่เคียงข้างเราและเดินไปพร้อมกับเรา ความรักที่มีต่อท่านอยู่ในหัวใจของเรา การกล่าวถึงท่านอยู่บนลิ้นของเรา ดะอ์วะฮ์ของอัลอิควาน อัลมุสลิมูนได้รวมเราไว้ด้วยกัน และอัลลอฮ์จะทรงตัดสินระหว่างเรา และพระองค์คือผู้ตัดสินที่ดีที่สุด

โอ้ บรรดามุสลิมผู้กล่าวสลามแก่เรา ไม่ว่าเราจะมุ่งหน้าไปทางใดและเดินทางไปที่ใด ขอความสันติจงมีแด่ท่านทั้งหลาย ท่านทั้งหลายได้ทำดีแล้ว ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่ท่าน เพราะท่านทั้งหลายได้ทำความดีกันถ้วนหน้า ขออัลลอฮ์ทรงรวมเราไว้กับท่านบนดะอ์วะฮ์แห่งสัจธรรม และทรงให้เราได้เห็นใบหน้าของท่านในดินแดนแห่งความสุขสำราญ

وَنَزَعْنَا مَا فِى صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ إِخْوَٰنًا عَلَىٰ سُرُرٍ مُّتَقَـٰبِلِينَ ﴿٤٧﴾

«และเราได้ถอดถอนความเคียดแค้นที่มีอยู่ในหัวอกของพวกเขาออกไป โดยที่พวกเขาเป็นพี่น้องกัน นั่งอยู่บนแท่นหันหน้าเข้าหากัน» (ซูเราะฮ์อัล-หิจญ์รฺ 15:47)

⁽¹⁾ ญิลลิก (جِلِّق) เป็นชื่อเรียกเก่าของนครดามัสกัส

ระยะทางอันห่างไกลมิอาจทำให้หัวใจที่ได้หลอมรวมกันบนการเรียกร้องสู่สัจธรรมต้องห่างเหินกัน และการหมุนเวียนของวันเวลาก็มิอาจบั่นทอนกลุ่มชนที่ได้มอบใบหน้าของตนแด่อัลลอฮ์ด้วยความบริสุทธิ์ใจ อิสลามได้รวมลูกหลานของตนไว้ด้วยกันในทุกหนแห่งของแผ่นดิน ความเป็นอาหรับก็เป็นรั้วล้อมปกป้องและกระชับสายสัมพันธ์ให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น อัลลอฮ์จะไม่ทรงทอดทิ้งบรรดามุสลิมตราบใดที่พวกเขายังยึดมั่นในคัมภีร์ของพระองค์และยึดเหนี่ยวสายเชือกของพระองค์ และจะไม่ทรงให้ศัตรูของพวกเขามีอำนาจเหนือพวกเขาตราบใดที่พวกเขายังภาคภูมิในเกียรติของพระองค์ «และอัลลอฮ์จะไม่ทรงให้มีทางใดแก่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาเหนือบรรดาผู้ศรัทธา» (ซูเราะฮ์อันนิซาอ์ 4:141)

สำนักงานใหญ่ของอัลอิควาน อัลมุสลิมูน ณ กรุงไคโร – ถนนอันนาศิรียะฮ์ เลขที่ 13 ย่านอัสสัยยิดะฮ์ ซัยนับ

สำนักงานศูนย์กลางได้ย้ายไปยังถนนอันนาศิรียะฮ์ เลขที่ 13 ย่านอัสสัยยิดะฮ์ ซัยนับ ตรงข้ามมัสยิดกะอ์บ์ อัลอะห์บาร และนิตยสารอัลอิควานได้เผยแพร่ข่าวการย้ายครั้งนี้พร้อมด้วยคำแนะนำบางประการไว้ดังนี้

1. สมาคมอัลอิควาน อัลมุสลิมูน ณ กรุงไคโร ได้ย้ายไปยังที่ตั้งแห่งใหม่ตั้งแต่วันที่ 1 เดือนเราะญับ ปี ฮ.ศ. 1354
2. สถานที่แห่งนี้เป็นศูนย์กลางของสหภาพสาขาต่าง ๆ ของอัลอิควาน อัลมุสลิมูน ในกรุงไคโร และสาขาทั้งหมดเหล่านี้ขึ้นตรงต่อศูนย์กลางนี้ทั้งในด้านระเบียบและการบริหาร
3. การติดต่อ จดหมาย และหนังสือโต้ตอบทั้งหมด ให้ส่งในนาม "ผู้แทนอัลอิควาน อัลมุสลิมูน ณ กรุงไคโร" ตามที่อยู่ที่ระบุไว้ข้างต้น
4. สำนักงานแนะแนวกลาง (มักตับ อัลอิรชาด อัลอาม) มีที่ทำการอยู่ ณ สำนักงานแห่งนี้ และเป็นองค์กรที่มีอำนาจสูงสุดของอัลอิควาน อัลมุสลิมูนทั้งหมดในทุกหนแห่งของแผ่นดิน สมาคมแห่งกรุงไคโรติดต่อประสานกับสำนักงานนี้อยู่ตลอดเวลา เช่นเดียวกับสาขาต่าง ๆ ของอัลอิควาน และประธานของสำนักงานคือท่านผู้ทรงเกียรติ อัลอุสตาซ ผู้นำแนะแนวสูงสุด (อัลมุรชิด อัลอาม)
5. การบรรยายประจำสัปดาห์จะจัดขึ้นทุกวันศุกร์หลังละหมาดมัฆริบ โดยท่านผู้ทรงเกียรติ อัลอุสตาซ ผู้นำแนะแนวสูงสุด จะเปิดฤดูกาลการบรรยายด้วยการบรรยายครั้งแรกของท่าน ซึ่งจะจัดขึ้น อินชาอัลลอฮ์ ในวันศุกร์ที่ 13 เราะญับ ปี ฮ.ศ. 1354 ตรงกับวันที่ 11 ตุลาคม ค.ศ. 1935 จากนั้นจะมีการบรรยายประจำสัปดาห์ต่อเนื่องกันไปโดยบุคคลสำคัญผู้มีชื่อเสียงแห่งโลกอิสลาม

1. ท่านผู้ทรงเกียรติมุรชิดใหญ่ (ผู้นำทั่วไป) จะบรรยายบทเรียนประจำสัปดาห์ ณ อาคารของสมาคม ซึ่งกำหนดเวลาดูได้จากข้อบังคับภายในของระเบียบสโมสร

1. อินชาอัลลอฮ์ สโมสรแห่งนี้จะเป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างอียิปต์กับขบวนการอิสลามต่าง ๆ ในโลกตะวันออกอาหรับ ด้วยความหวังว่าพี่น้องอิควานจะได้รับรู้ความเคลื่อนไหวทั้งหมดของมุสลิมในทุกภูมิภาคของโลก และสโมสรจะใช้ทุกวิถีทางเพื่อชักนำผู้คนให้หวนกลับสู่คำบัญชาของอัลลอฮ์ และให้ปกครองด้วยสิ่งที่พระองค์ทรงประทานลงมา และอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งคือผู้ทรงประทานความถูกต้องและความสำเร็จ

การเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ในเบรุต

ผลจากการที่ท่านอุสตาซอับดุรเราะห์มาน อัสสาอาตี และท่านอุสตาซอัสอัด อัลหะกีม ได้เดินทางไปยังประเทศพี่น้องและติดต่อกับองค์กรอิสลามต่าง ๆ ที่นั่น ทำให้สมาคมอัลมะกอศิด อัลค็อยรียะฮ์ได้ขอให้ศูนย์กลางใหญ่ส่งพี่น้องอิควานคนหนึ่งไปสอนวิชาบทบัญญัติศาสนาและวรรณกรรม การคัดเลือกจึงตกอยู่ที่ท่านอุสตาซมุหัมมัด อัลฮาดี อะฏียะฮ์ ทนายความศาลชะรีอะฮ์แห่งเมืองสุเอซ และนิตยสารได้ตีพิมพ์ข้อความเกี่ยวกับเรื่องนี้ดังนี้

ท่านอุสตาซอัลฮาดีกำลังเดินทางสู่เบรุต

การฮิจเราะฮ์ในหนทางของอัลลอฮ์และการทำงานเพื่อดะอ์วะฮ์ของพระองค์

อัลลอฮ์ทรงประสงค์ให้ผู้ที่ได้ทำงานนี้เป็นคนแรกในหมู่มุสลิมคือท่านอุสตาซอัลฮาดี ขณะที่นิตยสารฉบับนี้ออกเผยแพร่ ท่านอุสตาซผู้ทรงเกียรติได้ไปถึงและพำนักอยู่ที่เบรุตแล้ว ท่านทำหน้าที่สอนวิชาชะรีอะฮ์อิสลาม ปรัชญา และวรรณกรรม ณ วิทยาลัยอัลมะกอศิด อัลค็อยรียะฮ์ และทำงานในประเทศพี่น้องแห่งนั้นเพื่อกระชับสายสัมพันธ์แห่งความรักและภราดรภาพ รวมทั้งเผยแผ่การเรียกร้องสู่คุณธรรมและมารยาทอันดีงาม

ท่านผู้ทรงเกียรติได้ออกเดินทางจากเมืองสุเอซเมื่อวันพุธที่ผ่านมา โดยมีบุคคลต่าง ๆ ของอิควานุลมุสลิมีนที่นั่นไปส่งท่านที่สถานีรถไฟ ทุกคนล้วนยกย่องในคุณงามความดีของท่าน เศร้าสลดที่ต้องจากกัน และร้าวรานใจที่ท่านต้องไปอยู่ห่างไกล ซึ่งไม่มีสิ่งใดบรรเทาความรู้สึกนั้นได้นอกจากการที่พวกเขารู้ว่าท่านเดินทางไปในฐานะผู้ต่อสู้ในหนทางของอัลลอฮ์ เพื่อบุกเบิกสนามอันทรงเกียรติแห่งหนึ่งในบรรดาสนามแห่งการทำงานเพื่อดะอ์วะฮ์อันสูงส่งนี้ และเมื่อท่านผู้ทรงเกียรติเดินทางผ่านเมืองอิสมาอีลียะฮ์ ปรากฏว่าที่สถานีของเมืองนั้นมีบุคคลต่าง ๆ […]

…อัล-อิควานุลมุสลิมูน โดยมีท่านผู้ทรงเกียรติ ท่านอุสตาซชัยค์มุฮัมมัด ฟัรฆ็อลีย์ ผู้แทนของพวกเขาเป็นผู้นำหน้า และมีคณะเดินทาง (ฟิรเกาะฮ์อัร-ริห์ลาต) ตามมา การอำลาครั้งนั้นจึงเป็นทั้งการส่งท้าย เป็นทั้งการรำพึงรำพันจากใจ และเป็นถ้อยสนทนาที่เปี่ยมไปด้วยความรักอันมั่นคงและความเมตตาอันสูงส่ง

และที่อัล-เกาะนฏอเราะฮ์ ซึ่งเป็นที่ประจำการของกองกำลังอัล-อิควาน ท่านอุสตาซผู้ทรงเกียรติก็ได้มอบคำแนะนำอันล้ำค่าแก่พวกเขาเช่นกัน สมกับความรักอันบริสุทธิ์และความยกย่องอย่างล้นเหลือที่หลั่งไหลออกมาจากหัวใจของพวกเขา ต่อพี่น้องผู้หนึ่งซึ่งเป็นหนึ่งในบรรดาพี่น้องที่ดีเลิศที่สุด และเป็นนักดะอ์วะฮ์ผู้ทรงเกียรติที่ประเสริฐที่สุดคนหนึ่งในหมู่นักดะอ์วะฮ์ของพวกเขา ดังนั้นท่านอุสตาซจึงได้พบพี่น้องในทุกเมือง และได้พบทหารและผู้สนับสนุนในทุกสถานีที่ขบวนรถไฟหยุดจอด และเราเชื่อว่าท่านจะได้รับการต้อนรับเช่นนี้ หรือยิ่งใหญ่และสูงส่งกว่านี้ จากบรรดาพี่น้องผู้ทรงเกียรติ คือบุรุษแห่งสมาคมอัล-มะกอศิด อัล-ค็อยริยยะฮ์ที่กรุงเบรุต แท้จริงแล้วท่านอุสตาซอัล-ฮาดีย์นั้นเป็นความดีงามทั้งสิ้นไม่ว่าท่านจะไปอยู่ที่ใด เราขอฝากศาสนาของท่าน ความรับผิดชอบของท่าน และบั้นปลายแห่งการงานของท่านไว้กับอัลลอฮ์ และเราขอวิงวอนต่ออัลลอฮ์ให้ท่านได้รับเตาฟีกอย่างสมบูรณ์และการดูแลอย่างครบถ้วน และขอให้เราได้เห็นท่านอยู่ในสภาพที่ดีที่สุดดังที่เราปรารถนา และเราคิดว่าท่านไม่จำเป็นต้องมีผู้ใดมาเตือนท่านถึงหน้าที่อันศักดิ์สิทธิ์ของท่านที่มีต่อหนังสือพิมพ์อัล-อิควานุลมุสลิมูน

เครื่องหมายของอัล-อิควาน

قُلْ تَعَالَوْا۟ أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ ۖ أَلَّا تُشْرِكُوا۟ بِهِۦ شَيْـًٔا

บรรดาพี่น้องได้เสนอให้จัดทำเครื่องหมายที่ทำให้พวกเขาแตกต่างจากองค์กรอื่น ๆ และสำนักงาน (อัล-มักตับ) ก็ได้เห็นชอบกับข้อเสนอนี้ โดยกำหนดให้เครื่องหมายของอัล-อิควานเป็นแหวนเงินที่มีสิบเหลี่ยม เป็นสัญลักษณ์สื่อถึงอายะฮ์อันทรงเกียรติที่ว่า «จงกล่าวเถิด จงมากันเถิด ฉันจะอ่านให้พวกท่านฟังถึงสิ่งที่พระเจ้าของพวกท่านได้ทรงห้ามไว้แก่พวกท่าน คือพวกท่านอย่าได้ให้สิ่งใดเป็นภาคีกับพระองค์» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:151) จนจบอายะฮ์ และได้ส่งพี่น้องท่านหนึ่ง (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาเขา) ไปดำเนินการในเรื่องนี้ และได้ประกาศเรื่องนี้ในนิตยสารด้วยถ้อยแถลงต่อไปนี้:

ด้วยความปรารถนาที่จะกระชับสายสัมพันธ์แห่งการรู้จักกันระหว่างบรรดาพี่น้อง และด้วยความใส่ใจที่จะเตือนพวกเขาถึงหลักการอันศักดิ์สิทธิ์ยิ่งอยู่เสมอ สภาชูรอใหญ่จึงมีมติให้มีเครื่องหมายร่วมที่บรรดาพี่น้องทุกคนสวมใส่เป็นประจำ และหลังจากการพิจารณาอย่างยาวนาน สำนักงานเห็นว่าเครื่องหมายนี้ควรเป็นแหวนเงินขนาดเล็กประณีตที่มีสิบเหลี่ยม สวมที่นิ้วก้อยของมือขวา

แนวคิดนี้ได้ถูกนำไปปฏิบัติแล้วในเขตกรุงไคโร และการทดลองก็ประสบความสำเร็จอย่างสมบูรณ์ อัลฮัมดุลิลลาฮ์ นอกจากนี้ สำนักงานได้มอบหมายให้พี่น้องมะห์มูด อะฟันดีย์ ฮิบะตุลลอฮ์ เดินทางไปเยี่ยมสาขาต่าง ๆ ของอัล-อิควาน โดยเขาจะนำตัวอย่างแหวนไปด้วย และยังนำเครื่องมือวัดขนาด "อัล-มาซูเราะฮ์" ซึ่งใช้สำหรับวัด…

…ขนาดต่าง ๆ ตามนิ้วของบรรดาพี่น้อง แหวนนี้ราคาห้ากิรช์ พี่น้องแต่ละคนชำระให้แก่ผู้แทนเขตของตนหรือแก่ผู้ได้รับมอบหมาย

การเดินทางสู่อัศ-ศออีดช่วงปลายเดือนเราะมะฎอน ปี ฮ.ศ. 1354: บทนำ

ข้าพเจ้าได้เดินทางไปยังอัศ-ศออีด (อียิปต์ตอนบน) ครั้งหนึ่งในเดือนเราะมะฎอน ปี ฮ.ศ. 1354 ซึ่งข้าพเจ้าคิดว่าเป็นการเดินทางครั้งที่สอง พี่น้องอับดุรเราะห์มาน ริฎอ กุฮัยละฮ์ ได้ร่วมเดินทางไปกับข้าพเจ้าด้วย และเขาได้เขียนถึงการเดินทางครั้งนั้นลงในนิตยสารอัล-อิควานไว้ดังนี้

20 เราะมะฎอน ปี 1354

ข้าพเจ้าเป็นหนึ่งในผู้ที่มีความสุขกับการได้ร่วมเดินทางไปกับท่านมุรชิดใหญ่ผู้ทรงเกียรติอยู่ช่วงหนึ่ง เมื่อท่านมาเยือนอัศ-ศออีดในช่วงปลายเดือนเราะมะฎอนที่ผ่านมา ข้าพเจ้ารอให้พี่น้องบางคนเขียนอะไรสักอย่างเกี่ยวกับการเดินทางที่ยังประโยชน์ของท่าน แต่ข้าพเจ้าก็รอมานานแล้ว ข้าพเจ้าจึงตั้งใจเขียนข้อความนี้ขึ้นเพื่อเป็นที่ระลึกถึงการเดินทางครั้งนั้น

ข้าพเจ้าทราบว่าท่านมุรชิดจะเดินทางมาจากไคโรในวันที่ยี่สิบเดือนเราะมะฎอนหลังเวลาซุฮริ ข้าพเจ้าจึงไปต้อนรับท่าน ที่นั่นข้าพเจ้าพบพี่น้องกลุ่มหนึ่งที่เปี่ยมด้วยความคิดถึงและอยากพบท่าน เมื่อรถไฟมาถึง ข้าพเจ้าก็รีบไปพบท่าน ใบหน้าของท่านเอิบอิ่มด้วยความยินดี และเห็นได้ชัดถึงความกระฉับกระเฉงเต็มที่ เราได้ให้สลามแก่ท่าน แล้วออกจากสถานีไปยังสำนักงานของท่านอุสตาซมุฮัมมัด เคาะลัฟ อัล-ฮุซัยนี ทนายความ ผู้เป็นชายหนุ่มมุสลิมที่หวงแหนศาสนาของตนและภาคภูมิใจในศาสนานั้น ท่านมุรชิดได้พักผ่อนที่นั่นจนถึงราวสี่โมงเย็น จากนั้นเราก็ขึ้นรถยนต์ไปยังเมืองอัล-วาซิฏี ซึ่งนับเป็นชานเมืองแห่งหนึ่งของอัสยูฏ ผู้ที่ออกมาต้อนรับเราคือตระกูลฆอดีรผู้มีเกียรติและชาวเมืองจำนวนมาก ที่นั่นเราละหมาดมัฆริบและรับประทานอาหารละศีลอด โดยมีการสนทนาหลากหลายเรื่องทั้งด้านวิชาความรู้ วรรณกรรม ศาสนา และจริยธรรม จากนั้นเราละหมาดอิชาอ์ที่มัสยิดของเมืองนั้น โดยมีท่านอุสตาซผู้อาวุโส เชคอะห์มัด ชะรีต อาจารย์ประจำสถาบันอัสยูฏ ผู้มีชื่อเสียงด้านความเอื้ออารีต่อสมาคมอิสลาม เป็นอิมามนำละหมาด มัสยิดเต็มไปด้วยผู้คนนับร้อยที่มาฟังการตักเตือนและการชี้แนะ ท่านมุรชิดได้ตักเตือนพวกเขาด้วยถ้อยคำที่บริสุทธิ์ใจ และ…

หัวใจหวั่นไหว และพวกเขาตระหนักถึงความจำเป็นที่จะต้องลงมือทำงานเพื่อให้หลุดพ้นจากสภาพความอ่อนแอ ความแตกแยก และความทุกข์ยากที่พวกเขาประสบอยู่ จากนั้นข้าพเจ้าได้กล่าวต่อด้วยถ้อยคำเกี่ยวกับเดือนเราะมะฎอนและความหมายของการถือศีลอดในเดือนนี้ รวมถึงคืนอัล-ก็อดรฺ ความสูงส่งและความยิ่งใหญ่ของคืนนั้น แล้วพวกเราก็ออกจากมัสยิดไปยังบ้านหลังใหญ่หลังหนึ่ง ซึ่งมีผู้คนมาชุมนุมกันเป็นจำนวนมาก เป็นค่ำคืนที่ยิ่งใหญ่ ท่านพี่ผู้ชี้นำ (อัล-มุรชิด) ได้กล่าวปราศรัย ทำให้จิตใจผู้คนมีชีวิตชีวา ปลุกความหวังให้ตื่นขึ้น และอธิบายแก่ผู้คนว่าพวกเขาจะช่วยตนเองให้รอดพ้นจากสิ่งที่ประสบอยู่อันเนื่องมาจากความบกพร่องได้อย่างไร พี่น้องบางท่านได้ร่วมกล่าวด้วย พวกเขาอธิบายหลักการอันสูงส่งของอิสลามให้กระจ่าง และชี้ให้เห็นว่าบรรดามุสลิมละเลยหลักการเหล่านั้นอย่างไร ทั้งที่ความผาสุกและความสุขสบายของพวกเขาอยู่ในหลักการเหล่านั้น

ข้าพเจ้ารู้สึกปีติยินดีกับค่ำคืนนี้เป็นอย่างมาก ความหวังของข้าพเจ้าเพิ่มพูนขึ้น และข้าพเจ้ากล่าวว่า หากผู้คนปฏิบัติตามสิ่งที่พวกเขาได้ยิน พวกเราก็จะก้าวเข้าสู่ยุคแห่งการตื่นตัวอย่างทั่วถึงที่รวมพวกเราทุกคนไว้ด้วยกัน แล้วเราก็จะได้รับสิ่งที่หวัง และได้มาซึ่งเกียรติยศและอำนาจ

22 เราะมะฎอน ปี ฮ.ศ. 1354

ท่านพี่ผู้ชี้นำได้เดินทางกลับไปยังอัสยูฏ หลังจากที่ท่านได้ทำให้อัล-วาสิฏีย์อบอวลไปด้วยคำตักเตือนอันทรงคุณค่าของท่าน ท่านพำนักอยู่ที่นั่นจนถึงเวลาบ่ายโมง และพี่น้องบางท่านได้เดินทางร่วมไปกับท่านยังเมืองมันฟะลูฏ แล้วต่อไปยังอัล-กูศิยะฮ์ เพื่อเยี่ยมเยียนสาขาของที่นั่นและตรวจดูสภาพความเป็นไป

23 เราะมะฎอน ปี ฮ.ศ. 1354

ท่านพี่ผู้ชี้นำได้เดินทางกลับมายังอัสยูฏด้วยความสำเร็จ เมื่อเวลาสองทุ่ม สมาคมยุวมุสลิมคลาคล่ำไปด้วยปัญญาชนจำนวนมากที่มาฟังการบรรยายอันทรงคุณค่าของท่าน ท่านได้บรรยายในหัวข้อว่าอิสลามได้รับประกันหลักการทั้งปวงที่ทำให้มนุษยชาติเจริญก้าวหน้าและมีความผาสุก และท่านได้อธิบายรายละเอียดของหลักการเหล่านั้นอย่างงดงาม ผู้ฟังต่างปีติยินดีเป็นอย่างยิ่ง น้ำเสียงของท่านไพเราะดุจเสียงดนตรี การบรรยายของท่านเรียบง่ายและงดงาม และความสามารถของท่านในการยกอายะฮ์อัลกุรอานและหะดีษของท่านนบี ﷺ มาประกอบนั้นยอดเยี่ยมยิ่งนัก ผู้คนพากันโห่ร้องสนับสนุนท่านเป็นอันมาก และขอบคุณอัลลอฮ์ผู้ทรงเปิดโอกาสให้พวกเขาได้ฟังท่าน

24 เราะมะฎอน ปี 1354

พี่น้องอัล-มุรชิด (ผู้ชี้นำ) ได้ละหมาดวันศุกร์ที่มัสยิดอัล-กอฎี ซึ่งเป็นมัสยิดที่ใหญ่ที่สุด กว้างขวางที่สุด และมีผู้มาละหมาดหนาแน่นที่สุดแห่งหนึ่งของเมือง พี่น้องท่านนี้เป็นผู้แสดงคุฏบะฮ์และให้การตักเตือน และท่านได้ทำได้ดีเยี่ยมตามที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์ให้ท่านทำได้ดี เราหวังว่าหัวใจทั้งหลายจะได้ผนวกความปีติยินดีที่ได้พบท่านเข้ากับการนำคำตักเตือนและคำชี้แนะของท่านไปปฏิบัติ

หลังละหมาด ท่านได้ออกเดินทางด้วยบะเราะกะฮ์ของอัลลอฮ์ไปยังอียิปต์ตอนบน เพื่อพบปะกับพี่น้องของท่านในอัล-บัลยานา อัสวาน และเมืองอื่น ๆ ขออัลลอฮ์ทรงประทานความสำเร็จแก่ท่านและทรงชี้นำย่างก้าวของท่านให้ถูกต้อง

30 เราะมะฎอน ปี 1354

พี่น้องอัล-มุรชิดเดินทางกลับจากการเดินทางในแถบอัศ-ศออีดตอนบนหลังดวงอาทิตย์ตก มีผู้คนจำนวนมากรอคอยท่านอยู่หน้าสถานีรถไฟอบูตีจ ซึ่งได้รับเกียรติให้ต้อนรับท่าน พวกเขาเดินไปพร้อมกับท่านจนถึงมัสยิด แล้วท่านได้ละหมาดอิชาอ์ที่นั่น จากนั้นจึงไปยังบ้านของอับดุรเราะห์มาน มะห์มูด อัส-สุลัยมะนี ซึ่งมีผู้คนมาชุมนุมกันอย่างคับคั่ง ค่ำคืนนั้นเป็นค่ำคืนแห่งความสุข นักอ่านอัลกุรอานและนักพูดต่างผลัดกันแสดงความสามารถ พี่น้องอัล-มุรชิดได้ให้การตักเตือนอันยิ่งใหญ่ ซึ่งหัวใจทั้งหลายรับฟังด้วยความกระหายใคร่รู้และจดจ่อ ข้าพเจ้าเองก็มีโอกาสได้กล่าวปาฐกถาต่อจากท่าน ข้าพเจ้าวิงวอนขอต่ออัลลอฮ์ให้ทั้งสองคำปราศรัยนั้นเกิดประโยชน์ คืนนั้นพี่น้องอัล-มุรชิดได้พักค้างแรมที่อบูตีจ ท่ามกลางหัวใจและจิตวิญญาณที่ห้อมล้อมท่านอยู่

วันแรกของเดือนเชาวาล ปี 1354

วันอีดิลฟิฏรีอันจำเริญได้เริ่มต้นขึ้น และเป็นวันที่น่าประทับใจยิ่ง พี่น้องอัล-มุรชิดได้แสดงคุฏบะฮ์ที่มัสยิดอัล-ฟัรฆ็อลี และได้รับการตอบรับอย่างล้นหลามและเสียงชื่นชมจากทุกฝ่าย ท่านเดินทางกลับถึงอัสยูฏในยามบ่ายคล้อย และสมาคมยุวชนมุสลิมก็ได้รับเกียรติให้ต้อนรับท่านอีกครั้งหนึ่ง ท่านได้กล่าวปาฐกถาในสโมสรของสมาคม ทำให้หัวใจทั้งหลายอ่อนโยนลง ตรึงผู้ฟังไว้ได้ และได้โปรยไข่มุกแห่งถ้อยคำของท่าน ซึ่งเราหวังว่าจะเป็นประโยชน์ อินชาอัลลอฮ์

ครั้นถึงค่ำคืนสุดท้ายของการพำนักของท่านในอัสยูฏ ก็มีพี่น้องผู้มีความบริสุทธิ์ใจของท่านมาร่วมชุมนุมกันเป็นจำนวนมาก โดยมีอัล-อุสตาซ อัช-ชัยค์ ชะรีต เป็นผู้นำของค่ำคืนนั้น และบ้านอันรุ่งเรืองของท่านเป็นสถานที่ชุมนุม การสนทนาได้วนเวียนอยู่ในเรื่องอิสลามและมุสลิม ตลอดจนแนวทางในการเสริมสร้างความเข้มแข็งและการฟื้นฟูประชาชาติมุสลิม

วันที่ 2 เดือนเชาวาล ปี ฮ.ศ. 1354

ท่านพี่น้องอัลมุรชิดได้ออกเดินทางเพื่อแวะยังเมืองมันฟะลูฏ และจากที่นั่นต่อไปยังกรุงไคโร อันเป็นจุดสิ้นสุดของการเดินทางตระเวนอันเป็นสิริมงคลและเปี่ยมด้วยความพร้อมของท่าน วันเวลาที่ได้มีความสุขกับการพบปะท่านนั้นจะไม่มีวันถูกลืมเลือน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเพราะวันเวลาเหล่านั้นเป็นไปเพื่ออัลลอฮ์และในหนทางของอัลลอฮ์ เป็นการญิฮาดที่ควรค่าแก่การยกย่อง บริสุทธิ์ใจ ปราศจากการโอ้อวดและการแสวงหาชื่อเสียงใด ๆ

การประกอบพิธีฮัจญ์ครั้งแรก

ด้วยความเอื้ออำนวย (เตาฟีก) ของอัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา ภายหลังจากที่ได้วางข้อบังคับว่าด้วยการประกอบพิธีฮัจญ์แล้ว ข้าพเจ้าก็ตั้งใจแน่วแน่ที่จะปฏิบัติฟัรฎูนี้ ถึงแม้ว่าในเวลานั้นเรื่องดังกล่าวจะเป็นไปได้ยาก แต่อัลลอฮ์ก็ทรงประสงค์ให้กิจการทั้งหลายเป็นไปอย่างง่ายดาย และทรงกำหนดให้ข้าพเจ้าได้ประกอบพิธีฮัจญ์และการเยี่ยมเยียน (มัสยิดของท่านนบี ﷺ) ในปี ฮ.ศ. 1354 ตรงกับปี ค.ศ. 1936 นิตยสารได้กล่าวถึงความตั้งใจนี้ไว้ด้วยถ้อยคำดังต่อไปนี้

ท่านผู้ทรงเกียรติอัลมุรชิด อัลอาม (ผู้นำทั่วไป) ระหว่างเดินทางสู่ดินแดนอันศักดิ์สิทธิ์

ท่านอุสตาซอัลมุรชิดจะประกอบฟัรฎูฮัจญ์และการเยี่ยมเยียนในปีนี้ อินชาอัลลอฮ์ การเดินทางของท่านและบรรดาพี่น้องที่ร่วมเดินทางไปกับท่านในการเดินทางอันเป็นสิริมงคลครั้งนี้จะเป็นไปโดยเรือกลไฟที่จะออกจากท่าเรือสุเอซในวันแรกของเดือนซุลหิจญะฮ์ ฮ.ศ. 1354 ตรงกับวันที่ 24 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1936 ท่านจะออกเดินทางจากกรุงไคโรในวันอาทิตย์ และพักค้างคืนที่สุเอซหนึ่งคืน โดยจะบรรยาย ณ อาคารสโมสรในหัวข้อ "ฮัจญ์คือการฝึกฝนอันยิ่งใหญ่สำหรับร่างกายและจิตวิญญาณ"

ผู้ที่จะปฏิบัติหน้าที่แทนท่านที่สำนักงานอัลอิรชาด (สำนักงานผู้นำ) ตลอดระยะเวลาที่ท่านไม่อยู่ คือ ท่านอุสตาซเชคริฎวาน มุฮัมมัด ริฎวาน สมาชิกของสำนักงาน

ประเด็นปาเลสไตน์กับอัลอิควาน: บันทึกปี ค.ศ. 1936

ในช่วงเวลาดังกล่าว ประเด็นปาเลสไตน์ได้เกิดความเคลื่อนไหวขึ้น ประชาชนชาวปาเลสไตน์ผู้กล้าหาญได้ลุกฮือขึ้นต่อต้านการกระทำอันอยุติธรรมของอังกฤษ ซึ่งสมรู้ร่วมคิดกับชาวยิวในทุกเรื่อง และกีดกันชาวอาหรับจากทุกสิ่ง ขณะที่องค์กรทางการเมืองและพรรคการเมืองทั้งหลายต่างหันหลังให้อย่างสิ้นเชิงต่อ…

การสนับสนุนปาเลสไตน์อย่างจริงจัง เนื่องจากความรู้สึกชาตินิยมเฉพาะถิ่น ซึ่งในขณะนั้นยังไม่ได้พัฒนาไปสู่ความรู้สึกอันเป็นแรงผลักดันในนามของสิทธิแห่งความเป็นอาหรับและสายสัมพันธ์แห่งอิสลาม และไม่มีผู้ใดเคลื่อนไหวเพื่อปาเลสไตน์หรือดินแดนพี่น้องอื่น ๆ ทำนองเดียวกันนี้ นอกจากองค์กรต่าง ๆ ของอิสลามเท่านั้น

ด้วยเหตุนี้ อัล-อิควานอัล-มุสลิมูนจึงก้าวออกมาสนับสนุนปาเลสไตน์ผู้ลุกขึ้นต่อสู้และญิฮาดด้วยกำลังทั้งหมดที่พวกเขามี และทุ่มเทความพยายามทั้งทางวัตถุและทางจิตใจเพื่อการนี้ ทั้งด้านการโฆษณาเผยแพร่ การกล่าวปราศรัย การตีพิมพ์ และการระดมทุน ฯลฯ มีการจัดตั้งคณะกรรมการและคณะผู้แทนขึ้นเพื่อการนี้ ซึ่งได้ปฏิบัติงานอย่างเต็มกำลังความสามารถ และทั้งหมดนี้ได้รับการบันทึกไว้ในนิตยสารอัล-อิควานอัล-มุสลิมูนในเวลานั้น ในปีที่สี่ของนิตยสาร เราจะยกความพยายามบางส่วนเหล่านั้นมาจากนิตยสารดังกล่าว เพื่อเป็นการบันทึกและเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์:

คณะกรรมการกลางเพื่อการช่วยเหลือปาเลสไตน์

ท่านผู้ทรงเกียรติ อัล-อุสตาซ ผู้นำทั่วไป (อัล-มุรชิด อัล-อาม) ของสมาคมอัล-อิควานอัล-มุสลิมูน ได้มีหนังสือเชิญสมาชิกของสมาคมในกรุงไคโรให้มาประชุมกันเวลาสองทุ่มครึ่ง ในคืนวันเสาร์ ตรงกับวันที่ 25 เดือนเศาะฟัรอัล-ค็อยร์ ปี ฮ.ศ. 1355 เมื่อถึงเวลาที่กำหนด บรรดาพี่น้องอิควานจำนวนมากได้ตอบรับคำเชิญ และมาประชุมกันในห้องโถงแห่งหนึ่งของสมาคม โดยมีท่านอัล-อุสตาซ ผู้นำทั่วไป เป็นประธาน ท่านได้ขึ้นมิมบัรและอธิบายแก่บรรดาพี่น้องถึงสิ่งที่ได้เกิดขึ้นแก่ชาวอาหรับผู้กล้าหาญแห่งปาเลสไตน์ ผู้ซึ่งมีสายสัมพันธ์หลายประการผูกพันเราไว้กับพวกเขา ทั้งด้านศาสนา ภาษา และความเป็นอาหรับ จากนั้นท่านได้เรียกร้องพวกเขาในนามของหน้าที่ต่อมนุษยธรรมและการช่วยเหลือตามหลักอิสลาม ให้ยื่นมือช่วยเหลือพี่น้องชาวปาเลสไตน์ของพวกเขา และให้ร่วมกันจัดตั้งคณะกรรมการขึ้นจากในหมู่พวกเขาเอง เพื่อจัดระเบียบการช่วยเหลือนี้ เผยแพร่ประชาสัมพันธ์ และเชิญชวนผู้คนให้บริจาคทรัพย์เพื่อเป้าหมายอันยิ่งใหญ่นี้ หลังจากนั้นบรรดาพี่น้องได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและอภิปรายกัน และแต่ละคนได้เสนอสิ่งที่ตนนึกขึ้นได้ ในที่สุดก็ได้มีการจัดตั้งคณะกรรมการขึ้นจากในหมู่พวกเขา ซึ่งได้เห็นชอบให้ดำเนินการตามข้อเสนอต่อไปนี้:

ประการแรก: เผยแพร่โครงการจัดตั้งคณะกรรมการนี้ในหนังสือพิมพ์

ประการที่สอง: เผยแพร่คำแถลงเรียกร้องจากคณะกรรมการถึงประชาชาติอียิปต์และมุสลิมโดยทั่วไป

ประการที่สาม: ส่งโทรเลขประท้วงไปยังข้าหลวงใหญ่ประจำอียิปต์และปาเลสไตน์ และเผยแพร่สำเนาโทรเลขเหล่านั้นในหนังสือพิมพ์ รวมทั้งส่งโทรเลขอีกฉบับหนึ่งถึงท่านมุฟตีผู้ทรงเกียรติในฐานะประธานคณะกรรมการอาหรับระดับสูง

ประการที่สี่: ออกแถลงการณ์ของคณะกรรมการถึงพี่น้องอัล-อิควานทั้งปวงและประชาชนทั่วไป

ถึงเจ้าชายอุมัร ฏูซูน

คณะกรรมการได้ส่งหนังสือฉบับนี้ถึงเจ้าชายอุมัร ฏูซูนผู้ทรงเกียรติ:

คณะกรรมการกลางเพื่อช่วยเหลือปาเลสไตน์ สังกัดสมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน มีเกียรติยิ่งที่ได้กราบเรียนหนังสือฉบับนี้มายังฝ่าพระบาท ทั้งนี้ตามที่ประชาชาติอียิปต์ ตลอดจนโลกอิสลาม ได้ถือปฏิบัติสืบมาในการพึ่งพาพระเมตตาอันสูงส่งของฝ่าพระบาทยามประสบภัยพิบัติ และอาศัยความเห็นอันเด็ดเดี่ยวของฝ่าพระบาทเป็นที่พึ่งทุกครั้งที่เกิดเหตุร้าย คณะกรรมการขอให้ฝ่าพระบาททรงพิจารณาความทุกข์ทรมานที่พี่น้องนักต่อสู้ผู้กล้าหาญแห่งปาเลสไตน์กำลังเผชิญ ทั้งความตายและความยากแค้นที่อำนาจอันอยุติธรรมได้กระหน่ำลงบนพวกเขา

ฝ่าพระบาทย่อมทรงเห็นพ้องกับเราว่า ปาเลสไตน์เพื่อนบ้านอันเป็นที่รัก ซึ่งเป็นที่ตั้งของบัยตุลมักดิสที่ทั้งชาวมุสลิมและชาวคริสต์ต่างเห็นพ้องในการยกย่อง ปกป้อง และพิทักษ์เกียรติของมัน สมควรที่เจ้าชายอุมัร ฏูซูนผู้ทรงเกียรติจะเสด็จนำหน้าพวกเราเข้าไปให้ความเอื้อเฟื้อและความช่วยเหลือแก่ปาเลสไตน์เท่าที่จะทำได้

คณะกรรมการกลางเพื่อช่วยเหลือปาเลสไตน์ประกอบด้วยเยาวชนของสมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ผู้ได้ให้สัตยาบันต่ออัลลอฮ์ว่าจะยึดมั่นในความยำเกรงและอุทิศตนจนหมดสิ้นในหนทางแห่งการเชิดชูศาสนา จากบรรดาเยาวชนเหล่านี้ได้มีการจัดตั้งคณะทำงานต่าง ๆ เพื่อบรรยายในมัสยิด รวบรวมสิ่งที่ชาวมุสลิมบริจาคด้วยความเอื้อเฟื้อ และเผยแพร่การประชาสัมพันธ์อย่างกว้างขวางเพื่อให้เป้าหมายอันยิ่งใหญ่นี้บรรลุผล เราได้กราบเรียนเรื่องนี้มายังฝ่าพระบาท ด้วยหวังว่าปาเลสไตน์ผู้บาดเจ็บจะได้รับความเอื้อเฟื้อและพระเมตตาจากฝ่าพระบาท ดังที่อะบิสซิเนียได้พบในพระองค์ผู้เยียวยาอันอ่อนโยนและโอสถอันบำบัดรักษา

เรายังมีความหวังอีกประการหนึ่ง คือขอให้ฝ่าพระบาทในฐานะประธานร่วมคนหนึ่งของคณะกรรมการช่วยเหลืออะบิสซิเนีย โปรดส่งเงินที่ยังคงเหลืออยู่จากที่รวบรวมไว้เพื่อช่วยเหลือชาวอะบิสซิเนีย ไปยังคณะกรรมการอาหรับระดับสูงในปาเลสไตน์ และอัลลอฮ์จะทรงตอบแทนฝ่าพระบาทด้วยการตอบแทนที่สมบูรณ์ที่สุด

ขอฯพณฯ ได้โปรดรับความเคารพอย่างสูงยิ่งของข้าพเจ้า

หะซัน อัล-บันนา ประธานสมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมีน

ถึงพระคุณท่านอันบา ยูอันนิส

ข้าพเจ้ายังได้ส่งจดหมายต่อไปนี้ถึงพระคุณท่านอันบา ยูอันนิส พระสังฆราชแห่งคริสตจักรค็อปติกออร์โธดอกซ์ในอียิปต์ด้วย:

เรียน พระคุณท่านอันบา ยูอันนิส ประธานคณะกรรมการช่วยเหลือเอธิโอเปีย

ด้วยความเคารพอย่างยิ่ง ประธานคณะกรรมการช่วยเหลือปาเลสไตน์แห่งสมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมีนในกรุงไคโร มีเกียรติที่จะเสนอคำวิงวอนอันแรงกล้านี้ต่อพระคุณท่าน โดยมีแรงกระตุ้นจากสิ่งที่เป็นที่รู้จักกันดีในตัวพระคุณท่าน คือความเมตตาอันสูงส่งและความเอื้ออารีต่อมนุษยชาติที่ทุกข์ทรมาน ความรู้สึกเช่นนี้เองที่ผลักดันให้พระคุณท่านยอมแบกรับความยากลำบากเพื่อช่วยเหลือเอธิโอเปีย

พระคุณท่านย่อมทราบดีว่า ปาเลสไตน์ ดินแดนพี่น้องอันเป็นที่รักยิ่ง ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดของบทบัญญัติแห่งศาสนาและบรรดานบี ได้ถูกกำลังอันอธรรมกดขี่ข่มเหง จนเลือดของลูกหลานแห่งแผ่นดินนี้ ทั้งมุสลิมและคริสเตียน ต้องหลั่งรินไม่ต่างกัน บ้านเรือนของพวกเขาถูกทำลาย กิจการงานถูกหยุดชะงัก และแหล่งทำมาหากินถูกทำลายจนสิ้น บัยตุลมักดิส (เยรูซาเล็ม) คือเป้าหมายหลักของการรุกรานอย่างโจ่งแจ้งครั้งนี้ ชาวยิวพยายามใช้การกระทำนี้เพื่อยึดครองบัยตุลมักดิส รวมถึงสถานที่ศักดิ์สิทธิ์อื่นๆ ที่มุสลิมและคริสเตียนต่างเห็นพ้องกันในการเคารพ ยกย่อง และปกป้อง

น่าเสียใจอย่างยิ่งที่เราในอียิปต์ไม่สามารถทำอะไรได้มากไปกว่าการมอบเงินที่ผู้คนบริจาคด้วยความเอื้อเฟื้อ เพื่อช่วยเหลือวีรชนเหล่านี้ที่ตกอยู่ในความยากแค้น ถึงขนาดที่คณะกรรมการ "เสบียง" เพื่อการบรรเทาทุกข์ในอัล-กุดส์ต้องจ่ายแป้งวันละหนึ่งร้อยสี่สิบกินฏอร์เพื่อเลี้ยงผู้หิวโหย ทั้งนี้ยังไม่นับที่คณะกรรมการอื่นๆ อีกมากมายจ่ายไป

ด้วยเหตุนี้ เราจึงขอเรียนมายังพระคุณท่าน ด้วยหวังว่าพระคุณท่านจะแผ่ความเมตตาอย่างบิดาไปยังเหล่านักต่อสู้ผู้กล้าหาญเหล่านี้ โดยมีบัญชาให้ช่วยเหลือลูกหลานชาวปาเลสไตน์ด้วยการส่งเงินที่ยังคงเหลืออยู่ของคณะกรรมการ

…ความช่วยเหลือสำหรับชาวอะบิสสิเนีย (อัลอะห์บาช) ไปยังคณะกรรมการอาหรับระดับสูงในกรุงอัลกุดส์ เราเชื่อว่าท่านกรรมการผู้ทรงเกียรติทั้งหลายจะยินดีให้ความหวังนี้เป็นจริง และด้วยเหตุนี้ ท่านทั้งหลายก็จะได้ช่วยเหลือเพื่อนบ้านอันเป็นที่รักทั้งสองในคราวเดียวกัน ซึ่งต่างกำลังเผชิญความทุกข์ยากในทำนองเดียวกัน นอกจากนี้ หากท่านทั้งหลายเห็นสมควรกรุณาเชิญชวนผู้ใจบุญชาวอียิปต์ให้บริจาคเพื่อเป้าหมายอันสูงส่งนี้ ก็นับเป็นสิ่งที่เราคาดหวังและเชื่อมั่นในตัวท่านทั้งหลายมาโดยตลอด และท่านทั้งหลายจะได้รับความขอบคุณเป็นทวีคูณ

ขอได้โปรดรับความเคารพอย่างสูง

ด้วยความจริงใจ หะซัน อะห์มัด อัลบันนา ประธานคณะกรรมการช่วยเหลือปาเลสไตน์ แห่งสมาคมอัลอิควานอัลมุสลิมีน

จากท่านเอานี เบก อับดุลฮาดี เลขาธิการคณะกรรมการอาหรับระดับสูงในกรุงอัลกุดส์ ถึงอัลอิควานอัลมุสลิมีน

สมาคมได้รับจดหมายฉบับนี้จากท่านเอานี อับดุลฮาดี:

เรียน ท่านพี่น้องผู้ทรงคุณธรรมและผู้รักชาติผู้มุ่งมั่น ท่านหะซัน อัลบันนา ขออัลลอฮ์ทรงคุ้มครองท่าน มุรชิด (ผู้นำ) แห่งอัลอิควานอัลมุสลิมีน – อียิปต์

คณะกรรมการอาหรับในปาเลสไตน์ขอขอบคุณท่านสำหรับความรู้สึกอันสูงส่งที่ท่านได้แสดงออกไว้ในโทรเลขของท่าน ลงวันที่ ... พฤษภาคม ค.ศ. 1936 ต่อประเด็นปาเลสไตน์ผู้กำลังต่อสู้ญิฮาด ขอท่านจงมั่นใจเถิดว่า เจตนารมณ์อันดีงามที่ปรากฏในโทรเลขของท่านนั้นได้เพิ่มพูนพลังแก่จิตใจของเรา และเพิ่มความแน่วแน่แก่หัวใจของเราที่จะมุ่งหน้าต่อไปจนถึงที่สุดในการญิฮาดต่อต้านความอยุติธรรมและการกดขี่ และโทรเลขนั้นยังสร้างความประทับใจอย่างยิ่งในจิตใจของประชาชนชาวอาหรับปาเลสไตน์ ผู้ซึ่งมั่นใจแล้วว่าพี่น้องของพวกเขาในอียิปต์และที่อื่น ๆ จะไม่ละทิ้งการช่วยเหลือพวกเขาในยามที่จำเป็น

และข้าพเจ้าหวังเป็นอย่างยิ่งว่าท่านทั้งหลายจะรับไว้ซึ่งความซาบซึ้งและความขอบคุณอย่างสูงจากคณะกรรมการอาหรับระดับสูง ต่อความเมตตาและความรู้สึกอันสูงส่งนี้

วัสสลามุอะลัยกะ วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

เลขาธิการใหญ่

และท่านมุฟตีใหญ่ ซัยยิดอามีน อัล-ฮุซัยนี ก็ได้ส่งจดหมายฉบับนี้ถึงคณะกรรมการด้วยเช่นกัน:

จากท่านมุฟตีใหญ่ ซัยยิดอามีน อัล-ฮุซัยนี ถึงอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

เรียน ท่านประธานและสมาชิกผู้ทรงเกียรติแห่งสมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ผู้เป็นที่เคารพ ณ กรุงไคโร

อัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ ต่อจากนั้น

มิตรสหายจำนวนหนึ่งในกรุงไคโรได้เขียนจดหมายมาเล่าแก่เราถึงความพยายามอันน่ายกย่องและการงานอันดีงามที่ท่านทั้งหลายได้กระทำเพื่อแผ่นดินอิสลามอาหรับอันศักดิ์สิทธิ์นี้ คือ "ปาเลสไตน์" ซึ่งกำลังต่อสู้ญิฮาดเพื่ออิสรภาพและเอกราชของตน เพื่อปกป้องมรดกแห่งอิสลามและความเป็นอาหรับอันเป็นนิรันดร์ที่อยู่ในแผ่นดินนี้ อีกทั้งเรายังได้อ่านในหนังสือพิมพ์อียิปต์ถึงความพยายามและการงานอันเป็นสิริมงคลมากมายที่ท่านทั้งหลายได้กระทำด้วยความกระตือรือร้นและความมุ่งมั่นยิ่ง ดังนั้นจึงเป็นหน้าที่ของเราที่จะขอบคุณท่านทั้งหลายอย่างที่ท่านสมควรได้รับ และชื่นชมความรู้สึกอันเปี่ยมล้นและความหวงแหนในอิสลามของท่านอย่างที่สมควรแก่การชื่นชม และขอแจ้งให้ท่านทั้งหลายทราบว่า มติมหาชนชาวอาหรับในปาเลสไตน์ได้รับมติอันชาญฉลาดและความพยายามอันน่าสรรเสริญของท่านด้วยความขอบคุณอย่างล้นพ้นและคำยกย่องสรรเสริญอย่างมากมาย เราวิงวอนขอต่ออัลลอฮ์ ผู้ทรงมหาบริสุทธิ์และสูงส่ง ให้ทรงประทานความสำเร็จและชัยชนะแก่การงานอันเป็นสิริมงคลของท่าน และทรงตอบแทนท่านอย่างสมบูรณ์ที่สุดต่อคุณความดีและความมีน้ำใจอันสูงส่งของท่าน

และเราไม่มีความสงสัยเลยว่า ความพยายามอันน่ายกย่องเพื่อช่วยเหลือแผ่นดินอันศักดิ์สิทธิ์นี้ และเพื่อขจัดความอยุติธรรมและการกดขี่ออกไปจากแผ่นดินนี้ จะบังเกิดผลอย่างแท้จริง และจะก่อให้เกิดความดีงามมากมาย ด้วยอนุมัติของอัลลอฮ์ และขอท่านทั้งหลายจงมั่นใจเถิดว่า ด้วยการกระทำเช่นนั้น ท่านได้มอบการรับใช้อันยิ่งใหญ่ที่สุดแก่มุสลิมและชาวอาหรับทั้งมวล ผู้ซึ่งหัวใจของพวกเขาโหยหาต่อกิบละฮ์และมัสญิดอัล-อักศอ ในแผ่นดินอันอดทนและต่อสู้ญิฮาดแห่งนี้ ซึ่งต้องเผชิญกับความยากลำบากนานัปการ และต้องแบกรับความทุกข์ยากและภัยพิบัติต่าง ๆ เพื่อรักษาไว้ซึ่งมรดกแห่งอิสลาม

…อันเป็นอมตะในปาเลสไตน์ เราขอขอบคุณท่านทั้งหลายอีกครั้ง และขอวิงวอนต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งให้ทรงประทานความสำเร็จแก่พวกเราทุกคนในสิ่งที่มีความดีงามและความสำเร็จ

วัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

มุฮัมมัด อะมีน อัล-ฮุซัยนี ประธานคณะกรรมการอาหรับระดับสูง

การอ่านกุนูตในละหมาดเพื่อปาเลสไตน์

สำนักงานแนะแนว (มักตับ อัล-อิรชาด) ได้เรียกร้องให้ประชาชาติอ่านกุนูตเพื่อปาเลสไตน์ด้วยถ้อยแถลงดังนี้:

قنت رسول االله صلى االله عليه وسلم شهرًا متتابعًا في الظهر والعصر والمغرب والعشاء والصبح في دبر كل صلاة إذا قال سمع االله لمن حمده في الركعة الأخيرة، يدعو على أحياء من بنى سليم: على رعل وذكوان وعصبية، ويؤمن من خلفه

การอ่านกุนูตเป็นสิ่งที่ถูกบัญญัติไว้เมื่อเกิดภัยพิบัติ (นะวาซิล) ที่ประสบแก่บรรดามุสลิม บรรดาอิมาม (ขออัลลอฮ์ทรงโปรดปรานพวกท่าน) ได้อนุญาต เห็นว่าเป็นสิ่งดี และส่งเสริมให้กระทำ อีกทั้งมีหะดีษที่ถูกต้องหลายบทระบุถึงเรื่องนี้ ในจำนวนนั้นคือหะดีษที่รายงานโดยอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า «ท่านเราะซูล ﷺ ได้อ่านกุนูตติดต่อกันเป็นเวลาหนึ่งเดือนในละหมาดซุฮ์ริ อัศริ มัฆริบ อิชาอ์ และศุบห์ ในตอนท้ายของทุกละหมาด เมื่อท่านกล่าว "สะมิอัลลอฮุ ลิมัน หะมิดะฮ์" ในร็อกอะฮ์สุดท้าย ท่านขอดุอาอ์ให้เกิดความพินาศแก่บางเผ่าของบนีสุลัยม์ คือ ริอ์ล ซักวาน และอุศ็อยยะฮ์ และผู้ที่อยู่ข้างหลังท่านก็กล่าวอามีน» รายงานโดยอบูดาวูด อันนะวะวีกล่าวว่า ด้วยสายรายงานที่หะซันเศาะฮีห์

إذا اشتكى منه عضو تداعى له سائر الجسد بالحمى والسهر

ภัยพิบัติที่เกิดขึ้นกับปาเลสไตน์เป็นภัยพิบัติที่ร้ายแรงที่สุดต่อบรรดามุสลิมทั้งมวล ส่งผลกระทบต่อจิตใจของพวกเขาอย่างใหญ่หลวงที่สุด และสร้างความเสียหายแก่พี่น้อง มาตุภูมิ และชีวิตของพวกเขาอย่างหนักหน่วงที่สุด แท้จริงบรรดาผู้ศรัทธานั้นเปรียบเสมือนร่างกายเดียวกัน «เมื่ออวัยวะส่วนหนึ่งเจ็บป่วย ร่างกายส่วนที่เหลือทั้งหมดก็จะร่วมรับรู้ด้วยอาการไข้และการอดนอน»

اللهم غياث المستغيثين وظهير اللاجئين ونصير المستضعفين انصر إخواننا أهل فلسطين، اللهم فرج كربتهم وأيد قضيتهم واخذل أعداءهم واشدد الوطأة على من ناوأهم واجعلها عليهم سنين كسنين يوسف وارفع مقتك وغضبك عنا يا رب العالمين، وصلى االله على سيدنا محمد النبي الأمي وعلى آله وصحبه وسلم

ด้วยเหตุนี้ สำนักงานแนะแนวทั่วไปจึงเสนอให้บรรดามุสลิมอ่านกุนูตในร็อกอะฮ์สุดท้ายของทุกละหมาดหลังจากรุกูอ์ โดยขอดุอาอ์ให้ชาวปาเลสไตน์ได้รับชัยชนะ และให้ศัตรูกับผู้ที่เป็นปฏิปักษ์ต่อพวกเขาพ่ายแพ้ และให้ถ้อยคำของกุนูตนี้เป็นไปในทำนองนี้ เช่น «โอ้อัลลอฮ์ ผู้ทรงช่วยเหลือบรรดาผู้ร้องขอความช่วยเหลือ ผู้ทรงเป็นที่พึ่งของบรรดาผู้ลี้ภัย และผู้ทรงช่วยเหลือบรรดาผู้ถูกกดขี่ ขอพระองค์ทรงประทานชัยชนะแก่พี่น้องของเราชาวปาเลสไตน์ โอ้อัลลอฮ์ ขอพระองค์ทรงปลดเปลื้องความทุกข์ยากของพวกเขา ทรงสนับสนุนภารกิจของพวกเขา ทรงทำให้ศัตรูของพวกเขาพ่ายแพ้ ทรงลงโทษผู้ที่เป็นปฏิปักษ์ต่อพวกเขาอย่างหนักหน่วง และทรงทำให้มันเป็นปีแห่งความแร้นแค้นแก่พวกเขาเช่นเดียวกับปีแห่งความแร้นแค้นในสมัยของนบียูซุฟ และขอพระองค์ทรงยกความกริ้วและความโกรธของพระองค์ออกไปจากพวกเรา โอ้พระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก และขออัลลอฮ์ทรงประทานเกียรติและความสันติแด่ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ผู้เป็นนาย ผู้เป็นนบีที่ไม่รู้หนังสือ ตลอดจนวงศ์วานและบรรดาศอฮาบะฮ์ของท่าน»

ในการอ่านกุนูตในละหมาดศุบห์หรือละหมาดวิตร ให้อ่านดุอาอ์ที่มีรายงานมา (มะอ์ษูร) และเพิ่มเติมดุอาอ์ในความหมายดังที่กล่าวมาข้างต้น หวังว่าอัลลอฮ์ ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง จะทรงตอบรับดุอาอ์ของเรา และทรงสนับสนุนพี่น้องของเราด้วยรูหฺ (พลัง) จากพระองค์ สำนักงานจะยึดถือแนวทางนี้ทั้งกับตนเองและผู้ที่ติดตาม จนกว่าความทุกข์ยากจะถูกปลดเปลื้องและความสงบสุขจะกลับคืนมา อัลลอฮ์ทรงพอเพียงแก่เราแล้ว และพระองค์ทรงเป็นผู้ทรงได้รับมอบหมายที่ดียิ่ง

คณะเดินทางภาคฤดูร้อน: บทนำ

สำนักงานได้ตั้งใจที่จะใช้ประโยชน์จากฝ่ายนักศึกษาที่สังกัดอยู่ และให้ประโยชน์แก่พวกเขาด้วยเช่นกัน จึงอนุมัติโครงการส่งพวกเขาออกไปยังชนบท เพื่อเชิญชวนสู่แนวคิดอิสลามในบางครั้ง และเชิญชวนให้ช่วยเหลือปาเลสไตน์ในอีกบางครั้ง โดยมีรายละเอียดโครงการดังนี้

คณะเดินทางภาคฤดูร้อนของอัลอิควานอัลมุสลิมูน สู่พี่น้องที่รักในชนบทอันงดงาม

อัลอิควานอัลมุสลิมูนคือกลุ่มแรกที่ศรัทธาในสิทธิของพี่น้องที่มีต่อเวลา คำพูด และความสามารถของพวกเขา พวกเขาจึงฉวยทุกโอกาสในยามว่างเพื่อเดินทางไปหาบรรดาพี่น้องที่รักเหล่านั้นในเมืองต่าง ๆ ของอียิปต์ ทั้งในเมืองหลวงของจังหวัดและในหมู่บ้าน นั่งร่วมกับพวกเขา ร่วมแบ่งปันความรู้สึกกับพวกเขา ตักเตือนกันและกัน และกระชับสายสัมพันธ์แห่งภราดรภาพระหว่างชาวนาในทุ่งนา คนงานในโรงงาน และพ่อค้าในร้านค้า กับนักศึกษา ข้าราชการ และผู้เชิญชวนสู่ความดีและการชี้แนะ

ผู้ที่ปฏิบัติหน้าที่นี้เป็นคนแรกก็คือท่านอุสตาซผู้นำ (อัลมุรชิด) ขออัลลอฮ์ทรงสนับสนุนท่าน เพราะทุกครั้งที่ท่านได้รับวันหยุด โดยเฉพาะอย่างยิ่งวันหยุดภาคฤดูร้อน ท่านจะออกเดินทางจากเมืองหนึ่งไปยังอีกเมืองหนึ่ง จากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง เพื่อเผยแผ่ดะอ์วะฮ์และปลุกความคิดของผู้คน

ในปีนี้ สำนักงานใหญ่ของอัลอิควานอัลมุสลิมูนเห็นสมควรคัดเลือกคณะผู้แทนจากบุคลากรของสองมหาวิทยาลัย คือมหาวิทยาลัยอัลอัซฮัรและมหาวิทยาลัยอียิปต์ เพื่อแบ่งกันรับผิดชอบเมืองต่าง ๆ ทั่วประเทศ ตระเวนไปตามเมืองเหล่านั้น และปฏิบัติหน้าที่เชิญชวนสู่อัลลอฮ์ เผยแผ่ความดีงามและการขัดเกลาจิตใจในหมู่พลเมืองผู้มีเกียรติ ซึ่งเป็นพี่น้องอันเป็นที่รักของเรา ด้วยเหตุนี้จึงได้จัดตั้งคณะกรรมการขึ้นสิบคณะ ซึ่งจะปฏิบัติภารกิจตามการแบ่งเขตที่จะกล่าวต่อไป อินชาอัลลอฮ์

เราขอวิงวอนต่อบรรดาพี่น้องอิควานและบรรดานะกีบ (หัวหน้ากลุ่ม) ของพวกเขา ให้อำนวยความสะดวกแก่ภารกิจของพี่น้องเหล่านี้ ให้ช่วยเหลือพวกเขาในเป้าหมาย ซึ่งเป็นเป้าหมายของทุกคน และให้คำแนะนำที่จำเป็นแก่พวกเขา อันจะช่วยให้พวกเขา…

…ต่อความสำเร็จของเป้าหมายที่พวกเขาได้อพยพไปเพื่อมัน การอพยพครั้งนี้เป็นการอพยพในหนทางของอัลลอฮ์ เราหวังว่ามันจะเป็นผลบุญสำหรับพวกเขา เป็นการเผยแผ่สำหรับดะอ์วะฮ์ และเป็นความดีงามสำหรับบ้านเมือง อินชาอัลลอฮ์

(ก) คณะกรรมการ

๑ - คณะกรรมการ (ก) ประกอบด้วยท่านมุฮัมมัด อับดุลหะมีด จากคณะอักษรศาสตร์ และท่านมุศเฏาะฟา อบูรัยยะฮ์ เอฟเฟนดี จากคณะวิศวกรรมศาสตร์ รับผิดชอบมณฑลอัลบุหัยเราะฮ์และอำเภอต่าง ๆ ได้แก่ กัฟร์อัดดุววาร อบูหุมมุศ ดะมันฮูร เราะชีด อัลมะห์มูดิยะฮ์ อัดดะลันญาต ชุบรอคีต อีตายอัลบารูด กูมหะมาดะฮ์ และอบูอัลมะฏอมีร

๒ - คณะกรรมการ (ข) ประกอบด้วยท่านอะห์มัด เอฟเฟนดี ริฟอัต ระดับบัคคาโลเรีย และท่านอะลี เอฟเฟนดี มุเฏาะวิอ์ จากคณะแพทยศาสตร์ รับผิดชอบมณฑลอัลเฆาะรบิยะฮ์และอำเภอต่าง ๆ ได้แก่ ฟูวะฮ์ ดิซูก กัฟร์อัชชัยค์ กัฟร์อัซซัยยาต ฏ็อนฏอ อัลมะหัลละฮ์อัลกุบรอ ฏ็อนฏอ อัสซันฏะฮ์ และซิฟตา

๓ - คณะกรรมการ (ค) ประกอบด้วยท่านฏอฮิร อับดุลมุหซิน เอฟเฟนดี จากคณะพาณิชยศาสตร์ และท่านอิบรอฮีม อบูอันนะญา เอฟเฟนดี จากคณะแพทยศาสตร์ รับผิดชอบมณฑลอัดดะเกาะฮ์ลิยะฮ์และจังหวัดดุมยาฏ ส่วนอำเภอต่าง ๆ ของอัดดะเกาะฮ์ลิยะฮ์ ได้แก่ ฟาริสกูร ดิกิรนิส อัลมันซะละฮ์ อัลมันศูเราะฮ์ อะญา มีตฆ็อมร์ และอัสซินบิลลาวีน

๔ - คณะกรรมการ (ง) ประกอบด้วยท่านศิดดีก เอฟเฟนดี อะมีน ระดับบัคคาโลเรีย และท่านมุฮัมมัด เอฟเฟนดี สุลัยมาน จากคณะแพทยศาสตร์ รับผิดชอบมณฑลอัลญีซะฮ์ อัลฟัยยูม และบะนีสุวัยฟ์ และอำเภอต่าง ๆ ได้แก่ อัลญีซะฮ์ อัลอัยยาฏ อัศศ็อฟ อัลฟัยยูม อิฏซา ซินนูริส อิบชะวาย บะนีสุวัยฟ์ และอัลวาซิฏี

๕ - คณะกรรมการ (จ) ประกอบด้วยท่านหะซัน เอฟเฟนดี อัสสัยยิด จากคณะนิติศาสตร์ และท่านอับดุลหะกีม เอฟเฟนดี อาบิดีน จากคณะอักษรศาสตร์ รับผิดชอบอัลมินยาและอำเภอต่าง ๆ ได้แก่ อัลฟัชน์ มะฆอเฆาะฮ์ บะนีมะซาร กาลูฏ อัลมินยา และอบูกุรกาศ โดยเพิ่มอำเภอจากอัสยูฏเข้าไปด้วย คือ มัลละวี ดัยรูฏ และมันฟะลูฏเท่านั้น

๖ - คณะกรรมการ (ฉ) ประกอบด้วยท่านอะห์มัด ฟัตฮี สุลัยมาน เอฟเฟนดี จากคณะพาณิชยศาสตร์ และท่านอับดุลมุหซิน เอฟเฟนดี จากคณะอักษรศาสตร์ รับผิดชอบส่วนที่เหลือของอัสยูฏและมณฑลญิรญา โดยมีอำเภอต่าง ๆ ได้แก่ อัสยูฏ อับนูบ อบูตีจ อัลบะดารี ฏิมา ฏ็อห์ฏา สูฮาจ อัคมีม ญิรญา และอัลบัลยะนา

1. คณะกรรมการ (ซาย) ประกอบด้วยท่านชากิร เอฟเฟนดี มุฮัมมัด หะสัน และท่านฟะฮ์มี อบูฆอดีร เอฟเฟนดี จากคณะนิติศาสตร์ รับผิดชอบจังหวัดกินาและจังหวัดอัสวาน และอำเภอต่าง ๆ ได้แก่ นัจญ์หัมมาดี ดิชนา กินา กูศ อัลอักศ็อร (ลักซอร์) อิสนา อิดฟู และอัสวาน

1. คณะกรรมการ (หาอ์) ประกอบด้วยท่านชัยค์หามิด ชะรีต และท่านชัยค์อับดุลบารี ค็อฏฏอบ จากอัลอัซฮัร รับผิดชอบจังหวัดอัลมุนูฟียะฮ์และจังหวัดอัลก็อลยูบียะฮ์ และอำเภอต่าง ๆ ได้แก่ ชิบีนอัลเกาม์ กุวัยสินา มะนูฟ ตะลา อัชมูน ชิบีนอัลเกาะนาฏิร ฏูค บันฮา และเกาะลยูบ

1. คณะกรรมการ (ฏออ์) ประกอบด้วยท่านชัยค์มุฮัมมัด อัลบันนา และท่านชัยค์นูรุดดีน สะลีม จากอัลอัซฮัร รับผิดชอบจังหวัดอัชชัรกียะฮ์และเขตคลองสุเอซ และอำเภอต่าง ๆ ได้แก่ อัซซะกอซีก มินยาอัลเกาะมห์ บิลบีส ฮิฮ์ยา กัฟร์ศ็อกร์ ฟากูส อัสสุวัยส์ (สุเอซ) อัลอิสมาอีลียะฮ์ และพอร์ตซาอิด

1. คณะกรรมการ (ยาอ์) ประกอบด้วยท่านชัยค์มุฮัมมัด อะห์มัด ชะรีต จากอัลอัซฮัร และท่านนะญา ฏอฮา อัชชาฟิอี เอฟเฟนดี จากคณะอักษรศาสตร์ รับผิดชอบเมืองอัลอิสกันดะรียะฮ์ (อเล็กซานเดรีย)

(ข) ข้อปฏิบัติ

1. ให้ถือว่าบุคคลต่อไปนี้เป็นสมาชิกสำรองของคณะผู้แทน ได้แก่ ท่านชัยค์อับดุลละฏีฟ อัชชะอ์ชาอี จากอัลอัซฮัร ท่านอับดุลหะสีบ เอฟเฟนดี ชิหาตะฮ์ และท่านอะห์มัด อับดุลอะซีซ ญะลาล เอฟเฟนดี จากคณะอักษรศาสตร์ ท่านอิสมาอีล อัลญุนัยดี เอฟเฟนดี และท่านมะห์มูด อับดุลหะลีม เอฟเฟนดี จากคณะเกษตรศาสตร์ ท่านมุฮัมมัด มุหัมมะดัยน์ เอฟเฟนดี และท่านหัยดัร อัลอะอ์สัร เอฟเฟนดี จากคณะนิติศาสตร์ และท่านเศาะลาหุดดีน อุษมาน เอฟเฟนดี จากคณะวิศวกรรมศาสตร์

1. คณะกรรมการทั้งเจ็ดคณะแรกเริ่มปฏิบัติภารกิจตั้งแต่วันพฤหัสบดีที่ 2 กรกฎาคม ค.ศ. 1936 ส่วนสามคณะหลังเริ่มปฏิบัติภารกิจตั้งแต่วันพฤหัสบดีที่ 16 ของเดือนเดียวกัน โดยคณะผู้แทนมีระยะเวลาปฏิบัติงานหนึ่งเดือนนับจากวันดังกล่าว

1. ให้คณะกรรมการเดินทางไปยังอำเภอหลักที่กำหนดไว้ในบัญชีรายชื่อคณะกรรมการ และคณะกรรมการมีสิทธิ์ใช้ดุลยพินิจในการเยี่ยมเมืองสำคัญอื่น ๆ หากได้รับเชิญ หรือมีสถานการณ์ที่จำเป็นต้องไปเยี่ยม

1. หนังสือเชิญจะมอบให้แก่สมาชิกคณะกรรมการทุกท่านในวันพฤหัสบดีที่ 18 มิถุนายน ค.ศ. 1936 หลังเสร็จสิ้นงานเลี้ยงปิดภาคการศึกษา

1. การฝึกซ้อมตามสารฉบับนี้จะเริ่มในวันพฤหัสบดีที่ 25 มิถุนายน หลังละหมาดมัฆริบของทุกวัน ณ อาคารของสมาคม ไปจนถึงวันพุธที่ 1 กรกฎาคม สำหรับคณะกรรมการเจ็ดคณะแรกและสามคณะสุดท้ายก็เช่นเดียวกัน หากสมาชิกเห็นว่าตนสามารถทำได้ แต่หากไม่สะดว การฝึกของพวกเขาจะเริ่มในวันพฤหัสบดีที่ 9 กรกฎาคม ค.ศ. 1936

1. หากสมาชิกท่านใดมีเหตุขัดข้อง ขอให้แจ้งเราภายในวันที่ 20 มิถุนายน เพื่อเราจะได้ดำเนินการแจ้งสมาชิกสำรองและจัดคณะกรรมการให้ครบ

1. หากสมาชิกท่านใดมีข้อเสนอแนะ ขอให้แจ้งเราภายในวันที่ 20 มิถุนายนเช่นกัน เพื่อจะได้พิจารณาและทำความเข้าใจในสาระของข้อเสนอนั้นในระหว่างการฝึกซ้อม

หมายเหตุ: อินชาอัลลอฮ์ เราจะประกาศในภายหลังเกี่ยวกับกำหนดการเดินทางของผู้อำนวยการกองเดินทางของอัล-อิควานอัล-มุสลิมูน เพื่อตระเวนเยี่ยมสาขาต่าง ๆ ของญะมาอะฮ์และตรวจดูกิจการของกองต่าง ๆ ส่วนท่านผู้ทรงเกียรติ อัล-อุสตาซผู้นำทั่วไป (อัล-มุรชิด อัล-อาม) นั้น ในฤดูร้อนนี้ท่านจะใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่ที่กรุงไคโร เนื่องจากมีภารกิจมากมายที่จำเป็นต้องให้ท่านอยู่ที่นั่น และในระหว่างนั้นท่านจะเดินทางไปเยี่ยมสาขาและเขตต่าง ๆ ของญะมาอะฮ์เป็นระยะ

งานเลี้ยงปิดภาคเรียนของสาขานักศึกษาแห่งอัล-อิควานอัล-มุสลิมูน

เนื่องในโอกาสสิ้นปีการศึกษาและใกล้ถึงกำหนดการเดินทางของคณะผู้แทนภาคฤดูร้อนของอัล-อิควานอัล-มุสลิมูน สมาคมได้เชิญสมาชิกที่เป็นนักศึกษามาร่วมงานเลี้ยงซึ่งจัดขึ้น ณ อาคารของสมาคม ในวันพฤหัสบดีที่ 28 เดือนเราะบีอ์ ฮ.ศ. 1355 เวลา 17.00 น. ตรง เราขอให้พี่น้องนักศึกษาประสบความสำเร็จอย่างงดงาม ได้รับการพักผ่อนอย่างมีความสุข และมีพลังอันสดชื่นขึ้นใหม่ และขอให้สมาชิกคณะผู้แทนภาคฤดูร้อนของอัล-อิควานได้รับการสนับสนุน การชี้นำสู่ความถูกต้อง และผลบุญอันยิ่งใหญ่จากอัลลอฮ์

ข่าวคราวจากคณะผู้แทนภาคฤดูร้อนของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

ตั้งแต่วันที่ 5 กรกฎาคมที่จะถึงนี้ คณะกรรมการต่อไปนี้จะเริ่มปฏิบัติภารกิจตามกำหนดการดังนี้ อินชาอัลลอฮ์:

• จังหวัดเกาะนาและอัสวาน: มุฮัมมัด ฟะฮ์มี อบูฆุดัยร์ เอฟเฟนดี และชากิร มุฮัมมัด หะสัน เอฟเฟนดี
• จังหวัดญิรญาและอัสยูฏ: อับดุลมุหสิน อัลหุสัยนี เอฟเฟนดี และชัยค์นูรุดดีน
• จังหวัดอัลมินยา บะนีสุวัยฟ์ อัลฟัยยูม และอัลญีซะฮ์: อับดุลหะกีม อาบิดีน เอฟเฟนดี และฏอฮิร อับดุลมุหสิน เอฟเฟนดี
• จังหวัดอัชชัรกียะฮ์: มุฮัมมัด อิบรอฮีม อับดุลหาฟิซ เอฟเฟนดี และชัยค์มุฮัมมัด อัลบันนา
• จังหวัดอัลบุหัยเราะฮ์: เราะชาด สะลามะฮ์ เอฟเฟนดี และชัยค์อับดุลละฏีฟ อัชชะอ์ชาอี

พี่น้องอิควานซึ่งมีรายนามต่อไปนี้ได้บริจาคเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายของโครงการ และได้มอบเงินบริจาคแล้วแก่ท่านอัลหัจญ์อะห์มัด อะฏียะฮ์ เอฟเฟนดี เหรัญญิกของคณะกรรมการ ดังนี้

ท่านอาจารย์มุรชิดผู้ทรงเกียรติ 2 ปอนด์อียิปต์ ท่านอาจารย์ชัยค์หามิด อัสกะรียะฮ์ผู้ทรงเกียรติ 2 ปอนด์อียิปต์ ท่านอัลหัจญ์อะห์มัด เอฟเฟนดี อะฏียะฮ์ 2 ปอนด์อียิปต์ ท่านต่อไปนี้ท่านละ 1 ปอนด์อียิปต์ ได้แก่ ท่านอาจารย์อะห์มัด ชะเราะฟุดดีน เอฟเฟนดี ท่านมุฮัมมัด เอฟเฟนดี อับดุลอะซีซ คอฏิร ท่านอาจารย์มุฮัมมัด เอฟเฟนดี อะลี อัชชะฮาวี ท่านหะสัน เอฟเฟนดี อุษมาน ท่านมุฮัมมัด ฟะฮ์มี อบูฆุดัยร์ เอฟเฟนดี ท่านมุฮัมมัด สุลัยมาน เอฟเฟนดี ท่านญะมาล เอฟเฟนดี อัลฟันดี และท่านอะลี อัลญุนดี สุลัยมาน ท่านต่อไปนี้ท่านละ 50 เกิรช์ ได้แก่ ท่านหะสัน เอฟเฟนดี ฟะฮ์มี และท่านอะฏียะฮ์ เอฟเฟนดี อับดุลกอดิร นอกจากนี้ ท่านอะห์มัด อัลญากูรี 1 ปอนด์ ท่านอะห์มัด เอฟเฟนดี มุศเฏาะฟา เอาะวะฎุลลอฮ์ 1 ปอนด์ และท่านอาจารย์ชัยค์อับดุลลอฮ์ สะลีม 1 ปอนด์

สำนักงานแนะแนวทั่วไป (มักตับ อัล-อิรชาด อัล-อาม) ขอแสดงความขอบคุณอย่างสูงยิ่งต่อทุกท่าน แม้ว่าการปฏิบัติตามหน้าที่จะไม่จำเป็นต้องได้รับคำขอบคุณก็ตาม

ท่านอาจารย์มุรชิดเยือนอียิปต์ตอนล่างและอัศศออีด

ต่อจากนั้นจะมีการเดินทางไปยังอียิปต์ตอนล่างและอัศศออีด (อียิปต์ตอนบน) ตามกำหนดการดังนี้

วันศุกร์ที่ 28 เราะบีอุลอาคิร ตรงกับวันที่ 17 กรกฎาคม: ชิบีนอัลเกาม์และชุบรอคีต

• วันเสาร์ที่ 29 เราะบีอุลอาคิร ตรงกับวันที่ 18 กรกฎาคม: อัล-มะห์มูดียะฮ์ จังหวัดอัล-บุหัยเราะฮ์
• วันอาทิตย์ที่ 30 เราะบีอุลอาคิร ตรงกับวันที่ 19 กรกฎาคม: อัล-มะห์มูดียะฮ์ จังหวัดอัล-บุหัยเราะฮ์
• วันจันทร์ที่ 1 ญุมาดัลอูลา ตรงกับวันที่ 20 กรกฎาคม: กุฟร์อัด-เดาวาร
• วันอังคารที่ 2 ญุมาดัลอูลา ตรงกับวันที่ 21 กรกฎาคม: อเล็กซานเดรีย
• วันพุธที่ 3 ญุมาดัลอูลา ตรงกับวันที่ 22 กรกฎาคม: ฏ็อนฏอ
• วันศุกร์ที่ 5 ญุมาดัลอูลา ตรงกับวันที่ 24 กรกฎาคม: มีตฆอมร์
• วันเสาร์ที่ 6 ญุมาดัลอูลา ตรงกับวันที่ 25 กรกฎาคม: ซิฟตา
• วันอาทิตย์ที่ 7 ญุมาดัลอูลา ตรงกับวันที่ 26 กรกฎาคม: อัล-มันศูเราะฮ์
• วันจันทร์ที่ 8 ญุมาดัลอูลา ตรงกับวันที่ 27 กรกฎาคม: ดิกิรนิส
• วันอังคารที่ 9 ญุมาดัลอูลา ตรงกับวันที่ 28 กรกฎาคม: อัซ-ซะกอซีก
• วันพุธที่ 10 ญุมาดัลอูลา ตรงกับวันที่ 29 กรกฎาคม: อบูศุวัยร์
• วันพฤหัสบดีที่ 11 ญุมาดัลอูลา ตรงกับวันที่ 30 กรกฎาคม: มินยาอัล-เกาะมห์
• วันศุกร์ที่ 12 ญุมาดัลอูลา ตรงกับวันที่ 31 กรกฎาคม: บันฮา

ส่วนการเดินทางครั้งที่สองจะเริ่มต้นจากไคโรในวันจันทร์ที่ 15 ญุมาดัลอูลา ตรงกับวันที่ 3 สิงหาคม มุ่งสู่อัสวาน แล้วต่อไปยังเมืองหลักต่าง ๆ ของภาคอัศ-ศออีด (อียิปต์ตอนบน) และสาขาต่าง ๆ ของญะมาอะฮ์ในภูมิภาคนั้น จนถึงวันที่ 30 ของเดือนเดียวกัน ในระหว่างที่ท่านไม่อยู่ อับดุรเราะห์มาน อะฟันดี อัส-สาอาตี จะเป็นผู้ปฏิบัติงานของสำนักงานแทน และอัลลอฮ์คือผู้ที่เราขอความช่วยเหลือ

ถึงฯพณฯ นายกรัฐมนตรีผู้ทรงเกียรติ มุศเฏาะฟา อัน-นะห์ฮาส

ในบรรดาบันทึกข้อเสนอเพื่อการปฏิรูป ได้แก่จดหมายประวัติศาสตร์ฉบับหนึ่งที่ท่านได้ส่งถึงฯพณฯ มุศเฏาะฟา อัน-นะห์ฮาส นายกรัฐมนตรีแห่งรัฐบาลอียิปต์ ภายหลังจากที่เขาได้ให้สัมภาษณ์แก่ผู้สื่อข่าวของสำนักข่าวอนาโตเลีย ซึ่งหนังสือพิมพ์อัล-อะห์รอมได้ตีพิมพ์เนื้อความไว้ดังต่อไปนี้

จากอัล-อะห์รอม ฉบับวันที่ 15 เราะบีอุลเอาวัล – อิสตันบูล: หนังสือพิมพ์ทุกฉบับได้ตีพิมพ์ถ้อยแถลงที่อัน-นะห์ฮาส ปาชา ได้ให้ไว้แก่ผู้สื่อข่าวพิเศษของสำนักข่าวโทรเลขอนาโตเลียประจำกรุงไคโร โดยอัน-นะห์ฮาสกล่าวว่า "ก่อนอื่นใด ข้าพเจ้าขอกล่าวว่า ข้าพเจ้าเป็นผู้หนึ่งที่ชื่นชมอย่างไม่มีข้อสงวน

…กับกะมาล อตาเติร์ก ผู้ซึ่งด้วยอัจฉริยภาพของเขาได้หล่อหลอมตุรกีใหม่ขึ้นมา จนโลกชื่นชอบที่จะเรียกขานว่า "ตุรกีของอตาเติร์ก" เขาได้สร้างรัฐอันหนุ่มแน่นที่เปี่ยมด้วยพลังชีวิตอย่างเหนือชั้น จนกลายเป็นปัจจัยที่ต้องนำมาคำนึงถึงในกิจการของยุโรป ข้าพเจ้ามิได้ชื่นชมเพียงอัจฉริยภาพทางการทหารของเขาเท่านั้น แต่ยังชื่นชมอัจฉริยภาพอันบริสุทธิ์ของเขา และความเข้าใจของเขาต่อความหมายของรัฐสมัยใหม่ ซึ่งเป็นเพียงสิ่งเดียวที่สามารถดำรงอยู่และเติบโตได้ในสภาวการณ์ของโลกปัจจุบัน"

นิตยสาร "อัล-อิควาน" ได้ตีพิมพ์คำแถลงนี้ และได้ตีพิมพ์จดหมายที่ส่งถึงฯพณฯ ท่านด้วยเช่นกัน ดังนี้

เรียน ฯพณฯ มุศฏอฟา อัน-นะห์ฮาส ปาชา ประธานรัฐบาล

ข้าพเจ้าขอสรรเสริญอัลลอฮ์ต่อท่าน ผู้ซึ่งไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์ และขอการประสาทพรและความสันติจงมีแด่นายของเรา มุฮัมมัด ﷺ ผู้นำทางที่ดีที่สุด ตลอดจนวงศ์วานและศอฮาบะฮ์ของท่าน

อัสสะลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ ต่อจากนั้น

وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْكَـٰفِرُونَ ﴿٤٤﴾

لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ

ฯพณฯ ท่านคือผู้นำชาวตะวันออกที่ยิ่งใหญ่ที่สุด ซึ่งทุกคนรู้จักท่านในด้านความมั่นคงของศาสนาและความสัตย์จริงของความเชื่อมั่น ส่วนจุดยืนของรัฐบาลตุรกีสมัยใหม่ที่มีต่ออิสลาม ทั้งต่อบทบัญญัติ คำสอน และหลักชะรีอะฮ์ของอิสลามนั้น เป็นที่รู้กันทั่วโลกโดยไม่มีความคลุมเครือใด ๆ รัฐบาลตุรกีได้เปลี่ยนระบอบเคาะลีฟะฮ์เป็นสาธารณรัฐ ยกเลิกกฎหมายอิสลาม และปกครองด้วยกฎหมายสวิส ทั้งที่อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และผู้ใดไม่ตัดสินตามที่อัลลอฮ์ได้ทรงประทานลงมา ชนเหล่านั้นแหละคือผู้ปฏิเสธศรัทธา» (ซูเราะฮ์อัล-มาอิดะฮ์ 5:44) รัฐบาลตุรกียังประกาศไว้อย่างชัดแจ้งในรัฐธรรมนูญว่าเป็นรัฐบาลที่ไม่ยึดศาสนา และอนุญาตตามหลักการเหล่านี้ให้หญิงมุสลิมแต่งงานกับชายที่มิใช่มุสลิม และให้สตรีได้รับมรดกเท่ากับบุรุษ ซึ่งในเรื่องนี้ได้ขัดแย้งกับพระดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «สำหรับชายนั้นจะได้เท่ากับส่วนของหญิงสองคน» (ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:11) และนี่เป็นเพียงส่วนน้อยจากส่วนมากของจุดยืนของรัฐบาลตุรกีที่มีต่ออิสลาม

ส่วนจุดยืนของรัฐบาลตุรกีที่มีต่อโลกตะวันออกนั้น ครั้งหนึ่งได้เคยประกาศอย่างชัดเจนผ่านปากของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศว่า ตุรกีมิใช่รัฐตะวันออก และได้ตัดขาดความสัมพันธ์กับโลกตะวันออก แม้กระทั่งในรูปแบบของตัวอักษร การแต่งกาย ขนบธรรมเนียม และทุกสิ่งที่เกี่ยวข้องกับตะวันออก

เรื่องเหล่านี้ แม้จะเคยเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันในอดีต แต่ในปัจจุบันก็เป็นที่ยอมรับแล้ว แม้กระทั่งจากบรรดามิตรที่จริงใจที่สุดของตุรกีสมัยใหม่ ด้วยเหตุนี้ คำแถลงของ ฯพณฯ ท่านต่อผู้สื่อข่าวพิเศษของสำนักข่าวโทรเลขอะนาโตเลียประจำกรุงไคโร ซึ่งหนังสือพิมพ์อัล-อะฮ์รอมได้ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 9/6/1936 ที่ว่าท่านชื่นชมกะมาล อตาเติร์กโดยไม่มีข้อสงวนใด ๆ และว่าท่านมิได้จำกัดความชื่นชมนี้…

ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงด้านการทหารเท่านั้น แต่ยังก้าวเลยไปถึงอัจฉริยภาพเฉพาะตัวของเขา และความเข้าใจของเขาต่อความหมายของรัฐสมัยใหม่ ซึ่งเป็นรัฐเพียงรูปแบบเดียวที่สามารถดำรงอยู่และเติบโตได้ในสภาพการณ์ของโลกปัจจุบัน ถ้อยแถลงนี้เป็นเรื่องแปลกประหลาดสำหรับผู้ที่รู้จัก ฯพณฯ ท่าน เพียงในฐานะผู้นำชาวตะวันออกที่เป็นมุสลิม ภาคภูมิใจในความเป็นตะวันออกของตน และยึดมั่นในอิสลามของตน ในประชาชาติที่ถือกันว่าเป็นผู้นำของโลกตะวันออกทั้งมวล

ผู้คนจำนวนมากที่ได้อ่านถ้อยแถลงนี้ต่างพากันตั้งคำถามว่า จะเข้าใจจากถ้อยแถลงนี้ได้หรือไม่ว่า ฯพณฯ อัน-นะห์ฮาส ปาชา ผู้เป็นผู้นำมุสลิมที่ทรงปัญญา เห็นชอบให้ประชาชาติของท่านมีแผนงานเช่นเดียวกับแผนงานแบบเกมาลิสต์ หลังจากที่ประเด็นทางการเมืองได้ยุติลงแล้ว แผนงานที่จะเข้ามาเปลี่ยนแปลงสภาพทุกอย่างในประชาชาติ แยกประชาชาติออกจากโลกตะวันออกและชาวตะวันออก และทำให้ธงแห่งความเป็นผู้นำหลุดจากมือของประชาชาติไป พวกเราขอให้อัลลอฮ์ทรงปกป้อง ฯพณฯ ท่านนายกรัฐมนตรี ให้พ้นจากเจตนาเช่นนี้ ซึ่งพวกเราเชื่อมั่นว่าท่านเป็นผู้ที่อยู่ห่างไกลจากเจตนานี้มากที่สุด

ฯพณฯ ท่านนายกรัฐมนตรี อียิปต์ยุคใหม่อันรุ่งโรจน์กำลังก้าวผ่านช่วงเวลาที่อันตรายที่สุดช่วงหนึ่งต่ออนาคตของตน นั่นคือช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่าน อารมณ์ใฝ่ต่ำ ความวุ่นวาย ผลประโยชน์ส่วนตน และตัณหาทั้งหลาย กำลังแพร่ซึมไปในตัวผู้คน ดั่งโรคพิษสุนัขบ้าที่แพร่ซึมไปทั่วร่างของผู้ป่วย และเสียงร้องทุกข์ก็ดังกึกก้องอย่างขมขื่น ถึงความเสื่อมทรามของศีลธรรมและการทำลายล้างคุณธรรมความดี

ถ้อยแถลงเช่นนี้ย่อมถูกผู้มีอารมณ์ใฝ่ต่ำทุกคนนำไปใช้เป็นข้ออ้างเพื่อบรรลุเป้าหมายของตน ความปรารถนาอันสูงส่งที่สุดประการหนึ่งของพวกเราคือ ขอให้อัลลอฮ์ทรงสนับสนุนท่าน และทรงใช้ท่านเป็นสื่อในการค้ำจุนศาสนาและศีลธรรม และขอให้ท่านนำพาประชาชาติไปสู่หนทางที่จะทำให้ประชาชาติได้รับสิ่งที่สูญเสียไปกลับคืนมา ทั้งเอกราชทางการเมือง บทบัญญัติแห่งอิสลาม และจริยธรรมทางสังคม ด้วยเหตุนี้ ฯพณฯ ท่าน พวกเราจึงขอมอบถ้อยคำนี้แด่ท่าน อันเป็นถ้อยคำแห่งความภักดีอย่างจริงใจ การตักเตือนอย่างบริสุทธิ์ใจ และความห่วงใยอย่างยิ่ง ด้วยความหวังว่าท่านจะกรุณาออกคำชี้แจงต่อท้ายถ้อยแถลงนี้ ที่จะทำให้จิตใจที่กังวลได้สงบลง ทำให้หัวใจที่หวั่นไหวได้มั่นคง และปิดหนทางแห่งการคาดเดาและความเข้าใจผิดทั้งหลาย

วัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

ไคโร วันที่ 24 เราะบีอุลเอาวัล ฮ.ศ. 1355 ตรงกับวันที่ 14 มิถุนายน ค.ศ. 1936

ฮะซัน อัล-บันนา

ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1936 ได้มีการลงนามในสนธิสัญญาอันเป็นลางร้าย ซึ่งอัลอิควานอัลมุสลิมูนเป็นหนึ่งในฝ่ายที่คัดค้านและไม่พอใจต่อสนธิสัญญานั้น แต่ถึงกระนั้นพวกเขาก็ได้ใช้โอกาสที่ปัญหาด้านการต่างประเทศคลี่คลายลงบ้าง หันมามุ่งปฏิรูปภายใน ทั้งในแวดวงของพวกเขาเองและในแวดวงของประชาชาติทั้งหมด สำนักงานอัลอิรชาดจึงเริ่มจัดทำคำแนะนำและสาส์นชี้นำที่ทรงพลัง เช่น "ดะอ์วะฮ์ของเรา" "เราเรียกร้องผู้คนไปสู่สิ่งใด?" "สาส์นถึงเยาวชน" และอื่น ๆ อีกทั้งยังได้จัดทำ "สาส์นว่าด้วยแนวทาง" ด้วย และได้ส่งสาส์นถึงบรรดาผู้นำและผู้ปกครองชื่อว่า "สู่แสงสว่าง" ซึ่งในสาส์นนั้นได้เรียกร้องให้หวนกลับสู่ระบอบของอิสลาม และในตอนท้ายได้นำเสนอข้อเรียกร้องเชิงปฏิบัติที่นำไปใช้ได้จริงเกี่ยวกับการปฏิรูปภายใน ต่อไปนี้คือคำชี้นำภายในบางส่วน และถัดจากนั้นคือข้อเรียกร้องห้าสิบประการ ตามที่ได้ตีพิมพ์เผยแพร่ใน "อัลอิควานอัลมุสลิมูน"

หน้าที่สิบประการ

1. การติดเครื่องหมายของเรา
2. การรักษาอะกีดะฮ์ของเรา
3. การอ่านบทอัลวะซีฟะฮ์ (บทซิกรุลลอฮ์ประจำ) ของเรา
4. การเข้าร่วมการประชุมของเรา
5. การตอบรับการเรียกร้องของเรา
6. การรับฟังคำสั่งเสียของเรา
7. การเก็บรักษาความลับของเรา
8. การปกป้องเกียรติของเรา
9. การรักพี่น้องของเรา
10. การรักษาความสัมพันธ์ระหว่างเราไว้อย่างต่อเนื่อง

สิบประการแห่งความหายนะ

1. ลัทธิล่าอาณานิคม
2. ความขัดแย้งทางการเมือง ความขัดแย้งส่วนบุคคล และความขัดแย้งทางมัซฮับ
3. ดอกเบี้ย (ริบา)
4. บริษัทต่างชาติ
5. การเลียนแบบตะวันตก
6. กฎหมายที่มนุษย์บัญญัติขึ้นเอง
7. ลัทธิอเทวนิยมและความสับสนวุ่นวายทางความคิด
8. ความใคร่ทางกามารมณ์และความหละหลวมทางศีลธรรม
9. ความเสื่อมทรามของศีลธรรมและการละเลยคุณธรรมทางจิตใจ
10. ความอ่อนแอของผู้นำและการขาดแนวทางที่เป็นระบบ

สิบประการแห่งความรอดพ้น

1. ความเป็นเอกภาพ
2. เสรีภาพ
3. การจัดระบบซะกาต
4. การส่งเสริมกิจการของชาติ
5. การให้ความเคารพต่อความเป็นชาติ
6. การปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งอิสลาม
7. การทำให้อะกีดะฮ์แห่งอีมานมั่นคง
8. การบังคับใช้บทลงโทษ (ฮุดูด) ตามหลักอิสลาม
9. การเสริมสร้างคุณธรรมทางจริยธรรม
10. การดำเนินตามแบบอย่างชีวประวัติของท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ

ข้อเรียกร้องห้าสิบประการ: บทนำ

ในสัปดาห์นี้ ท่านอาจารย์ผู้นำสูงสุด (อัล-มุรชิด อัล-อาม) ของขบวนการอิควานุลมุสลิมีนได้ส่งสาส์นฉบับย่อถึงองค์พระมหากษัตริย์และเจ้าผู้ครองนครแห่งโลกอิสลาม ฯพณฯ บรรดาบุคคลสำคัญในรัฐบาลของประเทศมุสลิม สมาชิกองค์กรนิติบัญญัติ องค์กรอิสลามต่าง ๆ ตลอดจนผู้มีความคิดและผู้มีใจห่วงใยในโลกอิสลาม ในสาส์นนั้นท่านได้อธิบายแนวทางโดยรวมที่ควรเป็นหลักนำของรัฐและประชาชาติมุสลิมในยุคใหม่ ซึ่งเต็มไปด้วยเหตุการณ์มากมายและความต้องการนานัปการ

ตอนท้ายของสาส์นฉบับนี้ ท่านได้แจกแจงข้อเรียกร้องเชิงปฏิบัติห้าสิบประการ ซึ่งตั้งอยู่บนพื้นฐานที่ว่ามุสลิมต้องยึดมั่นในอิสลามของตนและหวนกลับไปหาอิสลามในกิจการทั้งปวงของตน ในบทนำของข้อเรียกร้องเหล่านี้ระบุไว้ว่า "ข้อเรียกร้องแต่ละข้อจำเป็นต้องได้รับการศึกษาอย่างกว้างขวางและละเอียดถี่ถ้วน โดยอาศัยความพยายามและความเชี่ยวชาญของผู้ชำนาญการ ข้อเรียกร้องเหล่านี้ยังมิได้ครอบคลุมความต้องการทั้งหมดของประชาชาติและทุกแง่มุมของการฟื้นฟู และหลายข้อยังมีอุปสรรคที่ซับซ้อนรออยู่ข้างหน้า การขจัดอุปสรรคเหล่านั้นต้องอาศัยความอดทนอย่างยาวนาน ความสุขุมรอบคอบอย่างยิ่ง และความมุ่งมั่นอันแน่วแน่ ถึงกระนั้นก็ตาม หากความตั้งใจนั้นจริงแท้ หนทางย่อมกระจ่างชัด และประชาชาติที่มีเจตจำนงเข้มแข็งย่อมบรรลุสิ่งที่ตนใฝ่ฝันอย่างแน่นอน"

เราขอนำเสนอข้อเรียกร้องเหล่านี้ทั้งหมดตามที่ปรากฏในตอนท้ายของสาส์นอันทรงคุณค่าฉบับนี้ เพื่อเป็นตัวอย่างหนึ่งของความหวังของอิควานุลมุสลิมีน และหวังว่าในฉบับต่อ ๆ ไป เราจะได้รับความสำเร็จในการเผยแพร่สาส์นฉบับนี้ทั้งฉบับ พร้อมทั้งอธิบายประเด็นอันทรงคุณค่าเหล่านี้ อินชาอัลลอฮ์

ประการแรก: ด้านการเมืองและเศรษฐกิจ

1. ขจัดการแบ่งพรรคแบ่งพวก และนำพลังทางการเมืองของประชาชาติไปสู่ทิศทางเดียวและแถวเดียวกัน

1. ปฏิรูปกฎหมายให้สอดคล้องกับบทบัญญัติอิสลาม โดยเฉพาะในเรื่องความผิดทางอาญา (อัล-ญินายาต) และบทลงโทษที่ถูกกำหนดไว้ (อัล-หุดูด)

1. เสริมสร้างกองทัพให้เข้มแข็ง เพิ่มจำนวนหน่วยเยาวชน และปลุกเร้าความกระตือรือร้นของพวกเขาบนพื้นฐานของการญิฮาดในอิสลาม

1. เสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างประเทศมุสลิมทั้งหมด โดยเฉพาะประเทศอาหรับ เพื่อปูทางไปสู่การคิดอย่างจริงจังและเป็นรูปธรรมในเรื่องของคิลาฟะฮ์ที่สูญหายไป

1. ปลูกฝังจิตวิญญาณอิสลามในหน่วยงานราชการ เพื่อให้พลเมืองทุกคนตระหนักว่าพวกเขามีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามคำสอนของอิสลาม

1. ดูแลความประพฤติส่วนตัวของข้าราชการ และไม่แยกเรื่องส่วนตัวออกจากเรื่องการงาน

1. เลื่อนเวลาทำงานในหน่วยงานราชการให้เร็วขึ้นทั้งในฤดูร้อนและฤดูหนาว เพื่อช่วยให้ปฏิบัติศาสนกิจภาคบังคับได้สะดวก และเพื่อขจัดการนอนดึกเกินควร

1. ขจัดการติดสินบนและระบบเส้นสาย โดยยึดถือเพียงความสามารถและคุณสมบัติตามกฎหมายเท่านั้น

1. ให้ชั่งการงานทั้งหมดของรัฐด้วยตาชั่งแห่งบทบัญญัติและคำสอนของอิสลาม เช่น ระเบียบของเรือนจำและโรงพยาบาลต้องไม่ขัดกับคำสอนของอิสลาม การจัดเวรผลัดในการทำงานต้องแบ่งให้ไม่ทับซ้อนกับเวลาละหมาด เว้นแต่ในกรณีจำเป็น และงานพิธีอย่างเป็นทางการต้องมีลักษณะแบบอิสลาม เป็นต้น

1. มอบตำแหน่งบางตำแหน่งทางการทหารและการปกครองให้แก่ผู้สำเร็จการศึกษาจากอัล-อัซฮัร

ประการที่สอง: ด้านสังคมและวิชาการ

1. ฝึกให้ประชาชนเคารพศีลธรรมอันดีของสังคม และวางแนวทางเกี่ยวกับเรื่องนี้โดยมีกฎหมายคุ้มครองรองรับ ตลอดจนเพิ่มโทษให้หนักขึ้นสำหรับความผิดทางศีลธรรม

1. แก้ไขปัญหาเรื่องสตรีด้วยวิธีที่ผสานทั้งการยกระดับสตรีและการปกป้องคุ้มครองสตรีไว้ด้วยกันตามคำสอนของอิสลาม เพื่อไม่ให้ประเด็นนี้ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่สุดประการหนึ่งของสังคม ถูกปล่อยให้ตกอยู่ภายใต้ปลายปากกาที่มีเจตนาแอบแฝง และทัศนะอันวิปริตของทั้งบุรุษและสตรีที่มีเจตนาแอบแฝง

1. ขจัดการค้าประเวณีทั้งสองรูปแบบ ทั้งที่ลักลอบทำและที่ทำอย่างเปิดเผย และถือว่า "ซินา" (การผิดประเวณี) ไม่ว่าจะเกิดขึ้นในสภาพการณ์ใดก็ตาม เป็นอาชญากรรมอันน่ารังเกียจที่ผู้กระทำต้องได้รับโทษตามบทบัญญัติ (หัด)

1. ขจัดการพนันทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นเกม ลอตเตอรี่ การแข่งขันชิงรางวัล หรืออื่น ๆ

1. ต่อต้านสุราเช่นเดียวกับที่ต่อต้านยาเสพติด ออกกฎหมายห้ามสุรา และปลดเปลื้องประชาชาติให้พ้นจากความชั่วร้ายของมัน

1. ต่อต้านการแต่งกายเปิดเผยเอาเราะฮ์และความประพฤติที่ไร้ยางอาย ชี้แนะสตรีให้ประพฤติตนอย่างที่ควรเป็น และเข้มงวดในเรื่องนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับครูผู้หญิง นักเรียนหญิง แพทย์หญิง นักศึกษาหญิง และผู้ที่อยู่ในฐานะเดียวกัน

1. ทบทวนหลักสูตรการศึกษาของเด็กผู้หญิง และกำหนดให้แยกหลักสูตรของเด็กผู้หญิงออกจากหลักสูตรของเด็กผู้ชายในการศึกษาหลายระดับ

1. ห้ามการปะปนกันระหว่างนักเรียนชายกับนักเรียนหญิง และถือว่าการที่ชายใดอยู่ตามลำพังกับหญิงเป็นความผิดที่ทั้งสองต้องรับโทษ

1. ส่งเสริมการแต่งงานและการมีบุตรด้วยทุกวิถีทางที่นำไปสู่สิ่งนั้น และตรากฎหมายที่คุ้มครองครอบครัว สนับสนุนการสร้างครอบครัว และแก้ไขปัญหาการแต่งงาน

1. ปิดห้องโถงและสถานลีลาศที่ส่อไปในทางลามก ห้ามการเต้นรำ การเต้นรำโอบเอวคู่ และสิ่งอื่น ๆ ทำนองนั้น

1. ควบคุมสถานบันเทิงยามค่ำคืนและภาพยนตร์ และเข้มงวดในการคัดเลือกบทละครและฟิล์มภาพยนตร์

1. ขัดเกลาบทเพลง คัดเลือกและควบคุมดูแลบทเพลง และเข้มงวดในเรื่องนี้

1. คัดเลือกอย่างดีในสิ่งที่จะเผยแพร่สู่ประชาชาติ ไม่ว่าจะเป็นการบรรยาย บทเพลง และหัวข้อต่าง ๆ และใช้สถานีวิทยุกระจายเสียงเพื่อการอบรมบ่มนิสัยด้านความรักชาติและจริยธรรมอันดีงาม

1. ยึดนวนิยายที่ยั่วยุ หนังสือที่ปลุกปั่นให้เกิดความคลางแคลงใจและทำลายศีลธรรม ตลอดจนหนังสือพิมพ์ที่มุ่งเผยแพร่ความชั่วช้าลามกและฉวยประโยชน์จากตัณหาอย่างเลวร้าย

1. จัดระเบียบสถานตากอากาศฤดูร้อนให้เป็นระบบ เพื่อขจัดความวุ่นวายและความเสื่อมทรามทางศีลธรรมที่ทำลายจุดประสงค์ดั้งเดิมของการไปพักตากอากาศ

1. กำหนดเวลาเปิดและปิดร้านกาแฟสาธารณะ ควบคุมดูแลผู้ทำงานในร้านและลูกค้าที่มาใช้บริการ ชี้แนะพวกเขาไปสู่สิ่งที่เป็นประโยชน์ และไม่อนุญาตให้ร้านเหล่านั้นเปิดเป็นเวลายาวนานเช่นนี้

1. ใช้ร้านกาแฟเหล่านี้เป็นสถานที่สอนผู้ไม่รู้หนังสือให้อ่านออกเขียนได้ โดยมีบรรดาคนหนุ่มผู้กระตือรือร้น ทั้งครูในระบบการศึกษาภาคบังคับและนักเรียนนักศึกษา คอยช่วยเหลือในเรื่องนี้

1. ต่อต้านขนบธรรมเนียมที่เป็นภัยทั้งในด้านเศรษฐกิจ ด้านศีลธรรม หรือด้านอื่น ๆ และหันกระแสของมวลชนจากขนบธรรมเนียมเหล่านั้นไปสู่ขนบธรรมเนียมอื่นที่เป็นประโยชน์ หรือขัดเกลาขนบธรรมเนียมนั้นให้สอดคล้องกับผลประโยชน์ เช่น ธรรมเนียมในงานรื่นเริง งานศพ งานเมาลิด พิธีซาร์ เทศกาลตามฤดูกาล และวันรื่นเริงต่าง ๆ โดยให้รัฐบาลเป็นแบบอย่างที่ดีในเรื่องนี้

1. ยอมรับการฟ้องร้องแบบหิสบะฮ์ (การฟ้องร้องเพื่อพิทักษ์บทบัญญัติศาสนา) และลงโทษผู้ที่พิสูจน์ได้ว่าได้ฝ่าฝืนคำสอนใดของอิสลามหรือละเมิดคำสอนเหล่านั้น เช่น การไม่ถือศีลอดในเดือนเราะมะฎอน การละทิ้งการละหมาดโดยเจตนา การด่าทอศาสนา และเรื่องอื่น ๆ ทำนองนี้

1. ผนวกโรงเรียนภาคบังคับในหมู่บ้านเข้ากับมัสยิด และปฏิรูปทั้งสองอย่างครบถ้วนสมบูรณ์ ทั้งในด้านบุคลากร ความสะอาด และการดูแลเอาใจใส่อย่างเต็มที่ เพื่อให้เด็ก ๆ ได้ฝึกฝนการละหมาด และผู้ใหญ่ได้ฝึกฝนการแสวงหาความรู้

1. กำหนดให้การศึกษาศาสนาเป็นวิชาหลักในโรงเรียนทุกแห่งไม่ว่าจะเป็นประเภทใด โดยให้เหมาะสมกับแต่ละประเภท รวมถึงในมหาวิทยาลัยด้วย

1. ส่งเสริมการท่องจำอัลกุรอานในสำนักสอนอัลกุรอานทั้งของรัฐและเอกชน และกำหนดให้การท่องจำอัลกุรอานเป็นเงื่อนไขในการได้รับประกาศนียบัตรทางวิชาการที่เกี่ยวข้องกับด้านศาสนาและภาษา พร้อมทั้งกำหนดให้มีการท่องจำอัลกุรอานบางส่วนในโรงเรียนทุกแห่ง

1. วางนโยบายการศึกษาที่มั่นคง เพื่อพัฒนาการศึกษาและยกระดับมาตรฐาน รวมการศึกษาประเภทต่าง ๆ ที่มีเป้าหมายและวัตถุประสงค์เดียวกันให้เป็นหนึ่งเดียว ทำให้วัฒนธรรมต่าง ๆ ที่หลากหลายในประชาชาติใกล้ชิดกันมากขึ้น และกำหนดให้การศึกษาระดับแรกมุ่งเน้นการบ่มเพาะจิตวิญญาณรักชาติที่ดีงามและจริยธรรมที่เที่ยงตรง

1. เอาใจใส่ภาษาอาหรับในการศึกษาทุกระดับ และในการศึกษาระดับแรกให้สอนภาษาอาหรับเพียงภาษาเดียวโดยไม่สอนภาษาต่างประเทศอื่น ๆ

1. เอาใจใส่ประวัติศาสตร์อิสลาม ประวัติศาสตร์ชาติ และประวัติศาสตร์อารยธรรมอิสลาม

1. พิจารณาหาวิธีที่ดีที่สุดในการทำให้การแต่งกายในประชาชาติเป็นแบบเดียวกันอย่างค่อยเป็นค่อยไป

1. ขจัดจิตวิญญาณแบบต่างชาติออกไปจากบ้านเรือน ทั้งในด้านภาษา ขนบธรรมเนียม การแต่งกาย พี่เลี้ยงเด็ก และแม่นม แล้วทำให้สิ่งเหล่านี้ทั้งหมดเป็นแบบอียิปต์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบ้านเรือนของชนชั้นสูง

1. การชี้นำสื่อสิ่งพิมพ์ไปในทางที่ดีงาม และส่งเสริมให้นักประพันธ์และนักเขียนหยิบยกหัวข้อที่เกี่ยวกับอิสลามและโลกตะวันออกขึ้นมานำเสนอ

1. การให้ความสำคัญแก่กิจการด้านสาธารณสุข ด้วยการเผยแพร่การรณรงค์ด้านสุขภาพด้วยวิธีการต่าง ๆ การเพิ่มจำนวนโรงพยาบาล แพทย์ และหน่วยรักษาพยาบาลเคลื่อนที่ ตลอดจนการอำนวยความสะดวกให้เข้าถึงการรักษา

1. การเอาใจใส่กิจการของหมู่บ้าน ทั้งในด้านการจัดระเบียบ การทำให้น้ำสะอาด ตลอดจนสื่อทางวัฒนธรรม การพักผ่อน และการขัดเกลาอบรมในหมู่บ้าน

ประการที่สาม: ด้านเศรษฐกิจ

1. การจัดระบบซะกาตทั้งด้านรายรับและการจ่ายตามคำสอนของชะรีอะฮ์อันผ่อนปรน และนำซะกาตมาใช้ในโครงการการกุศลที่จำเป็น เช่น สถานสงเคราะห์ผู้ทุพพลภาพ คนยากจน และเด็กกำพร้า รวมทั้งการเสริมสร้างกองทัพ

1. การห้ามริบา (ดอกเบี้ย) และจัดระบบธนาคารให้นำไปสู่เป้าหมายนี้ โดยให้รัฐบาลเป็นแบบอย่างในเรื่องนี้ด้วยการสละดอกเบี้ยในโครงการต่าง ๆ ของรัฐเอง เช่น ธนาคารสินเชื่อ เงินกู้เพื่ออุตสาหกรรม และอื่น ๆ

1. การส่งเสริมโครงการทางเศรษฐกิจและเพิ่มจำนวนโครงการเหล่านั้น จ้างงานผู้ว่างงานที่เป็นพลเมืองของชาติในโครงการเหล่านั้น และดึงโครงการที่อยู่ในมือของชาวต่างชาติกลับคืนมาเป็นของชาติโดยแท้จริง

1. การปกป้องสาธารณชนจากการกดขี่ของบริษัทต่าง ๆ การบังคับให้บริษัทเหล่านั้นอยู่ในขอบเขตของตน และการทำให้สาธารณชนได้รับประโยชน์ทุกประการเท่าที่เป็นไปได้

1. การปรับปรุงสภาพความเป็นอยู่ของข้าราชการชั้นผู้น้อย ด้วยการขึ้นเงินเดือน การให้ได้รับเงินเพิ่มและค่าตอบแทนอย่างครบถ้วน และการลดเงินเดือนของข้าราชการชั้นผู้ใหญ่

1. การจำกัดจำนวนตำแหน่งงาน โดยเฉพาะตำแหน่งที่มีมากเกินไป ให้เหลือเพียงเท่าที่จำเป็น และการกระจายงานแก่ข้าราชการอย่างเป็นธรรม พร้อมทั้งตรวจสอบอย่างถี่ถ้วนในเรื่องนี้

1. การส่งเสริมการแนะแนวด้านเกษตรกรรมและอุตสาหกรรม และการใส่ใจยกระดับเกษตรกรและช่างฝีมือในด้านการผลิต

1. การเอาใจใส่ต่อกิจการของคนงานทั้งด้านวิชาชีพและด้านสังคม และยกระดับมาตรฐานของพวกเขาในด้านต่าง ๆ ของการดำรงชีวิต
2. การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ เช่น ที่ดินรกร้าง เหมืองแร่ที่ถูกทิ้งร้าง และอื่น ๆ
3. การให้ความสำคัญแก่โครงการที่จำเป็นก่อนสิ่งฟุ่มเฟือยในการก่อสร้างและการดำเนินการ

สำนักงานแนะแนวทั่วไป (มักตับอัล-อิรชาด อัล-อาม) ของอิควานุลมุสลิมีน ณ กรุงไคโร

จากอิควานุลมุสลิมีนถึงเอกอัครราชทูตอังกฤษ

เนื่องในกรณีปัญหาปาเลสไตน์ สำนักงานได้ส่งหนังสือต่อไปนี้ถึงเอกอัครราชทูตอังกฤษ และนี่อาจเป็นการติดต่อทางหนังสืออย่างเป็นทางการครั้งแรกระหว่างสำนักงานแนะแนวทั่วไปกับสถานเอกอัครราชทูตอังกฤษในกรุงไคโร ในหนังสือนั้นมีข้อความว่า:

ท่านผู้มีเกียรติ เอกอัครราชทูตอังกฤษประจำกรุงไคโร

หลังจากคำทักทาย: เนื่องในวาระรำลึกถึงคำประกาศบัลฟอร์ คณะอิควานุลมุสลิมีนขอยื่นบันทึกฉบับนี้ต่อท่าน โดยขอให้ท่านโปรดส่งต่อไปยังรัฐบาลของท่าน

ท่านผู้มีเกียรติ

ประชาชาติอาหรับได้สละเลือดอันบริสุทธิ์ของลูกหลานของตน และยืนเคียงบ่าเคียงไหล่กับฝ่ายสัมพันธมิตรในมหาสงคราม โดยอาศัยความเชื่อมั่นในเกียรติของอังกฤษในเวทีนานาชาติ และด้วยปรารถนาที่จะบรรลุเอกราชและเสรีภาพของชาวอาหรับ ซึ่งเป็นสิทธิตามธรรมชาติ บนพื้นฐานนี้เอง คำสัญญาที่อังกฤษให้ไว้แก่พวกเขาจึงชัดแจ้ง ไม่มีความคลุมเครือหรือกำกวมใด ๆ (ดังที่ปรากฏในการติดต่อระหว่างชะรีฟหุเซนกับเซอร์แม็กมาฮอน)

แม้กระนั้น คำประกาศบัลฟอร์ก็ถูกประกาศออกมาโดยขัดแย้งกับหลักการอันเที่ยงตรงนี้ คือหลักการแห่งเอกราชโดยสมบูรณ์ของประชาชาติอาหรับ จึงไม่มีชาวอาหรับแม้แต่คนเดียวที่เห็นชอบกับคำประกาศนั้น และประชาชาติอาหรับทั้งมวลถือว่าคำประกาศนั้นไม่มีผลผูกพันตนในเรื่องใดเลย โดยประชาชาติอาหรับยังคงยึดมั่นอย่างแรงกล้าที่สุดในสิทธิของตนโดยไม่ยอมให้ขาดตกบกพร่อง ชาวอาหรับทั้งจากปาเลสไตน์และดินแดนอื่น ๆ ได้พยายามโน้มน้าวรัฐบาลอังกฤษให้ยอมรับสิทธิของพวกเขาด้วยทุกวิถีทาง พวกเขาได้ยื่นข้อเรียกร้อง เจรจาทำความเข้าใจ ร้องตะโกน ประท้วง และให้ความร่วมมือกับคณะกรรมาธิการจำนวนมาก แต่ทั้งหมดนั้นกลับลงเอยด้วยแผนการแบ่งแยกปาเลสไตน์ ซึ่งมีความหมายว่าเป็นการทำลายสิทธิทั้งหมดของชาวอาหรับ อันเป็นสิ่งที่ไม่มีวันจะผุดขึ้นในความคิดของ…

…ชาวอาหรับแม้เพียงคนเดียวจะคิดถึงมัน ไม่ต้องกล่าวถึงการยอมรับมันเลย สันนิบาตชาติเห็นสมควรเตือนอังกฤษว่าจำเป็นต้องคิดหาทางออกอื่นที่ทำให้ผู้มีสิทธิ์ทุกคนได้รับสิทธิ์ของตน แต่รัฐบาลอังกฤษกลับหันไปใช้นโยบายที่แปลกประหลาด ทั้งที่เป็นช่วงเวลาที่อังกฤษควรใส่ใจรักษามิตรภาพและความเข้าใจอันดีกับโลกอิสลาม รัฐบาลอังกฤษได้ริบเสรีภาพ เนรเทศผู้นำ ข่มขู่ผู้คนที่อยู่อย่างสงบ และกระหน่ำแส้แห่งการทรมานลงบนผู้บริสุทธิ์ ในการนี้อังกฤษได้ละทิ้งขนบธรรมเนียมอันดีงามที่ผู้คนรู้จักกันว่าเป็นของอังกฤษ ได้ยั่วยุผู้รู้ทางศาสนาและทำร้ายพวกเขา อีกทั้งยังล่วงล้ำทรัพย์สินวะก๊ัฟของประชาชาติอิสลาม

ด้วยเหตุนี้ อัลอิควาน อัลมุสลิมูนเห็นว่าจำเป็นต้องบันทึกการคัดค้านอย่างรุนแรงต่อนโยบายอันอยุติธรรมนี้ โดยหวังว่ารัฐบาลอังกฤษจะยุตินโยบายดังกล่าว ปล่อยตัวผู้ถูกคุมขัง นำผู้นำที่ถูกเนรเทศกลับคืนมา ให้ความปลอดภัยแก่ผู้บริสุทธิ์ที่ต้องพลัดถิ่น และคืนสิทธิและอำนาจให้แก่สภาอิสลาม พร้อมกันนี้ขอประกาศความเป็นหนึ่งเดียวอย่างสมบูรณ์กับพี่น้องชาวอาหรับปาเลสไตน์และผู้อยู่ใกล้ชิดบัยตุลมักดิส ในข้อเรียกร้องอันชอบธรรมและถูกต้องของพวกเขา ได้แก่ การยุติการอพยพเข้าเมือง และการได้รับเอกราชโดยสมบูรณ์บนพื้นฐานข้อตกลงอันมีเกียรติที่รับประกันสิทธิของชาวอาหรับ และปฏิบัติต่อชาวยิวในฐานะชนกลุ่มน้อยเช่นเดียวกับในทุกประเทศ

ฯพณฯ ท่านผู้มีเกียรติ ประเด็นปาเลสไตน์เป็นประเด็นของมุสลิมทุกคน หากรัฐบาลและประชาชนมุสลิมไม่อาจแสดงความรู้สึกที่ฝังรากลึกอยู่ในจิตใจของพวกเขาอย่างเต็มที่ด้วยวิธีการแสดงออกที่หนักแน่นได้ เนื่องด้วยสถานการณ์เฉพาะบางประการ สิ่งนั้นก็ยิ่งเพิ่มความเจ็บปวดและทวีความทุกข์ใจให้แก่พวกเขา และในที่สุดความรู้สึกที่ถูกกดเก็บไว้นั้นย่อมต้องระเบิดออกมาสักวันหนึ่ง แล้วอังกฤษก็จะสูญเสียมิตรภาพของโลกอิสลามไปตลอดกาล เราหวังว่ารัฐบาลอังกฤษจะตระหนักถึงความจริงข้อนี้ก่อนที่จะสายเกินไป แม้ชาวยิวจะใช้ทุกวิถีทางหลอกลวงก็ตาม

และเราขอถือโอกาสนี้แสดงความเคารพต่อท่าน

28 ชะอ์บาน ปี 1356 – 2 พฤศจิกายน ปี 1937

หะซัน อัลบันนา ประธานศูนย์กลางใหญ่ของอัลอิควาน อัลมุสลิมูน ณ กรุงไคโร

จากอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ถึงฯพณฯ นายกรัฐมนตรี

โลกอาหรับรอคอยให้รัฐบาลอียิปต์ลงมือดำเนินการอย่างจริงจัง เพื่อแก้ไขปัญหาปาเลสไตน์ และยุติความอยุติธรรมและการรุกรานที่ชาวปาเลสไตน์ผู้ต่อสู้ในหนทางของอัลลอฮ์กำลังเผชิญอยู่ สำนักงานใหญ่ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ในวาระรำลึกถึงคำประกาศบัลฟอร์อันอยุติธรรม หวังว่าบัดนี้ถึงเวลาแล้ว ดังนั้นท่านทั้งหลายจงลงมือเถิด แล้วอัลลอฮ์จะทรงอยู่กับท่าน

มุรชิดใหญ่ – หะซัน อัล-บันนา

ธรรมชาติของดะอ์วะฮ์ของเราคือการสร้างสรรค์ มิใช่การทำลาย

«ค่ำคืนนี้ช่างคล้ายเมื่อวานเสียนี่กระไร»

บทนำ

ในวาระเปิดปีที่ห้าของนิตยสารอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ข้าพเจ้าได้เขียนถ้อยคำนี้ขึ้น ถ้อยคำนี้ถือเป็นแนวทางชี้นำแก่บรรดาอิควาน แม้ในสิ่งที่พวกเขาจะต้องเผชิญในอนาคตของดะอ์วะฮ์ ทั้งนี้เป็นไปตามสุนนะตุลลอฮ์ (กฎเกณฑ์ของอัลลอฮ์) ในเรื่องการเผยแผ่ศาสนา ถ้อยคำนี้ได้กล่าวในงานปิดภาคเรียนของนักศึกษาอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน และได้ตีพิมพ์ในฉบับแรกภายใต้หัวข้อว่า

ขอให้บรรดาผู้นำจงวางใจเถิด

อัสสะลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

บัดนี้ข้าพเจ้าจะพูดกับท่านทั้งหลายด้วยการเขียน แม้ที่ผ่านมาข้าพเจ้าเคยพูดกับท่านด้วยวาจา ทั้งนี้เพื่อให้ถ้อยคำชัดเจนยิ่งขึ้น และการแสดงออกแม่นยำและแจ่มแจ้งยิ่งขึ้น สำหรับความคิดที่ข้าพเจ้าต้องการนำเสนอต่อหน้าท่านทั้งหลาย เนื่องในโอกาสก้าวย่างใหม่ที่ดะอ์วะฮ์ของเราซึ่งได้รับความสำเร็จกำลังก้าวไปบนหนทางแห่งความดีสู่เป้าหมายที่มุ่งหวัง ข้าพเจ้ายินดีที่จะบอกท่านทั้งหลาย ณ ที่นี้ว่า ดะอ์วะฮ์ของเรากำลังก้าวไปข้างหน้า ท่านทั้งหลายย่อมเห็นความก้าวหน้าของมันในกรุงไคโร และในหัวเมืองต่าง ๆ ก็ยิ่งก้าวหน้ากว้างขวางกว่านั้นอีก อัลหัมดุลิลลาฮิ ร็อบบิลอาละมีน

ความก้าวหน้านี้ได้ดึงดูดสายตาของผู้คนมายังท่านทั้งหลาย ทำให้พวกเขาไต่ถามถึงท่าน และนับว่าท่านเป็นความหวังหนึ่งของการปฏิรูปที่ถูกต้องในประเทศของเราที่กำลังลุกขึ้นฟื้นฟู และเป็นความหวังของบรรดาผู้มีอีมาน […] ผู้ที่ไม่ปรารถนาความดีแก่อิสลามและชาวอิสลาม ดังนั้นท่านทั้งหลายจงสรรเสริญอัลลอฮ์ต่อความโปรดปรานนี้ และจงวิงวอนต่อพระองค์เสมอให้ทรงชี้นำก้าวย่างของเราให้เที่ยงตรง ให้ทรงรับการงานของเรา และอย่าทรงปล่อยเราไว้กับตัวของเราเอง และพึงรู้เถิดว่า นี่คือภาระความรับผิดชอบใหม่ที่ถูกวางไว้บนบ่าของท่านทั้งหลาย

และในที่นี้ ข้าพเจ้าจะกล่าวกับท่านทั้งหลายในสามประเด็น ประเด็นแรกคือธรรมชาติของดะอ์วะฮ์ของเรา ประเด็นที่สองคือจุดยืนที่เราพึงมีต่อองค์กรต่าง ๆ ที่ทำงานเพื่อประโยชน์ส่วนรวม และประเด็นที่สามคือการแบ่งงานตามที่ข้าพเจ้าเห็น ข้าพเจ้าวิงวอนขอต่ออัลลอฮ์ให้ทรงประทานเตาฟีกและความสันติ

ประการแรก: ธรรมชาติของดะอ์วะฮ์ของเรา

ทุกดะอ์วะฮ์ย่อมมีคุณลักษณะเฉพาะ และคุณลักษณะเฉพาะของดะอ์วะฮ์ของอัล-อิควาน (ภราดรภาพมุสลิม) ตามที่ข้าพเจ้าเชื่อนั้น มีหลายประการ บางประการเราได้ปฏิบัติให้เป็นจริงแล้ว และบางประการเรายังละเลยอยู่ คงเป็นการดียิ่งหากเราใส่ใจทุกประการ เพื่อให้ความสำเร็จสมบูรณ์และเตาฟีกครบถ้วน อินชาอัลลอฮ์

คุณลักษณะเชิงบวกประการหนึ่งคือ การสร้างสรรค์ ดะอ์วะฮ์ของเราสร้างสรรค์และไม่ทำลาย และยึดแนวทางเชิงบวกเสมอ ดังนั้นเราจึงต้องสร้างตัวเราเองก่อนสิ่งอื่นใด

อีกประการหนึ่งคือ ความสอดคล้องระหว่างการกระทำกับคำพูด ดังนั้นเราจึงต้องศึกษาธรรมนูญของเรา ซึ่งในนั้นมีสิ่งที่เพียงพอแล้ว และปฏิบัติตามที่ธรรมนูญได้กำหนดไว้

อีกประการหนึ่งคือ ความเป็นร็อบบานียะฮ์ (การผูกพันกับพระผู้เป็นเจ้า) ดังนั้นเราจึงต้องรักษาความสัมพันธ์ของเรากับอัลลอฮ์ไว้เท่าที่เราสามารถ ด้วยการซิกรุลลอฮ์และการขอดุอาอ์ด้วยบทที่มีรายงานมาอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งในริซาละฮ์อัล-มะอ์ษูรอตก็มีเพียงพอแล้ว

อีกประการหนึ่งคือ การรวมตัวกัน ดังนั้นเราจึงต้องรวมตัวกันอยู่เสมอ มีความปรารถนาที่จะพบปะกัน และตระหนักถึงสิทธิของภราดรภาพ

และอีกประการหนึ่งคือ ความอดทนและการต่อสู้ดิ้นรน ดังนั้นเราจงฝึกฝนตนเองในเรื่องนี้ และจงทำให้อกของเรากว้างพอที่จะรองรับทุกสิ่ง

เหล่านี้คือหลักการโดยสรุป ส่วนรายละเอียดนั้นท่านทั้งหลายต่างรู้ดีอยู่แล้ว และทั้งหมดนี้รวมอยู่ในการสร้างสรรค์และการลงมือทำ ดังนั้นจงลงมือทำเถิด

ประการที่สอง: จุดยืนของเราต่อดะอ์วะฮ์อื่น ๆ

จุดยืนของเราต่อดะอ์วะฮ์ต่าง ๆ ในประเทศนี้ ไม่ว่าจะเป็นด้านศาสนา สังคม เศรษฐกิจ หรือการเมือง ซึ่งตั้งอยู่บนธรรมชาติของดะอ์วะฮ์ของเรานั้น ตามที่ข้าพเจ้าเชื่อ มีเพียงจุดยืนเดียว คือ เราปรารถนาความดีแก่ทุกองค์กร และขอดุอาอ์ให้พวกเขาได้รับเตาฟีก

หนทางที่ดีที่สุดที่เราจะดำเนินไปคือ อย่าให้การหันไปสนใจผู้อื่นทำให้เราละเลยการหันกลับมาสนใจตัวเราเอง เรายังจำเป็นต้องมีการเตรียมพร้อมและการระดมกำลัง ประชาชาติของเราและสนามงานที่ยังว่างอยู่ในนั้นต่างต้องการทหารและการญิฮาด และเวลาก็ไม่มากพอที่เราจะไปจับจ้องผู้อื่นและหมกมุ่นอยู่กับพวกเขา แต่ละฝ่ายต่างอยู่ในสนามของตน และอัลลอฮ์ทรงอยู่กับบรรดาผู้กระทำความดี จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงตัดสินระหว่างเรากับกลุ่มชนของเราด้วยความจริง

และท่านทั้งหลายจะได้ยินว่ามีองค์กรหนึ่งองค์กรใดกล่าวถึงพวกท่าน หากคำกล่าวนั้นเป็นไปในทางที่ดี ก็จงขอบคุณพวกเขาอยู่ในใจของท่าน และอย่าให้สิ่งนั้นหลอกลวงท่าน […]

…เรื่องนั้นเกี่ยวกับความจริงของพวกท่าน และหากเป็นอย่างอื่นจากนั้น ก็จงหาข้อแก้ตัวให้แก่มัน และจงรอจนกว่ากาลเวลาจะเปิดเผยข้อเท็จจริง อย่าตอบโต้ความผิดนี้ด้วยความผิดแบบเดียวกัน และอย่าให้การโต้ตอบเรื่องนั้นมาหันเหพวกท่านจากความจริงจังในหนทางที่พวกท่านได้ผูกมัดตนเองไว้ จงมั่นใจเถิดว่าสิ่งนั้นจะไม่ทำให้ผู้ใดหันเหออกไปจากพวกท่านเลย และจะไม่เป็นภัยแก่พวกท่านแต่อย่างใดหากพวกท่านอดทนและยำเกรง «เพราะแท้จริงนั่นเป็นกิจการที่ต้องอาศัยความมุ่งมั่นอันแน่วแน่» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:186)

فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ ٱلْأُمُورِ ﴿١٨٦﴾

พวกท่านจะได้ยินว่ามีองค์กรหนึ่งกล่าวหาพวกท่านว่ามีความเชื่อมโยงกับองค์กรอื่นที่องค์กรนั้นรังเกียจหรือขัดแย้งด้วย ก็อย่าได้ใส่ใจเรื่องนั้น และอย่าพยายามปฏิเสธหรือยืนยันมัน เพราะผู้กล่าวหาต่างหากที่ต้องพิสูจน์ และภาระการนำหลักฐานย่อมตกอยู่แก่ผู้กล่าวอ้าง เรื่องนี้ไม่พ้นไปจากสองกรณี กรณีแรก ผู้กล่าวหาผู้นี้จริงจัง เขาก็จะพยายามตรวจสอบให้แน่ชัด และการตรวจสอบของเขานั้น แม้จะใช้เวลานานเพียงใด ก็จะนำเขาไปสู่การรู้ถึงความจริงแห่งดะอ์วะฮ์ของพวกท่าน และรู้ว่าพวกท่านไม่ได้เชื่อมโยงกับผู้ใดนอกจากอัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ และไม่ได้ทำงานเพื่อสิ่งใดนอกจากเพื่ออิสลามและชาวอิสลาม กรณีที่สอง เขาไม่ได้จริงจังกับสิ่งที่พูด หากแต่เพียงหาความเพลิดเพลินด้วยการกล่าวหาและหาความสุขจากการนินทา เขาย่อมไม่อาจทำอันตรายต่อกิจการของดะอ์วะฮ์ได้แม้แต่น้อย ดังนั้นจงปล่อยให้เขาเพลิดเพลินกับคำพูดนี้ไปตามที่เขาต้องการเถิด และจงวิงวอนขอต่ออัลลอฮ์ ตะอาลา ให้ทรงประทานทางนำและความช่วยเหลือแก่เราและแก่เขา

พวกท่านจะได้ยินว่ามีบางกลุ่มชนจากบรรดานักปฏิบัติงาน ทั้งที่จริงใจและไม่จริงใจ ต้องการจะติดต่อกับพวกท่านและต้องการให้พวกท่านติดต่อกับพวกเขา ข้าพเจ้าจึงอยากจะกล่าวแก่พวกท่าน ณ ที่นี้อย่างชัดเจนที่สุดว่า ดะอ์วะฮ์ของพวกท่านนี้คือดะอ์วะฮ์ที่สูงส่งที่สุดที่มนุษยชาติเคยรู้จัก และพวกท่านคือทายาทของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ เป็นผู้สืบทอดของท่านในการรักษาอัลกุรอานแห่งพระผู้อภิบาลของท่าน เป็นผู้ได้รับความไว้วางใจในชะรีอะฮ์ของท่าน และเป็นหมู่คณะที่อุทิศทุกสิ่งเพื่อการฟื้นฟูอิสลาม ในยุคสมัยที่อารมณ์ใฝ่ต่ำและตัณหาเข้าครอบงำ และบ่าทั้งหลายอ่อนล้าเกินกว่าจะแบกรับภาระอันหนักอึ้งนี้ไหว

เมื่อพวกท่านเป็นเช่นนั้น ดะอ์วะฮ์ของพวกท่านจึงสมควรยิ่งที่ผู้คนจะเข้ามาหามัน มิใช่ให้มันต้องไปหาผู้ใด และมันย่อมไม่จำเป็นต้องพึ่งพาสิ่งอื่น เพราะมันคือที่รวมแห่งความดีงามทั้งปวง ส่วนสิ่งอื่นนอกจากนั้นย่อมไม่พ้นจากความบกพร่อง ดังนั้นจงมุ่งหน้าทำกิจการของพวกท่านต่อไป อย่าต่อรองในแนวทางของพวกท่าน และจงนำเสนอมันต่อผู้คนอย่างมีเกียรติและเข้มแข็ง ผู้ใดยื่นมือมาหาพวกท่านบนพื้นฐานของแนวทางนั้น ก็ยินดีต้อนรับอย่างเปิดเผยดั่งแสงรุ่งอรุณและแสงสว่างแห่งกลางวัน เขาคือพี่น้องของพวกท่านที่ทำงานร่วมกับพวกท่าน มีอีมานอย่างที่พวกท่านมีอีมาน และปฏิบัติตามคำสอนของพวกท่าน ส่วนผู้ใดปฏิเสธ «อัลลอฮ์ก็จะทรงนำมาซึ่งกลุ่มชนหนึ่งที่พระองค์ทรงรักพวกเขา และพวกเขาก็รักพระองค์» (ซูเราะฮ์อัล-มาอิดะฮ์ 5:54)

فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ

فَإِنَّ ٱلْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا ﴿١٣٩﴾

وَلَتَعْلَمُنَّ نَبَأَهُۥ بَعْدَ حِينٍۭ ﴿٨٨﴾

โอ้พี่น้องทั้งหลาย อย่าได้รีบร้อน เพราะเวลาเบื้องหน้าพวกท่านยังคงกว้างไกล และพวกท่านจะเป็นฝ่ายที่ถูกแสวงหา มิใช่ฝ่ายที่ต้องแสวงหา «เพราะแท้จริงเกียรติทั้งมวลนั้นเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์อัน-นิซาอ์ 4:139) «และแน่นอนพวกท่านจะได้รู้ข่าวคราวของมันภายหลังจากเวลาหนึ่ง» (ซูเราะฮ์ศอด 38:88) นั่นคือสิ่งที่ข้าพเจ้าเห็นว่าจำเป็นต้อง…

وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَىٰ إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا

…จุดยืนของเราต่อองค์กรทั้งหลายก็จะเป็นเช่นนี้ คือ เราปรารถนาความดีแก่องค์กรเหล่านั้น เราหาเหตุผลมาให้อภัยแก่พวกเขา เราไม่เรียกร้องและไม่ปฏิเสธ และ «และพวกเจ้าอย่ากล่าวแก่ผู้ที่กล่าวสลามแก่พวกเจ้าว่า ท่านไม่ใช่ผู้ศรัทธา» (ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:94)

ฮะซัน อัล-บันนา ผู้นำสูงสุดของกลุ่มอิควานุลมุสลิมีน

ความช่วยเหลือจากรัฐบาลครั้งแรกแก่อิควาน

ความช่วยเหลือจากรัฐบาลครั้งแรกที่อิควานได้รับ คือความช่วยเหลือที่สภาจังหวัดอัด-ดะเกาะฮ์ลิยะฮ์อนุมัติให้แก่สาขาอัล-มันศูเราะฮ์ นิตยสารได้ตีพิมพ์ข่าวนี้ภายใต้หัวข้อว่า

"สภาจังหวัดอัด-ดะเกาะฮ์ลิยะฮ์สนับสนุนการเผยแผ่ของอิควานุลมุสลิมีน"

สภาจังหวัดอัด-ดะเกาะฮ์ลิยะฮ์ได้มีมติในการประชุมเมื่อวันที่ 14 เราะบีอุลเอาวัล ฮ.ศ. 1356 ตรงกับวันที่ 24 พฤษภาคม ค.ศ. 1937 ซึ่งมีท่านผู้ทรงเกียรติอะห์มัด เบย์ ฟะฮ์มี รองผู้ว่าการจังหวัดเป็นประธานแทนท่านผู้ว่าการ ให้มอบเงินอุดหนุนรายปีจำนวนหนึ่งร้อยห้าสิบปอนด์อียิปต์แก่สาขาอิควานุลมุสลิมีนที่อัล-มันศูเราะฮ์ อิควานุลมุสลิมีนขอแสดงความขอบคุณอย่างจริงใจต่อคณะสภาผู้ทรงเกียรติ และขอดุอาอ์ให้แก่ท่านประธาน

สี่ปีในมหาวิทยาลัย: บทนำ

คำปราศรัยนี้ได้กล่าวไว้ภายใต้หัวข้อดังกล่าวในงานชุมนุมของนักศึกษาอีกงานหนึ่ง เราบันทึกไว้ ณ ที่นี้เพื่อเป็นที่ระลึก ในฐานะแนวทางชี้นำประการหนึ่งที่สำนักงานใหญ่มอบให้แก่นักศึกษาของตน ทั้งในอดีตและปัจจุบัน ขออัลลอฮ์ทรงประทานพรแก่บรรดาคนหนุ่มสาว

หกประการที่จะฟื้นฟูเกียรติภูมิของประชาชาติ

จากคำปราศรัยของท่านผู้ทรงเกียรติผู้นำสูงสุดต่อนักศึกษาอิควานุลมุสลิมีนซึ่งเป็นเยาวชนแห่งมหาวิทยาลัยอียิปต์

พี่น้องทั้งหลาย โอ้เยาวชนของอัลลอฮ์ ของท่านเราะซูลของพระองค์ ﷺ และของคัมภีร์ของพระองค์

อัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ ต่อจากนั้น

ในวาระรำลึกเช่นนี้ ความหวังทั้งหลายได้หวนคืนมาใหม่ และความรู้สึกต่าง ๆ ได้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง เป็นสิทธิของวาระรำลึกเหล่านี้ที่มีต่อเรา ที่เราจะพูดถึงมันด้วยอารมณ์และความรู้สึก ความเจ็บปวดและความหวังของเรา และพูดอย่างเปิดเผยตรงไปตรงมาอย่างยิ่ง

ในตอนต้นของคำปราศรัยนี้ ข้าพเจ้าขอคารวะต่อชั่วโมงอันจำเริญนั้น ที่ข้าพเจ้าได้นั่งร่วมกับพี่น้องของพวกท่านหกคนเมื่อสี่ปีก่อน เราได้ปรึกษาหารือกันถึงหน้าที่ของเยาวชนมหาวิทยาลัยที่มีต่ออิสลาม ในจำนวนหกคนนั้น สองคนได้สำเร็จการศึกษาและเป็นข้าราชการแล้ว หากมิใช่เพราะข้าพเจ้ารู้ว่าพวกเขาไม่ชอบให้เอ่ยนาม และหากมิใช่เพราะข้าพเจ้ายินดีที่จะส่งเสริมความรู้สึกเช่นนี้ในตัวพวกเขา ข้าพเจ้าก็คงจะเอ่ยนามพวกเขาแล้ว แต่ผลบุญจากอัลลอฮ์ก็เพียงพอแล้วสำหรับการต่อสู้ของพวกเขา

وَٱلْبَلَدُ ٱلطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهُۥ بِإِذْنِ رَبِّهِۦ

เมื่อสิ้นปีที่สอง งานชุมนุมนี้ได้รวบรวมพี่น้องของพวกท่านได้สี่สิบคน เมื่อสิ้นปีที่สาม จำนวนของพวกท่านเพิ่มเป็นสามร้อยคน และบัดนี้พวกท่านอยู่ในปีที่สี่ มีแต่เพิ่มขึ้น ไม่ได้ลดลงเลย «และแผ่นดินที่ดีนั้น พืชพันธุ์ของมันจะงอกงามออกมาด้วยอนุมัติแห่งพระเจ้าของมัน» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:58)

โอ้พี่น้องทั้งหลาย ก่อนที่ข้าพเจ้าจะเริ่มพูดคุยกับพวกท่านเรื่องดะอ์วะฮ์ ข้าพเจ้าใคร่จะถามพวกท่านว่า พวกท่านพร้อมอย่างแท้จริงแล้วหรือที่จะต่อสู้ดิ้นรนเพื่อให้ผู้คนได้พักผ่อน ที่จะเพาะปลูกเพื่อให้ผู้คนได้เก็บเกี่ยว และท้ายที่สุด ที่จะตายเพื่อให้ประชาชาติของพวกท่านได้มีชีวิต? พวกท่านได้เตรียมตัวเองอย่างแท้จริงแล้วหรือที่จะเป็นเครื่องพลี (กุรบาน) ซึ่งอัลลอฮ์จะทรงใช้ยกประชาชาตินี้ขึ้นสู่สถานะอันควรของมัน?

بَلِ ٱللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَدَىٰكُمْ لِلْإِيمَـٰنِ إِن كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ ﴿١٧﴾

ในหมู่ผู้ทำงานนั้น บางคนทำงานเพื่อแสวงหาทรัพย์สิน เกียรติยศ ตำแหน่งงาน ตำแหน่งหน้าที่ หรือผลประโยชน์ใด ๆ แห่งโลกนี้ บางคนทำงานเพื่อแสวงหาผลบุญและความพึงพอพระทัยของอัลลอฮ์ในอาคิเราะฮ์ และบางคนมีจิตใจสูงส่ง มีความรู้สึกอ่อนโยนและละเอียดประณีต เขาได้ยกตนพ้นจากแหล่งแห่งวัตถุทั้งปวง และเคลื่อนไปสู่หมู่ชนชั้นสูงสุด (อัล-มะลาอุลอะอ์ลา) เขาจึงรักความดีเพื่อความดี กระทำสิ่งงดงามเพื่อตัวของมันเอง และรู้สึกว่าความหวานชื่นแห่งเตาฟีกที่ทำให้เขาบรรลุถึงฐานะนี้ เพียงพอแล้วที่จะเป็นการตอบแทนการเสียสละที่เขาได้ทุ่มเทเพื่อมัน เขาได้เข้าใจความลับของคำกล่าวของผู้รู้แจ้ง (อัล-อาริฟ) ที่ว่า "เพียงพอแล้วสำหรับท่านในการตอบแทนการภักดี คือการที่พระผู้เป็นนายของท่านทรงเห็นว่าท่านคู่ควรแก่มัน" ยิ่งไปกว่านั้น เขายังเข้าใจความลับของพระดำรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า «แต่อัลลอฮ์ต่างหากที่ทรงให้คุณแก่พวกเจ้า ที่พระองค์ได้ทรงชี้นำพวกเจ้าสู่การศรัทธา หากพวกเจ้าเป็นผู้สัตย์จริง» (ซูเราะฮ์อัล-หุญุรอต 49:17)

หากพวกท่านเป็นจำพวกแรก ก็จงถอนตัวออกจากสนามอันทรงเกียรตินี้เสียโดยทันที เพราะผู้ที่แสวงหาแต่ผลประโยชน์ส่วนตนไม่เคยประสบความสำเร็จในสนามนี้เลย และอัลลอฮ์ทรงไม่ยอมให้ศาสนาอันเที่ยงตรงของพระองค์กลายเป็นบ่วงสำหรับกอบโกยผลประโยชน์ทางโลกที่ไม่จีรัง แต่หากพวกท่านเป็นจำพวกที่สอง ก็จงทำงานไปบนทางอันถูกต้องเถิด เพราะแท้จริงอัลลอฮ์จะไม่ทรงทำให้รางวัลของผู้ที่ทำความดีต้องสูญเปล่า และพวกท่านจะได้รับการตอบแทนสำหรับหนึ่งดิรฮัม…

وَإِن تَكُ حَسَنَةً يُضَـٰعِفْهَا وَيُؤْتِ مِن لَّدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا ﴿٤٠﴾

…ดีนาร์ และตอบแทนความดีเป็นทวีคูณหลายเท่า «และหากเป็นความดี พระองค์จะทรงเพิ่มพูนมันเป็นทวีคูณ และจะทรงประทานรางวัลอันใหญ่หลวงจากพระองค์» (ซูเราะฮ์อัน-นิซาอ์ 4:40) และหากพวกท่านอยู่ในประเภทที่สาม ช่างประเสริฐยิ่งนัก ขอแสดงความยินดีแก่พวกท่านที่ได้ยกระดับขึ้นสู่โลกแห่งมะลาอิกะฮ์ ได้เชื่อมสัมพันธ์กับหมู่ชนชั้นสูงแห่งโลกวิญญาณ และได้เข้าอยู่ในขอบเขตของดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า «และแน่นอน เขาจะได้รับความพอใจ» (ซูเราะฮ์อัล-ลัยล์ 92:21)

وَلَسَوْفَ يَرْضَىٰ ﴿٢١﴾

พี่น้องทั้งหลาย เมื่อเรื่องนี้เป็นที่กระจ่างแก่พวกท่านแล้ว ข้าพเจ้าใคร่จะพูดกับพวกท่านในสามประเด็น ได้แก่ แก่นแท้ของดะอ์วะฮ์ของพวกท่าน จุดยืนของพวกท่าน และสิ่งที่เป็นหน้าที่ของพวกท่าน ข้าพเจ้าคิดว่าพวกท่านคงสังเกตเห็นว่า ข้าพเจ้ามักพูดกับพวกท่านถึงโครงสร้างนี้และเตือนพวกท่านถึงมันอยู่บ่อยครั้ง จึงขออภัยด้วย เพราะข้าพเจ้ารู้สึกอยู่เสมอว่า เรามีความจำเป็นอย่างยิ่งต่อการตักเตือนกันอย่างต่อเนื่อง

พี่น้องทั้งหลาย ดะอ์วะฮ์ของพวกท่านนั้นสูงส่งยิ่งนัก พวกท่านต้องการเข้าใจอิสลามอย่างถูกต้องตามที่เป็นจริง แล้วปฏิบัติตามอิสลามอย่างถูกต้องตามที่เป็นจริง จากนั้นทำให้ผู้คนเชื่อมั่นในสิ่งที่พวกท่านเชื่อมั่น จนเมื่อแถวของพวกท่านเป็นระเบียบเรียบร้อย และกองทัพของอัลลอฮ์ได้รวมตัวกันรอบพวกท่านแล้ว พวกท่านก็จะก้าวข้ามจากการทำงานระดับปัจเจกไปสู่การทำงานแบบหมู่คณะ หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือ หน้าที่ระดับปัจเจกของพวกท่านได้สมบูรณ์แล้ว และยังคงเหลือหน้าที่ระดับสังคมที่พวกท่านต้องรับผิดชอบ นี่คือด้านบวกของดะอ์วะฮ์ของพวกท่าน

ส่วนด้านลบนั้น พวกท่านมิใช่ผู้แสวงหาอำนาจการปกครอง แต่พวกท่านเป็นผู้แสวงหาแนวทาง การปฏิรูป และหลักการ ในวันที่แนวทางของพวกท่านได้บรรลุผลเป็นจริง ที่พำนักของพวกท่านก็คือมิห์รอบ และการไปมาทั้งยามเช้าและยามเย็นของพวกท่านก็คือสู่มัสยิด «ดังนั้น เมื่อเจ้าเสร็จสิ้น (จากภารกิจหนึ่ง) แล้ว ก็จงทุ่มเทต่อไป และต่อพระเจ้าของเจ้าเท่านั้นจงมุ่งหวัง» (ซูเราะฮ์อัช-ชัรห์ 94:7-8)

فَإِذَا فَرَغْتَ فَٱنصَبْ ﴿٧﴾ وَإِلَىٰ رَبِّكَ فَٱرْغَب ﴿٨﴾

ความขัดแย้งระหว่างพวกท่านกับผู้คนนั้น มิใช่ความขัดแย้งในเรื่องตัวบุคคลหรือตัวตน แต่เป็นความขัดแย้งในเรื่องอะกีดะฮ์และแนวทาง และในวันที่ผู้ที่เป็นปฏิปักษ์ต่อพวกท่านมากที่สุดได้ยอมรับหลักการของพวกท่าน พวกเราทั้งหมดก็จะล้างเท้าให้แก่เขา และมอบธงให้แก่เขาด้วยความสุข ความปลาบปลื้ม และความยินดี เพราะเรารู้ว่าผู้ที่อยู่เบื้องหลังโดยไม่ปรากฏในหนทางนี้ ย่อมดีกว่าผู้ที่ปรากฏตัวอยู่เบื้องหน้า และเราอ่านดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า «แต่ถ้าพวกเขาสำนึกผิดกลับตัว และดำรงการละหมาด และจ่ายซะกาต ก็ถือว่าเป็นพี่น้องของพวกเจ้าในศาสนา และเราได้แจกแจงบรรดาอายะฮ์ไว้สำหรับกลุ่มชนที่รู้» (ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:11)

فَإِن تَابُوا۟ وَأَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُا۟ ٱلزَّكَوٰةَ فَإِخْوَٰنُكُمْ فِى ٱلدِّينِ ۗ وَنُفَصِّلُ ٱلْـَٔايَـٰتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ ﴿١١﴾

ผู้ที่กล่าวหาเราว่าเป็นปฏิปักษ์ต่อรัฐบาลใดรัฐบาลหนึ่งในบรรดารัฐบาลอิสลาม หรือต่อองค์กรใดองค์กรหนึ่งในบรรดาองค์กรสาธารณะนั้น ได้ทำผิดพลาดอย่างใหญ่หลวง เพราะจุดยืนของรัฐบาลเหล่านี้ไม่พ้นไปจากหนึ่งในสองกรณี กล่าวคือ หากเป็นรัฐบาลที่ปฏิบัติตามอิสลามและทำงานเพื่ออิสลามภายในขอบเขตของสภาพการณ์และความสามารถของตน เราก็จะเป็นผู้ช่วยเหลือคนแรก เป็นผู้สนับสนุนที่จริงใจที่สุด และเป็นผู้ที่ดีที่สุดในการเสริมกำลังและช่วยเหลือรัฐบาลนั้นในการยืนหยัดบนอิสลาม หรือหากเป็นรัฐบาลที่รังเกียจอิสลามและรวมหัวกันต่อต้านอิสลาม แล้วมุสลิมคนใดเล่า แม้แต่ผู้กล่าวหาคนนี้เองก็ตาม จะทำอย่างอื่นได้นอกจากยืนอยู่ฝ่ายตรงข้ามกับรัฐบาลนั้น มิใช่อยู่ฝ่ายเดียวกับมัน? และอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนมีความโดดเด่นใน…

فَقُولَا لَهُۥ قَوْلًا لَّيِّنًا لَّعَلَّهُۥ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَىٰ ﴿٤٤﴾

...ในเรื่องนี้ต่อผู้คนว่า พวกเขาเลือกการตักเตือนมากกว่าการประจานและการทำให้อับอาย เลือกสันติและความรักมากกว่าการปะทะและการสู้รบ และเลือกการชี้แจงข้อเท็จจริงด้วยถ้อยคำที่นุ่มนวลมากกว่าความหยาบกระด้างและความเย็นชา นั่นคือคำสอนของอัลลอฮ์ที่ทรงสอนแก่บรรดาเราะซูลของพระองค์ «แล้วเจ้าทั้งสองจงกล่าวแก่เขาด้วยถ้อยคำที่นุ่มนวล เผื่อว่าเขาจะได้รำลึกหรือเกิดความยำเกรง» (ซูเราะฮ์ฏอฮา 20:44)

ผู้คนยังตำหนิพวกท่านในการเผยแผ่ของพวกท่านว่า พวกท่านยังไม่ได้นำแนวทางของพวกท่านมาปฏิบัติในตัวเองอย่างสมบูรณ์ ข้าพเจ้าเห็นด้วยกับผู้คนว่าข้อนี้จริงอยู่มาก เราเองยังไม่สามารถนำแนวทางของเรามาปฏิบัติในตัวเราได้อย่างครบถ้วนสมบูรณ์ ข้าพเจ้าไม่อยากให้เราแก้ตัวว่าความบกพร่องส่วนใหญ่นี้มาจากสถานการณ์มากกว่าตัวบุคคล เพราะนี่คือเวลาของการมุ่งมั่นสู่ความสมบูรณ์ ไม่ใช่เวลาของการแก้ต่างให้ความบกพร่อง แต่ข้าพเจ้าอยากชี้ให้เห็นความแตกต่างระหว่างอิควานกับคนอื่นในเรื่องนี้ อิควานรู้ตัวถึงข้อบกพร่องนี้และยอมรับมัน ขณะที่คนอื่นกลับกล่าวอ้างอย่างใหญ่โตและซ่อนตัวอยู่หลังถ้อยคำที่หลอกล่อใจ ถึงกระนั้น อิควานแม้จะยอมรับเช่นนี้ ก็ยังมุ่งแสวงหาความสมบูรณ์อย่างไม่หยุดหย่อน จนกว่าจะได้รับส่วนแห่งความสมบูรณ์ตามที่อัลลอฮ์ทรงกำหนดไว้แก่พวกเขา

ٱدْعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِٱلْحِكْمَةِ وَٱلْمَوْعِظَةِ ٱلْحَسَنَةِ

ذَٰلِكَ أَمْرُ ٱللَّهِ أَنزَلَهُۥٓ إِلَيْكُمْ

บางคนยังตำหนิพวกท่านอีกว่า พวกท่านสงบเสงี่ยม ไม่ลุกฮือ และเชื่องช้าในยุคแห่งความรวดเร็ว พวกเขาตีความสิ่งนี้ว่าเป็นเพราะพวกท่านมีความตั้งใจที่อ่อนแอ มีความมุ่งมั่นน้อย ประจบประแจง และไม่ตรงไปตรงมา จงเตือนคนเหล่านี้ด้วยคำกล่าวที่ว่า "ความรีบร้อนหลายครั้งกลับนำมาซึ่งความล่าช้า" และเมื่ออัลลอฮ์ ตะบาเราะกะวะตะอาลา ทรงสอนท่านนบี ﷺ ถึงวิถีทางแห่งการเรียกร้องสู่พระองค์ พระองค์ตรัสแก่ท่านว่า «จงเชิญชวนสู่แนวทางแห่งพระเจ้าของเจ้าด้วยวิทยปัญญาและการตักเตือนที่ดี» (ซูเราะฮ์อัน-นะห์ล 16:125) พระองค์มิได้ตรัสแก่ท่านว่าด้วยความรวดเร็ว ความเย็นชา และความหยาบกระด้าง «นั่นคือบัญชาของอัลลอฮ์ที่พระองค์ทรงประทานลงมาแก่พวกเจ้า...» (ซูเราะฮ์อัฏ-เฏาะลาก 65:5) และจงทำให้พวกเขาเข้าใจว่า หากอิควานรู้ว่าความรวดเร็วจะนำความสำเร็จมาให้ 99% และวิทยปัญญาจะนำความสำเร็จมาให้ 100% พวกเขาก็จะเลือกความเชื่องช้าที่ประกอบด้วยวิทยปัญญา เพื่อให้ได้มาซึ่งความสำเร็จที่สมบูรณ์

فَٱصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقٌّ ۖ وَلَا يَسْتَخِفَّنَّكَ ٱلَّذِينَ لَا يُوقِنُونَ ﴿٦٠﴾

นั่นคืออิจญ์ติฮาดของพวกเขา และนี่คือความเห็นของพวกเขา แต่หากถึงเวลาที่ต้องรวดเร็ว โดยอิควานรู้ว่าความเชื่องช้าและความสงบจะหยุดยั้งความก้าวหน้าของพวกเขา หรือจะลดทอนชัยชนะของพวกเขา เมื่อนั้นพวกเขาจะรู้ว่าจะปกป้องการเผยแผ่ของตนอย่างไร และความตายอันมีเกียรติในหนทางสู่เป้าหมายอันยิ่งใหญ่เป็นเช่นไร «ดังนั้นเจ้าจงอดทนเถิด แท้จริงสัญญาของอัลลอฮ์นั้นเป็นจริง และอย่าให้บรรดาผู้ที่ไม่มีความเชื่อมั่นทำให้เจ้าหวั่นไหว» (ซูเราะฮ์อัร-รูม 30:60)

พวกท่านคือนักเผยแผ่แห่งการอบรมขัดเกลา และเสาหลักแห่งชัยชนะของพวกท่านคือการทำให้ประชาชาตินี้เข้าใจ ทำให้เขาเชื่อมั่น และปลุกจิตสำนึกของเขาในทุกด้านบนพื้นฐานหลักการของอิสลามและคำสอนของอิสลาม...

فَإِن تَوَلَّوْا۟ فَقُلْ ءَاذَنتُكُمْ عَلَىٰ سَوَآءٍ ۖ وَإِنْ أَدْرِىٓ أَقَرِيبٌ أَم بَعِيدٌ مَّا تُوعَدُونَ ﴿١٠٩﴾

وَمَآ أَرْسَلْنَـٰكَ إِلَّا كَآفَّةً لِّلنَّاسِ بَشِيرًا وَنَذِيرًا

ตามหลักการของอิสลาม นี่คือเป้าหมายที่ไม่อาจบรรลุได้ภายในไม่กี่วัน และไม่อาจได้มาภายในเวลาไม่กี่ปี แต่เป็นการญิฮาดอย่างไม่ลดละ การทำงานอย่างต่อเนื่อง และการต่อสู้กับกองทัพแห่งความโง่เขลา การไม่รู้หนังสือ โรคภัย ความยากจน ความเคียดแค้น ความอาฆาตพยาบาท ความไร้วุฒิภาวะ และการตัดขาดเครือญาติ รวมถึงการชำระล้างตะกอนที่สะสมมาหลายศตวรรษ ซึ่งความเสื่อมทรามได้แผ่ซ่านไปทุกหนแห่ง พวกท่านเห็นหรือผู้คนเห็นว่านี่เป็นเรื่องง่ายดายกระนั้นหรือ? ยิ่งไปกว่านั้น เป้าหมายของพวกท่านยังกว้างไกลกว่านี้ เพราะพวกท่านปรารถนาให้ประชาชาตินี้เป็นประชาชาติต้นแบบ เพื่อให้ประชาชาติทั้งหลายในโลกตะวันออกดำเนินรอยตาม และพวกท่านปรารถนาให้ประชาชาตินี้เป็นเอกภาพอิสลามที่จูงมือมวลมนุษยชาติทั้งหมดไปสู่คำสอนของอิสลาม นี่คือขอบเขตภารกิจของพวกท่าน ซึ่งผู้คนเห็นว่าห่างไกล แต่พวกท่านเห็นว่า […] อิสลามที่อัลลอฮ์ทรงกำหนดแก่ปวงบ่าวของพระองค์นั้นใกล้หรือไกล? «แล้วหากพวกเขาผินหลังให้ ก็จงกล่าวเถิดว่า ฉันได้ประกาศแก่พวกท่านอย่างเท่าเทียมกันแล้ว และฉันไม่รู้ว่าสิ่งที่พวกท่านถูกสัญญาไว้นั้นใกล้หรือไกล» (ซูเราะฮ์อัล-อันบิยาอ์ 21:109) และนั่นคือรัศมีที่สาดส่องสู่หัวใจของพวกท่านจากดวงตะวันแห่งพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า «และเรามิได้ส่งเจ้ามาเพื่ออื่นใด นอกจากให้เป็นผู้แจ้งข่าวดีและผู้ตักเตือนแก่มนุษยชาติทั้งมวล» (ซูเราะฮ์สะบะอ์ 34:28) เท่านี้ก็เพียงพอสำหรับพวกท่านในคืนนี้ และบางทีข้าพเจ้าอาจจะได้พูดคุยกับพวกท่านในส่วนที่เหลือของเรื่องนี้ หลังจากที่การสอบของพี่น้องของพวกท่านเสร็จสิ้นและพวกเขาได้มาร่วมกับพวกท่านแล้ว อินชาอัลลอฮ์ แล้วพบกันใหม่

สำนักงานแนะแนวทั่วไป

ในช่วงเวลานี้ ศูนย์กลางใหญ่ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนได้ย้ายจากย่านอัน-นาศิรียะฮ์ เขตอัส-สัยยิดะฮ์ซัยนับ ไปยังย่านอัล-อะตะบะฮ์ อัล-เคาะฎรออ์ อาคารเอากอฟ เลขที่ 5 และสำนักงานแนะแนวทั่วไปได้ออกหนังสือเวียนดังต่อไปนี้:

เรียน พี่น้องผู้เป็นที่เคารพ

อัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ ต่อจากนั้น

เราหวังว่าพวกท่านจะอยู่ในความดีงามและความสุข และหวังว่าการเผยแผ่ (ดะอ์วะฮ์) ในหมู่พวกท่านจะดำเนินไปสู่ความก้าวหน้าและความเจริญรุ่งเรือง อินชาอัลลอฮ์ เราเขียนจดหมายฉบับนี้ถึงพวกท่านเกี่ยวกับเรื่องต่าง ๆ ดังต่อไปนี้:

ประการแรก: สำนักงานใหญ่จะส่งคณะผู้แทนภาคฤดูร้อนออกไปเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ในสาขาต่าง ๆ ของอัล-อิควานเองและในพื้นที่ใกล้เคียง โดยสมาชิกของคณะผู้แทนเหล่านี้จะมาจากนักศึกษามหาวิทยาลัยอียิปต์ นักศึกษาอัล-อัซฮัร อัช-ชะรีฟ หรือบรรดาอุละมาอ์ หรือข้าราชการ และแต่ละคณะจะมีหนังสือแนะนำตัวติดตัวไปด้วย

…จากสำนักงาน พี่น้องอาสาสมัครเหล่านี้ได้อุทิศความพยายามของพวกเขาในช่วงฤดูร้อน โดยเลือกการต่อสู้ดิ้นรนนี้มากกว่าความสบายและการพักผ่อน ด้วยหวังว่าอัลลอฮ์ ตะบาร็อกะ วะตะอาลา จะทรงรวมหัวใจของบรรดามุสลิมไว้บนความดี ดังนั้น จึงหวังว่าเมื่อคณะผู้แทนเหล่านี้ไปถึงท่าน ท่านจะช่วยเหลือพวกเขาในภารกิจของพวกเขา และร่วมมือกับพวกเขาในความดีนี้เท่าที่ท่านสามารถทำได้ และผลบุญของท่านในเรื่องนี้อยู่ที่อัลลอฮ์

ประการที่สอง: พร้อมกันนี้ได้ส่งหนังสือพิมพ์ฉบับที่สี่มาถึงท่าน ในฉบับนั้นมีคำชี้แจงโดยสรุปเกี่ยวกับงานของญะมาอะฮ์ และที่อยู่ของสาขาต่าง ๆ จนถึงวันที่ลงในฉบับนั้น นอกเหนือจากสาขาที่จะเกิดขึ้นใหม่ ขอให้ท่านบันทึกไว้ และติดต่อกับสาขาใดก็ได้ที่ท่านต้องการ เราจะประกาศทุกการเพิ่มเติม การเปลี่ยนแปลง หรือการปรับปรุงใหม่ไว้ในหนังสือพิมพ์อัลอิควานฉบับต่อ ๆ ไป ขอให้ท่านติดตามและแก้ไขบัญชีรายชื่อสาขาเหล่านี้ของท่านให้ตรงตามประกาศที่จะลงในหนังสือพิมพ์อย่างต่อเนื่อง

ประการที่สาม: ที่อยู่ของอัลอิควานในกรุงไคโรและที่อยู่ของสำนักงานอัลอิรชาด คือ อัลอะตะบะฮ์ อัลค็อฎรออ์ เลขที่ 5 กรุงไคโร จึงขอให้การติดต่อทางจดหมายของท่านส่งมายังที่อยู่นี้ โดยระบุนามท่านมุฮัมมัด ฮิลมี อะห์มัด เบย์ ผู้ตรวจการทั่วไปของอัลอิควาน อัลมุสลิมูน เพื่อให้การทำงานเป็นเอกภาพ

ประการที่สี่: ที่อยู่ของหนังสือพิมพ์ก็คือ อัลอะตะบะฮ์ อัลค็อฎรออ์ เลขที่ 5 เช่นกัน เจ้าของและผู้อำนวยการคือ มุฮัมมัด อะฟันดี อัชชาฟิอี จึงขอให้การติดต่อทางจดหมายทั้งหมดของท่านที่เกี่ยวกับหนังสือพิมพ์ส่งถึงนามของท่านผู้นี้ตามที่อยู่ดังกล่าว เพื่อการจัดระเบียบงานเช่นเดียวกัน และเราปรารถนาให้ท่านส่งข่าวสารของสมาคมในพื้นที่ของท่าน การบรรยายประจำ สิ่งที่ได้จัดตั้งขึ้น และการประชุมต่าง ๆ ไปยังหนังสือพิมพ์อัลอิควานและหนังสือพิมพ์รายวันฝ่ายอิสลาม เพื่อดึงความสนใจของผู้คนและโน้มน้าวหัวใจ ทั้งนี้แน่นอนว่ายกเว้นเรื่องที่ไม่ควรเปิดเผยให้รู้

ประการที่ห้า: นับตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป การบริหารโรงพิมพ์อัลอิควาน อัลมุสลิมูนได้แยกเป็นอิสระจากหน่วยงานอื่นโดยสมบูรณ์ และได้มอบหมายให้พี่น้องผู้ขยันขันแข็ง มุฮัมมัด อะฟันดี อับดุลฟัตตาห์ อัรริฟาอี เป็นผู้รับผิดชอบ สถานที่ตั้งได้ย้ายไปอยู่ที่อัลฆูรียะฮ์ เลขที่ 41 โทรศัพท์หมายเลข 68955 และพร้อมรับพิมพ์หนังสือ งานการค้า หรืองานอื่น ๆ ทำนองนี้ตามที่สั่ง อีกทั้งพร้อมรับเย็บเล่มหนังสือทุกประเภท ทำแม่พิมพ์บล็อก และงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง หากท่านเห็นว่าพี่น้องในพื้นที่ของท่านมีความจำเป็นต้องใช้บริการเหล่านี้ ขอให้ติดต่อพี่น้องอัรริฟาอีโดยตรงตามที่อยู่ข้างต้น

ประการที่หก: พี่น้องบางท่านเรียกร้องขอสิ่งพิมพ์ของสมาคมอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากสิ่งพิมพ์เหล่านี้หมดเร็วและต้องจัดพิมพ์ซ้ำอยู่บ่อยครั้ง เราจึงหวังว่าพี่น้องจะเข้าใจว่า หากการตอบรับคำขอเหล่านี้ล่าช้า ก็มิใช่เพราะความละเลย แต่เป็นเพราะสิ่งพิมพ์ที่ขอนั้นหมดแล้ว และกำลังรอโอกาสที่จะจัดพิมพ์ใหม่

ประการที่เจ็ด: ด้วยความปรารถนาที่จะกระชับสายสัมพันธ์ระหว่างพี่น้องกับสำนักงาน เราหวังว่าท่านจะแนะนำพี่น้องผู้มีเกียรติให้แวะเยี่ยมเยียนอาคารของสมาคมที่กรุงไคโรทุกครั้งที่ท่านใดในหมู่พวกเขาเดินทางไปที่นั่น ซึ่งในการนั้นมีผลบุญอันยิ่งใหญ่สำหรับพวกเขา เพราะไม่มีการงานใดจะประเสริฐไปกว่าการรักใคร่และการเยี่ยมเยียนกันเพื่ออัลลอฮ์ และเรายังหวังว่าท่านจะแนะนำพวกเขาให้การเยี่ยมเยียนนี้อยู่ในช่วงระหว่างเวลามัฆริบกับอิชาอ์ ซึ่งเป็นเวลาที่ท่านอาจารย์ผู้นำ (อัล-มุรชิด) ผู้ทรงเกียรติอยู่ที่อาคารของอัล-อิควาน เพื่อท่านจะได้ยินดีกับการพบปะพวกเขา และพวกเขาจะได้สนทนาทำความเข้าใจกับท่านในเรื่องที่ต้องการ ส่วนนอกเวลานี้ ส่วนใหญ่แล้วท่านมักจะไม่อยู่ที่อาคาร ซึ่งจะทำให้พลาดโอกาสไป

ทั้งนี้ ขอให้ทราบว่าท่านจะออกเดินทางตั้งแต่ต้นเดือนกรกฎาคมจนถึงต้นเดือนกันยายน

ท้ายนี้ เราหวังว่าท่านทั้งหลายจะประสบแต่ความดีงามทุกประการ และจะทุ่มเทความพยายามในการเผยแผ่ดะอ์วะฮ์และทำให้ดะอ์วะฮ์ปรากฏในท้องถิ่นของท่าน พร้อมทั้งติดต่อกับสำนักงานอย่างสม่ำเสมอ และเราขอวิงวอนอย่างแรงกล้าให้ท่านเขียนรายงานที่กระชับแต่มีรายละเอียดเกี่ยวกับสภาพของสาขาของท่านส่งมายังสำนักงานในต้นเดือนตามปฏิทินอาหรับทุกเดือน และเราไม่อยากต้องเตือนท่านถึงหน้าที่นี้อีก ทั้งนี้เพื่อการจัดระเบียบแฟ้มเอกสารของสาขาและเพื่อให้ข้อมูลที่จำเป็นครบถ้วน

เรากำลังรอคำตอบของท่าน และขอให้แจ้งเราว่าจดหมายฉบับนี้ได้ถึงมือท่านแล้ว พร้อมทั้งแนบรายชื่อของคณะกรรมการบริหารสาขามากับคำตอบด้วย หากสาขาได้จัดตั้งคณะกรรมการบริหารแล้ว แต่หากยังไม่ได้จัดตั้ง ก็ขอให้แจ้งเรื่องนั้นด้วยเช่นกัน

วัสสะลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

เขียนเมื่อวันที่ 4 เราะบีอุลเอาวัล ปี ฮ.ศ. 1356

เลขาธิการ

คณะเดินทางของอิควาน: บทนำ

ในช่วงเวลานั้น คณะเดินทาง (ฟิร็อก ริห์ลาต) ของอัล-อิควานุลมุสลิมูนมีจำนวนเพิ่มขึ้นมาก คณะเหล่านี้ก็คือคณะ "อัล-ญะวาละฮ์" (ลูกเสือ) นั่นเอง มีอยู่ที่อิสมาอีลียะฮ์ พอร์ตซาอีด สุเอซ อบูศุวัยร์ อัล-บะห์รุศเศาะฆีรและหมู่บ้านต่าง ๆ ในเขตนั้น รวมถึงในเกือบทุกสาขาของอิควาน คณะเหล่านี้ก่อตั้งขึ้นหลังจากการเกิดขึ้นของดะอ์วะฮ์ไม่นาน และเกือบจะเกิดขึ้นพร้อมกับสาขาแรก ๆ ของดะอ์วะฮ์ ข้าพเจ้าได้จัดตั้งคณะแรกด้วยตนเอง และฝึกสอนพวกเขาด้วยตนเองในท่ากายบริหารบางอย่างที่เราเคยฝึกกันในโรงเรียน จนกระทั่งอัลลอฮ์ทรงประทานพี่น้องผู้เป็นนักกีฬาและผู้มีคุณธรรม คือ มุฮัมมัด มุคตาร อิสมาอีล อะฟันดี มาให้แก่คณะนี้ เขามีคุณูปการอย่างมากในการก่อตั้งและฝึกสอนคณะเหล่านี้ ตลอดจนการเดินทางไปและการแวะเยี่ยมเยียนคณะต่าง ๆ ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีงามแก่เขา สิ่งที่ช่วยให้เขาประสบความสำเร็จคือนิสัยที่เป็นทั้งนักกีฬาและนักศูฟีของเขา เพราะเขาเป็นคนดีและเที่ยงตรง อีกทั้งยังเป็นครูสอนพลศึกษา จึงรวมคุณลักษณะทั้งสองประการไว้ในตัวเขา คือการฝึกฝนจิตวิญญาณและการฝึกฝนร่างกาย

ครูฝึกประจำคนแรกของคณะเหล่านี้

สำนักงานชี้นำ (มักตับอัล-อิรชาด) เห็นควรแต่งตั้งครูฝึกผู้หนึ่งเพื่อจัดระเบียบและกำกับดูแลคณะเหล่านี้ โดยให้ค่าตอบแทนที่เหมาะสม และให้เขาอุทิศตนแก่ภารกิจนี้โดยเฉพาะ พี่น้องอะลี เคาะลีล อะฟันดี ครูฝึกของคณะอบูศุวัยร์ จึงอาสารับหน้าที่นี้ เขามอบตัวต่อศูนย์กลางใหญ่และเริ่มปฏิบัติภารกิจของตนในเดือนซุลเกาะอ์ดะฮ์ ปี 1357 สำนักงานใหญ่ได้ส่งประกาศฉบับนี้ไปยังสาขาต่าง ๆ ว่า

"สำนักงานชี้นำใหญ่ของอัล-อิควานุลมุสลิมูนได้แต่งตั้งพี่น้องอะลี เคาะลีล อะฟันดี เป็นครูฝึกใหญ่ของอัล-อิควานุลมุสลิมูน ดังนั้น เมื่อเขามาถึงคณะใดก็ตาม ขอให้พี่น้องในทุกสาขาดำเนินการเตรียมคณะของอิควานตามที่จำเป็นเพื่อการฝึก"

อุสตาซอะห์มัด อัส-สุกกะรีย์ ในกรุงไคโร

อุสตาซอะห์มัด อัส-สุกกะรีย์ ได้ย้ายจากงานที่โรงเรียนประถมเราะชีด ไปยังสำนักงานกระทรวงศึกษาธิการในปีฮิจญ์เราะฮ์ศักราช 1357 นี้ ข้าพเจ้ายินดีต่อการย้ายครั้งนี้อย่างยิ่ง เพราะเป็นความปรารถนาที่เราทั้งสองต่างหวังไว้มานาน และเป็นห่วงโซ่ที่เติมเต็มความสัมพันธ์ซึ่งเริ่มต้นมาก่อนหน้านั้นเป็นเวลายาวนาน หลังจากที่เขามาอยู่ที่กรุงไคโรแล้ว ข้าพเจ้าเห็นว่า […]

ให้ดูแลงานด้านการบริหารและงานประจำวันของสำนักงานแทนข้าพเจ้า เพื่อที่ข้าพเจ้าจะได้มีเวลาว่างสำหรับการเดินทาง การสอน การบรรยาย และงานด้านดะอ์วะฮ์อื่น ๆ ทำนองนี้ ข้าพเจ้าได้ส่งหนังสือฉบับนี้ไปยังสาขาต่าง ๆ ของอิควานและคณะกรรมการของพวกเขา

จาก หะซัน อัล-บันนา ผู้ชี้นำทั่วไปของอิควานุลมุสลิมีน ถึง พี่น้องของเขาในหนทางของอัลลอฮ์ ตะอาลา และบรรดาผู้สนับสนุนดะอ์วะฮ์อันจำเริญ

อัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

อัมมาบะอ์ดุ: เนื่องในโอกาสที่พี่น้องผู้ทรงคุณ อะหมัด อะฟันดี อัส-สุกกะรี ได้ย้ายไปประจำที่สำนักงานกระทรวงศึกษาธิการ ณ กรุงไคโร ข้าพเจ้าได้ขอการชี้นำจากอัลลอฮ์ ตะอาลา (อิสติเคาะเราะฮ์) ในการมอบหมายให้เขาดูแลงานด้านการบริหารและงานปฏิบัติการของสำนักงานอย่างเต็มที่ เพื่อที่ข้าพเจ้าจะได้มีเวลาบ้างสำหรับงานด้านวิชาการและการชี้แนะ ดังนั้นข้าพเจ้าจึงขอให้พี่น้องทุกท่าน ตลอดจนหัวหน้าสาขา หน่วยงาน คณะกรรมการ และองค์กรอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ให้ความร่วมมือกับท่านอย่างเต็มที่ เพื่อให้ท่านสามารถแบกรับภาระหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายได้ ขออัลลอฮ์ทรงประทานความสำเร็จแก่เราและท่านทั้งหลายในสิ่งที่พระองค์ทรงรักและทรงพอพระทัย

วัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

หะซัน อัล-บันนา

รูปแบบหนึ่งของการจัดระบบการเงินของอิควาน: หุ้นดะอ์วะฮ์

แหล่งรายได้ ระบบการเงิน และที่มาของค่าใช้จ่ายของอิควานยังคงเป็นปริศนาสำหรับคนจำนวนมากที่ไม่เคยติดต่อกับพวกเขา และไม่เคยพยายามทำความเข้าใจเรื่องราวตามความเป็นจริง ผู้คนจำนวนมากเมื่อได้เห็นความเคลื่อนไหวอันไม่หยุดหย่อน การทำงานอย่างต่อเนื่อง ทรัพย์สินมากมาย สิ่งพิมพ์ที่ออกมาอย่างต่อเนื่อง งานเฉลิมฉลองอันยิ่งใหญ่ และการชุมนุมที่มีผู้คนหลั่งไหลมาร่วมอย่างคับคั่ง ก็จะถามตัวเองว่า อิควานได้สิ่งทั้งหมดนี้มาจากไหน พวกเขาได้เงินมาอย่างไร และนำมาจากแหล่งใด ทั้ง ๆ ที่พวกเขาส่วนใหญ่เป็นผู้ที่มีเพียงพอแค่ยังชีพเท่านั้น และในหมู่พวกเขาก็มีผู้มั่งมีหรือเศรษฐีอยู่ไม่มากนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากผู้ตั้งคำถามนั้นเป็นคนของพรรคการเมืองหรือกลุ่มต่าง ๆ ที่ใช้จ่ายเงินจำนวนมากไปกับกิจกรรมทำนองนี้ และไม่…

พวกเขาพบว่าการเสียสละในหมู่สมาชิกและผู้สนับสนุนนั้นมีอยู่น้อย ผู้ตั้งคำถามเหล่านี้หลายคนถึงขั้นคาดเดาจนกล่าวหาอย่างไม่เป็นธรรม โดยพูดว่าพวกเขารับเงินจากรัฐนั้นรัฐนี้ หรือจากองค์กรนั้นองค์กรนี้ หรือมีหน่วยงานระดับสูงหรือฝ่ายลึกลับบางฝ่ายให้เงินอุดหนุนพวกเขา ทั้งหมดนี้เป็นเพียงความเข้าใจผิดที่ไร้มูลความจริง เป็นการคาดเดาที่ผิดเพี้ยน เป็นการกล่าวหาอย่างอุกอาจ และเป็นคำพูดที่กุขึ้น ซึ่งไม่มีหลักฐานใดหรือแม้แต่สิ่งที่คล้ายหลักฐานมายืนยันได้เลย

ความจริงแล้วเรื่องนี้ง่ายกว่าที่คนเหล่านี้คิดไว้มากนัก เพราะเมื่ออีมานได้เข้าไปสถิตในหัวใจ เติมเต็มจิตใจ และฝังแน่นอยู่ในอก มันจะผลักดันเจ้าของอย่างแรงกล้าให้สละทรัพย์สินทั้งหมด เลือดเนื้อทั้งหมด และชีวิตทั้งหมดของเขาในหนทางแห่งอะกีดะฮ์ที่เขาศรัทธาและยอมทนลำบากเพื่อมัน ประวัติศาสตร์ของอะกีดะฮ์ สาส์น และการเผยแผ่ทั้งหลายล้วนเต็มไปด้วยประจักษ์พยานในเรื่องนี้ ซึ่งถือเป็นสิ่งที่ประจักษ์ชัดโดยไม่ต้องพิสูจน์

อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนนั้นไม่ใช่อื่นใด นอกจากเป็นลูกหลานของดะอ์วะฮ์ที่พวกเขาศรัทธา อุทิศตนให้อย่างบริสุทธิ์ใจ และเติบโตมาในอ้อมอกของมัน การสละอาหารของลูก ๆ และปัจจัยจำเป็นในการดำรงชีวิตของตนเพื่อดะอ์วะฮ์และสมรภูมิญิฮาดของพวกเขาจึงเป็นเรื่องง่ายดายสำหรับพวกเขา

ตั้งแต่แรกเริ่ม ผู้ดำเนินงานดะอ์วะฮ์นี้ได้ยึดสัจธรรมอันมั่นคงสองประการไว้เป็นเป้าหมาย และยึดมั่นในหลักทั้งสองนั้น จนได้รับประโยชน์อย่างเต็มที่จากการปฏิบัติตาม ประการแรก คือ การไม่มองหา ไม่คิดถึง และไม่พึ่งพาเงินช่วยเหลือจากรัฐบาล ประการที่สอง คือ การตัดใจโดยสิ้นเชิงจากสิ่งที่อยู่ในมือของบรรดาคนร่ำรวย นักการเมืองอาชีพ ลูกศิษย์ของพวกนักล่าอาณานิคม และนายหน้าของบริษัทต่างชาติ เพราะดะอ์วะฮ์คาดการณ์ไว้ตั้งแต่วันแรกแล้วว่า คนเหล่านี้ทั้งหมดจะเป็นกลุ่มแรก ๆ ที่ต่อต้านดะอ์วะฮ์ เนื่องจากดะอ์วะฮ์เดินไปทางหนึ่ง ส่วนพวกเขาเดินไปอีกทางหนึ่ง

ในช่วงเวลานั้นเอง ดะอ์วะฮ์เกิดความต้องการเงินทุน หลังจากที่กิจกรรมของดะอ์วะฮ์ได้ขยายตัวขึ้นบ้างในกรุงไคโรเมื่อปี ฮ.ศ. 1357 ซึ่งตรงกับ ค.ศ. 1938 ท่านอาจารย์อับดุลหะกีม อาบิดีน จึงเสนอให้กำหนด "หุ้นดะอ์วะฮ์" ขึ้น และสนับสนุนข้อเสนอของท่านด้วยรายงานฉบับยาวที่บรรยายอย่างละเอียดลึกซึ้งถึงหน้าที่ของอิควาน จิตวิญญาณแห่งการเสียสละของพวกเขา และความเข้าใจของพวกเขาต่อความต้องการของดะอ์วะฮ์ คณะกรรมการใหญ่ได้รับรองข้อเสนอนี้ สาระสำคัญของข้อเสนอคือ ให้ผู้มีใจกล้าหาญแต่ละคนสละรายได้ของตนหนึ่งในห้า หรืออย่างน้อยหนึ่งในสิบ ให้แก่ดะอ์วะฮ์ บรรดาอิควานต่างแข่งขันกันปฏิบัติตามอย่างน่ายกย่อง รายชื่อของคนรุ่นแรกจึงเต็มไปด้วยนามของผู้ที่แข่งขันกันทำความดีเหล่านี้ ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่พวกเขา และเป็นการดีที่จะเผยแพร่…

รายงานฉบับนี้ได้รับการพิจารณาอีกครั้ง และได้ตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์อัน-นะษีร ฉบับที่สิบของปีแรก ลงวันที่ 5 ญุมาดัลอาคิเราะฮ์ ฮ.ศ. 1357 ต่อไปนี้คือข้อความของหนังสือเชิญที่ส่งถึงพี่น้องอิควาน เพื่อพิจารณารับรองข้อเสนอนี้:

การประชุมสามัญของคณะกรรมการไคโรและผู้แทนจากภูมิภาคต่าง ๆ จะจัดขึ้นในค่ำวันพฤหัสบดีที่ 2 ญุมาดัลอาคิเราะฮ์ ฮ.ศ. 1357 วาระที่จะนำเสนอในที่ประชุมมีดังนี้ รายงานว่าด้วยนโยบายการเงินของญะมาอะฮ์ เสนอโดยพี่น้องอับดุลหะกีม อาบิดีน เอฟเฟนดี และข้อเสนอเกี่ยวกับค่ายอเล็กซานเดรีย และจุดยืนของเราต่อกรณีปาเลสไตน์และสิทธิของชาวอาหรับในดินแดนนั้น เสนอโดยพี่น้องสองท่าน คือ ฟะฮ์มี อบูฆุดัยร์ เอฟเฟนดี และเชคมุหัมมัด หะสะนัยน์ อุมัร จึงขอให้พี่น้องอิควานทุกท่านอย่าได้ขาดการประชุม เนื่องจากการประชุมครั้งนี้มีความสำคัญยิ่ง

“ดูหนังสือพิมพ์อัน-นะษีร ฉบับที่สี่ของปีแรก ลงวันที่ 12 เราะบีอุษษานี ฮ.ศ. 1357”

การประชุมสามัญครั้งที่ห้าของอิควาน

ณ วังของตระกูลลุฏฟุลลอฮ์ ที่ญีซะฮ์ – กรุงไคโร

บทนำ

ในวันที่สิบสามของเดือนซุลหิจญะฮ์ ฮ.ศ. 1357 การประชุมสามัญครั้งที่ห้าของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนได้จัดขึ้น หนังสือพิมพ์มินบัร อัช-ชัรก์ได้บรรยายถึงการประชุมครั้งนี้อย่างละเอียดด้วยถ้อยคำที่ประณีตและงดงามยิ่ง และได้อวยพรให้อิควานประสบความสำเร็จในทุกภารกิจของพวกเขา หนังสือพิมพ์รายวันและรายสัปดาห์ต่าง ๆ ก็ได้นำเสนอรายละเอียดของการประชุมทั้งในรูปของข้อเขียนและภาพถ่ายด้วยเช่นกัน

การประชุมครั้งนี้ ด้วยการสรรเสริญแด่อัลลอฮ์ ประสบความสำเร็จอย่างยิ่งในทุกด้าน ทั้งในรูปลักษณ์ภายนอก จิตวิญญาณ การเตรียมการ คำปราศรัย และมติต่าง ๆ ซึ่งมติเหล่านั้นมีดังนี้

มติของที่ประชุม

ประการแรก: ผู้เข้าร่วมประชุมมีมติสนับสนุนสำนักงานอัล-อิรชาดกลางของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนในการดำเนินการที่ประสบผลสำเร็จ และขอขอบคุณคณะกรรมการทุกท่านที่ได้แบกรับภาระของงานดะอ์วะฮ์

ประการที่สอง: ดำเนินการเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ของอิควาน โดยให้แต่ละเขตรับผิดชอบหมู่บ้านและเมืองต่าง ๆ ที่อยู่โดยรอบ และดำเนินการจัดตั้งกองกะตาอิบและหน่วยลูกเสือ (ญะวาละฮ์) ขึ้นในสาขาของตน

ประการที่สาม: ผู้เข้าร่วมการประชุมเสนอต่อสำนักงานอัล-อิรชาดกลางให้เร่งจัดตั้งคณะกรรมการต่อไปนี้

ก. คณะกรรมการด้านรัฐธรรมนูญ ประกอบด้วยสมาชิกของญะมาอะฮ์ที่มีความเชี่ยวชาญ ทำหน้าที่ศึกษาบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญอียิปต์ เปรียบเทียบกับหลักการพื้นฐานของระบอบการปกครองในอิสลาม และดำเนินการนำระบบของอิสลามเข้ามาแทนที่ระบบอื่นที่ไม่สอดคล้องกับอิสลาม

ข. คณะกรรมการด้านกฎหมาย ทำหน้าที่เปรียบเทียบกฎหมายที่มนุษย์บัญญัติขึ้นในทุกสาขากับกฎหมายอิสลาม ชี้แจงประเด็นที่ทั้งสองแตกต่างกัน และเรียกร้องให้รัฐบาลแก้ไขกฎหมายให้สอดคล้องกับบทบัญญัติของอิสลาม

ค. คณะกรรมการด้านวิชาการ ทำหน้าที่จัดทำหนังสือฉบับย่อที่เป็นประโยชน์ว่าด้วยอะกีดะฮ์ อิบาดะฮ์ จริยธรรม และมุอามะลาตในอิสลาม โดยมีหลักฐานจากอัลกุรอานและซุนนะฮ์สนับสนุน และหลีกเลี่ยงประเด็นที่มีความเห็นต่างและทัศนะที่แตกแขนงออกไป เพื่อให้เป็นแหล่งอ้างอิงสำหรับพี่น้องอัล-อิควานและผู้ที่ประสงค์

ง. คณะกรรมการด้านเทคนิค มีหน้าที่ศึกษาโครงการก่อสร้างอาคารสำหรับสำนักงานอัล-อิรชาดกลางที่กรุงไคโร และพิจารณาสิ่งที่จำเป็นต่อโครงการนี้ในทุกด้าน

จ. คณะกรรมการพิเศษ ทำหน้าที่ศึกษาประเด็นปัญหาตริโปลี และใช้มาตรการเท่าที่สามารถทำได้เพื่อธำรงอัตลักษณ์ความเป็นอาหรับและความเป็นอิสลามของดินแดนนั้นไว้

ประการที่สี่: ขอส่งคำคารวะถึงท่านมุฟตีใหญ่ เหล่านักต่อสู้ผู้มีเกียรติในปาเลสไตน์อันจำเริญ สมาชิกคณะกรรมการอาหรับระดับสูง และบรรดาสมาชิกผู้ทรงคุณของคณะผู้แทนมุสลิมผู้มีเกียรติในการประชุมที่กรุงลอนดอน พร้อมทั้งส่งโทรเลขถึงท่านมุฟตี ณ ที่พำนักของท่านในเลบานอน ถึงฯพณฯ หัวหน้าคณะผู้แทนอียิปต์ในการประชุมที่กรุงลอนดอน และถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศอังกฤษ เพื่อแสดงการสนับสนุนข้อเรียกร้องของชาวอาหรับ เนื่องในโอกาสการจัดการประชุมครั้งที่ห้าของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

ประการที่ห้า: เรียกร้องให้รัฐบาลอียิปต์เร่งตรากฎหมายที่จำเป็นเพื่อปกป้องศีลธรรมจรรยา จริยธรรม และหลักความเชื่อ ทั้งนี้ ผู้เข้าร่วมการประชุมเสนอให้รัฐบาลเร่งจัดตั้งคณะกรรมการซึ่งประกอบด้วยอุละมาอ์แห่งอัล-อัซฮัร บุคลากรของสมาคมอิสลามต่าง ๆ และนักกฎหมาย เพื่อให้คำแนะนำแก่รัฐบาลถึงสิ่งที่พึงกระทำในเรื่องนี้ในทุกด้านที่สำคัญของการอบรมบ่มเพาะ และเพื่อยกร่างกฎหมายที่จำเป็นสำหรับการนี้ เพราะเรื่องนี้ไม่อาจล่าช้าได้

ประการที่หก: ให้นำเสนอมติเหล่านี้ขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายแด่องค์พระมหากษัตริย์ แจ้งไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และเผยแพร่ทางหนังสือพิมพ์ รวมถึงแจ้งแก่สาขาต่าง ๆ ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ โทรเลขที่กล่าวถึงข้างต้นได้ส่งถึงผู้รับเรียบร้อยแล้ว และสำนักงานก็เริ่มเตรียมการเพื่อดำเนินการตามมติเหล่านี้

แท้จริงแล้ว การประชุมครั้งนี้เป็นภาพสะท้อนอันงดงามและทรงพลังของการแผ่ขยายของดะอ์วะฮ์ ข้าพเจ้าได้กล่าวสุนทรพจน์ที่ครอบคลุมในการประชุมนั้น ซึ่งยาวจนกินเนื้อที่นิตยสารอันนะซีรทั้งฉบับ ในสุนทรพจน์นั้นข้าพเจ้าได้อธิบายดะอ์วะฮ์ของอัล-อิควานอย่างครบถ้วนและกระจ่างชัด ทั้งประวัติความเป็นมา เป้าหมาย และจุดยืนที่มีต่อองค์กร บุคคล และเหตุการณ์ต่าง ๆ สุนทรพจน์นี้ได้ตีพิมพ์ในช่วงปิดปีแรกของอันนะซีร ฉบับที่ 35 ลงวันจันทร์ที่ 17 ซุลฮิจญะฮ์ ฮ.ศ. 1357 แต่ยังไม่เคยจัดพิมพ์แยกเป็นเล่มต่างหาก ทั้งที่การจัดพิมพ์แยกต่างหากเป็นสิ่งที่ดี เพื่อเป็นการบันทึกข้อเท็จจริง เป็นข้อเตือนใจ เป็นแนวทาง และเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ นอกจากนี้ มติของการประชุมดังกล่าวก็ได้ตีพิมพ์ในอันนะซีรเช่นกัน คือฉบับที่ 2 ของปีที่สอง ลงวันที่ 1 มุฮัรรอม ฮ.ศ. 1358

ตัวอย่างแนวทางชี้นำของอัล-อิควาน

หนังสือเวียนประจำในช่วงแรกของปี ฮ.ศ. 1358

หลังการประชุม สำนักงานอัล-อิรชาดได้ให้ความสำคัญกับการชี้แนะแนวทางแก่บรรดาอัล-อิควาน และการจัดระเบียบโครงสร้างภายในตลอดจนกิจกรรมด้านต่าง ๆ ของพวกเขา ต่อไปนี้คือตัวอย่างหนึ่งของแนวทางชี้นำดังกล่าว ซึ่งเป็นหนังสือเวียนฉบับแรกของปี ฮ.ศ. 1358

อัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ อัมมาบะอ์ดุ

แท้จริงพวกเราขอสรรเสริญอัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและทรงยิ่งใหญ่ ขอการประสาทพรและความศานติจงมีแด่ท่านเราะซูล ﷺ ผู้ทรงเกียรติของพระองค์ แด่วงศ์วาน บรรดาศอฮาบะฮ์ของท่าน และผู้ที่เจริญรอยตามพวกเขาด้วยความดีงามจนถึงวันแห่งการตอบแทน พวกเราขอขอบคุณพระองค์ผู้ทรงจำเริญและทรงสูงส่ง พระองค์คือผู้ทรงประทานความโปรดปรานแก่พวกเราด้วยภราดรภาพอันบริสุทธิ์และดีงามนี้ และทรงชี้นำพวกเราในภราดรภาพนี้ให้มุ่งสู่การงานที่ยังประโยชน์ในหนทางของพระองค์ และการต่อสู้เพื่อเชิดชูพระดำรัสและยกธงของพระองค์ให้สูงเด่น พวกเราวิงวอนขอต่อพระองค์ผู้ทรงสูงส่งให้ทรงประทานความจำเริญแก่ภราดรภาพนี้ และทรงประทานชัยชนะอันชัดแจ้งเป็นมงกุฎแก่มัน ทั้งในชีวิตนี้และในวันที่บรรดาพยานจะยืนขึ้น

ผลประการหนึ่งของภราดรภาพและสายสัมพันธ์อันศักดิ์สิทธิ์ที่รวมพวกเราไว้ด้วยกัน คือชัยชนะอันชัดแจ้งที่อัลลอฮ์ทรงประทานแก่พวกเราในการประชุมครั้งล่าสุด ผู้คนได้เข้าใจดะอ์วะฮ์ของพวกเรา และผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในหมู่พวกเขาก็ได้รู้ว่าพวกเรา…

ว่าเราจริงจังมิใช่ล้อเล่น และเรากำลังมุ่งหน้าไปบนเส้นทางของเราด้วยความโปรดปรานของอัลลอฮ์ จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงทำให้ความหวังที่เราปรารถนาเป็นจริง หรือจนกว่าเราจะสิ้นชีวิตลงในสนาม เราได้ปฏิบัติภารกิจอันยิ่งใหญ่ที่เป็นหน้าที่ของเราแล้ว ด้วยเหตุนี้ โอ้พี่น้อง เราจึงไม่ประสงค์จะกล่าวถ้อยคำขอบคุณท่านสำหรับความพยายามที่ท่านและบรรดาพี่น้องผู้มีเกียรติที่อยู่กับท่านได้ทุ่มเทไป จนอัลลอฮ์ทรงทำให้การประชุมใหญ่ครั้งนี้ประสบความสำเร็จด้วยท่านทั้งหลาย เราไม่ประสงค์จะกล่าวขอบคุณท่านจากฝ่ายเราเอง แต่ขอมอบไว้แด่พระผู้อภิบาลของท่าน เพราะสิ่งที่พระองค์ทรงสะสมไว้ให้ท่าน ณ พระองค์นั้น คือการตอบแทนที่ดีที่สุดและผลบุญที่ยิ่งใหญ่ที่สุด

ท่านทั้งหลายได้ทราบแล้วหลังจากเสียงประกาศอันกึกก้อง และคำปราศรัยอันทรงพลังและถูกต้องเที่ยงตรงที่ท่านอาจารย์ผู้มีเกียรติ ผู้ชี้นำทั่วไป (อัล-มุรชิด อัล-อาม) ได้แถลงไว้แก่ท่านในสุนทรพจน์อันครอบคลุมและได้รับความสำเร็จของท่านว่า เราได้เริ่มต้นชีวิตใหม่และการต่อสู้ใหม่ ซึ่งล้วนแต่เป็นความจริงจัง ล้วนแต่เป็นความเด็ดเดี่ยว และล้วนแต่เป็นความกระตือรือร้น และด้วยเหตุนั้นเราได้แบกรับพันธสัญญาต่อหน้าอัลลอฮ์และต่อหน้าประชาชาติ ซึ่งเราจำเป็นต้องดำเนินการและปฏิบัติให้ครบถ้วน นั่นคือพันธสัญญาแห่งการปฏิรูปและการต่อสู้ จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงทำให้ความหวังเป็นจริง ธงจะได้ถูกชูขึ้นสูง ถ้อยคำ (แห่งสัจธรรม) จะได้อยู่เหนือกว่า และศาสนาทั้งหมดจะเป็นของอัลลอฮ์

ด้วยเหตุนี้ เราจึงเห็นควรนำเสนอแผนงานต่อไปนี้แก่ท่าน โดยหวังว่าจะได้รับการปฏิบัติตามทุกรายละเอียดอย่างถี่ถ้วน พร้อมทั้งพึงสังเกตว่า จุดหลักที่สำคัญที่สุดในการดำเนินแผนงานทั้งหมด คือการติดต่ออย่างต่อเนื่องกับสำนักงานแนะแนว (มักตับ อัล-อิรชาด) เพราะเป็นศูนย์กลางของการทำงานและที่ตั้งของการชี้นำ ข้าพเจ้าจึงขอให้ท่านติดต่อกับสำนักงานอย่างสม่ำเสมอ และเขียนแจ้งทุกสิ่งที่เกิดขึ้นรอบตัวท่านไปยังสำนักงาน ขออัลลอฮ์ทรงประทานความสำเร็จแก่เราและท่านในสิ่งที่ดีที่สุดที่พระองค์ทรงรักและทรงพอพระทัย

ประการแรก: เราขอเผยแพร่มติของการประชุมใหญ่แก่ท่านอีกครั้ง ทั้งนี้ได้มีการส่งโทรเลขไปแล้ว และสำนักงานได้เริ่มจัดตั้งคณะกรรมการปฏิบัติงานแล้ว

ประการที่สอง: เนื่องจากปาเลสไตน์เป็นส่วนหนึ่งของมาตุภูมิอิสลามโดยรวม และอัลลอฮ์ได้ทรงประทานความสำเร็จแก่อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนในการรับใช้ประเด็นของปาเลสไตน์อย่างโดดเด่น และเนื่องจากกิจการของปาเลสไตน์จำเป็นต้องได้รับความเอาใจใส่มากยิ่งขึ้น และต้องก้าวไปข้างหน้าในหนทางแห่งการช่วยเหลือและสนับสนุน ปัจจุบันองค์กรอิสลามต่าง ๆ ได้ร่วมมือกันในการสนับสนุนนี้ และได้มีการจัดตั้งคณะกรรมการเพื่อรวบรวมเงินบริจาค "เงินกิรชเพื่อปาเลสไตน์" (กิรช ฟิลัสฏีน) โดยมีอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนร่วมเป็นตัวแทนอยู่ด้วย ด้วยเหตุนี้ เราจึงขอให้เอาใจใส่ในการประชาสัมพันธ์อย่างแข็งขันเพื่อรวบรวมเงินกิรชนี้ และให้บรรดาพี่น้องพิสูจน์ว่าพวกเขาอยู่ในแถวหน้าเสมอในประเด็นของชาวอาหรับและอิสลาม

สมุดรับเงินบริจาคจะส่งถึงท่านในวันที่สิบเดือนมุฮัรร็อม อินชาอัลลอฮ์ ข้าพเจ้าจึงขอให้ท่านทุ่มเทความพยายามในการรวบรวมเงินให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้จากพื้นที่รอบตัวท่าน พร้อมทั้งชี้แจงให้สาธารณชนเข้าใจว่าเงินกิรชเหล่านี้

…จะถูกรวบรวมในนามของคณะกรรมการสูงสุดแห่งกองทุนกิรช์ปาเลสไตน์ (เงินเหรียญกิรช์เพื่อปาเลสไตน์) จากสมาคมอิสลามทั้งหมด และจะมีการส่งแบบฟอร์มอาสาสมัครไปให้ท่านทั้งหลาย ขอให้แจกจ่ายแก่บรรดาอาสาสมัครแล้วส่งคืนมายังสำนักงาน เพื่อที่สำนักงานจะได้ยื่นต่อไปโดยตรงในโอกาสแรกที่ทำได้

ประการที่สาม: อัน-นะซีร (กระบอกเสียงของญะมาอะฮ์) ซึ่งเผยแพร่หลักการของญะมาอะฮ์และประกาศแนวทางของญะมาอะฮ์ เราหวังว่าพี่น้องทั้งหลายจะใส่ใจเผยแพร่วารสารนี้ในหมู่ประชาชน และเป็นข้อบังคับสำหรับทุกสาขาที่จะต้องบอกรับวารสารนี้หนึ่งฉบับ ซึ่งจะส่งไปในนามของสาขานั้น จากนั้นก็ให้เอาใจใส่ส่งเสริมการบอกรับในหมู่บุคคลทั่วไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อสำนักงานจะเผยแพร่มติต่าง ๆ ของตนผ่านวารสารนี้แทนการส่งไปยังสาขาต่าง ๆ เป็นระยะ ๆ เพื่อเป็นการประหยัดเวลาและค่าใช้จ่าย ในทำนองเดียวกัน ท่านทั้งหลายจะต้องส่งข่าวคราวของท่านและข่าวของสาขาของท่านไปยังกองบรรณาธิการอัน-นะซีรอย่างต่อเนื่อง ซึ่งกองบรรณาธิการได้เตรียมพร้อมที่จะดูแลและนำเสนอข่าวเหล่านั้นตามลำดับแล้ว

ประการที่สี่: การเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ในหมู่บ้าน จะต้องให้ความสำคัญอย่างเต็มที่ในการเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ไปยังหมู่บ้านและพื้นที่โดยรอบท่าน โดยให้จัดตั้งคณะกรรมการขึ้นเพื่อการนี้ และวางแผนงานตามที่เหมาะสมกับสภาพการณ์ของท่าน พร้อมทั้งไม่ชักช้าในการจัดตั้งกองลูกเสือ (อัล-ญะววาละฮ์) และการจัดตั้ง (อัล-กะตีบะฮ์)

ประการที่ห้า: รูปแบบกิจกรรมประจำเดือนของพี่น้อง สำนักงานเสนอให้พี่น้องกำหนดวันเฉพาะในแต่ละเดือนสำหรับตนเอง เพื่อดำเนินการตามโครงการต่อไปนี้

1. วันแห่งการตักเตือน: ในวันนี้พี่น้องจะแบ่งกันไปทำหน้าที่ใช้ให้ทำความดีและห้ามปรามความชั่ว ด้วยวิธีที่ดีที่สุด โดยให้สำรวจจุดอ่อนด้านศีลธรรมของบุคคลที่อยู่ใกล้เคียงกับพวกเขา แล้วไปเยี่ยมเยียนพวกเขา มอบคำตักเตือนแก่พวกเขาด้วยความอ่อนโยนและนุ่มนวล ห้ามปรามพวกเขาจากความชั่ว และชักชวนให้พวกเขาเห็นความงดงามของความดีและความสำเร็จ และเป็นการดีที่คำตักเตือนเหล่านี้จะเป็นไปแบบตัวต่อตัวและเป็นความลับเท่าที่ทำได้ เพื่อให้ประสบผลสำเร็จและเป็นหลักประกันว่าจะเกิดผลต่อจิตใจ และอัลลอฮ์คือผู้ที่ถูกขอความช่วยเหลือ

1. วันแห่งอาคิเราะฮ์: ในวันนี้พี่น้องจะขัดเกลาหัวใจและจิตวิญญาณของตน นำมันออกจากโลกแห่งความวุ่นวายและความสับสนอลหม่าน ไปสู่โลกแห่งความสงบมั่น พวกเขาจะไปเยี่ยมเยือนนครแห่งอาคิเราะฮ์ ออกไปยังสุสานเพื่อรับข้อตักเตือนและบทเรียน ตรวจสอบตนเองถึงสิ่งที่ได้กระทำไว้ และขออภัยโทษต่อพระผู้อภิบาลของพวกเขา และความตายนั้นก็เพียงพอแล้วที่จะเป็นผู้ตักเตือน

1. วันเยี่ยมไข้: พี่น้องกำหนดวันนี้ไว้เพื่อเยี่ยมเยียนผู้ป่วยในหมู่มุสลิม เพื่อนำความปีติยินดีไปสู่พวกเขาและเสริมสร้างรากฐานแห่งความสนิทสนมให้มั่นคง

1. วันทำความรู้จัก: พี่น้องจัดงานชุมนุมทุกเดือนที่เรียบง่ายเท่าที่จะเป็นไปได้ ในงานนี้พวกเขาจะได้พบปะกับพี่น้องที่สภาพการณ์ไม่เอื้อให้มาที่สำนักงานได้บ่อยนัก งานชุมนุมนี้จึงเป็นเสมือนสายสัมพันธ์ที่ช่วยกระชับสายใยแห่งภราดรภาพระหว่างพวกเขาให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น

ประการที่หก: รูปแบบกิจกรรมประจำสัปดาห์

1. คืนแห่งการเรียน: พี่น้องกำหนดคืนหนึ่งของทุกสัปดาห์ไว้สำหรับทบทวนสรุปบทเรียนที่ท่านผู้ทรงเกียรติ อุสตาซผู้ชี้นำ (อัล-มุรชิด) จะบรรยายที่ไคโรทุกสัปดาห์ ด้วยวิธีนี้พี่น้องในหัวเมืองจะเชื่อมโยงกับพี่น้องในไคโร วงสัมพันธ์จะต่อเนื่องเป็นหนึ่งเดียว หัวใจผูกพันกัน และจิตวิญญาณได้รับการหล่อเลี้ยงด้วยอาหารเดียวกันจากแหล่งเดียวกัน สรุปบทเรียนนี้จะลงตีพิมพ์ในนิตยสาร "อัน-นะซีร" เป็นลำดับต่อเนื่องไป อินชาอัลลอฮ์

1. คืนแห่งกองกำลัง (ลัยละตุล-กะตีบะฮ์): ที่ซึ่งจิตวิญญาณบริสุทธิ์ผ่องใสในความสงัดของยามค่ำคืน ที่ซึ่งมีท่วงทำนองอันศักดิ์สิทธิ์ในยามรุ่งสาง ที่ซึ่งมีความเมตตาอันล้นเหลือจากพระผู้ทรงกรุณาปรานี และที่ซึ่งมีการปลดเปลื้องตนจากความเคยชินในความสุขสบายและความฟุ่มเฟือย พร้อมทั้งเตรียมตนให้พร้อมแบกรับความยากลำบากและต่อสู้กับอารมณ์ใฝ่ต่ำในหนทางของอัลลอฮ์

เราหวังว่าพี่น้องที่สภาพการณ์เอื้ออำนวยจะเอาใจใส่การฝึกฝนทางจิตวิญญาณนี้อย่างเต็มที่

1. วันค่ายพักแรม: ความเป็นทหาร การฝึกฝน และการเตรียมพร้อมสำหรับญิฮาดอันศักดิ์สิทธิ์ นั่นคือสิ่งที่อิควานุลมุสลิมูนให้ความสำคัญอย่างยิ่ง ด้วยสิ่งนี้กองทัพอิสลามจะก่อตัวขึ้น และด้วยสิ่งนี้กองทัพนั้นจะสามารถทำให้ความหวังเป็นจริงและชูธงให้สูงเด่น เราหวังว่าด้านนี้จะได้รับความสนใจจากพี่น้องมากที่สุด โดยให้พี่น้องจัดการฝึกแถวแบบทหารในทุกสัปดาห์เพื่อฝึกฝนตนเอง หรือจัดการเดินทางท่องเที่ยวไปเยี่ยมเยียนเมืองใกล้เคียง แล้วพวกเขาจะได้รับผลบุญ และเป็นแบบอย่างที่ดีและตัวอย่างอันสูงส่งแก่ผู้คน ทั้งนี้มีเงื่อนไขว่าคณะจะต้องเตรียมพร้อมในการเดินทางทุกครั้งเพื่อดำรงการละหมาดในที่โล่งห่างไกลผู้คน

นี่คือแผนงานและโครงการที่เราได้วางไว้ เพื่อให้พวกท่านลงมือปฏิบัติด้วยความเอาใจใส่และความมุ่งมั่นอย่างที่เราคุ้นเคยจากพวกท่าน จนกว่าจะเกิดดอกออกผล และเราจะบรรลุจุดหมายแห่งความหวังและความปรารถนาที่เราต้องการ และจนกว่าอิควานุลมุสลิมูนในบ้านเมืองและในสำนักงานของพวกเขาจะเป็นแบบอย่างอันสูงส่งและตัวอย่างอันสมบูรณ์ของอิสลามที่ถูกต้อง และอัลลอฮ์…

...ผู้ทรงเป็นที่พึ่งขอความช่วยเหลือ และขม่อมทั้งหลายอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ เราได้มอบหมายต่อพระองค์ และเราได้หวนกลับไปหาพระองค์ พระองค์ทรงเพียงพอแก่เรา และทรงเป็นผู้ได้รับมอบหมายที่ดีเยี่ยม ทรงเป็นผู้คุ้มครองที่ดีเยี่ยม และทรงเป็นผู้ช่วยเหลือที่ดีเยี่ยม

วัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

แท้จริงแล้ว ความจำเป็นต่อคำชี้แนะเช่นนี้และการนำมาปฏิบัติใหม่อีกครั้งในแวดวงของอัล-อิควานยังคงมีอยู่อย่างเร่งด่วน หวังว่าเราจะได้รับความสำเร็จในเรื่องนั้น

ตัวอย่างที่สองของกิจกรรม โดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อน

ในช่วงเดือนต่าง ๆ ของฤดูร้อน อัล-อิควานมีกิจกรรมพิเศษ ซึ่งปรากฏออกมาในรูปของโครงการเช่นนี้ที่ได้มีคำสั่งแก่บรรดาพี่น้องในรูปของแถลงการณ์ทั่วไป

พี่น้องทั้งหลาย

จงทำให้ช่วงปิดภาคฤดูร้อนเป็นห่วงโซ่แห่งการญิฮาดที่ข้อต่อเชื่อมโยงกันไม่ขาดสาย จนกว่าเราจะชูธงแห่งชัยชนะขึ้นด้วยเกียรติ พลัง และความภาคภูมิ

ผู้คนเคยชินกับการรอคอยช่วงปิดภาคฤดูร้อนอย่างใจจดใจจ่อ เพื่อจะได้เพลิดเพลินกับการพักผ่อน แต่อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ซึ่งเป็นแบบอย่างในทุกด้านของชีวิต ไม่ยอมทำอย่างอื่นนอกจากทำให้ช่วงปิดภาคฤดูร้อนเป็นห่วงโซ่แห่งการญิฮาดอย่างไม่หยุดหย่อน ในหนทางแห่งการชูธงของอัลลอฮ์ให้สูงเด่นโบกสะบัด เพราะพวกเขารู้สึกถึงความหนักของภาระและความยิ่งใหญ่ของความรับผิดชอบต่อหน้าอัลลอฮ์

ดังนั้น ทันทีที่ช่วงปิดภาคเริ่มต้น พี่น้องมุสลิมทุกคนก็จะรับหน้าที่ของตนในสนามแห่งการญิฮาด ไม่ว่าจะในกรุงไคโรหรือในหัวเมืองต่าง ๆ ในฐานะทหารคนหนึ่งในกองพลของอัลลอฮ์ ทุ่มเทความพยายามอย่างสุดกำลังเพื่อชัยชนะ ทำงานต่อเนื่องทั้งกลางคืนและกลางวัน จนกระทั่งช่วงปิดภาคจะไม่สิ้นสุดลง เว้นแต่ดะอ์วะฮ์ได้ก้าวหน้าไปสู่เป้าหมายอันสูงสุดด้วยก้าวย่างที่รวดเร็วและประสบความสำเร็จ อินชาอัลลอฮ์

และเราหวังว่าบรรดาพี่น้องจะรับแบบฟอร์มเกี่ยวกับกิจกรรมด้านต่าง ๆ ในช่วงปิดภาคฤดูร้อนได้จากสำนักเลขาธิการของสมาคม และจากผู้แทนประจำคณะต่าง ๆ และโรงเรียนต่าง ๆ

ด้านต่าง ๆ ของกิจกรรม

ประการแรก: แผนกการเดินทางท่องเที่ยวภาคฤดูร้อน

จุดประสงค์ของการเดินทางเหล่านี้คือการฝึกทางทหาร การทำความรู้จักกัน และการเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ในเขตชานเมืองไคโร

การเดินทางจะจัดขึ้นในวันศุกร์ของทุกสัปดาห์ตลอดช่วงเดือนวันหยุดภาคฤดูร้อน ตั้งแต่ต้นเดือนมิถุนายนจนถึงสิ้นเดือนกันยายน

พี่น้องผู้เข้าร่วมต้องมีชุดเครื่องแบบลูกเสือ (อัล-ญะวาละฮ์) หรือชุดฝึกทางทหาร พี่น้องไม่จำเป็นต้องเข้าร่วมการเดินทางทุกครั้งของแผนก เพราะขึ้นอยู่กับความสมัครใจและสภาพการณ์ของแต่ละคน แต่จะได้รับแจ้งกำหนดการของการเดินทางแต่ละครั้ง

ประการที่สอง: ค่ายภาคฤดูร้อน

จุดประสงค์ของค่ายเหล่านี้คือการฝึกทางทหาร การออกกำลังกายกลางแจ้ง และการฝึกฝนทางจิตวิญญาณ

ค่ายจะจัดขึ้นที่ฏุรเราะฮ์ ฟารูกียะฮ์ บริเวณเชิงเขา ในเต็นท์ของสำนักงาน ตั้งแต่ต้นเดือนมิถุนายนจนถึงสิ้นเดือนกันยายน อินชาอัลลอฮ์

พี่น้องที่เข้าร่วมค่ายจะถูกแบ่งออกเป็นหน่วย โดยแต่ละหน่วยมีสมาชิกไม่เกินสี่สิบคน และแต่ละหน่วยใช้เวลาสิบวันเต็ม ซึ่งจะกำหนดตามความต้องการของสมาชิกในหน่วย ผู้เข้าร่วมต้องมีชุดเครื่องแบบลูกเสือหรือชุดฝึกทางทหาร และต้องชำระค่าเข้าร่วมจำนวนห้าสิบกิรช์สำหรับผู้มีงานทำ และสามสิบกิรช์สำหรับนักเรียนนักศึกษาต่อหนึ่งช่วงเวลา ทั้งนี้ต้องนำผ้าห่มและภาชนะสำหรับรับประทานอาหารมาด้วยตนเอง และต้องมีอายุมากกว่าสิบห้าปีตามปฏิทินฮิจญ์เราะฮ์

ขอให้พี่น้องจากต่างจังหวัดที่ประสงค์จะเข้าร่วมค่ายเหล่านี้ โปรดแจ้งสำนักงานถึงช่วงเวลาที่สะดวกสำหรับตน

และหากพี่น้องผู้ใดใช้เวลาในค่ายจนครบด้วยผลเป็นที่น่าพอใจ เขาจะได้รับประกาศนียบัตรจากผู้บัญชาการค่าย

ประการที่สาม: กลุ่มฝึกอบรมการเทศนาและการชี้แนะภาคฤดูร้อน

วัตถุประสงค์ของกลุ่มเหล่านี้ คือ การฝึกอบรมพี่น้องให้สามารถเทศนาและชี้แนะได้ทั้งในทางวิชาการและทางปฏิบัติ

ท่านอาจารย์ผู้นำทั่วไป (อัล-มุรชิด อัล-อาม) ผู้ทรงเกียรติ จะเป็นผู้บรรยายบทเรียนการฝึกภาคปฏิบัติที่ศูนย์อิควานที่ชุบรอ ตั้งแต่ต้นเดือนมิถุนายนจนถึงปลายเดือนกันยายน อินชาอัลลอฮ์ โดยกำหนดให้ระยะเวลาการศึกษาของแต่ละกลุ่มคือสิบห้าวัน รวมทั้งหมดจึงมีแปดกลุ่ม และสมาชิกของแต่ละกลุ่มต้องไม่เกินห้าสิบคน

ส่วนสถานที่ฝึกภาคปฏิบัตินั้น ได้แก่ ศูนย์ต่าง ๆ ของอิควานในย่านต่าง ๆ ของกรุงไคโร และสถานที่อื่น ๆ ที่เหมาะสม

พี่น้องที่ประสงค์จะเข้าร่วมในกลุ่มเหล่านี้ต้องมีคุณวุฒิทางวิชาการที่เอื้อให้เขาได้รับประโยชน์จากบทเรียนเหล่านี้ กล่าวคือ อย่างน้อยต้องอยู่ในระดับการศึกษามัธยมของอัล-อัซฮัร หรือโรงเรียนมัธยม

พี่น้องในหัวเมืองต่าง ๆ มีสิทธิ์สมัครเข้าร่วมกลุ่มเหล่านี้ที่กรุงไคโร และสำนักงานจะส่งผู้แทนของตนไปยังเมืองเอกที่สำคัญ ๆ เพื่อฝึกอบรมพี่น้องที่มีความเหมาะสมกับภารกิจนี้ในขณะที่พวกเขายังอยู่ในสาขาของตน

เมื่อพี่น้องผู้ใดผ่านช่วงการฝึกอบรมด้วยผลเป็นที่น่าพอใจ และแสดงให้เห็นถึงความสามารถในการแบกรับภารกิจการเทศนาและการชี้แนะได้ เขาจะได้รับประกาศนียบัตรรับรองจากคณะกรรมการฝึกอบรม

والله أكبر ولله الحمد.

อัลลอฮุอักบัร (อัลลอฮ์ทรงยิ่งใหญ่) และการสรรเสริญทั้งมวลเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์

ในด้านเศรษฐกิจ

พี่น้องท่านหนึ่ง คือ พี่น้องผู้ยำเกรงและเป็นคนดี อัล-หัจญ์ มุฮัมมัด อับดุลวะฮ์ฮาบ ซึ่งในขณะนั้นเป็นข้าราชการกระทรวงกลาโหม และปัจจุบันได้เกษียณอายุราชการแล้ว ได้มีความเห็นว่า พี่น้องอิควานควรมีส่วนร่วมในกิจการทางเศรษฐกิจ และมีบทบาทที่โดดเด่นและเป็นประโยชน์ในโครงการทางการเงินแบบอิสลาม ซึ่งจะช่วยรักษาทรัพย์สินของมุสลิมไว้ และฝึกฝนให้พวกเขากล้าก้าวเข้าสู่สนามต่าง ๆ ที่ถูกผูกขาดโดย…

ชาวต่างชาติ ชาวยิว และพวกที่ไม่มีส่วนดีใด ๆ ข้าพเจ้าเห็นพ้องกับเขาในหลักการอย่างสมบูรณ์ แต่มีเงื่อนไขสองประการ

ประการแรก คือเราจะต้องไม่นำกิจกรรมด้านการดะอ์วะฮ์ไปปะปนกับกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ไม่ว่าในรูปแบบหรือในเนื้อหา โดยให้กิจการต่าง ๆ ใช้ชื่ออื่นที่มิใช่ชื่อของอัล-อิควาน และไม่ตั้งอยู่ในที่ทำการของพวกเขา ทั้งให้มีระบบทางวัตถุและเศรษฐกิจโดยเฉพาะของมันเอง ซึ่งไม่มีความรู้สึกส่วนตัวหรือความหละหลวมใด ๆ เข้ามาเจือปน เพราะการดะอ์วะฮ์เป็นเรื่องหนึ่ง และทรัพย์สินทางเศรษฐกิจก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง แม้ทั้งสองจะส่งเสริมกันและกัน แต่แต่ละอย่างก็มีลักษณะ วิธีการ และแนวทางของตนเอง โดยที่เราคำนึงถึงการปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ของอิสลามอันเที่ยงตรง

ประการที่สอง คือข้าพเจ้าจะต้องไม่มีความเกี่ยวข้องกับกิจการเหล่านี้ ไม่ว่าทางใกล้หรือทางไกล เพื่อรักษาตัวข้าพเจ้า เวลา และความพยายามของข้าพเจ้า และให้เขาเป็นผู้รับผิดชอบอย่างเต็มที่เป็นอันดับแรก ชายผู้นั้น—ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่เขา—ก็พร้อมและรับภาระนี้ไว้ แล้วประกาศโครงการทางเศรษฐกิจโครงการแรก นั่นคือ "บริษัทมหาชนธุรกรรมอิสลามแห่งอัล-อิควาน"

มีการตีพิมพ์แถลงการณ์เกี่ยวกับบริษัทนี้ในฉบับที่สิบเจ็ดของปีที่สอง ลงวันที่ 24 เราะบีอุษษานี ฮ.ศ. 1358 ดังนี้

"หลักการที่ถูกต้องของอิสลามส่งเสริมให้พัฒนาความมั่งคั่ง"

เนื่องจากหนึ่งในหลักการของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน คือการส่งเสริมให้พัฒนาความมั่งคั่งส่วนรวมของอิสลามบนพื้นฐานอิสลามที่ถูกต้อง อัล-อิควานในกรุงไคโรจึงได้ดำเนินการจัดตั้งบริษัทมหาชนอิสลามขึ้นในชื่อ "บริษัทธุรกรรมอิสลามแห่งอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน" และได้วางข้อบังคับของบริษัทซึ่งมีมาตราหลักดังต่อไปนี้

1. วัตถุประสงค์ของบริษัทนี้ คือการดำเนินการเพื่อบริษัทเองหรือเพื่อผู้อื่น ในการลงทุนแสวงประโยชน์จากทรัพย์สินทุกรูปแบบด้วยวิธีการที่หะลาลซึ่งชะรีอะฮ์อิสลามอันประเสริฐอนุญาต ไม่ว่าการลงทุนนั้นจะเป็นไปโดยวิธีการผลิต หรือโดยวิธีการแลกเปลี่ยนทางการค้า เช่น การซื้อขาย การให้เช่าและการเช่า การรับข้อผูกพันและการรับเหมา หรือการดำเนินการลงทุนใด ๆ ก็ตามที่ปราศจากริบาหรือสิ่งที่คลุมเครือว่าเป็นริบา

1. ทุนของบริษัทมีจำนวนสี่พันปอนด์อียิปต์ แบ่งออกเป็นหนึ่งพันหุ้น หุ้นละสี่ปอนด์อียิปต์

1. ผู้ใดชำระเงินเข้ากองทุนของบริษัท ณ ศูนย์สมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนกลางในอียิปต์ เดือนละสิบกิรช์ เป็นเวลาสี่สิบเดือนเต็มโดยไม่ขาดช่วง ให้ถือว่าผู้นั้นเป็นผู้ถือหุ้นหนึ่งหุ้น ทั้งนี้ อนุญาตให้ชำระมูลค่าหุ้นในงวดเดียว หรือชำระเป็นงวด ๆ ภายในระยะเวลาที่สั้นกว่านั้นก็ได้

1. ให้มีคณะกรรมการบริหารเป็นผู้บริหารบริษัท ประกอบด้วยประธาน เหรัญญิก และกรรมการอีกเจ็ดคน ประธานและเหรัญญิกจะได้รับเลือกจากผู้ที่ถือหุ้นอย่างน้อยสิบหุ้น ส่วนกรรมการจะได้รับเลือกจากผู้ที่ถือหุ้นอย่างน้อยห้าหุ้น โดยมีเงื่อนไขว่าบุคคลเหล่านั้นต้องเป็นสมาชิกของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

1. สมาคมอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนกลางที่ไคโร มีสิทธิตรวจสอบบัญชีของบริษัท ทั้งในขณะนี้และหลังจากก่อตั้งบริษัทแล้วตลอดระยะเวลาที่บริษัทดำเนินกิจการ นอกจากนี้สมาคมมีสิทธิรับเงินร้อยละ 2.5 ของทุน ผลกำไร และทรัพย์สินที่เกี่ยวเนื่องเป็นรายปี เพื่อนำไปใช้จ่ายในหมวดต่าง ๆ ของซะกาตตามบทบัญญัติแห่งศาสนา โดยสมาคมเป็นผู้ดำเนินการเอง

1. นับแต่วันก่อตั้งจนกว่าจะมีทุนเพียงพอสำหรับดำเนินกิจการลงทุนขนาดใหญ่ ให้คณะกรรมการบริหารของบริษัทนำเงินที่เก็บได้จากค่างวดรายเดือนและรายรับอื่น ๆ ไปลงทุนจัดหาสิ่งของจำเป็นทั้งหมดของบรรดาพี่น้องตามที่พวกเขาสั่งซื้อในราคาขายส่ง แล้วส่งมอบให้แก่พวกเขาในราคาที่เหมาะสม

1. ให้จัดสรรผลกำไรเป็นรายปีดังนี้
2. ร้อยละ 10 เป็นค่าตอบแทนแก่คณะกรรมการบริหาร
3. ร้อยละ 20 เป็นเงินสำรอง
4. ร้อยละ 50 แบ่งให้แก่ผู้ถือหุ้นตามสัดส่วนของค่าหุ้นที่แต่ละคนได้ชำระจริง

ฝ่ายบริหารได้กำหนดระยะเวลาหนึ่งเดือนนับจากวันนี้สำหรับการรับจองหุ้นของบริษัท ผู้ใดประสงค์จะร่วมลงทุนในบริษัทนี้ตั้งแต่หนึ่งหุ้นขึ้นไป ขอให้แจ้งความประสงค์ไปยังอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ณ “จัตุรัสพระราชินีฟะรีดะฮ์” ในอียิปต์ เป็นที่หวังว่าบรรดาพี่น้องจะรีบเร่งเข้าร่วมลงทุนในบริษัทนี้ ซึ่งด้วยความกรุณาของอัลลอฮ์ บริษัทจะเป็นช่องทางหนึ่งที่ช่วยให้อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนสามารถรับใช้อิสลามและบรรดามุสลิมได้มากยิ่งขึ้น ต่อจากนี้จะมีการประกาศเรื่องการจัดงานฉลองการก่อตั้งบริษัท อินชาอัลลอฮ์ และอัลลอฮ์คือผู้ทรงประทานความสำเร็จ

ในการผลักดันให้การศึกษาศาสนาเป็นวิชาหลักในสถาบันและโรงเรียนของอียิปต์

เป้าหมายและข้อเรียกร้องประการหนึ่งของอัล-อิควานตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน คือการให้ศาสนามีความสำคัญในหลักสูตรการศึกษาของโรงเรียนและสถาบันต่าง ๆ ในอียิปต์ พวกเขาได้ยื่นบันทึกและฎีกาจำนวนมากเพื่อการนี้ บางครั้งลงนามโดยพวกเขาเอง และบางครั้งลงนามโดยประชาชน

ข้าพเจ้าจำได้ว่า ในเดือนสิงหาคม ปี 1935 เราได้รวบรวมฎีกาเรียกร้องให้มีการสอนศาสนาในโรงเรียนไว้เป็นจำนวนมาก ขณะนั้นนะซีม ปาชา (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี นะญีบ อัล-ฮิลาลี ปาชา ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการ และท่านอาจารย์อัล-มะรอฆี (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ดำรงตำแหน่งชัยค์แห่งอัล-อัซฮัร เราจึงรวบรวมฎีกาเหล่านี้และจัดตั้งคณะผู้แทนขนาดใหญ่ขึ้น นำโดยท่านชัยค์มุฮัมมัด อับดุลลอฮ์ ดิรอซ อาจารย์ประจำอัล-อัซฮัร ท่านอาจารย์ชัยค์ฮามิด อัสกะรียะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ชัยค์อับดุรเราะห์มาน ดิรอซ ผู้ใหญ่บ้านมะหัลละฮ์วะชายในขณะนั้น (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) และชัยค์อับดุฮ์ อะห์มัด ฮะซัน ซึ่งปัจจุบันเป็นครูในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ พร้อมด้วยผู้ใหญ่บ้านและบุคคลสำคัญอีกจำนวนหนึ่ง แล้วเราก็เดินทางไปยังเมืองอะเล็กซานเดรีย ซึ่งเป็นที่ตั้งของคณะรัฐบาลในขณะนั้น

เราขอเข้าพบสะอีด ษุลฟิกอร ปาชา สมุหราชองครักษ์ และมอบสำเนาฎีกาเหล่านี้ให้แก่ท่าน ท่านได้ซักถามเราเกี่ยวกับเรื่องนี้ แล้วกล่าวว่าเรื่องนี้อยู่ในอำนาจของหัวหน้าสำนักราชเลขาธิการ ซึ่งขณะนั้นคืออะลี มาฮิร ปาชา เมื่อเราไม่พบท่าน เราจึงฝากสำเนาไว้ให้ท่านชุดหนึ่ง และขอให้ฯพณฯ สะอีด ษุลฟิกอร ปาชา (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ช่วยดูแลเรื่องนี้ด้วยดี

เราได้เข้าพบท่านอาจารย์ใหญ่ชัยค์อัล-มะรอฆี และได้สนทนากับท่านเป็นเวลานานเกี่ยวกับหลักการของเรื่องนี้ การถกเถียงบางช่วงถึงขั้นร้อนแรง ในการสนทนาครั้งนั้นท่านได้เล่าเรื่องต่อไปนี้ให้เราฟัง ซึ่งข้าพเจ้าขอนำมากล่าวไว้เพื่อเป็นบทเรียน ท่านกล่าวว่า หัวใจของพวกเราได้แข็งกระด้างไปแล้ว เราห่างเหินจากอิสลาม เราเลียนแบบชาวต่างชาติและจมปลักอยู่กับการเลียนแบบนั้น ฉันรู้สึกว่าเราคงจะไม่กลับคืนสู่อิสลาม จนกว่าพวกเขาจะเข้ารับอิสลามเสียก่อน แล้วเราจึงจะกลับคืนสู่อิสลามโดยผ่านทางพวกเขา จากนั้นท่านกล่าวต่อว่า ฉันเพิ่งเดินทางมาจากไคโรพร้อมกับลูกสาวคนเล็ก ในห้องโดยสารบนรถไฟมีหญิงชาวต่างชาติคนหนึ่งนั่งอยู่กับเรา นางเริ่มพูดคุย

…เป็นเวลานานกับเธอ ครั้นเมื่อเราลงจากรถไฟและขึ้นรถยนต์ ลูกสาวตัวน้อยก็รีบขอหนังสือชีวประวัติของอุมัร อิบนุลค็อฏฏ็อบ (ร.ฎ.) จากฉันอย่างยืนกรานและเซ้าซี้ ฉันรู้สึกแปลกใจกับคำขอของเธอ เพราะมันเกิดขึ้นอย่างกะทันหันและไม่มีเหตุอันใดที่จะชักนำไปสู่เรื่องนั้นเลย ฉันจึงถามเธอว่า ทำไมหนูถึงอยากได้ชีวประวัตินี้รีบร้อนถึงเพียงนี้? เธอตอบว่า เพราะคุณผู้หญิงชาวต่างชาติคนนั้นเล่าเรื่องของท่านให้หนูฟังในทางที่ดี ฉันจึงพูดกับเธอว่า ซุบหานัลลอฮ์ พ่อเล่าเรื่องของท่านให้หนูฟัง ทั้งที่พ่อเป็นเชคอัลอิสลาม มาแล้วถึงเจ็ดสิบครั้ง แต่คำบอกเล่านั้นก็ไม่ได้ทำให้หนูอยากขอชีวประวัติของท่านเลย ทว่าการนั่งคุยเพียงครู่เดียวและการสนทนาผ่าน ๆ กับคุณผู้หญิงชาวต่างชาติ กลับทำให้หนูอยากอ่านชีวประวัติของท่านถึงเพียงนี้!" จากนั้นท่านยังกล่าวอีกว่า "อย่างไรก็ตาม ฉันขอกล่าวเช่นเดียวกับที่ท่านอัลอุสตาซอัลอิมามเคยกล่าวไว้ว่า

ฉันเกรงว่าเราจะทำให้พวกเขาเสียคนเสียก่อนที่พวกเขาจะทำให้เราดีขึ้น"

แม้ทัศนะเหล่านี้จะมีทั้งความจริงและความรุนแรงอยู่ แต่ท่านก็ได้สัญญากับเราว่าจะเป็นผู้ช่วยเหลือเราต่อรัฐบาลในการกำหนดให้วิชาศาสนาเป็นวิชาหลักในสถาบันการศึกษาและโรงเรียนสามัญของอียิปต์

หลังจากนั้นเราเห็นสมควรที่จะเข้าพบมุศฏอฟา อันนะห์ฮาส ปาชา เพื่อให้ท่านช่วยปูทางให้เรากับนะซีม ปาชา และนะญีบ อัลฮิลาลี ปาชา เนื่องจากในเวลานั้นพรรควัฟด์มีความเข้าใจอันดีกับคณะรัฐบาลอย่างสมบูรณ์ และนี่เป็นครั้งแรกที่ฉันได้พบท่าน พวกเราทุกคนถูกแนะนำตัวต่อท่านในฐานะผู้ใหญ่บ้าน (อุมดะฮ์) จากหัวเมืองต่าง ๆ ยกเว้นท่านเชคมุฮัมมัด อับดุลลอฮ์ ดิรอซ ผู้ทรงเกียรติ ซึ่งเครื่องแต่งกาย ความประเสริฐ ความรู้ และลีลาการพูดของท่านได้เผยตัวตนของท่านออกมา แม้ว่าท่านปาชาจะไม่ได้เปิดโอกาสให้เราได้พูดมากไปกว่าการอธิบายเรื่องราวอย่างย่อ ๆ ก็ตาม จากนั้นท่านได้สัญญากับเราว่าจะติดต่อนะซีม ปาชา และนะญีบ ปาชา เพื่อให้ความประสงค์นี้บรรลุผล การที่มีบุรุษผู้ทรงคุณธรรมและเป็นที่นับหน้าถือตาอย่างมุฮัมมัด ปาชา อัลมะฆอซี ร่วมไปกับเราด้วยนั้น มีผลอย่างมากในการทำให้การเข้าพบครั้งนี้เป็นไปอย่างราบรื่น และทำให้ท่านปาชารักษาสัญญาที่ให้ไว้กับเรา โดยท่านได้ติดต่อนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการจริง ๆ และด้วยช่องทางนี้เองที่ทำให้เราสามารถโน้มน้าวรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการให้เห็นด้วยกับทัศนะของเรา และยื่นหนังสือร้องเรียนต่อนายกรัฐมนตรีได้โดยสะดวก

เราได้เข้าพบนะญีบ อัลฮิลาลี ปาชา และสนทนากับท่านเป็นเวลานาน ท่านพยายามโน้มน้าวให้เราละทิ้งทัศนะของเราทั้งหมด แต่แล้วก็ได้สัญญาว่าจะดำเนินการตามข้อเสนอบางส่วน และแท้จริงแล้วความพยายามครั้งนี้ก็ได้ส่งผลให้เกิดการปรับปรุงหลักสูตรการศึกษาศาสนาบางประการ ได้แก่ การกำหนดให้จัดวิชาศาสนาไว้ในช่วงต้นของวัน มิใช่ช่วงท้ายของวัน การกำหนดให้มีการท่องจำอัลกุรอานบางส่วน และการกำหนดให้การสอบผ่านขึ้นอยู่กับการผ่านการสอบปากเปล่าวิชาอัลกุรอานอันทรงเกียรติ และนี่เป็นก้าวหนึ่ง…

ต่อมาในสภาผู้แทนราษฎร คณะกรรมาธิการการศึกษาซึ่งได้รับการสนับสนุนจากอุสตาซสะอัด อัลลับบาน ได้เสนอรายงานที่สนับสนุนแนวคิดให้ศาสนาเป็นวิชาหลัก บรรดาอัลอิควานจึงเห็นควรผูกมัดคณะกรรมาธิการ ตลอดจนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาให้ยืนหยัดในเรื่องนี้ พวกเขาได้เชิญบุคคลเหล่านั้นมาร่วมงานเลี้ยงเกียรติยศครั้งใหญ่ ซึ่งนิตยสารอันนะซีรได้ประกาศเชิญชวนไว้ในฉบับที่สิบเก้าของปีที่สอง ลงวันที่ 8 ญุมาดัลอูลา ฮ.ศ. 1358 ด้วยถ้อยแถลงดังต่อไปนี้

งานเลี้ยงครั้งใหญ่ของอัลอิควานอัลมุสลิมูน

ณ วังของตระกูลลุฏฟุลลอฮ์

อัลอิควานอัลมุสลิมูนเปิดเผยตรงไปตรงมาในการเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ของพวกเขา พวกเขาไม่ย่อท้อที่จะทุ่มเทเวลาและชีวิตจิตใจเพื่อหนทางนี้ และไม่ปล่อยให้โอกาสใดผ่านไปโดยไม่ใช้เพื่อค้ำจุนสัจธรรม ขจัดความเท็จ และชูธงอิสลามให้แผ่ไพศาล พวกเขาได้เห็นการต่อสู้ด้วยวาทะในสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา ซึ่งพวกเขาได้จุดประกายและปูทางไว้มาเป็นเวลานาน บัดนี้พวกเขาต้องการเสริมให้การต่อสู้นั้นมั่นคงยิ่งขึ้น พวกเขาจะเชิญสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภาผู้ทรงเกียรติมาพบกัน ณ ที่แห่งเดียว โดยไม่คำนึงถึงพรรคและสีทางการเมืองของแต่ละคน และจะปลุกจิตวิญญาณแห่งพลังและการทำงานเพื่อช่วยเหลือศาสนาของอัลลอฮ์ให้เกิดขึ้นในหมู่พวกเขา ซึ่งจะเป็นชัยชนะอันชัดแจ้งที่จะนำไปสู่ผลอันยิ่งใหญ่ต่อจากนี้ อินชาอัลลอฮ์

งานชุมนุมครั้งนี้จะจัดขึ้น ณ วังของตระกูลลุฏฟุลลอฮ์ ย่านอัซซะมาลิก ในวันพุธที่จะถึงนี้ เวลาสองทุ่ม อินชาอัลลอฮ์ โดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้

ประการแรก: เพื่อเชิดชูเกียรติจิตวิญญาณอิสลามที่ปรากฏขึ้นในสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา ซึ่งสะท้อนผ่านบรรดาสมาชิกสภาที่ปกป้องศาสนาของอัลลอฮ์

ประการที่สอง: เพื่อให้กำลังใจแก่ผู้ที่ยังลังเลในการสนับสนุนบรรดาผู้ศรัทธา

ประการที่สาม: เพื่อเชิญชวนผู้ที่ «มีสิ่งปกคลุมบนหัวใจของพวกเขา และในหูของพวกเขามีความหนวก» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:25) ให้มาช่วยเหลือศาสนาของอัลลอฮ์และยกย่องพระดำรัสของพระองค์ให้สูงส่ง ซึ่งเป็นสิ่งที่พวกเขาควรกระทำยิ่งกว่าผู้ใด

ประการที่สี่: เพื่อตักเตือนบรรดาผู้ที่เป็นอุปสรรคขวางกั้นการฟื้นฟูอิสลาม และ «ขัดขวางผู้ศรัทธาออกจากหนทางของอัลลอฮ์ โดยปรารถนาให้หนทางนั้นคดเคี้ยว» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:99)

และประการสุดท้าย เพื่อเชิญชวนทุกคน ไม่ว่าจะสังกัดพรรคการเมืองใด ให้มาสู่ความเป็นเอกภาพอันศักดิ์สิทธิ์ภายใต้ธงของอิสลาม

ด้วยเหตุนี้ งานนี้จะเป็นงานที่ยิ่งใหญ่ตระการตา ซึ่งการเผยแผ่ (ดะอ์วะฮ์) ของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน จะปรากฏให้เห็นในรูปลักษณ์ที่ชัดเจนที่สุด อินชาอัลลอฮ์ และในบรรดาผู้ทรงเกียรติที่จะขึ้นกล่าวปาฐกถา ได้แก่ เจ้าชายชะกีบ อัรสลาน, ฯพณฯ อุลูบะฮ์ ปาชา, ท่านอาจารย์ผู้ยิ่งใหญ่ มะห์มูด บัสยูนี, ท่านผู้แทนราษฎรผู้ทรงเกียรติ สะอัด อัลลับบาน, ท่านอาจารย์ชัยค์อับดุลละฏีฟ ดะร็อซ, ดร.อับดุลหะมีด สะอีด, มัดกูร เบย์ และ ดร.อับดุลวะฮ์ฮาบ อัซซาม ฯลฯ

ท่านผู้ชี้นำสูงสุด (อัล-มุรชิด อัล-อาม) จะเป็นผู้อธิบายทัศนะของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ซึ่งมีที่มาจากจิตวิญญาณของอิสลาม และบรรดาผู้ใหญ่ของราชอาณาจักรอียิปต์ บุคคลในพรรคการเมืองต่าง ๆ และผู้นำทางความคิด จะมาร่วมงานเพื่อรับฟังถ้อยแถลงของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน «และอัลลอฮ์ทรงเชิญชวนสู่ดารุสสลาม (สวรรค์) และทรงชี้นำผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์สู่ทางอันเที่ยงตรง» (ซูเราะฮ์ยูนุส 10:25)

ผลกระทบบางประการจากงานเลี้ยงให้เกียรติแก่ผู้แทนราษฎร ณ วังของตระกูลลุฏฟุลลอฮ์

งานเลี้ยงผู้แทนราษฎร ณ วังของตระกูลลุฏฟุลลอฮ์ได้เสร็จสิ้นลง โดยเป็นที่สังเกตได้ว่ามีผู้แทนจากพรรคการเมืองต่าง ๆ ของอียิปต์ และจากชนชั้นต่าง ๆ ในสังคมมาร่วมงานด้วย งานนี้ได้ทิ้งผลกระทบไว้ซึ่งในตอนแรกดูเล็กน้อยไม่สำคัญ แต่ภายหลังเพียงไม่นานก็กลับกลายเป็นเรื่องที่ลึกซึ้งและรุนแรง กล่าวคือ อิควานกลุ่มหนึ่งเชื่อว่าท่านอาจารย์อะห์มัด อัสสุกกะรี ซึ่งเป็นผู้ดูแลลำดับพิธีการของงานและทำหน้าที่แนะนำผู้กล่าวปาฐกถา ได้ประจบประแจงบุคคลบางคน อันเป็นการประจบที่อิควานรังเกียจ และเขาพยายามแสดงตนเป็นผู้นำที่คอยสั่งการและห้ามปราม ซึ่งนั่นไม่ใช่อุปนิสัยของอิควาน อีกทั้งเขายังให้สิทธิพิเศษแก่บางคนในการขึ้นกล่าวก่อน และกีดกันคนอื่น ๆ ไม่ให้ขึ้นเวที ตลอดจนชี้นำกิจการต่าง ๆ ในลักษณะที่ส่อให้เห็นถึงจุดประสงค์ส่วนตัว ในขณะที่อิควานไม่เข้าใจภาษาอื่นใดนอกจากภาษาแห่งความชัดเจนและความเที่ยงตรงอย่างสมบูรณ์ ในการประชุมครั้งแรกหลังงานเลี้ยง ข้อสังเกตเหล่านี้ก็ปรากฏออกมา ข้าพเจ้าจึงได้แก้ต่างให้ และอธิบายสิ่งที่ปรากฏเหล่านั้นแก่อิควานกลุ่มนี้ในทางที่ดี โดยตีความไปในทางที่ดีที่สุด แต่พวกเขาก็ยังไม่เชื่อ และ...

ความรู้สึกนี้กลายเป็นเชื้อมูลของการตีความในภายหลังต่อการกระทำอีกมากมายที่คล้ายคลึงกัน และยังคงขยายตัวขึ้นเรื่อย ๆ จนกลายเป็นรากฐานของฟิตนะฮ์ที่พรากพี่น้องอิควานผู้ดีเลิศกลุ่มหนึ่งไป และกีดกันพวกเขาจากการทำงานในสนามนี้ รายละเอียดของเรื่องนั้นจะผ่านมาให้เราได้กล่าวถึงในเวลาอันควร และอัลลอฮ์ทรงมีกิจการต่าง ๆ ในหมู่สิ่งถูกสร้างของพระองค์

หนังสือ "อัล-อินชาอ์ อัล-ฟันนี" (ศิลปะการเรียงความ)

ในระหว่างปี ฮ.ศ. 1356 ตรงกับปี ค.ศ. 1936 อาจารย์ผู้ทรงเกียรติของเรา คือ ท่านอาจารย์อับดุลอะซีซ อะฏียะฮ์ ได้เสนอแนะแก่ข้าพเจ้าให้เราร่วมกันเขียนหนังสือว่าด้วยวิชาเรียงความในโรงเรียน ท่านผู้นี้คือผู้ที่ข้าพเจ้าได้กล่าวถึงไว้ในตอนต้นของบันทึกนี้ว่าเคยเป็นอาจารย์สอนวิชาครุศาสตร์ของเราที่โรงเรียนฝึกหัดครูชั้นต้นในเมืองดะมันฮูร ต่อมาอัลลอฮ์ทรงให้เราได้รับความปลื้มปีติจากการได้เป็นเพื่อนร่วมงานกับท่านที่โรงเรียนอับบาสสำหรับเด็กชาย หนังสือดังกล่าวมุ่งให้นักเรียนใช้เป็นเครื่องช่วยในการขจัดอุปสรรคที่พวกเขาประสบในวิชานี้ ข้อเสนอแนะของท่านเป็นเรื่องที่ข้าพเจ้าไม่อาจทำอื่นใดได้นอกจากปฏิบัติตาม ข้าพเจ้าจึงตกลงตามนั้น จนกระทั่งความพยายามอันเล็กน้อยนี้ได้ออกมาเป็นหนังสือ "อัล-อินชาอ์ อัล-ฟันนี" ซึ่งมีความยาวประมาณสองร้อยหกสิบหน้า ขนาดกลาง และข้าพเจ้าคิดว่าบัดนี้หนังสือได้หมดลงแล้ว

เพื่อยืนยันความจริง ข้าพเจ้าขอกล่าวว่าข้าพเจ้ามิได้มีส่วนร่วมอันใดที่ควรค่าแก่การกล่าวถึงในหนังสือเล่มนี้ และท่านอาจารย์ — ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนท่านด้วยความดี — เป็นผู้รับภาระงานด้านวิชาการเกือบทั้งหมด ไปจนถึงการควบคุมการจัดพิมพ์และการตรวจแก้ ท่านจึงเป็นหุ้นส่วนที่ดียิ่งและได้รับความสำเร็จ

นิตยสาร "อัล-มะนาร"

ในค่ำวันพฤหัสบดีที่ 23 ญุมาดัลอูลา ปี ฮ.ศ. 1354 ตรงกับวันที่ 22 สิงหาคม ค.ศ. 1935 ท่านอัส-ซัยยิด มุฮัมมัด เราะชีด ริฎอ เจ้าของนิตยสาร "อัล-มะนาร" อัล-อิสลามิยะฮ์ ได้ถึงแก่กรรม หลังจากที่นิตยสารได้ย่างเข้าสู่ปีที่สามสิบห้า และในเล่มปีนี้ได้ออกมาแล้วสองฉบับ คือฉบับที่หนึ่งและฉบับที่สอง จากนั้นนิตยสารก็หยุดการตีพิมพ์ หลังจากที่ตลอดช่วงเวลาที่ผ่านมาได้เป็นดั่งสำนักศึกษาที่ให้กำเนิดบุคคลสำคัญจำนวนมากของการฟื้นฟูอิสลามยุคใหม่ ต่อมาภายหลังช่วงเวลาหนึ่งนิตยสารได้กลับมาดำเนินงานอีกครั้ง โดยฉบับที่สามของเล่มปีที่สามสิบห้าได้ออกในเดือนมุฮัรร็อม ปี ฮ.ศ. 1355 ตรงกับเดือนมีนาคม ค.ศ. 1936 และฉบับที่สี่ก็เช่นกัน จากนั้นนิตยสารก็หยุดการตีพิมพ์เป็นครั้งที่สอง เป็นเรื่องที่ยากจะทำใจสำหรับพี่น้องอิควานที่จะปล่อยให้แสงของประทีปซึ่งส่องสว่างด้วยวิชาความรู้อันนำมาจากอิสลามอันเที่ยงตรงดวงนี้ต้องดับลง พวกเขาจึงตั้งใจ

ให้ร่วมมือกับทายาทของท่านซัยยิด (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ในการจัดพิมพ์นิตยสารอัล-มะนารขึ้นใหม่ ซึ่งก็ได้ตกลงกันในเรื่องนี้ และฉบับที่ห้าของปีที่สามสิบห้าก็ได้ออกเผยแพร่ในวันที่หนึ่งเดือนญุมาดัล-อาคิเราะฮ์ ฮ.ศ. 1358 ตรงกับวันที่ 18 กรกฎาคม ค.ศ. 1939 คือก่อนสงครามโลกครั้งที่สองจะปะทุขึ้นเพียงไม่กี่เดือน หลังจากนั้นก็ตามมาด้วยอีกห้าฉบับ ซึ่งทำให้ปีที่สามสิบห้าของนิตยสารครบสมบูรณ์ ต่อมาผู้ว่าการทหารในรัฐบาลของฮุซัยน์ ซิรรีย์ ปาชา ได้ออกคำสั่งเพิกถอนใบอนุญาต และเป็นหน้าที่ของทายาทของท่านซัยยิดที่จะมอบหมายให้องค์กรใดองค์กรหนึ่งหรืออุละมาอ์บางท่านรับไปดำเนินการจัดพิมพ์ขึ้นใหม่อีกครั้ง เพราะในการนั้นมีความดีอย่างมากมาย อินชาอัลลอฮ์

ท่านผู้ทรงเกียรติ ศาสตราจารย์ใหญ่ ชัยค์มุฮัมมัด มุศเฏาะฟา อัล-มะรอฆี ชัยค์แห่งอัล-ญามิอ์ อัล-อัซฮัร ได้เขียนคำนำให้แก่ฉบับที่ห้าเนื่องในโอกาสที่นิตยสารกลับมาตีพิมพ์อีกครั้ง ซึ่งมีข้อความดังต่อไปนี้ เพื่อเป็นการรำลึกและบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาชัยค์ทั้งสองท่าน และทรงปกคลุมท่านทั้งสองด้วยความพึงพอพระทัยและการอภัยโทษของพระองค์ อามีน

“นิตยสารอัล-มะนารเคยเป็นแหล่งอ้างอิงอิสลามชั้นสูงแหล่งหนึ่ง ที่ใช้คลี่คลายปัญหาต่าง ๆ ด้านอะกีดะฮ์และฟิกฮ์ ครอบคลุมประเด็นทางสังคมและอิสลาม ตลอดจนข่าวสารของโลกอิสลาม รวมถึงเหตุการณ์ โรคภัย และข้อบกพร่องต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในโลกอิสลาม เจ้าของนิตยสารคือท่านซัยยิดเราะชีด ริฎอ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) เป็นบุรุษผู้รู้ที่ลงมือปฏิบัติ มีความหวงแหนในศาสนา มีความบริสุทธิ์ใจต่ออิสลาม รักคัมภีร์ของอัลลอฮ์ ซุนนะฮ์ของเราะซูลของพระองค์ และแบบอย่างของบรรพชนผู้ทรงคุณธรรม (อัส-สะลัฟ อัศ-ศอลิห์) ท่านได้อุทิศชีวิตเพื่อรับใช้ศาสนาของท่านและประชาชาติมุสลิม ท่านเป็นผู้กล้าหาญในสัจธรรม ไม่เกรงกลัวผู้ใด ไม่ประจบสอพลอ และไม่เข้าข้างผู้ใด

ท่านเติบโตมาบนแนวทางนี้และยืนหยัดอยู่บนแนวทางนี้จนกระทั่งได้กลับไปพบพระผู้อภิบาลของท่าน หลังจากนั้นนิตยสารอัล-มะนารก็หยุดตีพิมพ์ไป โลกอิสลามจึงรู้สึกถึงความหนักหน่วงของเหตุการณ์และความรุนแรงของความสูญเสียครั้งนี้ เพราะเท่าที่ข้าพเจ้าทราบ ในเวลานี้ไม่มีบุรุษผู้ใดที่มีความรอบรู้กว้างขวาง มีการบริหารจัดการที่ดี มีความรอบคอบในการแสดงทัศนะ และมีความเข้าใจอันลึกซึ้งในด้านการเมืองตามหลักชะรีอะฮ์ ที่จะเทียบเคียงได้กับท่านซัยยิดเราะชีดผู้ล่วงลับ นั่นคืออดีตอันยิ่งใหญ่ที่เราขออำลาด้วยความภาคภูมิใจและความโศกเศร้าอาลัย

และบัดนี้ ข้าพเจ้าได้ทราบว่าท่านอาจารย์ฮะซัน อัล-บันนา ต้องการจะฟื้นฟูอัล-มะนารและนำกลับคืนสู่แนวทางดั้งเดิมของมัน ข้าพเจ้ายินดีกับเรื่องนี้ เพราะท่านอาจารย์อัล-บันนาเป็นมุสลิมผู้หวงแหนในศาสนาของท่าน เข้าใจสภาพแวดล้อมที่ท่านใช้ชีวิตอยู่ รู้ถึงตำแหน่งของโรคร้ายในร่างกายของประชาชาติมุสลิม และเข้าใจถึงความลับ (หิกมะฮ์) ของอิสลาม ท่านได้ติดต่อสัมพันธ์กับผู้คนอย่างใกล้ชิดแนบแน่นในหลากหลาย

ชนชั้นของพวกเขา และทุ่มเทตนเองให้กับการปฏิรูปด้านศาสนาและสังคมตามแนวทางที่บรรพชน (สะลัฟ) ของประชาชาตินี้พึงพอใจ อนึ่ง ข้าพเจ้าหวังว่าอุสตาซอัล-บันนาจะดำเนินตามแนวทางของอัส-สัยยิด เราะชีด ริฎอ และขอให้ความสำเร็จ (เตาฟีก) อยู่เคียงข้างเขา ดังที่ได้อยู่เคียงข้างอัส-สัยยิด เราะชีด ริฎอ อัลลอฮ์คือผู้ทรงช่วยเหลือ แด่พระองค์เราขอมอบหมาย และจากพระองค์เราขอความช่วยเหลือ

ตัวอย่างค่ายพักแรมของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

ค่ายวาสิเฏาะฮ์ อัสยูฏ

ในฤดูร้อนของปีนี้ คือ ฮ.ศ. 1358 ตรงกับ ค.ศ. 1939 อัล-อิควานได้จัดค่ายลูกเสือขึ้นที่วาสิเฏาะฮ์ อัสยูฏ ริมฝั่งแม่น้ำ ค่ายนี้มีรูปแบบเดียวกับค่ายอัด-ดุคัยละฮ์ที่อเล็กซานเดรียซึ่งได้กล่าวถึงไปแล้ว ทั้งในด้านระเบียบการฝึกกายภาพ การฝึกจิตวิญญาณ และการให้ความรู้ แต่สิ่งที่ข้าพเจ้าต้องการบันทึกไว้คือจุดยืนของพี่น้องผู้ศอลิฮ์และบิดาผู้ยำเกรง ฮัจญีสุลัยมาน ศอลิฮ์ อัล-ฮับบารูน ผู้อาวุโสของอัล-อิควานที่บะนีมัจญ์ด ซึ่งขึ้นอยู่กับอำเภอมันฟะลูฏ ชายผู้นี้มีอายุเลยเจ็ดสิบปีและใกล้จะแปดสิบปีแล้ว แต่เขากลับยืนกรานที่จะเข้าร่วมค่ายนี้กับพี่น้องอัล-อิควาน ผู้บัญชาการค่ายต้องการให้เขาได้รับสิทธิพิเศษ คือได้ที่พักที่สะดวกสบายและงานที่เบาแรง แต่เขากลับปฏิเสธ และเรียกร้องให้ได้รับความเท่าเทียมอย่างสมบูรณ์กับผู้เข้าร่วมค่ายที่เป็นคนหนุ่มทุกคน เขาจึงเข้ารับการฝึกจนครบถ้วน และปฏิบัติหน้าที่เวรอย่างสมบูรณ์ ทั้งงานทำความสะอาด งานครัว งานขนน้ำ ฯลฯ อีกทั้งยังร่วมเข้าเวรยามทั้งในเวลากลางคืนและกลางวัน

الله اكبر ولله الحمد

เขา ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาเขา ได้เล่าให้ข้าพเจ้าฟังด้วยตนเองว่า ในการเข้าเวรยามครั้งหนึ่งก่อนรุ่งอรุณของคืนหนึ่ง เขาเดินตรวจตราเต็นท์ต่าง ๆ ซึ่งตั้งชื่อตามวีรบุรุษของศอฮาบะฮ์ เต็นท์นี้คือเต็นท์ของอบูบักร (ร.ฎ.) เต็นท์นี้คือเต็นท์ของอบูอุบัยดะฮ์ (ร.ฎ.) เต็นท์นี้คือเต็นท์ของคอลิด (ร.ฎ.) อีกเต็นท์หนึ่งเป็นของสะอัด บิน อบีวักกอศ (ร.ฎ.) และอื่น ๆ เช่นนี้ เขารู้สึกราวกับว่าได้เห็นเจ้าของเต็นท์เหล่านั้นอยู่ภายในเต็นท์ของพวกเขา ความปีติฮึกเหิมจึงเข้าครอบงำเขา จนทำให้เขาโบกดาบของตนขึ้นในอากาศ (และดาบเล่มนี้มีเรื่องราวที่จะกล่าวถึงต่อไป) พร้อมกับเปล่งเสียงด้วยพลังทั้งหมดที่มี แต่เป็นเสียงที่ไม่ดังให้ใครได้ยิน เพื่อไม่ให้ผู้ที่นอนหลับอยู่ตื่นขึ้นว่า "อัลลอฮุอักบัร วะลิลลาฮิลฮัมด์" เขากล่าวว่า "ทันใดนั้น ข้าพเจ้าก็ตกตะลึงเมื่อได้เห็นแสงสว่างสายหนึ่งเชื่อมต่อระหว่างท้องฟ้ากับพื้นดินของค่าย แผ่ปกคลุมและห่อหุ้มค่ายไว้ ทำให้ข้าพเจ้านึกถึงลำแสงสายหนึ่งที่ข้าพเจ้าเคยเห็นในเวลามัฆริบของวันอะเราะฟะฮ์ ทอดยาวจากท้องฟ้าลงมายังโขดหินใหญ่บนญะบัลอัร-เราะห์มะฮ์ ในปี

ฮ.ศ. 1324 ตอนที่ข้าพเจ้าไปประกอบพิธีฮัจญ์ ข้าพเจ้าจึงมัวแต่จ้องมองมันจนลืมส่งเสียงเรียก ปรากฏการณ์นั้นดำเนินอยู่เพียงชั่วครู่ แล้วทุกอย่างก็กลับคืนสู่สภาพเดิม จากนั้นข้าพเจ้าก็ทำหน้าที่ปลุกพี่น้องให้เตรียมตัวละหมาดศุบห์ต่อไป ข้าพเจ้าไม่เคยเล่าเรื่องนี้ให้ผู้ใดฟังนอกจากท่าน เพื่อให้ท่านวางใจในค่ายพักแรมนี้ และเพื่อให้ท่านรู้ว่า อัลฮัมดุลิลลาฮ์ พวกเราอยู่บนรัศมีแห่งการชี้นำจากพระผู้อภิบาลของเรา..

ส่วนเรื่องของดาบนั้น คือเมื่อท่านหัจญีสุลัยมาน ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน ได้รับการตอบรับเข้าค่ายพักแรม และมีการขานชื่อของท่านในหมู่สมาชิกค่าย ท่านเล่าว่า "ข้าพเจ้าอยากเป็นผู้พักอาศัยในเต็นท์อบูบักร แต่ก็ไม่ได้เอ่ยปากขอ เพราะไม่อยากให้มีคนพูดว่าเป็นสมาชิกหัวดื้อที่เลือกตามใจตนเองและฝ่าฝืนระเบียบ แต่ไม่นานนัก ข้าพเจ้าก็ต้องประหลาดใจเมื่อได้ยินพี่ยูซุฟ ผู้บัญชาการค่าย ประกาศว่า 'หัจญีสุลัยมาน เต็นท์อบูบักร' ข้าพเจ้าจึงรำพึงในใจว่า นี่คือเตาฟีก (การประทานความสำเร็จจากอัลลอฮ์) ครั้งแรก แล้วข้าพเจ้าก็กล่าวสรรเสริญอัลลอฮ์

ในการจัดเวรยาม 'หัวหน้าเวร' ได้เรียกตัวข้าพเจ้าไปเพื่อแจ้งเวรของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจึงออกไปกับเขาและถามเขาว่า 'จะมียามที่ไม่มีอาวุธได้อย่างไร แล้วดาบที่ข้าพเจ้าจะใช้ญิฮาดอยู่ที่ไหน' เขายิ้มแล้วตอบว่า 'มีพร้อมแล้ว เดี๋ยวฉันจะสั่งให้นำมาให้ท่าน' ไม่นานเขาก็สั่งให้นำดาบโบราณเล่มหนึ่งมา ซึ่งพี่น้องบางคนได้บริจาคไว้ให้แก่ค่าย แล้วเขาก็ยื่นให้ข้าพเจ้าพลางหัวเราะ ข้าพเจ้ารับมาด้วยความปีติยินดีและสะพายมันทันที ข้าพเจ้าเชื่อมั่นว่านี่คือเตาฟีกอีกครั้งหนึ่ง และงานของพวกเราในค่ายนี้คือเตาฟีกที่ต่อเนื่องเป็นสาย อัลฮัมดุลิลลาฮ์" ด้วยจิตวิญญาณเช่นนี้เองที่พี่น้องได้จัดค่ายพักแรมของพวกเขาและดำเนินกิจกรรมด้านต่าง ๆ ในค่ายเหล่านั้น ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่านหัจญีสุลัยมาน และทรงประทานที่พำนักอันกว้างขวางในสวรรค์ของพระองค์แก่ท่านด้วยเถิด อามีน

การเดินทางสู่อัศ-ศออีด (อียิปต์ตอนบน)

ในเดือนญุมาดัล-อาคิเราะฮ์ ฮ.ศ. 1358 ตรงกับเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1939 ข้าพเจ้าได้เดินทางไปยังอัศ-ศออีดตามกำหนดการดังนี้:

• วันจันทร์ที่ 7 สิงหาคม ค.ศ. 1939 ออกจากกรุงไคโรโดยรถไฟเวลา 15.40 น. ถึงมะฆอฆะฮ์โดยรถไฟเวลา 19.00 น.
• วันอังคารที่ 8 ของเดือนเดียวกัน ออกจากมะฆอฆะฮ์โดยรถไฟเวลา 18.59 น. ถึงบะนีมะซารโดยรถไฟเวลา 19.17 น.
• วันพุธที่ 9 ของเดือนเดียวกัน ออกจากบะนีมะซารโดยรถไฟเวลา 19.17 น. ถึงอัล-มินยาโดยรถไฟเวลา 20.11 น.
• วันพฤหัสบดีที่ […] ของเดือนเดียวกัน ออกจากอัล-มินยาโดยรถไฟเวลา 16.41 น. ถึงมัลละวีโดยรถไฟเวลา 17.50 น.

• วันศุกร์ที่ 11 ของเดือนเดียวกัน: จากมัลละวี โดยรถไฟเวลา 5.50 น. ตอนเย็น ไปยังดัยรูฏ ถึงเวลา 6.20 น. ตอนเย็น
• วันเสาร์ที่ 12 ของเดือนเดียวกัน: จากดัยรูฏ โดยรถไฟเวลา 6.20 น. ตอนเย็น ไปยังมันฟะลูฏ ถึงเวลา 7.10 น. ตอนเย็น
• วันอาทิตย์ที่ 13 ของเดือนเดียวกัน: จากมันฟะลูฏ โดยรถยนต์ ไปยังสะวาดะฮ์และบะนีมัจญ์ด
• วันจันทร์ที่ 14 ของเดือนเดียวกัน: จากสะวาดะฮ์และบะนีมัจญ์ด โดยรถยนต์ ไปยังบะนีอะดิยาต
• วันอังคารของเดือนเดียวกัน: จากมันฟะลูฏ โดยรถไฟเวลา 7.20 น. ตอนเย็น ไปยังอัสยูฏ ถึงเวลา 7.42 น. ตอนเย็น
• วันพุธที่ 16 ของเดือนเดียวกัน: จากอัสยูฏ ไปยังอัล-วาสิเฏาะฮ์ อัส-สะวาลิม และอัล-อิกาล
• วันศุกร์ที่ 18 ของเดือนเดียวกัน: จากอัสยูฏ โดยรถไฟเวลา 6.00 น. ตอนเย็น ไปยังอบูตีจ ถึงเวลา 6.32 น. ตอนเย็น
• วันจันทร์ที่ 21 ของเดือนเดียวกัน: จากอบูตีจ โดยรถไฟเวลา 2.44 น. ตอนบ่าย ไปยังญิรญา ถึงเวลา 4.4 น. ตอนเย็น
• วันอังคารที่ 22 ของเดือนเดียวกัน: จากญิรญา โดยรถไฟเวลา 6.51 น. ตอนเย็น ไปยังอัล-บัลยะนา ถึงเวลา 7.12 น. ตอนเย็น
• วันศุกร์ที่ 25 ของเดือนเดียวกัน: จากญิรญา โดยรถไฟเวลา 9.30 น. กลางคืน ไปยังนัจญ์อ์หัมมาดี ถึงเวลา 10.25 น. กลางคืน
• วันจันทร์ที่ 28 ของเดือนเดียวกัน: จากนัจญ์อ์หัมมาดี โดยรถไฟเวลา 5.49 น. ตอนเย็น ไปยังกินา ถึงเวลา 7.00 น. ตอนเย็น
• วันอังคารที่ 29 ของเดือนเดียวกัน: จากกินา โดยรถไฟเวลา 4.51 น. ตอนเย็น ไปยังกูศ ถึงเวลา 5.30 น. ตอนเย็น
• วันพุธที่ 30 ของเดือนเดียวกัน: จากกูศ โดยรถไฟเวลา 5.30 น. ตอนเย็น ไปยังอัล-อุกศุร (ลักซอร์) ถึงเวลา 6.00 น. ตอนเย็น
• วันเสาร์ที่ 2 เดือนกันยายน: จากอัล-อุกศุร โดยรถไฟเวลา 4.15 น. ตอนเย็น ไปยังอิสนา ถึงเวลา 5.20 น. ตอนเย็น
• วันอาทิตย์ที่ 3 ของเดือนเดียวกัน: จากอิสนา โดยรถไฟเวลา 4.15 น. ตอนเย็น ไปยังอัศฟูน ถึงเวลา 5.20 น. ตอนเย็น
• วันจันทร์ที่ 4 ของเดือนเดียวกัน: จากอัศฟูน ไปยังเฏาะฟนีส
• วันอังคารที่ 5 ของเดือนเดียวกัน: จากเฏาะฟนีส ไปยังอัล-กีมาน
• วันพุธที่ 6 ของเดือนเดียวกัน: จากอิสนา โดยรถไฟเวลา 5.30 น. ไปยังอัล-กัลห์ ถึงเวลา 6.30 น.
• วันพฤหัสบดีที่ 7 ของเดือนเดียวกัน: จากอัล-กัลห์ ไปยังอิดฟู
• วันศุกร์ที่ 8 ของเดือนเดียวกัน: จากอิดฟู โดยรถไฟเวลา 8.40 น. ไปยังดะรอว์ ถึงเวลา 9.50 น.
• วันศุกร์ที่ 8 ของเดือนเดียวกัน: จากดะรอว์ โดยรถไฟเวลา 4.07 น. ไปยังอัสวาน ถึงเวลา 4.50 น.
• วันอาทิตย์ของเดือนเดียวกัน: จากอัสวาน โดยรถไฟเวลา 5.20 น. ตอนเช้า ไปยังไคโร

การประกาศสงครามโลกครั้งที่สอง

ข้าพเจ้ายังจำวันที่ 3 กันยายนได้ดี ขณะนั้นข้าพเจ้าอยู่ที่เมืองอิสนา และสงครามโลกครั้งที่สองได้ถูกประกาศขึ้น ในช่วงบ่ายของวันนั้นเราเดินทางต่อไปยังอัศฟูน อัล-มะฏออินะฮ์ และที่นั่นเราได้รับการต้อนรับด้วยการยิงปืนขึ้นฟ้า ข้าพเจ้ามองไปยังบรรดาพี่น้องแล้วกล่าวกับพวกเขาว่า "ใจเย็นๆ ก่อนเถิด พี่น้องทั้งหลาย สมรภูมิไม่ได้อยู่ที่นี่ และก็ไม่ใช่วันนี้ หากพวกท่านมีชีวิตอยู่นานพอ พวกท่านจะได้เห็นอะไรอีกมากมาย ดังนั้น «จงอดทน และจงแข่งขันกันในความอดทน และจงยำเกรงอัลลอฮ์ เพื่อว่าพวกท่านจะได้รับความสำเร็จ» (เทียบ ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:200)"

รัฐบาลของอะลี มาฮิร ปาชา

ปี ฮ.ศ. 1358 – ค.ศ. 1939

และตัวอย่างหนึ่งของจุดยืนของอัล-อิควานต่อรัฐบาลต่างๆ

รัฐบาลของมุฮัมมัด มะห์มูด ปาชา ได้ล่มสลายลง และอะลี มาฮิร ปาชา ได้จัดตั้งคณะรัฐมนตรีขึ้นในเดือนสิงหาคม ปี ค.ศ. 1939 นิตยสาร "อัน-นะซีร" ซึ่งเป็นกระบอกเสียงของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน ได้ต้อนรับรัฐบาลชุดนี้ด้วยบทบรรณาธิการในฉบับที่ 72 ลงวันที่ 6 เราะญับ ปี ฮ.ศ. 1358 เขียนโดยท่านอาจารย์ศอบิร อัชมาวี บรรณาธิการบริหารของนิตยสาร ภายใต้หัวข้อ "รัฐบาลใหม่ กับจุดยืนเดิม"

ในบทบรรณาธิการนั้นมีข้อความดังต่อไปนี้

"...วันนี้ รัฐบาลชุดใหม่ได้เข้ากุมบังเหียนการบริหารบ้านเมือง โดยมี ฯพณฯ อะลี มาฮิร ปาชา เป็นผู้นำ มีรัฐมนตรีจากกลุ่มสะอ์ดียูนและรัฐมนตรีอิสระอื่นๆ ร่วมด้วย ส่วนพรรคเสรีรัฐธรรมนูญ (อัล-อะห์รอร อัด-ดุสตูรียูน) ได้ปฏิเสธที่จะเข้าร่วมในคณะรัฐมนตรี แต่ให้คำมั่นว่าจะสนับสนุนและร่วมมือกับรัฐบาล ผู้อ่านอาจตั้งคำถามขึ้นในใจว่า อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนมีจุดยืนอย่างไรต่อรัฐบาลชุดใหม่นี้? ก่อนที่เราจะตอบคำถามนี้ เราขอปูพื้นด้วยข้อเท็จจริงที่มั่นคงประการหนึ่ง นั่นคือ อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนไม่ใช่พรรคการเมืองพรรคหนึ่งที่จะสนับสนุนหรือคัดค้านตามผลประโยชน์ของพรรค หรือไล่ตามผลประโยชน์ส่วนตน หากแต่อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนคือการเผยแผ่ (ดะอ์วะฮ์) แห่งอิสลามตามแนวทางของท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ซึ่งยึดเอาอัลลอฮ์เป็นเป้าหมาย ยึดเอาท่านเราะซูล ﷺ เป็นแบบอย่าง และยึดเอาอัลกุรอานเป็นธรรมนูญ ดะอ์วะฮ์นี้มีแผนงานที่มีขอบเขตชัดเจนและมีหลักหมายที่เด่นชัด มุ่งหมายที่จะฟื้นฟูอิสลามในศตวรรษที่สิบสี่

และการทำให้ชีวิตของชาวอียิปต์มีลักษณะเป็นอิสลาม และให้คำสอนของอัลกุรอานมีอำนาจเหนือทุกด้านของชีวิต ไม่ว่าจะเป็นด้านนิติบัญญัติ สังคม การเมือง หรือเศรษฐกิจ อีกทั้งยังมุ่งที่จะปลดปล่อยแผ่นดินทุกตารางนิ้วที่มีผู้คนเปล่งคำว่า "ลาอิลาฮะอิลลัลลอฮ์ มุหัมมะดุรเราะสูลุลลอฮ์" ﷺ และท้ายที่สุดคือการเผยแผ่อิสลามและชูธงแห่งอัลกุรอานในทุกหนทุกแห่ง «จนกระทั่งจะไม่มีฟิตนะฮ์ และศาสนาทั้งหมดจะเป็นของอัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:39) นี่คือแผนงานอันยิ่งใหญ่ที่ไม่มีแผนงานใดของพรรคการเมืองทั้งหลายจะเทียบเคียงได้ หากพรรคเหล่านั้นจะมีแผนงานและแนวทางอยู่จริง ในสายตาของคนจำนวนมาก แผนงานนี้เป็นเพียงจินตนาการและความเพ้อฝันอย่างหนึ่ง แต่เราศรัทธาในแผนงานนี้ และมีความมั่นใจในตัวเราเอง โดยพึ่งพาการสนับสนุนจากอัลลอฮ์

ดังนั้น จุดยืนของเราต่อคณะรัฐมนตรีของอะลี ปาชา มาฮิร ก็คือจุดยืนเดียวกับที่เรามีต่อคณะรัฐมนตรีชุดใดก็ตาม เป็นจุดยืนเดิมที่ไม่เปลี่ยนแปลงไปตามการเปลี่ยนคณะรัฐมนตรี และไม่ผันแปรไปตามการเปลี่ยนตัวรัฐมนตรี ผู้ใดสนับสนุนแนวคิดอิสลามและทำงานเพื่อแนวคิดนี้ ดำรงตนอย่างเที่ยงตรงทั้งในตัวเองและในครอบครัว และยึดมั่นในคำสอนของอัลกุรอานทั้งในชีวิตส่วนตัวและชีวิตสาธารณะ เราก็จะเป็นผู้สนับสนุนและให้กำลังใจแก่เขา ส่วนผู้ใดต่อต้านการเผยแผ่อิสลาม ไม่ทำงานเพื่อมัน ซ้ำยังขัดขวางหนทางของมัน หรือพยายามกดขี่บีฑามัน เราก็จะเป็นศัตรูและคู่ปรปักษ์ของเขา และในทั้งสองกรณีนั้น การที่เราสนับสนุนหรือคัดค้าน รักหรือชัง ล้วนเป็นไปเพื่ออัลลอฮ์เท่านั้น

อะลี มาฮิร ปาชา ถูกห้อมล้อมด้วยรัศมีแห่งการโฆษณาประชาสัมพันธ์ในทางที่ดีอย่างมาก และมีความหวังอันหอมหวานและความใฝ่ฝันอันชื่นใจในเรื่องการปฏิรูปและการกอบกู้นำหน้าเขามา ตามหลักแล้ว มุสลิมพึงคิดดีต่อพี่น้องของเขา และไม่มีสิ่งใดขัดขวางมิให้เราคิดดีต่ออะลี ปาชา มาฮิร และคณะรัฐมนตรีของเขา แต่ประสบการณ์ได้สอนเราว่าอย่าไว้วางใจในคำสัญญา อย่าเชื่อถือในคำพูด และอย่าตั้งความหวังจนเกินเลย ขอให้อะลี ปาชา มาฮิร เป็นอย่างที่พวกเขากล่าวกัน หรือยิ่งกว่าที่พวกเขากล่าวกันเถิด และขอให้คณะรัฐมนตรีของเขาสร้างผลงานการปฏิรูปได้ดังที่พวกเขาคาดหวัง หรือมากยิ่งกว่าที่พวกเขาคาดหวังเถิด เราจะไม่กำหนดจุดยืนของเราใหม่ และจะไม่ตัดสินใด ๆ เว้นแต่จากการกระทำ มิใช่จากคำพูด และข้าพเจ้าคาดว่าบุรุษอย่างอะลี ปาชา มาฮิร ผู้ซึ่งเป็นที่รู้จักในความรวดเร็วในการทำงานและความกล้าหาญในการปฏิรูป คงจะทำให้เราต้องกล่าวถึงเขาในไม่ช้า ไม่ว่าจะในทางสนับสนุนหรือในทางคัดค้านก็ตาม

ดังนั้น จงหวังในสิ่งที่ดีและรอคอยกันเถิด เพราะการรอคอยของเราคงไม่ยาวนานนัก

ตัวอย่างการบรรยายวันอังคารและวันพฤหัสบดี

การบรรยายวันอังคารได้ลงหลักปักฐานอย่างมั่นคง และมีผู้มาร่วมฟังเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก พวกเขาเสนอให้จัดการบรรยายเป็นชุดความรู้อิสลามที่มีสารบัญหัวข้อชัดเจน พี่น้องนักศึกษาก็เสนอให้มีการบรรยายสำหรับพวกเขาในวันพฤหัสบดี คือคืนวันศุกร์ เพราะเป็นเวลาที่เหมาะสมกับพวกเขาที่สุด และขอให้คัดเลือกหัวข้อที่เหมาะกับพวกเขาและตอบข้อคลุมเครือที่ค้างอยู่ในใจของบางคน ข้อเสนอเหล่านี้ตรงกับความปรารถนาในใจ จึงได้จัดทำสารบัญชุดแรกนี้สำหรับการบรรยายวันอังคาร และสารบัญชุดที่สองสำหรับการบรรยายวันพฤหัสบดี การบรรยายส่วนใหญ่ได้จัดขึ้นจริงก่อนมีคำสั่งทางทหารและก่อนมีการห้ามชุมนุม เดิมตั้งใจไว้ว่าจะสรุปเนื้อหาและเผยแพร่บทสรุปเหล่านั้น แต่เวลาที่จำกัดไม่เอื้ออำนวย หวังว่าจะได้ชดเชยส่วนที่ขาดนี้ในโอกาสข้างหน้า และกิจการทั้งปวงอยู่ในพระหัตถ์ของอัลลอฮ์

ก. การบรรยายวันอังคาร:

• 10 เชาวาล ฮ.ศ. 1358 – 21 พฤศจิกายน ค.ศ. 1939: อิสลามตามที่เราควรเข้าใจ
• 17 เชาวาล – 28 พฤศจิกายน: แหล่งที่มาของแนวคิดอิสลาม พัฒนาการของแนวคิดนี้ และศาสตร์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับอิสลาม
• 24 เชาวาล – 5 ธันวาคม ค.ศ. 1939: วิชาอุลูมุลกุรอานและบรรดานักวิชาการในสาขานี้
• 1 ซุลเกาะอ์ดะฮ์ – 12 ธันวาคม: ตัฟซีร ตำรา และบรรดานักตัฟซีร
• 8 ซุลเกาะอ์ดะฮ์ – 19 ธันวาคม: หะดีษ ศัพท์วิชาการหะดีษ ศาสตร์ และตำราหะดีษ
• 15 ซุลเกาะอ์ดะฮ์ – 26 ธันวาคม: อิลมุลกะลาม กลุ่มนิกาย และตำราในสาขานี้
• 22 ซุลเกาะอ์ดะฮ์ – 2 มกราคม ค.ศ. 1940: ฟิกฮ์ข้อปลีกย่อย ตำรา หลักการ (อุศูล) และบรรดานักวิชาการในสาขานี้
• 29 ซุลเกาะอ์ดะฮ์ – 9 มกราคม: ตะเศาวุฟและการตักเตือน ตำรา และบุคคลสำคัญของทั้งสองสาขา
• 16 มกราคม: เรื่องเล่า ชีวประวัติ ประวัติศาสตร์ และตำราเฏาะบะกอต (ชีวประวัติบุคคลตามชั้นรุ่น) รวมถึงบุคคลสำคัญในสาขาเหล่านี้
• 23 มกราคม: ศาสตร์ที่เป็นเครื่องมือ การกำเนิด และอิทธิพลของศาสตร์เหล่านี้ที่มีต่อตำราอิสลาม
• 30 มกราคม: กลุ่มการเมือง และอิทธิพลของการเมืองที่มีต่อแนวคิดอิสลามในอดีต "ชีอะฮ์และเคาะวาริจญ์"

• 6 กุมภาพันธ์: การฟื้นฟูสมัยใหม่ของตะวันตกและผลกระทบต่อความคิดอิสลาม
• 13 กุมภาพันธ์: กระแสการปฏิรูปสมัยใหม่และกลุ่มปฏิรูปร่วมสมัย
• 20 กุมภาพันธ์: การรุกรานทางวิชาการและทางจิตวิญญาณของตะวันตกต่อโลกอิสลามและผลกระทบที่มีต่อโลกอิสลาม
• 27 กุมภาพันธ์: หลักการทั่วไปแห่งบทบัญญัติในอิสลาม
• 5 มีนาคม: อิสลามกับการค้นคว้าทางวิทยาศาสตร์และปรัชญาประสบการณ์นิยม
• 12 มีนาคม: อะกีดะฮ์อิสลาม – พระผู้สร้าง ผู้ทรงมหาบริสุทธิ์และสูงส่งยิ่ง
• 19 มีนาคม: โลกที่อยู่เหนือวัตถุตามที่อิสลามได้พรรณนาไว้ – มะลาอิกะฮ์และญิน
• 26 มีนาคม: จุดจบของปัจเจกบุคคลตามที่อิสลามได้พรรณนาไว้ – ความตาย – การฟื้นคืนชีพ – การสอบสวน – การตอบแทน ฯลฯ
• 2 เมษายน ปี 1945: จุดจบของโลกและจุดเริ่มต้นของมันตามทัศนะของอิสลาม – การเริ่มต้นการสร้าง วันสิ้นโลก (อัส-สาอะฮ์) และสัญญาณต่าง ๆ ของมัน
• 9 เมษายน: ความสัมพันธ์ของมนุษย์กับหมู่ชนชั้นสูง (อัล-มะละอุลอะอ์ลา) "ความเป็นนบี ความเป็นวะลีย์ และสิ่งที่เกี่ยวข้องกับทั้งสอง"
• 16 เมษายน: คัมภีร์จากฟากฟ้าก่อนหน้านี้และจุดยืนของอิสลามต่อคัมภีร์เหล่านั้น
• 23 เมษายน: อิบาดะฮ์ในอิสลาม อิบาดะฮ์ทางความคิด ความรู้ รูปลักษณ์ภายนอก และการอ่านอัลกุรอาน
• 30 เมษายน: อิบาดะฮ์ของหัวใจ – การละหมาดและองค์ประกอบหลักของการละหมาด
• 7 พฤษภาคม ปี 1940: มัสยิด
• 14 พฤษภาคม: อิบาดะฮ์ทางร่างกาย "การถือศีลอดและการละหมาดยามค่ำคืน (กิยาม)"
• 21 พฤษภาคม: การเคารพภักดีทางเศรษฐกิจ "การหาเลี้ยงชีพ การใช้จ่าย กรรมสิทธิ์ และซะกาต"
• 28 พฤษภาคม: การเคารพภักดีทางสังคม "ฮัจญ์"
• 4 มิถุนายน ปี 1940: อิบาดะฮ์สุนัต "การละหมาด การถือศีลอด การซิกรุลลอฮ์ และการขอดุอาอ์" ฯลฯ
• 11 มิถุนายน: อิบาดะฮ์แห่งเจตนา "การตั้งเจตนาที่ดี"

ข. การบรรยายวันพฤหัสบดี

• 3 ซุลเกาะอ์ดะฮ์ ปี 1358 – 14 ธันวาคม ปี 1939: ว่าด้วยความละเอียดอ่อนของความรู้สึก และการตระหนักถึงด้านที่เป็นจุดอ่อนและจุดแข็ง

• 10 ซุลเกาะอ์ดะฮ์ – 21 ธันวาคม: ว่าด้วยความพร้อมอย่างเต็มที่ในการเสียสละ และการมีอีมานต่อสิทธิของญะมาอะฮ์ที่มีเหนือปัจเจกบุคคล
• 17 ซุลเกาะอ์ดะฮ์ – 28 ธันวาคม: ว่าด้วยการอุทิศตนอย่างบริสุทธิ์ใจเพื่ออุดมการณ์
• 24 ซุลเกาะอ์ดะฮ์ – 4 มกราคม ปี 1939: ว่าด้วยการมีอีมานอย่างลึกซึ้งต่อคุณลักษณะเฉพาะของดะอ์วะฮ์
• 18 มกราคม: ว่าด้วยการมีอีมานต่อหลักการภาคปฏิบัติของดะอ์วะฮ์
• 25 เดือนเดียวกัน: ว่าด้วยการทำให้ตนเองสมบูรณ์
• 2 กุมภาพันธ์: ว่าด้วยการชำระตนให้บริสุทธิ์
• 9 เดือนเดียวกัน: ว่าด้วยการสร้างอิทธิพล
• 16 เดือนเดียวกัน: ว่าด้วยการเมือง "เป้าหมายแห่งการปฏิรูปของการเมือง"
• 23 เดือนเดียวกัน: ว่าด้วยการบริหาร
• 1 มีนาคม ปี 1940: ว่าด้วยการทหาร
• 8 เดือนเดียวกัน: ว่าด้วยการตุลาการ
• 15 เดือนเดียวกัน: ว่าด้วยการศึกษา
• 22 เดือนเดียวกัน: ว่าด้วยวัฒนธรรม
• 29 เดือนเดียวกัน: ว่าด้วยจริยธรรม
• 5 เมษายน: ว่าด้วยเศรษฐกิจ
• 12 เดือนเดียวกัน: ว่าด้วยสุขภาพ
• 19 เดือนเดียวกัน: ว่าด้วยครอบครัว
• 26 เดือนเดียวกัน: ว่าด้วยสังคม

สาส์นถึงฯพณฯ นายกรัฐมนตรี

ในเดือนชะอ์บาน ปี 1358 ตรงกับเดือนตุลาคม ปี 1939 คือหลังจากการประกาศสงครามได้ไม่กี่วัน ข้าพเจ้าได้ยื่นบันทึกฉบับนี้ต่อนายกรัฐมนตรี:

เรียน ฯพณฯ อะลี มาฮิร ปาชา ประธานคณะรัฐมนตรี

ข้าพเจ้าขอสรรเสริญอัลลอฮ์ต่อหน้าท่านทั้งหลาย ผู้ซึ่งไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์ และขอศอลาวาตและสลามแด่ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ผู้เป็นนายของเรา ตลอดจนวงศ์วาน บรรดาสหาย และผู้ที่ปฏิบัติตามทางนำของท่าน ข้าพเจ้าขอทักทายท่านทั้งหลายว่า อัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ ต่อจากนั้น

แท้จริงอัลลอฮ์ทรงประสงค์ให้ท่านทั้งหลายแบกรับภาระการปกครองในสถานการณ์ที่วิกฤตยิ่ง ซึ่งเต็มไปด้วยเหตุการณ์ที่ไม่คาดฝันและความผันผวน สถานการณ์เช่นนี้ต้องอาศัยความตื่นตัว ความเอาใจใส่ การไตร่ตรองอย่างต่อเนื่อง และการดำเนินการอย่างรอบคอบอย่างเต็มที่

เราไม่อาจรู้ได้ บางทีอัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา ผู้ทรงเมตตาต่อประเทศนี้และประชาชนของประเทศ อาจทรงบันดาลให้สถานการณ์อันยากลำบากนี้ก่อเกิดเอกภาพที่ลงมือปฏิบัติจริง การญิฮาดที่ต่อเนื่อง และประโยชน์นานัปการที่ไม่เคยมีผู้ใดคาดคิดมาก่อน ในสถานการณ์เช่นนี้ ท่านทั้งหลายจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีประชาชาติทั้งมวลอยู่เคียงข้าง เพื่อที่ท่านจะได้รับพลังทางความคิดและการสนับสนุนจากพวกเขาในยามที่เผชิญกับความยากลำบากและการข่มขู่ ตลอดจนในยามอันตรายและการถูกบีบบังคับ เพราะนี่คือช่วงเวลาอันน่าหวั่นเกรง ซึ่งเรียกร้องให้ชาวอียิปต์ทุกคนก้าวออกมาพร้อมด้วยทุกสิ่งที่ตนมี ฯพณฯ ท่านได้แสดงความสนใจต่อกิจการสังคมและการปฏิรูปภายในประเทศ ดังที่ปรากฏในการจัดตั้งกระทรวงกิจการสังคมและแนวคิดเรื่องกองทัพรักษาการณ์

ขบวนการอิควานุลมุสลิมีนได้วางตัวเป็นกลางโดยสมบูรณ์ต่อรัฐบาลชุดก่อน ๆ ทุกชุด รวมถึงรัฐบาลชุดที่แล้วของท่านด้วย พวกเขามิได้ยื่นมือเข้าไปช่วยเหลือรัฐบาลชุดใดเลย และพวกเขาไม่เคยและจะไม่ขอ อีกทั้งไม่เคยและจะไม่รับความช่วยเหลือใด ๆ จากรัฐบาลชุดใด เพราะอิควานรู้ดีว่า สิ่งที่พวกเขาได้ผูกมัดตนเองไว้ คือการอบรมขัดเกลาประชาชนและการปลูกฝังแนวคิดที่ดีงามและเข้มแข็งลงในจิตใจของพวกเขา ย่อมเกิดผลและเป็นประโยชน์ต่อพวกเขาและต่อประชาชาติมากกว่าการติดต่อกับรัฐบาลต่าง ๆ ที่ทุกวันนี้วุ่นอยู่แต่กับการทะเลาะเบาะแว้งระหว่างพรรคการเมือง แนวทางอันเที่ยงตรงนี้ได้ส่งผลให้อิควานห่างไกลจากพายุแห่งความผันผวนของพรรคการเมืองและรัฐบาล

บัดนี้ ประเทศตกอยู่ในสถานการณ์ที่เรียกร้องให้ชาวอียิปต์ทุกคนแสดงความคิดเห็นต่อท่านอย่างตรงไปตรงมาและเสนอแนวคิดของตนแก่ท่าน และรัฐบาลได้เริ่มดำเนินงานต่าง ๆ ที่ผู้มีความหวงแหนต่อบ้านเมืองทุกคนจำเป็นต้องให้การสนับสนุนและทำงานเพื่อให้งานเหล่านั้นสำเร็จลุล่วง อิควานจึงขอยื่นแถลงการณ์ฉบับนี้ต่อท่าน เพื่อชี้แจงความคิดเห็นของพวกเขาและเสนอความร่วมมือและความช่วยเหลือแก่รัฐบาล หากรัฐบาลจริงจังกับการปฏิรูปอย่างแท้จริง เราก็จะอยู่เคียงข้างรัฐบาล แต่หากรัฐบาลเลือกเดินทางอื่น และพอใจกับการปฏิรูปเพียงแค่การประกาศ การรวบรวมข้อเสนอและความคิดเห็น และการแต่งตั้งคณะกรรมการที่ไม่เหมาะสมและไม่ได้ทำงานเพื่อการปฏิรูปนั้น เราก็จะยังคงทำงานต่อไปในสนามของเรา จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงตัดสินระหว่างเรากับกลุ่มชนของเราด้วยความจริง และพระองค์คือผู้ทรงดีเลิศ…

…ผู้พิชิต และเมื่อนั้นเราก็จะได้ปลดเปลื้องความรับผิดชอบของเราต่ออัลลอฮ์ ต่อผู้ปกครอง และต่อประชาชน และพ้นจากการทิ่มแทงของมโนธรรมและภาระแห่งความบกพร่อง และอัลลอฮ์คือผู้ทรงชี้นำสู่ทางอันเที่ยงตรง

ทัศนะของอัลอิควานอัลมุสลิมูนต่อจุดยืนระหว่างประเทศของอียิปต์

ฯพณฯ ท่าน จุดยืนระหว่างประเทศของอียิปต์จะต้องชัดเจนและตรงไปตรงมา และรัฐบาลจะต้องไม่เข้าไปพัวพันในเรื่องใดที่ไม่ใช่กิจธุระของตนและไม่มีความเกี่ยวข้องกับตน เราเป็นประชาชาติที่มีเอกราชโดยสมบูรณ์ตามกฎหมายระหว่างประเทศ ระหว่างเรากับอังกฤษมีสนธิสัญญาพันธมิตรฉบับหนึ่ง ซึ่งผู้ที่ยอมรับได้ยอมรับไว้ภายใต้แรงกดดันของสถานการณ์และสภาวะเฉพาะ […] ในฐานะว่าเป็นเป้าหมายสูงสุดที่อียิปต์ปรารถนา หากแต่ในฐานะที่เป็นก้าวหนึ่งบนหนทาง […] อันสูงส่งของชาวอียิปต์ มาตรา (7) ของสนธิสัญญานี้ระบุว่า ความช่วยเหลือที่อียิปต์ให้แก่อังกฤษนั้นจะมีขึ้น […] ภายในดินแดนอียิปต์เท่านั้น และจำกัดอยู่ในขอบเขตที่กำหนดไว้ อียิปต์ได้ปฏิบัติตามพันธะเหล่านี้อย่างซื่อสัตย์ครบถ้วนมาโดยตลอด และได้กระทำในเรื่องนี้อย่างสุดความสามารถเท่าที่จะทำได้ ดังนั้น สิ่งใดที่เกินเลยไปจากนี้ ย่อมไม่มีชาวอียิปต์คนใดยอมรับได้ ไม่ว่าเขาจะสังกัดพรรคหรือมีแนวทางการเมืองใดก็ตาม และสิ่งใดที่เกินเลยไปจากนี้ถือเป็นการละเลยและทำให้สิทธิของมาตุภูมินี้สูญเสียไป และเป็นอาชญากรรมต่อประชาชาติที่กำลังลุกขึ้นฟื้นฟูและซื่อสัตย์นี้

อัลอิควานอัลมุสลิมูน ซึ่งเห็นว่าสนธิสัญญาอียิปต์–อังกฤษนั้นเป็นการลิดรอนสิทธิของอียิปต์และเอกราชอันสมบูรณ์ของอียิปต์อย่างใหญ่หลวง ต้องการให้รัฐบาลอียิปต์ไม่ล่วงเกินขอบเขตที่ถูกกำหนดไว้นี้ ทั้งที่มันมีการลิดรอนสิทธิอยู่แล้วก็ตาม ไม่ว่าในกรณีใดและไม่ว่าแรงจูงใจจะเป็นเช่นใด และให้ฉวยทุกโอกาสเพื่อใช้ประโยชน์จากสถานการณ์ปัจจุบัน และทำลายพันธนาการและโซ่ตรวนที่ผูกมัดเสรีภาพ เอกราช และสิทธิแห่งการฟื้นฟูของเรา หากรัฐใดก็ตามรุกรานเราในขณะที่เราอยู่ในแผ่นดินของเรา ทุกตารางนิ้วของอียิปต์อันเป็นที่รักยิ่งนี้ก็คู่ควรที่จะสละเลือดเนื้อ ชีวิต ทรัพย์สิน และลูกหลานเพื่อปกป้อง และเมื่อนั้นอัลอิควานอัลมุสลิมูนก็พร้อมอย่างเต็มที่ที่จะปกป้องผืนแผ่นดินของมาตุภูมินี้ด้วยทุกสิ่งที่พวกเขามี ทั้งชีวิตและทรัพย์สิน

ฯพณฯ ท่านนายกรัฐมนตรี แท้จริงแล้วรัฐต่าง ๆ ในยุโรปไม่ว่าจะเป็นฝ่ายใดก็ตาม ล้วนไม่มีสัญญาและไม่มีความรับผิดชอบต่อพันธะใด ๆ ไม่ว่าพวกเขาจะแสดงออกถึงความเป็นกลางและไมตรีจิตเพียงใด พวกเขาก็ปกปิดสิ่งที่ต่างไปจากสิ่งที่แสดงออก และไม่ลังเลที่จะกลับคำของตนเองหากพบว่าผลประโยชน์ของตนอยู่ในการกลับคำนั้น ดังนั้น จึงเป็นหน้าที่ของเราที่จะต้องไม่ถูกหลอกลวงด้วยความเป็นกลาง…

…เป็นกลาง หากแต่จำเป็นต้องมีการเตรียมพร้อมอย่างสมบูรณ์ในทุกความหมาย ด้วยความรวดเร็วและความมุ่งมั่นอย่างเต็มที่ และจนกว่าเราจะเผชิญหน้ากับภยันตรายนั้นในขณะที่เราพร้อมอย่างสมบูรณ์ ก็ขอให้เรายืนอยู่ในจุดยืนแห่งความเป็นกลางไปก่อน และเราจะทุ่มเทพยายามอย่างเต็มกำลังเพื่อการเตรียมพร้อม

ทัศนะของอิควานในเรื่องการปฏิรูปภายใน

สำหรับการปฏิรูปภายในนั้นมีหลายด้านหลายแง่มุม และบรรดานักเขียนและผู้เสนอรายงานต่างได้กล่าวถึงไว้อย่างชัดเจนและละเอียดแล้ว แต่อิควานุลมุสลิมูนประสงค์จะจำกัดการกล่าวถึงในแถลงการณ์ฉบับนี้ไว้เพียงสองประเด็น คือ จิตวิญญาณที่จะต้องครอบคลุมการปฏิรูปนี้ และบุคคลที่จะเป็นผู้ดำเนินการ จากนั้นจึงนำสองประเด็นนี้มาปรับใช้กับแนวคิดเรื่องกองทัพประจำการ และแนวคิดเรื่องกระทรวงกิจการสังคม

ท่านผู้มีเกียรติสูงส่ง เราได้รับมรดกอิสลามและคำสอนของอิสลามสืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน และการเป็นผู้นำของโลกอิสลามและการเป็นอิมามของบรรดามุสลิมได้มาตกอยู่ที่อียิปต์ ซึ่งไม่มีข้อสงสัยใด ๆ ในเรื่องนี้ ระบบและแนวคิดต่าง ๆ จากยุโรปได้แพร่เข้ามาสู่เรา บางส่วนสอดคล้องกับแนวคิดอิสลาม และบางส่วนขัดแย้งและสวนทางกับแนวคิดอิสลาม และแนวคิดยุโรปเหล่านี้ยังคงออกฤทธิ์และฝังรากลึกในจิตใจของผู้มีการศึกษาจำนวนมากในอียิปต์

อิควานุลมุสลิมูนเชื่อมั่นว่า หนทางเดียวสู่การปฏิรูปคือการที่อียิปต์จะต้องหวนกลับสู่คำสอนของอิสลาม แล้วนำมาปฏิบัติใช้อย่างถูกต้อง และรับเอาจากทุกแนวคิด ไม่ว่าเก่าหรือใหม่ ตะวันออกหรือตะวันตก ในสิ่งที่ไม่ขัดแย้งกับคำสอนเหล่านี้และเป็นประโยชน์แก่ประชาชาติ

ดังนั้น จิตวิญญาณที่จะต้องครอบคลุมแนวคิดการปฏิรูปในทัศนะของเรา คือแนวคิดที่ยึดหลักการ รากฐาน และจิตวิญญาณของอิสลามเป็นที่พึ่ง

ส่วนบุคคลที่จะดำเนินการปฏิรูปนี้และได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบนั้น จะต้องเป็นผู้ที่เป็นที่รู้จักว่าให้ความเคารพต่อแนวคิดนี้ และอย่างน้อยที่สุดต้องไม่เคยแสดงออกอย่างเปิดเผยในสิ่งที่ขัดแย้งกับแนวคิดนี้ ส่วนบรรดาผู้ที่ซึมซับความคิดว่าจำเป็นต้องเลียนแบบชาวตะวันตกในทุกสิ่ง และดำเนินชีวิตส่วนตัวตลอดจนวางแนวทางสาธารณะของพวกเขาบนหลักการแบบยุโรปล้วน ๆ นี้ บุคคลเหล่านี้ไม่อาจทำให้เกิดผลงานใดจากน้ำมือของพวกเขา และความคิดของพวกเขาก็ไม่อาจก่อให้เกิดสิ่งที่สอดคล้องกับแนวคิดการหวนกลับสู่คำสอนของอิสลามได้ และข้าพเจ้าเชื่อว่าท่านผู้มีเกียรติเห็นพ้องกับข้าพเจ้าว่า การคัดเลือกบุคคลที่จะได้รับมอบหมายให้วางแผนงานการปฏิรูปและดำเนินการ…

…การบังคับใช้นั้นสำคัญยิ่งกว่าตัวโครงการเหล่านี้เสียอีก เพราะแท้จริงแล้วกฎหมายก็คือผู้พิพากษาที่เข้าใจมันและรับหน้าที่บังคับใช้และนำมันไปปฏิบัติ

ฯพณฯ ครับ อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนปรารถนาให้รัฐบาลดำเนินการปฏิรูปบนรากฐานทั้งสองประการนี้ และพวกเขาเชื่อว่า หากรัฐบาลมีความบริสุทธิ์ใจในเรื่องนี้ ให้ความสำคัญ มุ่งหมายอย่างแท้จริง และไม่ใส่ใจต่อการปล่อยข่าวลือของพวกปล่อยข่าว การกล่าวหาของพวกผู้ถือความเท็จที่ไร้ขอบเขต และความไม่พอใจของพวกนิยมความเสรีที่หลงลืม แน่นอนว่าอัลลอฮ์จะทรงช่วยเหลือรัฐบาล และประชาชนจะสนับสนุน และผู้ใดที่อัลลอฮ์ทรงช่วยเหลือและประชาชนสนับสนุน ผู้นั้นจะไม่มีวันพ่ายแพ้ตลอดไป

รัฐบาลได้เลือกท่านอาจารย์อับดุรเราะห์มาน อัซซาม ให้เป็นผู้บัญชาการกองทัพมุรอบิฏ (กองทัพประจำการรักษาชายแดน) ซึ่งเขาเป็นที่รู้จักในด้านการให้ความเคารพต่อแนวคิดการหวนกลับสู่คำสอนของอิสลาม และไม่เคยแสดงออกอย่างเปิดเผยในสิ่งที่ขัดแย้งกับคำสอนนั้น การที่รัฐบาลเลือกเขาให้รับผิดชอบภารกิจนี้จึงเป็นการเลือกที่ถูกต้อง อิน ชาอ์ อัลลอฮ์ และรัฐบาลได้เลือกดร.อับดุลมุนอิม ริยาฎ ให้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการกิจการสังคม ซึ่งเขาก็เช่นกันเป็นผู้ชื่นชมในคำสอนแห่งศาสนาของตน และระมัดระวังมิให้ผู้คนรู้เห็นสิ่งใดจากเขาที่ขัดแย้งกับคำสอนเหล่านี้ แต่ทั้งสองท่านนี้ แม้จะมีความสามารถเพียงใด ก็ยังต้องการอย่างยิ่งซึ่งผู้ร่วมงานที่บริสุทธิ์ใจและผู้ช่วยที่มีความสามารถซึ่งมีคุณสมบัติข้อนี้ครบถ้วน แล้วรัฐบาลได้ใส่ใจในเรื่องนี้หรือไม่?

สิ่งที่เราเห็นก็คือ รัฐบาลได้เลือกบุคคลมาดูแลกิจการสำคัญหลายเรื่องในกองทัพมุรอบิฏและในกระทรวงกิจการสังคม ซึ่งเป็นผู้ที่จะถือว่าตนเองเป็นเพียงพนักงานเท่านั้น งานทั้งหมดของพวกเขาคือการกรอกช่องว่างในแบบฟอร์มและรับค่าตอบแทน ด้วยเหตุนี้การปฏิรูปจึงไม่อาจเกิดขึ้นได้ และความพยายามของอัซซามเบย์ อับดุลมุนอิม ริยาฎเบย์ และคนอื่น ๆ ก็จะสูญเปล่า เพราะหัวใจย่อมไม่อาจลอยขึ้นได้หากปราศจากปีกที่พามันโบยบิน

ฯพณฯ ครับ อัล-อิควาน อัล-มุสลิมูนได้ปฏิบัติภารกิจทั้งสองนี้มาอย่างจริงจังเป็นเวลาหลายปี และได้สั่งสมประสบการณ์ในกิจการสังคมหลายด้านในประเทศนี้ พวกเขายังคงอุตสาหะในการรับใช้การปฏิรูปสังคมนี้อย่างต่อเนื่องด้วยกำลังความสามารถและทรัพย์สินทั้งหมดที่ได้รับมา โดยไม่หวังผลตอบแทนจากผู้ใดนอกจากอัลลอฮ์ และพวกเขาพร้อมอย่างเต็มที่ที่จะร่วมรับส่วนของตนในหน้าที่เหล่านี้ และเมื่อพวกเขาปฏิบัติหน้าที่นั้น พวกเขาไม่ได้ทำด้วยจิตวิญญาณของพนักงานที่ถูกมอบหมาย แต่ด้วยจิตวิญญาณของนักปฏิรูปผู้เสียสละและทุ่มเทเพื่อเป้าหมายของตน รัฐบาลเพียงแต่เชิญพวกเขาและเปิดโอกาสให้แก่พวกเขา แล้วก็จะได้เห็นว่าผลงานของพวกเขาจะเป็นเช่นไร และด้วยการนี้ เรามิได้ต้องการที่จะผูกขาด…

…เส้นทางแห่งความดี และมิได้ต้องการครอบงำวิธีการและแนวทางของมัน หากแต่เราต้องการให้เรามีความคิดเห็นในเรื่องนั้นด้วย ประกอบกับประสบการณ์ที่เราได้สั่งสมมา และต้องการมีส่วนร่วมในงานรับใช้ที่เรามีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านและได้ทำงานเพื่อมันมาหลายปีแล้ว ทั้งนี้ เรามิได้ต้องการเปิดช่องทางการงานและการหาเลี้ยงชีพให้แก่ผู้ว่างงานในหมู่อัลอิควานอัลมุสลิมูน เพราะผู้ที่อาสาเข้ามารับภารกิจนี้ล้วนเป็นข้าราชการที่มีความสุขสบายในหน้าที่การงานของตนอย่างเต็มที่ และหากพวกเขาได้รับมอบหมายให้ทำงานรับใช้นี้ พวกเขาก็จะต้องทำงานเพิ่มขึ้นเป็นทวีคูณและทุ่มเทความพยายามอันหนักหน่วงและเหน็ดเหนื่อยยิ่ง สิ่งที่ผลักดันพวกเขาสู่สิ่งนั้นก็คือความปรารถนาในการปฏิรูป และการบรรลุเป้าหมายที่พวกเขาได้ทำงานเพื่อให้บรรลุมาเป็นเวลายาวนาน และเฝ้ารอคอยวันเวลาที่จะไปถึงมัน

وَلَيَنصُرَنَّ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥٓ

จะมีบางคนกล่าวว่า พวกหัวเก่าล้าหลังต้องการจะครอบงำการฟื้นฟูของประเทศ และยื่นนิ้วมือเข้าไปแทรกแซงในทุกเรื่อง คำพูดเช่นนี้ไม่คุ้มค่าแก่การรับฟัง และไม่คุ้มแม้ค่าน้ำหมึกที่จะใช้เขียนตอบโต้ เราจึงขอผ่านเลยไปสู่สิ่งที่เกิดผลและเป็นประโยชน์มากกว่า และผู้ที่กล่าวเช่นนั้นจะได้เห็นเอง หลังจากการเดินทางอันยาวนานและการทดลองครั้งแล้วครั้งเล่าว่า ชัยชนะของประเทศนี้ การยกย่องให้มีเกียรติ และการจัดหาความดีงามให้แก่มันนั้น จะเกิดขึ้นด้วยน้ำมือของพวกหัวเก่าล้าหลังเหล่านี้ ผู้ซึ่งได้ทำให้ความสัมพันธ์ของพวกเขากับอัลลอฮ์ดีงาม อัลลอฮ์จึงทรงประกันการสนับสนุนให้แก่พวกเขา และทรงประทานความสำเร็จแก่พวกเขา «และแน่นอน อัลลอฮ์จะทรงช่วยเหลือผู้ที่ช่วยเหลือ (ศาสนาของ) พระองค์» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:40)

และเมื่อเป็นสิทธิของผู้ปกครองที่มีต่อประชาชน ที่พวกเขาจะต้องเสนอคำตักเตือนแก่เขาทุกครั้งที่เห็นว่ามีประโยชน์ ข้าพเจ้าจึงขอถือโอกาสนี้เสนอข้อสังเกตต่อไปนี้แด่ ฯพณฯ ในนามของอัลอิควานอัลมุสลิมูน

เป็นหน้าที่ของ ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี ในสถานการณ์ปัจจุบัน ซึ่งเรียกร้องให้ผู้มีความคิดเห็นทั้งปวงร่วมมือกันเผชิญหน้ากับมัน ใช้ประโยชน์จากมัน และต่อต้านภัยอันตรายของมัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่ออียิปต์ได้ผ่านช่วงเวลาต่าง ๆ ที่ได้ทำลายศีลธรรมและคุณงามความดีของมันไปแล้ว ดังนี้

1. การใช้ขันติธรรมอย่างสมบูรณ์ต่อคู่แข่งทางการเมืองของท่าน การให้ความสำคัญต่อข้อสังเกตของพวกเขา และการชื่นชมพวกเขาในข้อสังเกตที่ดี การหาข้อแก้ตัวให้แก่พวกเขาในการโจมตีอย่างรุนแรงและการวิพากษ์วิจารณ์เป็นการเฉพาะตัว การฉวยทุกโอกาสเพื่อสร้างความเข้าใจกับพวกเขา และการให้สิทธิแก่พวกเขาอย่างครบถ้วนโดยสะดวกและไม่สร้างความลำบาก ภายในขอบเขตของความยุติธรรมและกฎหมาย ด้วยเหตุนี้ จิตวิญญาณแห่งความเป็นพรรคพวกทางการเมืองจะตายไป ซึ่งในขณะนี้ไม่มีสิ่งใดหล่อเลี้ยงมัน…

...เว้นแต่เรื่องผลประโยชน์และความขุ่นเคืองใจต่อกัน ซึ่งสิ่งเหล่านี้ย่อมคลี่คลายได้ด้วยความสุขุมอดกลั้นและความเป็นธรรม ท่านได้เรียกร้องพวกเขาสู่ความเป็นเอกภาพและความร่วมมือแล้ว ดังนั้นขอท่านจงเสริมการเรียกร้องนี้ด้วยการลงมือปฏิบัติ

1. การติดต่อกับประชาชนอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้วยการเยี่ยมเยียนโดยฯพณฯ และผู้ปกครองระดับสูงอย่างเรียบง่ายและถ่อมตน ห่างไกลจากพิธีรีตองแบบทางการและความโอ่อ่าของตำแหน่ง หรือด้วยการพูดคุยกับประชาชนในเรื่องสำคัญของพวกเขา และร่วมรับรู้อารมณ์ความรู้สึกของพวกเขาในแบบของประชาชนมิใช่แบบทางการ รวมถึงการกำชับเจ้าหน้าที่ให้ปฏิบัติต่อสาธารณชนอย่างดีและควบคุมดูแลพวกเขาในเรื่องนี้อย่างเข้มงวด ควบคู่ไปกับการลดความซับซ้อนของขั้นตอนทางราชการที่ยุ่งยาก

1. การกำจัดการติดสินบน การเล่นพรรคเล่นพวก และโรคแห่งการใช้เส้นสายซึ่งแพร่ระบาดไปในทุกเรื่องและในทุกกลุ่มชนให้หมดสิ้นไปโดยสิ้นเชิง จงให้กฎหมายและความถูกต้องเป็นตัวกลางในทุกเรื่อง เท่านี้ก็เพียงพอแล้ว จงประกาศเรื่องนี้แก่ประชาชนและนำไปปฏิบัติจริง ขอให้กฎหมายมีพลังและความเด็ดขาด และขอให้เราละวางความรู้สึกเมตตาที่มีต่อญาติพี่น้องและคนรู้จักไว้สักระยะหนึ่ง จนกว่าความเชื่อมั่นของประชาชนต่อความยุติธรรมของผู้ดูแลกิจการของพวกเขาจะกลับคืนมา และพวกเขาได้สัมผัสถึงเกียรติของสัจธรรมและเคารพอำนาจแห่งความยุติธรรม

1. การประหยัดอย่างเต็มที่ในสิ่งฟุ่มเฟือยและความโอ่อ่าของตำแหน่ง ปรับลดเงินเดือนที่สูงลิ่ว และยกเลิกการแสดงความหรูหราอย่างเป็นทางการในสำนักงานและหน่วยงานของรัฐ โดยขอให้บรรดาท่านรัฐมนตรีเริ่มต้นด้วยตนเองก่อน แล้วตามด้วยข้าราชการระดับสูง ซึ่งในเรื่องนี้อาจมีความยากลำบากอยู่บ้าง ก็ขอให้เป็นเช่นนั้นเถิด และขอให้คนกลุ่มหนึ่งของประชาชาติต้องลำบาก — แม้จะเป็นรัฐมนตรีบางท่านก็ตาม — เพื่อเป็นแบบอย่างที่ดี และเพื่อแก้ไขสิ่งที่เสื่อมเสียไปในจิตใจของข้าราชการทั่วไป และประชาชนทั่วไปที่อยู่เบื้องหลังพวกเขา

1. การเอาใจใส่กิจการด้านเศรษฐกิจ เพราะสภาพความยากจนข้นแค้นที่ประชาชนกำลังประสบอยู่นั้น ทำให้การฟื้นฟูด้านจิตวิญญาณเป็นเรื่องที่ไม่ง่ายเลย ตราบใดที่พวกเขายังไม่มีปัจจัยยังชีพเพียงพอ ซึ่งหลายคนในหมู่พวกเขาหามาได้ด้วยความยากลำบากแสนสาหัส ทั้งที่มีโครงการปฏิรูปอยู่มากมาย ซึ่งหากรัฐบาลนำมาปฏิบัติก็จะบรรเทาความทุกข์ยากจากความยากจนของผู้คนจำนวนมากได้ และไม่มีสิ่งใดจะชักนำผู้คนให้สนับสนุนรัฐบาลและยึดมั่นอยู่กับรัฐบาลได้มากเท่ากับการที่รัฐบาลเอาใจใส่ปัจจัยยังชีพของพวกเขาและคิดคำนึงถึงกิจการของพวกเขา

…ทางเศรษฐกิจ และเป็นความผิดพลาดอย่างใหญ่หลวงที่รัฐบาลจะเลิกจ้างคนงานฝ่ายป้องกันภัยบางส่วน หรือปลดพนักงานบางคนออกในสถานการณ์ที่ยากลำบากเช่นนี้ รัฐบาลสามารถกระจายงานและลดค่าจ้างลงแทนการเลิกจ้าง ซึ่งได้นำความทุกข์ยากมาสู่ครอบครัวและวงศ์ตระกูลจำนวนมาก

6- ยืนหยัดอย่างเต็มที่ในสิทธิของประชาชาติ และไม่อ่อนข้อในเรื่องนี้ ไม่ว่าสถานการณ์จะกดดันเพียงใด รวมทั้งเปิดเผยจุดยืนนี้แก่ประชาชาติอย่างตรงไปตรงมา และขอความร่วมมือจากประชาชาติในการแก้ไขปัญหา เพราะไม่มีสิ่งใดสร้างความไว้วางใจระหว่างผู้ปกครองกับผู้ถูกปกครองได้ดีเท่าการเปิดใจและการร่วมมือกัน

7- ประการสุดท้าย และที่จริงคือประการแรก ได้แก่การรักษาสัญลักษณ์และพิธีกรรมของอิสลามอย่างเต็มที่ หลีกเลี่ยงสิ่งที่เปิดช่องให้ถูกตำหนิ และยึดมั่นในจริยธรรมของชาติในที่ชุมนุม งานเลี้ยงสาธารณะ และในการกระทำทั้งปวง ขอให้สิ่งนี้เป็นสัญลักษณ์ประจำตัวของท่านรัฐมนตรีผู้ทรงเกียรติและข้าราชการระดับสูงทั้งหลาย และขอให้พวกท่านดำเนินการในเรื่องนี้ด้วยวิทยปัญญาและการตักเตือนที่ดี เพื่อให้ผู้ใต้บังคับบัญชาของพวกท่านดำเนินตามแนวทางนี้ แล้วประชาชนทั้งหมดก็จะดำเนินตามในลำดับต่อไป

8- ส่วนปาเลสไตน์นั้น ท่านนายกรัฐมนตรีผู้ทรงเกียรติ ชาวมุสลิมทั้งในอียิปต์และนอกอียิปต์จะไม่มีวันลืมความเจ็บปวด ความหวัง และสิทธิของปาเลสไตน์ ท่านเองเคยได้รับเกียรติจากการอาสาทำหน้าที่รับใช้ประเด็นปาเลสไตน์มาแล้ว และเราเชื่อว่าสถานการณ์ในปัจจุบันเหมาะสมอย่างยิ่งที่จะลงมือดำเนินการอีกครั้ง การที่ประเทศพันธมิตรจะกระตุ้นมโนธรรมของพันธมิตรของตน ให้ปล่อยตัวผู้ถูกคุมขังทางการเมืองในปาเลสไตน์ อนุญาตให้ผู้อพยพได้กลับคืน และยอมรับสิทธิอย่างครบถ้วนสมบูรณ์โดยไม่มีการตัดทอนของมาตุภูมิอาหรับอันกล้าหาญและมีเกียรติแห่งนี้ ย่อมไม่ใช่เรื่องเสียหายแต่อย่างใด ท่านนายกรัฐมนตรีผู้ทรงเกียรติ ขอท่านจงดำเนินการในเรื่องนี้และต่อสู้เพื่อมัน เพราะนี่คือสิ่งที่ดีที่สุดที่ท่านจะใช้ต้อนรับเทศกาลอันประเสริฐเหล่านี้ และใช้เป็นสื่อในการเข้าใกล้ชิดอัลลอฮ์

ท่านผู้ทรงเกียรติ นี่คือสิ่งที่เราประสงค์จะเสนอต่อท่านในช่วงเวลาที่ยากลำบากนี้ เราวิงวอนต่ออัลลอฮ์ให้ทรงโปรดโลกด้วยความเมตตาของพระองค์ และทรงคุ้มครองอียิปต์ที่กำลังลุกขึ้นฟื้นฟูตนเองด้วยความดีงามและความสำเร็จ

วัสสลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

ไคโร วันที่ 20 ชะอ์บาน ฮ.ศ. 1358

หะสัน อัล-บันนา ผู้นำทั่วไปแห่งอัล-อิควาน อัล-มุสลิมีน

เพื่อปาเลสไตน์อาหรับ

อะลี มาฮิร ปาชา พร้อมด้วยอับดุรเราะห์มาน อัซซาม ปาชา ได้เดินทางไปร่วมการประชุมว่าด้วยปาเลสไตน์ที่กรุงลอนดอน บรรดาอิควานได้ส่งท่านอย่างอบอุ่นที่สุด เมื่อท่านเดินทางกลับมา คณะผู้แทนของอิควานได้ไปต้อนรับท่านที่สถานีรถไฟ โดยมีท่านอาจารย์อะห์มัด อัส-สุกกะรีย์ เป็นหัวหน้าคณะ ท่านได้โห่ร้องอวยพรให้แก่อะลี มาฮิร ปาชา และสั่งให้บรรดาอิควานโห่ร้องอวยพรให้แก่เขาด้วย บางคนก็ทำตาม ส่วนคนอื่น ๆ ปฏิเสธ แล้วพวกเขากลับมาด้วยความไม่พอใจ และยื่นหนังสือประท้วงอย่างรุนแรงมายังข้าพเจ้า ระบุว่าอิควานไม่ใช่พวกที่คอยโห่ร้องเชียร์ พวกเขาไม่เคยโห่ร้องให้แก่ตัวบุคคล แต่พวกเขารำลึกถึงอัลลอฮ์เพียงองค์เดียว และโห่ร้องให้แก่การญิฮาดและการงานเท่านั้น ข้าพเจ้าจึงปลอบใจพวกเขาว่า นี่เป็นเพียงการคารวะต่อผู้เดินทาง และเรามิได้คารวะตัวบุคคล หากแต่คารวะการงานที่เขาได้ทำเพื่อปาเลสไตน์ พวกเขาจึงหวังผลบุญจากอัลลอฮ์ในเรื่องนี้ เพื่อปาเลสไตน์อาหรับ

ต่อมารัฐบาลได้มีมติให้ความช่วยเหลือแก่ผู้ประสบภัยในปาเลสไตน์ และเรื่องราวก็ยุติลง ข้าพเจ้าได้เขียนจดหมายฉบับนี้ถึงหัวหน้ารัฐบาล:

เรียน ฯพณฯ อะลี มาฮิร ปาชา นายกรัฐมนตรีแห่งรัฐบาลอียิปต์

อัสสะลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์ ต่อจากนั้น

วันนี้เราได้อ่านข่าวเรื่องความช่วยเหลือที่รัฐบาลอียิปต์มีมติมอบให้แก่ครอบครัวชาวปาเลสไตน์ผู้ต่อสู้ญิฮาด เราขอขอบคุณรัฐบาลที่ได้ตระหนักถึงหน้าที่นี้ ซึ่งรัฐบาลได้ล่าช้ามาเป็นเวลานาน ความจริงแล้ว รัฐบาลอียิปต์สมควรอยู่ในแถวหน้าของผู้ยื่นมือช่วยเหลือบรรดานักต่อสู้ญิฮาด เพราะรัฐบาลอียิปต์ได้เคยให้ความช่วยเหลือในหลายโอกาสแก่ประชาชาติและกลุ่มชนต่าง ๆ ที่ไม่ได้มีความผูกพันกับอียิปต์ แม้เพียงสายสัมพันธ์ที่อ่อนที่สุดซึ่งผูกพันอียิปต์ไว้กับชาวอาหรับปาเลสไตน์ อย่างไรก็ตาม การกระทำนี้ของรัฐบาลอียิปต์ย่อมควรได้รับเพียงคำขอบคุณเท่านั้น ขออัลลอฮ์ทรงตอบแทนความดีแก่ผู้ที่ลงมือทำ

จะเป็นการดียิ่งหากรัฐบาลรีบจัดส่งเงินช่วยเหลือตามที่ได้มีมติไว้ และจัดสรรสิ่งที่ได้สัญญาไว้ในการช่วยเหลือครอบครัวของพี่น้องนักต่อสู้ญิฮาดด้วยเสบียงอาหารและเครื่องนุ่งห่ม และเพิ่มความเมตตาที่ใกล้ชิดยิ่งกว่านั้นต่อลูกหลานของตน […]

ด้วยการรับพวกเขาเข้าเรียนในโรงเรียนและสถาบันการศึกษาของอียิปต์โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย เมื่อเป็นที่ประจักษ์แก่รัฐบาลว่าผู้อุปการะเลี้ยงดูพวกเขาได้เสียชีวิตเป็นชะฮีดในหนทางของอัลลอฮ์และในหนทางของมาตุภูมิอิสลามอันเป็นที่รัก

เราขอถือโอกาสนี้เรียนให้รัฐบาลอียิปต์พิจารณาสองประเด็นสำคัญ ดังนี้

ประการแรก การกำหนดให้มีความช่วยเหลือนั้น แท้จริงแล้วไม่ได้สำคัญไปกว่าการกำกับดูแลการแจกจ่าย เพื่อให้มั่นใจว่าความช่วยเหลือจะไปถึงผู้มีสิทธิ์ได้รับ คือบรรดาบุตรหลานของนักต่อสู้ญิฮาด เพื่อเป็นหลักประกันในเรื่องนี้ การแจกจ่ายจะต้องดำเนินการโดยองค์กรอาหรับแท้ เช่น คณะกรรมการอาหรับระดับสูง หรือคณะกรรมการสตรีอาหรับ และต้องปลอดจากการแทรกแซงของรัฐบาลปาเลสไตน์ รวมถึงเงื้อมมือของพวกทรยศและสมุนของลัทธิล่าอาณานิคมโดยสิ้นเชิง ทั้งนี้เพื่อไม่ให้พลาดเป้าหมายที่มุ่งหวัง และเพื่อไม่ให้ความช่วยเหลือรั่วไหลไปตกอยู่ในมือของผู้ที่ไม่มีสิทธิ์ได้รับ

ประการที่สอง ความพยายามด้านมนุษยธรรมอันน่ายกย่องนี้มิใช่ทั้งหมดของประเด็นปัญหาอาหรับ เพราะชาวปาเลสไตน์ผู้ทรงเกียรติได้เสียสละทั้งทรัพย์สินและชีวิตเพื่อเป้าหมายอันสูงส่งที่รู้กันดี นั่นคือการได้มาซึ่งเอกราชและเสรีภาพ และการกอบกู้มาตุภูมิของพวกเขาให้พ้นจากภัยการกดขี่ของยิวไซออนิสต์ บรรดามุสลิมและชาวอาหรับในทุกดินแดนทั่วโลกต่างร่วมความรู้สึกนี้กับพวกเขาและให้การสนับสนุน ทั้งรัฐบาลอียิปต์และตัวฯพณฯ เองก็มีส่วนร่วมในการญิฮาดอันดีงามนี้ด้วย

ด้วยเหตุนี้ ความพยายามทางการเมืองเพื่อแก้ไขปัญหาปาเลสไตน์จึงสำคัญยิ่งกว่าความพยายามด้านมนุษยธรรมนี้อย่างมาก แม้ความพยายามนี้จะยิ่งใหญ่และเปี่ยมด้วยความเมตตาก็ตาม และสถานการณ์ปัจจุบันอาจเป็นสถานการณ์ที่เหมาะสมที่สุดในการทบทวนปัญหานี้อีกครั้ง ฯพณฯ นายกรัฐมนตรีเพียงแต่เปิดเผยข้อเท็จจริงของสถานการณ์แก่นักการเมืองอังกฤษอย่างตรงไปตรงมาและชัดแจ้ง และเรียกร้องให้พวกเขาแก้ไขปัญหาปาเลสไตน์บนหลักการต่อไปนี้

1. ยุติการอพยพของชาวยิวที่ถูกกฎหมายโดยสิ้นเชิง และลงโทษผู้ลักลอบเข้าเมืองอย่างเข้มงวดที่สุด เพื่อให้ประชากรส่วนใหญ่ในปาเลสไตน์ยังคงเป็นชาวอาหรับ

1. การนิรโทษกรรมทั่วไปแก่ผู้ถูกคุมขัง ผู้ถูกเนรเทศ และนักต่อสู้ญิฮาดทุกคน และอนุญาตให้ผู้อพยพกลับมาได้ โดยเฉพาะท่านผู้นำแห่งปาเลสไตน์ ท่านมุฟตี อัล-ฮัจญ์ มุฮัมมัด อะมีน อัล-หุซัยนี ไม่มีผู้อพยพคนใดจะยอมกลับสู่มาตุภูมิ เว้นแต่ท่านมุฟตีจะได้รับสิทธินี้ด้วย

1. รัฐบาลปาเลสไตน์ต้องแสดงความเอื้ออาทรต่อครอบครัวของผู้อพยพ โดยมอบเงินช่วยเหลือและสิ่งอำนวยความสะดวกที่ชดเชยชีวิตและทรัพย์สินบางส่วนที่พวกเขาสูญเสียไป และประกันความสุขสบายในการดำรงชีพและสภาพความเป็นอยู่ของพวกเขา

1. รัฐบาลอังกฤษต้องรับรองเอกราชของปาเลสไตน์ในฐานะดินแดนอาหรับมุสลิม และทำสนธิสัญญาอันมีเกียรติกับปาเลสไตน์ ในทำนองเดียวกับที่เกิดขึ้นในอียิปต์และอิรัก เป็นต้น

เราเชื่อว่าด้วยการกระทำเช่นนี้ ท่านทั้งหลายได้ทำคุณูปการอันยิ่งใหญ่ต่ออังกฤษ มากเท่ากับที่ท่านรับใช้ชาวอาหรับปาเลสไตน์ ประโยชน์จึงตกแก่ทั้งสองฝ่าย เรายังเชื่ออีกว่า หากท่านทั้งหลายได้ชี้แจงให้นักการเมืองอังกฤษเห็นถึงความรู้สึกที่แท้จริงของประชาชนอียิปต์ ซึ่งไม่ต้องสงสัยเลยว่าย่อมสะท้อนความรู้สึกของประชาชาติมุสลิมอื่น ๆ ด้วย และโน้มน้าวพวกเขาให้เชื่อว่า เมื่ออังกฤษกระทำเช่นนี้ อังกฤษจะได้รับการสนับสนุนทั้งด้วยใจและด้วยการกระทำจากประชาชาติมุสลิมและอาหรับทั้งมวลอย่างถึงที่สุด ทั้งยังเป็นการปิดประตูไม่ให้ผู้ที่คอยโจมตีอังกฤษมีช่องทาง และเป็นหลักฐานว่าอังกฤษให้คุณค่าแก่ความยุติธรรมและความเที่ยงธรรม สิ่งนั้นก็จะเป็นเหตุให้มีการดำเนินการครั้งใหม่ เพื่อให้ความเป็นธรรมแก่ปาเลสไตน์ผู้กล้าหาญ และรับรองสิทธิของปาเลสไตน์อย่างครบถ้วน ขออัลลอฮ์ทรงประทานความสำเร็จแก่ท่านทั้งหลายในสิ่งที่ดีงาม และทรงทำให้สิ่งนั้นง่ายดายด้วยมือของท่าน

วัสสะลามุอะลัยกุม วะเราะห์มะตุลลอฮิ วะบะเราะกาตุฮ์

หะซัน อัล-บันนา ผู้นำสูงสุดของอัล-อิควาน อัล-มุสลิมูน

บันทึก "อัด-ดะอ์วะฮ์ วัด-ดาอิยะฮ์" จบลงเพียงเท่านี้ มวลการสรรเสริญและการขอบคุณเป็นของพระองค์ สำหรับสิ่งที่พระองค์ทรงประทานความสำเร็จแก่เรา ขออัลลอฮ์ทรงประทานพรแด่นายของเรา ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ แด่วงศ์วานของท่าน ศอฮาบะฮ์ของท่าน และผู้ที่เรียกร้องสู่การเรียกร้องของท่านจวบจนวันแห่งการตอบแทน