โลกสูญเสียอะไรไป

จากความเสื่อมถอยของมุสลิม?

อบุลหะซัน อะลี อัล-หะซะนี อัน-นัดวี

พร้อมคำนำโดยชะฮีด ซัยยิด กุฏบ์

بิสมิลลาฮิรเราะห์มานิรเราะฮีม

บทนำ โดยนักวิชาการมุสลิม อาจารย์ซัยยิด กุฏบ์

ช่างเป็นสิ่งที่มุสลิมในวันนี้ต้องการยิ่งนัก คือผู้ที่จะนำความเชื่อมั่นในตนเอง ความเชื่อมั่นในอดีตของพวกเขา และความหวังในอนาคตของพวกเขากลับคืนมา... และช่างเป็นสิ่งที่พวกเขาต้องการยิ่งนัก คือผู้ที่จะนำอีมานต่อศาสนานี้กลับคืนสู่พวกเขา ศาสนาที่พวกเขาแบกชื่อไว้แต่ไม่รู้ถึงแก่นแท้ของมัน และรับมันมาโดยการสืบทอดมากกว่าจะยึดถือมันด้วยความรู้

หนังสือที่อยู่ในมือข้าพเจ้าเล่มนี้ คือ "โลกสูญเสียอะไรไปจากความเสื่อมถอยของมุสลิม" ผลงานของผู้ประพันธ์ (อัส-ซัยยิด อบุลหะซัน อะลี อัล-หะซะนี อัน-นัดวี) เป็นหนึ่งในหนังสือที่ดีที่สุดเท่าที่ข้าพเจ้าเคยอ่านในแนวทางนี้ ไม่ว่าจะในอดีตหรือปัจจุบันก็ตาม

แท้จริงอิสลามคืออะกีดะฮ์แห่งความสูงส่ง หนึ่งในคุณลักษณะเฉพาะที่สุดของมันคือ มันปลุกเร้าในจิตวิญญาณของผู้ศรัทธาให้มีความรู้สึกถึงเกียรติโดยปราศจากความหยิ่งยโส มีจิตวิญญาณแห่งความเชื่อมั่นโดยปราศจากความลำพองตน และมีความรู้สึกสงบมั่นคงโดยปราศจากการงอมืองอเท้า และมันทำให้มุสลิมสำนึกถึงความรับผิดชอบต่อมนุษยชาติที่ถูกวางไว้บนบ่าของพวกเขา คือความรับผิดชอบในการเป็นผู้ดูแลมนุษยชาตินี้ทั้งในทิศตะวันออกและทิศตะวันตกของแผ่นดิน และความรับผิดชอบในการเป็นผู้นำบนแผ่นดินนี้แก่ฝูงชนที่หลงทาง ชี้นำพวกเขาสู่ศาสนาอันเที่ยงตรงและหนทางที่ถูกต้อง และนำพวกเขาออกจากความมืดมิดสู่แสงสว่าง ด้วยสิ่งที่อัลลอฮ์ได้ประทานแก่พวกเขา คือแสงแห่งทางนำและอัล-ฟุรกอน:

كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِٱلْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ ٱلْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ

«พวกเจ้าเป็นประชาชาติที่ดีที่สุดที่ถูกนำออกมาเพื่อมนุษยชาติ พวกเจ้าใช้ให้กระทำความดี และห้ามปรามจากความชั่ว และพวกเจ้าศรัทธาต่ออัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:110)

وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَـٰكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِّتَكُونُوا۟ شُهَدَآءَ عَلَى ٱلنَّاسِ وَيَكُونَ ٱلرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا

«และในทำนองเดียวกันนั้น เราได้ให้พวกเจ้าเป็นประชาชาติสายกลาง เพื่อพวกเจ้าจะได้เป็นสักขีพยานแก่มนุษยชาติ และเราะซูลจะเป็นสักขีพยานแก่พวกเจ้า» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:143)

หนังสือที่อยู่ในมือข้าพเจ้าเล่มนี้ ปลุกความหมายทั้งหมดเหล่านี้ขึ้นในจิตใจของผู้อ่าน และเป่าคุณลักษณะเหล่านั้นทั้งหมดเข้าสู่ห้วงใจของเขา ทว่ามันมิได้อาศัยเพียงการปลุกเร้าทางอารมณ์ความรู้สึกหรือความคลั่งไคล้ทางศาสนา หากแต่ใช้ความเป็นภววิสัยเป็นเครื่องมือ โดยนำเสนอต่อการพินิจพิจารณา ประสาทสัมผัส สติปัญญา และความรู้สึกไปพร้อมกัน นำเสนอข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์และสถานการณ์ปัจจุบันอย่างเที่ยงธรรมและแจ่มชัด และนำประเด็นที่ตนเสนอทั้งหมดไปให้ความจริง สภาพข้อเท็จจริง ตรรกะ และมโนธรรมเป็นผู้ตัดสิน จนทั้งหมดปรากฏว่าเกื้อหนุนกันอย่างเป็นแนวเดียว และยืนอยู่ข้างประเด็นของเขา โดยปราศจากการบิดเบือนหรือการฝืนดันทั้งในข้อตั้งหรือข้อสรุป และนั่นคือคุณสมบัติประการแรกของหนังสือเล่มนี้

ผู้ประพันธ์เริ่มต้นด้วยการวาดภาพเล็ก ๆ อย่างรวดเร็ว—แต่ชัดเจน—ของโลกนี้ก่อนที่

ที่แสงแรกแห่งอิสลามสาดส่องลงมา ผู้เขียนได้วาดภาพของโลกนี้ทั้งทิศตะวันออกและตะวันตก ทิศเหนือและทิศใต้ ตั้งแต่อินเดียและจีนไปจนถึงเปอร์เซียและโรม เป็นภาพของสังคมและภาพของมโนธรรมในโลกอันกว้างใหญ่นี้ ทั้งในหมู่ชนที่อยู่ภายใต้ร่มเงาของศาสนาที่มาจากฟากฟ้า เช่น ศาสนายิวและศาสนาคริสต์ และในหมู่ชนที่อยู่ภายใต้ร่มเงาของศาสนาที่บูชารูปเคารพ เช่น ศาสนาฮินดู ศาสนาพุทธ และศาสนาโซโรอัสเตอร์ ตลอดจนศาสนาอื่น ๆ ในทำนองเดียวกัน

นี่คือภาพรวมที่แสดงให้เห็นผืนแผ่นของโลกและพรรณนามันอย่างชัดแจ้ง โดยที่ผู้เขียนมิได้บิดเบือนตามอำเภอใจ และมิได้ผูกขาดการพรรณนานั้นไว้แต่ผู้เดียว หากแต่เขาได้นำนักวิจัยและนักประวัติศาสตร์ทั้งในยุคเก่าและยุคใหม่ ซึ่งนับถือศาสนาอื่นที่มิใช่อิสลาม มาร่วมกันพรรณนาด้วย จึงไม่มีข้อสงสัยใด ๆ ว่าพวกเขาจะมีอคติเข้าข้างอิสลามและบทบาทที่อิสลามได้กระทำไว้ในโลกยุคโบราณนั้น

ผู้เขียนพรรณนาถึงโลกที่ถูกครอบงำด้วยจิตวิญญาณแห่งญาฮิลิยะฮ์ มโนธรรมของมันเน่าเปื่อย จิตวิญญาณของมันบูดเน่า คุณค่าและบรรทัดฐานต่าง ๆ ในโลกนั้นวิปลาส ความอยุติธรรมและความเป็นทาสแผ่ปกคลุมไปทั่ว คลื่นแห่งความฟุ้งเฟ้ออันเสื่อมทรามและความขาดแคลนอันน่าเวทนาซัดกระหน่ำ และม่านแห่งการปฏิเสธศรัทธา ความหลงผิด และความมืดมิดได้ห่อหุ้มมันไว้ ทั้งที่มีศาสนาที่มาจากฟากฟ้าอยู่ แต่ศาสนาเหล่านั้นก็ถูกบิดเบือน ความอ่อนแอได้แทรกซึมเข้าไป สูญเสียอำนาจในการควบคุมจิตใจผู้คน และกลายสภาพเป็นสิ่งที่แข็งทื่อ ไร้ชีวิตและไร้จิตวิญญาณ โดยเฉพาะอย่างยิ่งศาสนาคริสต์

...ครั้นเมื่อผู้เขียนวาดภาพของโลกพร้อมด้วยสภาพญาฮิลิยะฮ์นี้เสร็จสิ้นแล้ว เขาก็เริ่มนำเสนอบทบาทของอิสลามในชีวิตของมนุษยชาติ บทบาทของอิสลามในการปลดปล่อยจิตวิญญาณของมนุษย์ให้พ้นจากความเพ้อฝันและความงมงาย จากความเป็นข้าและความเป็นทาส จากความเสื่อมทรามและความเน่าเปื่อย จากความสกปรกและความเสื่อมสลาย บทบาทของอิสลามในการปลดปล่อยสังคมมนุษย์ให้พ้นจากความอยุติธรรมและการกดขี่ จากความแตกแยกและการล่มสลาย จากความเหลื่อมล้ำทางชนชั้น การใช้อำนาจตามอำเภอใจของผู้ปกครอง และการกดขี่ให้ต่ำต้อยของเหล่านักบวช และบทบาทของอิสลามในการสร้างโลกบนรากฐานแห่งความบริสุทธิ์และความสะอาด ความสร้างสรรค์และการก่อร่าง เสรีภาพและการฟื้นฟู บนรากฐานแห่งความรู้และความเชื่อมั่นอันแน่วแน่ ความไว้วางใจและอีมาน ความยุติธรรมและเกียรติศักดิ์ศรี และบนรากฐานแห่งการทำงานอย่างไม่หยุดหย่อนเพื่อพัฒนาชีวิตและยกระดับชีวิต และให้สิทธิแก่ผู้มีสิทธิทุกคนอย่างครบถ้วนในชีวิต

ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่การเป็นผู้นำอยู่ในมือของอิสลาม ไม่ว่าจะ ณ ที่ใดก็ตาม และเป็นช่วงเวลาที่อิสลามได้ทำงานของตน และอิสลามนั้นไม่อาจทำงานได้เลยนอกจากเมื่อตนเป็นผู้นำ เพราะโดยธรรมชาติของมันแล้ว อิสลามคืออะกีดะฮ์แห่งความสูงส่ง เป็นแนวทางแห่งการนำ และเป็นบทบัญญัติแห่งการริเริ่มสร้างสรรค์ มิใช่การเดินตาม

จากนั้นก็มาถึงช่วงเวลาที่อิสลามสูญเสียการกุมบังเหียน อันเนื่องมาจากความเสื่อมถอยของมุสลิม และการที่พวกเขาละทิ้งการเป็นผู้นำที่ศาสนานี้กำหนดให้แก่พวกเขา ละทิ้งการเป็นผู้ดูแลมนุษยชาติที่ศาสนานี้มอบหมายให้พวกเขารับผิดชอบ และละทิ้งภาระความรับผิดชอบที่ศาสนานี้ผูกไว้กับพวกเขาในทุกด้าน

ณ จุดนี้ ผู้เขียนได้นำเสนอสาเหตุของความเสื่อมถอยนี้ ทั้งในด้านจิตวิญญาณและด้านวัตถุ และพรรณนาถึงสิ่งที่เกิดขึ้นกับมุสลิมเองเมื่อพวกเขาละทิ้งหลักการแห่งศาสนาของตน และถอยหนีจากภาระความรับผิดชอบของตน รวมถึงสิ่งที่เกิดขึ้นกับโลกทั้งใบจากการสูญเสียการนำที่เที่ยงธรรมนี้ และจากการที่โลกถดถอยกลับไปสู่ญาฮิลิยะฮ์ยุคแรก ผู้เขียนได้วาดเส้นแห่งการตกต่ำอันน่าสะพรึงกลัวที่มนุษยชาติจมดิ่งลงไป ในขณะเดียวกันกับที่ขอบฟ้าอันเจิดจรัสของโลกกำลังเปิดกว้างออก เขาวาดเส้นนี้ด้วยการพินิจพิจารณาอย่างถี่ถ้วน มิใช่ด้วยถ้อยคำอันร้อนแรงหรือสำนวนโวหารที่โลดแล่นเกินจริง เพราะข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นจริงดังที่ผู้เขียนนำเสนอนั้น ไม่จำเป็นต้องอาศัยการแต่งแต้มหรือประดับประดาใด ๆ เลย

ผ่านการนำเสนอนี้ ผู้อ่านจะรู้สึกได้ถึงความจำเป็นอันเร่งด่วนของมนุษยชาติที่จะต้องเปลี่ยนแปลงการนำของมนุษย์ และนำมันกลับคืนสู่ทางนำที่ได้อุบัติขึ้นเพื่อนำมนุษย์ออกจากความมืดมิดสู่แสงสว่าง และจากความโง่เขลาสู่ความรู้ ผู้อ่านจะสำนึกถึงคุณค่าอันครอบคลุมของการมีการนำเช่นนี้อยู่บนหน้าแผ่นดิน และถึงขนาดของความสูญเสียที่เกิดขึ้นกับมนุษย์ทั้งมวล มิใช่เพียงแก่มุสลิมเท่านั้น ทั้งในอดีต ปัจจุบัน และในอนาคตทั้งอันใกล้และอันไกล

ในทำนองเดียวกัน ในจิตใจของมุสลิมโดยเฉพาะ ก็จะลุกโชนขึ้นด้วยความสำนึกเสียใจต่อสิ่งที่ตนได้ละเลยไป ความภาคภูมิใจในสิ่งที่ตนได้รับมอบมา และความใฝ่ฝันที่จะได้กลับไปสู่การเป็นผู้นำที่ตนได้ทำให้สูญหายไป

สิ่งหนึ่งที่อาจสะดุดตาก็คือ การที่ผู้เขียนใช้คำว่า "ญาฮิลิยะฮ์" อยู่เสมอ เพื่อเรียกการถดถอยที่ได้เกิดขึ้นกับมนุษยชาติทั้งมวล นับตั้งแต่ที่มุสลิมไร้ความสามารถในการเป็นผู้นำ

นี่เป็นการใช้ถ้อยคำที่บ่งชี้อย่างแม่นยำถึงความเข้าใจของผู้เขียนต่อความแตกต่างอันแท้จริงระหว่างจิตวิญญาณของอิสลาม กับจิตวิญญาณแบบวัตถุนิยมที่ครอบงำโลกก่อนหน้าอิสลาม และกำลังครอบงำโลกอยู่ในวันนี้ภายหลังจากที่อิสลามได้ถอยออกจากการเป็นผู้นำ... มันคือ "ญาฮิลิยะฮ์" ในธรรมชาติดั้งเดิมของมันนั่นเอง เพราะญาฮิลิยะฮ์มิใช่ช่วงเวลาหนึ่งที่จำกัดอยู่ในกาลสมัยใดสมัยหนึ่ง หากแต่เป็นลักษณะเฉพาะทางจิตวิญญาณและทางความคิดชนิดหนึ่ง เป็นลักษณะที่ปรากฏขึ้นทันทีที่คุณค่าพื้นฐานของชีวิตมนุษย์ดังที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์ได้ล่มสลายลง และมีคุณค่าที่ถูกประดิษฐ์ขึ้นเข้ามาแทนที่ ซึ่งตั้งอยู่บน

ความใคร่ที่เกิดขึ้นใหม่ และนี่คือสิ่งที่มนุษยชาติกำลังประสบอยู่ในวันนี้ ในยุคแห่งความเจริญขั้นแรก ดังที่เคยประสบมาก่อนแล้วในยุคแห่งความป่าเถื่อนดั้งเดิม

ดังนั้น สาสน์ของโลกอิสลามคือการเชิญชวนสู่อัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ และการศรัทธาต่อวันอาคิเราะฮ์ รางวัลของสาสน์นี้คือการออกจากความมืดมิดทั้งหลายสู่แสงสว่าง จากการเคารพภักดีต่อมนุษย์สู่การเคารพภักดีต่ออัลลอฮ์องค์เดียว จากความคับแคบของโลกดุนยาสู่ความกว้างขวางของมัน และจากความอยุติธรรมของศาสนาทั้งหลายสู่ความยุติธรรมของอิสลาม คุณค่าของสาสน์นี้ได้ปรากฏชัดแล้ว และการทำความเข้าใจมันก็ง่ายดายในยุคนี้ยิ่งกว่าทุกยุคที่ผ่านมา เพราะญาฮิลิยะฮ์ได้ถูกเปิดโปงแล้ว ความน่าอัปยศของมันได้เผยออกต่อหน้าผู้คน และความไม่พอใจของผู้คนที่มีต่อมันก็ทวีความรุนแรงขึ้น นี่จึงเป็นช่วงแห่งการเปลี่ยนผ่านของโลกจากการนำของญาฮิลิยะฮ์สู่การนำของอิสลาม หากโลกอิสลามลุกขึ้นยืนหยัด และโอบรับสาสน์นี้ไว้ด้วยความบริสุทธิ์ใจ ความกระตือรือร้น และความมุ่งมั่นทั้งหมดที่มี และยึดถือมัน «ในฐานะสาสน์เพียงหนึ่งเดียวที่สามารถกอบกู้โลกจากการล่มสลายและความเสื่อมทราม» ดังที่ผู้ประพันธ์ผู้ทรงเกียรติได้กล่าวไว้ในช่วงใกล้จบหนังสือ

ท้ายที่สุด คุณลักษณะเด่นของหนังสือเล่มนี้ทั้งเล่ม คือความเข้าใจอันลึกซึ้งต่อหลักการรวมของจิตวิญญาณอิสลามในบริบทอันครอบคลุมของมัน ด้วยเหตุนี้ หนังสือเล่มนี้จึงมิได้เป็นเพียงแบบอย่างของงานวิจัยด้านศาสนาและสังคมเท่านั้น หากแต่ยังเป็นแบบอย่างของประวัติศาสตร์ดังที่ควรจะถูกเขียนขึ้นจากมุมมองของอิสลามอีกด้วย

ชาวยุโรปได้บันทึกประวัติศาสตร์ของโลกทั้งใบจากมุมมองแบบตะวันตก โดยได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมวัตถุนิยมและปรัชญาวัตถุนิยมของพวกเขา และยังได้รับอิทธิพลจากความคลั่งชาติตะวันตกและความคลั่งศาสนา ไม่ว่าพวกเขาจะรู้สึกตัวหรือไม่ก็ตาม ด้วยเหตุนี้ ประวัติศาสตร์ของพวกเขาจึงเกิดความผิดพลาดและความบิดเบือน อันเป็นผลมาจากการที่พวกเขามองข้ามคุณค่าหลายประการในชีวิตนี้ ซึ่งหากปราศจากคุณค่าเหล่านั้น ประวัติศาสตร์ของชีวิตย่อมไม่อาจเที่ยงตรง และการอธิบายเหตุการณ์และผลลัพธ์ต่าง ๆ ย่อมไม่อาจถูกต้องได้ และเป็นผลมาจากความคลั่งของพวกเขาที่ทำให้ยุโรปในสายตาของพวกเขาเป็นแกนและศูนย์กลางของโลกเสมอ รวมทั้งการมองข้ามปัจจัยอื่น ๆ ที่มีอิทธิพลต่อประวัติศาสตร์มนุษยชาติ หรือการลดทอนความสำคัญของปัจจัยเหล่านั้นหากมิได้มีต้นกำเนิดจากยุโรป

ส่วนพวกเราเองก็เคยชินกับการรับเอาประวัติศาสตร์มาจากมือของยุโรป ดังที่เรารับเอาทุกสิ่งทุกอย่างมา เรารับมันมาพร้อมกับความผิดพลาดเหล่านั้น ซึ่งได้แก่ ความผิดพลาดด้านระเบียบวิธี ด้วยการมองข้ามคุณค่าหลายประการและปัจจัยหลายประการ ความผิดพลาดด้านการพรรณนาภาพ อันเป็นผลจากการมองชีวิตมนุษย์จากมุมเดียว และความผิดพลาดด้านผลลัพธ์

อันเป็นผลจากภัยทางวิธีวิทยาและการพรรณนาภาพ

หนังสือเล่มนี้ที่อยู่ในมือของข้าพเจ้าเป็นแบบอย่างของการเขียนประวัติศาสตร์ที่มองทุกเรื่อง ทุกปัจจัย และคุณค่าทุกประการแม้จะแตกต่างกันก็ตาม ผู้อ่านคงไม่ได้คาดหวังว่าชายมุสลิมผู้หนึ่ง ซึ่งมั่นใจในพลังแห่งจิตวิญญาณอิสลาม และกระตือรือร้นที่จะนำความเป็นผู้นำของโลกกลับคืนสู่อิสลาม เมื่อเขากล่าวถึงคุณสมบัติของความเป็นผู้นำ เขาจะไม่ลืมที่จะย้ำถึง "การเตรียมพร้อมด้านอุตสาหกรรมและการทหาร" และ "การจัดระบบทางวิทยาศาสตร์สมัยใหม่" ควบคู่ไปกับ "การเตรียมพร้อมด้านจิตวิญญาณ" และยังกล่าวถึง "ความเป็นอิสระทางการค้าและการเงิน" อีกด้วย

นี่คือความรู้สึกที่กลมกลืนต่อองค์ประกอบทั้งปวงของชีวิตมนุษย์ ด้วยความรู้สึกที่กลมกลืนนี้เอง เขาได้ดำเนินไปทั้งในการนำเสนอทางประวัติศาสตร์และในการชี้แนะประชาชาติอิสลามเช่นเดียวกัน ด้วยเหตุนี้ หนังสือเล่มนี้จึงนับเป็นแบบอย่างของการเขียนประวัติศาสตร์ตามที่มุสลิมพึงศึกษาอย่างเป็นอิสระ ปลอดจากอิทธิพลของวิธีการแบบยุโรป ซึ่งขาดความกลมกลืน ความยุติธรรม และความถี่ถ้วนในการตรวจสอบเช่นนี้

ข้าพเจ้ายินดียิ่งที่ได้กล่าวถึงหนังสือเล่มนี้ด้วยความรู้สึกเดียวกันนั้น และได้บันทึกปรากฏการณ์นี้ไว้ ข้าพเจ้าปลาบปลื้มกับโอกาสนี้ที่ได้อ่านหนังสือเล่มนี้ในภาษาอาหรับ ภาษาที่ผู้เขียนเลือกใช้เขียน และเลือกจัดพิมพ์ที่อียิปต์เป็นครั้งที่สอง:

إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَذِكْرَىٰ لِمَن كَانَ لَهُۥ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى ٱلسَّمْعَ وَهُوَ شَهِيدٌ ﴿٣٧﴾

«แท้จริงในการนั้นย่อมเป็นข้อเตือนใจแก่ผู้ที่มีหัวใจ หรือผู้ที่เงี่ยหูฟังโดยที่เขามีจิตใจจดจ่ออยู่» (ซูเราะฮ์กอฟ 50:37)

ซัยยิด กุฏบ์

บทนำสำหรับการพิมพ์ครั้งที่สี่

มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ และขอความสันติจงมีแด่บ่าวทั้งหลายของพระองค์ที่พระองค์ทรงคัดเลือกไว้

อัมมาบะอ์ดุ การพิมพ์ครั้งแรกของหนังสือ «โลกสูญเสียอะไรไปเพราะความตกต่ำของมุสลิม» ปรากฏขึ้นในปี ค.ศ. 1950 และได้รับการตอบรับอย่างล้นหลามเกินกว่าที่ผู้เขียนคาดคิดและหวังไว้ เพราะเป็นหนังสือที่ไม่มีสิ่งใดดึงดูดความสนใจของผู้อ่านนอกจากหัวข้อของมัน ซึ่งเกือบจะนับได้ว่าเป็นเรื่องแปลกใหม่ และเนื้อหาสาระที่บรรจุอยู่ภายใน มิได้มีบุคลิกภาพหรือชื่อเสียงของผู้เขียนหนุนหลังอยู่ เพราะผู้เขียนยังไม่เคยมีหนังสือเล่มอื่นตีพิมพ์ในโลกอาหรับมาก่อนหนังสือเล่มนี้ และผู้คนในดินแดนเหล่านี้ก็ยังไม่รู้จักเขา ความสนใจที่มีต่อหนังสือเล่มนี้จึงเป็นความสนใจที่บริสุทธิ์ มุ่งตรงต่อตัวหนังสือและหัวข้อของมันโดยแท้ ไม่มีส่วนใดเกี่ยวกับบุคลิกภาพหรือชื่อเสียงของผู้เขียนเลย

การตอบรับอันหาได้ยากที่หนังสือเล่มนี้ได้รับนั้น ไม่อาจอธิบายได้ด้วยสิ่งใดนอกจากความโปรดปรานและความเมตตาของอัลลอฮ์ตะอาลา และรองลงมาคือ หนังสือเล่มนี้ออกมาในเวลาที่เหมาะสม ตรงกับความปรารถนาอันเลือนรางและแนวโน้มอันคลุมเครือที่มีอยู่ในจิตใจผู้คน อีกทั้งยังสอดรับกับความรู้สึกของนักคิดและปัญญาชนจำนวนมากในโลกอาหรับ และสอดคล้องกับแนวคิด ทัศนะ และการศึกษาของพวกเขา

อย่างไรก็ตาม หนังสือเล่มนี้ได้แพร่หลายอย่างกว้างขวางในเมืองหลวงต่าง ๆ ของโลกอาหรับและในแวดวงวิชาการ ชนชั้นต่าง ๆ ของอุมมะฮ์และผู้นำทางความคิดบางท่านได้นำไปศึกษาและวิเคราะห์ บรรดานักการศึกษาและครูอาจารย์ได้แนะนำให้เยาวชนอ่านหนังสือเล่มนี้ มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ ผู้ซึ่งด้วยเดชานุภาพและความยิ่งใหญ่ของพระองค์ ความดีงามทั้งหลายจึงสำเร็จลุล่วง

คณะกรรมการการประพันธ์ การแปล และการจัดพิมพ์ในกรุงไคโรได้รับหน้าที่จัดพิมพ์ และไม่ต้องสงสัยเลยว่าคณะกรรมการมีคุณูปการในการทำให้หนังสือเล่มนี้ปรากฏออกมาในรูปลักษณ์ที่งดงามสมควร และในการทำให้หนังสือมีอิทธิพลในแวดวงวิชาการและวรรณกรรม ต่อมาสมาคมอัล-อัซฮัรเพื่อการจัดพิมพ์และการประพันธ์ ซึ่งมีมิตรสหายของผู้เขียนอยู่ในนั้น ได้ปรารถนาจะจัดพิมพ์หนังสือเล่มนี้อีกครั้ง ข้าพเจ้าจึงอนุญาตให้ และท่านศาสตราจารย์ผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ล่วงลับ ดร.อะห์มัด อะมีน (เบย์) ประธานคณะกรรมการก็ได้ให้ความเห็นชอบ การพิมพ์ครั้งที่สองจึงปรากฏขึ้นในปี ค.ศ. 1951 โดยมีบทนำของ ดร.มุฮัมมัด ยูซุฟ มูซา นักเขียนอิสลามท่านอาจารย์ซัยยิด กุฏบ์ และมิตรสหายของผู้เขียน ชัยค์อะห์มัด อัช-ชะร็อบาศีย์ ซึ่งช่วยเพิ่มคุณค่าให้แก่หนังสือ

การพิมพ์ครั้งที่สองปรากฏขึ้นขณะที่ข้าพเจ้ากำลังเดินทางในตะวันออกกลาง ข้าพเจ้าจึงไม่สามารถเพิ่มเติมเนื้อหาที่เคยคิดไว้และรู้สึกว่ามีความจำเป็นลงไปได้ แล้วอัลลอฮ์ทรงเอื้ออำนวยให้มีการพิมพ์ครั้งที่สาม ข้าพเจ้าได้พบแหล่งข้อมูลใหม่ ๆ และเกิดทัศนะบางประการตลอดจนแง่มุมใหม่ ๆ ขึ้น จึงได้เพิ่มเติมเข้าไปในหนังสือ การพิมพ์ครั้งนี้ล่าช้าออกไปด้วยเหตุผลบางประการจนถึงปี ค.ศ. 1959 และหมดลงในเวลาอันสั้น และนี่คือการพิมพ์ครั้งที่สี่ ซึ่งได้เพิ่มเติมและปรับปรุงแก้ไขแล้ว

ข้าพเจ้าวอนขอต่ออัลลอฮ์ ผู้ทรงมหาบริสุทธิ์และสูงส่ง ให้การพิมพ์ครั้งนี้ และการพิมพ์ครั้งต่อ ๆ ไป อินชาอัลลอฮ์ ยังประโยชน์ เช่นเดียวกับที่การพิมพ์ครั้งก่อน ๆ ได้ยังประโยชน์[^1] และขอให้หนังสือเล่มนี้เป็นสื่อไปสู่ความตื่นตัวใหม่และอีมานใหม่ ซึ่งโลกอิสลามมีความต้องการอย่างยิ่ง แท้จริงพระองค์ทรงมีอำนาจเหนือทุกสิ่ง

อบุล หะซัน อะลี อัล-หะซะนี อัน-นัดวี ลัคเนา (อินเดีย)

คำนิยม

โดยท่านผู้ทรงเกียรติ ศาสตราจารย์ ดร.มุฮัมมัด ยูซุฟ มูซา

การที่ฟากฟ้าเชื่อมต่อกับแผ่นดินเพื่อนำสาส์นจากอัลลอฮ์ ผู้ทรงเป็นเอกะในความสูงส่งและความยิ่งใหญ่ของพระองค์ มายังปวงบ่าวผู้ต้องการทางนำและการชี้แนะจากพระองค์ เป็นเหตุการณ์อันยิ่งใหญ่ประการหนึ่ง และเป็นการฝ่าฝืนกฎธรรมชาติซึ่งจะไม่เบี่ยงเบนไปจากวิถีที่ถูกกำหนดไว้ เว้นแต่ในยามที่มีความจำเป็นอย่างที่สุด และเพื่อเป้าหมายที่พระผู้ทรงเดชานุภาพผู้ทรงรอบรู้ได้ทรงกำหนดไว้

ไม่มีสิ่งใดเกิดขึ้นหรือบังเกิดขึ้นในโลกนี้ เว้นแต่จะมีสาเหตุที่ทำให้มันเกิดขึ้นและบังเกิดขึ้น และมีเป้าหมายที่ถูกประสงค์ไว้จากมัน

การปรากฏขึ้นของอิสลาม ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดที่โลกเคยประสบ ย่อมต้องมีสาเหตุที่จำเป็นให้มันเกิดขึ้น มีปัจจัยที่ปูทางเตรียมการไว้ให้ และมีเป้าหมายที่ถูกคาดหวังจากมันอยู่เสมอ

ขณะนี้เรามิได้อยู่ในฐานะที่จะกล่าวถึง แม้เพียงโดยสังเขปอย่างยิ่ง ถึงสาเหตุและปัจจัยที่ปูทางเตรียมการไว้สำหรับการปรากฏขึ้นของอิสลาม ภายหลังจากที่โลกซึ่งเป็นที่รู้จักในเวลานั้นปราศจากสังคมที่ดีงามและศาสนาที่ถูกต้อง และเรามิได้อยู่ในฐานะที่จะกล่าวถึงเป้าหมายที่อิสลามได้มาเพื่อมัน และที่ท่านนบี ﷺ และบุรุษรุ่นแรกของท่านได้พากเพียรทำงานอย่างหนักเพื่อบรรลุถึง จนโลกได้รับความผาสุกด้วยอิสลามเป็นเวลายาวนาน ทั้งหมดนี้เป็นที่รู้กันดี การกล่าวถึงมันก็จะกลายเป็นการพูดซ้ำซาก และไม่มีที่ทางสำหรับการกล่าวเช่นนั้นในเวลานี้ ในถ้อยคำที่ข้าพเจ้ายินดีจะใช้เป็นคำนิยมสำหรับหนังสือเล่มนี้ เพื่อสนองคำขอของผู้เขียน คือมิตรสหายของเรา ท่านอาจารย์ผู้ทรงเกียรติ อัส-ซัยยิด อบุล หะซัน อะลี อัล-หะซะนี อัน-นัดวี หนึ่งในนักดะอ์วะฮ์อิสลามชั้นแนวหน้าแห่งยุคที่เราใช้ชีวิตอยู่นี้

ทั้งที่ความจริงแล้ว หนังสือเล่มนี้มิได้ต้องการคำนิยมจากผู้ใดเลย เพราะผู้อ่านได้ให้การตอบรับเป็นอย่างดี และให้การต้อนรับอย่างอบอุ่นอย่างที่ไม่มีหนังสือเกี่ยวกับอิสลามเล่มใดที่ออกมาในยุคนี้เคยได้รับ หากแต่เป็นความถ่อมตนและคุณธรรมของผู้เขียน ผู้ศรัทธาที่มีอีมานอันสัจจริง ที่ทำให้เขาขอถ้อยคำนี้จากข้าพเจ้า ข้าพเจ้าขอยืนยันว่า ข้าพเจ้าได้อ่านหนังสือเล่มนี้เมื่อการพิมพ์ครั้งแรกปรากฏขึ้นในเวลาไม่ถึงหนึ่งวัน และหลงใหลมันอย่างยิ่ง ถึงขนาดที่ข้าพเจ้าเขียนไว้ท้ายเล่มของข้าพเจ้าเมื่ออ่านจบว่า «การอ่านหนังสือเล่มนี้เป็นฟัรฎูสำหรับมุสลิมทุกคนที่ทำงานเพื่อฟื้นฟูความรุ่งเรืองของอิสลาม» ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นก่อนที่ข้าพเจ้าจะรู้จักผู้เขียนผู้ทรงคุณธรรม ครั้นเมื่อข้าพเจ้าได้มีความสุขที่ได้รู้จักและสนทนากับเขาหลายครั้ง ข้าพเจ้าจึงเข้าใจว่าข้าพเจ้าหลงใหลในหนังสือเล่มนี้อย่างไรและเพราะเหตุใด และได้รู้ว่าที่มาของทั้งหมดนี้ นอกเหนือจากผลอันเกิดจากการทุ่มเทให้แก่การค้นคว้าและการแสวงหาสัจธรรมแล้ว คือการที่ผู้เขียนรู้จักอิสลามอย่างแท้จริง ฝึกฝนตนเองให้ดำเนินชีวิตตามอิสลาม และมีความบริสุทธิ์ใจในการดะอ์วะฮ์ที่ถูกต้องเพื่ออิสลาม

[^1]: (ไม่มีข้อความเชิงอรรถปรากฏในหน้านี้)

ท่านอบุลหะซันผู้เป็นมิตรอันทรงเกียรติของเรารู้สึกเช่นเดียวกับที่พวกเราทุกคนรู้สึก ด้วยความสลดใจอย่างยิ่งและความเจ็บปวดอย่างแสนสาหัส นั่นคือการที่บรรดารัฐมุสลิมยอมรับให้ตนเองเดินตามอยู่ท้ายแถวเบื้องหลังโลกตะวันตก เอนเอียงไปในทางที่มันเอนเอียง ยอมรับการตัดสินของมันในกิจการต่าง ๆ ของตนที่มันเข้ามาเกี่ยวข้อง และพอใจกับ "คุณค่า" ที่มันรับรองตามมาตรวัดเฉพาะของมันเอง ผลที่ตามมาก็คือ ชาวอาหรับ และมุสลิมโดยทั่วไป ได้สูญเสียความเชื่อมั่นในตนเอง ในเชื้อชาติ ในศาสนา ในมาตรวัด และในคุณค่าอันสูงส่งของตน ซึ่งบรรพบุรุษและบรรพชนผู้ทรงเกียรติของพวกเขาเคยหวงแหนและยกไว้ในตำแหน่งอันสูงเด่นในจิตใจ นี่คือโรคของเราที่เราจำเป็นต้องเยียวยา และในเรื่องนี้เองที่ปัญหาของเรารวมศูนย์อยู่ หรือปัญหาทั้งหลายของเราที่เราจำเป็นต้องหาทางแก้ไขอันได้ผลจากแก่นแท้ของศาสนา ประวัติศาสตร์ และมรดกทางจิตวิญญาณและปัญญาอันเป็นอมตะของเรา ทั้งหมดนี้คือสิ่งที่ผู้ประพันธ์หนังสือ "โลกสูญเสียอะไรไปจากความเสื่อมถอยของมุสลิม" ได้พินิจพิจารณา และได้ทุ่มเทตนเองและความพยายามทั้งหมดเพื่อมัน

แท้จริงแล้ว ปัญหาของโลกอิสลามในวันนี้มิได้อยู่ที่การขาดการเผยแผ่อิสลามในหมู่ผู้ที่มิใช่มุสลิม และมิได้อยู่ที่การได้มาซึ่งมุสลิมใหม่ แต่ปัญหานี้คือการที่มุสลิมหันหลังให้อิสลาม และหันจากตะวันออกไปสู่ตะวันตก พร้อมด้วยอารยธรรม คุณค่าที่มันเรียกร้อง และมาตรวัดที่มันใช้ชั่งตวงสิ่งต่าง ๆ ด้วยเหตุนี้ เราจึงกลายเป็นมุสลิมเพียงในนาม โดยกำเนิด และโดยที่ตั้งทางภูมิศาสตร์เท่านั้น และเราได้ละทิ้งอิสลามในทางปฏิบัติ จนกระทั่งเราไม่รู้จักมันอีกต่อไปในบทบัญญัติกฎหมายและขนบประเพณีที่เรายึดถือปฏิบัติกันในทุกวันนี้ ในเรื่องนี้เราไม่จำเป็นต้องยกตัวอย่างใด ๆ ซึ่งพวกเราทุกคนต่างก็รู้สึกและสัมผัสได้ในบรรดาผู้ปกครอง ในผู้แทนของประเทศมุสลิมทั้งในตะวันออกและตะวันตก และในบรรดาผู้ที่ควรจะเป็นแบบอย่างที่ดีโดยอาศัยตำแหน่งทางศาสนาของพวกเขา ทั้งในอียิปต์และที่อื่นนอกจากอียิปต์ และกิจการทั้งปวงเป็นของอัลลอฮ์ทั้งก่อนหน้าและภายหลัง

อัลลอฮ์ทรงปิดสาส์นทั้งหลายของพระองค์ที่ประทานแก่โลกด้วยอิสลาม ดังนั้นเราจึงไม่อาจรอคอยการเชื่อมต่อครั้งใหม่ระหว่างฟากฟ้ากับแผ่นดิน ที่จะชำระแผ่นดินให้สะอาดจากชิริก ความหลงผิด และความเสื่อมทรามที่เกือบจะแผ่ปกคลุมไปทั่ว และไม่อาจรอคอยนบีอีกท่านหนึ่งหลังจากท่านเราะซูลแห่งอิสลาม ﷺ ที่จะนำโลกออกจากความมืดมิดสู่แสงสว่างด้วยสาส์นใหม่ และไม่อาจรอคอยอัลกุรอานฉบับใหม่ที่จะชี้นำมนุษยชาติผู้สับสนไปสู่หนทางแห่งความถูกต้องและความผาสุก แต่อัลลอฮ์ผู้ทรงกรุณาปรานี ผู้ทรงเมตตาเสมอ ได้ทรงทิ้งไว้ในหมู่พวกเราหลังจากนั้น หรือเพราะเหตุนั้น ซึ่งคัมภีร์ที่ผู้ปฏิบัติตามจะไม่หลงผิด และบทบัญญัติที่ผู้ปฏิบัติตามจะไม่ประสบความทุกข์ระทม

และสิ่งเดียวที่เราจำเป็นต้องดำเนินการ เพื่อนำตัวเราและโลกทั้งมวลออกจากญาฮิลิยะฮ์นี้ที่ห้อมล้อมเราไว้จากทุกทิศทาง คือการฟื้นฟูความเชื่อมั่นในศาสนาของเรา จนกระทั่งมันเป็นรากฐานแห่งชีวิตของเราในทุกองค์ประกอบ เราไม่มีสิทธิ์เรียกร้องให้ผู้ใดศรัทธาต่อศาสนานี้ก่อนที่เราเองจะศรัทธาต่อมันเสียก่อน และอีมานนี้จะไม่เกิดขึ้นได้ นอกจากด้วยแบบอย่างที่ดีงามและถูกต้องซึ่งเรานำเสนอแก่มนุษย์ทั้งปวง

แท้จริงโลก และนี่คือสิ่งที่เราได้สัมผัสด้วยตนเองอย่างแท้จริงในยุโรป ได้ถือเอาความล้มเหลวของมุสลิมทางการเมืองและเศรษฐกิจเป็นหลักฐานชี้ขาดว่าอิสลามไม่เหมาะสมที่จะนำพามุสลิม ไม่ต้องพูดถึงการนำพาโลกทั้งใบ! ทั้งที่โลกคริสเตียนนี้เองในยามที่มุสลิมเป็นมุสลิมอย่างแท้จริงทั้งในด้านอะกีดะฮ์และการปฏิบัติ ได้สั่นคลอนในความเป็นคริสเตียนของตน เมื่อได้เห็นความสำเร็จอันหาที่เปรียบมิได้ที่ดาบของมุสลิมได้รับ เพราะพวกเขาเชื่ออย่างถูกต้องว่า ความสำเร็จของมุสลิมนี้เป็นหลักฐานเด็ดขาดถึงความสัจจริงของศาสนาของพวกเขา ตราบใดที่พระเจ้าจะไม่ประทานชัยชนะของพระองค์ นอกจากแก่บ่าวที่พระองค์ทรงคัดเลือก[^2]

และสิ่งที่เรากล่าวถึงอิทธิพลของพลังอันดีงามและถูกต้องในการเผยแผ่อิสลามนั้น มิใช่คำพูดที่ปราศจากหลักฐานและพยานจากประวัติศาสตร์ที่ถูกต้อง ผู้ประพันธ์หนังสือ "การเผยแผ่อิสลาม" เองได้กล่าวไว้ตามตัวอักษรดังนี้:

"ดูเหมือนว่าอุปนิสัยของเศาะลาหุดดีน และชีวิตของท่านที่เปี่ยมด้วยความกล้าหาญ ได้ก่อให้เกิดอิทธิพลอันน่าอัศจรรย์เป็นพิเศษในความคิดของชาวคริสเตียนในยุคของท่าน จนกระทั่งอัศวินคริสเตียนกลุ่มหนึ่งถูกดึงดูดเข้าหาท่านอย่างรุนแรง ถึงขั้นละทิ้งศาสนาคริสต์ของตน ละทิ้งพวกพ้องของตน และเข้าร่วมกับมุสลิม เช่นเดียวกันกับกรณีที่อัศวินชาวอังกฤษคนหนึ่งจากอัศวินเทมพลาร์ นามว่า "โรเบิร์ตแห่งเซนต์อัลบันส์" (Robert of St. Albans) ได้ละทิ้งศาสนาคริสต์ในปี ค.ศ. 1185 และเข้ารับอิสลาม จากนั้นได้แต่งงานกับหลานสาวคนหนึ่งของเศาะลาหุดดีน และอีกสองปีต่อมา เศาะลาหุดดีนได้ยกทัพบุก "ปาเลสไตน์" และตีกองทัพคริสเตียนแตกพ่ายอย่างย่อยยับในยุทธการ "หิฏฏีน" และกีย์ (Guy) กษัตริย์แห่งเยรูซาเล็ม (บัยตุลมักดิส) ก็อยู่ในหมู่เชลยศึก

และในค่ำของวันแห่งการรบนั้น อัศวินหกคนของกษัตริย์ได้ทิ้งพระองค์ และหลบหนีไปยังค่ายของเศาะลาหุดดีนด้วยความสมัครใจของพวกเขาเอง[^3]"

นี่คือพยานหลักฐานหนึ่งจากพยานหลักฐานมากมายนับไม่ถ้วน ซึ่งมีอยู่อย่างล้นเหลือในตำราประวัติศาสตร์ทั้งในอดีตและปัจจุบัน จากสิ่งนี้เราได้รู้ถึงอิทธิพลของแบบอย่างที่ดีต่อจิตใจ แม้แต่ในจิตใจของผู้ที่มิใช่มุสลิมซึ่งเราเคยมองว่าเป็นคู่ปรับและศัตรูของเรา และจากสิ่งนี้เรายังได้รู้ถึงสาเหตุสำคัญประการหนึ่งที่เอื้ออำนวยแก่มุสลิมให้ได้รับชัยชนะที่อัลลอฮ์ทรงเปิดให้แก่พวกเขา และเกียรติยศที่พวกเขาได้รับ

แท้จริงอิสลามนี้ ในวันนี้จะไม่ฟื้นคืนดีได้ นอกจากด้วยสิ่งที่ทำให้มันรุ่งเรืองในวันวาน คือ อีมานต่อมันอย่างที่แทรกซึมเข้าไปถึงส่วนลึกของหัวใจผู้ศรัทธา ความรู้สึกหอมหวานในการเสียสละในหนทางของมันด้วยสิ่งที่บุคคลหวงแหน ทั้งทรัพย์สินและชีวิต ความภาคภูมิใจในบทบัญญัติ หลักการ และขนบธรรมเนียมที่มันนำมา ซึ่งเหมาะสมแก่การยกระดับโลกและนำความผาสุกมาสู่โลก การเรียกร้องสู่มันด้วยการงานที่ดีและพลังอันดีงาม การไม่ตัดสินสิ่งใดนอกจากด้วยบทบัญญัติของมัน และการทำให้ชีวิตในทุกด้านตั้งอยู่บนมันเพียงเท่านั้น

[^2]: (เชิงอรรถหมายเลข 2 ไม่ปรากฏในหน้านี้) [^3]: อ้างจากหนังสือ "การเผยแผ่อิสลาม" (الدعوة إلى الإسلام)

หากเราต้องการกลับมายืนในตำแหน่งของเราอีกครั้งในการนำมนุษยชาติ เราจำเป็นต้องเชื่ออย่างแท้จริง จนผลของความเชื่อนั้นปรากฏในทุกสิ่งที่เราพูดหรือกระทำ ในสิ่งที่กวีแห่งอิสลาม ดร.มุฮัมมัด อิกบาล เห็นไว้ว่า มุสลิมมิได้ถูกสร้างมาเพื่อไหลไปตามกระแส และคล้อยตามขบวนของมนุษยชาติไม่ว่าจะมุ่งไปทางใด หากแต่ถูกสร้างมาเพื่อชี้นำโลก สังคม และอารยธรรม เพื่อกำหนดทิศทางของตนแก่มนุษยชาติ และวางเจตนารมณ์ของตนแก่พวกเขา เพราะเขาคือผู้ถือสาสน์และผู้มีความรู้อันแน่แท้ และเพราะเขาคือผู้รับผิดชอบต่อโลกนี้ ต่อการดำเนินไปและทิศทางของมัน ดังนั้นสถานะของเขาจึงมิใช่สถานะของการเลียนแบบและการตาม แต่สถานะของเขาคือสถานะของการเป็นผู้นำและการบัญชาการ สถานะของการชี้แนะและการกำหนดทิศทาง และสถานะของผู้สั่งใช้และผู้ห้ามปราม หากกาลเวลาไม่ยอมอยู่ในบังเหียนของเขา สังคมขัดขืนเขาและเบี่ยงเบนออกจากหนทางที่ถูกต้อง ก็ไม่ใช่หน้าที่ของเขาที่จะยอมจำนน สยบยอม วางอาวุธ และสงบศึกกับกาลเวลา หากแต่เขาต้องลุกขึ้นต่อต้านและประจัญบานกับมัน และยืนหยัดต่อสู้และปะทะกับมันต่อไป จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงตัดสินในเรื่องของเขา การสยบยอมและอ่อนข้อต่อสภาวการณ์ที่บีบบังคับและสภาพที่กดขี่ ตลอดจนการอ้างกฎสภาวการณ์และกำหนดสภาวะ (อัล-เกาะฎออ์และอัล-เกาะดัร) เป็นข้ออ้าง ล้วนเป็นวิสัยของผู้อ่อนแอและคนต่ำต้อย ส่วนผู้ศรัทธาที่เข้มแข็งนั้น ตัวเขาเองคือการกำหนดของอัลลอฮ์ที่มีชัยและกำหนดสภาวะของพระองค์ที่ไม่อาจผลักไสได้[^4]

และต่อจากนี้ ข้าพเจ้ายังจะกล่าวสิ่งใดอีกในถ้อยคำนี้ ซึ่งข้าพเจ้าคิดว่ายาวไปบ้างแล้ว สำหรับการเขียนคำนำให้แก่หนังสือที่ทั้งตัวมันเองและผู้เขียนของมันไม่จำเป็นต้องมีคำนำใด ๆ เลย ดังที่ข้าพเจ้าได้กล่าวไว้ในตอนต้น?

ขออัลลอฮ์ทรงเป็นพยาน ข้าพเจ้าจำไม่ได้เลยว่าในบรรดาสิ่งที่ข้าพเจ้าได้อ่านมา ทั้งเก่าและใหม่ จะมีหนังสือเล่มใดที่บรรจุความดีไว้เท่ากับที่หนังสือเล่มนี้บรรจุไว้ ไม่มีหนังสือเล่มใดที่วางมือเราลงบนยารักษาโรคภัยและความเจ็บป่วยที่เราประสบอยู่ได้เหมือนดังที่หนังสือเล่มนี้ได้ทำ และไม่มีหนังสือเล่มใดที่ผู้เขียนได้เข้าถึงจิตวิญญาณของอิสลาม มีความบริสุทธิ์ใจและยังคงบริสุทธิ์ใจในการดะอ์วะฮ์เพื่ออิสลาม และอุทิศความพยายามทั้งหมดของเขาในหนทางนี้ เหมือนดังหนังสือเล่มนี้

ดังนั้น เราจึงต้องใช้ประโยชน์จากหนังสือเล่มนี้ และจากวิธีการต่าง ๆ ที่ผู้เขียนผู้ทรงคุณธรรมเรียกร้องให้นำมาใช้ เพื่อเราจะไปถึงการฟื้นฟูที่ปรารถนา ไปถึงเกียรติและความรุ่งโรจน์ในชีวิตนี้และในชีวิตแห่งโลกหน้า และสิ่งนั้นจะไม่เกิดขึ้นแก่เรา เว้นแต่เมื่อเราได้เปลี่ยนแปลงสภาพการศึกษา หลักสูตร และเป้าหมายของการศึกษาในหมู่พวกเรา และเว้นแต่เมื่อเราได้ทำให้ความมุ่งหมายของเราคือการอบรมเยาวชนบนรากฐานอิสลามที่ถูกต้อง และทำให้เป้าหมายของการอบรมและการศึกษาของเราคือการฟื้นฟูโลกอิสลาม จนกระทั่งมันไปถึงสถานะอันโดดเด่นที่มันพึงมีในโลกนี้ และเราได้นำวิธีการที่ได้ผลอย่างแท้จริงมาใช้เพื่อการนี้

เมื่อสิ่งนี้สำเร็จลง หากอัลลอฮ์ทรงประสงค์ให้อุมมะฮ์อิสลามตื่นจากการหลับใหล และลุกขึ้นจากการล้มคะมำ มันจะทำให้บรรดานักเรียนของเรากลายเป็นบุรุษมุสลิมที่แท้จริงในอนาคต ผู้ซึ่งบริหารกิจการของอุมมะฮ์ได้เป็นอย่างดีเมื่อกิจการของอุมมะฮ์ถูกวางไว้ในมือของพวกเขา และทำให้พวกเขาเป็นบุรุษผู้กล้าหาญ ซื่อสัตย์ต่อศาสนาและอุมมะฮ์ของตน ไม่มีความมุ่งหมายใดในชีวิตนอกจากการนำความรุ่งโรจน์ของอิสลามและโลกอิสลามกลับคืนมา

วิธีการที่ได้ผลเพื่อไปถึงเป้าหมายอันรุ่งโรจน์นั้นของการอบรมและการศึกษามีอยู่มากมายยิ่งและเป็นที่รู้จักกันดี หากเราต้องการมัน แต่เป็นการดีที่เราจะปิดท้ายถ้อยคำนี้ด้วยแสงประกายจากคำพูดของท่านอาจารย์อบุลหะสัน อัน-นัดวีย์เอง ท่านกล่าวว่า

«อัลกุรอานและชีวประวัติของท่านมุฮัมมัด ﷺ คือสองพลังอันยิ่งใหญ่ที่สามารถจุดไฟแห่งความกระตือรือร้นและอีมานในโลกอิสลามได้ และก่อให้เกิดการปฏิวัติครั้งใหญ่ต่อยุคญาฮิลิยะฮ์ได้ในทุกยุคสมัย และสามารถเปลี่ยนอุมมะฮ์ที่ยอมจำนน พ่ายแพ้ และง่วงงุน ให้เป็นอุมมะฮ์ที่หนุ่มแน่น ลุกโชนด้วยความกระตือรือร้น ความหวงแหน และความเคียดแค้นต่อญาฮิลิยะฮ์ และความขุ่นเคืองต่อระบบที่อ่อนเปลี้ย แท้จริงต้นเหตุแห่งโรคภัยทั้งปวงของโลกอิสลามในวันนี้คือ ความพึงพอใจต่อชีวิตในโลกนี้และความสบายใจกับมัน ความพอใจต่อสภาพการณ์ที่เสื่อมทราม และความฟุ่มเฟือยเกินขอบเขตในการดำเนินชีวิต จนความเสื่อมทรามไม่ทำให้มันวิตกกังวล การเบี่ยงเบนไม่ทำให้มันหวั่นไหว ความชั่วไม่ทำให้มันเดือดดาล และไม่มีสิ่งใดที่มันใส่ใจนอกจากเรื่องอาหารและเครื่องนุ่งห่ม แต่ด้วยอิทธิพลของอัลกุรอานและชีวประวัติของท่านนบี หากทั้งสองได้พบหนทางเข้าสู่หัวใจ ก็จะเกิดการต่อสู้ขึ้นระหว่างอีมานกับนิฟาก ระหว่างความเชื่อมั่นกับความสงสัย ระหว่างผลประโยชน์ที่เร่งรีบกับโลกอาคิเราะฮ์ ระหว่างความสุขสบายของร่างกายกับความสุขของหัวใจ และระหว่างชีวิตแห่งวีรกรรมกับความตายแห่งการเป็นชะฮีด เป็นการต่อสู้ที่นบีทุกท่านได้ก่อให้เกิดขึ้นในยุคสมัยของตน และโลกจะไม่ดีขึ้นได้นอกจากด้วยการต่อสู้นี้ เมื่อนั้นในทุกมุมของโลกอิสลาม ในทุกครอบครัวมุสลิม จะมีผู้ลุกขึ้นยืน

إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ ءَامَنُوا۟ بِرَبِّهِمْ وَزِدْنَـٰهُمْ هُدًى ﴿١٣﴾ وَرَبَطْنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ إِذْ قَامُوا۟ فَقَالُوا۟ رَبُّنَا رَبُّ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ لَن نَّدْعُوَا۟ مِن دُونِهِۦٓ إِلَـٰهًا ۖ لَّقَدْ قُلْنَآ إِذًا شَطَطًا ﴿١٤﴾

«แท้จริงพวกเขาเป็นคนหนุ่มที่ศรัทธาต่อพระผู้อภิบาลของพวกเขา และเราได้เพิ่มทางนำให้แก่พวกเขา และเราได้ทำให้หัวใจของพวกเขาเข้มแข็ง ขณะที่พวกเขายืนขึ้นแล้วกล่าวว่า พระผู้อภิบาลของเราคือพระผู้อภิบาลแห่งชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน เราจะไม่วิงวอนต่อพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์ หาไม่แล้วแน่นอนเราได้กล่าวสิ่งที่เลยเถิด» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี 18:13-14)

ณ ที่นั้น กลิ่นหอมแห่งสวรรค์จะโชยมา สายลมแห่งศตวรรษแรกจะพัดผ่าน และโลกใหม่จะถือกำเนิดขึ้นเพื่ออิสลาม เป็นโลกที่ไม่เหมือนโลกเก่าแม้แต่น้อย»!

จากถ้อยคำเหล่านี้ที่เราได้คัดมาจากหนังสือเล่มนี้ซึ่งเราเขียนคำนำให้ เราจะเห็นได้ว่าจิตวิญญาณอันยิ่งใหญ่เพียงใดที่บอกให้ผู้เขียนเขียนสิ่งที่เขาเขียน! ขออัลลอฮ์ทรงให้เกิดประโยชน์จากหนังสือเล่มนี้และจากผลงานทั้งหมดของเขา และขอพระองค์ทรงตอบแทนเขาด้วยการตอบแทนที่ดีที่สุดในนามของอิสลามและอุมมะฮ์ของอิสลาม

มุฮัมมัด ยูซุฟ มูซา

ภาพพรรณนา: พี่น้องของข้าพเจ้า อบุลหะสัน!.. โดย ท่านอาจารย์อะห์มัด อัช-ชัรบาศีย์

ข้าพเจ้าได้พบพี่น้องของข้าพเจ้า อบุลหะสัน เป็นครั้งแรกในฤดูหนาวปี ค.ศ. 1951 ที่สมาคม (ยุวมุสลิม) ในกรุงไคโร หลังจากการบรรยายครั้งหนึ่งของข้าพเจ้าใน «การบรรยายวันอังคาร» เขาได้เดินเข้ามาหาข้าพเจ้าด้วยมารยาทอันงดงามและความถ่อมตนที่ปรากฏชัด เพื่อขอค่ำคืนหนึ่งในบรรดาค่ำคืนวันอังคาร เพื่อบรรยายในหัวข้อ «โลก ณ ทางแยก».. ข้าพเจ้าเห็นชายร่างผอมบาง รูปร่างเพรียว มีเคราสีน้ำตาลเข้ม เสื้อผ้าของเขามีน้อยชิ้น เบาทั้งน้ำหนักและราคา สายตาของเขาลึกซึ้งและแหลมคม น้ำเสียงของเขาละเอียดอ่อนและจับใจ มีความแหบอยู่ในนั้น ซึ่งภายหลังข้าพเจ้าได้รู้ว่ามันติดตัวเขามาจากความเหนื่อยยากและการตรากตรำ หลังจากการพบกันครั้งแรกอันรวบรัดนั้น สายสัมพันธ์แห่งภราดรภาพและความรักระหว่างข้าพเจ้ากับเขาก็แน่นแฟ้นขึ้น และข้าพเจ้าเขียนบรรทัดเหล่านี้จากความรู้จักเขาอย่างใกล้ชิด

[^4]: เชิงอรรถหมายเลข (4) อ้างอิงอยู่ในต้นฉบับ แต่ข้อความของเชิงอรรถไม่ปรากฏในหน้านี้

ท่านคือผู้รู้ผู้ศรัทธา นักดะอ์วะฮ์ผู้มุ่งหวังผลบุญจากอัลลอฮ์ อัส-ซัยยิด อบุลหะซัน อะลี อัล-หะซะนี อัล-ฮินดี อัน-นัดวี ผู้สืบเชื้อสายจากวงศ์วานของอัล-หะซัน บุตรของอะลี (ร.ฎ.) บิดาของท่านคือ อัช-ชะรีฟ อัล-อัลลามะฮ์ อับดุลหัยย์ บิน ฟัครุดดีน บิน อับดุลอะลี ซึ่งสายตระกูลของท่านสืบย้อนขึ้นไปถึง อับดุลลอฮ์ อัล-อัชตัร บิน มุหัมมัด ซุน-นัฟซิซ-ซะกียะฮ์ บิน อับดุลลอฮ์ อัล-มะหฺฎ์ บิน อัล-หะซัน อัล-มุษันนา บิน อัล-หะซัน อัส-สิบฏ์ บิน อะลี บิน อบีฏอลิบ บิดาของท่านมีผลงานเขียนจำนวนมาก ทั้งที่ตีพิมพ์แล้วและที่ยังเป็นต้นฉบับลายมือ ที่มีชื่อเสียงที่สุดคือ «นุซฮะตุล-เคาะวาฏิร» จำนวนแปดเล่ม[^5] ท่านเสียชีวิตในปี ฮ.ศ. 1341

อัส-ซัยยิด อบุลหะซัน ถือกำเนิดในเขตหนึ่งของอินเดียชื่อว่า «ราเอบะเรลี» (Rae Bareli) ซึ่งอยู่ห่างจาก «ลัคเนา» (Lucknow) ประมาณเจ็ดสิบกิโลเมตร ท่านเกิดที่หมู่บ้าน «ตะกียะฮ์» ในเดือนมุหัรรอม ปี ฮ.ศ. 1332 ขออัลลอฮ์ทรงให้ท่านมีอายุยืนยาว และทรงให้ท่านเป็นประโยชน์แก่อิสลามและมุสลิมตลอดไป

ครอบครัวของพี่น้องของข้าพเจ้า อบุลหะซัน มีเชื้อสายอาหรับ และยังคงรักษาสายตระกูลของตนไว้จนถึงทุกวันนี้ อีกทั้งยังรักษาความผูกพันกับรากเหง้าเดิมของตน แม้ว่าจะพูดภาษาอินเดียและอาศัยอยู่ในอินเดียมาตั้งแต่…

[^1]: ฉบับแปลภาษาอังกฤษของหนังสือเล่มนี้ตีพิมพ์ในชื่อ Islam and the World โดยมหาวิทยาลัยปัญจาบ ที่ลาฮอร์ ปากีสถาน และฉบับแปลภาษาอุรดูพิมพ์ครั้งที่สามที่ลัคเนา อินเดีย

[^2]: ดูเรื่องนี้ในหนังสือ «อัด-ดะอ์วะฮ์ อิลัล-อิสลาม» (The Preaching of Islam) ของเซอร์โทมัส อาร์โนลด์ (Sir Thomas Arnold) ชาวอังกฤษผู้มีชื่อเสียง หน้า 7 ของฉบับแปลภาษาอาหรับโดย ดร.หะซัน อิบรอฮีม และคณะ

[^3]: หน้า 82–83 ของหนังสือที่กล่าวถึงข้างต้น

[^4]: จากบทความวิจัยของอาจารย์อบุลหะซัน อัน-นัดวี เอง ชื่อว่า «กวีแห่งอิสลาม ดร.มุหัมมัด อิกบาล» หน้า 66–68

[^5]: หนังสือเล่มนี้ตีพิมพ์ออกมาแล้วเจ็ดเล่มโดยสำนักดาอิเราะตุล-มะอาริฟ ที่ไฮเดอราบาด อินเดีย หนังสือนี้ประกอบด้วยชีวประวัติของบุคคลสำคัญแห่งอินเดียห้าพันคน และผู้เขียนยังมีหนังสือ «อัษ-ษะกอฟะฮ์ อัล-อิสลามิยะฮ์ ฟิล-ฮินด์» (วัฒนธรรมอิสลามในอินเดีย) ซึ่งตีพิมพ์โดยสภาวิชาการอาหรับ (อัล-มัจญมะอ์ อัล-อิลมี อัล-อะเราะบี) ที่ดามัสกัส

หลายศตวรรษ และมีความโดดเด่นในการรักษาเตาฮีดและซุนนะฮ์ ห่างไกลจากบิดอะฮ์ ทำการดะอ์วะฮ์สู่อัลลอฮ์ และทำญิฮาดในหนทางของพระองค์ ท่านซัยยิดอบุล หะซันมีพี่ชายคนหนึ่ง คือ ท่านซัยยิด ดร.อับดุลอะลี อับดุลหัยย์[^1] ซึ่งเป็นแพทย์ ท่านสำเร็จการศึกษาจากนัดวะตุลอุละมาอ์และสถาบันเดาบันด์ อีกทั้งยังสำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยลัคเนาด้วยผลการเรียนดีเยี่ยมและเกียรตินิยม ท่านจึงรวมเอาทั้งความรู้ทางศาสนาและความรู้สมัยใหม่ไว้ด้วยกัน ท่านมีคุณูปการอย่างยิ่งต่อการอบรมบ่มเพาะและการศึกษาของท่านซัยยิดอบุล หะซัน และท่านเป็นผู้บริหารนัดวะตุลอุละมาอ์สืบต่อจากบิดาผู้ล่วงลับ... ท่านซัยยิดอบุล หะซันได้แต่งงานเมื่อสิบปีก่อนกับสตรีจากตระกูลเดียวกัน เพราะนี่เป็นประเพณีที่ได้รับการเคารพ และผู้ใดละเมิดจะถูกลงโทษ

ท่านซัยยิดอบุล หะซันเริ่มเรียนอัลกุรอานที่บ้าน โดยมีมารดาคอยช่วยเหลือ มารดาของท่านเป็นสตรีผู้ทรงคุณธรรม เป็นหนึ่งในสุภาพสตรีผู้ประเสริฐและศอลิหะฮ์ ท่านท่องจำอัลกุรอาน เขียนหนังสือ และแต่งตำราได้ จากนั้นท่านซัยยิดอบุล หะซันได้เรียนภาษาอูรดูและภาษาเปอร์เซีย ต่อมาเมื่ออายุสิบสองปี ท่านก็เริ่มเรียนภาษาอังกฤษและภาษาอาหรับไปพร้อมกัน ท่านเริ่มเรียนภาษาอาหรับกับเชคเคาะลีล บิน มุหัมมัด อัล-ยะมานี และทุ่มเทเวลาเต็มสองปีให้กับการศึกษาวรรณกรรมอาหรับเพียงอย่างเดียว ท่านอ่านตำราวรรณกรรมเป็นจำนวนมากและหลงใหลในตำราเหล่านั้น ซึ่งผิดไปจากธรรมเนียมในอินเดียสมัยนั้น เพราะผู้คนไม่ค่อยให้ความสนใจต่อวรรณกรรมอาหรับ ท่านให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับการศึกษาตำราสามเล่มอย่างลึกซึ้ง ได้แก่ นะฮ์ญุลบะลาเฆาะฮ์ ดะลาอิลุลอิอ์ญาซ และอัล-หะมาสะฮ์

จากนั้นท่านได้เข้าศึกษาที่มหาวิทยาลัยลัคเนา ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยที่สอนวิชาการทางโลกเป็นภาษาอังกฤษ และมีภาควิชาวรรณคดีภาษาอาหรับ ท่านซัยยิดอบุล หะซันได้เข้าเรียนในภาควิชานี้ ในเวลานั้นท่านเป็นนักศึกษาที่อายุน้อยที่สุดของมหาวิทยาลัย ในช่วงแรกท่านรู้สึกเบื่อหน่ายกับบทเรียนไวยากรณ์ จึงทำให้การเรียนล่าช้าไปเล็กน้อย แต่หลังจากนั้นท่านก็ก้าวหน้าในการเรียนอย่างโดดเด่น เป็นเลิศ และนำหน้าผู้อื่น ต่อมาท่านได้ศึกษาวรรณกรรมจนจบกับ ดร.เชคตะกียุดดีน อัล-ฮิลาลี อัล-มัรรอกุชี หัวหน้าฝ่ายการสอนวรรณกรรมอาหรับที่นัดวะตุลอุละมาอ์ ซึ่งเป็นสมาคมที่กำกับดูแลดารุลอุลูมที่นั่น จากนั้นท่านได้เข้าเรียนที่นัดวะฮ์ และอยู่ที่นั่นสองปีเพื่อศึกษาวิชาหะดีษ และได้รับประโยชน์อย่างมากจากเชคุลหะดีษ เชคหัยดัร หะซัน ข่าน ท่านยังได้อยู่ที่ดารุลอุลูมเดาบันด์เป็นเวลาหลายเดือน และได้เข้าร่วมการสอนหะดีษของอุละมาอ์ผู้ยิ่งใหญ่และนักต่อสู้ เชคหุซัยน์ อะห์มัด อัล-มะดะนี

[^1]: ท่านได้กลับคืนสู่ความเมตตาของอัลลอฮ์เมื่อวันที่ 21 ซุลกิอ์ดะฮ์ ฮ.ศ. 1380 ตรงกับวันที่ 7 พฤษภาคม ค.ศ. 1961

และท่านได้เดินทางไปยังเมืองลาฮอร์ และได้ศึกษาวิชาตัฟซีรกับเชคอะหมัด อะลี นักตัฟซีรผู้มีชื่อเสียง การศึกษาของท่านในช่วงส่วนใหญ่มิใช่การศึกษาในระบบที่มีประกาศนียบัตร หากแต่เป็นการศึกษาอย่างอิสระเพื่อวิชาความรู้และความเข้าใจโดยแท้ เมื่อท่านสำเร็จการศึกษาแล้วก็กลับไปยังเมืองลัคเนา และได้รับการแต่งตั้งเป็นครูผู้สอนที่ดารุลอุลูมที่นั่น ท่านอยู่ที่นั่นเป็นเวลาสิบปี สอนวิชาต่าง ๆ หลากหลาย ควบคู่กันนั้นท่านยังทำงานเขียนให้แก่นิตยสารภาษาอาหรับ "อัฎ-ฎิยาอ์" ซึ่งจัดพิมพ์โดยนัดวะตุลอุละมาอ์ โดยมีอาจารย์มัสอูด อัน-นัดวีเป็นบรรณาธิการบริหาร และท่านยังทำงานประพันธ์หนังสือเป็นภาษาอูรดูด้วย ท่านได้เผยแพร่หนังสือของท่าน «ชีวประวัติของซัยยิดอะหมัด อัช-ชะฮีด» ซึ่งได้รับความนิยมอย่างล้นหลามจนต้องตีพิมพ์ถึงสามครั้ง

ต่อมาท่านได้ย้ายไปยังเมืองเดลี และได้พบกับนักดะอ์วะฮ์ผู้ฟื้นฟูศาสนาผู้ยิ่งใหญ่ เชคมุหัมมัด อิลยาส การพบกันครั้งนี้เป็นจุดเปลี่ยนในชีวิตของอบุลหะซัน เพราะเชคมุหัมมัด อิลยาสเป็นผู้ชี้นำที่ใกล้ชิดกับมวลชน มีความผูกพันอย่างลึกซึ้งแน่นแฟ้นกับประชาชนผ่านการเรียกร้องเชิญชวนสู่อัลลอฮ์ ส่วนอบุลหะซันนั้นก่อนหน้านี้มิได้มีความเชื่อมโยงกับประชาชน หากแต่จำกัดตนอยู่กับการศึกษาและการประพันธ์ ท่านจึงเริ่มติดต่อกับชาวหมู่บ้านและชุมชนชนบท และออกเดินทางเพื่องานอิสลาม ซึ่งบางครั้งการเดินทางครั้งหนึ่ง ๆ อาจกินเวลาถึงหนึ่งเดือน เพื่อเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ไปตามหมู่บ้านและเมืองต่าง ๆ ของอินเดีย เชคอิลยาสเคยเป็น—และยังคงเป็น—แบบอย่างสูงสุดของอบุลหะซันในด้านวิทยปัญญาทางศาสนาอันลึกซึ้งและในด้านความเข้มแข็งของอีมาน เพราะเชคอิลยาส—ดังที่พี่น้องของเราผู้นี้กล่าวไว้—เป็นภาพสะท้อนของบรรพชนผู้ทรงคุณธรรม (อัส-สะลัฟ อัศ-ศอลิห์) ท่านเป็นผู้มีความบริสุทธิ์ใจ มีความหวงแหนต่อศาสนา เจ็บปวดต่อสภาพของมุสลิม ทุ่มเททำงานเพื่อพวกเขา ดำเนินการในกิจการของพวกเขา และเผาผลาญตนเองด้วยจิตวิญญาณอันเข้มแข็งและกระตือรือร้นในหนทางเพื่อพวกเขา[^1]

และท่านได้รับการอบรมขัดเกลาทางจิตวิญญาณจากผู้รู้แจ้งผู้ทรงเกียรติ นักอบรมผู้ยิ่งใหญ่ เชคอับดุลกอดิร รอยปูรี และได้รับประโยชน์จากการคบหาและการนั่งร่วมมัจลิสกับท่าน

[^1]: ท่านได้กลับสู่ความเมตตาของอัลลอฮ์ ตะอาลา ในปี ฮ.ศ. 1363 และซัยยิดอบุลหะซันได้ประพันธ์หนังสือชีวประวัติของท่านเป็นภาษาอูรดู และได้กล่าวถึงท่านไว้ในการบรรยายของท่านเรื่อง «อัด-ดะอ์วะฮ์ อัล-อิสลามิยะฮ์ ฟิล-ฮินด์ วะ ตะเฏาวุรอตุฮา» (ดะอ์วะฮ์อิสลามในอินเดียและพัฒนาการของมัน)

ท่านอบุลหะซันได้เป็นบรรณาธิการวารสารวิชาการ "อัน-นัดวะฮ์" ซึ่งตีพิมพ์เป็นภาษาอูรดูและเป็นกระบอกเสียงของนัดวะฮ์ มหาวิทยาลัยมุสลิมแห่งอลิครห์ (อะลีกัรฮ์) ได้มอบหมายให้ท่านจัดทำหลักสูตรวิชาศาสนาสำหรับนักศึกษาระดับปริญญาตรี ท่านจึงเขียนหนังสือชื่อ "อิสลามิยาต" มหาวิทยาลัยรับรองหนังสือเล่มนี้ นำไปใช้ และมอบรางวัลตอบแทนแก่ผู้เขียน ท่านยังได้รับเชิญไปบรรยายที่มหาวิทยาลัยญามิอะฮ์มิลลียะฮ์อิสลามียะฮ์ในเดลี และได้บรรยายในหัวข้อ "ศาสนากับอารยธรรม" ซึ่งได้รับการชื่นชม มีการตีพิมพ์เผยแพร่ และส่งผลกว้างขวาง

ในช่วงนี้ท่านได้แต่งหนังสือหลายเล่มสำหรับนักเรียนโรงเรียนสอนภาษาอาหรับในอินเดีย เช่น หนังสือ "มุคตารอต ฟิล-อะดับ อัล-อะเราะบีย์" (คัดสรรวรรณกรรมอาหรับ) ซึ่งดารุลอุลูมในอินเดียและมหาวิทยาลัยบางแห่งได้กำหนดให้ใช้เป็นตำราเรียน และหนังสือ "เกาะศ็อศ อัน-นะบียีน" (เรื่องราวของบรรดานบี) จำนวนสามเล่ม รวมถึงหนังสืออื่น ๆ อีก ท่านได้ออกวารสาร "อัต-ตะอ์มีร" ซึ่งตีพิมพ์เป็นภาษาอูรดูเดือนละสองครั้ง และได้ก่อตั้งสมาคมเพื่อเผยแผ่อิสลามในหมู่ชาวฮินดู สมาคมดะอ์วะฮ์อิสลามนี้ได้จัดพิมพ์จุลสารและงานศึกษาหลายชิ้นเกี่ยวกับศาสนาอันสูงส่งนี้เป็นภาษาอังกฤษซึ่งแพร่หลายในที่นั่น ท่านยังได้ก่อตั้ง "สถาบันวิชาการอิสลาม" (อัล-มัจญ์มะอ์ อัล-อิสลามีย์ อัล-อิลมีย์) ที่เมืองลัคเนาเมื่อปี ค.ศ. 1960 ซึ่งมีกิจกรรมและผลงานเป็นภาษาอังกฤษ ฮินดี อูรดู และอาหรับ ตลอดจนสิ่งพิมพ์อันทรงคุณค่า

พี่น้องผู้ประเสริฐของข้าพเจ้า ท่านอบุลหะซัน มีความรักอันแท้จริงและลึกซึ้งในการสะสมหนังสือ การอยู่ร่วมกับหนังสือ และการพูดคุยถึงหนังสือ สิ่งที่ท่านหวงแหนที่สุดในบรรดาสิ่งของแห่งชีวิตนี้คือหนังสือของท่าน และของขวัญที่มีค่าที่สุดสำหรับท่านคือหนังสือที่ทำให้ท่านพอใจและหล่อเลี้ยงจิตใจท่าน ท่านอบุลหะซันมิได้สะสมหนังสือเพื่อประดับบ้าน หากแต่เพื่อย่อยมันด้วยการอ่าน การค้นคว้า และการวิพากษ์ งานเขียนอันหลากหลายของท่านเป็นหลักฐานชัดเจนในเรื่องนี้ การอ่านและการอยู่ร่วมกับหนังสือเหล่านี้ ประกอบกับพรสวรรค์และประสบการณ์ ทำให้ท่านมีความสามารถในการพูดภาษาอาหรับแบบปฏิภาณ ท่านพรั่งพรูดุจกระแสน้ำหลากด้วยภาษาที่ไพเราะคมคาย เต็มไปด้วยภาพพจน์และสำนวนอันงดงาม การบรรยายส่วนใหญ่ของท่าน ท่านจะเตรียมตัวล่วงหน้า และบ่อยครั้งที่ท่านเขียนไว้ก่อน ลีลาของท่านมีองค์ประกอบด้านอารมณ์อันร้อนแรงเป็นหลัก แต่ถึงกระนั้นเมื่อท่านเข้าสู่งานค้นคว้า ท่านก็ทำได้ดีเยี่ยม ให้ประโยชน์ และยังให้ความเพลิดเพลินอีกด้วย ดังที่ข้าพเจ้ารู้จักท่าน และดังที่ท่านเล่าให้ข้าพเจ้าฟังหลายครั้ง ท่านไม่ชอบที่จะพูดในเรื่องสำคัญอย่างผลีผลาม เว้นแต่จะได้ให้ความสำคัญและเตรียมตัวไว้แล้ว ทั้งนี้มิใช่เพราะความรู้น้อย แต่เป็นความระมัดระวังของผู้รู้ที่ต้องการความแน่ใจและความถูกต้อง!.. ร้อยแก้วเป็นสิ่งที่ครอบงำท่านอบุลหะซัน จนกระทั่งพรสวรรค์ของท่านไม่เคยเอื้ออำนวยให้ท่านแต่งบทกวีเลยสักวัน...

ท่านอาจารย์อบุลหะซันยังคงเล่นกีฬาหลากหลายประเภท เช่น ฟุตบอล ว่ายน้ำ ล่าสัตว์ ฮอกกี้ และเทนนิส แล้วในที่สุดก็เลิกเล่นไป ถึงกระนั้นท่านก็ยังป่วยด้วยโรคต่าง ๆ ที่เรื้อรังอยู่เป็นเวลานาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่ทรวงอก ต่อมาอัลลอฮ์ทรงให้ท่านหายจากโรคเหล่านั้น เหลือเพียงอาการไอที่กำเริบขึ้นมาเป็นครั้งคราว

ท่านรังเกียจการถ่ายรูปทุกประเภท และถือว่าเป็นสิ่งต้องห้าม (หะรอม) สำหรับตัวท่านเองอย่างเคร่งครัดเห็นได้ชัด ข้าพเจ้าเคยไปเยี่ยมสำนักพิมพ์ใหญ่แห่งหนึ่งในกรุงไคโรพร้อมกับท่าน ช่างภาพของสำนักพิมพ์ต้องการถ่ายรูปพวกเราไว้เป็นที่ระลึก แต่อบุลหะซันปฏิเสธ และยืนกรานแม้จะมีความพยายามและการร้องขออยู่นาน ท่านกล่าวว่ามุสลิมในอินเดีย (มีมติเป็นเอกฉันท์) ว่าการถ่ายรูปเป็นสิ่งต้องห้าม!! ..

ข้าพเจ้าเคยถามท่านครั้งหนึ่งถึงบรรพชนรุ่นก่อนที่ท่านได้รับอิทธิพล ท่านตอบข้าพเจ้าว่า ได้แก่ อิมามอะห์มัด บิน ฮัมบัล ผู้มีจุดยืนอันเป็นที่รู้จักในช่วงเหตุการณ์มิห์นะฮ์ (การทดสอบ), ชัยคุลอิสลามอิบนุ ตัยมียะฮ์, ชัยค์อะห์มัด อัส-สิรฮินดี (จากสิรฮินด์ เมืองหนึ่งในแคว้นปัญจาบ) ผู้เสียชีวิตในปี ฮ.ศ. 1024 เจ้าของสาส์นอันเป็นอมตะว่าด้วยชะรีอะฮ์และหะกีเกาะฮ์ และการต่อต้านบิดอะฮ์ และผู้ฟื้นฟูศาสนา, ชัยค์วะลียุลลอฮ์ อัด-ดิฮ์ละวี ผู้เสียชีวิตในปี ฮ.ศ. 1176 นักวิชาการอิสลามผู้ยิ่งใหญ่ เจ้าของหนังสือ (หุจญะตุลลอฮ์ อัล-บาลิเฆาะฮ์) และท่านซัยยิดอะห์มัด อัช-ชะฮีด ผู้ก่อตั้งรัฐที่ปกครองด้วยชะรีอะฮ์แห่งแรกในอินเดียในศตวรรษที่สิบสามแห่งฮิจญ์เราะฮ์[^1] รัฐนี้ดำรงอยู่ได้หลายเดือน จากนั้นชาวอังกฤษก็ลุกขึ้นต่อต้านด้วยแผนสมคบคิดของพวกเขาและตัดเส้นทางของรัฐนั้น

ความหวังอันยิ่งใหญ่ที่สุดของอบุลหะซันคือการได้เห็นอิสลามมีอำนาจเหนือแผ่นดิน และได้เห็นรัฐที่อธรรมทั้งหลายถูกลงโทษและถูกปราบ เพื่อจะได้ปลอบประโลมใจตนเองและเปี่ยมด้วยความยินดี และได้เห็นการลงโทษของอัลลอฮ์ต่อผู้ที่ทำสงครามกับอิสลามและทำให้มุสลิมต้องตกต่ำ ท่านเชื่อและเห็นว่าการคงอยู่ของมุสลิมกลุ่มน้อยในอินเดียเป็นสิ่งดี และมีประโยชน์ที่พึงหวังได้สำหรับอินเดีย บางทีอิสลามอาจมีอนาคตที่สำคัญที่นั่น อบุลหะซันได้เดินทางไปยังแคว้นหิญาซในปี ค.ศ. 1947-1950 และได้มายัง

[^1]: ท่านมาจากตระกูลเดียวกับท่านซัยยิดอบุลหะซัน และเป็นหนึ่งในบุคคลที่มีชื่อเสียงที่สุดของตระกูลนี้และของอินเดีย เกิดในปี ฮ.ศ. 1201 ที่เมืองไรบาเรลี (อินเดีย) และเสียชีวิตเป็นชะฮีดในหนทางของอัลลอฮ์ที่บาลาโกต (ปัจจุบันอยู่ในปากีสถาน) ในปี ฮ.ศ. 1246

อียิปต์ในปี ค.ศ. 1951 และได้เดินทางท่องไปเกือบทั่วโลกอิสลาม ท่านได้พบเห็นและประจักษ์ด้วยตนเอง[^1] ได้ศึกษา เขียน บรรยาย และกล่าวคุฏบะฮ์ ทุกแผ่นดินที่ท่านไปพำนัก ท่านล้วนได้ทุ่มเทความพยายาม สร้างผลงาน และผูกพันสัญญาไว้

ท่านได้รับเลือกเป็นสมาชิกสมทบ (สมาชิกผู้ติดต่อ) ของสภาวิชาการอาหรับ ณ กรุงดามัสกัส ในปี ค.ศ. 1957 และได้รับเชิญไปบรรยายในฐานะศาสตราจารย์รับเชิญที่มหาวิทยาลัยดามัสกัสในปี ค.ศ. 1956[^2]

ขณะที่ท่านอยู่กับเราในอียิปต์ ข้าพเจ้าได้ถามท่านถึงข้อดีของอียิปต์ ท่านตอบโดยสรุปว่า การมีอีมานต่ออัลลอฮ์และศาสนา ความรักต่อพี่น้องมุสลิม โดยเฉพาะเมื่อเขาเป็นคนต่างถิ่น ความอ่อนโยนของจิตใจ ความบริสุทธิ์ของหัวใจ และการมีงานที่ก่อให้เกิดผลผลิตมากมาย... จากนั้นข้าพเจ้าถามท่านถึงข้อเสีย ท่านรู้สึกลำบากใจ แล้วจึงตอบว่า การเปิดเผยใบหน้าและเรือนร่างของสตรี การไม่ปกปิดเอาเราะฮ์ ภาพลามกอนาจารในหนังสือพิมพ์และนิตยสาร การที่อุละมาอ์บางคนเห็นเป็นเรื่องเล็กน้อยต่อสิ่งที่ถูกห้ามบางประการ การไม่รักษาการละหมาดญะมาอะฮ์ในมัสยิดทั้งที่มีมัสยิดอยู่มากมาย และการเร่งรีบเลียนแบบอารยธรรมตะวันตกโดยปราศจากการไตร่ตรอง

หลังจากทั้งหมดนี้ พี่น้องของข้าพเจ้า อบุล หะซัน ยังเป็นผู้ที่รังเกียจการวางมาดอันจอมปลอม ท่านใช้ชีวิตอย่างเรียบง่ายทั้งในเครื่องแต่งกาย อาหาร และที่หลับนอน ท่านไม่ชอบการเสแสร้งและการประจบเอาใจที่เกินเลย ท่านไม่ให้น้ำหนักแก่ทรัพย์สินในชีวิตของท่านเลย ความไว้วางใจที่ท่านมีต่อพระผู้อภิบาลของท่านอยู่เหนือทุกสิ่ง ความมุมานะในการต่อสู้เพื่อสิ่งที่ท่านศรัทธานั้นเป็นที่กล่าวขานเป็นแบบอย่าง และความอิคลาศอันลึกซึ้งของท่านคือเคล็ดลับแห่งความสำเร็จของท่าน ในขณะที่คนอื่น ๆ ประสบความล้มเหลว

ข้าพเจ้ากล่าวมายืดยาวแล้ว แต่ถึงกระนั้นก็ยังไม่ได้กล่าวทุกสิ่งเกี่ยวกับพี่น้องของข้าพเจ้า อบุล หะซัน!..

อะห์มัด อัช-ชัรบาศีย์ อาจารย์ประจำอัล-อัซฮัร อัช-ชะรีฟ

[^1]: บันทึกความทรงจำของท่านได้รับการตีพิมพ์ที่กรุงไคโรในชื่อ «นักเดินทางในตะวันออกอาหรับ» (สาอิห์ ฟิช-ชัรก์ อัล-อะเราะบีย์) [^2]: ประมวลการบรรยายเหล่านี้ที่ท่านอาจารย์อบุล หะซันได้บรรยายในหอประชุมใหญ่ของมหาวิทยาลัยดามัสกัส ซึ่งมีจำนวนสิบสองครั้ง ได้รับการตีพิมพ์ในชื่อ «บุรุษแห่งความคิดและดะอ์วะฮ์ในอิสลาม» (ริญาล อัล-ฟิกร์ วัด-ดะอ์วะฮ์ ฟิล-อิสลาม) โดยโรงพิมพ์มหาวิทยาลัยดามัสกัส ในปี ค.ศ. 1960

ภาคที่หนึ่ง ยุคญาฮิลิยะฮ์

บทที่หนึ่ง มนุษยชาติในวาระใกล้สิ้นลม

ภาคที่หนึ่ง ยุคญาฮิลิยะฮ์ บทที่หนึ่ง มนุษยชาติในวาระใกล้สิ้นลม

ศตวรรษที่หกและเจ็ด (แห่งคริสต์ศักราช) เป็นช่วงเวลาที่ตกต่ำที่สุดช่วงหนึ่งในประวัติศาสตร์อย่างไม่มีข้อโต้แย้ง มนุษยชาติได้ไถลลื่นลงสู่ความตกต่ำมาหลายศตวรรษแล้ว และบนผืนแผ่นดินไม่มีพลังใดที่จะจับมือฉุดรั้งไม่ให้มันร่วงหล่นลงไป วันเวลายิ่งเร่งให้มันดิ่งลงเร็วขึ้นและตกต่ำลงอย่างรุนแรงยิ่งขึ้น ราวกับว่ามนุษย์ในศตวรรษนี้ได้ลืมพระผู้สร้างของตน จึงลืมตัวเองและบั้นปลายของตน สูญเสียสติปัญญาและความสามารถในการแยกแยะระหว่างความดีกับความชั่ว ระหว่างสิ่งงามกับสิ่งน่ารังเกียจ เสียงเรียกร้องของบรรดานบีได้แผ่วเบาลงมานานแล้ว ตะเกียงที่พวกท่านจุดไว้ก็ดับมอดลงเพราะพายุที่พัดกระหน่ำภายหลังพวกท่าน หรือที่ยังหลงเหลืออยู่ก็มีแสงริบหรี่เลือนราง ส่องสว่างได้เพียงบางดวงใจเท่านั้น ไม่ต้องพูดถึงบ้านเรือน และยิ่งไม่ต้องพูดถึงบ้านเมือง บรรดานักการศาสนาได้ถอนตัวออกจากเวทีแห่งชีวิต หลบเข้าไปอยู่ในอาราม โบสถ์ และที่ปลีกวิเวก เพื่อหนีเอาศาสนาของตนให้รอดพ้นจากฟิตนะฮ์และเพื่อถนอมตัวเอง หรือเพราะปรารถนาความสงบสบายและการนิ่งเงียบ หลีกหนีภาระและความจริงจังของชีวิต หรือเพราะพ่ายแพ้ในการต่อสู้ระหว่างศาสนากับการเมือง ระหว่างจิตวิญญาณกับวัตถุ ส่วนผู้ที่ยังคงอยู่ในกระแสแห่งชีวิตก็ได้ประนีประนอมกับบรรดากษัตริย์และชาวโลก ช่วยเหลือพวกเขาในบาปและการละเมิด และกินทรัพย์สินของผู้คนโดยมิชอบ ... บนความเดือดร้อนของผู้อ่อนแอและผู้ถูกปกครอง

แท้จริงมนุษยชาติไม่ได้ทุกข์ระทมเพราะการเปลี่ยนมือของอำนาจการปกครอง ความรุ่งเรืองและความสุขสบาย จากบุคคลหนึ่งไปสู่อีกบุคคลหนึ่งในเผ่าพันธุ์เดียวกัน หรือจากกลุ่มชนหนึ่งไปสู่อีกกลุ่มชนหนึ่งที่เหมือนกันในความอยุติธรรม การกดขี่ และการที่มนุษย์ปกครองมนุษย์ และจักรวาลนี้ก็มิได้โศกเศร้าหรือเจ็บปวดเพียงเพราะความเสื่อมถอยของประชาชาติหนึ่งที่ความชราได้มาถึงและความอ่อนแอได้แผ่ซ่านไปทั่ว หรือการล่มสลายของรัฐหนึ่งที่รากเหง้าผุกร่อนและข้อต่อหลุดออกจากกัน ตรงกันข้าม นั่นคือสิ่งที่กฎแห่งจักรวาลกำหนดไว้ น้ำตาของมนุษย์มีค่าเกินกว่าจะหลั่งไหลทุกวันให้แก่กษัตริย์ที่จากไปและผู้ปกครองที่สูญสิ้นไป มนุษย์ไม่จำเป็นต้องทำเช่นนั้น และมีภารกิจอื่นมากกว่าที่จะมาคร่ำครวญถึงผู้ที่ไม่เคยทำงานแม้สักวันเพื่อความสุขของเขา และไม่เคยเหนื่อยยากแม้สักชั่วโมงเพื่อประโยชน์ของเขา ฟากฟ้าและแผ่นดินช่างเย็นชานักต่อเหตุการณ์เหล่านี้ที่เกิดขึ้นและเคยเกิดขึ้นทุกวัน และเกิดขึ้นมาแล้วนับพันครั้ง

كَمْ تَرَكُوا۟ مِن جَنَّـٰتٍ وَعُيُونٍ ﴿٢٥﴾ وَزُرُوعٍ وَمَقَامٍ كَرِيمٍ ﴿٢٦﴾ وَنَعْمَةٍ كَانُوا۟ فِيهَا فَـٰكِهِينَ ﴿٢٧﴾ كَذَٰلِكَ ۖ وَأَوْرَثْنَـٰهَا قَوْمًا ءَاخَرِينَ ﴿٢٨﴾ فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ ٱلسَّمَآءُ وَٱلْأَرْضُ وَمَا كَانُوا۟

«มีสวนและตาน้ำมากมายเพียงใดที่พวกเขาทิ้งไว้ ทั้งไร่นาและที่พำนักอันมีเกียรติ และความสุขสำราญที่พวกเขาเคยเพลิดเพลินอยู่ในนั้น เป็นเช่นนั้นแหละ และเราได้ให้กลุ่มชนอื่นรับมรดกสิ่งเหล่านั้นไป แล้วฟากฟ้าและแผ่นดินก็มิได้ร่ำไห้ให้แก่พวกเขา และพวกเขาก็มิได้…» (ซูเราะฮ์อัด-ดุคอน 44:25–29)

มُنظَرِينَ} .

«…และพวกเขาก็ไม่ได้รับการผ่อนผัน» (ซูเราะฮ์อัด-ดุคอน 44:29)

ยิ่งไปกว่านั้น สุลต่านและประชาชาติเหล่านี้จำนวนมากเป็นภาระบนหน้าแผ่นดิน เป็นความวิบัติแก่มวลมนุษยชาติ และเป็นการทรมานแก่ประชาชาติเล็ก ๆ ที่อ่อนแอ พวกเขาเป็นต้นตอของความเสื่อมทรามและโรคร้ายในร่างกายของสังคมมนุษย์ พิษจากพวกเขาแล่นไปตามประสาทและเส้นเลือดของสังคม และโรคร้ายนั้นลุกลามไปถึงส่วนที่ยังแข็งแรง จึงจำเป็นต้องผ่าตัด การตัดส่วนที่เป็นโรคนี้ออกและแยกมันจากร่างกายที่แข็งแรง จึงเป็นการแสดงออกอันยิ่งใหญ่ถึงการเป็นพระผู้อภิบาลและความเมตตาของพระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก ซึ่งควรได้รับการสรรเสริญและความกตัญญูจากสมาชิกทุกคนของครอบครัวมนุษยชาติ และจากทุกสรรพสิ่งในจักรวาล

فَقُطِعَ دَابِرُ ٱلْقَوْمِ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ ۚ وَٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿٤٥﴾

«แล้วพวกที่อธรรมก็ถูกถอนรากถอนโคน และการสรรเสริญทั้งมวลเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:45)

แต่ความเสื่อมถอยของมุสลิม การล่มสลายของรัฐของพวกเขา และการสิ้นพลังอำนาจของพวกเขา ไม่ใช่ความเสื่อมถอยของชนชาติ เผ่าพันธุ์ หรือเชื้อชาติหนึ่งเท่านั้น ทั้งที่พวกเขาคือผู้แบกรับสาสน์ของบรรดานบี และเป็นเสมือนสุขภาพที่ดีของร่างกายมนุษย์สำหรับโลกมนุษย์ หากเป็นเพียงความเสื่อมของชนชาติหนึ่ง เรื่องนี้ก็คงเล็กน้อยและผลกระทบก็คงเบาบาง แต่สิ่งนี้คือความเสื่อมถอยของสาสน์ที่เป็นเสมือนวิญญาณของสังคมมนุษย์ และคือการพังทลายของเสาหลักที่ระบบแห่งศาสนาและโลกนี้ตั้งอยู่

แท้จริงแล้ว ความเสื่อมถอยและการถอยห่างจากเวทีโลกของมุสลิม เป็นสิ่งที่มนุษย์ทั้งในซีกโลกตะวันออกและตะวันตกควรเสียใจหรือไม่ แม้หลายศตวรรษจะผ่านไปแล้วนับจากเหตุการณ์นั้น?

โลกได้สูญเสียสิ่งใดไปจริงหรือจากความเสื่อมถอยของอุมมะฮ์นี้ ทั้งที่โลกยังมีประชาชาติและชนชาติมากมาย? และความสูญเสียกับความวิบัติของโลกนั้นอยู่ที่ใด?

กิจการของโลกกลายเป็นเช่นไร และประชาชาติทั้งหลายเป็นอย่างไร หลังจากที่ประชาชาติยุโรปเข้ายึดการนำ จนเข้ามาแทนที่มุสลิมในอิทธิพลระดับโลก และสถาปนารัฐอันกว้างใหญ่บนซากปรักหักพังของรัฐอิสลาม?

การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในการนำประชาชาติและความเป็นผู้นำของโลกครั้งนี้ ส่งผลอย่างไรต่อศาสนา จริยธรรม การเมือง ชีวิตสาธารณะ และชะตากรรมของมนุษยชาติ?

และสภาพจะเป็นอย่างไร หากโลกอิสลามลุกขึ้นจากการล้มลง ตื่นจากการหลับใหล และกุมบังเหียนแห่งชีวิตไว้ได้?

ทั้งหมดนี้คือสิ่งที่เราจะพยายามตอบในหน้าต่อ ๆ ไป!...

อบุลหะซัน อะลี อัล-หะซะนี

บิสมิลลาฮิรเราะห์มานิรเราะฮีม

โลกสูญเสียอะไรไปจากความเสื่อมถอยของมุสลิม?

ความเสื่อมถอยของมุสลิมในชั้นแรก ความล้มเหลวและการถูกแยกออกจากการเป็นผู้นำประชาชาติทั้งหลายในชั้นต่อมา และการถอนตัวออกจากเวทีแห่งชีวิตและการงานในท้ายที่สุดนั้น มิใช่เหตุการณ์ประเภทเดียวกับที่เคยเกิดขึ้นและเกิดซ้ำแล้วซ้ำเล่าในประวัติศาสตร์ ไม่ว่าจะเป็นความเสื่อมถอยของชนชาติและประชาชาติต่าง ๆ การล่มสลายของรัฐบาลและรัฐทั้งหลาย ความพ่ายแพ้ของกษัตริย์และนักพิชิต ความปราชัยของผู้รุกรานที่เคยมีชัย การหดหายของร่มเงาแห่งอารยธรรม และการลดถอยทางการเมืองหลังจากที่เคยขึ้นสูง ช่างมีมากเหลือเกินที่เหตุการณ์เช่นนี้ได้เกิดขึ้นในประวัติศาสตร์ของทุกประชาชาติ และช่างมีตัวอย่างมากมายเหลือเกินในประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติโดยรวม! แต่เหตุการณ์นี้เป็นเรื่องแปลกประหลาดที่ไม่มีสิ่งใดเทียบเคียงได้ในประวัติศาสตร์ ทั้งที่ในประวัติศาสตร์นั้นมีตัวอย่างและแบบอย่างสำหรับทุกเหตุการณ์ที่แปลกประหลาด

เหตุการณ์นี้มิได้เกี่ยวข้องกับชาวอาหรับเพียงลำพัง และมิได้เกี่ยวข้องเฉพาะชนชาติและประชาชาติที่นับถือศาสนาอิสลาม ยิ่งไปกว่านั้นมิได้เกี่ยวข้องเฉพาะวงศ์ตระกูลและราชวงศ์ที่สูญเสียรัฐและดินแดนของตน หากแต่เป็นโศกนาฏกรรมของมนุษยชาติโดยรวม ซึ่งประวัติศาสตร์ไม่เคยประจักษ์สิ่งใดที่น่าเศร้ายิ่งกว่าและครอบคลุมกว้างขวางยิ่งกว่านี้ หากโลกได้รู้ถึงความจริงของมหันตภัยนี้ และหากได้รู้ถึงขนาดแห่งความสูญเสียและความวิบัติของตน และม่านแห่งอคติได้ถูกเปิดออกจากโลกแล้วไซร้ โลกก็จะถือเอาวันอัปมงคลที่เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นเป็นวันแห่งการไว้อาลัยและรำพันถึง เป็นวันแห่งการคร่ำครวญและร่ำไห้ ชนชาติและประชาชาติทั้งหลายในโลกจะแสดงความเสียใจต่อกัน และประชาชาติจะสวมชุดไว้ทุกข์ ทว่าเหตุการณ์นั้นมิได้เกิดขึ้นในวันเดียว หากแต่ค่อย ๆ เกิดขึ้นตลอดหลายทศวรรษ และจนถึงบัดนี้โลกยังมิได้คำนวณเหตุการณ์นี้อย่างถูกต้อง ยังมิได้ประเมินค่ามันตามที่ควรจะเป็น และยังไม่มีมาตรวัดที่ถูกต้องสำหรับความทุกข์ยากและการสูญเสียของตน

แท้จริงโลกมิได้สูญเสียสิ่งใดเลยจากการล่มสลายของรัฐหนึ่งที่เคยปกครองอยู่ช่วงเวลาหนึ่ง เคยพิชิตดินแดนและแว่นแคว้นจำนวนหนึ่ง เคยกดขี่มนุษย์หลายหมู่เหล่าให้เป็นทาส และเคยเสวยสุขและความฟุ้งเฟ้อ

มองดูศาสนาและประชาชาติทั้งหลาย:

ศาสนาใหญ่ทั้งหลายได้กลายเป็นเหยื่อของผู้ที่เล่นตลกและบิดเบือนเล่น และเป็นของเล่นของบรรดาผู้บิดเบือนและผู้กลับกลอก จนกระทั่งสูญเสียทั้งจิตวิญญาณและรูปลักษณ์ของมัน หากผู้ก่อตั้งศาสนาเหล่านั้นในยุคแรกถูกให้ฟื้นคืนชีพขึ้นมา พวกเขาก็คงจำศาสนาของตนไม่ได้ และแหล่งกำเนิดแห่งอารยธรรม วัฒนธรรม การปกครอง และการเมือง ได้กลายเป็นเวทีแห่งความโกลาหล ความเสื่อมทราม ความระส่ำระสาย ความไร้ระเบียบ และความกดขี่ของผู้ปกครอง ต่างวุ่นวายอยู่กับตนเอง ไม่ได้แบกสาส์นใด ๆ มาสู่โลก และไม่มีการเรียกร้องเชิญชวนใด ๆ แก่ประชาชาติทั้งหลาย ล้มละลายในด้านจิตวิญญาณ ตาน้ำแห่งชีวิตของมันได้เหือดแห้ง ไม่มีแหล่งบัญญัติอันบริสุทธิ์จากศาสนาที่มาจากฟากฟ้า และไม่มีระบบการปกครองของมนุษย์ที่มั่นคง

คริสต์ศาสนาในคริสต์ศตวรรษที่หก

คริสต์ศาสนาไม่เคยมีความละเอียดชัดเจนและครอบคลุมการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ของมนุษย์ถึงขนาดที่อารยธรรมหนึ่งจะตั้งอยู่บนรากฐานของมัน หรือรัฐหนึ่งจะดำเนินไปภายใต้แสงสว่างของมันได้ แต่ถึงกระนั้นก็ยังมีร่องรอยหลงเหลืออยู่บ้างจากคำสอนของท่านมะซีห์ (พระเยซู) และยังคงมีเค้าของศาสนาแห่งเตาฮีดอันเรียบง่ายอยู่ จากนั้นเปาโล (Paul) ก็มาลบเลือนแสงสว่างของมัน และผสมผสานมันเข้ากับความเชื่องมงายแบบญาฮิลิยะฮ์ที่เขาละทิ้งมา และลัทธิบูชารูปเคารพที่เขาเติบโตมา ต่อมาคอนสแตนติน (Constantine) ก็ได้ทำลายส่วนที่ยังหลงเหลืออยู่ จนกระทั่งศาสนาคริสต์กลายเป็นส่วนผสมของความเชื่องมงายแบบกรีก ลัทธิบูชารูปเคารพแบบโรมัน ลัทธิเพลโตแบบอียิปต์ และลัทธิพรหมจรรย์ของนักบวช คำสอนอันเรียบง่ายของท่านมะซีห์เลือนหายไปท่ามกลางสิ่งเหล่านี้ ดุจหยดน้ำที่สลายหายไปในท้องทะเล และกลับกลายเป็นโครงสร้างอันแข็งทื่อของความเชื่อและประเพณีที่ไม่หล่อเลี้ยงจิตวิญญาณ ไม่เสริมสร้างสติปัญญา ไม่จุดประกายความรู้สึก ไม่แก้ไขปัญหาอันยุ่งยากของชีวิต และไม่ส่องสว่างหนทาง ยิ่งไปกว่านั้น ด้วยสิ่งที่ผู้บิดเบือนเพิ่มเติมเข้าไป และการตีความของผู้ไม่รู้ มันได้กลายเป็นสิ่งที่กีดขวางระหว่างมนุษย์กับความรู้และการใช้ความคิด และเมื่อกาลเวลาผ่านไปหลายยุคสมัย มันก็กลายเป็นศาสนาแห่งการบูชารูปเคารพ เซล (Sale) ผู้แปลอัลกุรอานเป็นภาษาอังกฤษ ได้กล่าวถึงชาวคริสต์ในคริสต์ศตวรรษที่หกว่า «ชาวคริสต์ได้หลงใหลอย่างเกินเลยในการบูชานักบุญและรูปเคารพของคริสต์ศาสนา จนถึงขั้นเหนือกว่าชาวคาทอลิกในยุคปัจจุบันเสียอีก»[^1]

สงครามกลางเมืองทางศาสนาในจักรวรรดิโรมัน

ต่อมาได้เกิดการโต้แย้งทางเทววิทยาขึ้นรอบ ๆ ศาสนาและในแก่นแท้ของมัน เป็นการโต้เถียงที่ไร้ประโยชน์และเล่นสำนวนวกวน ซึ่งยึดครองความคิดของประชาชาติ ผลาญสติปัญญาของพวกเขา และกลืนกินพลังในการลงมือปฏิบัติของพวกเขา และบ่อยครั้งได้กลายเป็นสงครามนองเลือด การเข่นฆ่า การทำลายล้าง การทรมาน การบุกโจมตี การปล้นสะดม และการลอบสังหาร มันได้เปลี่ยนโรงเรียน โบสถ์ และบ้านเรือนให้กลายเป็นค่ายศาสนาที่แข่งขันเป็นปฏิปักษ์ต่อกัน และฉุดลากบ้านเมืองเข้าสู่สงครามกลางเมือง ความขัดแย้งทางศาสนาที่รุนแรงที่สุดคือความขัดแย้งระหว่างชาวคริสต์แห่งแคว้นชามและจักรวรรดิโรมัน กับชาวคริสต์แห่งอียิปต์ หรือกล่าวให้ถูกต้องยิ่งขึ้นคือระหว่างฝ่าย "มัลกานียะฮ์" (เมลไคต์ – Melkite) กับฝ่าย "มอโนฟิไซต์" (Monophysite) โดยหลักคำสอนสำคัญของฝ่ายเมลไคต์คือความเชื่อว่าพระเยซูมีสองธรรมชาติ ส่วนฝ่ายมอโนฟิไซต์เชื่อว่าพระเยซูมีเพียงธรรมชาติเดียว คือธรรมชาติแห่งพระเจ้า ซึ่งธรรมชาติความเป็นมนุษย์ของพระเยซูได้สลายหายไปในนั้น

[^1]: Sale's Translation, p. 62 (1896)

เหมือนหยดน้ำส้มสายชูหยดหนึ่งที่ตกลงในทะเลลึกอันไร้ก้นบึ้ง ความขัดแย้งระหว่างสองฝ่ายนี้รุนแรงยิ่งขึ้นในศตวรรษที่หกและที่เจ็ด จนกลายเป็นเสมือนสงครามอันยืดเยื้อระหว่างสองศาสนาที่แข่งขันกัน หรือเสมือนความขัดแย้งระหว่างชาวยิวกับชาวคริสต์ แต่ละฝ่ายต่างกล่าวแก่อีกฝ่ายหนึ่งว่า พวกเขาไม่ได้อยู่บนสิ่งใดเลย ดร.อัลเฟรด เจ. บัตเลอร์ (Alfred J. Butler) กล่าวว่า

«สองศตวรรษนั้นเป็นยุคแห่งการต่อสู้อย่างต่อเนื่องระหว่างชาวอียิปต์กับชาวโรมัน เป็นการต่อสู้ที่ถูกโหมกระพือด้วยความแตกต่างทางเชื้อชาติและความแตกต่างทางศาสนา และความแตกต่างทางศาสนานั้นรุนแรงยิ่งกว่าความแตกต่างทางเชื้อชาติ เพราะต้นเหตุแห่งปัญหาทั้งปวงในเวลานั้นคือความขัดแย้งระหว่างฝ่ายเมลไคต์ (Melkite) กับฝ่ายโมโนฟิไซต์ (Monophysite) ฝ่ายแรกนั้น ดังที่ชื่อของมันบ่งบอก คือพรรคแห่งนิกายของรัฐจักรวรรดิ เป็นพรรคของกษัตริย์และราชสำนัก พวกเขายึดถือหลักความเชื่อแบบออร์โธด็อกซ์ที่สืบทอดกันมา นั่นคือการที่พระคริสต์มีสองธรรมชาติ ในขณะที่อีกฝ่ายหนึ่ง คือพรรคของชาวกิบฏีโมโนฟิไซต์ซึ่งเป็นชาวอียิปต์ เห็นว่าหลักความเชื่อนั้นน่ารังเกียจและน่าสะพรึงกลัว และต่อต้านมันอย่างรุนแรงด้วยความคลั่งไคล้อย่างบ้าระห่ำ ซึ่งยากที่เราจะนึกภาพหรือเข้าใจแก่นแท้ของมันได้ในหมู่ชนที่มีสติปัญญา ยิ่งไปกว่านั้นคือในหมู่ชนที่ศรัทธาต่อคัมภีร์อินญีล»[^1]

จักรพรรดิเฮราคลิอัส (Heraclius) (ค.ศ. 610-641) หลังจากทรงได้ชัยชนะเหนือชาวเปอร์เซียในปี 638 ได้พยายามรวบรวมนิกายต่าง ๆ ของรัฐที่ขัดแย้งกันให้เป็นหนึ่งเดียว และทรงต้องการประนีประนอม รูปแบบของการประนีประนอมที่ถูกกำหนดขึ้นก็คือ ให้ผู้คนงดเว้นจากการถกเถียงเรื่องแก่นแท้ของธรรมชาติของพระเยซูคริสต์ และเรื่องที่ว่าพระองค์มีคุณลักษณะเดียวหรือสองคุณลักษณะ แต่พวกเขาต้องยืนยันว่าพระเจ้าทรงมีพระประสงค์เดียวหรือพระบัญชาเดียว ในต้นปี 631 ได้เกิดข้อตกลงในเรื่องนี้ และนิกายโมโนเธไลต์ (Monothelite) ได้กลายเป็นนิกายอย่างเป็นทางการของรัฐและของผู้ที่อยู่ในสังกัดของคริสตจักร เฮราคลิอัสทรงมุ่งมั่นที่จะให้นิกายใหม่นี้มีชัยเหนือนิกายอื่น ๆ ที่ขัดแย้งกับมัน โดยใช้ทุกวิถีทางเพื่อการนั้น แต่ชาวกิบฏีได้ประกาศเป็นปฏิปักษ์ต่อพระองค์ และปฏิเสธบิดอะฮ์และการบิดเบือนนี้ พวกเขายืนหยัดต่อต้านพระองค์และยอมสละชีวิตเพื่อหลักความเชื่อดั้งเดิมของตน จักรพรรดิได้ทรงพยายามอีกครั้งหนึ่งที่จะรวมนิกายต่าง ๆ ให้เป็นหนึ่งเดียวและยุติความขัดแย้ง โดยทรงพอพระทัยเพียงให้ผู้คนยอมรับว่าพระเจ้าทรงมีพระประสงค์เดียว ส่วนประเด็นอีกข้อหนึ่งนั้น

[^1]: ฟัตหุลอะร็อบ ลิมิศร์ (การพิชิตอียิปต์ของชาวอาหรับ) แปลเป็นภาษาอาหรับโดย มุฮัมมัด ฟะรีด อบูหะดีด หน้า 37-38

ซึ่งก็คือการบังเกิดผลของเจตนานั้นด้วยการกระทำจริง เขาจึงเลื่อนการชี้ขาดในเรื่องนี้ออกไป และห้ามมิให้ผู้คนถกเถียงโต้แย้งในประเด็นนี้ แล้วทำให้สิ่งนั้นเป็นสาส์นอย่างเป็นทางการ และส่งไปยังทุกภูมิภาคของโลกตะวันออก ทว่าสาส์นนั้นหาได้ทำให้พายุในอียิปต์สงบลงไม่ ได้เกิดการกดขี่ข่มเหงอันโหดร้ายในอียิปต์โดยน้ำมือของไซรัส (Cyrus) ซึ่งดำเนินไปนานถึงสิบปี ในช่วงเวลานั้นได้เกิดเหตุการณ์ที่ทำให้ขนลุกขนพอง ผู้คนถูกทรมานแล้วถูกสังหารด้วยการจับถ่วงน้ำ มีการจุดคบเพลิงแล้วลนไฟใส่ผู้เคราะห์ร้ายจนไขมันไหลจากสีข้างทั้งสองลงสู่พื้นดิน นักโทษถูกจับใส่กระสอบที่บรรจุทรายจนเต็มแล้วโยนลงทะเล และความโหดร้ายทารุณอื่น ๆ อีกมากมาย

ความเสื่อมทางสังคมและความระส่ำระสายทางเศรษฐกิจ:

ความเสื่อมทางสังคมในจักรวรรดิโรมันและจักรวรรดิตะวันออกได้มาถึงขีดสุด ทั้ง ๆ ที่ราษฎรประสบเคราะห์กรรมมากมาย แต่ส่วยก็ยิ่งเพิ่มขึ้น และภาษีก็ทวีคูณ จนชาวเมืองต่างก่นบ่นต่อรัฐบาล เกลียดชังรัฐบาลอย่างรุนแรง และเห็นว่ารัฐบาลต่างชาติใด ๆ ก็ยังดีกว่า การเก็บค่าเช่าและการริบทรัพย์ยิ่งซ้ำเติมความทุกข์ที่มีอยู่แล้ว ด้วยเหตุนี้จึงเกิดความวุ่นวายและการลุกฮือครั้งใหญ่ ในปี ค.ศ. 532 มีผู้คนเสียชีวิตในความวุ่นวายนั้นถึงสามหมื่นคนในเมืองหลวง[^1] และทั้ง ๆ ที่มีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องประหยัดในการดำรงชีวิต ผู้คนกลับฟุ่มเฟือยเกินขอบเขต และตกต่ำในความเหลวไหลไร้ค่าถึงระดับต่ำที่สุด ความกังวลเพียงอย่างเดียวกลายเป็นการแสวงหาทรัพย์สินด้วยวิธีการใดก็ได้ แล้วนำไปใช้จ่ายในการโอ้อวดความหรูหรา ความฟุ้งเฟ้อ และการสนองตัณหา

รากฐานของคุณธรรมได้ละลายหายไป และเสาหลักของศีลธรรมได้พังทลายลง จนผู้คนเลือกการครองตัวเป็นโสดมากกว่าชีวิตคู่ เพื่อจะได้สนองความต้องการของตนอย่างเสรี[^2] ความยุติธรรม ดังที่เซล (Sale) กล่าวไว้ ถูกนำมาซื้อขายและต่อรองราคาเหมือนสินค้า ส่วนการติดสินบนและการทรยศก็ได้รับการส่งเสริมจากประชาชาติ[^3] กิบบอน (Gibbon) กล่าวว่า «ในปลายศตวรรษที่หก จักรวรรดิได้ตกต่ำลงจนถึง

[^1]: Encyclopaedia Britannica. See Justin [^2]: The History of Decline and Fall of the Roman Empire by Edward Gibbon v. 3. p. [^3]: Sale's Translation, p.72 (1896)

และการตกต่ำลงจนถึงจุดสุดท้าย[^1] อุปมาของมันเปรียบดั่งต้นไม้ใหญ่ซึ่งครั้งหนึ่งประชาชาติทั้งหลายของโลกเคยพักพิงอาศัยร่มเงาอันแผ่กว้างของมัน แต่บัดนี้เหลือเพียงลำต้นที่เหี่ยวเฉาลงทุกวัน[^2]»

ผู้เรียบเรียงหนังสือ "ประวัติศาสตร์โลกโดยนักประวัติศาสตร์" (Historian's History of the World) กล่าวว่า

«นครใหญ่ทั้งหลายที่ความพินาศรุกคืบเข้าไปอย่างรวดเร็ว และไม่เคยกลับคืนสู่ความรุ่งโรจน์และความเฟื่องฟูได้อีกเลยนั้น เป็นประจักษ์พยานถึงความเสื่อมถอยอย่างมหันต์ที่จักรวรรดิไบแซนไทน์ประสบในยุคนี้ ซึ่งเป็นผลมาจากการเรียกเก็บภาษีอากรและค่าผ่านด่านอย่างเกินขอบเขต ความตกต่ำของการค้า การละเลยการเกษตร และการลดน้อยลงของความเจริญในบ้านเมืองต่าง ๆ[^3]»

อียิปต์ในยุคจักรวรรดิโรมัน ด้านศาสนาและเศรษฐกิจ

ส่วนอียิปต์ ดินแดนแห่งแม่น้ำไนล์อันอำนวยสุขและความอุดมสมบูรณ์อันล้นเหลือนั้น ในคริสต์ศตวรรษที่เจ็ดได้กลายเป็นดินแดนที่ทุกข์ยากที่สุดแห่งหนึ่งในบรรดาดินแดนของอัลลอฮ์ ทั้งจากศาสนาคริสต์และจากจักรวรรดิโรมันไปพร้อมกัน สำหรับประการแรก อียิปต์ไม่ได้รับประโยชน์ใดจากมันเลย นอกจากความขัดแย้งและการโต้แย้งถกเถียงเรื่องธรรมชาติของพระเยซู (อัล-มะซีหฺ) และในปรัชญาอภิปรัชญาและปรัชญาว่าด้วยพระเจ้า ซึ่งในศตวรรษที่เจ็ดได้ปรากฏออกมาในรูปที่เลวร้ายที่สุด บั่นทอนพลังทางปัญญาของประชาชาติจนอ่อนล้า และทำให้พลังด้านการปฏิบัติอ่อนแอลง ส่วนประการหลัง อียิปต์ไม่ได้รับสิ่งใดจากมันนอกจากการกดขี่ข่มเหงทางศาสนาอย่างโหดร้าย และการปกครองแบบเผด็จการทางการเมืองอย่างน่ารังเกียจ จนต้องกล้ำกลืนความขมขื่นในหนทางนั้นภายในสิบปี เท่ากับที่ยุโรปได้ลิ้มรสในยุคศาลไต่สวนศาสนาตลอดหลายทศวรรษ สิ่งนี้ทำให้อียิปต์ละเลยจากความมุ่งหมายทุกประการของชีวิต และจากภารกิจอันทรงเกียรติทุกประการของศาสนาและจิตวิญญาณ อียิปต์จึงไม่ได้รับเสรีภาพทางการเมือง ทั้งที่เป็นอาณานิคมของโรมัน และไม่ได้รับเสรีภาพทางศาสนาและทางความคิด ทั้งที่เป็นดินแดนคริสเตียน

ดร.กุสตาฟ เลอ บง (Gustave Le Bon) กล่าวไว้ในหนังสือของเขา "อารยธรรมอาหรับ" ว่า

[^1]: The History of Decline and Fall of the Roman Empire V. Y. P. 13. [^2]: The History of Decline and Fall of the Roman Empire V. Y. P. 13. [^3]: Historian's History of the World V. VII p. 175.

«อียิปต์ถูกบังคับให้รับนับถือศาสนาคริสต์ แต่ด้วยเหตุนั้นเองจึงตกต่ำลงสู่ก้นบึ้งแห่งความเสื่อมทราม ซึ่งไม่มีสิ่งใดฉุดดึงให้ขึ้นมาได้นอกจากการพิชิตของชาวอาหรับ ความทุกข์ยากและความลำเค็ญคือสิ่งที่อียิปต์ต้องเผชิญ เพราะอียิปต์ในยุคนั้นเป็นเวทีของความขัดแย้งทางศาสนามากมาย ชาวอียิปต์ต่างเข่นฆ่าและสาปแช่งกันเองด้วยผลของความขัดแย้งเหล่านั้น อียิปต์ซึ่งถูกการแตกแยกทางศาสนากัดกินและถูกความกดขี่ของผู้ปกครองบั่นทอนจนอ่อนล้า จึงเคียดแค้นนายเหนือหัวชาวโรมันอย่างที่สุด และรอคอยเวลาที่ตนจะได้รับการปลดปล่อยจากกรงเล็บของบรรดาจักรพรรดิแห่งคอนสแตนติโนเปิลผู้อธรรม»[^1]

ดร.อัลเฟรด เจ. บัตเลอร์ (Alfred J. Butler) กล่าวไว้ในหนังสือของเขา "การพิชิตอียิปต์ของชาวอาหรับ" (The Arab Conquest of Egypt) ว่า

«ความจริงก็คือ ในศตวรรษที่เจ็ด เรื่องศาสนาในอียิปต์เป็นเรื่องที่ผู้คนให้ความสำคัญยิ่งกว่าเรื่องการเมือง พรรคฝ่ายต่าง ๆ มิได้ก่อตั้งขึ้นและขัดแย้งกันในเรื่องการปกครอง หากแต่ความขัดแย้งทั้งหมดล้วนอยู่ที่เรื่องหลักความเชื่อและศาสนา ผู้คนมิได้มองศาสนาว่าเป็นแหล่งน้ำที่พวกเขาจะดึงสิ่งที่ช่วยให้ประกอบการงานที่ดีออกมาได้ แต่ศาสนาในสายตาของพวกเขาคือความเชื่อล้วน ๆ ในหลักการบางประการเท่านั้น

«ดังนั้น ความขัดแย้งและการโต้เถียงอันรุนแรงของผู้คนทั้งหมดจึงอยู่ที่จินตนาการเชิงรูปแบบ ว่าด้วยความแตกต่างอันละเอียดอ่อนระหว่างหลักความเชื่อ พวกเขายอมเสี่ยงชีวิตเพื่อเรื่องที่ไร้คุณค่า และเพื่อความแตกต่างในหลักศาสนาและในปรัชญาอภิปรัชญาที่ยากแก่การเข้าใจและลำบากแก่การหยั่งรู้»[^2]

นอกจากนี้ ชาวโรมันยังถือเอาอียิปต์เป็นดั่งแม่แกะรีดนม ที่พวกเขาต้องการสูบทรัพยากรและดูดเลือดของมันให้หมดสิ้น อัลเฟรดกล่าวว่า

«ชาวโรมันเรียกเก็บภาษีรายหัวจากอียิปต์ รวมทั้งภาษีอื่น ๆ อีกเป็นจำนวนมาก... ไม่ต้องสงสัยเลยว่าภาษีของชาวโรมันนั้นเกินกำลังความสามารถ และถูกเรียกเก็บจากผู้คนอย่างไม่เป็นธรรม»[^3]

[^1]: หนังสือ "อารยธรรมอาหรับ" (حضارة العرب) แปลเป็นภาษาอาหรับโดย อาดิล ซุอัยติร บทที่สี่ "ชาวอาหรับในอียิปต์" หน้า 336 [^2]: หนังสือ "การพิชิตอียิปต์ของชาวอาหรับ" (فتح العرب لمصر) หน้า 47 [^3]: แหล่งอ้างอิงเดิม

ผู้เรียบเรียงหนังสือ "ประวัติศาสตร์โลกโดยนักประวัติศาสตร์" (Historian's History of the World) กล่าวว่า

"อียิปต์ได้ส่งผลผลิตและพืชผลจำนวนมหาศาลเข้าสู่ท้องพระคลังของจักรวรรดิไบแซนไทน์ ชนชั้นชาวนาอียิปต์ถูกริดรอนอำนาจทางการเมืองและอิทธิพลทุกประการ ทั้งยังถูกบังคับให้จ่ายบรรณาการแก่รัฐโรมันเป็นค่าเช่าที่ดิน นอกเหนือจากภาษีอากรต่าง ๆ ในยุคนั้นความมั่งคั่งของอียิปต์จึงลดน้อยถอยลงและเสื่อมโทรมลงเรื่อย ๆ"[^1]

ด้วยเหตุนี้ อียิปต์จึงต้องเผชิญทั้งการกดขี่ทางศาสนา การปกครองแบบเผด็จการทางการเมือง และการขูดรีดทางเศรษฐกิจไปพร้อมกัน สิ่งเหล่านี้ทำให้อียิปต์หมกมุ่นอยู่กับปัญหาของตนเอง ชีวิตไม่อาจสงบสุขได้ และหันเหไปจากคุณงามความดีทั้งปวง

อบิสสิเนีย (เอธิโอเปีย):

ส่วนอบิสสิเนียซึ่งเป็นเพื่อนบ้านของอียิปต์ก็นับถือนิกายโมโนไฟไซต์ (Monophysite) เช่นเดียวกัน แต่ขณะเดียวกันก็ยังบูชารูปเคารพอีกมากมาย บางส่วนรับมาจากพวกคนเถื่อน เตาฮีดของพวกเขาไม่ได้เป็นอะไรมากไปกว่าการบูชารูปเคารพรูปแบบหนึ่งที่ดูสูงส่งขึ้น โดยห่มคลุมด้วยความรู้และศัพท์ทางคริสต์ศาสนา อบิสสิเนียไม่มีจิตวิญญาณทางศาสนา และไม่มีความทะเยอทะยานทางโลก สังคายนาแห่งไนเซีย (Nicaea) ได้ตัดสินว่าอบิสสิเนียไม่มีอิสระในกิจการทางศาสนาของตน หากแต่ต้องขึ้นตรงต่อสันตะสำนักแห่งอเล็กซานเดรีย

ชนชาติยุโรปตอนเหนือและตะวันตก:

ส่วนชนชาติยุโรปที่อยู่ลึกเข้าไปทางเหนือและทางตะวันตกนั้น ต่างระหกระเหินอยู่ในความมืดมิดแห่งความเขลาที่ปกคลุมไปทั่ว การไม่รู้หนังสือที่แพร่หลาย และสงครามนองเลือด รุ่งอรุณแห่งอารยธรรมและวิชาความรู้ยังไม่ได้ทอแสงขึ้นในหมู่พวกเขา และยังไม่ได้ปรากฏขึ้นบนเวทีแห่งอันดะลุสเพื่อทำหน้าที่ของตนในด้านวิชาความรู้และอารยธรรม เหตุการณ์ต่าง ๆ ยังไม่ได้หล่อหลอมพวกเขา พวกเขาอยู่โดดเดี่ยวห่างไกลจากเส้นทางของกองคาราวานแห่งอารยธรรมมนุษยชาติ ไม่รู้จักโลก และโลกที่เจริญแล้วก็รู้จักพวกเขาเพียงเล็กน้อย พวกเขาไม่มีบทบาทใด ๆ เลยในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทั้งในตะวันออกและตะวันตกซึ่งเปลี่ยนโฉมหน้าของประวัติศาสตร์ พวกเขาอยู่ระหว่างคริสต์ศาสนาที่เพิ่งถือกำเนิด กับลัทธิบูชารูปเคารพที่เก่าแก่ ไม่มีสาส์นใด ๆ ทางศาสนา และไม่มีธงชัยใด ๆ ทางการเมือง

[^1]: Historian's History of the World, V. VII p. 173.

เอช. จี. เวลส์ (H. G. Wells) กล่าวว่า: «ในยุโรปตะวันตกในสมัยนั้นไม่มีร่องรอยของความเป็นเอกภาพและความเป็นระเบียบเลย»[^1]

และโรเบิร์ต บริฟโฟลต์ (Robert Briffault) กล่าวว่า: «ราตรีอันมืดมิดได้ปกคลุมยุโรปไว้ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ห้าจนถึงคริสต์ศตวรรษที่สิบ และราตรีนี้ก็ยิ่งทวีความมืดมนและดำทะมึนยิ่งขึ้น ความป่าเถื่อนของยุคนั้นน่าสะพรึงกลัวและเลวร้ายยิ่งกว่าความป่าเถื่อนของยุคโบราณ เพราะมันเปรียบเสมือนซากศพของอารยธรรมอันยิ่งใหญ่ที่เน่าเปื่อยไปแล้ว ร่องรอยของอารยธรรมนี้ได้ลบเลือนไปและถูกตัดสินให้ล่มสลาย ดินแดนอันกว้างใหญ่ที่อารยธรรมนี้เคยเจริญรุ่งเรืองและขึ้นถึงจุดสูงสุดในอดีต เช่น อิตาลีและฝรั่งเศส ได้ตกเป็นเหยื่อของความพินาศ ความโกลาหล และความหายนะ»[^2]

ชาวยิว:

ในยุโรป เอเชีย และแอฟริกา มีประชาชาติหนึ่งซึ่งเป็นประชาชาติที่มั่งคั่งที่สุดในโลกด้านเนื้อหาทางศาสนา และใกล้เคียงที่สุดในการเข้าใจศัพท์และความหมายทางศาสนา พวกเขาคือชาวยิว แต่พวกเขาไม่ได้เป็นปัจจัยหนึ่งทางอารยธรรม การเมือง หรือศาสนาที่มีอิทธิพลต่อผู้อื่นเลย ตรงกันข้าม พวกเขาถูกกำหนดมาเป็นเวลาหลายศตวรรษให้ผู้อื่นเข้ามาปกครองเหนือพวกเขา และให้ตกเป็นเป้าของการกดขี่และเผด็จการ การเนรเทศและการขับไล่ การทรมานและความทุกข์ยาก ประวัติศาสตร์เฉพาะของพวกเขา และสิ่งที่พวกเขามีอยู่อย่างโดดเด่นเหนือประชาชาติอื่นในโลก ได้แก่ การตกเป็นทาสอันยาวนาน การถูกกดขี่อย่างโหดร้าย ความหยิ่งผยองทางชาติพันธุ์ การทะนงตนในเชื้อสาย ความโลภ ความกระหายในทรัพย์สิน และการข้องเกี่ยวกับดอกเบี้ย (ริบา) สิ่งทั้งหมดนี้ได้หล่อหลอมให้พวกเขามีจิตวิสัยอันแปลกประหลาดที่ไม่มีในประชาชาติใด และพวกเขามีลักษณะทางจริยธรรมเฉพาะตัวที่กลายเป็นเครื่องหมายประจำตัวพวกเขาตลอดยุคสมัยและชั่วอายุคน ในจำนวนนั้นได้แก่ การยอมสยบเมื่อยามอ่อนแอ การกดขี่ข่มเหงและความประพฤติชั่วเมื่อยามมีชัย การหลอกลวงและการกลับกลอกในสภาพการณ์โดยทั่วไป

[^1]: A Short History of the World, H. G. Wells. [^2]: The Making of Humanity, Robert Briffault, P. 164.

ความโหดร้าย ความเห็นแก่ตัว การกินทรัพย์สินของผู้คนโดยมิชอบ และการขัดขวางหนทางของอัลลอฮ์ อัลกุรอานได้พรรณนาพวกเขาไว้อย่างละเอียดและลึกซึ้ง ซึ่งสะท้อนภาพสภาพของพวกเขาในศตวรรษที่หกและเจ็ด ทั้งความเสื่อมทรามทางศีลธรรม ความตกต่ำทางจิตใจ และความเสื่อมเสียทางสังคม ด้วยเหตุนั้นพวกเขาจึงถูกปลดออกจากการเป็นผู้นำประชาชาติทั้งหลายและการเป็นผู้นำโลก

ระหว่างชาวยิวกับชาวคริสต์:

ในช่วงต้นศตวรรษที่เจ็ด ได้เกิดเหตุการณ์ต่าง ๆ ขึ้นอีกครั้ง ซึ่งทำให้ชาวคริสต์เกลียดชังชาวยิว และทำให้ชาวยิวเกลียดชังชาวคริสต์ ทั้งยังทำให้ชื่อเสียงของพวกเขามัวหมอง ในปีสุดท้ายแห่งการปกครองของโฟคัส (Phocas) (ค.ศ. 610) ชาวยิวได้โจมตีชาวคริสต์ในเมืองอันติออก (Antioch) จักรพรรดิจึงส่งแม่ทัพของพระองค์คือ "บอนอซุส" (Bonosus) ไปปราบปรามการกบฏของพวกเขา เขาไปและลงมือปฏิบัติภารกิจด้วยความโหดเหี้ยมอย่างที่หาได้ยาก เขาสังหารผู้คนทั้งหมด ทั้งด้วยการฟันด้วยดาบ การแขวนคอ การจับถ่วงน้ำ การทรมาน และการโยนให้สัตว์ป่าดุร้าย

เหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้นระหว่างชาวยิวกับชาวคริสต์ครั้งแล้วครั้งเล่า อัล-มักรีซีย์กล่าวไว้ในหนังสือ "อัล-คิฏ็อฏ" ว่า «ในสมัยของโฟคัส กษัตริย์แห่งโรมัน กิสรอ กษัตริย์แห่งเปอร์เซีย ได้ส่งกองทัพของพระองค์ไปยังดินแดนชามและอียิปต์ พวกเขาได้ทำลายโบสถ์ต่าง ๆ ในบัยตุลมักดิส ปาเลสไตน์ และดินแดนชามเกือบทั้งหมด และสังหารชาวคริสต์จนหมดสิ้น แล้วพวกเขาก็มายังอียิปต์เพื่อตามล่าชาวคริสต์ และสังหารพวกเขาไปเป็นจำนวนมาก และจับพวกเขาเป็นเชลยจนนับไม่ถ้วน ชาวยิวได้ช่วยเหลือพวกเขาในการทำสงครามกับชาวคริสต์และการทำลายโบสถ์ของพวกเขา ชาวยิวได้มุ่งหน้าไปหาชาวเปอร์เซียจากเมืองฏ็อบรียะฮ์ (ไทบีเรียส) ภูเขาอัล-ญะลีล (กาลิลี) หมู่บ้านอัน-นาศิเราะฮ์ (นาซาเร็ธ) เมืองศูร (ไทร์) และดินแดนบัยตุลมักดิส แล้วพวกเขาก็กระทำต่อชาวคริสต์ทุกรูปแบบ และสร้างความเสียหายแก่พวกเขาอย่างใหญ่หลวง พวกเขาทำลายโบสถ์ของชาวคริสต์ไปสองแห่ง เผาสถานที่ต่าง ๆ ของพวกเขา ยึดเอาชิ้นส่วนของไม้กางเขนไป และจับสังฆราชแห่งบัยตุลมักดิสพร้อมทั้งพรรคพวกจำนวนมากของเขาเป็นเชลย»[^1]

จนกระทั่งท่านกล่าว หลังจากที่ได้กล่าวถึงการที่ชาวเปอร์เซียพิชิตอียิปต์ว่า

«ในระหว่างนั้น ชาวยิวได้ก่อการลุกฮือขึ้นในเมืองศูร (ไทร์) และส่งข่าวไปยังพวกที่เหลืออยู่ในดินแดนของพวกเขา และนัดหมายกันที่จะโจมตีและสังหารชาวคริสต์ จึงเกิดสงครามขึ้นระหว่างพวกเขา ซึ่งมีผู้ชุมนุมกันในสงครามนั้นจาก…

[^1]: หนังสือ อัล-คิฏ็อฏ อัล-มักรีซียะฮ์ เล่ม 4 หน้า 392

ชาวยิวราวสองหมื่นคน และพวกเขาได้ทำลายโบสถ์ของชาวคริสต์ที่อยู่นอกเมืองซูร์ (ไทร์) ชาวคริสต์จึงมีกำลังเหนือพวกเขาและรุมล้อมด้วยจำนวนที่มากกว่า ชาวยิวจึงพ่ายแพ้อย่างย่อยยับ และถูกฆ่าตายเป็นจำนวนมาก ขณะนั้นเฮราคลิอุส (Heraclius) ได้ขึ้นครองโรมันที่กรุงคอนสแตนติโนเปิลแล้ว และได้เอาชนะเปอร์เซียด้วยอุบายที่เขาวางไว้ต่อกิสรอ จนกิสรอถอนทัพออกไป จากนั้นเขาได้ยกทัพออกจากคอนสแตนติโนเปิลเพื่อจัดระเบียบดินแดนชาม (ซีเรีย) และอียิปต์ และฟื้นฟูสิ่งที่เปอร์เซียได้ทำลายไว้ ชาวยิวจากเมืองฏ็อบรียะฮ์ (ทิเบเรียส) และเมืองอื่น ๆ จึงออกมาพบเขา และมอบของกำนัลอันมีค่าให้แก่เขา พร้อมทั้งขอให้เขาให้ความคุ้มครองความปลอดภัยแก่พวกตน และสาบานต่อพวกเขาในเรื่องนั้น เขาจึงให้ความคุ้มครองและสาบานให้แก่พวกเขา จากนั้นเขาได้เข้าสู่เมืองบัยตุลมักดิส โดยชาวคริสต์ออกมาต้อนรับเขาพร้อมด้วยคัมภีร์อินญีล ไม้กางเขน เครื่องหอม และเทียนที่จุดสว่าง เขาพบว่าตัวเมือง โบสถ์ต่าง ๆ และโบสถ์กุมามะฮ์ (โบสถ์พระคูหาศักดิ์สิทธิ์) ถูกทำลายพังพินาศ เขาจึงรู้สึกไม่พอใจและเจ็บปวดใจต่อสิ่งนั้น ชาวคริสต์ได้แจ้งแก่เขาถึงการลุกฮือของชาวยิวร่วมกับเปอร์เซีย การที่พวกเขาเข่นฆ่าชาวคริสต์และทำลายโบสถ์ และว่าพวกเขาสร้างความเสียหายแก่ชาวคริสต์รุนแรงยิ่งกว่าเปอร์เซียเสียอีก โดยพวกเขาลงมือฆ่าชาวคริสต์อย่างเอาจริงเอาจังจนถึงคนสุดท้าย และพวกเขาได้ยุยงเฮราคลิอุสให้ลงมือเล่นงานชาวยิว และทำให้เรื่องนั้นดูเป็นสิ่งดีงามในสายตาของเขา เขาจึงอ้างถึงการที่ตนได้ให้ความคุ้มครองและสาบานไว้แก่พวกเขา บรรดานักบวช พระสังฆราช และบาทหลวงของพวกเขาจึงวินิจฉัยให้แก่เขาว่า ไม่มีความผิดใด ๆ แก่เขาในการฆ่าพวกยิว เพราะพวกนั้นได้ใช้อุบายจนเขาให้ความคุ้มครองโดยที่เขาไม่รู้ถึงสิ่งที่พวกนั้นได้กระทำไว้ และพวกตนจะชดใช้การไถ่โทษคำสาบานของเขาแทนเขา ด้วยการที่พวกตนจะถือปฏิบัติและบังคับให้ชาวคริสต์ถือศีลอดหนึ่งสัปดาห์ในทุก ๆ ปีแทนเขาตลอดไปชั่วกาลนาน เขาจึงคล้อยตามคำพูดของพวกเขา และลงมือเข่นฆ่าชาวยิวอย่างโหดร้ายจนพวกเขาถูกล้างผลาญทั้งหมด จนไม่เหลือชาวยิวในดินแดนของโรมันในอียิปต์และชามอีกเลย นอกจากผู้ที่หลบหนีและซ่อนตัวได้เท่านั้น ฯลฯ»

จากรายงานเหล่านี้ ทำให้รู้ได้ว่าทั้งสองฝ่าย คือชาวยิวและชาวคริสต์ ได้ตกต่ำถึงขั้นมีความโหดเหี้ยม กระหายเลือดมนุษย์ คอยฉวยโอกาสเพื่อสร้างความเสียหายแก่ศัตรู และไม่คำนึงถึงขอบเขตใด ๆ ในเรื่องนั้น และด้วยศีลธรรมอันต่ำทรามและการดูแคลนชีวิตมนุษย์เช่นนี้ ย่อมเป็นไปไม่ได้ที่กลุ่มชนหรือประชาชาติใดจะทำหน้าที่เผยแผ่สาส์นแห่งสัจธรรม ความยุติธรรม และสันติภาพ และทำให้มนุษยชาติมีความสุขภายใต้ร่มเงาและการปกครองของตนได้

อิหร่านและขบวนการบ่อนทำลายในดินแดนนั้น: ส่วนเปอร์เซียซึ่งร่วมแบ่งปันอำนาจการปกครองโลกที่เจริญแล้วกับโรมันนั้น เป็นแหล่งเก่าแก่แห่งการเคลื่อนไหวของบรรดานักบ่อนทำลายรายใหญ่ที่โลกเคยรู้จัก รากฐานทางศีลธรรมที่นั่นสั่นคลอนและปั่นป่วนมาตั้งแต่ยุคโบราณกาล และข้อห้ามด้านเครือญาติ (การห้ามแต่งงานกับญาติใกล้ชิด) ซึ่งธรรมชาติของผู้คนในดินแดนที่มีภูมิอากาศอบอุ่นพอเหมาะต่างยอมรับร่วมกันว่าเป็นสิ่งต้องห้ามและน่ารังเกียจนั้น ก็ยังคงเป็นประเด็นที่มีการขัดแย้งและถกเถียงกันอยู่ตลอดมา จนกระทั่งยัซดะญิรดที่สองซึ่ง

ผู้ปกครองในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ห้าได้แต่งงานกับบุตรสาวของตนเอง แล้วต่อมาก็ฆ่านาง[^1] และบะฮ์รอม ญูบีน ผู้ขึ้นครองอำนาจในคริสต์ศตวรรษที่หก ก็ได้แต่งงานกับพี่สาวหรือน้องสาวของตนเอง[^2]

ศาสตราจารย์อาร์เธอร์ คริสเตนเซน (Arthur Christensen) อาจารย์ด้านภาษาตะวันออกแห่งมหาวิทยาลัยโคเปนเฮเกน ประเทศเดนมาร์ก ผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์อิหร่าน กล่าวไว้ในหนังสือของเขา "อิหร่านในยุคราชวงศ์ซาซานิยะฮ์" ว่า

«บรรดานักประวัติศาสตร์ร่วมสมัยกับยุคซาซานิยะฮ์ เช่น อากาเธียส (Agathias) และคนอื่น ๆ ต่างยืนยันว่ามีประเพณีที่ชาวอิหร่านแต่งงานกับบุคคลที่เป็นมะห์รอม (ญาติที่ห้ามแต่งงานด้วย) และในประวัติศาสตร์ยุคซาซานิยะฮ์ก็มีตัวอย่างของการแต่งงานเช่นนี้ บะฮ์รอม ญูบีนได้แต่งงานกับมะห์รอม และญุชตัสบ์ก็ได้แต่งงานกับมะห์รอมก่อนที่เขาจะเข้ารีตเป็นคริสเตียน[^3] การแต่งงานเช่นนี้ไม่ถูกนับว่าเป็นบาปในทัศนะของชาวอิหร่าน หากแต่ถือเป็นการงานที่ดีที่พวกเขาใช้เพื่อเข้าใกล้พระเจ้า และบางทีนักเดินทางชาวจีน เสวียนจั้ง (Xuanzang) อาจหมายถึงการแต่งงานเช่นนี้ด้วยคำกล่าวของเขาว่า ชาวอิหร่านแต่งงานกันโดยไม่มีข้อยกเว้น[^4]»

"มานี" ปรากฏตัวขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่สาม การปรากฏของเขาเป็นปฏิกิริยาตอบโต้ที่รุนแรงและผิดธรรมชาติต่อแนวโน้มลุ่มหลงในตัณหาที่แพร่หลายอยู่ในแผ่นดินนั้น และเป็นผลจากการแข่งขันอันเป็นมายาระหว่างแสงสว่างกับความมืด เขาจึงเรียกร้องสู่การใช้ชีวิตโสด เพื่อขจัดต้นตอแห่งความเสื่อมทรามและความชั่วร้ายออกไปจากโลก และประกาศว่าการผสมปนกันของแสงสว่างกับความมืดเป็นความชั่วร้ายที่ต้องหลุดพ้น เขาจึงห้ามการแต่งงาน เพื่อเร่งให้ถึงความดับสูญ และเพื่อให้แสงสว่างมีชัยเหนือความมืดด้วยการตัดเชื้อสาย บะฮ์รอมได้สังหารเขาในปี ค.ศ. 276 โดยกล่าวว่า ชายผู้นี้ออกมาเรียกร้องให้ทำลายโลก ดังนั้นสิ่งที่สมควรคือเขาต้องเริ่มด้วยการทำลายตัวเองเสียก่อนที่สิ่งใดจากเป้าหมายของเขาจะสำเร็จ แต่คำสอนของเขาก็ไม่ได้ตายไปพร้อมกับการตายของเขา หากยังคงมีชีวิตอยู่จนกระทั่งหลังการพิชิตของอิสลาม

ต่อมา จิตวิญญาณแห่งธรรมชาติของชาวเปอร์เซียก็ลุกขึ้นต่อต้านคำสอนอันสุดโต่งของมานี และไปปรากฏในรูปของการเรียกร้องของมัซดัก ผู้เกิดในปี ค.ศ. 487 เขาประกาศว่ามนุษย์เกิดมาเท่าเทียมกันโดยไม่มีความแตกต่าง จึงควรใช้ชีวิตอย่างเท่าเทียมกันโดยไม่มีความแตกต่าง และเมื่อทรัพย์สินและสตรีเป็นสิ่งที่จิตใจมนุษย์หวงแหนที่จะรักษาไว้

[^1]: Historian's History of the World V. 8. P. 84. [^2]: ตารีค อัฏ-ฏอบารี เล่ม 3 หน้า 138 [^3]: อิหร่านในยุคราชวงศ์ซาซานิยะฮ์ แปลจากภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาอูรดูโดย ดร.มุฮัมมัด อิกบาล หน้า 439 [^4]: "อิหร่านในยุคราชวงศ์ซาซานิยะฮ์" หน้า 430

และการปกป้องดูแลสิ่งเหล่านั้น สำหรับมัซดัก (Mazdak) แล้ว สองสิ่งนี้คือสิ่งสำคัญที่สุดที่จำเป็นต้องมีความเท่าเทียมและการเป็นเจ้าของร่วมกัน

อัช-ชะฮ์เราะสตานีย์กล่าวว่า[^1]

((أحل النساء وأباح الأموال وجعل الناس شركة فيها كاشتراكهم في الماء والنار والكلأ))

«เขาได้ทำให้สตรีเป็นที่อนุมัติ ทำให้ทรัพย์สินเป็นของที่ทุกคนใช้ได้ และทำให้ผู้คนเป็นเจ้าของร่วมกันในสิ่งเหล่านั้น ดุจเดียวกับที่พวกเขาเป็นเจ้าของร่วมกันในน้ำ ไฟ และทุ่งหญ้า»

การเรียกร้องนี้ได้รับการตอบรับจากบรรดาคนหนุ่ม คนร่ำรวย และผู้ที่ใช้ชีวิตฟุ้งเฟ้อ และต้องตรงกับความใคร่ในใจของพวกเขา อีกทั้งยังได้รับการคุ้มครองจากราชสำนัก กุบาซ (กษัตริย์กาวาด) จึงให้การสนับสนุน และกระตือรือร้นในการเผยแพร่และค้ำจุนมัน จนกระทั่งอิหร่านจมดิ่งลงสู่ความโกลาหลทางศีลธรรมและการครอบงำของตัณหาอันเป็นผลจากอิทธิพลของมัน อัฏ-เฏาะบะรีย์กล่าวว่า

((افترض السّفلة ذلك واغتنموا وكاتفوا مزدك وأصحابه وشايعوهم فابتلى الناس بهم وقوي أمرهم حتى كانوا يدخلون على الرجل في داره فيغلبونه على منزله ونسائه وأمواله لا يستطيع الامتناع منهم، وحملوا قباذ على تزيين ذلك وتوعدوه بخلعه فلم يلبثوا إلا قليلاً حتى صاروا لا يعرف الرجل ولده ولا المولود أباه ولا يملك شيئاً مما يتسع به))[^2]

«พวกคนชั้นต่ำฉวยโอกาสนั้นและถือเป็นลาภ พวกเขาร่วมมือกับมัซดักและพรรคพวกของเขา และเป็นสาวกของพวกเขา ผู้คนจึงประสบเคราะห์กรรมจากพวกเขา และกิจการของพวกเขาก็แข็งแกร่งขึ้น จนกระทั่งพวกเขาบุกเข้าไปหาชายคนหนึ่งในบ้านของเขา แล้วยึดเอาบ้าน ภรรยา และทรัพย์สินของเขาไป โดยที่เขาไม่สามารถขัดขืนพวกเขาได้ พวกเขายังกดดันให้กุบาซสนับสนุนเรื่องนั้นให้ดูดีงาม และขู่ว่าจะโค่นเขาจากบัลลังก์ ไม่นานนักสภาพก็กลายเป็นว่า ผู้ชายไม่รู้จักลูกของตน เด็กที่เกิดมาก็ไม่รู้จักพ่อของตน และไม่มีผู้ใดครอบครองสิ่งใดที่จะใช้เลี้ยงชีพอย่างพอเพียงได้»

จนกระทั่งเขากล่าวว่า

((ولم يزل قباذ من خيار ملوكهم حتى حملة مزدك على ما حمله عليه فانتشرت الأطراف وفسدت الثغور))[^3]

«กุบาซเคยเป็นหนึ่งในบรรดากษัตริย์ที่ดีที่สุดของพวกเขาเสมอมา จนกระทั่งมัซดักชักนำเขาไปสู่สิ่งที่ได้ชักนำนั้น ดินแดนรอบนอกจึงแตกกระจาย และชายแดนก็เสื่อมโทรมลง»

การเทิดทูนบรรดากิสรอ

บรรดากิสรอ (โคสโรว์) ซึ่งเป็นกษัตริย์แห่งเปอร์เซีย อ้างว่าในเส้นเลือดของพวกเขามีเลือดแห่งพระเจ้าไหลเวียนอยู่ และชาวเปอร์เซียมองพวกเขาเสมือนเป็นพระเจ้า โดยเชื่อว่าในธรรมชาติของพวกเขามีบางสิ่งที่สูงส่งและศักดิ์สิทธิ์ พวกเขาจึงก้มกราบแสดงความนอบน้อมต่อกษัตริย์ ขับร้องบทเพลงสรรเสริญความเป็นพระเจ้าของพวกเขา และมองว่าพวกเขาอยู่เหนือกฎหมาย เหนือการวิพากษ์วิจารณ์ และเหนือมนุษย์ ชื่อของพวกเขาไม่ถูกเอ่ยออกมาจากปาก และไม่มีผู้ใดนั่งในที่ประชุมของพวกเขา พวกเขาเชื่อว่ากษัตริย์มีสิทธิเหนือมนุษย์ทุกคน แต่ไม่มีมนุษย์คนใดมีสิทธิเหนือพวกเขา และสิ่งที่พวกเขาหยิบยื่นให้แก่ผู้ใดจากทรัพย์สินที่เหลือใช้และเศษเสี้ยวแห่งความสุขสำราญของพวกเขานั้น เป็นเพียงทานและความเมตตาโดยที่ผู้รับไม่มีสิทธิอันใด ผู้คนไม่มีหน้าที่ใดต่อพวกเขานอกจากการเชื่อฟังและปฏิบัติตาม พวกเขายังได้กำหนดราชวงศ์หนึ่งโดยเฉพาะ นั่นคือราชวงศ์กะยานี

[^1]: อัล-มิลัล วะ อัน-นิฮัล ของอัช-ชะฮ์เราะสตานีย์ เล่ม 1 หน้า 86 [^2]: ตารีค อัฏ-เฏาะบะรีย์ เล่ม 2 หน้า 88 [^3]: แหล่งอ้างอิงเดิม

พวกเขาเชื่อว่ามีเพียงสมาชิกของราชวงศ์นี้เท่านั้นที่มีสิทธิ์สวมมงกุฎและจัดเก็บภาษีที่ดิน สิทธินี้ตกทอดกันในหมู่พวกเขาจากผู้อาวุโสสู่ผู้อาวุโส จากปู่สู่บิดา ไม่มีผู้ใดจะแย่งชิงสิทธินี้ไปจากพวกเขาได้นอกจากผู้อธรรม และไม่มีผู้ใดจะแข่งขันกับพวกเขานอกจากผู้แอบอ้างอันต่ำช้า พวกเขาจึงยึดถือในระบอบกษัตริย์และการสืบทอดราชสมบัติภายในราชวงศ์ประหนึ่งเป็นศาสนา ไม่แสวงหาสิ่งใดมาแทนที่ และไม่ต้องการหลีกเลี่ยงไปจากมัน หากไม่พบผู้ใหญ่ในราชวงศ์นี้ พวกเขาก็จะแต่งตั้งเด็กขึ้นเป็นกษัตริย์ หากไม่พบผู้ชาย พวกเขาก็จะแต่งตั้งผู้หญิงขึ้นครองราชย์ ดังที่หลังจากชีรูยะฮ์ พวกเขาได้แต่งตั้งอัรดะชีร บุตรของเขาซึ่งมีอายุเพียงเจ็ดขวบขึ้นเป็นกษัตริย์ และฟัรรุค ซาด คุสรู บุตรของกิสรอ อับรูวีซ ก็ได้ครองราชย์ขณะยังเป็นเด็ก พวกเขายังได้แต่งตั้งบูรอน ธิดาของกิสรอขึ้นครองราชย์ และธิดาอีกคนหนึ่งของกิสรอที่ชื่ออาซัรมีดุคต์ก็ได้ครองราชย์เช่นกัน[^1] โดยที่พวกเขาไม่เคยคิดเลยว่าจะแต่งตั้งแม่ทัพผู้ยิ่งใหญ่หรือผู้นำคนใดคนหนึ่งในหมู่พวกเขา เช่น รุสตุมและญาบาน เป็นต้น ขึ้นเป็นกษัตริย์ เพราะคนเหล่านั้นมิได้มาจากราชวงศ์

ความเหลื่อมล้ำระหว่างชนชั้น

ในทำนองเดียวกัน คือความเชื่อของพวกเขาที่มีต่อตระกูลทางศาสนาและเหล่าขุนนางในหมู่ชนของพวกเขา พวกเขามองว่าคนเหล่านี้อยู่เหนือสามัญชนโดยกำเนิด และอยู่เหนือระดับของผู้คนทั้งในด้านสติปัญญาและจิตใจ พวกเขามอบอำนาจอันไร้ขอบเขตให้แก่คนเหล่านี้ และยอมจำนนต่ออำนาจนั้นอย่างสิ้นเชิง ศาสตราจารย์อาร์เธอร์ คริสเตนเซน (Arthur Christensen) ผู้ประพันธ์หนังสือประวัติศาสตร์ "อิหร่านในสมัยราชวงศ์ซาสซานิด" กล่าวว่า

"สังคมอิหร่านตั้งอยู่บนพื้นฐานของการคำนึงถึงชาติกำเนิดและอาชีพ ระหว่างชนชั้นต่าง ๆ ของสังคมมีช่องว่างอันกว้างใหญ่ที่ไม่มีสะพานใดทอดข้าม และไม่มีความสัมพันธ์ใดเชื่อมโยงกัน[^2] รัฐบาลห้ามมิให้สามัญชนคนใดซื้ออสังหาริมทรัพย์ของเจ้านายหรือผู้มีฐานะสูงศักดิ์[^3] หนึ่งในหลักการทางการเมืองของราชวงศ์ซาสซานิดคือ ให้ทุกคนพอใจในสถานะที่ชาติกำเนิดของตนมอบให้ และไม่ทะเยอทะยานสู่สิ่งที่สูงกว่านั้น[^4] และไม่มีผู้ใดได้รับอนุญาตให้ประกอบอาชีพ[^5] อื่นใดนอกจากอาชีพที่อัลลอฮ์ทรงสร้างเขามาเพื่อสิ่งนั้น[^6]

[^1]: ดู ตารีค อัฏ-เฏาะบะรีย์ เล่ม 2 และประวัติศาสตร์อิหร่าน ของมะกาเรียส [^2]: "อิหร่านในสมัยราชวงศ์ซาสซานิด" หน้า 590 [^3]: เล่มเดียวกัน หน้า 420 [^4]: เล่มเดียวกัน หน้า 418 [^5]: เล่มเดียวกัน หน้า 418 [^6]: เล่มเดียวกัน หน้า 422

กษัตริย์แห่งอิหร่านไม่เคยแต่งตั้งผู้ที่มีฐานะต่ำต้อยให้ดำรงตำแหน่งใด ๆ ในราชการของพวกเขาเลย[^1] ส่วนสามัญชนเองก็แบ่งออกเป็นชนชั้นต่าง ๆ ที่แยกขาดจากกันอย่างชัดเจน และแต่ละคนต่างมีสถานะที่ถูกกำหนดไว้อย่างตายตัวในสังคม[^2]

ความเหลื่อมล้ำระหว่างชนชั้นต่าง ๆ ของประชาชาตินี้แฝงไว้ด้วยการเหยียดหยามความเป็นมนุษย์ ซึ่งจะเห็นได้อย่างชัดแจ้งในที่ประชุมของเหล่าเจ้าขุนมูลนายและชนชั้นสูง ผู้คนต้องยืนอยู่เหนือศีรษะของเหล่าเจ้านาย ราวกับเป็นวัตถุไร้ชีวิตที่ไม่ไหวติง และต้องนั่งในที่ที่สุนัขถูกไล่ให้ไปนั่ง เรื่องนี้เป็นสิ่งที่ทูตของชาวมุสลิมเห็นว่าร้ายแรงและได้คัดค้านอย่างยิ่ง จากสิ่งที่อัฏ-เฏาะบะรีย์ได้รายงานไว้ทำให้เห็นชัดถึงระดับความต่ำต้อยและการยอมสยบต่อเจ้านายของชาวเปอร์เซีย ตามธรรมเนียมที่พวกเขายึดถือ เขากล่าวว่า

«รายงานจากอบูอุษมาน อัน-นะฮ์ดีย์ ว่า เมื่ออัล-มุฆีเราะฮ์มาถึงสะพานและข้ามไปยังฝั่งชาวเปอร์เซีย พวกเขาให้เขานั่งรอ แล้วไปขออนุญาตรุสตุมเพื่อให้เขาเข้าพบ โดยพวกเขาไม่ได้เปลี่ยนแปลงเครื่องประดับยศใด ๆ ของพวกเขาเลย เพื่อตอกย้ำการดูแคลนของพวกเขา อัล-มุฆีเราะฮ์ อิบนุ ชุอ์บะฮ์ (ร.ฎ.) จึงเดินเข้ามา ขณะที่คนเหล่านั้นอยู่ในเครื่องแต่งกายเต็มยศ สวมมงกุฎและอาภรณ์ที่ทอด้วยทองคำ พรมของพวกเขาปูยาวไกลเท่าระยะยิงธนูหนึ่งดอก ผู้ใดจะไปถึงตัวนายของพวกเขาได้ก็ต้องเดินบนพรมนั้นเป็นระยะทางเท่าระยะยิงธนูหนึ่งดอก อัล-มุฆีเราะฮ์ซึ่งไว้ผมถักเปียสี่เส้นเดินตรงเข้าไปจนกระทั่งนั่งลงข้างรุสตุมบนบัลลังก์และเบาะพิงของเขา พวกเขาจึงกระโจนเข้าใส่ ฉุดกระชาก ดึงเขาลงมา และทุบตีเขา เขาจึงกล่าวว่า "เคยมีคำเล่าลือถึงพวกเราว่าพวกท่านเป็นผู้มีสติปัญญา แต่ฉันไม่เคยเห็นกลุ่มชนใดที่โง่เขลายิ่งกว่าพวกท่านเลย พวกเราชาวอาหรับนั้นเสมอภาคกัน ไม่มีใครกดขี่ให้อีกคนหนึ่งเป็นทาส เว้นแต่ผู้ที่ทำสงครามกับคู่กรณีของเขา ฉันจึงคิดว่าพวกท่านคงปฏิบัติต่อพวกพ้องของพวกท่านอย่างเท่าเทียมเหมือนที่พวกเราปฏิบัติต่อกัน แทนที่จะทำอย่างที่พวกท่านได้กระทำ จะเป็นการดีกว่าหากพวกท่านบอกฉันว่าพวกท่านบางคนเป็นนายของอีกบางคน และเรื่องนี้ไม่อาจทำได้ในหมู่พวกท่าน เราก็จะไม่ทำ ฉันไม่ได้มาหาพวกท่านเอง แต่พวกท่านเป็นผู้เชิญฉันมา วันนี้ฉันรู้แล้วว่ากิจการของพวกท่านกำลังจะเสื่อมสลาย และพวกท่านจะต้องพ่ายแพ้ และอาณาจักรใดจะไม่อาจตั้งมั่นอยู่ได้ด้วยวิถีปฏิบัติเช่นนี้ และด้วยสติปัญญาเช่นนี้"»[^3]

[^1]: เล่มเดียวกัน หน้า 422 [^2]: «อิหร่านในยุคราชวงศ์ซาซานิยะฮ์» (Iran under the Sasanians) หน้า 421 [^3]: อัฏ-เฏาะบะรีย์ เล่ม 4 หน้า 108

การยกย่องเชิดชูชาตินิยมเปอร์เซีย:

นอกจากนี้ พวกเขายังยกย่องเชิดชูชาตินิยมเปอร์เซียจนเกินขอบเขต โดยเห็นว่าชนชาติของตนมีความประเสริฐเหนือเผ่าพันธุ์และประชาชาติอื่นทั้งปวง และอัลลอฮ์ได้ทรงประทานพรสวรรค์และความโปรดปรานแก่ชนชาติของตนเป็นการเฉพาะโดยไม่ทรงให้ผู้ใดมีส่วนร่วมด้วย พวกเขามองประชาชาติรอบข้างด้วยสายตาเหยียดหยามและดูแคลน และขนานนามประชาชาติเหล่านั้นด้วยสมญานามที่แฝงไว้ด้วยการดูถูกและเยาะเย้ย

การบูชาไฟและอิทธิพลของมันต่อชีวิต:

ในสมัยโบราณ พวกเขาเคารพภักดีต่ออัลลอฮ์และสุญูดต่อพระองค์ ต่อมาพวกเขาก็หันไปยกย่องดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ ดวงดาว และเทหวัตถุบนฟากฟ้าเช่นเดียวกับชนรุ่นก่อนกลุ่มอื่น ๆ ครั้นแล้วโซโรอัสเตอร์ (Zoroaster) ผู้ก่อตั้งศาสนาของชาวเปอร์เซียก็ปรากฏขึ้น มีผู้กล่าวว่าเขาได้เรียกร้องสู่เตาฮีดและล้มล้างรูปเคารพ เขากล่าวว่ารัศมีของพระผู้เป็นเจ้าส่องประกายอยู่ในทุกสิ่งที่ส่องสว่างและลุกโชนในจักรวาล เขาสั่งให้หันไปทางดวงอาทิตย์และไฟในเวลาละหมาด เพราะแสงสว่างเป็นสัญลักษณ์ของพระผู้เป็นเจ้า และสั่งห้ามทำให้ธาตุทั้งสี่แปดเปื้อน อันได้แก่ ไฟ ลม ดิน และน้ำ หลังจากเขามีนักบวชผู้รู้หลายคนบัญญัติบทบัญญัติต่าง ๆ แก่ชาวโซโรอัสเตอร์ โดยห้ามพวกเขาประกอบอาชีพที่ต้องใช้ไฟ พวกเขาจึงจำกัดการงานของตนไว้เพียงการเกษตรและการค้าขาย จากการยกย่องไฟและการถือเอาไฟเป็นกิบลัตในการประกอบศาสนกิจนี้เอง ผู้คนจึงค่อย ๆ เคลื่อนไปสู่การบูชาไฟ จนกระทั่งพวกเขาบูชาตัวไฟโดยตรง และสร้างวิหารและเทวสถานให้แก่มัน ความเชื่อและศาสนาอื่นใดนอกจากการบูชาไฟก็สูญสิ้นไป ความจริงถูกลืมเลือน และประวัติศาสตร์ก็ถูกหลงลืม[^1]

และเนื่องจากไฟไม่ได้ประทานบทบัญญัติใด ๆ แก่ผู้บูชามัน ไม่ได้ส่งเราะซูลคนใดมา ไม่ได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับกิจการในชีวิตของพวกเขา และไม่ได้ลงโทษผู้ฝ่าฝืนและผู้กระทำผิด ศาสนาของพวกมะญูซีจึงกลายเป็นเพียงพิธีกรรมและประเพณีที่พวกเขาปฏิบัติในสถานที่เฉพาะและในเวลาเฉพาะเท่านั้น ส่วนนอกเทวสถาน ในบ้านเรือน ในแวดวงการปกครองและการบริหารของพวกเขา ตลอดจนในด้านการเมืองและสังคม พวกเขามีอิสระที่จะดำเนินไปตามอารมณ์ใฝ่ต่ำของตน ตามที่จิตใจของพวกเขาบงการ ตามที่ความคิดของพวกเขานำพาไป หรือตามที่ผลประโยชน์และความได้เปรียบของพวกเขาชี้นำ เช่นเดียวกับสภาพของบรรดาผู้ตั้งภาคีในทุกยุคทุกสมัยและทุกดินแดน

[^1]: ดู ตารีค อีรอน (ประวัติศาสตร์อิหร่าน) ของชาฮีน มะการิยูส หน้า 221–224

ด้วยเหตุนี้ ประชาชาติเปอร์เซียจึงขาดศาสนาที่ลึกซึ้งและครอบคลุมในชีวิตของพวกเขา ศาสนาที่จะเป็นการอบรมขัดเกลาจิตใจ ปรับปรุงจริยธรรม ข่มกิเลสตัณหา เป็นแรงกระตุ้นสู่ความยำเกรงและการทำความดี เป็นระบบของครอบครัว เป็นแนวทางในการจัดการบ้านเรือน เป็นหลักการปกครองรัฐ และเป็นธรรมนูญของประชาชาติ ศาสนาที่จะขวางกั้นระหว่างประชาชนกับความอยุติธรรมของกษัตริย์และการกดขี่ของผู้ปกครอง ยับยั้งมือของผู้อธรรม และทวงความยุติธรรมให้แก่ผู้ถูกอธรรม ชาวมะญูสี (ผู้บูชาไฟ) จึงไม่มีความแตกต่างใด ๆ กับพวกไร้ศาสนาและพวกปล่อยตัวตามอำเภอใจ ทั้งในด้านจริยธรรมและการกระทำ

ศาสนาต่าง ๆ ในจีน:

ในศตวรรษนี้ มีศาสนาสามศาสนาที่แพร่หลายครอบงำประเทศจีน ได้แก่ ศาสนาของ "เล่าจื๊อ" (Lao Tzu) ศาสนาของ "ขงจื๊อ" (Confucius) และพุทธศาสนา สำหรับศาสนาแรกนั้น นอกจากจะกลายเป็นการบูชารูปเคารพไปในเวลาไม่นานแล้ว ยังให้ความสำคัญกับทฤษฎีมากกว่าการปฏิบัติ บรรดาผู้นับถือเป็นผู้สมถะ ละทิ้งโลก ไม่แต่งงาน ไม่มองสตรี และไม่ติดต่อเกี่ยวข้องกับสตรีแต่อย่างใด ศาสนานี้จึงไม่อาจเป็นรากฐานแห่งชีวิตที่ถูกต้องหรือการปกครองที่ทรงปัญญาได้ จนกระทั่งบรรดาผู้ที่มาภายหลังผู้ก่อตั้งต้องหันไปขัดแย้งกับเขาและเบนออกจากแนวทางของเขาไปสู่แนวทางอื่น

ส่วน "ขงจื๊อ" นั้น ให้ความสำคัญกับการปฏิบัติมากกว่าทฤษฎี แต่คำสอนของเขาจำกัดอยู่เพียงกิจการของโลกนี้ และการจัดการเรื่องทางวัตถุ การเมือง และการบริหาร บรรดาผู้นับถือของเขา—ในบางยุคสมัย—ไม่ได้เชื่อในการเคารพบูชาพระเจ้าองค์ใดโดยเฉพาะ พวกเขาจึงเคารพบูชาสิ่งที่พวกเขาต้องการ ไม่ว่าจะเป็นต้นไม้หรือแม่น้ำ ในคำสอนนี้ไม่มีแสงสว่างแห่งความเชื่อมั่นที่แน่วแน่ ไม่มีแรงขับเคลื่อนจากอีมาน และไม่มีบทบัญญัติจากฟากฟ้า หากเป็นเพียงภูมิปัญญาของนักปราชญ์คนหนึ่งและประสบการณ์ของผู้รอบรู้คนหนึ่ง ซึ่งมนุษย์จะนำมาใช้ประโยชน์ก็ได้หากต้องการ หรือจะปฏิเสธก็ได้หากต้องการ

พุทธศาสนา—พัฒนาการและความเสื่อมถอย:

สำหรับพุทธศาสนานั้น ได้สูญเสียความเรียบง่ายและความกระตือรือร้นของตนไป และถูกศาสนาพราหมณ์ที่ลุกฮือขึ้นด้วยความแค้นกลืนกินไป จนกลายเป็นการบูชารูปเคารพที่นำเอารูปปั้นไปด้วยทุกหนทุกแห่งที่แผ่ขยายไป สร้างวิหาร และตั้งรูปปั้นของพระพุทธเจ้าไว้ทุกที่ที่ไปถึงและลงหลักปักฐาน รูปปั้นเหล่านี้ได้ท่วมท้นชีวิตทางศาสนาและทางสังคมที่

ได้เกิดขึ้นในยุคที่พุทธศาสนาเจริญรุ่งเรือง[^1] ศาสตราจารย์ "อีชูรา โตปา" (Ishwari Topa) ศาสตราจารย์ด้านประวัติศาสตร์อารยธรรมอินเดียในมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งของอินเดียกล่าวว่า «ภายใต้ร่มเงาของพุทธศาสนา ได้เกิดรัฐที่ให้ความสำคัญกับการสร้างรูปลักษณ์ของเทพเจ้าและการบูชารูปเคารพ สภาพแวดล้อมของคณะภราดรภาพทางพุทธศาสนาได้เปลี่ยนแปลงไป และได้เกิดบิดอะฮ์ (สิ่งอุตริ) ต่าง ๆ ขึ้นในนั้น»[^2] นักเขียนร่วมสมัยและนักการเมืองคนสำคัญคนหนึ่งของอินเดียก็ได้สังเกตเห็นเรื่องนี้เช่นกัน โดยกล่าวว่า

«ศาสนาพราหมณ์ได้ทำให้พระพุทธเจ้าเป็นภาพปรากฏของเทพเจ้า และพุทธศาสนาเองก็เลียนแบบในเรื่องนี้ คณะภราดรภาพทางพุทธศาสนากลายเป็นผู้ครอบครองทรัพย์สมบัติมหาศาล และกลายเป็นศูนย์กลางผลประโยชน์ของกลุ่มเฉพาะ สูญเสียระเบียบวินัย ไสยศาสตร์และความเชื่องมงายได้แทรกซึมเข้าสู่วิถีแห่งการเคารพบูชา และศาสนานี้ก็เริ่มถดถอยและเสื่อมลง หลังจากที่ได้แผ่อิทธิพลและรุ่งเรืองในอินเดียมาเป็นเวลาหนึ่งพันปี นางริส เดวิดส์ (Mrs Rhys Davids) ได้กล่าวถึงความอ่อนแอและความเจ็บป่วยที่พุทธศาสนาประสบในยุคนี้ ดังที่เซอร์ ราธากฤษณัน (Sir Radhakrishnan) ได้ยกคำของนางมาในหนังสือ "ปรัชญาอินเดีย" ของเขาว่า

"ความคิดอันป่วยไข้ได้บดบังคำสอนทางศีลธรรมของพระพุทธเจ้า จนคำสอนนั้นถูกซ่อนเร้นอยู่เบื้องหลังจินตนาการอันเสื่อมทรามเหล่านี้ ลัทธิใหม่ได้เกิดขึ้นในศาสนาและเจริญรุ่งเรือง ครองใจผู้คน แล้วก็เสื่อมสลายไป โดยมีลัทธิอื่นเกิดขึ้นแทนที่ เป็นเช่นนี้เรื่อยไป จนกระทั่งความเพ้อฝันอันน่าหลงใหลเหล่านี้ทับถมกัน บดบังท้องฟ้าจนความมืดมิดปกคลุม คำสอนอันล้ำค่าและเรียบง่ายของผู้ก่อตั้งศาสนาได้เลือนหายไป เพราะการถกเถียงเชิงวาทศาสตร์อันละเอียดยิบและความสุดโต่งเกินเลยทั้งหลาย"[^3]

ทั้งศาสนาพราหมณ์และพุทธศาสนาต่างตกอยู่ในความเสื่อม ประเพณีอันต่ำทรามได้แทรกเข้ามา จนยากที่จะแยกแยะทั้งสองออกจากกันได้ พุทธศาสนาได้หลอมรวมเข้ากับศาสนาพราหมณ์และละลายหายไปในนั้น»[^4]

[^1]: ผู้ที่มาเยือนพิพิธภัณฑ์ตักศิลา (Taxila) ทางตะวันตกของแคว้นปัญจาบ (ปากีสถาน) จะต้องประหลาดใจเมื่อได้เห็นรูปเคารพทางพุทธศาสนาจำนวนมากมายที่ขุดพบจากซากเมืองพุทธที่ถูกฝังอยู่ และจะรู้ได้ว่าศาสนาและอารยธรรมนี้ได้กลายเป็นการบูชารูปเคารพโดยสิ้นเชิง

[^2]: อินเดียโบราณ (ภาษาอูรดู) โดยศาสตราจารย์อีชูรา โตปา

[^3]: Jawaharlal Nehru: The Discovery of India, pp. 201–202.

[^4]: แหล่งอ้างอิงเดียวกัน

และการมีอยู่ของพระเจ้าและการศรัทธาต่อพระองค์ในพระพุทธศาสนา ยังคงเป็นประเด็นที่ถกเถียงและเคลือบแคลงในหมู่นักประวัติศาสตร์ศาสนานี้และผู้เขียนชีวประวัติของผู้ก่อตั้ง จนบางคนถึงกับงุนงงและตั้งคำถามว่า ศาสนาอันยิ่งใหญ่นี้ตั้งอยู่บนรากฐานอันบอบบางของหลักจริยธรรมที่ไม่มีการศรัทธาต่ออัลลอฮ์ได้อย่างไร[^1] พระพุทธศาสนาจึงมิได้เป็นอะไรอื่นนอกจากแนวทางในการฝึกฝนจิตใจและข่มระงับตัณหา การประดับตนด้วยคุณธรรม การหลุดพ้นจากความทุกข์ และการบรรลุความรู้

ดังนั้น ชาวจีนจึงไม่มีสาส์นทางศาสนาสำหรับโลกที่จะใช้แก้ปัญหาต่าง ๆ ของโลกได้ และพวกเขาซึ่งอยู่ ณ สุดขอบตะวันออกของโลกที่เจริญแล้ว ต่างเก็บรักษามรดกทางศาสนาและวิชาการของตนไว้ โดยมิได้เพิ่มพูนความมั่งคั่งของตนเองหรือของผู้อื่นแต่อย่างใด

ประชาชาติในเอเชียกลาง

ส่วนประชาชาติอื่น ๆ ในเอเชียกลางและในดินแดนตะวันออก เช่น ชาวมองโกล ชาวเติร์ก และชาวญี่ปุ่นนั้น ก็อยู่ระหว่างพระพุทธศาสนาที่เสื่อมทราม กับการบูชารูปเคารพแบบป่าเถื่อน ไม่มีความมั่งคั่งทางวิชาการ และไม่มีระบบการเมืองที่เจริญก้าวหน้า หากแต่อยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านจากยุคป่าเถื่อนไปสู่ยุคอารยธรรม และในหมู่พวกเขายังมีบางชนชาติที่ยังคงอยู่ในขั้นของการเร่ร่อนและความเยาว์วัยทางสติปัญญา

อินเดีย: ด้านศาสนา สังคม และศีลธรรม

ส่วนอินเดียนั้น บรรดานักเขียนประวัติศาสตร์ของอินเดียต่างเห็นพ้องกันว่า ยุคที่ตกต่ำที่สุดของอินเดียทั้งในด้านศาสนา ศีลธรรม และสังคม คือยุคที่เริ่มต้นตั้งแต่ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 6 อินเดียได้มีส่วนร่วมกับเพื่อนบ้านและพี่น้องของตนในความเสื่อมถอยทางศีลธรรมและสังคม ซึ่งแผ่ปกคลุมไปทั่วพิภพในช่วงเวลานั้น และได้รับส่วนแบ่งอย่างเต็มที่จากความมืดมิดที่แผ่ม่านคลุมไปทั่วโลก ทั้งยังมีลักษณะเด่นเหนือชาติอื่น ๆ ในปรากฏการณ์และคุณลักษณะบางประการ ซึ่งเราอาจสรุปได้เป็นสามประการ คือ (1) การมีสิ่งเคารพบูชาและเทพเจ้าจำนวนมากมายเกินขอบเขต (2) ตัณหาทางเพศที่ไร้การควบคุม (3) ความเหลื่อมล้ำทางชนชั้นที่อยุติธรรม และการให้อภิสิทธิ์ทางสังคมอย่างฉ้อฉล

[^1]: โปรดอ่านบทความ "พุทธะ" (Buddha) ในสารานุกรมบริแทนนิกา (Encyclopaedia Britannica)

ลัทธิบูชาเจว็ดอย่างสุดโต่ง:

ลัทธิบูชาเจว็ดได้ขึ้นถึงจุดสูงสุดในศตวรรษที่หก จำนวนเทพเจ้าในคัมภีร์ "พระเวท" นั้นมีสามสิบสามองค์ แต่ในศตวรรษนี้กลับเพิ่มขึ้นเป็น 330 ล้านองค์ ทุกสิ่งที่น่าอัศจรรย์ ทุกสิ่งที่ดึงดูดใจ และทุกปัจจัยในการดำรงชีวิต ล้วนกลายเป็นพระเจ้าที่ถูกเคารพบูชา รูปเคารพ รูปปั้น เทพเจ้า และเทวีจึงมีมากมายเกินจะนับได้ บ้างเป็นบุคคลในประวัติศาสตร์ และวีรบุรุษที่พวกเขาอ้างว่าพระเจ้าได้อวตารลงมาในตัวพวกเขาในยุคสมัยและเหตุการณ์ที่รู้จักกันดี บ้างเป็นภูเขาที่เทพเจ้าบางองค์ของพวกเขาได้ปรากฏกายขึ้น บ้างเป็นแร่ธาตุ เช่น ทองคำและเงิน ที่เทพเจ้าองค์หนึ่งได้สถิตอยู่ บ้างเป็นแม่น้ำคงคาซึ่งไหลออกมาจากศีรษะของเทพ "มหาเทพ" บ้างเป็นเครื่องมือสงคราม เครื่องมือเขียนหนังสือ อวัยวะสืบพันธุ์ และสัตว์ต่าง ๆ ซึ่งที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคือวัว รวมทั้งดวงดาวในท้องฟ้า และสิ่งอื่น ๆ อีกมาก ศาสนาจึงกลายเป็นสิ่งที่ถักทอขึ้นจากเรื่องงมงาย ตำนานปรัมปรา บทสวด ความเชื่อ และพิธีกรรม ซึ่งอัลลอฮ์มิได้ประทานหลักฐานใด ๆ ลงมารองรับ และเป็นสิ่งที่สติปัญญาอันเที่ยงตรงไม่อาจยอมรับได้ไม่ว่าในยุคสมัยใด

ศิลปะการแกะสลักรูปปั้นได้พัฒนาก้าวหน้าขึ้นในยุคนี้ และขึ้นถึงจุดสูงสุดในศตวรรษที่หกและเจ็ด จนยุคนี้ล้ำหน้ากว่ายุคก่อน ๆ ในด้านดังกล่าว ทุกชนชั้นและชาวเมืองทั้งปวง ตั้งแต่กษัตริย์ไปจนถึงคนยากไร้ ต่างหมกมุ่นอยู่กับการบูชารูปเคารพ จนกระทั่งศาสนาพุทธและศาสนาเชนเองก็ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ ทั้งสองศาสนานี้ได้อาศัยวิธีการดังกล่าวเพื่อรักษาการดำรงอยู่และการแผ่ขยายของตนในดินแดนแห่งนี้ สิ่งที่บ่งบอกถึงระดับที่ลัทธิบูชาเจว็ดและรูปปั้นได้มาถึงในยุคนี้ คือเรื่องที่นักเดินทางชาวจีนผู้มีชื่อเสียง "เหี้ยนจัง" (Hiuen Tsang) ซึ่งเดินทางระหว่างปี ค.ศ. 630 ถึง 644 ได้เล่าไว้เกี่ยวกับงานพิธีอันยิ่งใหญ่ที่พระเจ้าหรรษะ ผู้ปกครองอินเดียระหว่างปี ค.ศ. 606 ถึง 647 ได้จัดขึ้นว่า

«พระราชาได้จัดงานพิธีอันยิ่งใหญ่ขึ้นที่เมืองกันนาอูจ ซึ่งมีนักปราชญ์ของศาสนาต่าง ๆ ที่แพร่หลายในอินเดียเข้าร่วมเป็นจำนวนมาก พระราชาได้ประดิษฐานรูปปั้นทองคำของพระพุทธเจ้าไว้บนหอสูงห้าสิบศอก และได้อัญเชิญรูปปั้นพระพุทธเจ้าอีกองค์หนึ่งซึ่งเล็กกว่าองค์แรกออกมาในขบวนแห่อันเอิกเกริก โดยพระเจ้า "หรรษะ" ทรงยืนถือร่มอยู่ข้าง ๆ และพระราชาพันธมิตรแห่ง "กามรูป" ทรงคอยปัดไล่แมลงวันให้»[^1]

[^1]: บันทึกการเดินทางของเหี้ยนจัง «ฝอกั๋วจี้» (บันทึกดินแดนตะวันตก)

และนักเดินทางผู้นี้ได้กล่าวถึงราชวงศ์ของกษัตริย์และเหล่าข้าราชสำนักว่า "บางคนในหมู่พวกเขาเป็นผู้บูชา 'ศิวะ' บางคนเป็นสาวกของศาสนาพุทธ บางคนบูชาดวงอาทิตย์ และบางคนบูชา 'วิษณุ' แต่ละคนมีสิทธิ์ที่จะเลือกบูชาเทพองค์ใดองค์หนึ่งโดยเฉพาะ หรือจะบูชาเทพทั้งหมดก็ได้"[^1]

ราคะตัณหาที่ไร้การควบคุม

ส่วนเรื่องราคะตัณหานั้น ศาสนาและสังคมของอินเดียโดดเด่นในเรื่องนี้มาตั้งแต่สมัยโบราณ อาจกล่าวได้ว่าไม่มีศาสนาของดินแดนใดที่สิ่งเกี่ยวกับเพศและสิ่งเร้ากามารมณ์ได้แทรกซึมเข้าไปถึงแก่นแท้ของศาสนา ดังที่ได้แทรกซึมเข้าไปในแก่นแท้ของศาสนาอินเดีย คัมภีร์ต่าง ๆ ของอินเดียได้ถ่ายทอด และวงการศาสนาได้เล่าขานถึงการปรากฏของคุณลักษณะของพระเจ้า การเกิดขึ้นของเหตุการณ์ยิ่งใหญ่ และการอธิบายที่มาของจักรวาล ด้วยเรื่องเล่าและนิทานเกี่ยวกับการสมสู่ระหว่างเทพเพศชายและเพศหญิง และการที่เทพบางองค์บุกรุกเข้าไปในบ้านของผู้มีเกียรติ เรื่องเหล่านี้ทำให้หูอื้อเมื่อได้ยิน และหน้าผากชุ่มเหงื่อด้วยความละอาย ผลกระทบของนิทานเหล่านี้ต่อจิตใจของศาสนิกชนผู้เคร่งครัดที่ท่องซ้ำเรื่องราวเหล่านี้ด้วยศรัทธาและความกระตือรือร้นทางศาสนา และอิทธิพลที่มีต่ออารมณ์และประสาทของพวกเขานั้นเป็นที่ชัดเจน ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีการบูชาอวัยวะสืบพันธุ์ของเทพสูงสุดของพวกเขาคือ "มหาเทพ" (มหาเทว) และการสร้างรูปเคารพของมันในรูปลักษณ์ที่น่าเกลียด และการที่ชาวเมืองทั้งชาย หญิง เด็ก และเด็กสาวมาชุมนุมกันรอบมัน เพิ่มเติมอีกคือสิ่งที่นักประวัติศาสตร์บางท่านเล่าไว้ว่า บุรุษของนิกายศาสนาบางนิกายบูชาสตรีที่เปลือยกาย และสตรีก็บูชาบุรุษที่เปลือยกาย[^2] ส่วนนักบวชประจำเทวาลัยก็เป็นพวกทรยศและพวกเสเพลชั้นแนวหน้า ที่ทำลายสิ่งที่มีค่าที่สุดของนักบวชหญิงและสตรีผู้มาเยือน เทวาลัยจำนวนมากกลายเป็นแหล่งซ่องสุมที่คนชั่วช้าคอยดักรอเหยื่อของตน และคนเลวทรามได้สมปรารถนาในที่นั้น หากสภาพของสถานที่ซึ่งถูกสร้างขึ้นเพื่อการเคารพบูชาและศาสนาเป็นเช่นนี้แล้ว ผู้อ่านจะคิดอย่างไรกับราชสำนักของกษัตริย์และคฤหาสน์ของคนร่ำรวยเล่า?! ผู้คนในที่เหล่านั้นต่างแข่งขันกันกระทำความชั่วทุกอย่างและประกอบการลามกอนาจารทุกรูปแบบ ในนั้นมีการชุมนุมปะปนกันระหว่างบุรุษและสตรีชั้นสูง เมื่อสุรามึนเมาขึ้นสมอง พวกเขาก็ถอดเสื้อคลุมแห่งความละอายและเกียรติยศออก ทิ้งความสงบเสงี่ยม มารยาทก็หลบซ่อน และความละอายก็คลุมหน้าหนีไป... ด้วยเหตุนี้ ดินแดนแห่งนี้จึงถูกกระแสคลื่นอันรุนแรงแห่งราคะตัณหาและความเสเพลเข้าครอบงำ และศีลธรรมของทั้งสองเพศก็ตกต่ำลงอย่างมาก

[^1]: แหล่งเดียวกัน [^2]: สัตยารถ ประกาศ (Satyarth Prakash) ของทยานันท สรัสวตี (Dayananda Saraswati) ภาษาฮินดี หน้า 344

ระบบวรรณะอันอยุติธรรม

สำหรับระบบวรรณะนั้น ในประวัติศาสตร์ของประชาชาติใด ๆ ไม่เคยปรากฏระบบชนชั้นใดที่โหดร้ายยิ่งกว่า แบ่งแยกระหว่างชนชั้นหนึ่งกับอีกชนชั้นหนึ่งอย่างเด็ดขาดยิ่งกว่า และดูแคลนเกียรติของมนุษย์ยิ่งกว่าระบบที่อินเดียยอมรับทั้งในทางศาสนาและทางสังคม และยอมอยู่ใต้ระบบนี้มานับพันปีจนถึงทุกวันนี้ เค้าลางแรกของความเหลื่อมล้ำทางชนชั้นได้ปรากฏขึ้นในปลายยุคพระเวท อันเป็นผลจากอาชีพและหัตถกรรมต่าง ๆ รวมถึงความมั่งคั่งที่เกิดจากสิ่งเหล่านั้น และจากการรักษาลักษณะเฉพาะและความสูงส่งของเผ่าพันธุ์อารยันผู้เข้ายึดครอง ครั้นเมื่อสามศตวรรษก่อนการประสูติของพระเยซู อารยธรรมพราหมณ์ได้เจริญรุ่งเรืองขึ้นในอินเดีย มีการวางแบบแผนใหม่ให้แก่สังคมอินเดีย และมีการเรียบเรียงกฎหมายแพ่งและการเมืองขึ้นซึ่งทั่วทั้งแผ่นดินยอมรับร่วมกัน จนกลายเป็นกฎหมายทางการและแหล่งอ้างอิงทางศาสนาในวิถีชีวิตและอารยธรรมของแผ่นดินนั้น ซึ่งปัจจุบันรู้จักกันในชื่อ "มนูศาสตร์" (มนุสมฤติ)

กฎหมายนี้แบ่งชาวแผ่นดินออกเป็นสี่วรรณะที่แยกจากกันอย่างชัดเจน ได้แก่ (1) พราหมณ์ คือวรรณะนักบวชและผู้ประกอบพิธีทางศาสนา (2) กษัตริย์ คือนักรบ (3) แพศย์ คือเกษตรกรและพ่อค้า (4) ศูทร คือผู้รับใช้ และ "มนู" ผู้เรียบเรียงกฎหมายนี้กล่าวว่า

«แท้จริงผู้ทรงอำนาจสูงสุดได้สร้างพราหมณ์จากปากของพระองค์ สร้างกษัตริย์จากแขน สร้างแพศย์จากต้นขา และสร้างศูทรจากเท้า เพื่อประโยชน์ของโลก และทรงแบ่งหน้าที่และภาระให้แก่พวกเขาเพื่อความดีงามของโลก หน้าที่ของพราหมณ์คือสอนพระเวท ถวายเครื่องบูชาแด่เทพเจ้า และรับทาน หน้าที่ของกษัตริย์คือปกป้องผู้คน ให้ทาน ถวายเครื่องบูชา ศึกษาพระเวท และละเว้นจากกามารมณ์ หน้าที่ของแพศย์คือเลี้ยงปศุสัตว์และดูแลมัน สาธยายพระเวท ค้าขาย และทำการเกษตร ส่วนศูทรนั้นไม่มีหน้าที่อื่นใดนอกจากรับใช้วรรณะทั้งสามนี้»[^1]

สิทธิพิเศษของวรรณะพราหมณ์

กฎหมายนี้ได้มอบสิทธิพิเศษและสิทธิต่าง ๆ แก่วรรณะพราหมณ์จนยกพวกเขาขึ้นเทียบชั้นเทพเจ้า โดยระบุว่าพราหมณ์คือผู้ที่พระเจ้าทรงคัดสรร เป็นราชาแห่งสรรพสิ่ง และสิ่งที่มีอยู่ในโลกล้วนเป็นสมบัติของพวกเขา เพราะพวกเขา

[^1]: มนูศาสตร์ บทที่หนึ่ง

ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาสรรพสิ่งและเป็นนายแห่งแผ่นดิน[^1] และพวกเขามีสิทธิ์เอาทรัพย์สินของทาสของตนคือพวกศูทร (Shudra) ได้ตามที่ต้องการ โดยที่ทาสนั้นไม่ได้กระทำความผิดใด ๆ เพราะทาสไม่ได้เป็นเจ้าของสิ่งใดเลย และทรัพย์สินทั้งหมดของเขาเป็นของนายของเขา[^2]

พราหมณ์ผู้ท่องจำฤคเวท (Rigveda) "คัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์" ได้ คือบุรุษผู้ได้รับการอภัยโทษ แม้ว่าเขาจะทำลายล้างโลกทั้งสามด้วยบาปและการกระทำของเขาก็ตาม[^3] ไม่อนุญาตให้กษัตริย์เรียกเก็บภาษีหรือเอาส่วยใด ๆ จากพวกพราหมณ์ แม้ในยามที่คับขันและขัดสนที่สุดก็ตาม และไม่สมควรที่พราหมณ์คนใดในแผ่นดินของพระองค์จะต้องอดตาย[^4] หากพราหมณ์คนใดสมควรได้รับโทษประหาร ผู้ปกครองทำได้เพียงโกนศีรษะของเขาเท่านั้น ส่วนผู้อื่นจะถูกประหารชีวิต[^5]

ส่วนพวกกษัตริย์ (Kshatriya) นั้น แม้จะอยู่สูงกว่าสองวรรณะคือ "แพศย์และศูทร" แต่ก็ต่ำกว่าพวกพราหมณ์อยู่มาก "มนู" (Manu) กล่าวว่า พราหมณ์ที่มีอายุสิบปีย่อมสูงส่งกว่ากษัตริย์ที่มีอายุเกือบร้อยปี ดังเช่นที่บิดาสูงส่งกว่าบุตรของตน[^6]

พวกจัณฑาลผู้น่าสงสาร:

ส่วนพวกศูทร "ผู้ถูกเหยียดหยาม" นั้น ในสังคมอินเดีย ตามบทบัญญัติของกฎหมายแพ่งเชิงศาสนาฉบับนี้ พวกเขาต่ำต้อยยิ่งกว่าสัตว์เดรัจฉานและต่ำช้ายิ่งกว่าสุนัข กฎหมายระบุอย่างชัดแจ้งว่า "ความสุขของพวกศูทรคือการได้รับใช้พวกพราหมณ์ และพวกเขาไม่มีค่าตอบแทนหรือผลบุญใด ๆ นอกเหนือจากนั้น"[^7] พวกเขาไม่มีสิทธิ์ครอบครองทรัพย์สินหรือสะสมทรัพย์สมบัติ เพราะนั่นจะสร้างความเดือดร้อนแก่พวกพราหมณ์[^8] และหากผู้ใดในหมู่ผู้ถูกเหยียดหยามยื่น

[^1]: แหล่งเดียวกัน [^2]: บทที่แปด [^3]: บทที่เก้า [^4]: บทที่เก้า [^5]: บทที่สอง [^6]: มนูศาสตร์ (Manusmriti) บทที่สิบเอ็ด [^7]: แหล่งเดียวกัน [^8]: บทที่สิบ

หาก [ผู้ใดจากวรรณะต่ำ] ยื่นมือหรือไม้ไปยังพราหมณ์เพื่อจะทำร้าย มือของเขาจะถูกตัด และหากเขาเตะพราหมณ์ด้วยความโกรธ เท้าของเขาจะถูกตัด[^1] หากคนจากพวกจัณฑาล (ผู้ถูกเหยียด) คนใดคิดจะนั่งร่วมกับพราหมณ์ กษัตริย์จะต้องเอาเหล็กร้อนนาบก้นของเขาและเนรเทศเขาออกจากแผ่นดิน[^2] ส่วนหากเขาแตะต้องพราหมณ์ด้วยมือหรือด่าทอพราหมณ์ ลิ้นของเขาจะถูกถอนออก และหากเขาอ้างว่าจะสั่งสอนพราหมณ์ เขาจะถูกกรอกด้วยน้ำมันเดือด[^3] ส่วนค่าไถ่โทษ (กัฟฟาเราะฮ์) ของการฆ่าสุนัข แมว กบ จิ้งจก อีกา นกเค้าแมว และชายคนหนึ่งจากวรรณะจัณฑาลนั้นเท่ากันทั้งหมด[^4]"

สถานะของสตรีในสังคมอินเดีย:

สตรีในสังคมนี้ตกอยู่ในฐานะเยี่ยงทาสหญิง[^5] บางครั้งผู้ชายก็เสียภรรยาของตนไปในการพนัน และในบางครั้งสตรีคนหนึ่งก็มีสามีหลายคน[^6] เมื่อสามีของนางเสียชีวิต นางก็เป็นเสมือนผู้ถูกฝังทั้งเป็น ไม่อาจแต่งงานใหม่ได้ นางกลายเป็นเป้าของการเหยียดหยามและการกล่าวร้าย เป็นทาสหญิงในบ้านของสามีที่ล่วงลับ และเป็นคนรับใช้ของญาติฝ่ายสามี บางครั้งนางก็เผาตัวเองตายตามการเสียชีวิตของสามี เพื่อหลีกหนีความทุกข์ทรมานของชีวิตและความระทมของโลกนี้

เช่นนี้เอง ดินแดนอันอุดมสมบูรณ์ทั้งผืนแผ่นดินและสติปัญญาแห่งนี้ และประชาชาติแห่งนี้ ซึ่งนักประวัติศาสตร์อาหรับบางท่านพรรณนาว่าเป็นบ่อเกิดแห่งวิทยปัญญา เป็นต้นธารแห่งความยุติธรรมและการปกครอง เป็นผู้มีความหนักแน่นทางสติปัญญาและมีทัศนะอันประเสริฐ[^7] ทว่าด้วยเหตุที่ห่างไกลจากศาสนาอันถูกต้องมาช้านาน แหล่งที่มาของศาสนาสูญหาย นักบวชบิดเบือน ผู้คนจมดิ่งอยู่กับการคาดคะเนและการเดา และการคล้อยตามอารมณ์ใฝ่ต่ำและแรงยั่วยุแห่งตัณหา ดินแดนแห่งนี้จึงกลายเป็นเวทีของความโง่เขลาอันน่าอัปยศ การบูชารูปเคารพอันต่ำทราม ความโหดร้ายป่าเถื่อน และความอยุติธรรมทางสังคมที่ไม่มีประชาชาติใดเสมอเหมือน และไม่มีปรากฏในประวัติศาสตร์

ชาวอาหรับ: คุณลักษณะและพรสวรรค์ของพวกเขา:

ส่วนชาวอาหรับนั้น พวกเขามีความโดดเด่นเหนือประชาชาติและชนชาติต่าง ๆ ของโลกในยุคญาฮิลิยะฮ์ด้วยคุณลักษณะทางจริยธรรม

[^1]: (แหล่งเดียวกัน) [^2]: บทที่แปด [^3]: มนูศาสตร์ (มนูธรรมศาสตร์) [^4]: R. C. Dutt 342 - 343. [^5]: โปรดอ่านบทเปิดเรื่องของมหาภารตะ (มหากาพย์ใหญ่ของอินเดีย) [^6]: R. C. Dutt 331. [^7]: ศออิด อัล-อันดะลุซี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 462), ฏอบะกอต อัล-อุมัม หน้า 11

และพรสวรรค์ที่พวกเขามีอยู่เพียงผู้เดียว หรือที่พวกเขาได้ครองส่วนแบ่งอันสูงสุดในเรื่องนั้น เช่น ความไพเราะของภาษา ความเฉียบคมในการพูดจา ความรักในเสรีภาพ ความมีศักดิ์ศรี ความเป็นนักขี่ม้าที่เก่งกาจ ความกล้าหาญ ความกระตือรือร้นในหนทางแห่งความเชื่อ ความตรงไปตรงมาในการพูด ความสามารถในการท่องจำ ความจำที่แม่นยำ ความรักในความเสมอภาค ความแน่วแน่ของเจตจำนง การรักษาสัญญา และความซื่อสัตย์

แต่ในยุคหลัง พวกเขาได้ประสบกับความเสื่อมถอยทางศาสนาอย่างรุนแรงและการบูชารูปเคารพอันไร้สาระ ซึ่งแทบหาสิ่งที่เทียบเคียงได้ในหมู่ประชาชาติร่วมสมัย ทั้งนี้เพราะพวกเขาห่างไกลจากยุคแห่งการเป็นนบีและบรรดานบี ถูกจำกัดอยู่แต่ในคาบสมุทรของตน และยึดมั่นอย่างแรงกล้าในศาสนาของบรรพบุรุษและขนบประเพณีของชนชาติตน นอกจากนี้ยังมีโรคร้ายทางศีลธรรมและสังคม ซึ่งทำให้พวกเขากลายเป็นประชาชาติที่มีศีลธรรมตกต่ำ สังคมเสื่อมทราม โครงสร้างง่อนแง่น รวบรวมคุณลักษณะที่เลวร้ายที่สุดของชีวิตในยุคญาฮิลิยะฮ์ไว้ และห่างไกลจากคุณงามความดีของศาสนาทั้งหลาย

การบูชารูปเคารพในยุคญาฮิลิยะฮ์:

ชิริกคือศาสนาโดยทั่วไปของชาวอาหรับและเป็นความเชื่อที่แพร่หลาย พวกเขาเชื่อว่าอัลลอฮ์คือพระเจ้าผู้ยิ่งใหญ่ที่สุด ผู้ทรงสร้างสรรพจักรวาล ผู้ทรงบริหารกิจการของชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน อำนาจการปกครองทุกสิ่งอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ หากพวกเขาถูกถามว่าใครเป็นผู้สร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน แน่นอนพวกเขาจะตอบว่า ผู้ทรงเดชานุภาพ ผู้ทรงรอบรู้เป็นผู้สร้างมัน

وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُ

«และหากเจ้าถามพวกเขาว่า ใครเป็นผู้สร้างพวกเขา แน่นอนพวกเขาจะตอบว่า อัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ 43:87)

แต่ทว่าขอบเขตความคิดแบบญาฮิลิยะฮ์ของพวกเขาไม่อาจรองรับเตาฮีดของบรรดานบีในความบริสุทธิ์ ความผ่องแผ้ว และความสูงส่งของมันได้ และจิตใจของพวกเขาที่ห่างเหินจากสาส์น การเป็นนบี และแนวคิดทางศาสนามาเป็นเวลานาน ก็ไม่อาจยอมรับได้ว่าการวิงวอนขอของมนุษย์คนหนึ่งจะขึ้นไปถึงชั้นฟ้าอันสูงส่ง และได้รับการตอบรับจากอัลลอฮ์โดยตรงโดยไม่ต้องอาศัยสื่อกลางและการช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) ทั้งนี้โดยเทียบเคียงกับโลกอันบกพร่องนี้ ขนบธรรมเนียมของมัน สภาพของระบอบกษัตริย์อันเสื่อมทราม และวิถีทางของกิจการต่าง ๆ ในระบอบนั้น พวกเขาจึงแสวงหาสื่อกลางเพื่อใช้เป็นตัวกลางไปสู่อัลลอฮ์ และนำสื่อกลางเหล่านั้นมาร่วมในการวิงวอนขอ พวกเขาประกอบอิบาดะฮ์บางอย่างให้แก่สิ่งเหล่านั้น และแนวคิดเรื่องการช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) ได้ฝังรากลึกในจิตใจของพวกเขา จนกระทั่งกลายเป็นความเชื่อว่าผู้ให้การช่วยเหลือเหล่านั้นมีความสามารถในการให้คุณและให้โทษ

จากนั้นพวกเขาก็ก้าวต่อไปในการตั้งภาคี โดยยึดเอาสิ่งอื่นนอกจากอัลลอฮ์เป็นพระเจ้า และเชื่อว่าสิ่งเหล่านั้นมีความเสมอเหมือนและมีส่วนร่วมในการบริหารจักรวาล และมีความสามารถในตัวเองที่จะให้คุณและให้โทษ ให้ความดีและความชั่ว ให้และยับยั้ง ดังนั้น หากพวกแรกยอมรับในความเป็นพระเจ้า (อุลูฮิยะฮ์) และความเป็นพระผู้อภิบาล (รุบูบิยะฮ์) อันยิ่งใหญ่ของอัลลอฮ์ และพอใจเพียงแค่มีผู้ให้การช่วยเหลือและเหล่าวะลีย์ พวกหลังก็ได้นำพระเจ้าของพวกเขามาตั้งภาคีร่วมกับอัลลอฮ์ และเชื่อว่าสิ่งเหล่านั้นมีความสามารถในตัวเองที่จะให้ความดีและความชั่ว ให้คุณและให้โทษ ให้มีและทำลายล้าง พร้อมกับมีความเข้าใจที่ไม่ชัดเจนเกี่ยวกับอัลลอฮ์ในฐานะพระเจ้าผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดและพระผู้อภิบาลแห่งบรรดาพระผู้อภิบาลทั้งหลาย[^1]

[^1]: ดูหนังสือ «บีอะฮ์ อัน-นบี ﷺ มินัล กุรอาน» (สภาพแวดล้อมของท่านนบี ﷺ จากอัลกุรอาน) ของอัสตาซมุหัมมัด อิซซัต ดัรวะซะฮ์

รูปเคารพของชาวอาหรับในยุคญาฮิลิยะฮ์

กลุ่มที่สองนี้มีอิทธิพลเพิ่มขึ้นและแผ่ขยายกว้างขวางขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อผู้คนจมดิ่งลงในญาฮิลิยะฮ์มากขึ้น ทั้งนี้เพราะแนวโน้มทางการบูชารูปเคารพเช่นนี้ใกล้ชิดกับประสาทสัมผัสและสิ่งที่จับต้องได้ และสอดคล้องกับความอ่อนด้อยทางความคิด จนในที่สุดความเชื่อนี้กลายเป็นอะกีดะฮ์ที่ครอบงำทั่วไป ส่วนผู้ที่ยังแยกแยะระหว่างพระเจ้ากับสื่อกลางได้กลับกลายเป็นคนส่วนน้อยที่แปลกแยกในอุมมะฮ์ และเป็นคนจากชนชั้นผู้มีการศึกษาเท่านั้น ด้วยเหตุนี้ประชาชาติจึงจมอยู่ในลัทธิบูชาเจว็ดและการกราบไหว้รูปเคารพในรูปแบบที่น่าเกลียดที่สุด แต่ละเผ่า แต่ละท้องถิ่น หรือแต่ละเมืองต่างมีรูปเคารพเฉพาะของตน ยิ่งกว่านั้น แต่ละบ้านก็มีรูปเคารพประจำบ้านของตนเอง

อัล-กัลบีย์กล่าวว่า ชาวมักกะฮ์ทุกบ้านมีรูปเคารพอยู่ในบ้านของตนซึ่งพวกเขาเคารพบูชา เมื่อผู้ใดจะออกเดินทาง สิ่งสุดท้ายที่เขาทำในบ้านคือการลูบไล้รูปเคารพนั้น และเมื่อกลับจากการเดินทาง สิ่งแรกที่เขาทำเมื่อเข้าบ้านก็คือการลูบไล้รูปเคารพนั้นเช่นกัน[^1]

ชาวอาหรับหลงใหลการบูชารูปเคารพอย่างไร้ขอบเขต บางคนสร้างบ้าน (เทวสถาน) ขึ้น บางคนตั้งรูปเคารพขึ้น ส่วนผู้ที่ไม่สามารถหารูปเคารพหรือสร้างบ้านได้ ก็จะตั้งก้อนหินไว้หน้าอัล-หะรอม หรือหน้าสถานที่อื่นตามที่ตนเห็นงาม แล้วเดินเวียนรอบมันเหมือนการเฏาะวาฟรอบบัยตุลลอฮ์ พวกเขาเรียกหินเหล่านั้นว่า "อัล-อันศอบ"[^2] ภายในอัล-กะอ์บะฮ์ ซึ่งเป็นบ้านที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อการเคารพภักดีต่ออัลลอฮ์องค์เดียว และในลานรอบ ๆ มีรูปเคารพอยู่ถึงสามร้อยหกสิบรูป[^3] แล้วพวกเขาก็ค่อย ๆ เลื่อนจากการบูชารูปเคารพและเจว็ด ไปสู่การบูชาก้อนหินโดยทั่วไป

อัล-บุคอรีย์รายงานจากอบู เราะญาอ์ อัล-อุฏอริดีย์ ว่า "พวกเราเคยบูชาก้อนหิน เมื่อเราพบก้อนหินที่ดีกว่า เราก็โยนก้อนเดิมทิ้งแล้วเอาก้อนใหม่มา หากเราหาก้อนหินไม่ได้ เราก็จะกวาดดินมาเป็นกองหนึ่ง แล้วนำแพะมารีดนมราดลงบนกองดินนั้น จากนั้นเราก็เดินเวียนรอบมัน"[^4]

อัล-กัลบีย์กล่าวว่า เมื่อชายคนหนึ่งเดินทางและแวะพักที่ใด เขาจะหยิบหินมาสี่ก้อน แล้วพิจารณาว่าก้อนไหนสวยที่สุด ก็ยึดก้อนนั้นเป็นพระเจ้า ส่วนอีกสามก้อนใช้เป็นเส้าตั้งหม้อหุงต้ม และเมื่อเขาออกเดินทางต่อ เขาก็ทิ้งมันไว้[^5]

[^1]: กิตาบ อัล-อัศนาม หน้า 33 [^2]: กิตาบ อัล-อัศนาม หน้า 33 [^3]: อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฮีห์ ของอัล-บุคอรีย์ กิตาบ อัล-มะฆอซีย์ บาบ ฟัตหุ มักกะฮ์ [^4]: อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฮีห์ ของอัล-บุคอรีย์ กิตาบ อัล-มะฆอซีย์ บาบ วัฟดุ บะนี หะนีฟะฮ์ [^5]: กิตาบ อัล-อัศนาม

เทพเจ้าของชาวอาหรับ

ชาวอาหรับ เช่นเดียวกับประชาชาติผู้ตั้งภาคีทุกประชาชาติในทุกยุคทุกสมัยและทุกสถานที่ มีเทพเจ้ามากมายหลายประเภท ทั้งจากมลาอิกะฮ์ ญิน และดวงดาว พวกเขาเชื่อว่ามลาอิกะฮ์เป็นบุตรีของอัลลอฮ์ จึงยึดเอามลาอิกะฮ์เป็นผู้ให้การช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) แก่พวกเขา ณ อัลลอฮ์ พวกเขาเคารพสักการะมลาอิกะฮ์ และใช้มลาอิกะฮ์เป็นสื่อในการวิงวอนต่ออัลลอฮ์ ในทำนองเดียวกัน พวกเขายังยึดเอาญินเป็นภาคีร่วมกับอัลลอฮ์ ศรัทธาในอำนาจและอิทธิพลของญิน และเคารพสักการะญินอีกด้วย[^1]

อัล-กัลบีย์กล่าวว่า "ตระกูลบนูมุลัยห์แห่งเผ่าคุซาอะฮ์เคารพสักการะญิน"[^2]

ศออิดกล่าวว่า "เผ่าหิมยัรเคารพสักการะดวงอาทิตย์ เผ่ากินานะฮ์เคารพสักการะดวงจันทร์ เผ่าตะมีมเคารพสักการะดาวอัด-ดะบะรอน (ดาวอัลดิบาแรน) เผ่าลัคมและเผ่าญุซามเคารพสักการะดาวพฤหัสบดี เผ่าฏ็อยอ์เคารพสักการะดาวสุฮัยล์ (ดาวคาโนปุส) เผ่ากอยส์เคารพสักการะดาวอัช-ชิอ์รออัล-อุบูร (ดาวซิริอุส) และเผ่าอะสัดเคารพสักการะดาวพุธ"[^3]

ศาสนายูดายและศาสนาคริสต์ในดินแดนอาหรับ

ศาสนายูดายและศาสนาคริสต์ได้แพร่หลายในดินแดนอาหรับ แต่ชาวอาหรับไม่ได้รับประโยชน์จากทั้งสองศาสนานี้ในด้านความหมายทางศาสนามากนัก ทั้งสองศาสนานี้เป็นเพียงสำเนาของศาสนายูดายในแคว้นชาม และศาสนาคริสต์ในดินแดนโรมันและแคว้นชาม ซึ่งได้เกิดการบิดเบือน ความเบี่ยงเบน และความอ่อนแอดังที่เราได้อธิบายไว้แล้วก่อนหน้านี้

การเป็นเราะซูลและการศรัทธาต่อการฟื้นคืนชีพ

ส่วนเรื่องการเป็นเราะซูลนั้น ชาวอาหรับได้วาดภาพนบีไว้อย่างเพ้อฝัน โดยนึกว่านบีเป็นบุคคลศักดิ์สิทธิ์ที่ไม่กิน ไม่ดื่ม ไม่แต่งงาน ไม่มีบุตร และไม่เดินไปตามตลาด สติปัญญาอันคับแคบของพวกเขาไม่อาจยอมรับได้ว่ามีการฟื้นคืนชีพหลังความตาย และมีชีวิตอีกชีวิตหนึ่งหลังจากชีวิตนี้ ซึ่งมีการสอบสวน การตอบแทนความดี และการลงโทษ พวกเขากล่าวว่า

وَقَالُوا۟ مَا هِىَ إِلَّا حَيَاتُنَا ٱلدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا يُهْلِكُنَآ إِلَّا ٱلدَّهْرُ

«และพวกเขากล่าวว่า มันไม่มีอะไรนอกจากชีวิตของเราในโลกนี้เท่านั้น เราตายและเรามีชีวิต และไม่มีสิ่งใดทำให้เราพินาศนอกจากกาลเวลา» (ซูเราะฮ์อัล-ญาษิยะฮ์ 45:24)

และพวกเขากล่าวว่า

أَءِذَا كُنَّا عِظَـٰمًا وَرُفَـٰتًا أَءِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقًا جَدِيدًا ﴿٤٩﴾

«เมื่อเรากลายเป็นกระดูกและผุยผงแล้ว เราจะถูกฟื้นคืนชีพขึ้นมาเป็นการสร้างใหม่อีกกระนั้นหรือ?» (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:49)

[^1]: กิตาบ อัล-อัศนาม หน้า 44 [^2]: แหล่งเดียวกัน หน้า 34 [^3]: เฏาะบะกอต อัล-อุมัม ของศออิด หน้า 430

เศาะอิดกล่าวว่า: ส่วนใหญ่ของพวกเขาปฏิเสธเรื่อง "การกลับคืน" นั้น ไม่เชื่อในการฟื้นคืนชีพ และไม่ยอมรับเรื่องการตอบแทน พวกเขาเห็นว่าโลกจะไม่พังทลายและไม่สูญสลาย ถึงแม้ว่ามันจะเป็นสิ่งที่ถูกสร้างและถูกให้บังเกิดขึ้นใหม่ก็ตาม ในหมู่พวกเขามีบางคนที่ยอมรับเรื่องการฟื้นคืนชีพ และเชื่อว่าหากอูฐตัวเมียของเขาถูกเชือดบนหลุมศพของเขา เขาจะถูกฟื้นคืนชีพขึ้นมาในสภาพขี่อูฐ ส่วนผู้ใดที่ไม่ได้ทำเช่นนั้น เขาจะถูกฟื้นคืนชีพขึ้นมาในสภาพเดินเท้า[^1]

โรคร้ายทางศีลธรรมและสังคม:

ส่วนในด้านศีลธรรมนั้น ในหมู่พวกเขามีโรคร้ายและความเจ็บป่วยที่หยั่งรากลึก และสาเหตุของมันก็แพร่หลายทั่วไป การดื่มสุราแพร่หลายอย่างกว้างขวางและฝังรากลึกในหมู่พวกเขา บรรดากวีต่างพากันกล่าวถึงการเสพติดสุราและการชุมนุมกันดื่มสุรา มันกินพื้นที่ส่วนใหญ่ในบทกวี ประวัติศาสตร์ และวรรณกรรมของพวกเขา ชื่อเรียกและคุณลักษณะของสุรามีอยู่มากมายในภาษาของพวกเขา และมีการพรรณนาอย่างละเอียดลออจนน่าประหลาดใจ[^2] ร้านขายสุราเปิดอยู่ตลอดเวลา โดยมีธงโบกสะบัดอยู่เหนือร้านซึ่งเรียกว่า "ฆอยะฮ์"

ละบีด[^3] กล่าวว่า:

قد بتُّ سامرها وغاية تاجر *** وافيت إذا رفعت وعز مُدامها

«ข้าเคยค้างคืนสนทนายามราตรีกับนาง และข้าได้มาถึงธงของพ่อค้า ยามที่มันถูกชักขึ้นและสุราของมันมีราคาแพง»

ด้วยความแพร่หลายของการค้าสุรา ทำให้คำว่า "การค้า" กลายเป็นคำพ้องความหมายกับการขายสุรา ดังที่ละบีดกล่าวว่า "ธงของพ่อค้า" และอัมร์ อิบนุ เกาะมีอะฮ์[^4] กล่าวว่า:

إذا سحب الريط والمروط إلى *** أدنى تجاري وأنقص اللمما

«เมื่อข้าลากผ้าคลุมและเสื้อคลุมไปยังร้านค้าสุราที่ใกล้ที่สุด และตัดผมเปียที่ยาวลงมาให้สั้นลง»

การพนันเป็นหนึ่งในความภาคภูมิใจของชีวิตในยุคญาฮิลิยะฮ์ ชาวญาฮิลิยะฮ์คนหนึ่งกล่าวว่า[^5]:

[^1]: เล่มเดิม หน้า 44 [^2]: อ่านหนังสือ อัล-มุคัศศ็อศ ของอิบนุ สีดะฮ์ เล่ม 11 หน้า 82-101 [^3]: อัส-สับอุ อัล-มุอัลละกอต, มุอัลละเกาะฮ์ของละบีด [^4]: ดีวาน อัล-หะมาสะฮ์ [^5]: ดีวาน อัล-หะมาสะฮ์

أัยยะเราะตะนา อัลบานะฮา วะลุหูมะฮา *** วะซาลิกะ อารุน ยับนะ รีเฏาะฮ์ ซอฮิรุ

أعيرتنا ألبانها ولحومها وذلك عار يا بن ريطة ظاهر نحابي بها أكفاءنا ونهينها ونشرب في أثمانها ونقامر

«นางตำหนิเราเรื่องนมและเนื้อของมัน (อูฐ) นั่นแหละคือความอัปยศอันเห็นได้ชัด โอ้บุตรแห่งรีเฏาะฮ์ เรามอบมันเป็นของกำนัลแก่ผู้ทัดเทียมกับเรา และเราไม่หวงแหนมัน เราดื่ม (สุรา) ด้วยราคาของมัน และเราเล่นการพนัน»

การไม่เข้าร่วมวงพนันถือเป็นความน่าอับอาย กวีผู้หนึ่งกล่าวว่า[^1]

وإذا هلكتُ فلا تريدي عاجزاً *** غساً ولا برماً ولا معزالا

«และเมื่อฉันตายไปแล้ว เธออย่าได้ปรารถนา (จะแต่งงานกับ) ชายผู้ไร้ความสามารถ อ่อนแอ หรือชายผู้ไม่ยอมร่วมวงพนัน หรือชายผู้ปลีกตัวโดดเดี่ยว»

เกาะตาดะฮ์กล่าวว่า ในสมัยญาฮิลิยะฮ์ ชายคนหนึ่งจะเล่นพนันโดยเอาครอบครัวและทรัพย์สินของเขาเป็นเดิมพัน แล้วเขาก็นั่งเศร้าโศก ถูกริบทรัพย์จนหมดสิ้น มองดูทรัพย์สินของตนอยู่ในมือของผู้อื่น ด้วยเหตุนี้มันจึงก่อให้เกิดความเป็นศัตรูและความเกลียดชังระหว่างพวกเขา[^2]

ชาวหิญาซ ทั้งชาวอาหรับและชาวยิว ต่างทำธุรกรรมดอกเบี้ย (ริบา) และมันได้แพร่หลายในหมู่พวกเขา พวกเขากดขี่ขูดรีดในเรื่องนี้จนถึงขั้นเกินเลยและโหดร้าย อัฏ-เฏาะบะรีย์กล่าวว่า ริบาในสมัยญาฮิลิยะฮ์นั้นเป็นการทบเท่าทวีคูณและการเพิ่มอายุ (ของอูฐ) กล่าวคือ ชายคนหนึ่งมีหนี้ค้างอยู่กับผู้อื่น เมื่อถึงกำหนดชำระ เขาก็จะมาหาลูกหนี้แล้วกล่าวว่า "ท่านจะชำระให้ฉัน หรือจะเพิ่มให้ฉัน?" หากลูกหนี้มีสิ่งที่จะชำระ เขาก็ชำระ หากไม่มี เจ้าหนี้ก็จะเลื่อนมันไปเป็นอูฐที่มีอายุสูงกว่านั้น หากเป็นอูฐตัวเมียอายุหนึ่งปี (บินตุ มะคอฎ) ก็จะทำให้เป็นอูฐตัวเมียอายุสองปี (บินตุ ละบูน) ในปีที่สอง แล้วเป็นหิกเกาะฮ์ แล้วเป็นญะเซาะอะฮ์ แล้วเป็นเราะบาอีย์ เช่นนี้สูงขึ้นไปเรื่อย ๆ ส่วนในกรณีเงินตรา เจ้าหนี้จะมาหาลูกหนี้ หากลูกหนี้ไม่มี ก็จะทบเป็นสองเท่าในปีถัดไป และหากยังไม่มีอีกก็ทบเป็นสองเท่าอีก เช่น หนี้หนึ่งร้อย ก็จะทำให้เป็นสองร้อยในปีถัดไป หากยังไม่มีอีก ก็ทำให้เป็นสี่ร้อย ทบเป็นสองเท่าทุกปี หรือไม่ก็ให้ลูกหนี้ชำระ[^3]

ริบาได้หยั่งรากลึกในหมู่พวกเขา และกลายเป็นเรื่องปกติธรรมดาจนพวกเขาไม่อาจแยกแยะระหว่างมันกับการค้าขายตามปกติ และพวกเขากล่าวว่า "แท้จริงการซื้อขายนั้นก็เหมือนกับริบานั่นเอง" อัฏ-เฏาะบะรีย์กล่าวว่า บรรดาผู้ที่กินริบาในหมู่ชาวญาฮิลิยะฮ์นั้น เมื่อทรัพย์ของคนหนึ่งในพวกเขาครบกำหนดชำระจากลูกหนี้ ลูกหนี้ก็จะกล่าวว่า

[^1]: ดีวาน อัล-หะมาสะฮ์ [^2]: ตัฟซีรอัฏ-เฏาะบะรีย์ : การอธิบายอายะฮ์ «إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاء» (แท้จริงชัยฏอนนั้นเพียงต้องการที่จะให้เกิดความเป็นศัตรูและความเกลียดชังระหว่างพวกเจ้า) จนจบอายะฮ์ [^3]: ตัฟซีรอัฏ-เฏาะบะรีย์ (เล่ม 4 หน้า 59)

…แก่เจ้าหนี้ว่า “ขอขยายเวลาให้ฉันเถิด แล้วฉันจะเพิ่มทรัพย์ให้ท่าน” เมื่อทั้งสองทำเช่นนั้นแล้ว มีผู้กล่าวแก่พวกเขาว่า นี่คือริบา (ดอกเบี้ย) ซึ่งไม่เป็นที่อนุมัติ ทั้งสองก็จะตอบว่า ไม่ว่าเราจะเพิ่มตั้งแต่ตอนเริ่มซื้อขาย หรือเพิ่มเมื่อถึงกำหนดชำระทรัพย์ ก็เหมือนกันสำหรับเรา[^1]

การผิดประเวณี (ซินา) มิใช่เรื่องที่เกิดขึ้นน้อย และก็มิได้ถูกรังเกียจอย่างรุนแรง เป็นธรรมเนียมที่ผู้ชายจะมีหญิงคู่รักหลายคน และผู้หญิงจะมีชายคู่รักโดยไม่มีการทำพิธีสมรส บางครั้งพวกเขายังบังคับผู้หญิงบางคนให้ผิดประเวณีอีกด้วย ท่านอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) กล่าวว่า

كانوا في الجاهلية يكرهون إماءهم على الزنى يأخذون أجورهن

«ในสมัยญาฮิลิยะฮ์ พวกเขาบังคับทาสหญิงของตนให้ผิดประเวณี แล้วเอาค่าตอบแทนของนาง»[^2]

ท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า

إن النكاح في الجاهلية كان على أربعة أنحاء، فنكاح منها نكاح الناس اليوم يخطب الرجل إلى الرجل وليته أو بنته فيصدقها ثم ينكحها، والنكاح الآخر كان الرجل يقول لامرأته إذا طهرت من طمثها: أرسلي إلى فلان فاستبضعي منه، ويعتزلها زوجها ولا يمسها أبداً حتى يتبين حملها من ذلك الرجل الذي تستبضع منه، فإذا تبين حملها أصابها زوجها إذا أحب، وإنما يفعل ذلك رغبة في نجاة الولد، فكان هذا النكاح نكاح الاستبضاع، ونكاح آخر يجتمع الرهط ما دون العشرة فيدخلون على المرأة، كلهم يصيبها، فإذا حملت ووضعت ومرَّ عليها ليال بعد أن تضع حملها أرسلت إليهم فلم يستطيع رجل منهم أن يمتنع حتى يجتمعوا عندها، تقول لهم: قد عرفتم الذي كان من أمركم وقد ولدت فهو ابنك يا فلان، تسمي من أحبت باسمه فيلحق به ولدها ولا يستطيع أن يمتنع ممن جاءها، وهن البغايا كن ينصبن على أبوابهن رايات تكون علما، فمن ارادهن دخل عليهن فإذا حملت إحداهن ووضعت حملها جمعوا لها ودعوا لها القافة ثم ألحقوا ولدها بالذي يرون فالتاطه ودعي ابنه لا يمتنع من ذلك

«แท้จริงการสมรสในสมัยญาฮิลิยะฮ์มีอยู่สี่รูปแบบ รูปแบบหนึ่งคือการสมรสอย่างที่ผู้คนทำกันในปัจจุบัน คือชายคนหนึ่งสู่ขอหญิงที่อยู่ในปกครองหรือบุตรสาวของชายอีกคนหนึ่ง แล้วมอบมะฮัรให้นาง จากนั้นก็สมรสกับนาง อีกรูปแบบหนึ่งคือ ชายจะกล่าวแก่ภรรยาของตนเมื่อนางสะอาดจากรอบเดือนว่า จงส่งคนไปหาชายคนนั้น แล้วขอมีความสัมพันธ์กับเขาเพื่อให้ได้บุตร แล้วสามีก็แยกตัวจากนาง ไม่แตะต้องนางเลยจนกว่าจะปรากฏชัดว่านางตั้งครรภ์กับชายที่นางไปขอมีความสัมพันธ์ด้วยนั้น เมื่อปรากฏชัดว่านางตั้งครรภ์แล้ว สามีจึงจะร่วมหลับนอนกับนางหากเขาต้องการ ที่เขาทำเช่นนั้นก็เพราะปรารถนาให้ได้บุตรที่ดีเด่น การสมรสแบบนี้เรียกว่า นิกาหฺอัล-อิสติบฎออ์ อีกรูปแบบหนึ่งคือ ชายกลุ่มหนึ่งจำนวนไม่ถึงสิบคนมารวมตัวกัน แล้วเข้าหาหญิงคนหนึ่ง ทุกคนต่างร่วมหลับนอนกับนาง เมื่อนางตั้งครรภ์และคลอดบุตร และผ่านไปหลายคืนหลังจากคลอด นางจะส่งคนไปเรียกพวกเขา ไม่มีชายคนใดในพวกเขาปฏิเสธได้ จนพวกเขามารวมตัวกันที่นาง นางจะกล่าวแก่พวกเขาว่า พวกท่านรู้แล้วถึงเรื่องที่พวกท่านได้กระทำ และฉันได้คลอดบุตรแล้ว เขาคือบุตรของท่าน โอ้ชายคนนั้น นางจะเอ่ยชื่อชายที่นางพึงใจ แล้วบุตรของนางก็จะถูกนับเป็นบุตรของเขา โดยที่เขาไม่อาจปฏิเสธได้ และ (รูปแบบที่สี่) คือ เหล่าหญิงโสเภณี พวกนางจะปักธงไว้ที่ประตูบ้านเป็นสัญลักษณ์ ผู้ใดต้องการพวกนางก็เข้าไปหา เมื่อหญิงคนหนึ่งในพวกนางตั้งครรภ์และคลอดบุตร ผู้คนก็จะมารวมตัวกันที่นาง และเรียกผู้เชี่ยวชาญการพิสูจน์เชื้อสาย (อัล-กอฟะฮ์) มา แล้วพวกเขาก็จะยกบุตรของนางให้แก่ชายที่พวกเขาเห็นว่าเหมือน ชายผู้นั้นก็รับเด็กไว้ และเด็กถูกเรียกว่าเป็นบุตรของเขา โดยที่เขาไม่อาจปฏิเสธได้»[^3]

[^1]: ตัฟซีรอัฏ-ฏ็อบรี, หน้า 69 [^2]: ตัฟซีรอัฏ-ฏ็อบรี, เล่ม 18 หน้า 401 [^3]: อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะหีหฺ ของอัล-บุคอรี, กิตาบอัน-นิกาหฺ, บาบ มัน กอลา: ลา นิกาหะ อิลลา บิวะลีย์ (บทว่าด้วยผู้กล่าวว่า ไม่มีการสมรสเว้นแต่ด้วยผู้ปกครอง)

สตรีในสังคมญาฮิลิยะฮ์

ในสังคมญาฮิลิยะฮ์ สตรีตกเป็นเป้าของการถูกเอารัดเอาเปรียบและความอยุติธรรม สิทธิของนางถูกยึดกิน ทรัพย์สินของนางถูกรีดไถ นางถูกตัดสิทธิ์จากมรดก และหลังการหย่าร้างหรือการเสียชีวิตของสามี นางก็ถูกกีดกันมิให้แต่งงานกับชายที่นางพึงพอใจ[^1] ทั้งยังถูกตกทอดเป็นมรดกเช่นเดียวกับข้าวของหรือสัตว์พาหนะ[^2] มีรายงานจากท่านอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า

((كان الرجل إذا مات أبوه أو حميّه فهو أحق بامرأته، إن شاء أمسكها أو يحبسها حتى تفتدي بصداقها أو تموت فيذهب بمالها))

«เมื่อบิดาหรือญาติฝ่ายสามีของชายคนหนึ่งเสียชีวิต เขาย่อมมีสิทธิ์เหนือภรรยาของผู้ตายมากกว่าผู้อื่น หากเขาประสงค์ก็จะเก็บนางไว้ หรือกักขังนางไว้จนกว่านางจะไถ่ตัวด้วยมะฮัรของนาง หรือจนกว่านางจะตาย แล้วเขาก็จะเอาทรัพย์สินของนางไป»

ท่านอะฏออ์ บิน อบีเราะบาห์ กล่าวว่า ชาวญาฮิลิยะฮ์นั้น เมื่อชายคนหนึ่งเสียชีวิตและทิ้งภรรยาไว้ ครอบครัวของเขาจะกักนางไว้ให้แก่เด็กชายคนหนึ่งในหมู่พวกเขา ส่วนท่านอัส-สุดดีย์กล่าวว่า ในสมัยญาฮิลิยะฮ์ เมื่อบิดา พี่น้อง หรือบุตรของชายคนหนึ่งเสียชีวิตและทิ้งภรรยาไว้ หากทายาทของผู้ตายชิงไปโยนผ้าของตนคลุมนางได้ก่อน เขาก็มีสิทธิ์เหนือนางมากกว่าผู้อื่น จะแต่งงานกับนางเองโดยใช้มะฮัรเดิมของผู้ตาย หรือจะยกนางให้แต่งงานกับผู้อื่นแล้วเอามะฮัรของนางไปก็ได้ แต่หากนางชิงหนีกลับไปหาครอบครัวของนางได้ก่อน นางก็มีสิทธิ์ในตัวเองมากกว่า[^3]

ในสมัยญาฮิลิยะฮ์ สตรีถูกโกงตาชั่งในทุกเรื่อง บุรุษได้รับสิทธิของตนอย่างเต็มที่ ขณะที่นางไม่ได้รับสิทธิของนางเลย มะฮัรที่นางได้รับก็ถูกริบคืนไป และนางถูกยึดตัวไว้เพื่อสร้างความเดือดร้อนและเพื่อการละเมิด[^4] นางต้องเผชิญกับความแข็งกระด้างหรือการเมินเฉยจากสามี และบางครั้งก็ถูกทิ้งไว้ประหนึ่งคนที่ถูกแขวนไว้ (ไม่มีสถานะเป็นภรรยาและไม่ถูกหย่า)[^5] อาหารบางอย่างก็สงวนไว้สำหรับเพศชายโดยเฉพาะและห้ามสำหรับเพศหญิง[^6] และบุรุษได้รับอนุญาตให้แต่งงานกับสตรีกี่คนก็ได้ตามที่ต้องการโดยไม่มีขีดจำกัด[^7]

ความรังเกียจบุตรสาวนั้นถึงขั้นมีการฝังทั้งเป็น อัล-ฮัยษัม บิน อะดีย์ กล่าวไว้ ตามที่อัล-มัยดานีย์ได้ถ่ายทอดจากเขา ว่าการฝังบุตรสาวทั้งเป็นนั้นมีปฏิบัติกันในทุกเผ่าของชาวอาหรับ โดยมีผู้ปฏิบัติหนึ่งคนต่อผู้ละเว้นสิบคน จนกระทั่งอิสลามได้มาถึง แนวทางของชาวอาหรับในการฝังบุตรทั้งเป็นนั้นแตกต่างกันไป บางพวกฝังบุตรสาวทั้งเป็นเพราะความหึงหวงอย่างรุนแรง และเพราะเกรงว่าความอัปยศจะตกแก่พวกตนเนื่องจากพวกนาง

[^1]: ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ อายะฮ์ที่ 232 [^2]: ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ อายะฮ์ที่ 19 [^3]: ตัฟซีรอัฏ-ฏ็อบรีย์ เล่ม 4 หน้า 308 [^4]: ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ อายะฮ์ที่ 231 [^5]: ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ อายะฮ์ที่ 139 [^6]: ซูเราะฮ์อัล-อันอาม อายะฮ์ที่ 140 [^7]: ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ อายะฮ์ที่ 3

บางพวกในหมู่พวกเขาฝังทั้งเป็นเฉพาะลูกสาวที่มีตาสีฟ้า หรือผิวดำ หรือเป็นโรคด่างขาว หรือขาเป๋ เพราะถือว่าลักษณะเหล่านี้เป็นลางร้าย บางพวกฆ่าลูกของตนเพราะกลัวภาระค่าใช้จ่ายและกลัวความยากจน คนเหล่านี้คือผู้ยากไร้จากบางเผ่าของชาวอาหรับ ผู้นำและผู้มีเกียรติบางคนของชาวอาหรับจึงซื้อเด็กเหล่านั้นไว้[^1] ศ็อกศ็อะฮ์ บิน นาญิยะฮ์ กล่าวว่า "อิสลามมาถึงในขณะที่ฉันได้ไถ่ชีวิตเด็กหญิงที่กำลังจะถูกฝังทั้งเป็นไว้แล้วสามร้อยคน"[^2] บางพวกบนบานว่า หากมีบุตรชายครบสิบคน จะเชือดบุตรคนหนึ่งเป็นพลี ดังที่อับดุลมุฏฏอลิบเคยทำ และบางพวกกล่าวว่ามะลาอิกะฮ์เป็นธิดาของอัลลอฮ์ มหาบริสุทธิ์แด่พระองค์จากสิ่งที่พวกเขากล่าวอ้าง พวกเขาจึงส่งลูกสาวกลับไปหาพระองค์ โดยถือว่าพระองค์ผู้ทรงเกียรติและยิ่งใหญ่ทรงสมควรได้รับพวกนางมากกว่า[^3]

บางครั้งพวกเขาฆ่าและฝังลูกสาวทั้งเป็นด้วยความโหดเหี้ยมอย่างหาที่เปรียบมิได้ การฝังเด็กหญิงอาจถูกเลื่อนออกไปเพราะบิดาต้องเดินทางหรือติดธุระ กว่าจะได้ฝังนาง นางก็โตจนรู้ความแล้ว พวกเขาเองได้เล่าเรื่องราวอันน่าเศร้าสลดเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้ และบางคนก็โยนลูกสาวลงมาจากที่สูง[^4]

ความคลั่งเผ่าพันธุ์และสายเลือดในหมู่ชาวอาหรับ:

ความคลั่งเผ่าพันธุ์และสายเลือดนั้นรุนแรงและไร้การควบคุม รากฐานของมันเป็นแบบญาฮิลิยะฮ์ ซึ่งสะท้อนอยู่ในคำกล่าวที่สืบทอดกันมาของชาวอาหรับว่า

انصر أخاك ظالماً أو مظلوماً

«จงช่วยเหลือพี่น้องของเจ้า ไม่ว่าเขาจะเป็นผู้อธรรมหรือผู้ถูกอธรรม»

พวกเขาจึงช่วยเหลือกันเอง ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายอธรรมหรือฝ่ายถูกอธรรม

ในสังคมอาหรับมีชนชั้นและตระกูลต่าง ๆ ที่เห็นว่าตนเหนือกว่าและมีสิทธิพิเศษเหนือผู้อื่น จึงยกตนเหนือผู้คน และไม่ร่วมปฏิบัติตามธรรมเนียมหลายอย่างกับผู้อื่น แม้แต่ในพิธีกรรมบางอย่างของฮัจญ์ พวกเขาไม่ยอมวุกูฟที่อะร็อฟะฮ์ และออกเดินทางกลับ (อิฟาเฎาะฮ์) และผ่านไป (อิญาซะฮ์) ก่อนผู้อื่น[^5] อีกทั้งยังเลื่อนเดือนต้องห้ามออกไป (นะสีอ์) อิทธิพล ตำแหน่งสูง และอำนาจในการเลื่อนเดือนนั้นเป็นสิ่งที่สืบทอดกัน บุตรรับช่วงต่อจากบิดา ขณะเดียวกันก็มีชนชั้นที่ถูกกดขี่ใช้แรงงาน และชนชั้นสามัญชนทั่วไป ความเหลื่อมล้ำทางชนชั้นจึงเป็นสิ่งที่สังคมอาหรับยอมรับกันโดยไม่ตั้งคำถาม

[^1]: โปรดอ่าน บุลูฆุลอะร็อบ ฟี อะห์วาลิลอะร็อบ ของอัล-อาลูซี [^2]: กิตาบุลอะฆอนี [^3]: บุลูฆุลอะร็อบ [^4]: แหล่งเดียวกัน [^5]: ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ อายะฮ์ที่ 199

สงครามและการรุกรานเป็นสิ่งที่ฝังอยู่ในธรรมชาติความเป็นอาหรับของพวกเขา และวิถีชีวิตแบบชาวทะเลทรายก็ปลูกฝังสิ่งนี้แก่พวกเขา จนสงครามกลายเป็นเครื่องปลอบใจและความบันเทิงสำหรับพวกเขา ดังที่กวีคนหนึ่งของพวกเขากล่าวไว้[^1]

وأحياناً على بكر أخينا *** إذا ما لم نجد إلا أخانا

«และบางครั้ง (เราก็บุกโจมตี) เผ่าบักร์พี่น้องของเราเอง หากเราไม่พบผู้ใดนอกจากพี่น้องของเรา»

สงครามและการหลั่งเลือดกลายเป็นเรื่องเล็กน้อยสำหรับพวกเขา จนกระทั่งเหตุการณ์ที่ไม่มีความสำคัญอันใดก็สามารถจุดชนวนสงครามได้ สงครามได้อุบัติขึ้นระหว่างเผ่าบักร์และเผ่าตัฆลิบ ซึ่งเป็นบุตรของวาอิล และยืดเยื้อนานถึงสี่สิบปี เลือดถูกหลั่งไปมากมายในสงครามนั้น สาเหตุมีเพียงว่ากุลัยบ์ ผู้นำของเผ่ามะอัด ได้ยิงธนูถูกสีข้างอูฐตัวเมียของอัล-บะซูส บินติมุนกิซ จนเลือดของมันปนกับน้ำนม แล้วญัสสาส บินมุร์เราะฮ์ ก็ได้สังหารกุลัยบ์ สงครามจึงปะทุขึ้นระหว่างเผ่าบักร์และเผ่าตัฆลิบ และเป็นไปดังที่อัล-มุฮัลฮิล น้องชายของกุลัยบ์ กล่าวไว้ว่า

قد فني الحيان وثكلت الأمهات ويتم الأولاد دموع لا ترقأ وأجساد لا تدفن

«ทั้งสองเผ่าได้พินาศสิ้น บรรดามารดาต้องสูญเสียลูก บรรดาเด็กต้องกำพร้า น้ำตาไม่เคยเหือดแห้ง และร่างกายไม่ได้รับการฝัง»[^2]

เช่นเดียวกับสงครามดาฮิสและอัล-ฆับรออ์ ซึ่งสาเหตุมีเพียงว่า ดาฮิส ม้าของก็อยส์ บินซุฮัยร์ กำลังนำหน้าในการแข่งขันพนันระหว่างก็อยส์ บินซุฮัยร์ กับหุซัยฟะฮ์ บินบัดร์ แล้วชายคนหนึ่งจากเผ่าอะซัดได้ขวางมันไว้ตามคำยุยงของหุซัยฟะฮ์ เขาตบหน้าของมันและทำให้มันชะงัก จนม้าตัวอื่น ๆ แซงหน้าไป หลังจากนั้นก็ตามมาด้วยการสังหาร การล้างแค้น การที่เผ่าต่าง ๆ เข้าช่วยเหลือลูกหลานของตน การจับเชลย และการอพยพของเผ่าต่าง ๆ และผู้คนนับพันถูกสังหารในเหตุการณ์นั้น[^3]

ชีวิตทั้งหมดเป็นเหมือนตาข่ายที่ถักทออย่างแน่นหนาด้วยมรดกแห่งความแค้นและการล้างแค้น สายใยของมันแผ่ขยายไปทั่วเผ่าต่าง ๆ บรรดาบิดาสั่งเสียเรื่องนี้แก่บรรดาบุตร ชีวิตแบบชาวทะเลทราย ความขาดแคลนปัจจัยในการดำรงชีวิต ความโลภและความละโมบ ความอาฆาตพยาบาท และการดูแคลนชีวิตมนุษย์ ได้ผลักดันพวกเขาไปสู่การเข่นฆ่า การปล้นชิง และการแย่งชิงทรัพย์สิน จนดินแดนคาบสมุทรอาหรับเปรียบเสมือนบ่วงของนายพราน มนุษย์ไม่รู้เลยว่าตนจะถูกลอบสังหารเมื่อใด และจะถูกปล้นที่ไหน ผู้คนถูกฉุดคร่าไปจากท่ามกลางญาติพี่น้องของตนในกองคาราวาน จนกระทั่งแม้แต่รัฐที่เข้มแข็งก็ยังต้องอาศัยการคุ้มกันที่เฝ้าระวังอย่างไม่หลับใหล และกองอารักขาที่แข็งแกร่ง[^4] กองคาราวานของกิสรอจะได้รับการอารักขาจากเมืองอัล-มะดาอิน จนกระทั่งส่งมอบให้แก่อัน-นุอ์มาน บินอัล-มุนซิร ที่เมืองอัล-หีเราะฮ์ และอัน-นุอ์มานก็จะอารักขามันด้วยผู้คุ้มกันจากเผ่าบนีเราะบีอะฮ์ จนกระทั่ง

[^1]: ดีวานอัล-หะมาซะฮ์ [^2]: ดู อัยยามุลอะร็อบ [^3]: ดู อัยยามุลอะร็อบ [^4]: อัล-บัซเราะเกาะฮ์ (البذرقة) หมายถึง การคุ้มกันและการอารักขา

ถูกส่งต่อไปยังบนีเฮาซะฮ์ บิน อะลี อัล-หะนะฟีย์ ที่อัล-ยะมามะฮ์ ซึ่งจะคุ้มกันกองคาราวานนั้นจนกระทั่งพ้นออกจากดินแดนของบนีหะนีฟะฮ์ จากนั้นก็ส่งต่อไปยังเผ่าตะมีม โดยมีการจ่ายค่าจ้างให้แก่พวกเขา แล้วพวกเขาก็จะพากองคาราวานเดินทางไปจนถึงเยเมน และส่งมอบให้แก่บรรดาข้าหลวงของกิสรอที่เยเมน[^1]

ความเสื่อมทรามได้ปรากฏขึ้นทั้งบนบกและในทะเล:

โดยสรุปแล้ว บนพื้นแผ่นดินนี้ไม่มีประชาชาติใดที่มีอุปนิสัยดีงาม ไม่มีสังคมใดที่ตั้งอยู่บนรากฐานของศีลธรรมและคุณธรรม ไม่มีรัฐบาลใดที่สถาปนาขึ้นบนรากฐานของความยุติธรรมและความเมตตา ไม่มีการนำใดที่สร้างขึ้นบนความรู้และวิทยปัญญา และไม่มีศาสนาที่ถูกต้องซึ่งสืบทอดมาจากบรรดานบี

ประกายแสงในความมืด:

แสงสว่างอันริบหรี่ที่ปรากฏให้เห็นในความมืดมิดอันปกคลุมทั่วนี้ จากอารามและโบสถ์บางแห่ง เปรียบเสมือนหิ่งห้อยที่ส่องแสงในคืนอันมืดมิดยิ่ง ซึ่งไม่อาจทะลุทะลวงความมืด และไม่อาจส่องทางให้สว่างได้ ผู้ใดที่ออกแสวงหาความรู้ที่ถูกต้องและค้นหาศาสนาอันสัจจริง ก็จะต้องระหกระเหินไปตามดินแดนต่าง ๆ ขึ้นที่สูงบ้างลงที่ต่ำบ้าง จนกระทั่งได้ไปพึ่งพิงบุคคลจำนวนน้อยนิดที่หาได้ยากในหมู่ประชาชาติและดินแดนต่าง ๆ เขาจะเข้าไปพึ่งพิงคนเหล่านั้นดังเช่นคนจมน้ำที่เกาะแผ่นไม้ของเรือที่แตกหักซึ่งถูกพายุกระหน่ำจนแหลกลาญ สิ่งที่บ่งบอกถึงความหายากของคนเหล่านั้นคือเรื่องราวของท่านสัลมาน อัล-ฟาริซีย์ (ร.ฎ.) ผู้แสวงหาสัจธรรมทางศาสนาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในศตวรรษที่หก ผู้ซึ่งเดินทางไปทั้งทิศตะวันออกและทิศตะวันตกเพื่อสืบเสาะหาพวกเขา ท่านเดินทางเปลี่ยนที่อยู่ไม่หยุดหย่อน จากชาม ไปยังอัล-เมาศิล จากอัล-เมาศิลไปยังนุศอยบีน และจากนุศอยบีนไปยังอัมมูริยะฮ์ โดยแต่ละคนก็ฝากฝังท่านไว้กับอีกคนหนึ่ง จนกระทั่งท่านได้พบคนสุดท้ายในหมู่พวกเขา และไม่พบคนที่ห้าอีกเลย แล้วอิสลามก็มาถึงท่านในท่ามกลางความมืดมิดนี้ ท่านสัลมาน (ร.ฎ.) กล่าวว่า

«เมื่อฉันมาถึงชาม ฉันได้ถามว่า ใครคือผู้ที่ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้นับถือศาสนานี้? พวกเขาตอบว่า บาทหลวงใหญ่ (บิชอป) ในโบสถ์! ท่านเล่าว่า ฉันจึงไปหาเขาและกล่าวว่า ฉันมีความปรารถนาในศาสนานี้ และฉันอยากจะเป็น

[^1]: ตารีค อัฏ-ฏ็อบรีย์ เล่ม 2 หน้า 133

معك أخدمك في كنيستك وأتعلم منك وأصلي معك، قال: فادخل، فدخلت معه، قال فكان رجل سوء يأمرهم بالصدقة ويرغبهم فيها، فإذا جمعوا إليه منها أشياء اكتنزه لنفسه، ولم يعطه المساكين حتى جمع سبع قلال من ذهب وورِق، قال: وأبغضته بغضاً شديداً لما رأيته يصنع،

«…อยู่กับท่าน คอยรับใช้ท่านในโบสถ์ของท่าน เรียนรู้จากท่าน และละหมาดร่วมกับท่าน" เขากล่าวว่า "ถ้าเช่นนั้นก็เข้ามาเถิด" ข้าพเจ้าจึงเข้าไปอยู่กับเขา (ท่านสัลมานเล่าว่า) แต่เขาเป็นคนชั่ว เขาสั่งให้ผู้คนบริจาคทานและชักจูงให้พวกเขาบริจาค ครั้นเมื่อพวกเขารวบรวมสิ่งของมามอบให้ เขากลับเก็บสะสมไว้เป็นของตนเอง ไม่ยอมแจกจ่ายแก่คนยากจน จนกระทั่งเขาสะสมทองคำและเงินไว้ได้ถึงเจ็ดไห ข้าพเจ้ารังเกียจเขาอย่างยิ่งเพราะสิ่งที่ข้าพเจ้าเห็นเขากระทำ»

ثم مات فاجتمعت إليه النصارى ليدفنوه، فقلت لهم: إن هذا كان رجل سوء، يأمركم بالصدقة ويرغبكم فيها فإذا جئتموه بها اكتنزها لنفسه، ولم يعط المساكين منها شيئاً، قالوا: وما علمك بذلك؟ قال قلت: أنا أدلكم على كنزه، قالوا: فدلنا عليه، قال فأريتهم موضعه، قال: فاستخرجوا منه سبع قلال مملوءة ذهباً وورقاً، قال: فلما رأوها، قالوا: والله لا ندفنه أبداً، فصلبوه ثم رجموه بالحجارة، ثم جاؤوا برجل آخر فجعلوه مكانه،

«ต่อมาเขาเสียชีวิต พวกนะศอรอ (ชาวคริสต์) จึงมารวมตัวกันเพื่อฝังศพเขา ข้าพเจ้ากล่าวแก่พวกเขาว่า "แท้จริงชายผู้นี้เป็นคนชั่ว เขาสั่งให้พวกท่านบริจาคทานและชักจูงพวกท่าน ครั้นเมื่อพวกท่านนำทานมาให้ เขากลับเก็บสะสมไว้เป็นของตนเอง โดยไม่ได้มอบสิ่งใดแก่คนยากจนเลย" พวกเขาถามว่า "ท่านรู้เรื่องนี้ได้อย่างไร?" ข้าพเจ้าตอบว่า "ข้าพเจ้าจะชี้ให้พวกท่านเห็นขุมทรัพย์ของเขา" พวกเขากล่าวว่า "ถ้าเช่นนั้นจงชี้ให้เราดู" ข้าพเจ้าจึงพาพวกเขาไปดูที่ซ่อน แล้วพวกเขาก็ขุดพบไหเจ็ดใบที่เต็มไปด้วยทองคำและเงิน เมื่อพวกเขาเห็นดังนั้นก็กล่าวว่า "ขอสาบานต่อพระเจ้า เราจะไม่ฝังเขาเด็ดขาด" แล้วพวกเขาก็นำศพเขาขึ้นตรึงไม้กางเขน จากนั้นก็ขว้างด้วยก้อนหิน แล้วนำชายอีกคนหนึ่งมาแต่งตั้งแทนที่เขา»

قال: يقول سلمان: فما رأيت رجلاً لا يصلي الخمس أرى أنه أفضل منه وأزهد في الدنيا وأرغب في الآخرة ولا أدأب ليلاً ونهاراً منه، قال: فأحببته حباً لم أحبه من قبل وأقمت معه زماناً، ثم حضرته الوفاة، فقلت له يا فلان: إني كنت معك وأحببتك حباً م أُحبه من قبلك، وقد حضرك ما ترى من أمر الله، فإلى من توصى بي، وما تأمرني؟ قال: يا بني والله ما اعلم أحداً اليوم على ما كنت عليه، لقد هلك الناس وبدلوا وتركوا أكثر ما كانوا عليه إلا رجلاً بالموصل وهو فلان، فهو على ما كنت عليه فالحق به،

«ท่านสัลมาน (ร.ฎ.) กล่าวว่า "ข้าพเจ้าไม่เคยเห็นผู้ใดในบรรดาผู้ที่ไม่ได้ละหมาดห้าเวลา ที่ข้าพเจ้าเห็นว่าประเสริฐกว่าเขา สมถะต่อโลกนี้ยิ่งกว่าเขา มุ่งหวังโลกอาคิเราะฮ์ยิ่งกว่าเขา และอุตสาหะ (ในการทำอิบาดะฮ์) ทั้งกลางคืนและกลางวันยิ่งกว่าเขา ข้าพเจ้ารักเขาอย่างที่ไม่เคยรักผู้ใดมาก่อน และพำนักอยู่กับเขาเป็นเวลานาน ต่อมาความตายได้มาถึงเขา ข้าพเจ้าจึงกล่าวแก่เขาว่า 'โอ้ท่านผู้นั้น ข้าพเจ้าได้อยู่กับท่านและรักท่านอย่างที่ไม่เคยรักผู้ใดมาก่อนท่าน บัดนี้กำหนดของพระเจ้าได้มาถึงท่านดังที่ท่านเห็นแล้ว ท่านจะฝากฝังข้าพเจ้าไว้กับผู้ใด และท่านจะสั่งให้ข้าพเจ้าทำอะไร?' เขาตอบว่า 'ลูกเอ๋ย ขอสาบานต่อพระเจ้า วันนี้ข้าไม่รู้จักผู้ใดที่ยังยึดมั่นในสิ่งที่ข้ายึดถืออยู่เลย ผู้คนได้พินาศ ได้เปลี่ยนแปลง และละทิ้งสิ่งที่พวกเขาเคยยึดถือไปเกือบทั้งหมดแล้ว เว้นแต่ชายคนหนึ่งที่เมืองเมาศิล ชื่อว่าคนนั้นๆ เขายังยึดมั่นในสิ่งที่ข้ายึดถืออยู่ เจ้าจงไปหาเขาเถิด'"»

قال: فلما مات وغيب لحقت بصاحب الموصل، فقلت له: يا فلان إن فلاناً أوصاني عند موته أن ألحق بك، وأخبرني أنك على أمره. قال: فقال لي: أقم عندي، فأقمت عنده، فوجدته خير رجل على أمر صاحبه، فلم يلبث أن مات فلما حضرته الوفاة، قلت له: يا فلان، إن فلاناً أوصى بي أليك وأمرني باللحوق بك، وقد حضرك من الله عز وجل ما ترى، فإلى من توصى بي وما تأمرني؟ قال: يا بني والله ما أعلم رجلاً على مثل ما كنا عليه إلا رجلا بنصيبين وهو فلان فالحق به،

«ท่านสัลมานเล่าว่า "เมื่อเขาเสียชีวิตและถูกฝังแล้ว ข้าพเจ้าก็เดินทางไปหาชายแห่งเมืองเมาศิล แล้วกล่าวแก่เขาว่า 'โอ้ท่านผู้นั้น คนนั้นๆ ได้สั่งเสียข้าพเจ้าก่อนตายให้มาหาท่าน และบอกข้าพเจ้าว่าท่านยึดมั่นในแนวทางเดียวกับเขา' เขาจึงกล่าวแก่ข้าพเจ้าว่า 'จงพำนักอยู่กับข้าเถิด' ข้าพเจ้าจึงพำนักอยู่กับเขา และพบว่าเขาเป็นคนดีที่สุดซึ่งยึดมั่นในแนวทางของสหายของเขา ไม่นานนักเขาก็เสียชีวิต เมื่อความตายมาถึงเขา ข้าพเจ้ากล่าวแก่เขาว่า 'โอ้ท่านผู้นั้น คนนั้นๆ ได้ฝากฝังข้าพเจ้าไว้กับท่านและสั่งให้ข้าพเจ้ามาหาท่าน บัดนี้กำหนดของพระเจ้าผู้ทรงเกียรติและสูงส่งได้มาถึงท่านดังที่ท่านเห็นแล้ว ท่านจะฝากฝังข้าพเจ้าไว้กับผู้ใด และท่านจะสั่งให้ข้าพเจ้าทำอะไร?' เขาตอบว่า 'ลูกเอ๋ย ขอสาบานต่อพระเจ้า ข้าไม่รู้จักผู้ใดที่ยึดมั่นในสิ่งเดียวกับที่พวกเรายึดถือ เว้นแต่ชายคนหนึ่งที่เมืองนะศีบีน ชื่อว่าคนนั้นๆ เจ้าจงไปหาเขาเถิด'"»

فلما مات وغيب لحقت بصاحب نصيبين فجئته فأخبرته بخبري وما أمرني به صاحبي، قال فأقم عندي فأقمت عنده فوجدته على أمر صاحبيه، فأقمت مع خير رجل، فو الله ما لبث أن نزل به الموت، فلما حضر قلت له: يا فلان إن فلاناً كان أوصى بي إلى فلان ثم أوصى بي فلان إليك، فإلى من توصى بي وما تأمرني؟ قال: أي بني

«เมื่อเขาเสียชีวิตและถูกฝังแล้ว ข้าพเจ้าก็เดินทางไปหาชายแห่งเมืองนะศีบีน เมื่อไปถึงก็เล่าเรื่องราวของข้าพเจ้าและสิ่งที่สหายของข้าพเจ้าสั่งไว้ให้เขาฟัง เขากล่าวว่า 'จงพำนักอยู่กับข้าเถิด' ข้าพเจ้าจึงพำนักอยู่กับเขา และพบว่าเขายึดมั่นในแนวทางของสหายทั้งสองของเขา ข้าพเจ้าได้อยู่กับคนที่ดีที่สุด แต่ขอสาบานต่อพระเจ้า ไม่นานนักความตายก็มาเยือนเขา เมื่อความตายมาถึง ข้าพเจ้ากล่าวแก่เขาว่า 'โอ้ท่านผู้นั้น คนนั้นๆ ได้ฝากฝังข้าพเจ้าไว้กับคนนั้นๆ แล้วคนนั้นๆ ก็ฝากฝังข้าพเจ้าไว้กับท่าน ท่านจะฝากฝังข้าพเจ้าไว้กับผู้ใด และท่านจะสั่งให้ข้าพเจ้าทำอะไร?' เขาตอบว่า 'ลูกเอ๋ย…»

والله ما نعلم أحداً بقي على أمرنا آمرك أن تأتيه إلا رجلاً بعمورية فإنه بمثل ما نحن عليه، فإن أحببت فأته، قال: فإنه على أمرنا، قال فلما مات وغيب لحقت بصاحب عمورية، وأخبرته خبري، فقال: أقم عندي، فأقمت مع رجل على هدي أصحابه وأمرهم. قال: واكتسبت كان لي بقرات وغنيمة، قال: ثم نزل به أمر الله، فلما حُضِر قلت له: يا فلان، إني كنت مع فلان، فأوصى بي فلان إلى فلان، وأوصى بي فلان إلى فلان، ثم أوصى بي فلان إليك، فإلى من توصى بي وما تأمرني؟ قال: أي بني، والله ما أعلم أصبح على ما كنا عليه أحد من الناس آمرك أن تأتيه، ولكنه قد أظلك زمان نبي هو مبعوث بدين إبراهيم يخرج بأرض العرب مهاجراً إلى أرض بين حرتين بينهما نخل به علامات لا تخفى، يأكل الهدية، ولا يأكل الصدقة، بين كتفيه خاتم النبوة، فإن استطعت أن تلحق بتلك البلاد فافعل

«ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ เราไม่รู้จักผู้ใดที่ยังคงยึดมั่นอยู่บนแนวทางของเรา ซึ่งข้าจะสั่งให้เจ้าไปหาเขาได้ นอกจากชายคนหนึ่งที่เมืองอัมมูริยะฮ์ เพราะเขายึดถืออยู่บนสิ่งเดียวกับที่เรายึดถืออยู่ หากเจ้าต้องการก็จงไปหาเขาเถิด เพราะเขาอยู่บนแนวทางของเรา (ท่านซัลมานกล่าวว่า) เมื่อเขาเสียชีวิตและถูกฝังแล้ว ข้าพเจ้าก็ได้ไปหาชายผู้นั้นที่เมืองอัมมูริยะฮ์ และเล่าเรื่องราวของข้าพเจ้าให้เขาฟัง เขากล่าวว่า "จงพำนักอยู่กับข้าเถิด" ข้าพเจ้าจึงพำนักอยู่กับชายผู้หนึ่งที่ดำเนินตามทางนำและแนวทางของสหายของเขา ท่านกล่าวว่า ข้าพเจ้าได้ทำงานหาเลี้ยงชีพจนมีวัวอยู่จำนวนหนึ่งและแพะฝูงเล็ก ๆ ต่อมาพระบัญชาของอัลลอฮ์ (ความตาย) ก็มาถึงเขา เมื่อเขาใกล้จะสิ้นใจ ข้าพเจ้าจึงกล่าวกับเขาว่า "โอ้ท่านผู้นั้น ข้าพเจ้าเคยอยู่กับคนนั้น แล้วคนนั้นก็สั่งเสียให้ข้าพเจ้าไปอยู่กับคนนั้น และคนนั้นก็สั่งเสียให้ข้าพเจ้าไปอยู่กับคนนั้น จากนั้นคนนั้นก็สั่งเสียให้ข้าพเจ้ามาอยู่กับท่าน แล้วท่านจะสั่งเสียให้ข้าพเจ้าไปอยู่กับผู้ใด และท่านจะสั่งให้ข้าพเจ้าทำอะไร" เขากล่าวว่า "ลูกเอ๋ย ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ข้าไม่รู้จักผู้ใดในหมู่มนุษย์ที่ยังคงอยู่บนสิ่งที่เรายึดถือ ซึ่งข้าจะสั่งให้เจ้าไปหาเขาได้ แต่ทว่ายุคสมัยของนบีท่านหนึ่งได้ใกล้เข้ามาถึงเจ้าแล้ว ท่านถูกส่งมาพร้อมกับศาสนาของอิบรอฮีม ท่านจะปรากฏขึ้นในดินแดนอาหรับ แล้วอพยพไปยังดินแดนแห่งหนึ่งซึ่งอยู่ระหว่างที่ราบหินภูเขาไฟสองแห่ง ระหว่างทั้งสองนั้นมีต้นอินทผลัม ท่านมีสัญลักษณ์ต่าง ๆ ที่ไม่อาจปิดบังได้ ท่านรับประทานของขวัญ แต่ไม่รับประทานของเศาะดะเกาะฮ์ ระหว่างไหล่ทั้งสองของท่านมีตราแห่งการเป็นนบี หากเจ้าสามารถไปยังดินแดนนั้นได้ก็จงทำเถิด"»[^1] …ฯลฯ

[^1]: บันทึกโดยอิมามอะห์มัดด้วยสายรายงานของท่าน จากอิบนุ อับบาส จากซัลมาน และบันทึกโดยอัล-หากิมในหนังสือ "อัล-มุสตัดร็อก" ของท่าน รายงานนี้ด้วยความต่อเนื่องของสายรายงานและความน่าเชื่อถือของผู้รายงาน ถือเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ถูกต้องที่สุดชิ้นหนึ่งเกี่ยวกับยุคญาฮิลิยะฮ์และสภาพทางศาสนาในยุคนั้น

บทที่สอง ระบบการเมืองและการเงินในยุคญาฮิลิยะฮ์

บทที่สอง

ระบบการเมืองและการเงินในยุคญาฮิลิยะฮ์

ระบอบกษัตริย์แบบสมบูรณาญาสิทธิ์: ยุคญาฮิลิยะฮ์เป็นเวทีของการปกครองที่อธรรมและกดขี่ การเมืองในยุคนี้เป็นระบอบกษัตริย์แบบสมบูรณาญาสิทธิ์ บางครั้งตั้งอยู่บนการเคารพบูชาราชวงศ์บางตระกูล ดังที่เป็นอยู่ในเปอร์เซีย ราชวงศ์ซาซาน (ซาสานิยะฮ์) เชื่อว่าสิทธิในการเป็นกษัตริย์ของพวกเขาได้รับมาจากพระเจ้า พวกเขาทำทุกอย่างที่สามารถทำได้เพื่อโน้มน้าวราษฎรของตน จนราษฎรยอมจำนนต่อสิทธิแห่งกษัตริย์อันศักดิ์สิทธิ์นี้ และกลายเป็นความเชื่อที่พวกเขายึดถือเป็นศาสนา บางครั้งก็ตั้งอยู่บนการเคารพบูชากษัตริย์อย่างสิ้นเชิง ชาวจีนเรียกกษัตริย์ของตนว่าจักรพรรดิโอรสแห่งสวรรค์ พวกเขาเชื่อว่าฟ้าเป็นเพศชาย แผ่นดินเป็นเพศหญิง ทั้งสองให้กำเนิดสรรพสิ่ง และจักรพรรดิองค์แรกคือบุตรคนหัวปีของคู่สามีภรรยาทั้งสองนี้[^1] จักรพรรดิถูกถือเสมือนบิดาเพียงผู้เดียวของประชาชาติ จะทำสิ่งใดก็ได้ตามประสงค์ และพวกเขากล่าวแก่พระองค์ว่า "พระองค์คือบิดาและมารดาของประชาชาติ" เมื่อจักรพรรดิ "หลี่ หยวน" หรือ "ไท่จง" สิ้นพระชนม์ ประเทศจีนทั้งประเทศได้สวมชุดไว้ทุกข์ และประชาชาติโศกเศร้าอย่างยิ่ง บางคนเอาเข็มทิ่มใบหน้าตนจนพรุน บางคนตัดผม และบางคนตีหูของตนข้างโลงพระศพ

บางครั้งก็ตั้งอยู่บนการเคารพบูชาชนชาติและดินแดนบางแห่ง ดังที่เป็นอยู่ในจักรวรรดิโรมัน หลักการพื้นฐานคือการเทิดทูนบ้านเมืองโรมันและชนชาติโรมัน ประชาชาติและดินแดนอื่น ๆ หาใช่อะไรอื่นไม่นอกจากเป็นผู้รับใช้ผลประโยชน์ของโรม และเป็นเส้นเลือดที่สูบเลือดไหลไปสู่ศูนย์กลางของมัน ในเรื่องนี้รัฐได้ดูแคลนทุกสิทธิและทุกหลักการ เหยียบย่ำทุกเกียรติและศักดิ์ศรี และถือว่าความอธรรมและความชั่วร้ายทุกอย่างเป็นที่อนุมัติ การมีศาสนาและความเชื่อร่วมกัน หรือความจงรักภักดีและซื่อสัตย์ต่อราชอาณาจักร ก็ไม่อาจปกป้องดินแดนใดจากความอยุติธรรมและการกดขี่นี้ได้ และไม่เคยมีสักยุคสมัยที่ดินแดนเหล่านั้นได้รับการยอมรับสิทธิในการปกครองตนเอง และการได้รับสิทธิของตนบนแผ่นดินของตน หากแต่มันเป็นเพียงอูฐที่ถูกขี่ในบางเวลา และถูกรีดนมในบางเวลา โดยไม่ได้รับอาหารเลี้ยงนอกจากเพียงเท่าที่ทำให้หลังของมันตั้งตรงอยู่ได้และให้เต้านมของมันหลั่งน้ำนมออกมาเท่านั้น

[^1]: ประวัติศาสตร์จีน โดย เจมส์ คาร์คอร์น

โรเบิร์ต บริฟโฟลต์ (Robert Briffault) กล่าวถึงจักรวรรดิโรมันไว้ว่า

«สาเหตุพื้นฐานของการล่มสลายและการเสื่อมสูญของจักรวรรดิโรมันมิใช่ความฉ้อฉลที่เกินเลย (เช่น การรับสินบนและอื่น ๆ) หากแต่เป็นความฉ้อฉล ความชั่วร้าย และความไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง ซึ่งติดตัวมากับการก่อกำเนิดของจักรวรรดินี้ตั้งแต่วันแรก และแทรกซึมอยู่ในเนื้อในของมัน สถาบันใด ๆ ของมนุษย์ที่ตั้งอยู่บนรากฐานอันจอมปลอมย่อมไม่อาจกอบกู้ตนเองได้ด้วยความเฉลียวฉลาดหรือความขยันขันแข็ง และเมื่อความฉ้อฉลเป็นสิ่งที่จักรวรรดินี้ตั้งอยู่บนนั้น ก็ย่อมเป็นที่แน่นอนว่าสักวันหนึ่งมันจะต้องพินาศและพังทลายลง เราได้เห็นแล้วว่าจักรวรรดิโรมันเป็นเพียงเครื่องมือสร้างความรุ่งเรืองสุขสบายให้แก่ชนชั้นเล็ก ๆ กลุ่มหนึ่ง โดยแลกกับมวลชนที่ชนชั้นนี้ขูดรีดและสูบเลือดสูบเนื้อ การค้าในกรุงโรมดำเนินไปด้วยความซื่อสัตย์และความยุติธรรม ซึ่งเป็นสิ่งที่จักรวรรดินี้มีเป็นนิสัยประจำ และจักรวรรดินี้ยังโดดเด่นเหนือผู้อื่นในด้านความเข้มแข็งของการปกครองและการตุลาการ ตลอดจนในด้านความสามารถ แต่คุณงามความดีทั้งหมดนี้ก็ไม่อาจปกป้องจักรวรรดิให้พ้นจากผลลัพธ์ของความจอมปลอมและความผิดพลาดอันเป็นรากฐานได้»[^1]

การปกครองของโรมันในอียิปต์และชาม

ดร.อัลเฟรด เจ. บัตเลอร์ (Alfred J. Butler) กล่าวถึงการปกครองของโรมันในอียิปต์ไว้ว่า

«รัฐบาล (โรมัน) แห่งอียิปต์ไม่มีจุดมุ่งหมายอื่นใดนอกจากประการเดียว คือการรีดไถทรัพย์สินจากราษฎรเพื่อให้เป็นทรัพย์เชลยของผู้ปกครอง รัฐบาลนี้ไม่เคยคิดเลยที่จะทำให้เป้าหมายของการปกครองคือการสร้างความผาสุกแก่ราษฎร หรือยกระดับความเป็นอยู่ของผู้คนและส่งเสริมพวกเขาให้สูงขึ้นในชีวิต หรือขัดเกลาจิตใจของพวกเขา หรือปรับปรุงเรื่องปากท้องการทำมาหากินของพวกเขา การปกครองดังกล่าวจึงเป็นการปกครองของคนแปลกหน้า ที่ไม่พึ่งพาสิ่งใดนอกจากกำลัง และไม่รู้สึกเห็นอกเห็นใจใด ๆ ต่อประชาชนผู้ถูกปกครองเลย»[^2]

นักประวัติศาสตร์อาหรับชาวชามผู้หนึ่งกล่าวถึงการปกครองของโรมันในแผ่นดินชามไว้ว่า

«ในระยะแรก การปฏิบัติของชาวโรมันต่อชาวชามเป็นไปอย่างยุติธรรมและดีงาม แม้ว่าภายในอาณาจักรของพวกเขาเองจะเต็มไปด้วยความวุ่นวายและความยุ่งยากก็ตาม แต่เมื่ออาณาจักรของพวกเขาร่วงโรยลง การปฏิบัตินั้นก็พลิกกลับกลายเป็นสิ่งที่เลวร้ายที่สุด

[^1]: The Making of Humanity, by Robert Briffault p 159. [^2]: ฟัตหุลอะร็อบ ลิมิศร์ (การพิชิตอียิปต์ของชาวอาหรับ) โดย ดร.อัลเฟรด เจ. บัตเลอร์ แปลเป็นภาษาอาหรับโดย มุหัมมัด ฟะรีด อบูหะดีด

...ที่เคยเป็นมาในสภาพของความเป็นทาสและการถูกกดขี่ โรมไม่ได้ผนวกดินแดนชามเข้าเป็นส่วนหนึ่งของตนโดยตรง ชาวเมืองไม่ได้กลายเป็นพลเมืองโรมัน และแผ่นดินของพวกเขาก็ไม่ได้เป็นแผ่นดินโรมัน หากแต่พวกเขายังคงเป็นคนแปลกหน้าและเป็นเพียงไพร่ฟ้าในปกครอง บ่อยครั้งพวกเขาต้องขายลูกหลานของตนเพื่อชำระหนี้สินที่ติดค้างอยู่ ความอยุติธรรม การเกณฑ์แรงงาน และทาสมีมากมาย และด้วยมือของคนเหล่านี้เองที่ชาวโรมันได้สร้างสถาบันและสิ่งก่อสร้างต่าง ๆ ในดินแดนชาม"[^1]

"ชาวโรมันปกครองดินแดนชามเป็นเวลาเจ็ดร้อยปี พร้อมกับพวกเขาได้เริ่มมีความขัดแย้ง ความแตกแยก การปกครองแบบเผด็จการ ความเห็นแก่ตัว และการเข่นฆ่าชีวิตผู้คนในแผ่นดินนั้น ส่วนชาวกรีกปกครองดินแดนชามเป็นเวลา 369 ปี ในยุคของพวกเขาสงครามอันโหดร้ายและความอยุติธรรมแผ่ไปทั่ว ความละโมบของชาวกรีกปรากฏออกมาในรูปแบบที่รุนแรงที่สุด การปกครองของพวกเขาจึงเป็นหายนะที่ร้ายแรงที่สุดและเป็นภัยพิบัติที่อัปมงคลที่สุดสำหรับประชาชาติแห่งชาม"[^2]

โดยสรุปแล้ว หัวเมืองต่าง ๆ ของโรมและเปอร์เซียล้วนไม่มีความสุขภายใต้การปกครองของชาวต่างชาติ สภาพการเมืองและเศรษฐกิจปั่นป่วนวุ่นวาย แม้แต่ในศูนย์กลางและเมืองหลวงของจักรวรรดิเอง

ระบบการจัดเก็บภาษีและค่าเช่าที่ดิน (เคาะรอจญ์) ในอิหร่าน

ระบบการเงินและนโยบายการคลังในอิหร่านไม่ได้มีความยุติธรรมและมั่นคง หากแต่ในหลายกรณีกลับอยุติธรรมและผันผวน ขึ้นอยู่กับนิสัยใจคอและอารมณ์ความต้องการของเจ้าหน้าที่เก็บภาษี รวมถึงสถานการณ์ทางการเมืองและการสงคราม

ผู้เขียนหนังสือ "อิหร่านในยุคราชวงศ์ซาสานิด" กล่าวว่า:

"เจ้าหน้าที่เก็บภาษีไม่ระมัดระวังตนจากการทุจริตและการยักยอกทรัพย์สินในการประเมินภาษีและการจัดเก็บเงิน และเนื่องจากภาษีเปลี่ยนแปลงไปทุกปี เพิ่มขึ้นบ้างลดลงบ้าง รายรับและรายจ่ายของรัฐจึงไม่ได้ถูกกำหนดไว้อย่างแน่นอนและรัดกุม บางครั้งสงครามปะทุขึ้นในขณะที่รัฐไม่มีเงินที่จะใช้จ่ายในการสงคราม จึงทำให้รัฐต้องหันไปพึ่งการเก็บภาษี...

[^1]: ค็อฏฏ็อฏ อัช-ชาม ของท่านอาจารย์กุรด์ อะลี เล่ม 1 หน้า 101 [^2]: แหล่งเดียวกัน เล่ม 1 หน้า 103

ใหม่ และมณฑลทางตะวันตกที่มั่งคั่ง โดยเฉพาะบาบิโลน ล้วนเป็นเป้าหมายของภาษีเหล่านี้อยู่เสมอ[^1])

ท้องพระคลังและทรัพย์สมบัติที่สะสมไว้ของบรรดากษัตริย์

ส่วนที่ใช้จ่ายจากการคลังของรัฐเพื่อประชาชนในอิหร่านนั้นมีไม่มากนัก บรรดากษัตริย์แห่งอิหร่านคุ้นเคยมาแต่โบราณกับการกักตุนเงินตรา และสะสมของแปลกหายากกับสิ่งของล้ำค่า[^2] เมื่อคุสรอที่ 2 ณ นครอัล-มะดาอิน ทรงย้ายทรัพย์สมบัติของพระองค์ไปยังอาคารที่ทรงสร้างขึ้นใหม่ในปี ค.ศ. 607–608 ทรัพย์ที่ย้ายไปนั้นมีจำนวนถึง 468 ล้านมิษกอลทองคำ ซึ่งเทียบเท่ากับ 375 ล้านฟรังก์ทองคำ และในปีที่สิบสามแห่งการครองราชย์ของพระองค์ ในท้องพระคลังมีทองคำอยู่ถึง 800 ล้านมิษกอล[^3]

ช่องว่างอันกว้างใหญ่ระหว่างชนชั้นในสังคม

ความมั่งคั่งตกอยู่กับคนเพียงไม่กี่คน ส่วนความยากจนตกอยู่กับประชาชนส่วนใหญ่ ผู้แต่งหนังสือ "อิหร่านในยุคซาซานิยะฮ์" กล่าวถึงยุคที่รุ่งเรืองที่สุดยุคหนึ่งของอิหร่าน และถึงกษัตริย์ผู้ทรงธรรมที่สุดพระองค์หนึ่งของอิหร่าน คือ กิสรอ อะนูชิรวาน ว่า

«การปฏิรูประบบการคลังที่กิสรอได้ดำเนินการนั้น เป็นประโยชน์ต่อการคลังของราชอาณาจักรมากกว่าเป็นประโยชน์ต่อราษฎร สามัญชนยังคงมีชีวิตอยู่ในความโง่เขลาและความแร้นแค้นดังที่เคยเป็นมาก่อน ความเหลื่อมล้ำระหว่างชนชั้นในสังคม ช่องว่างอันกว้างใหญ่ระหว่างชนชั้นเหล่านั้น และความทุกข์ยากที่ผู้คนในชนชั้นต่ำต้องประสบ ซึ่งบรรดานักปรัชญาไบแซนไทน์ได้พบเห็น ได้สร้างความหนักใจแก่พวกเขา และพวกเขาได้วิพากษ์สังคมเปอร์เซียว่า ผู้มีอำนาจในสังคมนั้นกดขี่ผู้อ่อนแอ และปฏิบัติต่อพวกเขาด้วยความอยุติธรรมและความโหดร้ายอย่างยิ่ง»[^4]

[^1]: อิหร่านในยุคซาซานิยะฮ์ หน้า 161 [^2]: อิหร่านในยุคซาซานิยะฮ์ หน้า 162 [^3]: อิหร่านในยุคซาซานิยะฮ์ หน้า 611 [^4]: อิหร่านในยุคซาซานิยะฮ์ หน้า 590

และตำแหน่งหน้าที่ต่าง ๆ ถูกสงวนไว้เฉพาะสำหรับบางตระกูลและบางสายเลือดที่มีทรัพย์สิน เกียรติยศ และอิทธิพลเหนือผู้ปกครอง

โรเบิร์ต บริฟฟอลต์ (Robert Briffault) กล่าวถึงระบบชนชั้นในจักรวรรดิโรมันว่า

"เป็นธรรมดาที่ว่า เมื่อสถาบันทางสังคมใดประสบกับความเสื่อมสลายและความตกต่ำ ผู้ที่ดูแลสถาบันนั้นก็ไม่เห็นหนทางอื่นใดนอกจากการขัดขวางมิให้มันเคลื่อนไหวและพัฒนา ด้วยเหตุนี้ สังคมโรมัน (ในยุคแห่งความเสื่อม) จึงตกอยู่ภายใต้ระบบชนชั้นอันอยุติธรรมที่กดทับมันไว้ ไม่มีผู้ใดในสังคมนี้สามารถเปลี่ยนอาชีพของตนได้ และบุตรจำต้องประกอบอาชีพเดียวกับบิดาของตน"[^1]

ชาวนาในอิหร่าน:

ภาษีนานาชนิดที่เกิดขึ้นใหม่อยู่เรื่อย ๆ ได้สร้างภาระหนักอึ้งแก่มวลชน จนเกษตรกรจำนวนมากละทิ้งงานของตน หรือเข้าไปอยู่ในอาราม เพื่อหลบหนีภาษีและการเกณฑ์ทหารให้แก่ชาติที่พวกเขาไม่ได้รัก หรือเพื่อเป้าหมายที่พวกเขาไม่ได้กระตือรือร้นด้วย การว่างงาน อาชญากรรม และการหาเลี้ยงชีพด้วยวิธีการที่ไม่ชอบธรรมจึงแพร่หลายไปในหมู่ผู้คน

ผู้เขียนหนังสือ "อิหร่านในสมัยราชวงศ์ซาซานิยะฮ์" กล่าวว่า

"ชาวนาอยู่ในความทุกข์ยากและความลำเค็ญอย่างใหญ่หลวง พวกเขาถูกผูกติดอยู่กับที่ดินของตน ถูกใช้แรงงานโดยไม่ได้รับค่าตอบแทน และถูกบังคับให้ทำงานทุกอย่าง นักประวัติศาสตร์ "อัมมิอานุส มาร์เซลลินุส" (Ammianus Marcellinus) กล่าวว่า ชาวนาผู้ยากไร้เหล่านี้เดินเท้าตามหลังกองทัพ ราวกับว่าพวกเขาถูกลิขิตให้เป็นทาสตลอดไป และพวกเขาไม่ได้รับความช่วยเหลือหรือการสนับสนุนใด ๆ ไม่ว่าจะเป็นเงินเดือนหรือค่าจ้าง[^2] ความสัมพันธ์ระหว่างชาวนากับเจ้าของที่ดินนั้นเหมือนกับความสัมพันธ์ระหว่างทาสกับนาย"[^3]

[^1]: The Making of Humanity p 160. [^2]: แหล่งเดียวกัน หน้า 424 [^3]: แหล่งเดียวกัน หน้า 424

การกดขี่ข่มเหงและการปกครองแบบเผด็จการ:

ในวันนั้น ชาวยิวในแคว้นชาม (ซีเรีย) และอิรัก รวมทั้งชาวยะอ์กูบี (จาโคไบต์) ในอียิปต์ ถูกกดขี่ข่มเหงอย่างรุนแรง บรรดาผู้ปกครองใช้อำนาจเผด็จการอย่างหนัก พวกเขาสร้างความเสียหายแก่บ้านเมือง ทั้งชีวิต ทรัพย์สิน และเกียรติของผู้คน ส่วนบรรดาผู้มีอำนาจตัดสินใจก็ทำหูทวนลมต่อเสียงร้องทุกข์ของพวกเขา จนผู้คนถือว่าสภาพอันเสื่อมทรามเหล่านี้เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้และเป็นชะตากรรมที่ถูกกำหนดไว้แล้ว บางครั้งพวกเขาถึงกับเห็นว่าความตายยังดีกว่าการมีชีวิตอยู่

อารยธรรมจอมปลอมและชีวิตอันฟุ้งเฟ้อ:

ชีวิตแห่งความหรูหราฟุ่มเฟือยได้ครอบงำผู้คนในสองจักรวรรดิ คือเปอร์เซียและโรมัน ทะเลแห่งอารยธรรมจอมปลอมและชีวิตอันเสแสร้งได้ท่วมท้นพวกเขา จนพวกเขาจมลงไปถึงคาง บรรดากษัตริย์แห่งเปอร์เซียและโรมัน รวมทั้งเจ้าผู้ครองนครของทั้งสองจักรวรรดิ ต่างหลงระเริงอยู่ในความหลงลืม ไม่มีสิ่งใดอยู่ในใจนอกจากความสุขสำราญและการเสพชีวิตอย่างตะกละตะกลาม พวกเขาฟุ่มเฟือยอย่างมหาศาลเกินกว่าจะประมาณได้ และพิถีพิถันอย่างยิ่งยวดในเครื่องอำนวยความสะดวกของการดำรงชีพ ในส่วนเกินของอารยธรรม และในรายละเอียดปลีกย่อยของชีวิต

กิสรอ อบัรวีซ (โคสโรว์ที่ 2) มีสตรีถึง 12,000 คน ม้าห้าหมื่นตัว และเครื่องใช้แห่งความหรูหรา วังอันโอ่อ่า ตลอดจนสิ่งแสดงความมั่งคั่งและความสุขสบายมากมายนับไม่ถ้วน วังของเขาเป็นแบบอย่างแห่งความโอ่อ่าและความร่ำรวย[^1] มะการิยูส (Macarius) กล่าวว่า

«ไม่มีบันทึกใดในประวัติศาสตร์ว่ามีกษัตริย์องค์ใดฟุ่มเฟือยและใช้ชีวิตสุขสำราญเหมือนบรรดากิสรอ ผู้ซึ่งได้รับของกำนัลและเครื่องบรรณาการจากทุกดินแดนที่ตั้งอยู่ระหว่างตะวันออกไกลกับตะวันออกใกล้[^2] และเมื่อพวกเขาออกจากอิรักในการพิชิตของอิสลาม พวกเขาได้ทิ้งเสื้อผ้า ทรัพย์สมบัติ ภาชนะ ของฟุ่มเฟือย ของประณีต และเครื่องหอมไว้ในคลังมากมาย จนไม่อาจรู้ได้ว่ามีมูลค่าเท่าใด»

ชาวอาหรับได้พบกระโจมแบบเติร์กที่เต็มไปด้วยตะกร้าซึ่งผนึกด้วยตะกั่ว ชาวอาหรับกล่าวว่า "พวกเราคิดว่ามันเป็นเพียงอาหาร แต่ปรากฏว่ามันคือภาชนะทองคำและเงิน"[^3]

[^1]: ตารีค อีรอน (ประวัติศาสตร์อิหร่าน) ของชาฮีน มะการิยูส พิมพ์ปี 1898 หน้า 90 [^2]: แหล่งเดียวกัน หน้า 211 [^3]: ตารีค อัฏ-เฏาะบะรีย์

นักประวัติศาสตร์ชาวอาหรับได้พรรณนาถึง "พรมบะฮาร" ของกิสรอ ซึ่งชาวมุสลิมได้มาในวันพิชิตอัล-มะดาอิน ไว้ว่า

«พรมนี้มีขนาดหกสิบศอกคูณหกสิบศอก เป็นพรมผืนเดียวที่มีพื้นที่เท่ากับหนึ่งญะรีบ พื้นของมันทำด้วยทองคำ ลวดลายประดับด้วยอัญมณีเม็ดงาม ผลไม้ทำด้วยเพชรพลอย ใบไม้ทำด้วยผ้าไหม และมีน้ำทองคำทอเป็นเส้นทางดุจภาพวาด มีอัญมณีเรียงรายดุจสายน้ำ ระหว่างนั้นมีลวดลายดุจอาราม ส่วนตามขอบพรมเป็นดั่งผืนดินที่ถูกเพาะปลูก และผืนดินที่เขียวชอุ่มด้วยพืชพันธุ์ในฤดูใบไม้ผลิ ทำจากผ้าไหมบนก้านทองคำ ดอกไม้ทำด้วยทองคำ เงิน และสิ่งอื่นที่คล้ายคลึงกัน พวกเขาเตรียมพรมนี้ไว้ใช้ในฤดูหนาวเมื่อไม้หอมดอกไม้ได้ร่วงโรยไปแล้ว เมื่อพวกเขาต้องการดื่มกินก็จะดื่มกันบนพรมนี้ ประหนึ่งว่าพวกเขาอยู่ในสวนดอกไม้»[^1] ข้อนี้ชี้ให้เห็นถึงระดับความฟุ่มเฟือยและความหรูหราที่อารยธรรมเปอร์เซียได้ไปถึง

ดินแดนชามภายใต้จักรวรรดิโรมันและหัวเมืองต่าง ๆ ของมันก็เป็นเช่นเดียวกัน ทั้งสองจักรวรรดิและสองอารยธรรม คือเปอร์เซียและโรมัน ต่างเปรียบเสมือนม้าแข่งสองตัวที่วิ่งเคียงกันในด้านความฟุ่มเฟือยและความหรูหราในรายละเอียดของอารยธรรม บรรดาจักรพรรดิ ผู้สำเร็จราชการ และเจ้าผู้ครองนครของพวกเขาในดินแดนชามต่างใช้ชีวิตฟุ่มเฟือยอย่างมหาศาล ราชสำนัก พระราชวัง ตลอดจนวงสุราและที่สำราญของพวกเขาเต็มไปด้วยเครื่องใช้แห่งความหรูหราและสิ่งอำนวยความสุขสบายจำนวนมาก จนบรรลุถึงความหรูหราและความประณีตในระดับที่สูงยิ่ง ท่านหัสสาน บิน ษาบิต (ร.ฎ.) กวีผู้มีชีวิตคาบเกี่ยวทั้งสมัยญาฮิลิยะฮ์และสมัยอิสลาม ได้พรรณนาถึงวงสำราญของญะบะละฮ์ บิน อัล-อัยฮัม อัล-ฆ็อสสานี ไว้ว่า

"ข้าพเจ้าได้เห็นนางนักร้องสิบคน ห้าคนเป็นชาวโรมันร้องเพลงภาษาโรมันประกอบพิณบัรบัฏ และอีกห้าคนร้องเพลงแบบชาวอัล-ฮีเราะฮ์ ซึ่งอิยาส บิน เกาะบีเศาะฮ์ได้มอบให้เป็นของกำนัลแก่เขา และยังมีชาวอาหรับจากมักกะฮ์และที่อื่น ๆ เดินทางมาร้องเพลงขับกล่อมเขา เมื่อเขานั่งลงเพื่อดื่มสุรา ก็จะมีการปูต้นเมอร์เทิล ดอกมะลิ และไม้หอมนานาชนิดไว้ใต้ตัวเขา มีการบดอำพันและชะมดเชียงให้เขาในจานเงินและจานทองคำ มีการนำชะมดเชียงแท้มาในจานเงิน และจุดไม้กฤษณาที่ชุ่มด้วยเครื่องหอมให้เขาหากเป็นฤดูหนาว หากเป็นฤดูร้อนก็ปูรองด้วยน้ำแข็ง และมีการนำเครื่องแต่งกายสำหรับฤดูร้อนมาให้เขาและบริวารสวมใส่อย่างสบายในฤดูร้อน ส่วนในฤดูหนาวก็เป็นเสื้อขนสัตว์จากขนจิ้งจอกเฟนเนกและสิ่งที่คล้ายคลึงกัน"[^2]

[^1]: ตารีค อัฏ-เฏาะบะรี เล่ม 4 หน้า 178 [^2]: อัล-อะฆอนี ของอบุล-ฟะร็อจญ์ อัล-อัศบะฮานี เล่ม 14 หน้า 2

บรรดาเจ้าผู้ครอง หัวหน้าเผ่า คนมั่งมี บุรุษจากตระกูลสูงศักดิ์ และผู้คนในชนชั้นกลาง ต่างเดินตามรอยบรรดากษัตริย์ พยายามเลียนแบบพวกเขาทั้งในการแต่งกาย อาหาร การจัดสภา และความหรูหราฟุ่มเฟือย พวกเขาบังคับตนเองให้ยึดถือธรรมเนียมและวิถีชีวิตของกษัตริย์เหล่านั้น มาตรฐานการครองชีพจึงสูงขึ้นอย่างมาก และอารยธรรมก็สลับซับซ้อนยิ่งนัก คนผู้หนึ่งใช้จ่ายไปกับตัวเองและกับเครื่องแต่งกายเพียงบางชิ้นมากพอที่จะเลี้ยงคนทั้งหมู่บ้านให้อิ่ม หรือให้เครื่องนุ่งห่มแก่คนทั้งเผ่าได้ สิ่งนี้เป็นสิ่งที่ผู้มีเกียรติหรือผู้มีหน้ามีตาทุกคนขาดไม่ได้ หากผู้ใดบกพร่องหรือละเลย ผู้คนก็จะชี้นิ้วนินทาและเบือนสายตาหนี จนกระทั่งสิ่งนี้กลายเป็นหน้าที่อันจำเป็นประการหนึ่งของชีวิต และเป็นบทบัญญัติประการหนึ่งของสังคมที่ไม่อนุญาตให้ผู้ใดหันเหออกไป มีรายงานจากอัช-ชะอ์บีย์ว่า "ชาวเปอร์เซียกำหนดหมวกของพวกเขาตามระดับเกียรติวงศ์ของตนในเผ่า ผู้ใดมีเกียรติสมบูรณ์ หมวกของเขาจะมีราคาหนึ่งแสน ฮุรมุซเป็นผู้หนึ่งที่มีเกียรติสมบูรณ์ หมวกของเขาจึงมีราคาหนึ่งแสน และประดับด้วยอัญมณี"[^1] เกียรติอันสมบูรณ์ของพวกเขาคือการเป็นคนจากตระกูลทั้งเจ็ดและจากชนชั้นอาซาดียะฮ์ มัรซุบานแห่งอัล-ฮีเราะฮ์ในสมัยกิสรา มีเกียรติถึงครึ่งหนึ่ง หมวกของเขาจึงมีราคาห้าหมื่น[^2] และสิ่งที่อยู่บนตัวรุสตุมถูกขายไปในราคาเจ็ดหมื่น ส่วนหมวกของเขามีราคาหนึ่งแสน[^3]

ผู้คนดำเนินชีวิตตามอารยธรรมอันฟุ้งเฟ้อและธรรมเนียมอันเสื่อมทรามนี้ พวกเขาดื่มนมของมันและเติบโตขึ้นมากับมัน จนมันกลายเป็นธรรมชาติที่สองของพวกเขา การหย่านมจากมันเป็นเรื่องยากสำหรับพวกเขา และเป็นการลำบากที่พวกเขาจะลดตนลงสู่ชีวิตอันเรียบง่ายตามธรรมชาติ แม้ในยามคับขัน ยามขัดสน และยามจำเป็นก็ตาม มีการเล่าว่า ยัซดะญิรด์ กษัตริย์องค์สุดท้ายของเปอร์เซีย เมื่อหลบหนีออกจากอัล-มะดาอิน ได้นำพ่อครัวหนึ่งพันคน นักร้องหนึ่งพันคน ผู้ดูแลเสือหนึ่งพันคน ผู้ดูแลเหยี่ยวหนึ่งพันคน และคนอื่น ๆ อีกไปด้วย และพระองค์ยังทรงเห็นว่าจำนวนนี้น้อยไป[^4] และอัล-ฮุรมุซาน กษัตริย์แห่งอัล-อะห์วาซ ได้ขอน้ำดื่มต่อหน้าท่านอุมัร (ร.ฎ.) จึงมีผู้นำน้ำมาให้ในถ้วยหยาบหนา เขากล่าวว่า "แม้ข้าจะตายเพราะกระหายน้ำ ข้าก็ไม่อาจดื่มจากภาชนะเช่นนี้ได้" จึงมีผู้นำน้ำมาให้ในภาชนะที่เขาพอใจ[^5]

[^1]: ตารีค อัฏ-เฏาะบะรีย์ เล่ม 4 หน้า 6 [^2]: แหล่งเดียวกัน หน้า 11 [^3]: แหล่งเดียวกัน หน้า 134 [^4]: «อิหร่านในสมัยราชวงศ์ซาสซานิด» โดยอาร์เทอร์ คริสเตนเซน (Arthur Christensen) หน้า 681 [^5]: ตารีค อัฏ-เฏาะบะรีย์ เล่ม 4 หน้า 161

การขึ้นภาษีอย่างมหาศาล:

ผลอันเป็นธรรมชาติของความฟุ่มเฟือยและความหรูหราเช่นนี้ คือการขึ้นภาษีอย่างมหาศาล และการออกกฎหมายใหม่ ๆ เพื่อรีดไถทรัพย์สินจากชนชั้นชาวนา ช่างฝีมือ พ่อค้า และผู้ประกอบอาชีพต่าง ๆ จนถึงขั้นที่ทำให้ผู้คนอ่อนล้า เป็นภาระหนักบนบ่าของประชาชน และกดทับหลังของพวกเขาจนแทบหัก

ผู้เขียนหนังสือ "อิหร่านในสมัยราชวงศ์ซาซานิยะฮ์" กล่าวว่า:

"บรรดากษัตริย์แห่งอิหร่านมีธรรมเนียมรับของกำนัลและเครื่องบรรณาการจากราษฎร ซึ่งพวกเขาเรียกว่า 'อาอีน' (Āyīn) สิ่งนี้เป็นส่วนเพิ่มเติมจากภาษีอย่างเป็นทางการ พวกเขาบังคับเก็บของกำนัลจากผู้คนในวันนาวรูซและวันเมห์รอกาน ส่วนเหมืองทองคำในอาร์เมเนียนั้นเป็นสมบัติของกษัตริย์และใช้สำหรับค่าใช้จ่ายส่วนพระองค์"[^1]

นักประวัติศาสตร์ชาวอาหรับแห่งแคว้นชาม (ซีเรีย) กล่าวว่า:

"ประชาชนชาวชามถูกบังคับให้จ่ายญิซยะฮ์ หนึ่งในสิบของผลผลิต เงินส่วย และภาษีรายหัว ฝ่ายโรมันมีแหล่งรายได้สำคัญจากด่านศุลกากร เหมืองแร่ ภาษีอากร ไร่นาที่เหมาะแก่การปลูกข้าวสาลี และทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ ซึ่งพวกเขาให้บริษัทผู้รับเหมาที่เรียกว่า 'อัล-อุชชาร' (ผู้เก็บภาษี) เช่า คนเหล่านี้ซื้อสิทธิ์ในการเก็บภาษีที่ดินจากรัฐบาล ในแต่ละแคว้นมีบริษัทผู้เก็บภาษีหลายแห่ง แต่ละบริษัทมีลูกจ้างทั้งเสมียนและคนเก็บภาษี ซึ่งวางตัวราวกับเป็นเจ้านาย เรียกเก็บเกินกว่าที่พวกเขาสมควรได้รับ ปล้นชิงความผาสุกของประชาชน และบ่อยครั้งก็ขายพวกเขาเหมือนขายทาส"[^2]

"มีผู้หนึ่งสรุปนโยบายของจักรวรรดิโรมันไว้ว่า 'คนเลี้ยงแกะที่ดีย่อมตัดขนแกะของตน แต่ไม่ถอนขนมัน' สองศตวรรษผ่านไป บรรดาจักรพรรดิโรมันก็พอใจเพียงการ 'ตัดขน' ราษฎรในอาณาจักรของตน พวกเขาริบเอาทรัพย์สินจำนวนมากไปจากราษฎร แต่ก็ปกป้องราษฎรจากศัตรูภายนอก"[^3]

[^1]: «อิหร่านในสมัยราชวงศ์ซาซานิยะฮ์» ของอาร์เธอร์ คริสเตนเซน (Arthur Christensen) หน้า 681 [^2]: «คิฏ็อฏ อัช-ชาม» ของอัล-อุสตาซ กุรด์ อะลี เล่ม 5 หน้า 47 [^3]: «คิฏ็อฏ อัช-ชาม» ของอัล-อุสตาซ กุรด์ อะลี เล่ม 5 หน้า 47

ความทุกข์ยากของมวลชน:

ด้วยเหตุนี้ ชาวเมืองในทั้งสองอาณาจักรจึงแบ่งออกเป็นสองชนชั้นที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ชนชั้นแรกคือบรรดากษัตริย์ เจ้าผู้ครอง ข้าราชสำนัก รวมทั้งครอบครัว เครือญาติ ผู้ที่เกี่ยวข้องกับพวกเขา และบรรดาคนร่ำรวย พวกเขาใช้ชีวิตอยู่ท่ามกลางดอกไม้และพืชพรรณหอมกรุ่น พลิกตัวอยู่บนความสุขสำราญ ใส่เกือกม้าด้วยทองคำ และประดับบ้านเรือนด้วยผ้าไหมและแพรพรรณ

ส่วนชนชั้นที่สองคือชาวนา ช่างฝีมือ พ่อค้ารายย่อย ผู้ประกอบอาชีพและผู้ใช้แรงงาน พวกเขามีชีวิตอยู่อย่างยากลำบาก ทรุดหนักอยู่ภายใต้ภาระของชีวิต ภาษี และส่วยต่าง ๆ เดินกะเผลกอยู่ในโซ่ตรวนและพันธนาการ และมีชีวิตอยู่อย่างสัตว์ ไม่มีส่วนแบ่งใดในชีวิตนอกจากการทำงานเพื่อผู้อื่นและการทนทุกข์เพื่อความสุขสบายของพวกเขา ไม่มีความกังวลใดนอกจากเรื่องอาหารการกินและอาหารสัตว์ เมื่อพวกเขาเบื่อหน่ายชีวิตอันขมขื่นนี้ ก็ปลอบใจตนเองด้วยสิ่งมึนเมาและสิ่งบันเทิงไร้สาระ และเมื่อได้หายใจหายคอจากความเหน็ดเหนื่อยนี้ ก็หมกมุ่นอยู่กับสิ่งต้องห้าม ทั้ง ๆ ที่ต้องดิ้นรนอย่างหนักในการเลี้ยงชีพ พวกเขาก็ยังทุ่มเทตนเองเพื่อเลียนแบบผู้คนชนชั้นสูงในวิถีชีวิตหลายประการ ซึ่งสิ่งนั้นหนักหนายิ่งกว่าการดิ้นรนเพื่อให้ได้ปัจจัยยังชีพเพียงพอประทังชีวิตเสียอีก ชีวิตของพวกเขาจึงขมขื่น ความสงบสุขของพวกเขาขุ่นมัว และจิตใจของพวกเขาก็เต็มไปด้วยความกังวล

ระหว่างความมั่งคั่งที่ทำให้ลุแก่อำนาจกับความยากจนที่ทำให้หลงลืม:

ด้วยเหตุนี้ สาส์นของบรรดานบี คุณธรรมอันประเสริฐ และหลักการอันสูงส่ง จึงสูญหายไปในโลกที่เจริญรุ่งเรืองและมีผู้คนอาศัยอยู่ ท่ามกลางความมั่งคั่งที่ทำให้ลุแก่อำนาจกับความยากจนที่ทำให้หลงลืม คนร่ำรวยหมกมุ่นอยู่กับความสุขสำราญและความฟุ่มเฟือยของตน จนละเลยศาสนา การใส่ใจต่อโลกอาคิเราะฮ์ และการใคร่ครวญถึงความตายและสิ่งที่อยู่เบื้องหลังความตาย ส่วนชาวนาหรือผู้ใช้แรงงานก็ละเลยศาสนาเช่นกัน เพราะความกังวล ความโศกเศร้า และภาระค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิต ชีวิตและความต้องการของชีวิตจึงกลายเป็นความกังวลและเรื่องที่ครอบงำทั้งคนรวยและคนจน วงล้อแห่งชีวิตหมุนรอบตัวผู้คนอย่างรุนแรง จนพวกเขาไม่อาจเงยศีรษะขึ้นมองศาสนาและโลกอาคิเราะฮ์ได้เลย และไม่มีเวลาว่างแม้เพียงชั่วครู่ให้กับสิ่งที่เกี่ยวข้องกับจิตวิญญาณ หัวใจ และคุณค่าอันสูงส่ง

ภาพของญาฮิลิยะฮ์:

อุละมาอ์ผู้ยิ่งใหญ่ท่านหนึ่งแห่งอิสลาม[^1] ได้บรรยายภาพสภาพการณ์นี้ไว้อย่างยอดเยี่ยม โดยกล่าวว่า:

[^1]: คือ ชัยคุลอิสลาม วะลียุลลอฮ์ บิน อับดุรเราะฮีม อัด-ดะห์ละวี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1176)

((พึงทราบเถิดว่า ชาวอะญัม (เปอร์เซีย) และชาวรูม (โรมัน) เมื่อพวกเขาได้สืบทอดอำนาจการปกครองกันมาหลายศตวรรษ และหมกมุ่นอยู่กับความเพลิดเพลินแห่งโลกนี้ จนลืมโลกอาคิเราะฮ์ และชัยฏอนได้ครอบงำพวกเขา พวกเขาก็ดำดิ่งลงไปในความสะดวกสบายของการดำรงชีวิตและโอ้อวดกันด้วยสิ่งเหล่านั้น บรรดานักปราชญ์จากทุกสารทิศต่างพากันมาหาพวกเขา เพื่อคิดค้นรายละเอียดอันประณีตของการดำรงชีวิตและความสะดวกสบายต่าง ๆ ให้แก่พวกเขา พวกเขาก็ยังคงปฏิบัติตามสิ่งเหล่านั้น ต่างคนต่างพยายามทำให้เหนือกว่ากันและโอ้อวดกันด้วยสิ่งเหล่านั้น จนกระทั่งมีการกล่าวว่า พวกเขาจะประณามผู้ที่อยู่ในหมู่ผู้นำของพวกเขาซึ่งสวมเข็มขัดหรือมงกุฎที่มีราคาต่ำกว่าหนึ่งแสนดิรฮัม หรือไม่มีปราสาทอันสูงตระหง่าน ไม่มีอ่างน้ำ[^1] โรงอาบน้ำ และสวนต่าง ๆ ไม่มีพาหนะชั้นดีและเด็กรับใช้รูปงาม ไม่มีความฟุ่มเฟือยในอาหารการกินและความหรูหราในเครื่องแต่งกาย และการกล่าวถึงเรื่องเหล่านี้คงยืดยาว สิ่งที่ท่านเห็นจากบรรดากษัตริย์ในบ้านเมืองของท่านก็เพียงพอแล้วโดยไม่ต้องเล่าเรื่องราวของพวกเขา

สิ่งทั้งหมดนั้นได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของรากฐานการดำรงชีวิตของพวกเขา และไม่อาจถอนออกไปจากหัวใจของพวกเขาได้ เว้นแต่หัวใจนั้นจะถูกฉีกเป็นชิ้น ๆ จากสิ่งนั้นได้ก่อให้เกิดโรคร้ายที่ยากจะรักษา ซึ่งลุกลามเข้าไปในทุกส่วนของสังคมเมือง และเป็นภัยพิบัติอันใหญ่หลวง ไม่มีผู้ใดในหมู่พวกเขาเหลือรอดเลย ไม่ว่าจะเป็นชาวตลาดหรือชาวชนบท คนรวยหรือคนจน เว้นแต่ภัยนั้นได้ครอบงำเขา จับเขาไว้แน่นที่คอเสื้อ ทำให้เขาหมดหนทางในตัวเอง และปลุกเร้าความทุกข์โศกและความกังวลที่ไม่มีวันคลี่คลายขึ้นมาในตัวเขา ทั้งนี้เพราะสิ่งเหล่านั้นจะไม่อาจได้มาเว้นแต่ด้วยการทุ่มเททรัพย์สินจำนวนมหาศาล และทรัพย์สินเหล่านั้นก็จะไม่ได้มาเว้นแต่ด้วยการเพิ่มภาษีเป็นทวีคูณแก่ชาวนา พ่อค้า และผู้คนที่คล้ายคลึงกับพวกเขา และด้วยการบีบคั้นพวกเขา หากพวกเขาปฏิเสธ ก็จะถูกต่อสู้และถูกทรมาน และหากพวกเขายอมจำนน ก็จะถูกทำให้อยู่ในฐานะเดียวกับลาและวัวที่ถูกใช้ในการรดน้ำ นวดข้าว และเก็บเกี่ยว และไม่ได้ถูกเลี้ยงไว้เพื่อสิ่งใดนอกจากเพื่อใช้งานในยามจำเป็น แล้วก็ไม่ถูกปล่อยให้พักแม้เพียงชั่วขณะหนึ่งจากความเหน็ดเหนื่อย จนกระทั่งพวกเขาไม่อาจเงยหน้าขึ้นมองความผาสุกแห่งโลกอาคิเราะฮ์ได้เลย และไม่มีความสามารถที่จะทำเช่นนั้นได้ และบางทีอาจมีแคว้นอันกว้างใหญ่ที่ไม่มีผู้ใดในนั้นใส่ใจต่อศาสนาของเขาเลย[^2]))

[^1]: อ่างน้ำพุ (ฟัสกียะฮ์) [^2]: หุจญะตุลลอฮิล-บาลิเฆาะฮ์ ((บาบ อิกอมะติล-อิรติฟากอต วะ อิศลาหิร-รุซูม)) (บทว่าด้วยการจัดระบบความสะดวกในการดำรงชีวิตและการปฏิรูปขนบธรรมเนียม)

ภาคที่สอง จากยุคญาฮิลิยะฮ์สู่อิสลาม

บทที่หนึ่ง แนวทางของบรรดานบีในการปฏิรูปและการเปลี่ยนแปลง

ภาคที่สอง จากยุคญาฮิลิยะฮ์สู่อิสลาม บทที่หนึ่ง แนวทางของบรรดานบีในการปฏิรูปและการเปลี่ยนแปลง

โลกที่ท่านมุหัมมัด ﷺ เผชิญ:

ท่านมุหัมมัด บิน อับดุลลอฮ์ ﷺ ถูกส่งมาในขณะที่โลกเปรียบเสมือนอาคารหลังหนึ่งที่ถูกแผ่นดินไหวรุนแรงเขย่าอย่างหนัก จนทุกสิ่งในนั้นไม่อยู่ในที่ทางของมัน รากฐานและข้าวของบางส่วนแตกหัก บางส่วนบิดงอโค้งเอียง บางส่วนหลุดออกจากที่อันเหมาะสมของมันไปอยู่ในที่อื่น และบางส่วนก็กองสุมทับถมกันอยู่

ท่านมองโลกด้วยสายตาของบรรดานบี แล้วได้เห็นมนุษย์ที่ความเป็นมนุษย์ของตนกลายเป็นสิ่งไร้ค่าในสายตาของเขาเอง ท่านเห็นเขากราบไหว้ก้อนหิน ต้นไม้ และแม่น้ำ ตลอดจนทุกสิ่งที่ไม่อาจให้คุณหรือโทษแม้แก่ตัวมันเอง

ท่านเห็นมนุษย์ที่กลับตาลปัตร สติปัญญาของเขาเสื่อมเสียจนไม่อาจยอมรับสิ่งที่ประจักษ์ชัดในตัวเอง และไม่เข้าใจสิ่งที่แจ่มแจ้ง ระบบความคิดของเขาวิปริต สิ่งที่ต้องพิสูจน์กลับกลายเป็นสิ่งชัดแจ้งในตัวเองสำหรับเขา และในทางกลับกันก็เช่นกัน เขาลังเลสงสัยในที่ที่ควรมั่นใจ และเชื่อมั่นในที่ที่ควรสงสัย รสนิยมของเขาเสื่อมทราม จนเห็นสิ่งขมเป็นของหวาน เห็นสิ่งสกปรกเป็นของดี และลิ้มรสสิ่งเป็นพิษอย่างเอร็ดอร่อย ความรู้สึกของเขาด้านชาจนไม่เกลียดชังศัตรูผู้อธรรม และไม่รักมิตรผู้หวังดีตักเตือน

ท่านเห็นสังคมที่เป็นภาพย่อส่วนของโลก ทุกสิ่งในนั้นผิดรูปหรือผิดที่ หมาป่ากลายเป็นผู้เลี้ยงแกะ คู่กรณีผู้อยุติธรรมกลายเป็นผู้พิพากษา อาชญากรมีความสุขและได้รับโชควาสนา ส่วนคนดีกลับถูกกีดกันและประสบความทุกข์ยาก ในสังคมนี้ไม่มีสิ่งใดถูกปฏิเสธมากไปกว่าความดี และไม่มีสิ่งใดเป็นที่ยอมรับมากไปกว่าความชั่ว ท่านเห็นประเพณีอันเลวร้ายที่เร่งความพินาศของมนุษยชาติ และผลักดันมันไปสู่หุบเหวแห่งความหายนะ

ท่านเห็นการดื่มสุราจนถึงขั้นเสพติด ความเสเพลและความชั่วช้าลามกจนถึงขั้นไร้ยางอาย การกินดอกเบี้ยจนถึงขั้นปล้นชิงและแย่งยึดทรัพย์สิน ท่านเห็นความโลภและความกระหายในทรัพย์สินจนถึงขั้นละโมบตะกละไม่รู้จักพอ และเห็นความโหดร้ายและการกดขี่จนถึงขั้นฝังลูกสาวทั้งเป็นและฆ่าลูกของตนเอง

ท่านเห็นบรรดากษัตริย์ที่ยึดแผ่นดินของอัลลอฮ์เป็นสมบัติผลัดเปลี่ยนกันครอบครอง และยึดบ่าวของอัลลอฮ์เป็นทาสรับใช้ ท่านเห็นบรรดานักบวชและพระที่กลายเป็นพระเจ้าอื่นนอกเหนือจากอัลลอฮ์ พวกเขากินทรัพย์สินของผู้คนโดยมิชอบ และขัดขวางผู้คนจากหนทางของอัลลอฮ์

ท่านได้เห็นพรสวรรค์ของมนุษย์สูญเปล่าหรือหลงผิดทาง ไม่ได้ถูกนำมาใช้ประโยชน์และไม่ได้ถูกชี้นำไปในทิศทางที่ถูกต้อง มันจึงกลับกลายเป็นหายนะแก่เจ้าของและแก่มวลมนุษยชาติ ความกล้าหาญได้แปรเปลี่ยนเป็นการเข่นฆ่าและความป่าเถื่อน ความใจกว้างกลายเป็นความสุรุ่ยสุร่ายและฟุ่มเฟือย ความทระนงกลายเป็นความคลั่งชาติพันธุ์แบบญาฮิลิยะฮ์ ความเฉลียวฉลาดกลายเป็นเล่ห์เหลี่ยมและการหลอกลวง สติปัญญากลายเป็นเครื่องมือในการคิดค้นอาชญากรรมและการสรรสร้างวิธีสนองตัณหา

ท่านได้เห็นปัจเจกชนและหมู่คณะของมนุษย์เป็นเสมือนวัตถุดิบที่ไม่ได้พบช่างฝีมือผู้ชำนาญ ผู้จะนำมันไปใช้ประโยชน์ในโครงสร้างของอารยธรรม และเป็นเสมือนแผ่นไม้ที่ไม่ได้โชคดีพบช่างไม้ผู้จะประกอบมันขึ้นเป็นเรือที่แล่นฝ่าทะเลแห่งชีวิต

ท่านได้เห็นประชาชาติทั้งหลายเป็นเหมือนฝูงแกะที่ไร้ผู้เลี้ยง การเมืองเป็นเหมือนอูฐที่คลุ้มคลั่งซึ่งเชือกถูกปล่อยไว้บนหลังของมัน และอำนาจปกครองเป็นเหมือนดาบในมือของคนเมาที่ใช้มันฟันตัวเอง ฟันลูก ๆ และพี่น้องของเขา

ด้านต่าง ๆ ของชีวิตที่เสื่อมทราม:

แท้จริงทุกด้านของชีวิตที่เสื่อมทรามนี้ล้วนเรียกร้องความสนใจของนักปฏิรูปและทำให้เขาต้องครุ่นคิด หากท่านเป็นเพียงนักปฏิรูปสามัญคนหนึ่ง ท่านก็คงทุ่มเทให้กับการแก้ไขด้านใดด้านหนึ่งของมัน และใช้ชีวิตตลอดอายุขัยเยียวยาข้อบกพร่องประการหนึ่งของสังคมและทนทุกข์กับมัน แต่จิตใจของมนุษย์นั้นมีโครงสร้างซับซ้อน ถักทออย่างละเอียดอ่อน มีช่องทางและประตูมากมาย และหลบเลี่ยงปัดความรับผิดชอบได้อย่างแนบเนียน เมื่อมันหลงผิดหรือคดเคี้ยวไป การแก้ไขข้อบกพร่องประการหนึ่งหรือการเปลี่ยนนิสัยบางอย่างของมันย่อมไม่ส่งผลใด ๆ ต่อมัน จนกว่าทิศทางของมันจะถูกเปลี่ยนจากความชั่วไปสู่ความดี จากความเสื่อมทรามไปสู่ความดีงาม และเชื้อร้ายแห่งความเสื่อมทรามจะถูกถอนรากออกจากจิตใจมนุษย์ ซึ่งอาจงอกงามขึ้นเพราะความเสื่อมทรามของสังคมและความบกพร่องของการอบรมบ่มนิสัย ดังที่วัชพืชแห่งชัยฏอนงอกงามขึ้นในผืนดินอันอุดม และต้นตอของความชั่วจะถูกตัดขาด แล้วความรักต่อความดีและคุณธรรม และความยำเกรงต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงเกริกเกียรติและยิ่งใหญ่จะถูกปลูกฝังลงไปในนั้น

ทุกโรคร้ายของสังคมมนุษย์ และทุกข้อบกพร่องของคนรุ่นปัจจุบัน ล้วนต้องใช้ชีวิตทั้งชีวิตในการแก้ไข และกินเวลาตลอดอายุขัยของมนุษย์คนหนึ่ง บางทีอาจกินเวลาชั่วอายุของนักปฏิรูปทั้งกลุ่มโดยที่มันก็ยังไม่หมดไป หากผู้ใดออกไล่ล่าสุราในดินแดนที่เติบโตมากับชีวิตที่หรูหราฟุ่มเฟือย และยึดถือความสนุกสนานและความสำราญเป็นศาสนา เรื่องนี้ย่อมทำให้เขาเหนื่อยล้าหมดแรง และความพยายามของเขาย่อมสูญเปล่า เพราะการดื่มสุรานั้นมิใช่อะไรอื่นนอกจากผลพวงของจิตใจที่หลงใหลความสำราญแม้ในยาพิษ และแสวงหาความมึนเมาแม้ในบาป ดังนั้นมันจะไม่ละทิ้งสุราเพียงเพราะการโฆษณาประชาสัมพันธ์ การเผยแพร่ หนังสือ คำปราศรัย และการชี้แจงถึงโทษภัยทางการแพทย์ของมัน

และความเสื่อมทางศีลธรรมของมัน ส่วนการออกกฎหมายที่เข้มงวดและบทลงโทษที่รุนแรง[^1] นั้นไม่อาจทำให้ผู้คนละทิ้งมันได้ เว้นแต่จะมีการเปลี่ยนแปลงจิตใจอย่างลึกซึ้ง และหากพวกเขาถูกบังคับให้ละทิ้งมันโดยปราศจากการเปลี่ยนแปลงเช่นนี้ พวกเขาก็จะแอบแฝงไปสู่อาชญากรรมประเภทอื่น และถือว่ามันเป็นที่อนุญาตโดยการเปลี่ยนชื่อและรูปแบบ

ท่านเราะซูล ﷺ มิใช่บุรุษผู้ยึดถือท้องถิ่นนิยม หรือผู้นำชาตินิยม:

แท้จริงแล้ว ขอบเขตของการทำงานในดินแดนอาหรับนั้นกว้างขวางยิ่ง หากท่านเราะซูล ﷺ เป็นบุรุษผู้ยึดถือท้องถิ่นนิยม และดำเนินชีวิตในหมู่ชนของท่านดังวิถีของบรรดาผู้นำทางการเมืองและผู้นำชาตินิยม ท่านย่อมสามารถชูธงขึ้นเพื่อประชาชาติอาหรับ ซึ่งชาวกุเรชและเผ่าต่าง ๆ ของอาหรับจะเข้าร่วมด้วย และสถาปนาอาณาจักรอาหรับที่เข้มแข็งและเป็นปึกแผ่นโดยมีท่านเป็นประมุข และไม่ต้องสงสัยเลยว่า อบูญะฮัล บิน ฮิชาม และอุตบะฮ์ บิน เราะบีอะฮ์ ตลอดจนคนอื่น ๆ จะอยู่ในแถวหน้าของผู้ที่เข้าร่วมใต้ธงชาตินิยมนี้ พร้อมทั้งสู้รบภายใต้ธงนั้นและมอบตำแหน่งผู้นำให้แก่ท่าน พวกเขามิใช่หรือที่เคยยืนยันถึงความสัตย์จริงและความซื่อสัตย์ของท่าน? พวกเขามิใช่หรือที่เคยให้ท่านเป็นผู้ตัดสินในเหตุการณ์ครั้งใหญ่ที่สุดเหตุการณ์หนึ่งในชีวิตของพวกเขาที่มักกะฮ์ และมอบเกียรติอันยิ่งใหญ่ที่สุดแก่ท่าน เมื่อพวกเขาให้ท่านเป็นผู้ตัดสินในการวางหินดำ (อัล-หะญัร อัล-อัสวัด) ไว้ ณ ที่ของมันในบัยตุลลอฮ์? พวกเขามิใช่หรือที่เคยกล่าวแก่ท่านผ่านปากของอุตบะฮ์ ทั้งที่พวกเขาไม่รู้จักการล่อใจทางการเมืองเลยว่า:

إن كنت إنما بك الرياسة عقدنا ألويتنا لك فكنت رأساً ما بقيت

«หากสิ่งที่ท่านต้องการคือความเป็นผู้นำ เราก็จะผูกธงของเราให้แก่ท่าน แล้วท่านก็จะเป็นหัวหน้า (ของเรา) ตราบเท่าที่ท่านยังมีชีวิตอยู่»[^2]

และหากท่านได้สิ่งนั้นมา ท่านย่อมสามารถส่งทหารม้าและนักรบผู้กล้าหาญของอาหรับเข้าโจมตีจักรวรรดิเปอร์เซีย กอบกู้ความเป็นอาหรับที่ถูกกดขี่ แก้แค้นชาวต่างชาติ (อะญัม) ผู้อธรรม และปักธงแห่งการพิชิตของอาหรับและเกียรติภูมิแห่งชาติไว้บนที่ราบสูงของโรมันและเปอร์เซีย และหากในเวลานั้นการเผชิญหน้ากับจักรวรรดิใดจักรวรรดิหนึ่งในสองจักรวรรดินี้ไม่ใช่วิทยปัญญาทางการเมือง ท่านก็ยังสามารถบุกโจมตีเยเมน หรือหะบะชะฮ์ (เอธิโอเปีย) หรือเพื่อนบ้านอื่น ๆ แล้วผนวกเข้ากับอาณาจักรอาหรับที่เพิ่งถือกำเนิดขึ้นนี้

และในชีวิตของชาวอาหรับนั้นยังมีด้านต่าง ๆ ทางสังคมและเศรษฐกิจอีกมากมายที่ต้องการความเชี่ยวชาญ

[^1]: รัฐบาลอเมริกาได้ห้ามสุรา และไล่ล่าปราบปรามมันในประเทศของตน โดยใช้ทุกวิธีการของอารยธรรมสมัยใหม่ เช่น นิตยสาร หนังสือพิมพ์ การบรรยาย รูปภาพ และภาพยนตร์ เพื่อทำให้การดื่มสุราเป็นสิ่งน่ารังเกียจ และชี้แจงถึงโทษภัยและความเสียหายของมัน มีการประเมินว่าค่าใช้จ่ายที่รัฐใช้ไปในการรณรงค์ต่อต้านสุรานั้นมากกว่า 60 ล้านดอลลาร์ หนังสือและเอกสารเผยแพร่ที่ตีพิมพ์ออกมามีจำนวนถึง 10,000 ล้านหน้า และค่าใช้จ่ายที่รัฐต้องแบกรับเพื่อบังคับใช้กฎหมายห้ามสุราตลอดระยะเวลาสิบสี่ปีนั้นไม่น้อยกว่า 250 ล้านปอนด์ มีผู้ถูกประหารชีวิตในระหว่างนั้น 300 คน ถูกจำคุก 532,335 คน ค่าปรับสูงถึง 16 ล้านปอนด์ และทรัพย์สินที่ถูกยึดมีมูลค่าถึง 404 ล้านปอนด์ แต่ทั้งหมดนั้นมิได้ทำให้ประชาชาติอเมริกันเพิ่มพูนสิ่งใดนอกจากความหลงใหลในสุราและความดื้อดึงในการดื่มมัน จนกระทั่งรัฐบาลจำต้องยกเลิกกฎหมายดังกล่าวในปี ค.ศ. 1933 และอนุญาตให้ดื่มสุราได้อย่างเสรีโดยสมบูรณ์ทั่วทั้งประเทศ (จากหนังสือ "ตันกีหาต" ของท่านอาจารย์อบุลอะอ์ลา อัล-เมาดูดี)

[^2]: อัล-บิดายะฮ์ วะอัน-นิฮายะฮ์ ของอิบนุกะษีร อัด-ดิมัชกี เล่ม 3 หน้า 43

ทางการเมือง ความสามารถในการบริหาร ความมุ่งมั่นของผู้สร้างตนเอง และความคิดสร้างสรรค์ของอัจฉริยะ หากชาติอาหรับได้รับบุรุษสักคนจากบุรุษเหล่านี้ ชาวอาหรับก็คงจะมีฐานะอันยิ่งใหญ่และมีประวัติศาสตร์บทใหม่

ท่านมิได้ถูกส่งมาเพื่อลบล้างความเท็จด้วยความเท็จ: แต่ท่านมุหัมมัด ﷺ มิได้ถูกส่งมาเพื่อลบล้างความเท็จด้วยความเท็จ เปลี่ยนการรุกรานหนึ่งด้วยการรุกรานอีกอย่างหนึ่ง ห้ามสิ่งหนึ่งในที่แห่งหนึ่งแล้วอนุญาตสิ่งนั้นในอีกที่หนึ่ง หรือเปลี่ยนความเห็นแก่ตัวของประชาชาติหนึ่งไปเป็นความเห็นแก่ตัวของอีกประชาชาติหนึ่ง ท่านมิได้ถูกส่งมาเป็นผู้นำชาตินิยมหรือผู้นำทางการเมืองที่ลากไฟมาย่างขนมปังของตนเอง และเอียงภาชนะมาทางฝั่งของตน แล้วนำผู้คนออกจากการปกครองของชาวเปอร์เซียและชาวโรมันไปสู่การปกครองของอัดนานและก็อหฏอน แต่ท่านถูกส่งมายังมนุษยชาติทั้งมวล เป็นผู้แจ้งข่าวดีและผู้ตักเตือน เป็นผู้เรียกร้องไปสู่อัลลอฮ์ด้วยการอนุมัติของพระองค์ และเป็นประทีปอันส่องสว่าง ท่านถูกส่งมาเพื่อนำปวงบ่าวของอัลลอฮ์ทั้งหมดออกจากการเคารพภักดีต่อบ่าวด้วยกัน ไปสู่การเคารพภักดีต่ออัลลอฮ์องค์เดียว และนำมนุษย์ทั้งปวงออกจากความคับแคบของโลกนี้ไปสู่ความกว้างขวางของโลกนี้และโลกหน้า และจากความอธรรมของศาสนาต่าง ๆ ไปสู่ความยุติธรรมของอิสลาม ท่านใช้พวกเขาให้กระทำความดีและห้ามพวกเขาจากความชั่ว อนุมัติสิ่งดีทั้งหลายแก่พวกเขา ห้ามสิ่งสกปรกทั้งหลายแก่พวกเขา และปลดภาระหนักและพันธนาการที่เคยอยู่บนพวกเขาออกไป

ดังนั้นการเรียกร้องของท่านจึงมิได้มุ่งไปยังประชาชาติหนึ่งโดยไม่รวมอีกประชาชาติหนึ่ง หรือดินแดนหนึ่งโดยไม่รวมอีกดินแดนหนึ่ง แต่การเรียกร้องของท่านมุ่งไปยังจิตวิญญาณของมนุษย์และมโนธรรมของมนุษยชาติ ส่วนประชาชาติอาหรับของท่านนั้น ด้วยความตกต่ำและความทุกข์ยากของพวกเขา จึงเหมาะสมที่สุดที่ท่านจะเริ่มภารกิจการปฏิรูปและการญิฮาดอันยิ่งใหญ่ของท่านกับพวกเขา และนครมักกะฮ์ (อุมมุลกุรอ) กับคาบสมุทรอาหรับ ด้วยที่ตั้งทางภูมิศาสตร์และความเป็นอิสระทางการเมือง จึงเป็นศูนย์กลางที่ดีที่สุดสำหรับสาส์นของท่าน และประชาชาติอาหรับด้วยคุณลักษณะทางจิตใจและคุณสมบัติทางศีลธรรมของพวกเขา จึงเป็นแหล่งที่ดีที่สุดสำหรับดะอ์วะฮ์ของท่าน และเป็นผู้เผยแผ่สาส์นของท่านที่ดีที่สุด

แม่กุญแจของธรรมชาติมนุษย์และลูกกุญแจของมัน: ท่านนบี ﷺ มิใช่นักปฏิรูปธรรมดาทั่วไปที่เข้าบ้านทางด้านหลัง หรือแอบลอดเข้าไปทางหน้าต่าง และต่อสู้กับโรคร้ายทางสังคมและข้อบกพร่องทางศีลธรรมเพียงบางอย่างเท่านั้น ซึ่งบางคนในพวกเขาได้รับความสำเร็จในการขจัดบางส่วนของมันได้ชั่วคราวในบางภูมิภาคของประเทศ และบางคนก็เสียชีวิตไปโดยที่ยังไม่ประสบความสำเร็จในภารกิจของตน[^1]

[^1]: คานธี (Gandhi) ผู้นำอินเดียผู้ยิ่งใหญ่ ได้มุ่งหมายตั้งแต่ช่วงแรกของชีวิตทางการเมืองและจิตวิญญาณของเขาไปสู่หลักการอันยิ่งใหญ่สองประการ ซึ่งเขาได้ทุ่มเทความเป็นผู้นำทางการเมืองและบุคลิกภาพทางจิตวิญญาณอันแข็งแกร่งของเขา อันหาได้ยากในยุคนี้ ไว้ในหลักการทั้งสองนั้น และทำให้มันเป็นคำขวัญแห่งอุดมการณ์ของเขา ประการแรกคือ "ไม่ใช้ความรุนแรงและไม่ต่อต้าน" เขาได้เรียกร้องไปสู่หลักการนี้ในฐานะศาสนาและปรัชญา และยังคงเรียกร้องสู่มันเป็นเวลาหลายปีด้วยสุนทรพจน์ บทความ และหนังสือพิมพ์ของเขา และได้ทุ่มเทความพยายามทั้งหมดในเรื่องนี้ แต่เนื่องจากสิ่งนั้นมิได้ดำเนินไปโดยผ่านการเปลี่ยนแปลงทางจิตใจ และโดยผ่านการเรียกร้องทางศาสนาที่เป็นรากฐาน การเรียกร้องของเขาจึงไม่ได้ส่งผลอย่างลึกซึ้งต่อจิตใจของประชาชาติของเขา ประชาชาตินี้ได้ทำให้การเรียกร้องของเขากลายเป็นดั่งฝุ่นละอองที่ปลิวว่อนในความไม่สงบระหว่างกลุ่มศาสนาครั้งใหญ่ที่เกิดขึ้นในแคว้นปัญจาบตะวันออกและกรุงเดลี เมืองหลวงของอินเดีย ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1947 ซึ่งมีชาวมุสลิมถูกสังหารมากกว่าครึ่งล้านคน เป็นการสังหารหมู่อันน่าสะพรึงกลัว ซึ่งเกิดความโหดร้าย ความป่าเถื่อน และการรุกรานต่อเด็ก สตรี และเกียรติยศ จนนักประวัติศาสตร์แทบไม่อาจเชื่อได้ จนกระทั่งจบลงด้วยการลอบสังหารบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ผู้นี้ ซึ่งประชาชาติของเขาได้ยกย่องเขาถึงขั้นเทิดทูนบูชาและยกเป็นเทพเจ้า หลักการประการที่สองคือ การยกเลิกความเป็นจัณฑาล (ผู้ที่ถูกรังเกียจว่าแตะต้องไม่ได้) และเขาก็มิได้ประสบความสำเร็จในภารกิจนี้อย่างมีนัยสำคัญเช่นกัน สิ่งนี้จึงเป็นหลักฐานอันชัดแจ้งว่า แนวทางของบรรดานบีคือแนวทางที่เป็นธรรมชาติและถูกต้องในการปฏิรูปและการเปลี่ยนแปลง

ท่านนบี ﷺ ได้เข้าสู่บ้านแห่งดะอ์วะฮ์และการปฏิรูปทางประตูของมัน และได้ใส่กุญแจของมันลงในแม่กุญแจแห่งธรรมชาติของมนุษย์ แม่กุญแจอันซับซ้อนที่บรรดานักปฏิรูปทั้งหลายในยุคว่างเว้นนบี (ยุคอัล-ฟัตเราะฮ์) ต่างหมดปัญญาที่จะไขมันออก รวมถึงทุกคนที่พยายามไขมันหลังจากท่านโดยไม่ใช้กุญแจของมันด้วย ท่านได้เชิญชวนผู้คนสู่การศรัทธาต่ออัลลอฮ์แต่เพียงองค์เดียว การปฏิเสธรูปเจว็ดและการเคารพบูชาทั้งหลาย และการปฏิเสธฏอฆูตในทุกความหมายของคำนี้ ท่านได้ยืนขึ้นท่ามกลางกลุ่มชนและประกาศว่า

((يا أيها الناس قولوا لا إله إلا الله تفلحوا!))

«โอ้ มนุษย์ทั้งหลาย จงกล่าวเถิดว่า ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ แล้วพวกท่านจะได้รับความสำเร็จ!»

และท่านได้เชิญชวนพวกเขาสู่การศรัทธาต่อสาส์นของท่าน และการศรัทธาต่อวันอาคิเราะฮ์

บทที่สอง การเดินทางของมุสลิมจากญาฮิลิยะฮ์สู่อิสลาม

บทที่สอง การเดินทางของมุสลิมจากญาฮิลิยะฮ์สู่อิสลาม

การปกป้องตนเองของญาฮิลิยะฮ์: สังคมญาฮิลิยะฮ์มิได้เข้าใจผิดถึงดะอ์วะฮ์นี้และเป้าหมายของมัน และเรื่องของมันก็มิได้คลุมเครือสำหรับผู้คนในสังคมนั้นเลย พวกเขาตระหนักดีเมื่อเสียงของท่านนบี ﷺ ดังกระทบโสตประสาทของพวกเขาว่า การเรียกร้องของท่านสู่การศรัทธาต่ออัลลอฮ์องค์เดียวนั้นคือลูกศรที่เล็งตรงเข้าสู่หัวใจของญาฮิลิยะฮ์ และเป็นการประกาศมรณกรรมของมัน ญาฮิลิยะฮ์จึงลุกฮือขึ้นอย่างเต็มกำลัง ปกป้องมรดกของตนเป็นการปกป้องครั้งสุดท้าย และต่อสู้เพื่อรักษามันไว้อย่างผู้ยอมพลีชีพ มันระดมทั้งทัพม้าและทัพราบของมันโหมเข้าใส่ผู้เรียกร้อง ﷺ และนำเอาทั้งความดุดันและอาวุธของมันมาประจัญ

وَٱنطَلَقَ ٱلْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ ٱمْشُوا۟ وَٱصْبِرُوا۟ عَلَىٰٓ ءَالِهَتِكُمْ ۖ إِنَّ هَـٰذَا لَشَىْءٌ يُرَادُ ﴿٦﴾

«และบรรดาผู้นำในหมู่พวกเขาก็ออกไปพลางกล่าวว่า จงไปเถิด และจงอดทนยึดมั่นต่อพระเจ้าทั้งหลายของพวกท่านไว้ แท้จริงนี่เป็นสิ่งที่ถูกมุ่งหมายไว้» (ซูเราะฮ์ศ็อด 38:6)

ทุกเสาหลักของชีวิตแบบนี้ และทุกฐานรากของญาฮิลิยะฮ์ ต่างรู้สึกว่าตนเองถูกคุกคาม และชีวิตของตนถูกเตือนถึงจุดจบ ณ จุดนี้เองที่เกิดเหตุการณ์การกดขี่และการทรมานดังที่ประวัติศาสตร์ได้บันทึกไว้ และนั่นคือสัญญาณแห่งความสำเร็จของท่านนบี ﷺ เพราะท่านได้ยิงถูกเป้า ได้ดีดถูกสายที่อ่อนไหว และได้โจมตีญาฮิลิยะฮ์ตรงแก่นแท้และจุดตายของมัน ท่านนบี ﷺ ยืนหยัดมั่นคงในดะอ์วะฮ์ของท่าน ด้วยความมั่นคงที่ภูเขาอันตั้งตระหง่านยังด้อยกว่า ไม่มีความเดือดร้อนใดทำให้ท่านถอยหลัง ไม่มีแผนร้ายใดทำให้ท่านหันเห และท่านไม่แยแสต่อการล่อลวงใด ๆ ท่านกล่าวแก่ลุงของท่านว่า

((يا عم لو وضعت الشمس في يميني والقمر في يساري ما تركت هذا الأمر حتى يظهره الله أو أهلك في طلبه))

«โอ้ท่านลุง หากแม้นดวงอาทิตย์ถูกวางไว้ในมือขวาของฉัน และดวงจันทร์ถูกวางไว้ในมือซ้ายของฉัน ฉันก็จะไม่ละทิ้งภารกิจนี้ จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงทำให้มันปรากฏชัย หรือฉันจะพินาศไปในการแสวงหามัน»[^1]

ในหนทางแห่งศาสนาใหม่: ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ใช้เวลาสิบสามปีเรียกร้องสู่อัลลอฮ์องค์เดียว สู่การศรัทธาต่อสาส์นของท่าน และต่อวันอาคิเราะฮ์ ด้วยความชัดแจ้งอย่างที่สุด ท่านไม่พูดอ้อมค้อม ไม่พูดเป็นนัย ไม่อ่อนข้อ ไม่ยอมจำนน ไม่เอาใจผู้ใด และไม่ประนีประนอม โดยท่านเห็นว่าสิ่งนั้นคือโอสถสำหรับทุกโรค ชาวกุเรชจึงลุกขึ้นต่อต้าน ส่งเสียงโห่ร้องใส่ท่านจากทุกทิศทาง ระดมยิงใส่ท่านจากคันธนูเดียวกัน และจุดไฟเผาแผ่นดินให้ลุกโชนต่อต้านท่าน เพื่อกีดกันท่านออกจากลูกหลานและพี่น้องของพวกเขา การศรัทธาต่อท่านและการเข้าข้างท่านจึงกลายเป็นเรื่องจริงจังอย่างที่สุด ไม่มีผู้ใดก้าวเข้ามาหาท่านได้ นอกจากผู้ที่จริงจังและบริสุทธิ์ใจเท่านั้น

[^1]: อัล-บิดายะฮ์ วะอัน-นิฮายะฮ์ เล่ม 3 หน้า 33

ตัวเขารู้สึกว่าชีวิตของตนนั้นด้อยค่าลง และตั้งใจแน่วแน่ว่าจะบุกฝ่ากองไฟเพื่อมัน และเดินไปหามันแม้จะต้องเหยียบย่ำบนหนามสะอ์ดานก็ตาม แล้วก็มีหนุ่ม ๆ จากเผ่ากุเรชก้าวออกมา พวกเขาไม่ได้ถูกความคึกคะนองของวัยหนุ่มทำให้หุนหันพลันแล่น และไม่ได้ถูกความโลภในผลประโยชน์ใด ๆ ของโลกนี้ล่อลวง แท้จริงความใฝ่ใจของพวกเขาคืออาคิเราะฮ์ และสิ่งที่พวกเขาปรารถนาคือสวรรค์ พวกเขาได้ยินผู้ประกาศเรียกร้องสู่อีมานว่า "จงศรัทธาต่อพระเจ้าของพวกท่านเถิด" ชีวิตแบบญาฮิลิยะฮ์จึงคับแคบสำหรับพวกเขาทั้งที่มันกว้างขวาง จิตใจของพวกเขาก็อึดอัดคับแคบ ที่นอนของพวกเขาก็กระสับกระส่าย ราวกับว่าพวกเขานอนอยู่บนหนาม และพวกเขาเห็นว่าไม่มีทางใดสำหรับพวกเขาอีกแล้วนอกจากการศรัทธาต่ออัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ พวกเขาจึงศรัทธาและก้าวเข้าไปหาท่านนบี ﷺ ทั้งที่ท่านอยู่ในเมืองของพวกเขาเอง อยู่ต่อหน้าต่อตาและในระยะที่พวกเขาได้ยิน แต่มันกลับเป็นการเดินทางอันยาวไกลและยากลำบาก เนื่องจากอุปสรรคต่าง ๆ ที่กุเรชได้ตั้งขวางไว้ระหว่างท่านกับกลุ่มชนของท่าน พวกเขาวางมือของตนลงในมือของท่าน และมอบชีวิตและวิญญาณของตนแด่ท่าน ทั้งที่พวกเขารู้ว่าชีวิตของตนตกอยู่ในอันตราย และมั่นใจว่าจะต้องเผชิญกับบททดสอบและความทุกข์ยาก พวกเขาได้ยินอัลกุรอานกล่าวว่า

الٓمٓ ﴿١﴾ أَحَسِبَ ٱلنَّاسُ أَن يُتْرَكُوٓا۟ أَن يَقُولُوٓا۟ ءَامَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ ﴿٢﴾ وَلَقَدْ فَتَنَّا ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۖ فَلَيَعْلَمَنَّ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ صَدَقُوا۟ وَلَيَعْلَمَنَّ ٱلْكَـٰذِبِينَ ﴿٣﴾

«อะลิฟ ลาม มีม มนุษย์คิดหรือว่าพวกเขาจะถูกปล่อยไว้เพียงเพราะกล่าวว่า "เราศรัทธาแล้ว" โดยที่พวกเขาจะไม่ถูกทดสอบ และแน่นอนเราได้ทดสอบบรรดาผู้ที่อยู่ก่อนพวกเขามาแล้ว ดังนั้นอัลลอฮ์จะทรงรู้แน่นอนถึงบรรดาผู้ที่สัตย์จริง และจะทรงรู้แน่นอนถึงบรรดาผู้ที่โกหก» (ซูเราะฮ์อัล-อังกะบูต 29:1-3)

และพวกเขาได้ยินพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ว่า

أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا۟ ٱلْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُم مَّثَلُ ٱلَّذِينَ خَلَوْا۟ مِن قَبْلِكُم ۖ مَّسَّتْهُمُ ٱلْبَأْسَآءُ وَٱلضَّرَّآءُ وَزُلْزِلُوا۟ حَتَّىٰ يَقُولَ ٱلرَّسُولُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مَعَهُۥ مَتَىٰ نَصْرُ ٱللَّهِ ۗ أَلَآ إِنَّ نَصْرَ ٱللَّهِ قَرِيبٌ ﴿٢١٤﴾

«หรือพวกเจ้าคิดว่าพวกเจ้าจะได้เข้าสวรรค์ ทั้งที่สภาพเยี่ยงบรรดาผู้ที่ล่วงลับไปก่อนพวกเจ้ายังไม่ได้มาประสบแก่พวกเจ้า พวกเขาถูกความยากแค้นและความทุกข์ยากประสบ และพวกเขาถูกสั่นคลอนจนกระทั่งเราะซูลและบรรดาผู้ศรัทธาที่อยู่กับท่านกล่าวว่า "เมื่อใดเล่าความช่วยเหลือของอัลลอฮ์จะมา" พึงรู้เถิดว่า แท้จริงความช่วยเหลือของอัลลอฮ์นั้นใกล้แล้ว» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:214)

แล้วสิ่งที่กุเรชกระทำก็เป็นไปตามที่พวกเขาคาดไว้ทุกประการ กุเรชได้เทลูกธนูออกจากซองจนหมด และยิงลูกธนูทุกดอกที่มีใส่พวกเขา แต่ทั้งหมดนี้กลับไม่ได้เพิ่มสิ่งใดแก่พวกเขานอกจากความมั่นใจและความอดทนเข้มแข็ง และพวกเขากล่าวว่า

هَـٰذَا مَا وَعَدَنَا ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ وَصَدَقَ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ ۚ وَمَا زَادَهُمْ إِلَّآ إِيمَـٰنًا وَتَسْلِيمًا ﴿٢٢﴾

«นี่คือสิ่งที่อัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ได้สัญญาไว้แก่เรา และอัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ทรงพูดจริง และมันมิได้เพิ่มสิ่งใดแก่พวกเขานอกจากอีมานและการยอมจำนน» (ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:22)

บททดสอบและการกดขี่ข่มเหงในเรื่องศาสนานี้ไม่ได้เพิ่มสิ่งใดแก่พวกเขานอกจากความมั่นคงในอะกีดะฮ์ ความหวงแหนในศาสนาของตน ความรังเกียจต่อการปฏิเสธศรัทธาและผู้ปฏิเสธศรัทธา การจุดไฟแห่งความรู้สึกของพวกเขาให้ลุกโชน และการชำระขัดเกลาจิตใจของพวกเขา จนพวกเขากลายเป็นดั่งทองคำที่ถูกหลอมหล่อและเงินบริสุทธิ์ และพวกเขาก็ผ่านพ้นออกมาจากทุกบททดสอบและความทุกข์ยาก ดุจดาบที่ออกมาหลังจากถูกขัดจนเงาวาว

การอบรมทางศาสนา:

ทั้งนี้ ท่านเราะซูล ﷺ ได้หล่อเลี้ยงวิญญาณของพวกเขาด้วยอัลกุรอาน อบรมจิตใจของพวกเขาด้วยอีมาน และทำให้พวกเขาน้อมตนต่อหน้าพระผู้อภิบาลแห่งสากลโลกวันละห้าครั้ง ด้วยความสะอาดของร่างกาย ความนอบน้อมของหัวใจ การสยบของร่างกาย และการมีสติอยู่กับตน พวกเขาจึงเพิ่มพูนขึ้นทุกวันในความสูงส่งของวิญญาณ ความบริสุทธิ์ของหัวใจ ความสะอาดของอุปนิสัย ความเป็นอิสระจากอำนาจของวัตถุ การต่อต้านอารมณ์ใคร่ และการโน้มเอียงไปสู่พระผู้อภิบาลแห่งแผ่นดินและชั้นฟ้าทั้งหลาย และท่านได้ฝึกฝนพวกเขาให้อดทนต่อการถูกทำร้าย ให้อภัยอย่างงดงาม และข่มจิตใจตนเอง ทั้งที่พวกเขาได้ดื่มความรักในการสงครามมาตั้งแต่ยังเป็นทารก ราวกับว่าพวกเขาเกิดมาพร้อมกับดาบ และพวกเขามาจากประชาชาติที่วันเวลาของมันคือสงคราม

บะซูส ดาฮิส และเฆาะบรออ์ และวันอัล-ฟิญารก็มิได้ห่างไกลออกไปนัก แต่ท่านเราะซูล ﷺ ได้ข่มธรรมชาติแห่งการสงครามของพวกเขา และยับยั้งความฮึกเหิมแบบอาหรับของพวกเขาไว้ ท่านกล่าวแก่พวกเขาว่า

كُفُّوٓا۟ أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ

«จงยับยั้งมือของพวกท่านไว้ และจงดำรงการละหมาด» (ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:77)

พวกเขาก็ยอมจำนนต่อคำสั่งของท่าน ยับยั้งมือของตนไว้ และอดทนต่อสิ่งที่ได้รับจากชาวกุร็อยชฺ ซึ่งหนักหนาจนแทบสิ้นชีวิต โดยมิใช่เพราะความขลาดกลัวหรือความไร้กำลัง ประวัติศาสตร์ไม่เคยบันทึกเหตุการณ์ใดเลยที่มุสลิมในมักกะฮ์ใช้ดาบป้องกันตนเอง ทั้งที่มีแรงกระตุ้นตามธรรมชาติให้ทำเช่นนั้นมากมายและรุนแรง นั่นคือที่สุดของการเชื่อฟังและการยอมสยบเท่าที่ประวัติศาสตร์เคยเล่าขาน จนกระทั่งเมื่อกุร็อยชฺละเมิดเกินขอบเขตในความอธรรม และความอดทนถึงขีดสุด อัลลอฮ์ก็ทรงอนุญาตให้ท่านเราะซูลของพระองค์และเหล่าสาวกของท่านอพยพ พวกเขาจึงอพยพไปยังยัษริบ ซึ่งอิสลามได้ไปถึงที่นั่นก่อนพวกเขาแล้ว

ในนครของท่านเราะซูล ﷺ

ชาวมักกะฮ์ได้พบกับชาวยัษริบ โดยไม่มีสิ่งใดผูกพันพวกเขาไว้นอกจากศาสนาใหม่นี้ นับเป็นภาพแห่งอำนาจของศาสนาที่งดงามที่สุดเท่าที่ประวัติศาสตร์เคยประจักษ์ ชาวเอาส์และค็อซร็อจยังมิได้ปัดฝุ่นแห่งสงครามบุอาษออกจากตัว และดาบของพวกเขายังคงหยดเลือดอยู่ แล้วอิสลามก็ได้ผสานหัวใจของพวกเขาเข้าด้วยกัน ซึ่งหากผู้ใดใช้จ่ายทุกสิ่งที่มีอยู่ในแผ่นดินทั้งหมด ก็ไม่อาจผสานหัวใจของพวกเขาได้ จากนั้นท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้ผูกภราดรภาพระหว่างพวกเขากับมุฮาญิรีน เป็นภราดรภาพที่ล้ำเลิศยิ่งกว่าความเป็นพี่น้องร่วมสายเลือด และเหนือกว่ามิตรภาพของเหล่าสหายทั้งปวงที่ประวัติศาสตร์เคยบันทึกไว้

หมู่คณะที่เพิ่งถือกำเนิดนี้ ซึ่งประกอบด้วยชาวมักกะฮ์ผู้อพยพ (มุฮาญิรีน) และชาวยัษริบผู้ให้การช่วยเหลือ (อันศ็อร) คือแกนกลางของประชาชาติอิสลามอันยิ่งใหญ่ที่ถูกนำออกมาเพื่อมนุษยชาติ และเป็นเนื้อแท้ของอิสลาม การปรากฏขึ้นของหมู่คณะนี้ในช่วงเวลาอันวิกฤตเช่นนั้น จึงเป็นเกราะป้องกันโลกจากความเสื่อมสลายที่คุกคามอยู่ และเป็นที่พึ่งคุ้มครองมนุษยชาติจากฟิตนะฮ์และภยันตรายที่รายล้อมอยู่ ด้วยเหตุนี้ เมื่ออัลลอฮ์ตะอาลาทรงกระตุ้นให้มีภราดรภาพและความสมัครสมานระหว่างมุฮาญิรีนกับอันศ็อร พระองค์จึงตรัสว่า

إِلَّا تَفْعَلُوهُ تَكُن فِتْنَةٌ فِى ٱلْأَرْضِ وَفَسَادٌ كَبِيرٌ ﴿٧٣﴾

«หากพวกเจ้าไม่ปฏิบัติเช่นนั้น ก็จะเกิดฟิตนะฮ์ขึ้นในแผ่นดินและความเสียหายอันใหญ่หลวง» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:73)

ปมใหญ่ได้คลายออกแล้ว

ท่านเราะซูล ﷺ ยังคงอบรมขัดเกลาพวกเขาอย่างละเอียดลึกซึ้ง อัลกุรอานยังคงยกระดับจิตวิญญาณของพวกเขาให้สูงส่ง และจุดไฟในหัวใจของพวกเขาให้ลุกโชน และการชุมนุมของท่านเราะซูล ﷺ ยังคงเพิ่มพูนให้พวกเขามั่นคงในศาสนา ห่างไกลจากอารมณ์ใฝ่ต่ำ ทุ่มเทชีวิตเพื่อแสวงหาความโปรดปราน โหยหาสวรรค์ ใฝ่ใจในความรู้ เข้าใจลึกซึ้งในศาสนา และตรวจสอบตนเองอยู่เสมอ พวกเขาเชื่อฟังท่านเราะซูลทั้งในยามที่ชอบและยามที่ชัง และออกไปในหนทางของอัลลอฮ์ทั้งในยามเบาและยามหนัก พวกเขาออกไปทำสงครามพร้อมกับท่านเราะซูลถึงยี่สิบเจ็ดครั้งภายในสิบปี และออกไปสู้รบกับศัตรูตามคำสั่งของท่านมากกว่าหนึ่งร้อยครั้ง จนกระทั่งเป็นเรื่องง่ายดายสำหรับพวกเขา

ในการละทิ้งโลกดุนยา และความสูญเสียลูกเมียก็กลายเป็นเรื่องเล็กน้อยในใจของพวกเขา อายะฮ์ต่าง ๆ ได้ถูกประทานลงมาพร้อมด้วยบทบัญญัติมากมายที่พวกเขาไม่เคยคุ้นเคยและไม่เคยชินมาก่อน รวมทั้งทุกสิ่งที่ยากลำบากต่อจิตใจที่จะปฏิบัติ ทั้งในเรื่องทรัพย์สิน ชีวิต ลูกหลาน และวงศ์ตระกูล แต่พวกเขากลับกระตือรือร้นและรีบเร่งที่จะปฏิบัติตามคำสั่งนั้น ปมใหญ่ คือปมแห่งชิริกและการปฏิเสธศรัทธา ได้ถูกคลายออกแล้ว ปมทั้งหลายจึงคลายออกตามไปทั้งหมด ท่านเราะซูล ﷺ ได้ต่อสู้กับพวกเขาด้วยการญิฮาดครั้งแรกของท่าน จึงไม่จำเป็นต้องญิฮาดใหม่สำหรับทุกคำสั่งและทุกข้อห้าม อิสลามได้ชนะญาฮิลิยะฮ์ในสมรภูมิแรก ชัยชนะจึงเป็นพันธมิตรของอิสลามในทุกสมรภูมิ พวกเขาได้เข้าสู่สันติภาพ (อิสลาม) โดยสิ้นเชิง ทั้งด้วยหัวใจ อวัยวะ และจิตวิญญาณ พวกเขาไม่ขัดแย้งต่อท่านเราะซูลหลังจากที่ทางนำได้ประจักษ์แก่พวกเขาแล้ว ไม่รู้สึกอึดอัดใจต่อสิ่งที่ท่านได้ตัดสิน และไม่มีทางเลือกอื่นสำหรับพวกเขาหลังจากที่ท่านได้สั่งใช้หรือสั่งห้าม พวกเขาเล่าให้ท่านเราะซูลฟังถึงสิ่งที่พวกเขาได้ทรยศต่อตัวเอง และยอมมอบร่างกายของตนให้รับการลงโทษอย่างรุนแรง หากพลั้งพลาดกระทำความผิดที่ต้องรับโทษหัด เมื่อการห้ามสุราถูกประทานลงมา ขณะที่จอกสุราอันเต็มเปี่ยมยังอยู่ในฝ่ามือของพวกเขา คำสั่งของอัลลอฮ์ก็ได้ขวางกั้นระหว่างมันกับริมฝีปากที่กระหายและตับที่ร้อนรุ่ม ไหสุราถูกทุบทำลาย จนสุราไหลนองไปตามตรอกซอกซอยของนครมะดีนะฮ์

จนกระทั่งส่วนของชัยฏอนได้ออกไปจากจิตใจของพวกเขา ไม่เพียงเท่านั้น แม้แต่ส่วนของอารมณ์ใฝ่ต่ำก็ได้ออกไปจากจิตใจของพวกเขาด้วย พวกเขาให้ความยุติธรรมแก่ผู้อื่นจากตัวเองเฉกเช่นที่เรียกร้องความยุติธรรมจากผู้อื่น พวกเขากลายเป็นบุรุษแห่งอาคิเราะฮ์ในโลกดุนยา และเป็นบุรุษแห่งวันพรุ่งนี้ในวันนี้ ภัยพิบัติใด ๆ ไม่ทำให้พวกเขาตื่นตระหนก ความโปรดปรานไม่ทำให้พวกเขาหลงระเริง ความยากจนไม่ทำให้พวกเขาหมกมุ่น ความร่ำรวยไม่ทำให้พวกเขาละเมิด การค้าไม่ทำให้พวกเขาเพลิดเพลินหลงลืม และอำนาจไม่ทำให้พวกเขาลุแก่ใจ พวกเขาไม่ปรารถนาความยิ่งใหญ่ในแผ่นดินและไม่ปรารถนาการบ่อนทำลาย พวกเขากลายเป็นตาชั่งอันเที่ยงตรงสำหรับมนุษย์ เป็นผู้ดำรงความยุติธรรม เป็นพยานเพื่ออัลลอฮ์ แม้จะเป็นผลเสียแก่ตัวเอง หรือแก่บิดามารดาและญาติใกล้ชิดก็ตาม อัลลอฮ์ได้ทรงปูลาดแผ่นดินให้แก่พวกเขา พวกเขากลายเป็นที่พึ่งพิงของมนุษยชาติ เป็นเกราะคุ้มกันโลก และเป็นผู้เชิญชวนสู่ศาสนาของอัลลอฮ์ ท่านเราะซูล ﷺ ได้แต่งตั้งพวกเขาให้สืบทอดภารกิจของท่าน แล้วท่านก็กลับไปสู่สหายอันสูงส่ง (อัลลอฮ์) ด้วยความปีติยินดีในอุมมะฮ์และสาส์นของท่าน

การเปลี่ยนแปลงที่น่าอัศจรรย์ที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ

การเปลี่ยนแปลงที่ท่านนบี ﷺ ได้ก่อให้เกิดขึ้นในจิตใจของชาวมุสลิม และผ่านพวกเขาไปสู่สังคมมนุษย์นั้น เป็นสิ่งที่น่าอัศจรรย์ที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ การเปลี่ยนแปลงนี้น่าอัศจรรย์ในทุกด้าน น่าอัศจรรย์ในความรวดเร็ว น่าอัศจรรย์ในความลึกซึ้ง น่าอัศจรรย์ในความกว้างขวางและครอบคลุม และน่าอัศจรรย์ในความชัดเจนและความง่ายต่อการเข้าใจ มันไม่ได้คลุมเครือเหมือนเหตุการณ์เหนือธรรมชาติอีกมากมาย และไม่ใช่ปริศนาลึกลับแต่อย่างใด ดังนั้น ให้เราศึกษาการเปลี่ยนแปลงนี้ในเชิงปฏิบัติ และทำความรู้จักขอบเขตอิทธิพลของมันที่มีต่อสังคมมนุษย์และประวัติศาสตร์มนุษยชาติ

ผลกระทบของอีมานที่ถูกต้องต่อจริยธรรมและความโน้มเอียง:

ผู้คนทั้งชาวอาหรับและชนต่างชาติต่างดำเนินชีวิตแบบญาฮิลิยะฮ์ ซึ่งในชีวิตนั้นพวกเขาก้มกราบต่อทุกสิ่งที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อพวกเขา และอยู่ภายใต้เจตนาและการจัดการของพวกเขา สิ่งเหล่านั้นไม่ตอบแทนผู้เชื่อฟังด้วยรางวัล ไม่ลงโทษผู้ฝ่าฝืนด้วยการลงทัณฑ์ ไม่ใช้และไม่ห้ามสิ่งใด ศาสนาจึงเป็นเพียงสิ่งผิวเผินที่ลอยอยู่บนผิวหน้าของชีวิตพวกเขา ไม่มีอำนาจเหนือจิตวิญญาณ ตัวตน และหัวใจของพวกเขา และไม่มีผลต่อจริยธรรมและสังคมของพวกเขา พวกเขาศรัทธาต่ออัลลอฮ์ประหนึ่งช่างผู้ทำงานของตนเสร็จสิ้นแล้วก็ปลีกตัวออกไป และสละอาณาจักรของพระองค์ให้แก่ผู้คนกลุ่มหนึ่งซึ่งพระองค์ได้สวมเสื้อคลุมแห่งความเป็นพระผู้อภิบาลให้แก่พวกเขา คนเหล่านั้นจึงกุมบังเหียนของกิจการไว้ในมือ รับหน้าที่บริหารอาณาจักร จัดการกิจการต่าง ๆ และแจกจ่ายปัจจัยยังชีพ ตลอดจนภารกิจอื่น ๆ ของรัฐบาลที่มีระบบระเบียบ อีมานของพวกเขาต่ออัลลอฮ์จึงไม่ได้มากไปกว่าความรู้ทางประวัติศาสตร์ อีมานของพวกเขาต่ออัลลอฮ์และการที่พวกเขาอ้างการสร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดินไปยังอัลลอฮ์นั้น ไม่ต่างอะไรกับคำตอบของนักเรียนวิชาประวัติศาสตร์คนหนึ่งที่ถูกถามว่า "ใครสร้างปราสาทเก่าแก่หลังนี้?" แล้วเขาก็เอ่ยนามกษัตริย์องค์หนึ่งในบรรดากษัตริย์สมัยโบราณ โดยไม่ได้เกรงกลัวหรือนอบน้อมต่อกษัตริย์องค์นั้นแต่อย่างใด ศาสนาของพวกเขาจึงปราศจากความนอบน้อมต่ออัลลอฮ์และการวิงวอนขอต่อพระองค์ และพวกเขาไม่รู้จักสิ่งใดเกี่ยวกับอัลลอฮ์ที่จะทำให้พวกเขารักพระองค์ ความรู้ของพวกเขาจึงคลุมเครือ มืดมัว บกพร่อง และกว้าง ๆ ไม่ก่อให้เกิดความยำเกรงหรือความรักในจิตใจของพวกเขาเลย

และนี่คือปรัชญากรีกที่นิยามสิ่งที่จำเป็นต้องมีอยู่ (วาญิบุลวุญูด) ด้วยการปฏิเสธล้วน ๆ ไม่มีคุณลักษณะเชิงยืนยันใด ๆ ในบรรดาคุณลักษณะแห่งเดชานุภาพ ความเป็นพระผู้อภิบาล การประทาน การยับยั้ง และความเมตตา ปรัชญานี้มิได้ยืนยันสิ่งใดแก่พระองค์นอกจากการสร้างครั้งแรกเท่านั้น และปฏิเสธการเลือกสรร ความรู้ และเจตนาจากพระองค์ ปฏิเสธคุณลักษณะต่าง ๆ และวางหลักการสากลซึ่งล้วนแต่เป็นการลดเกียรติของพระผู้สร้างและเป็นการเทียบเคียงพระองค์กับสิ่งถูกสร้าง ทั้งที่การปฏิเสธนั้น แม้จะรวมกันมากเพียงใดก็ไม่ให้ประโยชน์เท่ากับการยืนยันเพียงประการเดียว และเราไม่เคยรู้จักนครแม้แต่แห่งเดียว หรือสังคม ระบบ การงาน หรือสิ่งปลูกสร้างใด ๆ ที่ตั้งอยู่บนการปฏิเสธเพียงอย่างเดียว ศาสนาในแวดวงของปรัชญากรีกจึงปราศจากจิตวิญญาณแห่งความนอบน้อม ความสยบยอมต่ออัลลอฮ์ การพึ่งพิงพระองค์ยามเกิดเหตุการณ์ต่าง ๆ และการรักพระองค์ด้วยสุดหัวใจ เช่นนี้เองที่ศาสนาซึ่งครอบงำโลกอยู่ในขณะนั้นได้สูญเสียจิตวิญญาณของมันไป และกลายเป็นเพียงพิธีกรรม ประเพณี และเงาร่างของอีมานเท่านั้น

ชาวอาหรับและผู้ที่เข้ารับอิสลามได้ก้าวออกจากความรู้ที่ป่วยไข้ คลุมเครือ และไร้ชีวิตนี้ ไปสู่ความรู้ที่ลึกซึ้ง ชัดเจน และเปี่ยมด้วยจิตวิญญาณ มีอำนาจเหนือจิตวิญญาณ ตัวตน หัวใจ และอวัยวะต่าง ๆ มีผลต่อจริยธรรมและสังคม และมีอิทธิพลเหนือชีวิตและทุกสิ่งที่เกี่ยวข้องกับชีวิต พวกเขาศรัทธาต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงมีพระนามอันวิจิตรและคุณลักษณะอันสูงส่งยิ่ง พวกเขาศรัทธาต่อพระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก ผู้ทรงกรุณาปรานี ผู้ทรงเมตตาเสมอ ผู้ทรงอำนาจแห่งวันตอบแทน พระผู้ทรงเป็นราชา ผู้ทรงบริสุทธิ์ ผู้ทรงศานติ ผู้ทรงประทานความปลอดภัย ผู้ทรงควบคุมดูแล ผู้ทรงเดชานุภาพ ผู้ทรงพลานุภาพ ผู้ทรงเกรียงไกร พระผู้ทรงสร้าง ผู้ทรงบันดาล ผู้ทรงกำหนดรูปร่าง ผู้ทรงเดชานุภาพ ผู้ทรงปรีชาญาณ ผู้ทรงอภัยยิ่ง ผู้ทรงรักใคร่ ผู้ทรงเอ็นดู ผู้ทรงเมตตาเสมอ การสร้างและการบัญชาเป็นสิทธิ์ของพระองค์ ในพระหัตถ์ของพระองค์...

ทรงครอบครองอำนาจสูงสุดเหนือทุกสิ่ง ทรงคุ้มครองผู้อื่นได้ แต่ไม่มีผู้ใดคุ้มครองผู้ใดให้พ้นจากพระองค์ได้ ตลอดจนคุณลักษณะอื่น ๆ ของพระองค์ที่ปรากฏในอัลกุรอาน พระองค์ทรงตอบแทนด้วยสวนสวรรค์และทรงลงโทษด้วยไฟนรก ทรงแผ่ขยายปัจจัยยังชีพแก่ผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์และทรงจำกัด ทรงรู้สิ่งที่ซ่อนเร้นอยู่ในชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน ทรงรู้การทรยศของสายตาและสิ่งที่หัวใจปกปิดไว้ ตลอดจนสิ่งอื่น ๆ ที่ปรากฏในอัลกุรอานเกี่ยวกับเดชานุภาพ การบริหารจัดการ และความรอบรู้ของพระองค์ ด้วยอีมานที่กว้างขวาง ลึกซึ้ง และชัดเจนเช่นนี้ จิตใจของพวกเขาจึงพลิกเปลี่ยนไปอย่างน่าอัศจรรย์ เมื่อผู้ใดศรัทธาต่ออัลลอฮ์และปฏิญาณว่าไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ ชีวิตของเขาก็พลิกกลับจากหน้ามือเป็นหลังมือ อีมานได้แทรกซึมลึกเข้าไปในส่วนลึกของเขา ไหลซึมไปทั่วทุกเส้นเลือดและทุกความรู้สึก ไหลเวียนอยู่ในตัวเขาดั่งวิญญาณและโลหิต ถอนรากถอนโคนเชื้อร้ายของญาฮิลิยะฮ์ ท่วมท้นทั้งสติปัญญาและหัวใจ และทำให้เขากลายเป็นคนใหม่ที่ไม่ใช่คนเดิม จากเขาได้ปรากฏความงดงามแห่งอีมาน ความเชื่อมั่นอันแน่วแน่ ความอดทน และความกล้าหาญ ตลอดจนการกระทำและคุณธรรมอันเหนือธรรมดา ซึ่งสร้างความพิศวงแก่ปัญญา ปรัชญา และประวัติศาสตร์ด้านจริยธรรม และจะยังคงเป็นที่พิศวงและตื่นตะลึงตลอดไป โดยที่วิชาการไม่อาจอธิบายสิ่งเหล่านี้ด้วยสาเหตุอื่นใดได้นอกจากอีมานอันสมบูรณ์และลึกซึ้ง

ความทิ่มแทงของมโนธรรม:

อีมานนี้เป็นสถาบันแห่งการอบรมจริยธรรมและการขัดเกลาจิตใจ ที่ปลูกฝังคุณธรรมอันดีงามแก่ผู้ศรัทธา ทั้งความเด็ดเดี่ยวของเจตจำนง ความเข้มแข็งของจิตใจ การตรวจสอบตนเอง และความยุติธรรมแม้ต่อตนเอง อีมานยังเป็นเครื่องยับยั้งที่ทรงพลังที่สุดเท่าที่ประวัติศาสตร์จริยธรรมและจิตวิทยาเคยรู้จัก ในการปกป้องมนุษย์จากความผิดพลาดทางจริยธรรมและการพลาดพลั้งของมนุษย์ หากในบางขณะแรงกระตุ้นแห่งสัญชาตญาณสัตว์ได้พลุ่งพล่านขึ้น จนมนุษย์พลั้งพลาดลงไป แม้ในยามที่ไม่มีสายตาใดจับจ้องและมือของกฎหมายเอื้อมไปไม่ถึง อีมานนี้ก็จะแปรเปลี่ยนเป็นจิตใจที่ตำหนิตนเองอย่างรุนแรง เป็นความทิ่มแทงอันแสบร้อนต่อมโนธรรม และเป็นภาพหลอนอันน่าสะพรึงกลัว จนผู้นั้นไม่อาจสงบใจได้เลย จนกว่าจะได้สารภาพความผิดของตนต่อหน้ากฎหมาย ยอมมอบตนเข้ารับโทษอันหนักหน่วง และแบกรับโทษนั้นด้วยความสงบและสบายใจ เพื่อหลีกพ้นจากความกริ้วของอัลลอฮ์และการลงโทษในวันอาคิเราะฮ์

นักประวัติศาสตร์ผู้เชื่อถือได้ได้เล่าเรื่องราวอันน่าทึ่งในเรื่องนี้ไว้แก่เรา ซึ่งไม่เคยเกิดขึ้นที่ใดเลยนอกจากในประวัติศาสตร์อิสลาม ส่วนหนึ่งคือสิ่งที่มุสลิม อิบนุ อัล-หัจญาจ อัล-กุชัยรีย์ เจ้าของหนังสือเศาะฮีหฺ ได้รายงานพร้อมสายรายงานของท่าน จากอับดุลลอฮ์ อิบนุ บุร็อยดะฮ์ จากบิดาของเขา ว่ามาอิซ อิบนุ มาลิก อัล-อัสละมีย์ (ร.ฎ.) ได้มาหาท่านเราะซูล ﷺ แล้วกล่าวว่า

يا رسول الله إني ظلمت نفسي وزنيت وإني أريد أن تطهرني

«โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ ข้าพเจ้าได้อธรรมต่อตนเองและได้ทำซินา ข้าพเจ้าต้องการให้ท่านชำระข้าพเจ้าให้บริสุทธิ์»

ท่านจึงให้เขากลับไป ครั้นวันรุ่งขึ้นเขาก็มาหาท่านอีกและกล่าวว่า

يا رسول الله إني قد زنيت

«โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ ข้าพเจ้าได้ทำซินาแล้ว»

ท่านก็ให้เขากลับไปเป็นครั้งที่สอง แล้วท่านเราะซูล ﷺ ได้ส่งคนไปยังกลุ่มชนของเขาและถามว่า

أتعلمون بعقله بأساً تنكرون منه شيئاً؟

«พวกท่านรู้หรือไม่ว่าสติปัญญาของเขามีความผิดปกติใด ๆ หรือพวกท่านเห็นสิ่งใดที่แปลกไปจากเขาบ้าง?»

พวกเขาตอบว่า

ما نعلمه إلا وفي العقل من صالحينا فيما نرى

«เท่าที่พวกเราเห็น พวกเรารู้จักเขาเพียงว่าเป็นผู้มีสติปัญญาสมบูรณ์ และเป็นคนดีคนหนึ่งในหมู่พวกเรา»

แล้วเขาก็มาหาท่านเป็นครั้งที่สาม ท่านจึงส่งคนไปยังพวกเขา

อีกครั้งหนึ่ง ท่านจึงสอบถามถึงเขา พวกเขาก็แจ้งแก่ท่านว่าเขาไม่มีอะไรบกพร่อง และสติปัญญาของเขาก็ปกติดี ครั้นถึงครั้งที่สี่ ท่านจึงให้ขุดหลุมสำหรับเขา แล้วสั่งให้ขว้างหินเขา

ผู้รายงานกล่าวว่า แล้วหญิงชาวฆอมิดียะฮ์ก็มาหาท่านและกล่าวว่า

((يا رسول الله إني قد زنيت فطهرني))

«โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ ฉันได้ทำซินาแล้ว ขอท่านโปรดชำระฉันให้บริสุทธิ์เถิด»

ท่านส่งนางกลับไป ครั้นวันรุ่งขึ้นนางกล่าวว่า "โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ ทำไมท่านจึงส่งฉันกลับไป ท่านคงจะส่งฉันกลับไปเหมือนที่ท่านส่งมาอิซกลับไปกระมัง ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ฉันกำลังตั้งครรภ์อยู่" ท่านกล่าวว่า "ถ้าเช่นนั้น เธอจงกลับไปก่อนจนกว่าจะคลอด" ครั้นนางคลอดแล้ว นางก็นำทารกห่อผ้ามาหาท่าน และกล่าวว่า "นี่คือบุตรที่ฉันคลอดแล้ว" ท่านกล่าวว่า "เธอจงกลับไปให้นมเขาจนกว่าเขาจะหย่านม" ครั้นนางให้เขาหย่านมแล้ว นางก็นำเด็กมาหาท่าน ในมือของเด็กมีขนมปังชิ้นหนึ่ง นางกล่าวว่า "นี่แหละ โอ้นบีของอัลลอฮ์ ฉันได้ให้เขาหย่านมแล้ว และเขากินอาหารได้แล้ว" ท่านจึงมอบเด็กนั้นให้แก่ชายคนหนึ่งในหมู่มุสลิม จากนั้นท่านสั่งให้ขุดหลุมสำหรับนางลึกถึงระดับอก แล้วสั่งให้ผู้คนขว้างหินนาง คอลิด บิน อัล-วะลีด (ร.ฎ.) เข้าไปหานางพร้อมก้อนหินแล้วขว้างไปที่ศีรษะของนาง เลือดกระเซ็นถูกใบหน้าของคอลิด เขาจึงด่าว่านาง ท่านนบีของอัลลอฮ์ ﷺ ได้ยินคำด่าของเขา จึงกล่าวว่า

((مهلاً يا خالد، فو الذي نفسي بيده لقد تابت توبة لو تابها صاحب مكس لغفر له))

«ช้าก่อน โอ้คอลิด ขอสาบานต่อพระผู้ซึ่งชีวิตของฉันอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ แท้จริงนางได้เตาบะฮ์ด้วยการเตาบะฮ์ซึ่งหากผู้เก็บภาษีอย่างอยุติธรรมได้เตาบะฮ์เช่นนั้น เขาก็จะได้รับการอภัยโทษแน่นอน»

จากนั้นท่านสั่งให้จัดการศพของนาง แล้วท่านละหมาดให้แก่นาง และนางก็ถูกฝัง[^1]

ความหนักแน่นต่อหน้าความโลภและตัณหา

อีมานนี้เป็นผู้พิทักษ์ความซื่อสัตย์ ความบริสุทธิ์ และเกียรติของมนุษย์ ทำให้เขาควบคุมจิตใจที่ดิ้นรนของตนไว้ได้ต่อหน้าความโลภและตัณหาอันรุนแรง ทั้งในยามที่อยู่ลำพังโดดเดี่ยวซึ่งไม่มีผู้ใดเห็น และในยามที่มีอำนาจและอิทธิพลซึ่งไม่ต้องเกรงกลัวผู้ใด ในประวัติศาสตร์การพิชิตของอิสลามได้เกิดเหตุการณ์แห่งความสะอาดบริสุทธิ์ต่อหน้าทรัพย์สงคราม การส่งมอบสิ่งที่ได้รับฝากไว้คืนแก่เจ้าของ และความบริสุทธิ์ใจต่ออัลลอฮ์ ซึ่งประวัติศาสตร์มนุษยชาติไม่อาจหาสิ่งที่เทียบเคียงได้ ทั้งนี้มิใช่อื่นใดนอกจากผลแห่งความมั่นคงของอีมาน การสำนึกว่าอัลลอฮ์ทรงเฝ้าดูอยู่ และการระลึกถึงความรอบรู้ของพระองค์ในทุกสถานที่และทุกเวลา

อัฏ-ฏ็อบรีย์เล่าว่า เมื่อมุสลิมเข้าสู่เมืองอัล-มะดาอิน และรวบรวมทรัพย์สงคราม มีชายคนหนึ่งนำหีบใบหนึ่งมามอบให้แก่ผู้ดูแลทรัพย์สงคราม ผู้ดูแลและบรรดาผู้ที่อยู่กับเขากล่าวว่า "พวกเราไม่เคยเห็นสิ่งใดเช่นนี้มาก่อนเลย สิ่งที่พวกเรามีอยู่ไม่อาจเทียบเท่าหรือใกล้เคียงกับมันได้" แล้วพวกเขาถามว่า "ท่านได้เอาอะไรจากมันไปบ้างหรือไม่" เขาตอบว่า "ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ หากไม่ใช่เพราะอัลลอฮ์ ฉันก็คงไม่นำมันมาให้พวกท่าน" พวกเขาจึงรู้ว่าชายผู้นี้มิใช่คนธรรมดา จึงถามว่า "ท่านเป็นใคร" เขาตอบว่า "ไม่ ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ฉันจะไม่บอกพวกท่าน เพื่อให้พวกท่านสรรเสริญฉัน และจะไม่บอกผู้อื่นเพื่อให้พวกเขายกย่องฉัน แต่ฉันขอสรรเสริญอัลลอฮ์ และพอใจในผลบุญของพระองค์" พวกเขาจึงให้ชายคนหนึ่งติดตามเขาไปจนกระทั่งเขากลับถึงพวกพ้องของเขา แล้วสอบถามถึงเขา ปรากฏว่าเขาคือ อามิร บิน อับดุ ก็อยส์[^2]

[^1]: เศาะฮีหฺมุสลิม, กิตาบ อัล-หุดูด [^2]: ตารีค อัฏ-ฏ็อบรีย์ เล่ม 4 หน้า 16

ความหยิ่งในศักดิ์ศรีและความทระนงแห่งจิตใจ:

ประหนึ่งว่าอีมานต่ออัลลอฮ์นี้ได้ยกศีรษะของพวกเขาให้สูงเด่น และตั้งลำคอของพวกเขาให้ตรง ไม่มีวันก้มลงให้แก่ผู้ใดนอกจากอัลลอฮ์ ไม่ว่าจะเป็นกษัตริย์ผู้กดขี่ นักบวชคนใดในหมู่นักบวช หรือผู้นำทางศาสนาหรือทางโลกก็ตาม อีมานนั้นได้เติมเต็มหัวใจและดวงตาของพวกเขาด้วยความยิ่งใหญ่และความเกรียงไกรของอัลลอฮ์ ตะอาลา ใบหน้าของมนุษย์ทั้งหลาย ความหรูหราของโลกนี้ และภาพแห่งความยิ่งใหญ่และความโอ่อ่าทั้งปวงจึงกลายเป็นสิ่งไร้ค่าในสายตาของพวกเขา เมื่อพวกเขามองไปยังบรรดากษัตริย์และบริวารของพวกเขา ตลอดจนความฟุ้งเฟ้อ ความสุขสำราญ เครื่องประดับ และความหรูหราที่กษัตริย์เหล่านั้นครอบครองอยู่ ก็ประหนึ่งว่าพวกเขากำลังมองดูรูปภาพและตุ๊กตาที่ถูกสวมใส่เสื้อผ้าของมนุษย์

รายงานจากอบูมูซา (ร.ฎ.) ว่า: พวกเราไปถึงยังอันนะญาชีย์ ขณะที่เขานั่งอยู่ในที่ประชุมของเขา อัมรฺ บิน อัล-อาศ อยู่ทางขวาของเขา และอุมาเราะฮ์อยู่ทางซ้ายของเขา ส่วนบรรดาบาทหลวงนั่งเรียงกันเป็นสองแถว อัมรฺและอุมาเราะฮ์ได้กล่าวแก่เขาไว้ก่อนแล้วว่า "พวกเขาจะไม่สุญูดให้แก่ท่าน" เมื่อพวกเราไปถึง บรรดาบาทหลวงและนักพรตที่อยู่ ณ ที่นั้นก็รีบกล่าวแก่พวกเราว่า "จงสุญูดต่อกษัตริย์" ญะอ์ฟัร (ร.ฎ.) จึงกล่าวว่า "พวกเราจะไม่สุญูดแก่ผู้ใด นอกจากอัลลอฮ์เท่านั้น"[^1]

การดูแคลนความหรูหราและภาพลักษณ์อันกลวงเปล่า:

ก่อนสงครามอัล-กอดิซียะฮ์ สะอัด (ร.ฎ.) ได้ส่งริบอีย์ บิน อามิร (ร.ฎ.) ไปเป็นทูตยังรุสตุม แม่ทัพและผู้บัญชาการกองทัพเปอร์เซีย เขาเข้าไปพบรุสตุมในขณะที่พวกเขาได้ประดับที่ประชุมของรุสตุมด้วยหมอนอิง พรมปูลาด และผ้าไหม และได้นำทับทิมและไข่มุกล้ำค่าขนาดใหญ่ออกมาแสดง ทั้งบนมงกุฎของเขาและเครื่องใช้ล้ำค่าอื่น ๆ โดยรุสตุมนั่งอยู่บนบัลลังก์ทองคำ ส่วนริบอีย์เข้าไปในชุดเสื้อผ้าเนื้อหยาบ พร้อมโล่และม้าตัวเตี้ย เขายังคงขี่ม้าตัวนั้นไปจนเหยียบลงบนขอบพรม แล้วจึงลงจากม้าและผูกมันไว้กับหมอนอิงบางใบเหล่านั้น จากนั้นเขาก็เดินเข้าไปหารุสตุมโดยมีอาวุธ เสื้อเกราะ และหมวกเหล็กอยู่บนศีรษะ พวกเขากล่าวแก่เขาว่า "จงวางอาวุธของท่านลง" เขาตอบว่า "ข้าไม่ได้มาหาพวกท่านเอง หากแต่ข้ามาเพราะพวกท่านเชิญข้า ถ้าพวกท่านปล่อยให้ข้าเป็นอย่างนี้ก็ดี มิฉะนั้นข้าจะกลับ" รุสตุมจึงกล่าวว่า "จงอนุญาตให้เขาเข้ามา" เขาจึงเดินเข้ามาโดยใช้หอกค้ำยันบนหมอนอิงเหล่านั้นจนหมอนส่วนใหญ่ขาดทะลุ พวกเขาถามเขาว่า "อะไรนำพวกท่านมา?" เขาตอบว่า "อัลลอฮ์ได้ส่งพวกเรามา เพื่อนำผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์ออกจากการเคารพภักดีต่อบ่าวไปสู่การเคารพภักดีต่ออัลลอฮ์ จากความคับแคบของโลกนี้ไปสู่ความกว้างขวางของมัน และจากความอยุติธรรมของศาสนาทั้งหลายไปสู่ความยุติธรรมของอิสลาม"

[^1]: อัล-บิดายะฮ์ เล่ม 3

ความกล้าหาญอันหาได้ยากและการไม่ใยดีต่อชีวิต

แท้จริง การศรัทธาต่อโลกอาคิเราะฮ์ได้ปลุกเร้าความกล้าหาญอันเหนือธรรมดา ความโหยหาสวรรค์อย่างน่าอัศจรรย์ และการไม่ใยดีต่อชีวิตอย่างหาได้ยากขึ้นในหัวใจของมุสลิม พวกเขามองเห็นโลกอาคิเราะฮ์อยู่ตรงหน้า สวรรค์พร้อมด้วยความสุขสำราญทั้งหลายปรากฏแก่พวกเขาประหนึ่งว่าพวกเขาเห็นมันด้วยตาของตนเอง แล้วพวกเขาก็โบยบินไปสู่มันดั่งนกพิราบสื่อสารที่ไม่หันเหไปสนใจสิ่งใดเลย

ในวันอุหุด ขณะที่บรรดามุสลิมแตกพ่าย ท่านอะนัส อิบนุ อัน-นะฎีร (ร.ฎ.) ได้รุดหน้าออกไป แล้วท่านสะอ์ด์ อิบนุ มุอาซ (ร.ฎ.) ก็มาพบเขา เขากล่าวว่า "โอ้ สะอ์ด์ อิบนุ มุอาซ สวรรค์! ขอสาบานด้วยพระเจ้าแห่งกะอ์บะฮ์ แท้จริงฉันได้กลิ่นของมันมาจากเบื้องหลังภูเขาอุหุด" ท่านอะนัส (ร.ฎ.) เล่าว่า "พวกเราพบบาดแผลบนร่างของเขาแปดสิบกว่าแห่ง ทั้งรอยฟันดาบ รอยแทงหอก และรอยยิงธนู และพวกเราพบว่าเขาถูกสังหาร และพวกมุชริกได้ทำลายศพของเขา จนไม่มีผู้ใดจำเขาได้นอกจากพี่สาว(น้องสาว)ของเขา ซึ่งจำได้จากปลายนิ้วของเขา"[^1]

ในวันบะดัร ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า "จงลุกขึ้นไปสู่สวรรค์ที่มีความกว้างเท่าชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดินเถิด" ท่านอุมัยร์ อิบนุ อัล-หุมาม อัล-อันศอรี (ร.ฎ.) กล่าวว่า "โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ สวรรค์ที่มีความกว้างเท่าชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดินหรือ?" ท่านตอบว่า "ใช่" เขากล่าวว่า "บัค บัค! (ช่างวิเศษยิ่งนัก)" ท่านเราะซูล ﷺ จึงถามว่า "อะไรทำให้ท่านกล่าวว่า บัค บัค?" เขาตอบว่า "ไม่มีสิ่งใดเลย ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ นอกจากความหวังที่จะได้เป็นชาวสวรรค์" ท่านกล่าวว่า "แท้จริงท่านคือชาวสวรรค์"

แล้วเขาก็หยิบอินทผลัมจำนวนหนึ่งออกมาจากกระบอกใส่ลูกธนูของเขา และเริ่มกินมัน จากนั้นเขากล่าวว่า "หากฉันมีชีวิตอยู่จนกินอินทผลัมเหล่านี้หมด นั่นก็เป็นชีวิตที่ยาวนานเกินไปแล้ว" แล้วเขาก็โยนอินทผลัมที่มีอยู่ทิ้งไป จากนั้นก็ต่อสู้กับพวกเขาจนกระทั่งถูกสังหาร[^2]

รายงานจากอบูบักร์ อิบนุ อบีมูซา อัล-อัชอะรี เล่าว่า ฉันได้ยินบิดาของฉัน (ร.ฎ.) กล่าวขณะอยู่ต่อหน้าศัตรูว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า

إن أبواب الجنة تحت ظلال السيوف

«แท้จริงประตูทั้งหลายของสวรรค์นั้นอยู่ใต้ร่มเงาของดาบ»

แล้วชายผู้หนึ่งซึ่งมีสภาพมอซอได้ลุกขึ้นและกล่าวว่า "โอ้ อบูมูซา ท่านได้ยินท่านเราะซูล ﷺ กล่าวเช่นนี้ด้วยตัวเองหรือ?" เขาตอบว่า "ใช่" ชายผู้นั้นจึงกลับไปหาสหายของเขาและกล่าวว่า "ขอฝากสลามแก่พวกท่าน" จากนั้นเขาก็หักฝักดาบของเขาแล้วขว้างทิ้งไป แล้วเดินถือดาบมุ่งหน้าไปยังศัตรู ฟาดฟันจนกระทั่งถูกสังหาร[^3]

ท่านอัมร์ อิบนุ อัล-ญะมูห์ (ร.ฎ.) เป็นคนขาเป๋อย่างมาก เขามีบุตรชายที่เป็นหนุ่มอยู่สี่คน ซึ่งออกสู้รบร่วมกับท่านเราะซูล ﷺ ทุกครั้งที่ท่านออกทำศึก เมื่อท่านเราะซูล ﷺ มุ่งหน้าไปยังอุหุด เขาก็ต้องการจะออกไปพร้อมกับท่านด้วย บรรดาบุตรของเขาจึงกล่าวแก่เขาว่า

[^1]: มุตตะฟะกุน อะลัยฮ์ (บันทึกโดยอัล-บุคอรีและมุสลิม) [^2]: บันทึกโดยมุสลิม [^3]: บันทึกโดยมุสลิม

ลูก ๆ ของเขากล่าวว่า "แท้จริงอัลลอฮ์ได้ทรงให้ข้อผ่อนผันแก่ท่านแล้ว หากท่านจะนั่งอยู่ (ที่บ้าน) ก็จะดี พวกเราจะทำหน้าที่แทนท่านเอง และอัลลอฮ์ก็ได้ทรงยกเว้นการญิฮาดให้แก่ท่านแล้ว" อัมร์ บิน อัล-ญะมูหฺ (ร.ฎ.) จึงไปหาท่านเราะซูล ﷺ แล้วกล่าวว่า "โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ ลูก ๆ ของข้าพเจ้าเหล่านี้ห้ามมิให้ข้าพเจ้าออกไปร่วมรบกับท่าน ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ข้าพเจ้าหวังว่าจะได้เป็นชะฮีด แล้วได้เดินด้วยขาที่เป๋ของข้าพเจ้านี้ในสวนสวรรค์" ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวแก่เขาว่า "สำหรับตัวท่านนั้น อัลลอฮ์ได้ทรงยกเว้นการญิฮาดให้แก่ท่านแล้ว" และท่านกล่าวแก่ลูก ๆ ของเขาว่า "จะเป็นอะไรไปเล่าหากพวกเจ้าจะปล่อยเขาไป บางทีอัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและทรงยิ่งใหญ่อาจประทานการเป็นชะฮีดให้แก่เขา" แล้วเขาก็ออกไปพร้อมกับท่านเราะซูล ﷺ และถูกสังหารเป็นชะฮีดในวันสงครามอุหุด[^1]

ชัดดาด บิน อัล-ฮาด (ร.ฎ.) เล่าว่า มีชายชาวอาหรับชนบทคนหนึ่งมาหาท่านนบี ﷺ แล้วศรัทธาต่อท่านและติดตามท่าน เขากล่าวว่า "ข้าพเจ้าจะอพยพไปพร้อมกับท่าน" ท่านนบี ﷺ จึงฝากฝังเขาไว้กับศอฮาบะฮ์บางคน ครั้นเมื่อถึงสงครามค็อยบัร ท่านเราะซูล ﷺ ได้ทรัพย์สงครามมาจำนวนหนึ่ง ท่านจึงแบ่งปันและได้แบ่งส่วนให้แก่ชายชาวอาหรับชนบทผู้นั้นด้วย ท่านได้มอบส่วนที่แบ่งให้เขาไว้กับบรรดาศอฮาบะฮ์ ขณะนั้นเขากำลังเลี้ยงสัตว์พาหนะของพวกเขาอยู่ เมื่อเขากลับมา พวกเขาก็มอบส่วนนั้นให้แก่เขา เขาถามว่า "นี่คืออะไร?" พวกเขาตอบว่า "เป็นส่วนแบ่งที่ท่านเราะซูล ﷺ แบ่งให้แก่ท่าน" เขาจึงรับไว้แล้วนำไปหาท่านนบี ﷺ แล้วกล่าวว่า "นี่คืออะไรหรือ โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์?" ท่านตอบว่า "เป็นส่วนแบ่งที่ฉันแบ่งให้แก่ท่าน" เขากล่าวว่า "ข้าพเจ้ามิได้ติดตามท่านเพื่อสิ่งนี้ แต่ข้าพเจ้าติดตามท่านเพื่อที่จะถูกยิงตรงนี้" — แล้วเขาก็ชี้ไปที่ลำคอของเขา — "ด้วยลูกธนู แล้วข้าพเจ้าก็ตายและได้เข้าสวนสวรรค์" ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า "หากท่านสัจจริงต่ออัลลอฮ์ พระองค์ก็จะทรงทำให้ท่านสมปรารถนา" จากนั้นพวกเขาก็ลุกขึ้นไปต่อสู้กับศัตรู แล้วร่างของเขาก็ถูกนำมาหาท่านนบี ﷺ ในสภาพที่ถูกสังหารแล้ว ท่านถามว่า "ใช่เขาคนนั้นหรือ?" พวกเขาตอบว่า "ใช่" ท่านกล่าวว่า "เขาสัจจริงต่ออัลลอฮ์ พระองค์จึงทรงทำให้เขาสมปรารถนา"[^2]

จากความเห็นแก่ตัว สู่ความเป็นบ่าว:

ก่อนที่จะมีอีมานนี้ พวกเขาอยู่ในความยุ่งเหยิงไร้ระเบียบ ทั้งในการกระทำ จริยธรรม ความประพฤติ การรับและการละ การปกครอง และสังคม พวกเขาไม่ยอมอยู่ใต้อำนาจใด ไม่ยอมรับระบบใด และไม่ยอมเข้าอยู่ในแถวแนวใด พวกเขาดำเนินไปตามอารมณ์ใฝ่ต่ำ บุกฝ่าไปอย่างมืดบอด และเดินสะเปะสะปะเหมือนอูฐตาฟาง ครั้นบัดนี้พวกเขาได้เข้ามาอยู่ในคอกแห่งอีมานและความเป็นบ่าว ไม่ออกไปจากมันอีก พวกเขายอมรับว่าอัลลอฮ์ทรงเป็นเจ้าของอำนาจการปกครอง อำนาจสูงสุด การสั่งใช้และการสั่งห้าม และยอมรับว่าตนเองมีฐานะเป็นผู้อยู่ใต้ปกครอง เป็นบ่าว และต้องเชื่อฟังอย่างสิ้นเชิง และพวกเขาได้มอบ

[^1]: ซาด อัล-มะอาด เล่ม 3 หน้า 135 [^2]: ซาด อัล-มะอาด เล่ม 3 หน้า 190

ได้มอบบังเหียนแห่งตนเองให้ และยอมจำนนต่อบทบัญญัติของพระเจ้าอย่างสมบูรณ์ วางอาวุธลง สละอารมณ์ใฝ่ต่ำและความเห็นแก่ตัวของตน และกลายเป็นบ่าวที่ไม่ได้ครอบครองทรัพย์สิน ไม่ได้ครอบครองชีวิต และไม่มีสิทธิ์จัดการสิ่งใดในชีวิต เว้นแต่สิ่งที่อัลลอฮ์ทรงพอพระทัยและทรงอนุญาต พวกเขาจะไม่ทำสงครามและไม่ทำสัญญาสงบศึก เว้นแต่ด้วยการอนุญาตของอัลลอฮ์ พวกเขาจะไม่พอใจและไม่ขุ่นเคือง ไม่ให้และไม่ระงับการให้ ไม่ผูกสัมพันธ์และไม่ตัดสัมพันธ์ เว้นแต่ด้วยการอนุญาตของพระองค์และสอดคล้องกับพระบัญชาของพระองค์

เนื่องจากชนเหล่านั้นเชี่ยวชาญในภาษาที่อัลกุรอานถูกประทานลงมาและที่ท่านเราะซูล ﷺ ใช้พูด พวกเขารู้จักญาฮิลิยะฮ์และเติบโตมากับมัน และรู้ความหมายของอิสลามอย่างถูกต้อง พวกเขารู้ว่าอิสลามคือการออกจากชีวิตหนึ่งไปสู่อีกชีวิตหนึ่ง จากอาณาจักรหนึ่งไปสู่อีกอาณาจักรหนึ่ง จากการปกครองหนึ่งไปสู่อีกการปกครองหนึ่ง หรือจากความไร้ระเบียบไปสู่อำนาจที่ชอบธรรม หรือจากการต่อต้านไปสู่การยอมจำนนและนอบน้อม และจากความเห็นแก่ตัวไปสู่ความเป็นบ่าว และเมื่อพวกเขาเข้ารับอิสลามแล้ว ก็ไม่มีการตัดสินตามความเห็นของตนเองโดยพลการ ไม่มีการโต้แย้งกับกฎหมายของพระเจ้า ไม่มีการเลือกหลังจากที่มีคำสั่งมาแล้ว ไม่มีการขัดขืนท่านเราะซูล ไม่มีการขอให้ผู้อื่นนอกจากอัลลอฮ์ตัดสิน ไม่มีการทำตามความเห็นของตน ไม่มีการยึดติดกับขนบประเพณีและธรรมเนียม และไม่มีการทำตามคำสั่งของอารมณ์ตนเอง ดังนั้นเมื่อพวกเขารับอิสลาม พวกเขาก็ย้ายออกจากชีวิตแบบญาฮิลิยะฮ์ ทั้งลักษณะเฉพาะ ธรรมเนียม และประเพณีของมัน ไปสู่อิสลาม ทั้งลักษณะเฉพาะ ธรรมเนียม และแบบแผนของมัน และการเปลี่ยนแปลงอันยิ่งใหญ่นี้เกิดขึ้นทันทีหลังจากการรับอิสลามโดยไม่มีการรีรอ

ฟะฎอละฮ์ บิน อุมัยร์ บิน อัล-มุลัววิห์ ตั้งใจจะสังหารท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ขณะที่ท่านกำลังเฏาะวาฟรอบบัยตุลลอฮ์ เมื่อเขาเข้ามาใกล้ ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ก็กล่าวว่า "ฟะฎอละฮ์ใช่ไหม?" เขาตอบว่า "ใช่ ฟะฎอละฮ์ โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์!" ท่านกล่าวว่า "เจ้ากำลังคิดอะไรอยู่ในใจ?" เขาตอบว่า "ไม่มีอะไร ฉันกำลังรำลึกถึงอัลลอฮ์" ท่านนบี ﷺ จึงหัวเราะ แล้วกล่าวว่า "จงขออภัยโทษต่ออัลลอฮ์เถิด" จากนั้นท่านก็วางมือลงบนอกของเขา หัวใจของเขาก็สงบลง ฟะฎอละฮ์เคยกล่าวว่า "ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ท่านยังไม่ทันยกมือออกจากอกของฉัน ก็ไม่มีสิ่งใดที่อัลลอฮ์ทรงสร้างที่ฉันรักยิ่งไปกว่าท่านอีกแล้ว" ฟะฎอละฮ์เล่าว่า "แล้วฉันก็กลับไปหาครอบครัว ระหว่างทางได้ผ่านหญิงคนหนึ่งที่ฉันเคยไปพูดคุยด้วย นางกล่าวว่า 'มาคุยกันเถิด' ฉันตอบว่า 'อัลลอฮ์และอิสลามไม่ยอมให้เป็นเช่นนั้นกับเจ้าอีกแล้ว'"[^1]

[^1]: ซาด อัล-มะอาด เล่ม 2 หน้า 332

หลักการที่ชัดแจ้งและหลักฐานที่ประจักษ์ในเรื่องเกี่ยวกับพระเจ้า:

บรรดานบี (อ.) ได้บอกมนุษย์ถึงซาตของอัลลอฮ์ คุณลักษณะของพระองค์ และกิจการของพระองค์ บอกถึงจุดเริ่มต้นและบั้นปลายของโลกนี้ และสิ่งที่มนุษย์จะต้องเผชิญหลังความตาย อัลลอฮ์ได้ประทานความรู้ทั้งหมดนี้แก่พวกเขาผ่านบรรดานบีโดยง่ายดายโดยไม่ต้องเหน็ดเหนื่อย บรรดานบีได้ปลดภาระของพวกเขาจากการค้นคว้าและตรวจสอบในศาสตร์ที่พวกเขาไม่มีทั้งหลักเบื้องต้นและข้อตั้งที่จะใช้เป็นฐานในการค้นคว้าเพื่อไปสู่สิ่งที่ยังไม่รู้ เพราะศาสตร์เหล่านี้อยู่เหนือประสาทสัมผัสและธรรมชาติ ประสาทสัมผัสของพวกเขาไม่อาจทำงานในเรื่องนี้ได้ การพินิจพิจารณาของพวกเขาก็ไม่อาจนำไปถึง และพวกเขาก็ไม่มีข้อมูลพื้นฐานของมันอยู่ในมือ

แต่มนุษย์ไม่ได้ขอบคุณต่อความโปรดปรานนี้ พวกเขากลับรื้อเรื่องนี้ขึ้นมาใหม่ตั้งแต่ต้น เริ่มการค้นคว้าใหม่หมด และออกเดินทางในดินแดนที่ไม่รู้จัก ซึ่งไม่มีทั้งผู้ชี้ทางและผู้ชำนาญทาง ในเรื่องนี้พวกเขาจึงหลงทางยิ่งกว่า เหนื่อยยากยิ่งกว่า และหมกมุ่นกับเรื่องไร้สาระยิ่งกว่านักสำรวจผู้หนึ่งที่ไม่พอใจกับสิ่งที่ความรู้ของมนุษย์ด้านภูมิศาสตร์ได้ค้นพบ และสิ่งที่ได้กำหนดและบันทึกไว้อย่างแม่นยำในแผนที่ตลอดหลายชั่วอายุคน แล้วเขาก็พยายามวัดความสูงของภูเขาและความลึกของทะเลขึ้นใหม่ และสำรวจทะเลทราย ระยะทาง และพรมแดนด้วยตนเอง ทั้งที่อายุของเขาสั้น กำลังของเขาอ่อนแอ และไม่มีเครื่องมือใด ๆ ไม่นานพาหนะของเขาก็หมดแรงลง ความมุ่งมั่นของเขาก็ทรยศเขา เขาจึงกลับมาพร้อมบันทึกและข้อสังเกตที่ผิดเพี้ยนสับสน ฉันใดก็ฉันนั้น บรรดาผู้ที่ดำดิ่งลงไปในเรื่องเกี่ยวกับพระเจ้าโดยปราศจากความรู้แจ้งและปราศจากทางนำ ก็ได้นำเสนอทัศนะที่ดิบเถื่อน ข้อมูลที่บกพร่อง ความคิดที่แวบผ่านเข้ามา และทฤษฎีที่รีบด่วนสรุปในศาสตร์นี้ พวกเขาจึงหลงผิดและทำให้ผู้อื่นหลงผิด

ในทำนองเดียวกัน บรรดานบี (อ.) ได้มอบหลักการอันมั่นคงและบทบัญญัติที่ชัดแจ้งแก่พวกเขา ซึ่งเป็นรากฐานของอารยธรรมอันประเสริฐและชีวิตที่ผาสุกในทุกยุคทุกสมัยและทุกสถานที่ แต่พวกเขากลับละทิ้งมันตลอดหลายยุคสมัย พวกเขาจึงสร้างอารยธรรมของตนบนขอบตลิ่งที่กำลังจะพังทลาย บนรากฐานที่ผุพัง และบนการอนุมานและการทดลอง รากฐานของอารยธรรมจึงเอนเอียง ตัวอาคารของมันก็ทรุดโทรมลง และหลังคาก็ถล่มลงมาทับพวกเขาจากเบื้องบน

ส่วนบรรดาศอฮาบะฮ์ (ร.ฎ.) นั้นเป็นผู้ที่มีความสุขและได้รับความสำเร็จอย่างยิ่ง เพราะพวกเขาได้พึ่งพาท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ในเรื่องทั้งหมดนี้ พวกเขาจึงได้รับการปลดเปลื้องจากภาระ และมีความสุขกับผลที่ได้รับ พวกเขาได้สงวนสติปัญญา พละกำลัง และความพากเพียรของตนไว้ ไม่ใช้ไปในการต่อสู้ที่ไร้ประโยชน์ และได้สงวนเวลาของตนไว้แล้วนำไปใช้ในสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่พวกเขาทั้งในด้านศาสนาและโลกนี้ พวกเขายึดมั่นกับสายเชือกอันมั่นคง และรับเอาแก่นแท้ที่สุดของศาสนาไว้

บทที่สาม สังคมอิสลาม

บทที่สาม สังคมอิสลาม

ช่อดอกไม้:

อีมานต่ออัลลอฮ์ ต่อท่านเราะซูล และต่อวันอาคิเราะฮ์ ตลอดจนการยอมจำนนต่ออัลลอฮ์และศาสนาของพระองค์นี้ ได้ดัดสิ่งที่คดงอในชีวิตให้ตรง และนำปัจเจกบุคคลทุกคนในสังคมมนุษย์กลับคืนสู่ตำแหน่งที่แท้จริงของตน ไม่ต่ำกว่านั้นและไม่ล้ำเกินนั้น สังคมมนุษย์จึงกลายเป็นช่อดอกไม้ที่ไร้หนาม ผู้คนกลายเป็นครอบครัวเดียวกัน บิดาของพวกเขาคืออาดัม และอาดัมถูกสร้างมาจากดิน ไม่มีความประเสริฐใดแก่ชาวอาหรับเหนือผู้ที่มิใช่อาหรับ และไม่มีแก่ผู้ที่มิใช่อาหรับเหนือชาวอาหรับ นอกจากด้วยความยำเกรง (ตักวา) ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า

«كلكم بنو آدم، وآدم خلق من تراب، ولينتهين قوم يفخرون بآبائهم، أو ليكونن أهون على الله تعالى من الجعلان»

«พวกท่านทั้งหมดเป็นลูกหลานของอาดัม และอาดัมถูกสร้างมาจากดิน กลุ่มชนที่โอ้อวดกันด้วยบรรพบุรุษของพวกเขาจะต้องเลิกเสีย มิเช่นนั้นพวกเขาจะต่ำต้อยยิ่งกว่าแมลงด้วงขี้ควาย ณ อัลลอฮ์ตะอาลา»[^1]

ผู้คนได้ยินท่านกล่าวว่า

«يا أيها الناس إن الله قد أذهب عنكم عبية الجاهلية وتعظمها بآبائها، فالناس رجلان: رجل بٌر تقيٌ كريم على الله تعالى، ورجل فاجر شقي هين على الله تعالى»

«โอ้มนุษย์ทั้งหลาย แท้จริงอัลลอฮ์ได้ขจัดความหยิ่งผยองแห่งยุคญาฮิลิยะฮ์และการยกย่องตนด้วยบรรพบุรุษออกไปจากพวกท่านแล้ว มนุษย์มีสองจำพวกเท่านั้น คือ ผู้ที่ดีงาม มีความยำเกรง มีเกียรติ ณ อัลลอฮ์ตะอาลา และผู้ที่ชั่วช้า อัปโชค ต่ำต้อย ณ อัลลอฮ์ตะอาลา»[^2]

และท่านกล่าวว่า

«إن أنسابكم هذه ليست على لمنسبة على أحد، كلكم بنو آدم، طف الصاع لم يمنعوه، ليس لأحد على أحد فضل إلا بدين وتقوى»

«แท้จริงเชื้อสายของพวกท่านเหล่านี้ มิใช่สิ่งที่จะใช้ประณามหยามผู้ใดได้ พวกท่านทั้งหมดเป็นลูกหลานของอาดัม เสมือนเครื่องตวงที่ยังไม่เต็ม (คือต่างก็ใกล้เคียงกัน ไม่มีผู้ใดสมบูรณ์) ไม่มีผู้ใดมีความประเสริฐเหนือผู้ใด นอกจากด้วยศาสนาและความยำเกรง»[^3]

และมีรายงานจากอบูซัร (ร.ฎ.) ว่าท่านนบี ﷺ ได้กล่าวแก่เขาว่า

«انظر فإنك لست بخير من أحمر ولا أسود، إلا أن تفضله بتقوى الله»

«จงพิจารณาดูเถิด แท้จริงท่านมิได้ดีไปกว่าคนผิวแดงหรือคนผิวดำ เว้นแต่ท่านจะเหนือกว่าเขาด้วยความยำเกรงต่ออัลลอฮ์»

และผู้คนได้ยินท่านกล่าวในขณะวิงวอนต่อพระเจ้าของท่านในยามดึกว่า

«وأنا شهيد أن العباد كلهم أخوة»

«และข้าพระองค์ขอเป็นพยานว่า บ่าวทั้งหลายล้วนเป็นพี่น้องกัน»[^4]

ไม่ใช่พวกเรา ผู้ที่เรียกร้องไปสู่ความคลั่งพวกพ้อง:

ท่านนบี ﷺ ได้ถอนรากถอนโคนญาฮิลิยะฮ์และเชื้อร้ายของมัน ตัดต้นตอของมัน และปิดทุกช่องทางของมัน โดยท่านกล่าวว่า

«ليس منا من دعا إلى عصبية، وليس منا من قاتل على عصبية، وليس

«ไม่ใช่พวกเรา ผู้ที่เรียกร้องไปสู่ความคลั่งพวกพ้อง และไม่ใช่พวกเรา ผู้ที่สู้รบเพราะความคลั่งพวกพ้อง และไม่ใช่…

[^1]: ตัฟซีรอิบนุกะษีร ซูเราะฮ์อัล-หุญุรอต [^2]: รายงานโดยอิบนุอบีหาติม [^3]: รายงานโดยอิมามอะห์มัด [^4]: รายงานโดยอบูดาวูด

ส่วนหนึ่งจากพวกเรา ผู้ที่ตายบนความคลั่งพวกพ้อง»[^1] และรายงานจากญาบิร บิน อับดุลลอฮ์ (ร.ฎ.) ว่า

((كنا في غزاة فكسع رجل من المهاجرين رجلاً من الأنصار، فقال الأنصاري: يا للأنصار. فقال المهاجرين: يا للمهاجرين فقال النبي صلى الله عليه وسلم: دعوها إنها منتنة))

«พวกเราอยู่ในการออกศึกครั้งหนึ่ง แล้วชายคนหนึ่งจากชาวมุฮาญิรีนได้ตีก้นชายคนหนึ่งจากชาวอันศอร ชาวอันศอรจึงร้องว่า "โอ้ ชาวอันศอรเอ๋ย (ช่วยด้วย)" ชาวมุฮาญิรีนก็ร้องว่า "โอ้ ชาวมุฮาญิรีนเอ๋ย (ช่วยด้วย)" ท่านนบี ﷺ จึงกล่าวว่า "จงละทิ้งมันเสีย เพราะแท้จริงมันเป็นสิ่งที่เน่าเหม็น"»[^2]

ท่านได้ห้ามความหยิ่งผยองปกป้องพวกพ้องแบบญาฮิลิยะฮ์ และได้วางขอบเขตให้แก่การช่วยเหลือกันระหว่างพวกพ้อง ซึ่งยุคญาฮิลิยะฮ์ของชาวอาหรับเคยถือปฏิบัติอย่างไร้ขอบเขต จนกลายเป็นสุภาษิตที่แพร่หลายและเป็นบัญญัติที่มั่นคงของยุคญาฮิลิยะฮ์ว่า

((أنصر أخاك ظالماً أو مظلوماً))

«จงช่วยเหลือพี่น้องของท่าน ไม่ว่าเขาจะเป็นผู้อธรรมหรือผู้ถูกอธรรม»

ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า

((من نصر قومه على غير الحق، فهو كالبعير الذي ردي فهو ينزع بذنبه))

«ผู้ใดช่วยเหลือพวกพ้องของตนบนสิ่งที่ไม่ใช่ความจริง เขาก็เปรียบเสมือนอูฐที่ตกลงไปในบ่อ แล้วถูกดึงขึ้นมาด้วยหางของมัน»[^3]

ด้วยเหตุนี้ จิตใจและวิธีคิดของชาวอาหรับจึงเปลี่ยนไป จนกระทั่งรสนิยมของมุสลิมอาหรับไม่อาจยอมรับสุภาษิตอาหรับที่แพร่หลายนั้นได้อีก เมื่อครั้งหนึ่งท่านนบี ﷺ กล่าวว่า

((أنصر أخاك ظالماً أو مظلوماً))

«จงช่วยเหลือพี่น้องของท่าน ไม่ว่าเขาจะเป็นผู้อธรรมหรือผู้ถูกอธรรม»

ชายผู้หนึ่งก็อดใจไม่ได้และกล่าวว่า

((يا رسول إذا نصرته مظلوماً فكيف أنصره ظالماً؟ قال النبي صلى الله عليه وسلم: تمنعه من الظلم فذاك نصرك إياه))

«โอ้ท่านเราะซูล หากฉันช่วยเหลือเขาในยามที่เขาถูกอธรรม แล้วฉันจะช่วยเหลือเขาในยามที่เขาเป็นผู้อธรรมได้อย่างไร?" ท่านนบี ﷺ ตอบว่า "ท่านจงห้ามเขาจากการอธรรม นั่นแหละคือการช่วยเหลือของท่านที่มีต่อเขา"»[^4]

ทุกคนในหมู่พวกท่านคือผู้ดูแล และทุกคนจะถูกสอบถามถึงสิ่งที่อยู่ในความดูแลของตน

ชนชั้นและเชื้อชาติต่าง ๆ ในสังคมอิสลามได้กลายเป็นผู้ร่วมมือและค้ำจุนซึ่งกันและกัน ไม่มีฝ่ายใดอธรรมต่ออีกฝ่าย บรรดาชายเป็นผู้ปกครองดูแลบรรดาหญิง เนื่องด้วยการที่อัลลอฮ์ได้ทรงให้บางคนในหมู่พวกเขาดีเด่นกว่าอีกบางคน และเนื่องด้วยสิ่งที่พวกเขาได้จ่ายไปจากทรัพย์สินของพวกเขา ส่วนบรรดาหญิงที่ดีคือผู้ที่ภักดี ผู้รักษาสิ่งที่เร้นลับ (ในยามสามีไม่อยู่) ตามที่อัลลอฮ์ทรงให้รักษาไว้ พวกนางมีสิทธิเช่นเดียวกับหน้าที่ที่อยู่เหนือพวกนางตามวิถีที่ดีงาม และทุกคนในสังคมได้กลายเป็นผู้ดูแลและจะถูกสอบถามถึงสิ่งที่อยู่ในความดูแลของตน ผู้นำเป็นผู้ดูแลและจะถูกสอบถามถึงผู้อยู่ในความดูแลของเขา ชายเป็นผู้ดูแลในครอบครัวของเขาและจะถูกสอบถามถึงผู้อยู่ในความดูแลของเขา สตรีเป็นผู้ดูแลในบ้านของสามีนางและจะถูกสอบถามถึงสิ่งที่อยู่ในความดูแลของนาง และคนรับใช้เป็นผู้ดูแลทรัพย์สินของนายของเขาและจะถูกสอบถามถึงสิ่งที่อยู่ในความดูแลของเขา[^5] เช่นนี้เองที่สังคมอิสลามเป็นสังคมที่มีวุฒิภาวะ มีสติปัญญา และรับผิดชอบต่อการกระทำของตน

ไม่มีการเชื่อฟังสิ่งถูกสร้างในการฝ่าฝืนต่อพระผู้ทรงสร้าง

บรรดามุสลิมได้กลายเป็นผู้ช่วยเหลือกันบนความจริง กิจการของพวกเขาเป็นการปรึกษาหารือระหว่างพวกเขา พวกเขาเชื่อฟังเคาะลีฟะฮ์ตราบใดที่

[^1]: รายงานโดยอบูดาวูด [^2]: รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ [^3]: ตัฟซีรอิบนุกะษีร [^4]: หะดีษมุตตะฟะกุนอะลัยฮ์ (บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์และมุสลิม) [^5]: หะดีษมุตตะฟะกุนอะลัยฮ์ (บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์และมุสลิม)

ที่เขาเชื่อฟังอัลลอฮ์ในเรื่องของพวกเขา แต่หากเขาฝ่าฝืนอัลลอฮ์ เขาก็ไม่มีสิทธิ์ให้พวกเขาต้องเชื่อฟังอีกต่อไป คำขวัญของการปกครองกลายเป็นว่า

"لا طاعة لمخلوق في معصية الخالق"

«ไม่มีการเชื่อฟังสิ่งถูกสร้างใด ๆ ในการฝ่าฝืนพระผู้สร้าง»

ทรัพย์สินและคลังสมบัติที่เคยเป็นเหยื่ออันโอชะของบรรดากษัตริย์และเจ้าผู้ครอง และหมุนเวียนอยู่แต่ในหมู่คนร่ำรวย ได้กลายเป็นทรัพย์สินของอัลลอฮ์ ซึ่งจะไม่ถูกใช้จ่ายเว้นแต่เพื่อพระองค์ และจะไม่ถูกนำออกไปเว้นแต่ตามสิทธิอันชอบธรรม บรรดามุสลิมกลายเป็นผู้ได้รับมอบหมายให้ดูแลทรัพย์สินนั้น และเคาะลีฟะฮ์ก็เปรียบเสมือนผู้ปกครองดูแลเด็กกำพร้า หากเขามีฐานะพอเพียงก็พึงละเว้น หากเขายากจนก็พึงบริโภคแต่พอสมควร แผ่นดินซึ่งบรรดากษัตริย์และเจ้าผู้ครองได้แย่งชิงไป แล้วขยายให้แก่ผู้ที่พวกเขาประสงค์ และบีบให้แคบแก่ผู้ที่พวกเขาประสงค์ ทั้งยังแบ่งปันกันเองดั่งการตัดแบ่งผืนผ้า ได้กลายเป็นแผ่นดินของอัลลอฮ์ ซึ่งผู้ใดอธรรมเอาไปแม้เพียงคืบเดียว ก็จะถูกคล้องคอด้วยแผ่นดินนั้นจากเจ็ดชั้นพิภพ

ท่านเราะซูล ﷺ เข้ามาแทนที่ในฐานะดวงวิญญาณและชีวิตจิตใจของสังคม:

สังคมมนุษย์ได้สูญเสียความกระตือรือร้นและความเบิกบานในการดำเนินชีวิต และในทุกสิ่งที่กระทำหรือละทิ้ง เป็นสังคมที่อ่อนล้าและถูกบีบคั้นจนแทบหายใจไม่ออก ผู้คนถูกผลักดันสู่สนามรบโดยปราศจากความกระตือรือร้นหรือความฮึกเหิมต่อเป้าหมายของผู้มีอำนาจ และถูกผลักดันสู่การทำสนธิสัญญาสงบศึก ทั้งที่ยังไม่ได้บรรลุสิ่งใดจากสงครามและยังไม่ได้สาสมใจ บรรดาผู้ชายในสังคมนี้ถูกบังคับให้เสียสละ ยอมให้ผู้อื่นก่อนตน อดทนต่อความเหนื่อยยาก และแบกรับภาระอันหนักหน่วง โดยปราศจากความปรารถนา ปราศจากความรู้สึก และปราศจากอารมณ์ร่วม พวกเขาไม่รักบรรดาผู้นำ และบรรดาผู้นำก็ไม่รักพวกเขา พวกเขาจึงถูกบังคับให้เชื่อฟังผู้ที่ตนไม่รัก และพลีชีวิตและทรัพย์สินเพื่อผู้ที่ตนเกลียดชัง ถ่านไฟในหัวใจจึงมอดดับ อารมณ์ความรู้สึกเย็นชาลง ผู้คนเติบโตขึ้นมาบนความกลับกลอก การโอ้อวด และเล่ห์เหลี่ยม จิตใจถูกหล่อหลอมให้คุ้นชินกับความต่ำต้อย และยอมทนต่อการกดขี่และความอัปยศ

อารมณ์อันทรงพลัง ซึ่งเป็นที่มาของความมหัศจรรย์ส่วนใหญ่ของมนุษยชาติ และร่องรอยอันเป็นอมตะเกือบทั้งหมดในประวัติศาสตร์ อันเป็นสิ่งที่ผู้คนเรียกขานว่า "ความรัก" ได้หลงทางและสูญหายไป หลายศตวรรษแล้วที่ไม่มีผู้ใดปรากฏขึ้นมาเพื่อนำมันไปใช้และทำให้มันเกิดดอกออกผล มันจึงสูญเปล่าไปกับสีสันอันสดใสของความงาม และภาพลักษณ์อันเย้ายวนแต่ไม่จีรัง ดังที่บรรดากวีได้ขับขานถึงทั้งในอดีตและปัจจุบัน

ในสังคมที่สับสนและถูกกดขี่นี้เอง ท่านมุฮัมมัด ﷺ ได้ลุกขึ้นปลดพันธนาการและแก้เครื่องจองจำของมัน แล้วท่านก็ได้อยู่ในฐานะดั่งวิญญาณและชีวิตของสังคมนั้น และครองตำแหน่งดั่งหัวใจและดวงตาของมัน ท่านคือผู้แจ้งข่าวดีที่อัลลอฮ์ทรงรวมไว้ในตัวท่านซึ่งคุณลักษณะอันสูงส่งที่สุดแห่งความงามและความสมบูรณ์ และความหมายอันลึกซึ้งที่สุดแห่งความดีงามและการทำดี ผู้ใดเห็นท่านในทันใดก็จะเกรงขามท่าน และผู้ใดคลุกคลีกับท่านจนรู้จักท่านก็จะรักท่าน ผู้พรรณนาลักษณะของท่านกล่าวว่า "ฉันไม่เคยเห็นผู้ใดเหมือนท่านทั้งก่อนหน้าท่านและหลังจากท่าน" ความรักอันแท้จริงจึงหลั่งไหลไปสู่ท่านดุจสายน้ำที่ไหลลงสู่ที่ต่ำ จิตใจและหัวใจทั้งหลายถูกดึงดูดเข้าหาท่านดุจเหล็กที่ถูกดึงดูดเข้าหาแม่เหล็ก ประหนึ่งว่าท่านได้นัดหมายไว้กับหัวใจและดวงวิญญาณทั้งหลาย บรรดาบุรุษในอุมมะฮ์ของท่านรักท่านและเชื่อฟังท่าน ด้วยความรักและการเชื่อฟังที่ไม่เคยได้ยินว่ามีเหมือนในประวัติศาสตร์ของบรรดาผู้หลงรักและผู้ลุ่มหลง และได้เกิดเรื่องราวอันเหนือธรรมดาแห่งความรักและการอุทิศตนในหนทางแห่งการเชื่อฟังท่าน และการให้ความสำคัญแก่ท่านเหนือตนเอง ครอบครัว ทรัพย์สิน และลูกหลาน ซึ่งไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนหน้าท่าน และจะไม่เกิดขึ้นอีกหลังจากท่าน

เรื่องราวอันหาได้ยากแห่งความรักและการอุทิศตน:

วันหนึ่งที่มักกะฮ์ ภายหลังจากที่ท่านอบูบักร์ บุตรของอบูกุหาฟะฮ์ (ร.ฎ.) เข้ารับอิสลามแล้ว ท่านถูกเหยียบย่ำและถูกทุบตีอย่างรุนแรง อุตบะฮ์ บุตรของเราะบีอะฮ์ เข้ามาใกล้ท่านแล้วใช้รองเท้าสองข้างที่ปะซ้อนกันตบตีท่าน โดยเอียงสันรองเท้าฟาดใส่ใบหน้าท่าน และกระโดดขึ้นเหยียบบนท้องของท่านอบูบักร์ จนไม่อาจแยกได้ว่าส่วนไหนคือใบหน้าและส่วนไหนคือจมูกของท่าน ชาวบะนูตัยม์จึงหามท่านอบูบักร์ใส่ผ้าจนนำท่านเข้าไปในบ้าน โดยพวกเขาไม่สงสัยเลยว่าท่านจะต้องเสียชีวิต ครั้นถึงช่วงท้ายของวัน ท่านก็พูดขึ้นว่า "ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ เป็นอย่างไรบ้าง?" พวกเขาจึงใช้ลิ้นตำหนิและกล่าวโทษท่าน แล้วก็ลุกขึ้นและกล่าวแก่มารดาของท่าน คือ อุมมุลค็อยร์ ว่า "จงดูแลให้เขาได้กินอะไรบ้างหรือได้ดื่มอะไรบ้าง" เมื่อนางอยู่กับท่านตามลำพัง นางก็คะยั้นคะยอท่าน แต่ท่านก็เอาแต่กล่าวว่า "ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ เป็นอย่างไรบ้าง?" นางตอบว่า "ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ฉันไม่รู้อะไรเลยเกี่ยวกับสหายของเจ้า" ท่านกล่าวว่า "จงไปหาอุมมุญะมีล บุตรีของอัล-ค็อฏฏ็อบ แล้วถามนางถึงท่าน"

นางจึงออกไปจนถึงบ้านอุมมุญะมีล แล้วกล่าวว่า "อบูบักร์ถามท่านถึงมุฮัมมัด บุตรของอับดุลลอฮ์" อุมมุญะมีลตอบว่า "ฉันไม่รู้จักทั้งอบูบักร์และมุฮัมมัด บุตรของอับดุลลอฮ์ แต่หากท่านต้องการให้ฉันไปกับท่านเพื่อไปหาลูกชายของท่าน ฉันก็จะไป" นางตอบว่า "ได้" อุมมุญะมีลจึงไปกับนางจนกระทั่งพบท่านอบูบักร์นอนแผ่หลาอาการทรุดหนัก อุมมุญะมีลจึงเข้าไปใกล้แล้วร้องเสียงดังและกล่าวว่า "ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ แท้จริงพวกที่ทำกับท่านถึงเพียงนี้คือพวกที่ชั่วช้าและปฏิเสธศรัทธา และแท้จริงฉันหวังว่าอัลลอฮ์จะทรงลงโทษพวกเขาแทนท่าน" ท่านอบูบักร์กล่าวว่า "แล้วท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ เป็นอย่างไรบ้าง?" นางกล่าวว่า "นี่มารดาของท่านกำลังฟังอยู่!" ท่านกล่าวว่า "ไม่มีอะไรต้องกังวลจากนางหรอก" นางจึงตอบว่า "ท่านปลอดภัยและสบายดี!" ท่านถามว่า "ท่านอยู่ที่ไหน?" นางตอบว่า "อยู่ที่บ้านของอิบนุลอัรก็อม" ท่านกล่าวว่า "แท้จริงฉันได้ให้คำมั่นต่ออัลลอฮ์ไว้ว่า ฉันจะไม่ลิ้มรสอาหารใด ๆ และไม่ดื่มเครื่องดื่มใด ๆ จนกว่าฉันจะได้ไปหาท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ" ทั้งสองนางจึงรอจนกระทั่งเมื่อผู้คนสงบเงียบและผู้คนพักผ่อนกันแล้ว ทั้งสองก็พาท่านออกไป โดยท่านพยุงตัว

ทั้งสองนาง จนกระทั่งนางทั้งสองพาเขาเข้าไปหาท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ[^1]

มีสตรีชาวอันศอรคนหนึ่ง ซึ่งบิดา พี่ชาย และสามีของนางถูกสังหารในวันสงครามอุฮุดขณะร่วมรบกับท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ นางออกมาแล้วถามว่า "ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ เป็นอย่างไรบ้าง?" พวกเขาตอบว่า "ท่านสบายดี ด้วยการสรรเสริญแด่อัลลอฮ์ ท่านเป็นอย่างที่เธอปรารถนา!" นางกล่าวว่า "จงให้ฉันได้เห็นท่าน เพื่อฉันจะได้มองดูท่าน" ครั้นเมื่อนางได้เห็นท่านแล้ว นางกล่าวว่า

كل مصيبة بعدك جلل

«ทุกความวิบัติหลังจาก (ที่ได้เห็นว่า) ท่าน (ปลอดภัย) ล้วนเป็นเรื่องเล็กน้อย»[^2]

พวกเขายกท่านคุบัยบ์ (ร.ฎ.) ขึ้นบนไม้ (ตรึง) แล้วร้องเรียกท่านพร้อมกับถามด้วยการวิงวอนว่า "ท่านอยากให้มุฮัมมัดมาอยู่แทนที่ท่านหรือไม่?" ท่านตอบว่า

لا والله العظيم ما أحب أن يفديني بشوكة يشاكها في قدمه

«ไม่ ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงยิ่งใหญ่ ฉันไม่ปรารถนาเลยแม้แต่ให้ท่าน (นบี) ไถ่ชีวิตฉันด้วยหนามสักอันที่ทิ่มเท้าของท่าน»

แล้วพวกเขาก็หัวเราะเยาะท่าน[^3]

ท่านเซด บิน ษาบิต (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ส่งฉันไปในวันสงครามอุฮุดเพื่อตามหาท่านสะอด์ บิน อัร-เราะบีอ์ (ร.ฎ.) ท่านกล่าวแก่ฉันว่า "หากเจ้าพบเขา จงฝากสลามจากฉันถึงเขา และจงบอกเขาว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ถามท่านว่า ท่านรู้สึกเป็นอย่างไรบ้าง?" ท่านเซดกล่าวว่า ฉันจึงเดินวนไปมาท่ามกลางบรรดาผู้ถูกสังหาร จนได้พบเขาขณะที่เขากำลังจะสิ้นลมหายใจ บนร่างของเขามีบาดแผลเจ็ดสิบแห่ง ทั้งจากการแทงด้วยหอก การฟันด้วยดาบ และการยิงด้วยลูกธนู ฉันกล่าวว่า "โอ้ สะอด์ ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ฝากสลามมายังท่าน และถามท่านว่า จงบอกฉันเถิดว่าท่านรู้สึกเป็นอย่างไร?" เขาตอบว่า

على رسول الله صلى الله عليه وسلم السلام، قل له: يا رسول الله أجد ريح الجنة. وقل لقومي الأنصار: لا عذر لكم عند الله إن خلص إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم وفيكم عين تطرف

«ขอความสันติจงมีแด่ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ จงบอกท่านว่า โอ้ ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ฉันได้กลิ่นสวรรค์ และจงบอกแก่กลุ่มชนของฉัน ชาวอันศอร ว่า พวกท่านจะไม่มีข้ออ้างใด ๆ ณ อัลลอฮ์ หากศัตรูเข้าถึงตัวท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้ ขณะที่ในหมู่พวกท่านยังมีดวงตาที่ยังกะพริบอยู่»

แล้วเขาก็สิ้นใจในทันทีนั้น[^4]

ในวันสงครามอุฮุด ท่านอบูดุญานะฮ์ (ร.ฎ.) ใช้แผ่นหลังของท่านเป็นโล่กำบังท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ลูกธนูตกปักใส่ท่าน แต่ท่านก็ไม่ขยับเขยื้อนเลย[^5] และท่านมาลิก อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) ได้ดูดบาดแผลของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ จนสะอาด ท่านนบีกล่าวแก่เขาว่า "จงบ้วนมันทิ้งเสีย" เขาตอบว่า "ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ฉันจะไม่บ้วนมันทิ้งเลยตลอดไป"[^6]

[^1]: อัล-บิดายะฮ์ วะอัน-นิฮายะฮ์ เล่ม 3 หน้า 30 [^2]: รายงานโดยอิบนุ อิสหาก อิมามแห่งวิชาประวัติการสงคราม (อัล-มะฆอซีย์) และรายงานโดยอัล-บัยฮะกีย์แบบมุรสัล คำว่า "ญะลัล" ในที่นี้หมายถึง สิ่งที่เล็กน้อยไร้ความสำคัญ [^3]: อัล-บิดายะฮ์ วะอัน-นิฮายะฮ์ เล่ม 4 หน้า 63 [^4]: ซาดุลมะอาด เล่ม 2 หน้า 134 [^5]: แหล่งเดียวกัน หน้า 130 [^6]: แหล่งเดียวกัน หน้า 136

อบูซุฟยานเดินทางมาถึงนครมะดีนะฮ์ แล้วได้เข้าไปหาอุมมุหะบีบะฮ์บุตรสาวของเขา ครั้นเมื่อเขาจะนั่งลงบนที่นอนของท่านเราะซูล ﷺ นางก็พับที่นอนนั้นเก็บเสีย เขาจึงกล่าวว่า "ลูกเอ๋ย พ่อไม่รู้เลยว่าเจ้าเห็นว่าพ่อสูงเกินกว่าที่นอนนี้ หรือเห็นว่าที่นอนนี้สูงเกินกว่าพ่อ" นางตอบว่า "แต่มันคือที่นอนของท่านเราะซูล ﷺ และท่านเป็นผู้ตั้งภาคีที่เป็นนะญิส (ไม่สะอาด)"[^1]

อับดุลลอฮ์ บิน มัสอูด อัษ-ษะเกาะฟีย์ ได้กล่าวแก่พรรคพวกของเขาหลังจากกลับมาจากอัล-หุดัยบิยะฮ์ว่า "ประชาชนทั้งหลาย ขอสาบานด้วยอัลลอฮ์ ฉันเคยไปเยือนกษัตริย์ทั้งหลายมาแล้ว ทั้งกิสรอ ก็อยศ็อร และอัน-นะญาชีย์ ขอสาบานด้วยอัลลอฮ์ ฉันไม่เคยเห็นกษัตริย์องค์ใดที่บรรดาสหายของเขาให้ความยกย่องเทิดทูนเขา เหมือนที่บรรดาสหายของมุฮัมมัดยกย่องเทิดทูนมุฮัมมัดเลย ขอสาบานด้วยอัลลอฮ์ ทุกครั้งที่เขาบ้วนเสมหะ มันจะตกลงบนฝ่ามือของชายคนหนึ่งในหมู่พวกเขา แล้วเขาก็นำมันลูบใบหน้าและผิวกายของตน เมื่อเขาสั่งพวกเขา พวกเขาก็รีบเร่งปฏิบัติตามคำสั่งของเขา เมื่อเขาอาบน้ำละหมาด พวกเขาแทบจะต่อสู้กันเพื่อแย่งน้ำวุฎูอ์ของเขา เมื่อเขาพูด พวกเขาก็ลดเสียงของตนลงต่อหน้าเขา และพวกเขาไม่จ้องมองเขาตรง ๆ ด้วยความเทิดทูนต่อเขา"[^2]

ความน่าอัศจรรย์ของการยอมตามและการเชื่อฟัง

การยอมตามและการเชื่อฟังนั้นเป็นทหารอาสาของ "ความรัก" มาโดยตลอด เมื่อชนกลุ่มนั้นรักท่านด้วยหัวใจทั้งหมดของพวกเขา พวกเขาก็เชื่อฟังท่านด้วยพลังทั้งหมดที่พวกเขามี สิ่งที่แสดงให้เห็นถึงเรื่องนี้ได้ดีที่สุดคือคำกล่าวของสะอ์ด บิน มุอาซ (ร.ฎ.) ในนามของตัวเขาเองและชาวอันศอร ก่อนสงครามบัดร์ว่า "ข้าพเจ้าขอกล่าวแทนชาวอันศอรและขอตอบแทนพวกเขา ท่านจงเดินทางไปยังที่ใดก็ได้ตามที่ท่านประสงค์ จงผูกสัมพันธ์กับผู้ใดก็ได้ตามที่ท่านประสงค์ จงเอาทรัพย์สินของเราไปเท่าใดก็ได้ตามที่ท่านประสงค์ และจงให้แก่เราเท่าใดก็ได้ตามที่ท่านประสงค์ สิ่งที่ท่านเอาไปจากเรานั้นเป็นที่รักแก่เรายิ่งกว่าสิ่งที่ท่านเหลือไว้ให้ และเรื่องใดก็ตามที่ท่านสั่งการ กิจการของเราก็ย่อมปฏิบัติตามคำสั่งของท่าน ขอสาบานด้วยอัลลอฮ์ หากท่านเดินทางไปจนถึงอัล-บิรก์ แห่งฆุมดาน เราก็จะเดินทางไปพร้อมกับท่าน และขอสาบานด้วยอัลลอฮ์ หากท่านพาเราลุยข้ามทะเลนี้ เราก็จะลุยไปพร้อมกับท่าน"[^3]

และส่วนหนึ่งจากความเชื่อฟังอย่างแรงกล้าที่พวกเขามีต่อท่าน ﷺ คือ เมื่อท่าน ﷺ ได้ห้ามชาวมะดีนะฮ์พูดคุยกับชายสามคนที่ไม่ออกไปร่วมสงครามตะบูก ผู้คนก็ไม่ได้ทำสิ่งใดนอกจากเชื่อฟังท่าน จนนครมะดีนะฮ์สำหรับชายทั้งสามนั้นกลายเป็นเสมือนเมืองแห่งคนตาย ไม่มีใครเรียกขานและไม่มีใครตอบรับ กะอ์บ์ (ร.ฎ.) เล่าว่า "ท่านเราะซูล ﷺ ได้ห้ามผู้คนพูดคุยกับเราทั้งสามคน จากบรรดาผู้ที่ไม่ได้ออกไปร่วมกับท่าน" เขากล่าวว่า "ผู้คนจึงหลีกห่างจากเรา" หรือเขากล่าวว่า "พวกเขาเปลี่ยนท่าทีต่อเรา"

[^1]: ซีเราะฮ์อิบนุฮิชาม, บทกล่าวถึงสาเหตุที่นำไปสู่การยกทัพไปยังมักกะฮ์ [^2]: ซาดุลมะอาด, เล่ม 3 หน้า 125 [^3]: แหล่งเดียวกัน

حتى تنكرت لي نفس الأرض فما هي الأرض التي أعرف، إلى أن قال: حتى إذا طال عليّ من جفوة المسلمين مشيت حتى تسورت جدار حائط أبي قتادة وهو ابن عمي وأحب الناس إليَّ فسلمت عليه فو الله ما رد عليّ السلام فقلت له: يا أبا قتادة أنشدك بالله هل تعلمني أحب الله ورسوله؟ فسكت فعدت فناشدته فسكت، فعدت فناشدته، فقال: الله ورسوله أعلم، ففاضت عيني وتوليت حتى تسورت الجدار

«…จนกระทั่งแผ่นดินเองก็กลายเป็นแปลกหน้าสำหรับฉัน มันไม่ใช่แผ่นดินที่ฉันเคยรู้จักอีกต่อไป» จนกระทั่งท่านกล่าวว่า «ครั้นเมื่อการเมินเฉยของบรรดามุสลิมที่มีต่อฉันยาวนานออกไป ฉันก็เดินไปจนปีนข้ามกำแพงสวนของอบูเกาะตาดะฮ์ ซึ่งเป็นลูกพี่ลูกน้องของฉันและเป็นคนที่ฉันรักที่สุด ฉันกล่าวสลามแก่เขา ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ เขาไม่ตอบสลามฉันเลย ฉันจึงกล่าวแก่เขาว่า โอ้อบูเกาะตาดะฮ์ ฉันขอวิงวอนท่านด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ท่านรู้หรือไม่ว่าฉันรักอัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์? เขานิ่งเงียบ ฉันจึงถามวิงวอนเขาอีก เขาก็ยังนิ่งเงียบ ฉันถามวิงวอนเขาอีกครั้ง เขาจึงตอบว่า อัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ทรงรู้ดียิ่ง น้ำตาของฉันก็ไหลพราก และฉันก็หันหลังกลับจนปีนข้ามกำแพงออกมา»[^1]

และส่วนหนึ่งจากการเชื่อฟังของท่าน ทั้งที่อยู่ในสภาพที่ถูกตำหนิและถูกเมินเฉย คือการที่ผู้ส่งสารของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ มาหาท่านและกล่าวแก่ท่านว่า

إن رسول الله صلى الله عليه وسلم يأمرك أن تعتزل امرأتك فقال: أطلقها أم ماذا أفعل؟ فقال: لا بل اعتزلها فلا تقربنها. فقال لامرأته: الحقي بأهلك فكوني عندهم حتى يقضي الله من هذا الأمر

«แท้จริงท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ สั่งให้ท่านแยกห่างจากภรรยาของท่าน ท่านจึงถามว่า ให้ฉันหย่านางหรือให้ฉันทำอย่างไร? เขาตอบว่า ไม่ แต่จงแยกห่างจากนางและอย่าเข้าใกล้นาง ท่านจึงกล่าวแก่ภรรยาว่า เธอจงกลับไปอยู่กับครอบครัวของเธอ และอยู่กับพวกเขาจนกว่าอัลลอฮ์จะทรงตัดสินในเรื่องนี้»[^2]

และส่วนหนึ่งจากความรักที่ท่านมีต่อท่านเราะซูล ﷺ และการให้ความสำคัญแก่ท่านเหนือผู้ใดในโลกนี้ คือการที่กษัตริย์แห่งฆอซซานพยายามผูกไมตรีกับท่านและชักชวนให้ท่านไปอยู่ด้วย นั่นเป็นบททดสอบที่ยิ่งใหญ่ในสภาพที่ถูกเมินเฉยและถูกตำหนิ แต่ท่านก็ปฏิเสธ ท่านกล่าวว่า

بينما أنا أمشي في سوق المدينة إذا نبطي من نبط أهل الشام ممن قدم بالطعام يبيعه بالمدينة يقول: من يدلني على كعب بن مالك فطفق الناس يشيرون له إليّ حتى جاءني فدفع إلي كتاباً من ملك غسان وكنت كاتباً فقرأته فإذا فيه: أما بعد فإنه قد بلغنا أن صاحبك قد جافاك ولم يجعلك الله بدار هوان ولا مضيعة فالحق بنا نواسك. فقلت حين قرأتها: وهذه أيضاً من البلاء، فتيممت بها التنور فسجرتها

«ขณะที่ฉันกำลังเดินอยู่ในตลาดของนครมะดีนะฮ์ ก็มีชาวนะบัฏคนหนึ่งจากชาวนะบัฏแห่งแคว้นชาม ซึ่งนำอาหารมาขายที่มะดีนะฮ์ กล่าวว่า ใครจะชี้ทางให้ฉันพบกะอ์บ์ บิน มาลิก ได้บ้าง? ผู้คนจึงพากันชี้มาที่ฉัน จนเขามาหาฉันและยื่นจดหมายจากกษัตริย์แห่งฆอซซานให้ฉัน ฉันเป็นคนอ่านเขียนได้ จึงอ่านดู ปรากฏว่าในนั้นเขียนว่า อัมมาบะอ์ดุ แท้จริงมีข่าวมาถึงเราว่าสหายของท่านได้เมินเฉยต่อท่าน และอัลลอฮ์มิได้ทรงให้ท่านอยู่ในดินแดนแห่งความต่ำต้อยและถูกทอดทิ้ง ดังนั้นจงมาอยู่กับเราเถิด แล้วเราจะดูแลปลอบโยนท่าน เมื่อฉันอ่านจบ ฉันกล่าวว่า นี่ก็เป็นบททดสอบอีกอย่างหนึ่ง แล้วฉันก็นำมันไปที่เตาอบและเผามันทิ้ง»[^3]

และส่วนหนึ่งจากความน่าอัศจรรย์ของการเชื่อฟังและความรวดเร็วในการปฏิบัติตาม คือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อมีการประทานข้อห้ามเรื่องสุราลงมาในขณะที่อยู่ในวงดื่ม จากอบูบุร็อยดะฮ์ จากบิดาของเขา กล่าวว่า

بينما نحن قعود على شراب لنا وعندنا باطية لنا، ونحن نشرب الخمر حلاً إذ قمت حتى آتي رسول الله صلى الله عليه وسلم فأسلم

«ขณะที่พวกเรานั่งดื่มเครื่องดื่มของพวกเราอยู่ โดยมีภาชนะบาฏิยะฮ์[^4] ของพวกเราอยู่ตรงหน้า และพวกเราดื่มสุรากันโดยถือว่าเป็นสิ่งที่อนุมัติ ทันใดนั้นฉันก็ลุกขึ้นไปหาท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ เพื่อกล่าวสลาม…»

[^1]: มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์ (บันทึกโดยอัล-บุคอรีและมุสลิม) [^2]: มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์ [^3]: มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์ [^4]: อัล-บาฏิยะฮ์ คือ ภาชนะที่ทำจากแก้ว ใช้บรรจุเครื่องดื่มจนเต็ม

...พวกเขา และแล้วการห้ามสุราก็ได้ถูกประทานลงมา

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْأَنصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ

«โอ้บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย แท้จริงสุรา การพนัน แท่นหินสำหรับเชือดบูชายัญ และการเสี่ยงติ้วนั้น เป็นสิ่งโสมมอันเป็นงานของชัยฏอน» (ซูเราะฮ์อัล-มาอิดะฮ์ 5:90)

จนถึงคำตรัสของพระองค์ที่ว่า

فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ ﴿٩١﴾

«แล้วพวกเจ้าจะยุติไหม?» (ซูเราะฮ์อัล-มาอิดะฮ์ 5:91)

ข้าพเจ้าจึงกลับไปหาเพื่อน ๆ ของข้าพเจ้า แล้วอ่านอายะฮ์นี้ให้พวกเขาฟัง จนถึงคำตรัสของพระองค์ที่ว่า

فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ ﴿٩١﴾

«แล้วพวกเจ้าจะยุติไหม?»

เขากล่าวว่า บางคนในกลุ่มนั้นมีแก้วเหล้าอยู่ในมือ ดื่มไปแล้วบางส่วนและยังเหลืออยู่ในภาชนะบางส่วน เขาจึงยกภาชนะไว้ใต้ริมฝีปากบนเหมือนที่ช่างกรอกเลือดทำ (แล้วไม่ดื่มต่อ) จากนั้นพวกเขาก็เทสิ่งที่อยู่ในไหเหล้าของพวกเขาทิ้ง แล้วกล่าวว่า "พวกเรายุติแล้ว โอ้พระผู้อภิบาลของเรา พวกเรายุติแล้ว โอ้พระผู้อภิบาลของเรา"[^1]

และในบรรดาเรื่องราวอันน่าอัศจรรย์ของการเชื่อฟังท่านเราะซูล ﷺ และการให้ความสำคัญแก่ท่านเหนือตนเอง ครอบครัว และเครือญาติ คือเรื่องที่รายงานจากอับดุลลอฮ์ บุตรของอับดุลลอฮ์ บินอุบัยย์ (ร.ฎ.) อิบนุญะรีรได้รายงานพร้อมสายรายงานของท่านจากอิบนุซัยด์ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้เรียกอับดุลลอฮ์ บุตรของอับดุลลอฮ์ บินอุบัยย์มา แล้วกล่าวว่า "ท่านไม่เห็นหรือว่าบิดาของท่านพูดอะไร?" เขากล่าวว่า "เขาพูดว่าอะไรหรือ ข้าพเจ้าขอสละพ่อและแม่ของข้าพเจ้าเพื่อท่าน?" ท่านกล่าวว่า "เขาพูดว่า หากพวกเรากลับไปยังมะดีนะฮ์ ผู้ที่มีเกียรติกว่าจะต้องขับไล่ผู้ที่ต่ำต้อยกว่าออกไปจากที่นั่นอย่างแน่นอน" เขากล่าวว่า "ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ เขาพูดจริงแล้ว โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ท่านคือผู้มีเกียรติกว่า และเขาคือผู้ต่ำต้อยกว่า ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ท่านได้มายังมะดีนะฮ์แล้ว และชาวยัษริบต่างรู้ดีว่าไม่มีใครในเมืองนี้ที่กตัญญูต่อบิดายิ่งกว่าข้าพเจ้า แต่หากเป็นที่พอพระทัยของอัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ที่ข้าพเจ้าจะนำศีรษะของเขามามอบให้ทั้งสอง ข้าพเจ้าก็จะนำมันมาให้อย่างแน่นอน" ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า "ไม่"

เมื่อพวกเขามาถึงมะดีนะฮ์ อับดุลลอฮ์ บุตรของอับดุลลอฮ์ บินอุบัยย์ก็ถือดาบยืนขวางบิดาของตนไว้ที่ประตูเมือง แล้วกล่าวว่า "ท่านหรือคือผู้ที่พูดว่า หากพวกเรากลับไปยังมะดีนะฮ์ ผู้ที่มีเกียรติกว่าจะต้องขับไล่ผู้ที่ต่ำต้อยกว่าออกไปจากที่นั่นอย่างแน่นอน? ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ท่านจะได้รู้ว่าเกียรตินั้นเป็นของท่านหรือของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ร่มเงาของเมืองนี้จะไม่ให้ที่พักพิงแก่ท่าน และท่านจะไม่ได้พักพิงในเมืองนี้ตลอดไป เว้นแต่ด้วยการอนุญาตจากอัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์" บิดาของเขาจึงร้องว่า "โอ้ชาวค็อซรัจเอ๋ย ลูกชายของข้าห้ามข้าเข้าบ้านของข้า! โอ้ชาวค็อซรัจเอ๋ย ลูกชายของข้าห้ามข้าเข้าบ้านของข้า!!" เขากล่าวว่า "ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ เมืองนี้จะไม่ให้ที่พักพิงแก่เขาตลอดไป เว้นแต่ด้วยการอนุญาตจากท่าน (เราะซูล)" แล้วก็มีผู้คนมารวมตัวกันและพูดเจรจากับเขา เขากล่าวว่า "ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ เขาจะไม่ได้เข้าเมืองนี้ เว้นแต่ด้วยการอนุญาตจากอัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์" พวกเขาจึงไปหาท่านนบี ﷺ และบอกเรื่องนี้แก่ท่าน ท่านกล่าวว่า "จงไปหาเขาแล้วบอกเขาว่า จงปล่อยให้บิดาของเขาเข้าไปยังที่พักของเขาเถิด" พวกเขาจึงไปหาเขา เขากล่าวว่า "เมื่อคำสั่งของท่านนบี ﷺ มาถึงแล้ว ก็ได้ (ข้าพเจ้ายินยอม)"[^2]

[^1]: รายงานโดยอิบนุญะรีรพร้อมสายรายงานของท่าน ในตัฟซีรของท่าน ตอนอธิบายคำตรัสของอัลลอฮ์ที่ว่า {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ} จนจบอายะฮ์, ตัฟซีรอัฏ-ฏ็อบรี เล่ม 7

[^2]: ตัฟซีรอัฏ-ฏ็อบรี เล่ม 28

บทที่สี่ ท่านเราะซูล ﷺ เปลี่ยนวัตถุดิบแห่งยุคญาฮิลิยะฮ์ให้กลายเป็นสิ่งมหัศจรรย์แห่งมนุษยชาติได้อย่างไร

บทที่สี่ ท่านเราะซูล ﷺ เปลี่ยนวัตถุดิบแห่งยุคญาฮิลิยะฮ์ ให้กลายเป็นสิ่งมหัศจรรย์แห่งมนุษยชาติได้อย่างไร

ด้วยอีมานที่กว้างขวางและลึกซึ้งนี้ ด้วยการสั่งสอนแบบนบีที่ประณีตรัดกุม ด้วยการอบรมขัดเกลาที่เปี่ยมด้วยวิทยปัญญาและละเอียดลออ ด้วยบุคลิกภาพอันโดดเด่นไม่มีผู้ใดเทียบ และด้วยความประเสริฐของคัมภีร์จากฟากฟ้าอันเป็นปาฏิหาริย์ ซึ่งความมหัศจรรย์ของมันไม่มีวันหมดสิ้นและความสดใหม่ของมันไม่มีวันเก่าคร่ำคร่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้ปลุกชีวิตใหม่ให้แก่มนุษยชาติที่กำลังใกล้ตาย

ท่านมุ่งไปยังขุมทรัพย์แห่งมนุษย์ ซึ่งเป็นกองวัตถุดิบที่ไม่มีใครรู้ถึงคุณค่าและไม่มีใครรู้ว่ามันอยู่ ณ ที่ใด เพราะญาฮิลิยะฮ์ การปฏิเสธศรัทธา และการหมกมุ่นอยู่กับโลกได้ทำให้มันสูญเปล่าไป แล้วท่านก็ได้ปลูกฝังอีมานและอะกีดะฮ์ลงในนั้นด้วยอนุมัติของอัลลอฮ์ ท่านได้ปลุกวิญญาณใหม่ขึ้นในนั้น ขุดค้นสิ่งที่ซ่อนเร้นอยู่ และจุดประกายพรสวรรค์ของมัน จากนั้นท่านก็วางแต่ละคนไว้ในตำแหน่งที่เหมาะสม ราวกับว่าเขาถูกสร้างมาเพื่อตำแหน่งนั้น และราวกับว่าตำแหน่งนั้นว่างอยู่และเฝ้ารอคอยเขามาตลอด ราวกับว่าเขาเคยเป็นวัตถุไร้ชีวิตแล้วกลับกลายเป็นร่างที่เจริญเติบโตและเป็นมนุษย์ที่กระทำการได้ ราวกับว่าเขาเคยเป็นผู้ตายที่ไม่เคลื่อนไหวแล้วกลับฟื้นคืนชีพขึ้นมากำหนดเจตนารมณ์ของตนต่อโลก และราวกับว่าเขาเคยเป็นคนตาบอดที่มองไม่เห็นหนทาง แล้วกลับกลายเป็นผู้นำที่มีสายตาแจ่มชัด นำพาประชาชาติทั้งหลาย

أَوَ مَن كَانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُوراً يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَن مَّثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ

«และผู้ที่เคยตายมาก่อน แล้วเราได้ให้เขามีชีวิตขึ้น และเราได้ทำให้มีแสงสว่างแก่เขา ซึ่งเขาเดินไปในหมู่มนุษย์ด้วยแสงสว่างนั้น จะเหมือนกับผู้ที่อุปมาของเขาอยู่ในความมืดมิดทั้งหลาย ซึ่งเขาจะไม่ออกจากความมืดนั้นได้กระนั้นหรือ» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:122)

ท่านมุ่งไปยังประชาชาติอาหรับที่หลงทาง และไปยังผู้คนจากชนชาติอื่น ไม่นานนักโลกก็ได้เห็นอัจฉริยบุคคลจากพวกเขา ซึ่งเป็นสิ่งมหัศจรรย์แห่งกาลเวลาและเป็นปรากฏการณ์อันหาได้ยากในประวัติศาสตร์ ดังเช่นอุมัร (ร.ฎ.) ผู้เคยเลี้ยงอูฐให้บิดาของเขาคือค็อฏฏ็อบ และถูกบิดาดุว่า เขาเป็นคนธรรมดาระดับกลางในหมู่กุเรชในด้านความอดทนและความเด็ดขาด ไม่ได้ครองตำแหน่งสูงสุดในหมู่พวกเขา และบรรดาคนรุ่นเดียวกันก็ไม่ได้ให้ความสำคัญแก่เขามากนัก แต่ทันใดนั้นเขากลับทำให้โลกต้องตะลึงด้วยความเป็นอัจฉริยะและความสามารถที่สร้างขึ้นด้วยตนเอง เขาขับไล่กิสรอและก็อยศ็อรออกจากบัลลังก์ของทั้งสอง และสถาปนารัฐอิสลามที่รวมดินแดนในครอบครองของทั้งสองเข้าไว้ด้วยกัน ทั้งยังเหนือกว่าทั้งสองในด้านการบริหารและความเป็นระเบียบอันดีงาม ยิ่งไปกว่านั้นคือความเคร่งครัด ความยำเกรง และความยุติธรรมที่ยังคงเป็นแบบอย่างที่กล่าวขานกันมาจนทุกวันนี้

และนี่คือบุตรของอัล-วะลีด (คอลิด (ร.ฎ.)) เขาเคยเป็นหนึ่งในบรรดาอัศวินหนุ่มของกุเรช ความสามารถทางการทหารของเขาจำกัดอยู่ในขอบเขตท้องถิ่นอันคับแคบ บรรดาผู้นำกุเรชอาศัยเขาในการสู้รบระหว่างเผ่า เขาจึงได้รับความไว้วางใจและคำสรรเสริญจากพวกเขา แต่ไม่ได้มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วคาบสมุทร ทันใดนั้นเขากลับเปล่งประกายเป็นดาบของพระเจ้าที่ไม่มีสิ่งใดต้านทานได้ นอกจากจะถูกฟาดฟันลงราบ เขาลงมาดุจสายฟ้าฟาดเหนือชาวโรมันและชาวเปอร์เซีย และทิ้งชื่อเสียงอันเป็นอมตะไว้ในประวัติศาสตร์

นี่คือท่านอบู อุบัยดะฮ์ (ร.ฎ.) ผู้เคยเป็นที่รู้จักในความดีงาม ความซื่อสัตย์ และความอ่อนโยน และเคยนำกองทหารเล็ก ๆ ของมุสลิม แล้วทันใดนั้นท่านก็ได้ขึ้นเป็นแม่ทัพใหญ่ของมุสลิม ขับไล่เฮราคลิอุส (Heraclius) ออกจากดินแดนชามและทุ่งหญ้าเขียวขจีของมัน จนเขาต้องกล่าวอำลาดินแดนนั้นว่า "ลาก่อนซีเรีย ลาก่อนอย่างที่จะไม่มีวันได้พบกันอีก"

นี่คือท่านอัมร์ อิบนุ อัล-อาศ (ร.ฎ.) ผู้เคยถูกนับว่าเป็นหนึ่งในผู้มีสติปัญญาของกุเรช กุเรชส่งเขาเป็นทูตไปยังแผ่นดินหะบะชะฮ์เพื่อนำตัวมุสลิมผู้อพยพกลับมา แต่เขากลับมามือเปล่า แล้วทันใดนั้นท่านก็ได้พิชิตอียิปต์ และมีอำนาจบารมีอันยิ่งใหญ่

นี่คือท่านสะอัด อิบนุ อบี วักกอศ (ร.ฎ.) ซึ่งเราไม่เคยได้ยินชื่อท่านในประวัติศาสตร์อาหรับก่อนอิสลามในฐานะแม่ทัพหรือผู้นำกองพล แต่แล้วทันใดนั้นท่านก็ได้ถือกุญแจเมืองอัล-มะดาอิน และชื่อของท่านได้ผูกพันอยู่กับการพิชิตอิรักและอิหร่าน

นี่คือท่านสัลมาน อัล-ฟาริซีย์ (ร.ฎ.) ผู้เป็นบุตรของนักบวชโซโรอัสเตอร์ (โมบัด) ในหมู่บ้านแห่งหนึ่งของเปอร์เซีย ท่านถูกเปลี่ยนมือจากการเป็นทาสครั้งหนึ่งสู่อีกครั้งหนึ่ง จากความโหดร้ายหนึ่งสู่อีกความโหดร้ายหนึ่ง แล้วทันใดนั้นท่านก็ปรากฏต่อหน้าประชาชาติของท่านในฐานะผู้ปกครองเมืองหลวงของจักรวรรดิเปอร์เซีย ซึ่งเมื่อวานท่านยังเป็นเพียงหนึ่งในราษฎรของมัน และที่น่าอัศจรรย์ยิ่งกว่านั้นคือ ตำแหน่งนี้มิได้เปลี่ยนแปลงความสมถะและการใช้ชีวิตอย่างเรียบง่ายของท่านเลย ผู้คนเห็นท่านอาศัยอยู่ในกระท่อม และแบกของหนักไว้บนศีรษะ

นี่คือท่านบิลาล อัล-หะบะชีย์ (ร.ฎ.) ผู้มีความประเสริฐและความดีงามถึงขั้นที่อมีรุลมุอ์มินีน ท่านอุมัร (ร.ฎ.) ขนานนามท่านว่า "ท่านผู้นำ (อัส-สัยยิด)"

นี่คือท่านสาลิม ผู้เป็นเมาลาของท่านอบู หุซัยฟะฮ์ (ร.ฎ.) ซึ่งท่านอุมัร (ร.ฎ.) เห็นว่าท่านเหมาะสมกับตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์ โดยกล่าวว่า "หากเขายังมีชีวิตอยู่ ฉันจะแต่งตั้งเขาเป็นผู้สืบทอดตำแหน่ง"

นี่คือท่านซัยด์ อิบนุ หาริษะฮ์ (ร.ฎ.) ผู้นำกองทัพมุสลิมไปยังมุอ์ตะฮ์ ทั้งที่ในกองทัพนั้นมีบุคคลอย่างท่านญะอ์ฟัร อิบนุ อบี ฏอลิบ และท่านคอลิด อิบนุ อัล-วะลีด และบุตรของท่านคือท่านอุสามะฮ์ (ร.ฎ.) ก็ได้นำกองทัพซึ่งในนั้นมีบุคคลอย่างท่านอบูบักร์และท่านอุมัร (ร.ฎ.)

นี่คือท่านอบู ซัรร์ ท่านอัล-มิกดาด ท่านอบุดดัรดาอ์ ท่านอัมมาร อิบนุ ยาสิร ท่านมุอาซ อิบนุ ญะบัล และท่านอุบัยย์ อิบนุ กะอ์บ (ร.ฎ.) เมื่อสายลมหอมสายหนึ่งจากบรรดาสายลมแห่งอิสลามพัดมาต้องพวกท่าน พวกท่านก็กลายเป็นผู้สมถะที่ถูกนับไว้ในแถวหน้า และเป็นอุละมาอ์ผู้มีความรู้หยั่งรากลึก

นี่คือท่านอะลี อิบนุ อบี ฏอลิบ ท่านหญิงอาอิชะฮ์ ท่านอับดุลลอฮ์ อิบนุ มัสอูด ท่านซัยด์ อิบนุ ษาบิต และท่านอับดุลลอฮ์ อิบนุ อับบาส (ร.ฎ.) ผู้ซึ่งในอ้อมอกของท่านนบีผู้ไม่รู้หนังสือ ﷺ ได้กลายเป็นนักปราชญ์ของโลก ความรู้พรั่งพรูออกมาจากทุกด้านของพวกท่าน และวิทยปัญญาเอื้อนเอ่ยออกจากลิ้นของพวกท่าน พวกท่านเป็นผู้มีหัวใจบริสุทธิ์ดีงามที่สุดในหมู่มนุษย์ มีความรู้ลึกซึ้งที่สุด และเสแสร้งน้อยที่สุด เมื่อพวกท่านพูด กาลเวลาก็เงียบฟัง และเมื่อพวกท่านกล่าวคุฏบะฮ์ ปากกาแห่งประวัติศาสตร์ก็จดบันทึกไว้

กลุ่มมนุษย์ที่สมดุล:

แล้วไม่นานนัก โลกที่เจริญแล้วก็ได้เห็นวัตถุดิบที่กระจัดกระจายเหล่านี้ ซึ่งบรรดาประชาชาติร่วมสมัยเคยดูแคลนคุณค่าและดินแดนข้างเคียงเคยเย้ยหยัน กลับกลายเป็นกลุ่มชนที่ประวัติศาสตร์มนุษยชาติไม่เคยเห็นกลุ่มใดสมดุลยิ่งไปกว่า ประหนึ่งวงแหวนที่ไม่อาจรู้ได้ว่าปลายอยู่ตรงไหน หรือประหนึ่งสายฝนที่ไม่อาจรู้ได้ว่าช่วงแรกหรือช่วงท้ายดีกว่ากัน

กลุ่มชนนี้มีความสามารถพร้อมมูลในทุกด้านของความเป็นมนุษย์ เป็นกลุ่มชนที่ไม่ต้องพึ่งพาโลก แต่โลกต่างหากที่ไม่อาจขาดกลุ่มชนนี้ได้ พวกเขาวางรากฐานอารยธรรมและสถาปนารัฐบาลของตนขึ้น ทั้งที่ไม่เคยมีประสบการณ์ในเรื่องนี้มาก่อน โดยไม่จำเป็นต้องหยิบยืมบุคคลใดจากประชาชาติอื่น หรือขอความช่วยเหลือจากรัฐบาลใดในการบริหาร

พวกเขาสถาปนารัฐบาลที่แผ่อาณาเขตครอบคลุมดินแดนกว้างใหญ่บนสองทวีปอันยิ่งใหญ่ เติมเต็มทุกช่องว่างและอุดทุกความขาดแคลนด้วยบุคคลที่รวมความสามารถเข้ากับความเคร่งครัดในศาสนา และรวมความเข้มแข็งเข้ากับความซื่อสัตย์ รัฐบาลที่แผ่ขยายไปหลายทิศทางนี้ได้รับการค้ำจุนจากประชาชาติที่เพิ่งถือกำเนิด ซึ่งผ่านมาเพียงไม่กี่ทศวรรษ (และตลอดช่วงเวลานั้นล้วนเป็นการญิฮาด การปกป้อง การต่อต้าน และการต่อสู้) ด้วยบุคคลที่มีความสามารถคนแล้วคนเล่า

จากประชาชาตินี้จึงเกิดเจ้าผู้ครองที่ยุติธรรม เหรัญญิกที่ซื่อสัตย์ ผู้พิพากษาที่เที่ยงธรรม แม่ทัพที่เคร่งครัดในการอิบาดะฮ์ ผู้ปกครองหัวเมืองที่สำรวมตน และทหารที่ยำเกรง ด้วยการอบรมทางศาสนาที่ยังคงดำเนินอยู่ และด้วยดะอ์วะฮ์อิสลามที่ยังคงแผ่ขยายต่อไป ประชาชาตินี้จึงเป็นแหล่งบุคลากรที่ไม่ขาดสาย และเป็นตาน้ำที่ไม่มีวันเหือดแห้ง คอยหนุนรัฐบาลด้วยบุคคลที่ให้ความสำคัญแก่การชี้นำทางมากกว่าการเก็บภาษี และยังคงรวมความดีงามเข้ากับความสามารถไว้ได้

ณ จุดนี้เองที่อารยธรรมอิสลามได้ปรากฏในรูปลักษณ์ที่แท้จริง และวิถีชีวิตทางศาสนาได้ฉายชัดด้วยคุณลักษณะเฉพาะ ซึ่งไม่เคยปรากฏครบถ้วนในยุคสมัยใดของประวัติศาสตร์มนุษยชาติ

แท้จริง ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ได้นำกุญแจแห่งการเป็นนบีไขแม่กุญแจแห่งธรรมชาติของมนุษย์ แล้วมันก็เปิดออกสู่ขุมทรัพย์ สิ่งมหัศจรรย์ พลัง และพรสวรรค์ที่ซ่อนอยู่ภายใน ท่านได้โจมตีญาฮิลิยะฮ์ ณ จุดตายหรือแก่นแท้ของมัน และยิงถูกเป้าอย่างแม่นยำ ด้วยพลานุภาพของอัลลอฮ์ ท่านได้บีบให้โลกที่ดื้อรั้นต้องหันไปสู่ทิศทางใหม่ และเปิดศักราชแห่งความผาสุก นั่นคือยุคอิสลามที่ยังคงเป็นดั่งรัศมีอันเจิดจ้าบนหน้าผากของประวัติศาสตร์

ภาคที่สาม ยุคอิสลาม

บทที่หนึ่ง ยุคแห่งการนำของอิสลาม

ภาคที่สาม ยุคอิสลาม บทที่หนึ่ง ยุคแห่งการนำของอิสลาม

ผู้นำมุสลิมและคุณลักษณะของพวกเขา:

มุสลิมได้ปรากฏขึ้นและขึ้นเป็นผู้นำของโลก พวกเขาปลดประชาชาติที่ป่วยไข้ออกจากการเป็นผู้นำมนุษยชาติ ซึ่งประชาชาติเหล่านั้นได้ฉวยประโยชน์จากมันและปฏิบัติหน้าที่อย่างเลวร้าย แล้วมุสลิมก็นำพามนุษยชาติก้าวเดินไปอย่างรวดเร็ว มั่นคง และยุติธรรม พวกเขามีคุณสมบัติครบถ้วนที่ทำให้เหมาะสมแก่การนำประชาชาติต่าง ๆ และเป็นหลักประกันถึงความผาสุกและความสำเร็จของประชาชาติเหล่านั้นภายใต้ร่มเงาและการนำของพวกเขา

ประการแรก: พวกเขาเป็นผู้มีคัมภีร์ที่ถูกประทานลงมาและมีบทบัญญัติจากพระเจ้า พวกเขาจึงไม่ตรากฎหมายและไม่บัญญัติกฎเกณฑ์ขึ้นเองตามอำเภอใจ เพราะสิ่งนั้นเป็นบ่อเกิดของความโง่เขลา ความผิดพลาด และความอยุติธรรม และพวกเขาก็ไม่ดำเนินพฤติกรรม การปกครอง และการปฏิบัติต่อผู้คนอย่างสะเปะสะปะเหมือนคนตาบอดคลำทาง อัลลอฮ์ได้ทรงประทานรัศมีแก่พวกเขาเพื่อใช้ส่องทางเดินท่ามกลางผู้คน และทรงประทานบทบัญญัติแก่พวกเขาเพื่อใช้ตัดสินระหว่างผู้คน

أَوَ مَن كَانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُوراً يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَن مَّثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَا

«และผู้ที่เคยตายแล้ว แล้วเราได้ให้เขามีชีวิตขึ้น และเราได้ให้มีรัศมีแก่เขา ซึ่งเขาใช้มันเดินอยู่ท่ามกลางผู้คน จะเหมือนกับผู้ที่อุปมาของเขาอยู่ในความมืดทั้งหลาย โดยที่เขาไม่อาจออกมาจากมันได้กระนั้นหรือ» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:122)

และอัลลอฮ์ตะอาลาได้ตรัสว่า

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ ۖ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا ۚ اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ ﴿٨﴾

«โอ้บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย จงเป็นผู้ยืนหยัดเพื่ออัลลอฮ์ เป็นพยานด้วยความเที่ยงธรรม และจงอย่าให้ความเกลียดชังที่มีต่อกลุ่มชนใดผลักดันพวกเจ้าให้ไม่ยุติธรรม จงยุติธรรมเถิด มันใกล้ต่อความยำเกรงยิ่งกว่า และจงยำเกรงอัลลอฮ์ แท้จริงอัลลอฮ์ทรงรอบรู้ยิ่งในสิ่งที่พวกเจ้ากระทำ» (ซูเราะฮ์อัล-มาอิดะฮ์ 5:8)

ประการที่สอง: พวกเขามิได้ขึ้นครองอำนาจการปกครองและการนำโดยปราศจากการอบรมด้านจริยธรรมและการขัดเกลาจิตใจ ซึ่งต่างจากประชาชาติ ปัจเจกบุคคล และบุรุษในรัฐบาลส่วนใหญ่ทั้งในอดีตและปัจจุบัน หากแต่พวกเขาได้อยู่ภายใต้การอบรมและการดูแลอย่างใกล้ชิดของท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ เป็นเวลายาวนาน ท่านขัดเกลาพวกเขา อบรมสั่งสอนพวกเขา และฝึกพวกเขาให้มีความสมถะ ความเคร่งครัดระมัดระวัง ความบริสุทธิ์ทางจิตใจ ความซื่อสัตย์ การเสียสละให้ผู้อื่นก่อนตนเอง ความยำเกรงต่ออัลลอฮ์ และการไม่ทะเยอทะยานใฝ่หาตำแหน่งผู้นำและไม่กระหายในตำแหน่งนั้น ท่านกล่าวว่า

إنا والله لا نُولي هذا العمل أحداً سأله، أو أحداً حرص عليه

«แท้จริงเรา ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ เราจะไม่แต่งตั้งผู้ใดให้รับผิดชอบงานนี้ที่เขาร้องขอมัน หรือผู้ที่กระหายอยากได้มัน»[^1]

และพวกเขาก็ได้ยินอายะฮ์นี้ก้องอยู่ในโสตประสาทอยู่เสมอว่า

تِلْكَ ٱلدَّارُ ٱلْـَٔاخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا ۚ وَٱلْعَـٰقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ ﴿٨٣﴾

«นั่นคือที่พำนักแห่งปรโลก เราจะมอบมันให้แก่บรรดาผู้ที่ไม่ปรารถนาความยิ่งใหญ่ในแผ่นดินและไม่ปรารถนาการบ่อนทำลาย และบั้นปลายที่ดีย่อมเป็นของบรรดาผู้ยำเกรง» (ซูเราะฮ์อัล-เกาะศ็อศ 28:83)

ดังนั้นพวกเขาจึงไม่กรูกันแย่งชิงตำแหน่งหน้าที่...

[^1]: หะดีษที่บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์และมุสลิม (มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์)

ตำแหน่งต่าง ๆ ดั่งแมลงเม่าที่บินเข้าหากองไฟ ตรงกันข้าม พวกเขากลับต่างผลักไสกันไม่ยอมรับตำแหน่งนั้น และรู้สึกหนักใจที่จะต้องรับภาระดังกล่าว ไม่ต้องพูดถึงการเสนอตัวเองเพื่อเป็นผู้ปกครอง การยกย่องตนเอง การโฆษณาหาเสียง และการทุ่มเททรัพย์สินเพื่อไขว่คว้ามันมา เมื่อพวกเขาได้รับมอบหมายให้ดูแลกิจการใดของผู้คน พวกเขาก็ไม่ถือว่ามันเป็นทรัพย์เชลย เป็นลาภสักการะ หรือเป็นสิ่งตอบแทนทรัพย์สินหรือความพยายามที่ได้ทุ่มเทไป แต่ถือว่ามันเป็นอะมานะฮ์ที่แขวนอยู่บนคอของพวกเขา และเป็นการทดสอบจากอัลลอฮ์ พวกเขารู้ดีว่าตนจะต้องยืนอยู่ต่อหน้าพระผู้อภิบาลของพวกเขา และจะถูกสอบสวนทั้งเรื่องเล็กและเรื่องใหญ่ พวกเขาระลึกถึงพระดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาอยู่เสมอว่า

إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا۟ ٱلْأَمَـٰنَـٰتِ إِلَىٰٓ أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ ٱلنَّاسِ أَن تَحْكُمُوا۟ بِٱلْعَدْلِ

«แท้จริงอัลลอฮ์ทรงใช้พวกเจ้าให้มอบคืนอะมานะฮ์ทั้งหลายแก่เจ้าของของมัน และเมื่อพวกเจ้าตัดสินระหว่างผู้คน ก็จงตัดสินด้วยความยุติธรรม» (ซูเราะฮ์อันนิสาอ์ 4:58)

และพระดำรัสของพระองค์ว่า

وَهُوَ ٱلَّذِى جَعَلَكُمْ خَلَـٰٓئِفَ ٱلْأَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَـٰتٍ لِّيَبْلُوَكُمْ فِى مَآ ءَاتَىٰكُمْ

«และพระองค์คือผู้ทรงทำให้พวกเจ้าเป็นผู้สืบทอดในแผ่นดิน และทรงยกระดับบางคนในหมู่พวกเจ้าให้สูงกว่าอีกบางคนหลายขั้น เพื่อพระองค์จะทรงทดสอบพวกเจ้าในสิ่งที่พระองค์ทรงประทานแก่พวกเจ้า» (ซูเราะฮ์อัลอันอาม 6:165)

ประการที่สาม พวกเขามิใช่ผู้รับใช้เชื้อชาติใด หรือเป็นทูตของชนชาติหรือมาตุภูมิใด ที่มุ่งแสวงหาความผาสุกและผลประโยชน์ให้แก่ชนชาตินั้นเพียงฝ่ายเดียว และเชื่อมั่นในความเหนือกว่าและเกียรติศักดิ์ของชนชาตินั้นเหนือชนชาติและดินแดนอื่นทั้งปวง ราวกับว่าพวกเขาถูกสร้างมาเพื่อเป็นผู้ปกครองเท่านั้น และชนชาติอื่นถูกสร้างมาเพื่อเป็นผู้ถูกปกครองของพวกเขาเท่านั้น พวกเขามิได้ออกไปเพื่อสถาปนาจักรวรรดิอาหรับ ที่พวกเขาจะได้เสวยสุขและหาความสำราญภายใต้ร่มเงาของมัน และวางตัวยิ่งใหญ่หยิ่งผยองภายใต้การคุ้มครองของมัน และนำผู้คนออกจากการปกครองของโรมันและเปอร์เซียไปสู่การปกครองของชาวอาหรับและการปกครองของพวกเขาเอง หากแต่พวกเขาลุกขึ้นมาเพื่อนำผู้คนออกจากการเคารพภักดีต่อบ่าวทั้งปวง ไปสู่การเคารพภักดีต่ออัลลอฮ์เพียงองค์เดียว ดังที่ริบอีย์ บิน อามิร ทูตของชาวมุสลิม ได้กล่าวในที่ประชุมของยัซดะญิรด์ว่า

((الله ابتعثنا لنخرج الناس من عبادة العباد إلى عبادة الله وحده، ومن ضيق الدنيا إلى سعتها، ومن جور الأديان إلى عدل الإسلام))

«อัลลอฮ์ทรงส่งพวกเรามาเพื่อนำผู้คนออกจากการเคารพภักดีต่อบ่าว ไปสู่การเคารพภักดีต่ออัลลอฮ์เพียงองค์เดียว จากความคับแคบของโลกนี้ไปสู่ความกว้างขวางของมัน และจากความอยุติธรรมของศาสนาต่าง ๆ ไปสู่ความยุติธรรมของอิสลาม»[^1]

ดังนั้น ประชาชาติทั้งหลายในทัศนะของพวกเขาจึงเท่าเทียมกัน และมนุษย์ทั้งหลายในทัศนะของพวกเขาก็เท่าเทียมกัน มนุษย์ทุกคนมาจากอาดัม และอาดัมมาจากดิน ไม่มีความประเสริฐใดสำหรับชาวอาหรับเหนือผู้ที่ไม่ใช่อาหรับ และไม่มีความประเสริฐใดสำหรับผู้ที่ไม่ใช่อาหรับเหนือชาวอาหรับ นอกจากด้วยความยำเกรง[^2]

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا ۚ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ ﴿١٣﴾

«โอ้มนุษยชาติทั้งหลาย แท้จริงเราได้สร้างพวกเจ้าจากเพศชายและเพศหญิง และเราได้ทำให้พวกเจ้าเป็นชนชาติและเผ่าต่าง ๆ เพื่อจะได้รู้จักกัน แท้จริงผู้ที่มีเกียรติที่สุดในหมู่พวกเจ้า ณ ที่อัลลอฮ์ คือผู้ที่ยำเกรงที่สุดในหมู่พวกเจ้า แท้จริงอัลลอฮ์นั้นเป็นผู้ทรงรอบรู้ ผู้ทรงตระหนักยิ่ง» (ซูเราะฮ์อัลหุญุรอต 49:13)

ท่านอุมัร บิน อัลค็อฏฏ็อบ (ร.ฎ.) ได้กล่าวแก่ท่านอัมร์ บิน อัลอาศ (ร.ฎ.) ผู้ปกครองอียิปต์ — ในคราวที่บุตรชายของเขาได้ตีชาวอียิปต์คนหนึ่ง และโอ้อวดบรรพบุรุษของตนว่า "รับไปเถิด จากบุตรของผู้มีเกียรติที่สุด" แล้วท่านอุมัรก็ได้ให้ชาวอียิปต์ผู้นั้นตอบโต้ทำโทษเขา — ว่า

«متى استعبدتم الناس وقد ولدتهم أمهاتهم أحراراً»

«ตั้งแต่เมื่อใดที่พวกท่านทำให้ผู้คนตกเป็นทาส ทั้งที่มารดาของพวกเขาได้ให้กำเนิดพวกเขามาเป็นไท»[^3]

ดังนั้น คนเหล่านี้จึงไม่ตระหนี่ต่อสิ่งที่พวกเขามีอยู่ ทั้งศาสนา

[^1]: อัลบิดายะฮ์ วันนิฮายะฮ์ ของอิบนุ กะษีร [^2]: จากคุฏบะฮ์ของท่านนบี ﷺ ในหัจญ์อำลา (หัจญะตุลวะดาอ์) [^3]: เรื่องราวโดยสมบูรณ์อยู่ในหนังสือ ตารีค อุมัร บิน อัลค็อฏฏ็อบ ของอิบนุลเญาซีย์

และการขัดเกลาจิตใจไว้แก่ผู้ใดผู้หนึ่ง และพวกเขาไม่ได้คำนึงถึงเชื้อสาย สีผิว หรือถิ่นกำเนิดในเรื่องการปกครอง การเป็นผู้นำ และความประเสริฐ ทว่าพวกเขาเปรียบดั่งเมฆฝนที่แผ่คลุมไปทั่วทุกแว่นแคว้นและครอบคลุมปวงบ่าว และเป็นดั่งเมฆฝนยามเช้าที่ทั้งที่ราบและที่ขรุขระต่างก็สรรเสริญ แผ่นดินและปวงบ่าวต่างได้รับประโยชน์จากมันตามระดับการรับและความเหมาะสมของตน[^1]

ภายใต้ร่มเงาและการปกครองของคนเหล่านี้ ประชาชาติและชนชาติต่าง ๆ แม้กระทั่งพวกที่เคยถูกกดขี่มาแต่ก่อน สามารถได้รับส่วนแบ่งของตนในด้านศาสนา ความรู้ การขัดเกลาจิตใจ และการปกครอง และสามารถมีส่วนร่วมกับชาวอาหรับในการสร้างโลกใหม่ ยิ่งไปกว่านั้น บุคคลจำนวนมากจากชนชาติเหล่านี้ยังเหนือกว่าชาวอาหรับในคุณธรรมบางประการ ในหมู่พวกเขามีอิมามผู้เป็นดั่งมงกุฎบนศีรษะของชาวอาหรับ และเป็นผู้นำของมุสลิมทั้งในหมู่อิมาม นักนิติศาสตร์ (ฟุเกาะฮาอ์) และนักหะดีษ จนกระทั่งอิบนุ ค็อลดูนกล่าวว่า «เป็นเรื่องแปลกที่เกิดขึ้นจริงว่า ผู้แบกรับวิชาความรู้ในศาสนาอิสลามส่วนใหญ่เป็นชาวอะญัม (ผู้ที่มิใช่อาหรับ) ไม่ว่าจะเป็นวิชาการด้านศาสนบัญญัติหรือวิชาการด้านปัญญา[^2] ยกเว้นเพียงส่วนน้อยที่หาได้ยาก และแม้หากมีผู้ใดในหมู่พวกเขาเป็นอาหรับโดยเชื้อสาย เขาก็เป็นอะญัมในด้านภาษา การเลี้ยงดู และสำนักครูบาอาจารย์ ทั้งที่ศาสนานี้เป็นของอาหรับ และผู้นำศาสนบัญญัติของมันก็เป็นชาวอาหรับ»[^3] และจากประชาชาติเหล่านี้ได้ปรากฏบรรดาแม่ทัพ กษัตริย์ อัครมหาเสนาบดี และผู้ทรงคุณธรรมที่โดดเด่นตลอดยุคสมัยของอิสลาม พวกเขาคือดวงดาวแห่งแผ่นดิน คือผู้ดีเด่นของมวลมนุษยชาติ และคือความดีงามของโลก ทั้งในด้านคุณธรรม ความมีเกียรติ อัจฉริยภาพ ศาสนา และการงาน ซึ่งไม่มีผู้ใดนับจำนวนพวกเขาได้นอกจากอัลลอฮ์

ประการที่สี่: มนุษย์ประกอบด้วยร่างกายและวิญญาณ เขามีหัวใจ สติปัญญา อารมณ์ความรู้สึก และอวัยวะต่าง ๆ เขาจะไม่มีความสุข ไม่ประสบความสำเร็จ และไม่เจริญก้าวหน้าอย่างสมดุลและเที่ยงธรรม จนกว่าพลังเหล่านี้ทั้งหมดในตัวเขาจะเติบโตอย่างได้สัดส่วนและเหมาะสม และได้รับการหล่อเลี้ยงด้วยอาหารที่ดี และอารยธรรมที่ดีงามจะไม่มีทางเกิดขึ้นได้เลย เว้นแต่เมื่อมีสภาพแวดล้อมทางศาสนา ศีลธรรม สติปัญญา และร่างกายแผ่ขยายอยู่ ซึ่งในสภาพเช่นนั้นมนุษย์สามารถบรรลุความสมบูรณ์แห่งความเป็นมนุษย์ของตนได้โดยง่าย และประสบการณ์ได้พิสูจน์แล้วว่า สิ่งนี้จะไม่เกิดขึ้นนอกจากเมื่อการนำชีวิตและการกุมหางเสืออารยธรรมอยู่ในมือของผู้ที่ศรัทธาทั้งในจิตวิญญาณและวัตถุ และเป็นแบบอย่างที่สมบูรณ์ในชีวิตด้านศาสนาและศีลธรรม

[^1]: รายงานจากอบูมูซา (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่าท่านกล่าวว่า

مثل ما بعثني الله به من الهدى والعلم كمثل الغيث أصاب أرضاً فكان منها نقية قبلت الماء فأنبتت الكلأ والعشب الكثير وكانت منها أجادب أمسكت الماء فنفع الله بها الناس فشربوا وسقوا وزرعوا وأصابت منها طائفة أخرى إنما هي قيعان لا تمسك ماء ولا تنبت كلأ، فذلك مثل من فقه في دين الله ونفعه ما بعثني الله به فعلم وعلم، ومثل من لم يرفع بذلك رأساً ولم يقبل هدى الله الذي أرسلت به

«อุปมาสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงส่งฉันมาพร้อมกับมัน อันได้แก่ทางนำและความรู้ เปรียบดั่งฝนที่ตกลงบนแผ่นดิน ส่วนหนึ่งของแผ่นดินนั้นเป็นดินดีที่รับน้ำไว้ แล้วงอกเงยหญ้าและพืชผักมากมาย อีกส่วนหนึ่งเป็นดินแข็งที่กักเก็บน้ำไว้ แล้วอัลลอฮ์ทรงให้ผู้คนได้รับประโยชน์จากมัน พวกเขาได้ดื่ม ให้สัตว์ดื่ม และใช้เพาะปลูก และฝนนั้นยังตกลงบนอีกส่วนหนึ่ง ซึ่งเป็นเพียงที่ราบเรียบที่ไม่กักเก็บน้ำและไม่งอกเงยหญ้า นั่นคืออุปมาของผู้ที่เข้าใจลึกซึ้งในศาสนาของอัลลอฮ์ และได้รับประโยชน์จากสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงส่งฉันมา เขาจึงเรียนรู้และสอนผู้อื่น และอุปมาของผู้ที่ไม่เงยศีรษะขึ้นรับสิ่งนั้นเลย และไม่ยอมรับทางนำของอัลลอฮ์ที่ฉันถูกส่งมาพร้อมกับมัน» บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์ในอัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฮีห์ บทว่าด้วยความรู้

[^2]: หมายความว่า ไม่ว่าจะเป็นวิชาการด้านศาสนบัญญัติหรือวิชาการด้านปัญญาก็เหมือนกันในเรื่องนี้

[^3]: อัล-มุก็อดดิมะฮ์ หน้า 499

และเป็นผู้มีสติปัญญาที่สมบูรณ์และหนักแน่น มีความรู้ที่ถูกต้องและเป็นประโยชน์ หากพวกเขามีความบกพร่องในอะกีดะฮ์หรือในการอบรมขัดเกลาของพวกเขา ความบกพร่องนั้นก็จะย้อนกลับไปปรากฏในอารยธรรมของพวกเขา และจะขยายใหญ่โตจนปรากฏออกมาในรูปลักษณ์มากมายและในรูปแบบอันหลากหลาย ดังนั้น หากกลุ่มชนที่ไม่เคารพบูชาสิ่งใดนอกจากวัตถุและสิ่งที่เกี่ยวเนื่องกับวัตถุ อันได้แก่ความเพลิดเพลินและผลประโยชน์ที่จับต้องได้ ไม่ศรัทธาสิ่งใดนอกจากชีวิตในโลกนี้ และไม่ศรัทธาในสิ่งที่อยู่เหนือประสาทสัมผัส ได้ขึ้นมามีอำนาจเหนือผู้อื่น ธรรมชาติ หลักการ และความโน้มเอียงของพวกเขาก็จะส่งอิทธิพลต่อการวางรากฐานและรูปแบบของอารยธรรม พวกเขาจะประทับตราของตนลงบนอารยธรรมนั้น และหล่อหลอมมันตามแม่พิมพ์ของตน ด้านหนึ่งของความเป็นมนุษย์จึงสมบูรณ์ แต่อีกหลายด้านที่สำคัญยิ่งกว่ากลับบกพร่อง อารยธรรมนี้มีชีวิตชีวาและเจริญรุ่งเรืองในปูนและอิฐ ในกระดาษและผืนผ้า ในเหล็กและตะกั่ว และงอกงามในสมรภูมิสงครามและลานประจัญบาน ในห้องพิจารณาคดี ในสถานบันเทิง และในแหล่งชุมนุมแห่งความชั่วช้าลามก แต่กลับตายและแห้งแล้งในหัวใจและจิตวิญญาณ ในความสัมพันธ์ระหว่างภรรยากับสามี ระหว่างลูกกับพ่อและพ่อกับลูก ระหว่างพี่น้องด้วยกัน และระหว่างคนกับมิตรสหาย อารยธรรมจึงกลายเป็นดั่งร่างกายมหึมาที่บวมเป่ง ดูน่าเกรงขามและงามสง่าเต็มสายตา ทว่าภายในหัวใจกลับทนทุกข์ด้วยความเจ็บปวดรวดร้าว และสุขภาพของมันก็วิปริตและปั่นป่วน

และหากกลุ่มชนที่ปฏิเสธวัตถุหรือละเลยด้านวัตถุ ไม่สนใจสิ่งใดนอกจากจิตวิญญาณและสิ่งที่อยู่เหนือประสาทสัมผัสและธรรมชาติ ทั้งยังเป็นปฏิปักษ์และต่อต้านชีวิตในโลกนี้ ได้ขึ้นมามีอำนาจเหนือผู้อื่น ดอกไม้แห่งอารยธรรมก็จะเหี่ยวเฉา พลังของมนุษย์ก็จะอ่อนแรงลง และผู้คนก็จะเริ่ม—ด้วยอิทธิพลของการนำเช่นนี้—เลือกหลบหนีไปสู่ทะเลทรายและที่สันโดษมากกว่าเมือง เลือกการครองโสดมากกว่าชีวิตคู่ และทรมานร่างกายจนอำนาจของมันอ่อนลงเพื่อให้จิตวิญญาณบริสุทธิ์ พวกเขาเลือกความตายมากกว่าชีวิต เพื่อจะได้ย้ายจากอาณาจักรแห่งวัตถุไปสู่ดินแดนแห่งจิตวิญญาณ และบรรลุความสมบูรณ์ของตนที่นั่น เพราะตามความเชื่อของพวกเขา ความสมบูรณ์ไม่อาจเกิดขึ้นได้ในโลกแห่งวัตถุ ผลที่ตามมาคืออารยธรรมจะใกล้ดับสูญ บ้านเมืองจะพังพินาศ และระบบชีวิตจะเสียสมดุล และเนื่องจากสิ่งนี้ขัดกับฟิฏเราะฮ์ (ธรรมชาติดั้งเดิมของมนุษย์) ฟิฏเราะฮ์จึงจะลุกขึ้นต่อต้านมันในไม่ช้า และแก้แค้นมันด้วยวัตถุนิยมแบบสัตว์ที่ไม่มีที่ว่างให้แก่จิตวิญญาณและศีลธรรมเลย เช่นนี้ความเป็นมนุษย์ก็จะกลับตาลปัตร และถูกแทนที่ด้วยความเป็นเดรัจฉาน ความดุร้ายแบบสัตว์ป่า และความเป็นมนุษย์ที่ถูกบิดเบือนผิดรูป หรือไม่ก็จะมีกลุ่มชนวัตถุนิยมที่แข็งแกร่งเข้าโจมตีกลุ่มชนนักพรตนี้ ซึ่งก็จะไม่สามารถต้านทานได้เพราะความอ่อนแอตามธรรมชาติของตน จนต้องยอมจำนนและสยบต่อพวกนั้น หรือไม่ก็เป็นฝ่ายชิงลงมือก่อน—ด้วยความยากลำบากที่ประสบในการจัดการกิจการทางโลก—ยื่นมือขอความช่วยเหลือจากวัตถุนิยมและบุคคลของมัน มอบกิจการด้านการเมืองให้แก่พวกเขา ส่วนตนเองพอใจอยู่เพียงกับอิบาดะฮ์และประเพณีทางศาสนา แล้วก็เกิดการแยกศาสนาออกจากการเมือง จิตวิญญาณและศีลธรรมจึงเสื่อมสลาย ร่มเงาของมันหดหาย และสูญเสียอำนาจเหนือสังคมมนุษย์และชีวิตภาคปฏิบัติ จนกลายเป็นเพียงเงาและภาพลวงตา หรือเป็นเพียงทฤษฎีทางวิชาการที่ไม่มีอิทธิพลใด ๆ ต่อชีวิต และชีวิตก็ลงเอยเป็นวัตถุนิยมล้วน ๆ และน้อยนักที่กลุ่มชนใดในบรรดากลุ่มชนที่ได้รับหน้าที่นำพามนุษยชาติ

...ชนิดของมันจากความบกพร่องนี้ ด้วยเหตุนี้ อารยธรรมจึงยังคงแกว่งไปมาระหว่างวัตถุนิยมแบบเดรัจฉานกับจิตนิยมและการถือพรต และยังคงอยู่ในความปั่นป่วนตลอดมา

บรรดาศอฮาบะฮ์ของท่านนบี ﷺ มีความโดดเด่นตรงที่พวกเขารวมศาสนา จริยธรรม พลังอำนาจ และการเมืองไว้ด้วยกัน ความเป็นมนุษย์ปรากฏอยู่ในตัวพวกเขาครบทุกด้าน ทุกแง่มุม และพร้อมด้วยคุณงามความดีทั้งหลายที่กระจัดกระจายอยู่ในหมู่ผู้นำของโลก พวกเขาสามารถนำประชาชาติต่าง ๆ ของมนุษยชาติไปสู่เป้าหมายอันสูงสุดทั้งทางจิตวิญญาณ จริยธรรม และวัตถุ ทั้งนี้ด้วยการอบรมขัดเกลาทางจริยธรรมและจิตวิญญาณอันสูงส่งที่พวกเขาได้รับ ความเป็นสายกลางอันน่าอัศจรรย์ซึ่งน้อยครั้งนักที่มนุษย์จะมีได้ การผสานประโยชน์ของจิตวิญญาณและร่างกายเข้าด้วยกัน ความพร้อมทางวัตถุอย่างสมบูรณ์ และสติปัญญาอันกว้างไกลของพวกเขา

ยุคเคาะลีฟะฮ์ผู้ทรงธรรม (อัล-คิลาฟะฮ์ อัร-รอชิดะฮ์) แบบอย่างของอารยธรรมที่ดีงาม

และก็เป็นเช่นนั้นจริง เราไม่รู้จักยุคสมัยใดในประวัติศาสตร์ที่สมบูรณ์กว่า งดงามกว่า และรุ่งเรืองกว่ายุคนี้ในทุกด้านเหล่านี้ นั่นคือยุคเคาะลีฟะฮ์ผู้ทรงธรรม ในยุคนี้พลังแห่งจิตวิญญาณ จริยธรรม ศาสนา ความรู้ และเครื่องมือทางวัตถุได้ร่วมกันหล่อหลอมมนุษย์ที่สมบูรณ์ และก่อให้เกิดอารยธรรมที่ดีงาม รัฐบาลในยุคนั้นเป็นหนึ่งในรัฐบาลที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของโลก เป็นพลังทางการเมืองและวัตถุที่เหนือกว่าทุกพลังในยุคสมัยของมัน อุดมคติทางจริยธรรมอันสูงส่งแผ่ปกคลุมอยู่ทั่วไป มาตรฐานแห่งศีลธรรมอันประเสริฐเป็นตัวกำหนดชีวิตของผู้คนและระบบการปกครอง จริยธรรมและคุณธรรมเบ่งบานไปพร้อมกับการค้าและอุตสาหกรรม ความก้าวหน้าทางจริยธรรมและจิตวิญญาณดำเนินควบคู่ไปกับการขยายตัวของการพิชิตดินแดนและความเฟื่องฟูของอารยธรรม คดีอาชญากรรมจึงมีน้อยและความผิดร้ายแรงเกิดขึ้นได้ยากยิ่ง เมื่อเทียบกับขนาดของอาณาจักรและจำนวนประชากร ทั้งที่มีมูลเหตุและปัจจัยกระตุ้นอยู่ ความสัมพันธ์ระหว่างปัจเจกกับปัจเจก ปัจเจกกับสังคม และสังคมกับปัจเจกก็ดีงาม นี่คือยุคแห่งความสมบูรณ์ที่มนุษย์ไม่เคยฝันถึงสิ่งใดที่สูงส่งไปกว่า และบรรดานักจินตนาการก็ไม่เคยวาดภาพสิ่งใดที่รุ่งโรจน์ไปกว่า

ยุคนี้เกิดขึ้นได้ก็ด้วยความประพฤติของบุคคลผู้รับหน้าที่ปกครองและกำกับดูแลอารยธรรม ด้วยอะกีดะฮ์ การอบรมขัดเกลา แนวทางการปกครอง และนโยบายของพวกเขา พวกเขาเป็นผู้มีศาสนาและมีจริยธรรมสูงส่งไม่ว่าจะอยู่ที่ใด พวกเขาเป็นผู้รักษาเกียรติ ซื่อสัตย์ นอบน้อมยำเกรง และถ่อมตน ไม่ว่าจะเป็นผู้ปกครอง ราษฎร ตำรวจ หรือทหาร ผู้อาวุโสคนหนึ่งจากบรรดาผู้ยิ่งใหญ่ของชาวโรมันได้บรรยายถึงทหารมุสลิมว่า "พวกเขาลุกขึ้นละหมาดในยามค่ำคืน ถือศีลอดในยามกลางวัน รักษาสัญญา กำชับใช้ในสิ่งที่ดี ห้ามปรามจากสิ่งที่ชั่ว และให้ความเป็นธรรมแก่กันและกัน"[^1] และอีกคนหนึ่งกล่าวว่า:

[^1]: รายงานโดยอะห์มัด บิน มัรวาน อัล-มาลิกีย์ ในหนังสือ อัล-มุญาละซะฮ์

((พวกเขาเป็นอัศวินในยามกลางวัน เป็นนักพรตในยามค่ำคืน พวกเขาไม่กินสิ่งใดในเขตของผู้อยู่ใต้พันธสัญญาเว้นแต่ด้วยการจ่ายราคา และไม่เข้าไปที่ใดเว้นแต่ด้วยการให้สลาม พวกเขาโจมตีผู้ที่พวกเขาทำสงครามด้วยจนกระทั่งพิชิตได้ราบคาบ))[^1] และคนที่สามกล่าวว่า ((ส่วนในยามค่ำคืน พวกเขาคือนักพรต และในยามกลางวัน พวกเขาคืออัศวิน พวกเขาติดขนลูกธนูและเหลาลูกธนู และดัดหอกให้ตรง หากท่านพูดคุยกับผู้ที่นั่งอยู่ข้างท่าน เขาจะไม่เข้าใจคำพูดของท่านเลย เพราะเสียงของพวกเขาที่ดังขึ้นด้วยการอ่านอัลกุรอานและการซิกรุลลอฮ์))[^2] กองทัพได้ยึดมงกุฎของกิสรอและพรมของเขาได้ที่นครอัล-มะดาอิน ซึ่งมีมูลค่านับแสนดีนาร์ แต่ไม่มีมือใดแตะต้องมันโดยมิชอบ และไม่มีจิตใจใดหวงแหนมันไว้ จากนั้นพวกเขาก็มอบมันแก่แม่ทัพ และแม่ทัพก็ส่งมันไปยังเคาะลีฟะฮ์ของมุสลิม ท่านเคาะลีฟะฮ์ประหลาดใจและกล่าวว่า "แท้จริงผู้ที่ส่งมอบสิ่งนี้มานั้นเป็นผู้ซื่อสัตย์อย่างแท้จริง"[^3]

อิทธิพลของการเป็นผู้นำแบบอิสลามต่อชีวิตสาธารณะ:

แท้จริงคนรุ่นแรกจากบรรดาผู้ปฏิบัติตามท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ นี้ สมควรอย่างยิ่งที่มวลมนุษยชาติจะได้รับความผาสุกภายใต้ร่มเงาและการปกครองของพวกเขา และจะได้ดำเนินไปภายใต้การนำของพวกเขาด้วยย่างก้าวที่มั่นคง เป้าหมายที่ถูกต้อง และการเดินทางที่เที่ยงตรง และโลกจะเจริญรุ่งเรืองและสงบสุขในยุคของพวกเขา แผ่นดินจะอุดมสมบูรณ์และงดงามยิ่ง เพราะพวกเขาคือผู้ดูแลผลประโยชน์ของมันที่ดีที่สุดและเป็นผู้พิทักษ์มัน พวกเขาไม่มองชีวิตนี้ว่าเป็นกรงเหล็กหรือห่วงตรวนที่คล้องคอจนต้องเป็นศัตรูกับมันและทำลายมันเสีย และไม่มองมันว่าเป็นโอกาสแห่งความรื่นเริง ความสำราญ และความเพลิดเพลินที่จะไม่หวนคืนมาอีก จนต้องฉวยโอกาสและตักตวงมันไว้ ไม่ปล่อยให้เสียไปแม้สักชั่วโมงและไม่เก็บสิ่งดีงามใดของมันไว้ และพวกเขาก็ไม่ถือว่ามันเป็นการลงทัณฑ์และบทลงโทษจากความผิดจนต้องหาทางหลุดพ้นจากมัน พวกเขาไม่มองโลกนี้ว่าเป็นสำรับอาหารที่ปูวางไว้จนต้องกรูกันเข้าไปแย่งชิง ไม่มองความโปรดปราน คลังสมบัติ และสิ่งดีงามทั้งหลายในแผ่นดินว่าเป็นทรัพย์สินไร้เจ้าของที่ต้องต่อสู้แย่งชิงกัน และไม่มองบรรดาประชาชาติที่อ่อนแอว่าเป็นเหยื่อที่ต้องแข่งกันล่า หากแต่พวกเขาถือว่าชีวิตนี้เป็นความโปรดปรานจากอัลลอฮ์ เป็นรากฐานของความดีทั้งปวงและเป็นสาเหตุของคุณธรรมทุกประการ ในชีวิตนี้พวกเขาใกล้ชิดอัลลอฮ์และบรรลุถึงความสมบูรณ์แห่งความเป็นมนุษย์ที่ถูกกำหนดไว้แก่พวกเขา และเป็นโอกาสแห่งการงานและการญิฮาดที่จะไม่มีโอกาสใดอีกหลังจากนั้น

ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلْمَوْتَ وَٱلْحَيَوٰةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا

«ผู้ทรงสร้างความตายและการมีชีวิต เพื่อทดสอบพวกเจ้าว่าผู้ใดในหมู่พวกเจ้าจะมีการงานที่ดียิ่งกว่า» (ซูเราะฮ์อัล-มุลก์ 67:2)

إِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَى ٱلْأَرْضِ زِينَةً لَّهَا لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ﴿٧﴾

«แท้จริงเราได้ทำให้สิ่งที่อยู่บนแผ่นดินเป็นเครื่องประดับแก่มัน เพื่อเราจะทดสอบพวกเขาว่าผู้ใดในหมู่พวกเขาจะมีการงานที่ดียิ่งกว่า» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี 18:7)

และพวกเขาถือว่าโลกนี้เป็นอาณาจักรของอัลลอฮ์ ที่พระองค์ทรงแต่งตั้งพวกเขาให้เป็นผู้แทนในนั้น ประการแรก ในแง่ของต้นกำเนิดของมนุษย์ ซึ่งพระองค์ทรงทำให้เป็นเคาะลีฟะฮ์ในแผ่นดิน

إِنِّى جَاعِلٌ فِى ٱلْأَرْضِ خَلِيفَةً

«แท้จริงข้าจะให้มีผู้แทนขึ้นในแผ่นดิน» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:30)

هُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ لَكُم مَّا فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًا

«พระองค์คือผู้ทรงสร้างสิ่งที่อยู่ในแผ่นดินทั้งหมดเพื่อพวกเจ้า» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:29)

وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِىٓ ءَادَمَ وَحَمَلْنَـٰهُمْ فِى ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ وَرَزَقْنَـٰهُم مِّنَ

«และโดยแน่นอน เราได้ให้เกียรติแก่ลูกหลานของอาดัม และเราได้บรรทุกพวกเขาทั้งทางบกและทางทะเล และเราได้ประทานปัจจัยยังชีพแก่พวกเขาจาก...»

[^1]: อัล-บิดายะฮ์ วะอัน-นิฮายะฮ์ เล่ม 7 หน้า 53 [^2]: อัล-บิดายะฮ์ วะอัน-นิฮายะฮ์ เล่ม 7 หน้า 16 [^3]: ซีเราะฮ์ อุมัร อิบนุ อัล-ค็อฏฏ็อบ ของอิบนุ อัล-เญาซีย์

...อัฏ-ฏ็อยยิบาต และเราได้ให้พวกเขาดีเด่นเหนือส่วนมากของผู้ที่เราได้สร้างขึ้นอย่างแท้จริง» (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:70)

ประการที่สอง ในฐานะที่เขาเป็นมนุษย์ผู้ยอมจำนนต่อพระบัญชาของอัลลอฮ์และปฏิบัติตามบทบัญญัติของพระองค์ พระองค์จึงทรงแต่งตั้งเขาให้เป็นผู้ปกครองแผ่นดิน และทรงมอบหมายให้เขาดูแลผู้คนบนแผ่นดินนั้น

وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مِنكُمْ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِى ٱلْأَرْضِ كَمَا ٱسْتَخْلَفَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ ٱلَّذِى ٱرْتَضَىٰ لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّنۢ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا ۚ يَعْبُدُونَنِى لَا يُشْرِكُونَ بِى شَيْـًٔا

«อัลลอฮ์ทรงสัญญาแก่บรรดาผู้ศรัทธาในหมู่พวกเจ้าและประกอบความดีทั้งหลายว่า แน่นอน พระองค์จะทรงให้พวกเขาเป็นผู้ปกครองในแผ่นดิน ดังที่พระองค์ได้ทรงให้บรรดาผู้ที่มีมาก่อนพวกเขาเป็นผู้ปกครอง และแน่นอน พระองค์จะทรงทำให้ศาสนาของพวกเขาซึ่งพระองค์ทรงพอพระทัยแก่พวกเขามั่นคง และแน่นอน พระองค์จะทรงเปลี่ยนความหวาดกลัวของพวกเขาให้เป็นความปลอดภัย โดยที่พวกเขาเคารพภักดีต่อข้า โดยไม่ตั้งภาคีสิ่งใดกับข้า» (ซูเราะฮ์อัน-นูร 24:55)

และพระองค์ทรงให้สิทธิแก่พวกเขาในการได้รับประโยชน์จากความดีงามทั้งหลายของแผ่นดิน โดยไม่ฟุ่มเฟือยและไม่สุรุ่ยสุร่าย

خَلَقَ لَكُم مَّا فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًا

«พระองค์ทรงสร้างสิ่งที่อยู่ในแผ่นดินทั้งหมดไว้เพื่อพวกเจ้า» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:29)

وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا ۚ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ ﴿٣١﴾

«และจงกินและจงดื่ม และอย่าฟุ่มเฟือย แท้จริงพระองค์ไม่ทรงชอบบรรดาผู้ฟุ่มเฟือย» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:31)

قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ ٱللَّهِ ٱلَّتِىٓ أَخْرَجَ لِعِبَادِهِۦ وَٱلطَّيِّبَـٰتِ مِنَ ٱلرِّزْقِ ۚ قُلْ هِىَ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا خَالِصَةً يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ

«จงกล่าวเถิด ใครเล่าที่ห้ามเครื่องประดับของอัลลอฮ์ซึ่งพระองค์ทรงนำออกมาให้แก่บ่าวของพระองค์ และสิ่งดีทั้งหลายจากปัจจัยยังชีพ จงกล่าวเถิด มันมีไว้สำหรับบรรดาผู้ศรัทธาในชีวิตแห่งโลกนี้ และจะเป็นของพวกเขาโดยเฉพาะในวันกิยามะฮ์» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:32)

และพระองค์ทรงให้พวกเขามีอำนาจปกครองเหนือประชาชาติทั้งหลายบนแผ่นดินและหมู่ชนแห่งมนุษยชาติ คอยเฝ้าดูแนวทาง ความประพฤติ จริยธรรม และความปรารถนาของพวกเขา แล้วชี้นำผู้หลงทาง ดึงกลับผู้ที่เบี่ยงเบน แก้ไขสิ่งที่เสื่อมเสีย ดัดสิ่งที่คดให้ตรง สมานรอยร้าว เอาสิทธิของผู้อ่อนแอคืนจากผู้แข็งแรง ทวงความยุติธรรมให้ผู้ถูกกดขี่จากผู้กดขี่ ดำรงความเที่ยงธรรมในแผ่นดิน และแผ่ปีกแห่งความปลอดภัยไปทั่วโลก

كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِٱلْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ ٱلْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ

«พวกเจ้าเป็นประชาชาติที่ดีที่สุดที่ถูกให้อุบัติขึ้นแก่มนุษยชาติ โดยที่พวกเจ้าใช้ให้กระทำความดี และห้ามปรามความชั่ว และพวกเจ้าศรัทธาต่ออัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:110)

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ

«โอ้บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย จงเป็นผู้ดำรงไว้ซึ่งความยุติธรรม เป็นพยานเพื่ออัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์อัน-นิซาอ์ 4:135)

นักวิชาการมุสลิมชาวเยอรมันท่านหนึ่งได้บรรยายไว้อย่างละเอียดลึกซึ้ง โดยกล่าวว่า:

“อิสลามไม่ได้มองโลกผ่านแว่นสีดำเหมือนศาสนาคริสต์ หากแต่สอนเราว่าอย่าประเมินชีวิตทางโลกเกินควร และอย่ายกย่องคุณค่าของมันเกินเลยดังที่อารยธรรมตะวันตกปัจจุบันกระทำ ศาสนาคริสต์ตำหนิและรังเกียจชีวิตทางโลก ส่วนตะวันตกปัจจุบัน ซึ่งขัดแย้งกับจิตวิญญาณแบบคริสเตียน ให้ความสนใจต่อชีวิตเหมือนคนตะกละที่สนใจอาหารของตน เขากลืนกินมัน แต่ไม่มีความเคารพต่อมันเลย ในทางตรงกันข้าม อิสลามมองชีวิตด้วยความสงบและความเคารพ อิสลามไม่ได้บูชาชีวิต แต่ถือว่าชีวิตเป็นช่วงหนึ่งที่เราผ่านไปบนเส้นทางสู่ชีวิตที่สูงส่งกว่า และเนื่องจากมันเป็นช่วงหนึ่ง และเป็นช่วงที่ขาดเสียมิได้ มนุษย์จึงไม่ควรดูแคลนมัน หรือลดทอนคุณค่าแห่งชีวิตทางโลกของตน การที่เราผ่านโลกนี้ในการเดินทางแห่งชีวิตนั้นเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ และได้ถูกกำหนดไว้แล้วโดยการลิขิตของอัลลอฮ์ ดังนั้นชีวิตมนุษย์จึงมีคุณค่าอันยิ่งใหญ่ แต่เราไม่ควรลืมว่ามันเป็นเพียงสื่อกลางและเครื่องมือ และคุณค่าของมันก็มิใช่อื่นใดนอกจากคุณค่าของสื่อกลางและเครื่องมือ อิสลามไม่ยอมรับทฤษฎีวัตถุนิยมที่กล่าวว่า ‘อาณาจักรของฉันไม่ใช่...

นอกจากโลกนี้") และไม่ใช่ทฤษฎีของคริสต์ศาสนาที่ดูแคลนชีวิตและกล่าวว่า ("โลกนี้มิใช่อาณาจักรของเรา") หนทางของอิสลามเป็นหนทางสายกลางระหว่างทั้งสอง อัลกุรอานชี้แนะให้เราวิงวอนว่า

رَبَّنَآ ءَاتِنَا فِى ٱلدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِى ٱلْـَٔاخِرَةِ حَسَنَةً

«โอ้พระผู้อภิบาลของเรา โปรดประทานความดีงามแก่เราในโลกนี้ และความดีงามในปรโลก» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:201)

ดังนั้น การให้คุณค่าแก่โลกนี้และสรรพสิ่งในโลกจึงมิใช่ศิลาที่ขวางกั้นความพยายามทางจิตวิญญาณอันอุดมของเรา และความก้าวหน้าทางวัตถุก็เป็นสิ่งที่พึงปรารถนา แม้มันจะมิใช่เป้าหมายในตัวของมันเองก็ตาม เป้าหมายแห่งความพยายามของเราควรอยู่ที่การสร้างสภาวะและสภาพแวดล้อมทั้งในระดับบุคคลและสังคม และรักษาไว้หากมีอยู่แล้ว ซึ่งจะช่วยส่งเสริมความเจริญของพลังทางศีลธรรมในตัวมนุษย์ ตามหลักการนี้ อิสลามนำพามนุษย์สู่ความสำนึกในความรับผิดชอบทางศีลธรรมในทุกการกระทำที่เขากระทำ ไม่ว่าจะใหญ่หรือเล็ก ระบบศาสนาของอิสลามไม่อนุญาตเลยแม้แต่น้อยให้มีสิ่งเช่นที่พระวรสารสั่งไว้ว่า "สิ่งใดเป็นของซีซาร์จงถวายแก่ซีซาร์ และสิ่งใดเป็นของพระเจ้าจงถวายแก่พระเจ้า" เพราะอิสลามไม่ยอมให้แบ่งความต้องการแห่งชีวิตของเราออกเป็นด้านศีลธรรมกับด้านปฏิบัติ มีเพียงทางเลือกเดียวเท่านั้น คือทางเลือกระหว่างความจริงกับความเท็จ และไม่มีสิ่งใดเป็นสายกลางระหว่างทั้งสอง ด้วยเหตุนี้ อิสลามจึงเน้นย้ำเรื่องการลงมือปฏิบัติ เพราะมันเป็นส่วนหนึ่งที่จำเป็นและขาดไม่ได้ของศีลธรรม มุสลิมแต่ละคนควรถือว่าตนเองต้องรับผิดชอบเป็นการส่วนตัวต่อสิ่งแวดล้อมที่รายล้อมเขาอยู่และต่อทุกสิ่งที่เกิดขึ้นรอบตัว และได้รับคำสั่งให้ทำญิฮาดเพื่อสถาปนาความจริงและขจัดความเท็จในทุกเวลาและทุกแห่งหน เพราะอัลกุรอานกล่าวว่า

كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِٱلْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ ٱلْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ

«พวกเจ้าเป็นประชาชาติที่ดีที่สุด ซึ่งถูกให้อุบัติขึ้นเพื่อมนุษยชาติ โดยที่พวกเจ้าใช้กันให้กระทำความดี และห้ามปรามกันมิให้กระทำความชั่ว และพวกเจ้าศรัทธาต่ออัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์อาลิ อิมรอน 3:110)

นี่คือเหตุผลรองรับทางศีลธรรมของขบวนการญิฮาดแห่งอิสลาม การพิชิตดินแดนในยุคแรกของอิสลาม และการขยายอาณาเขตของอิสลาม ฉะนั้น อิสลามจึงเป็นลัทธิขยายอาณานิคม หากจำเป็นต้องใช้สำนวนนี้ แต่การขยายอาณานิคมประเภทนี้มิได้ถูกผลักดันด้วยความรักในอำนาจปกครองและการยึดครอง และไม่เกี่ยวข้องใด ๆ เลยกับความเห็นแก่ตัวทางเศรษฐกิจของลัทธิชาตินิยม และสิ่งที่กระตุ้นนักญิฮาดรุ่นแรกให้ออกไปทำญิฮาดก็มิใช่ความโลภที่จะได้มาซึ่งชีวิตอันสุขสบายและมั่งคั่งบนความสูญเสียของผู้อื่น และไม่มีจุดมุ่งหมายอื่นใดนอกจากการสร้างกรอบระดับโลกเพื่อความเจริญทางจิตวิญญาณที่ดีที่สุดเท่าที่มนุษย์จะบรรลุได้ ทั้งนี้ เพราะการรู้จักคุณธรรมตามคำสอนของอิสลามนั้นได้กำหนดภาระรับผิดชอบแก่มนุษย์ให้ต้องปฏิบัติตามคุณธรรมเหล่านั้น อิสลามไม่เห็นด้วยเลยกับการแยกแบบเพลโต (Plato) และการแบ่งแยกเชิงทฤษฎีล้วน ๆ ระหว่างคุณธรรมกับความชั่ว ตรงกันข้าม อิสลามเห็นว่าเป็นความหน้าด้านและความชั่วร้าย หากมนุษย์แยกแยะความจริงกับความเท็จได้ในทางทฤษฎี แต่ไม่ต่อสู้เพื่อยกระดับความจริงและขจัดความเท็จ เพราะคุณธรรม ดังที่อิสลามกล่าวไว้ จะมีชีวิตอยู่เมื่อมนุษย์ต่อสู้เพื่อแผ่อำนาจของมันไปทั่วแผ่นดิน และจะตายลงเมื่อเขาทอดทิ้งมันและนิ่งเฉยไม่ช่วยเหลือมัน[^1])

[^1]: Mohammad Asad "Leopold Weiss", Islam At The Cross Roads, Fifth Edition, p. 29.

อารยธรรมอิสลามและอิทธิพลที่มีต่อทิศทางของมนุษยชาติ:

การปรากฏขึ้นของอารยธรรมอิสลามทั้งในด้านจิตวิญญาณและรูปลักษณ์ และการสถาปนารัฐอิสลามทั้งในรูปแบบและระบบของมัน ในศตวรรษแรกแห่งการฮิจญ์เราะฮ์ของท่านมุฮัมมัด ﷺ นั้น เป็นบทใหม่ในประวัติศาสตร์แห่งศาสนาและจริยธรรม และเป็นปรากฏการณ์ใหม่ในโลกแห่งการเมืองและสังคม ซึ่งทำให้กระแสแห่งอารยธรรมพลิกผัน และทำให้โลกมุ่งไปสู่ทิศทางใหม่ ดะอ์วะฮ์อิสลามนั้นเป็นสิ่งที่บรรดานบีนำมาอย่างต่อเนื่อง บรรดาผู้แจ้งข่าวดีได้ประกาศมัน และบรรดาผู้มีความบริสุทธิ์ใจได้ต่อสู้ในหนทางของมันมาโดยตลอด แต่บรรดาผู้เรียกร้องสู่มันไม่เคยสามารถสถาปนารัฐบาลที่ตั้งอยู่บนรากฐานของมัน มีแนวทางที่ซึมซับหลักการของมันอย่างเต็มเปี่ยม และไม่เคยสามารถสถาปนาอารยธรรมที่ประทับตราด้วยลักษณะเฉพาะของมันและสร้างขึ้นบนบทบัญญัติของมัน ดังที่พวกเขาสามารถกระทำได้ในครั้งนี้ และดะอ์วะฮ์กับความพยายามเหล่านี้ไม่เคยประสบความสำเร็จในหนทางนี้ดังที่ได้ประสบในท้ายที่สุดด้วยมือของท่านมุฮัมมัด ﷺ และบรรดาเคาะลีฟะฮ์ผู้อยู่ในทางนำของท่าน

ชัยชนะอันชัดแจ้งของอิสลามนี้จึงเป็นบททดสอบใหม่สำหรับญาฮิลิยะฮ์ที่มันไม่เคยประสบมาก่อน และไม่รู้ว่าจะหลุดพ้นจากมันได้อย่างไร มันเคยรู้จักอิสลามว่าเป็นเพียงการเรียกร้องทางศาสนาและจิตวิญญาณ แต่แล้วอิสลามกลับกลายเป็นความรอดพ้นและความผาสุก เป็นทั้งจิตวิญญาณและวัตถุ เป็นชีวิตและพลัง เป็นอารยธรรมและสังคม เป็นรัฐบาลและการเมือง เป็นศาสนาที่ง่ายดายและมีเหตุผล เปี่ยมด้วยวิทยปัญญาและความชัดแจ้งในตัวเอง ซึ่งยืนอยู่ตรงข้ามกับความเพ้อฝัน ความงมงาย และนิยายปรัมปรา เป็นบทบัญญัติจากพระเจ้าและวะห์ยูจากฟากฟ้า ซึ่งยืนอยู่ตรงข้ามกับการอนุมานและประสบการณ์ของมนุษย์และการบัญญัติกฎหมายโดยมนุษย์ เป็นอารยธรรมอันประเสริฐที่มีโครงสร้างแข็งแกร่งและรากฐานมั่นคง ซึ่งจิตวิญญาณแห่งความยำเกรง ความบริสุทธิ์ และความซื่อสัตย์ครอบคลุมอยู่ทั่วไป จริยธรรมอันดีงามได้รับการยกย่องเหนือทรัพย์สินและเกียรติยศ และจิตวิญญาณได้รับการยกย่องเหนือรูปลักษณ์ที่กลวงเปล่า ผู้คนมีความเท่าเทียมกันโดยไม่มีผู้ใดเหนือกว่าผู้ใดนอกจากด้วยความยำเกรง ผู้คนให้ความสำคัญต่อโลกอาคิเราะฮ์ จิตใจจึงสงบมั่น หัวใจจึงนอบน้อม การแข่งขันแย่งชิงปัจจัยของชีวิตนี้และการกรูกันเข้าหาเศษซากของโลกดุนยาก็ลดน้อยลง ความเกลียดชังและความบาดหมางก็ลดน้อยลง ทั้งหมดนี้ยืนอยู่ตรงข้ามกับอารยธรรมที่อึกทึก ปั่นป่วน ขัดแย้งห้ำหั่นกัน มีโครงสร้างที่ใกล้จะพังทลายและเสาหลักที่สั่นคลอน ผู้ใหญ่ในอารยธรรมนั้นกดขี่ผู้เล็ก ผู้แข็งแรงกัดกินผู้อ่อนแอ พวกเขาแข่งขันกันในความเพลิดเพลินไร้สาระและความชั่วช้า แข่งขันกันในเกียรติยศ ทรัพย์สิน และปัจจัยแห่งความหรูหราฟุ้งเฟ้อ จนกระทั่งโลกทั้งโลกกลายเป็นสงครามซ้อนสงคราม และอารยธรรมกลายเป็นนรกสำหรับผู้คนของมัน

وَلَنُذِيقَنَّهُم مِّنَ ٱلْعَذَابِ ٱلْأَدْنَىٰ دُونَ ٱلْعَذَابِ ٱلْأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ﴿٢١﴾

«และแน่นอนเราจะให้พวกเขาได้ลิ้มรสการลงโทษที่ใกล้ (ในโลกนี้) ก่อนการลงโทษอันใหญ่หลวง เพื่อว่าพวกเขาจะได้กลับตัว» (ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ 32:21)

เป็นรัฐบาลที่ยุติธรรม ซึ่งให้ความเท่าเทียมแก่ราษฎรของตน และเอาสิทธิ์คืนให้แก่ผู้อ่อนแอจากผู้แข็งแรง ปกป้องจริยธรรมของผู้คนเช่นเดียวกับที่ปกป้องบ้านเรือนและทรัพย์สินของพวกเขา และพิทักษ์เลือดเนื้อและเกียรติของพวกเขา ผู้ดีที่สุดในหมู่พวกเขาคือผู้นำของพวกเขา และผู้ที่สมถะในการใช้ชีวิตมากที่สุดคือผู้ที่ครอบครองปัจจัยของมันมากที่สุดและมีความสามารถเหนือมันมากที่สุด ซึ่งยืนอยู่ตรงข้ามกับรัฐบาลที่ความอยุติธรรมและการกดขี่ข่มเหงแผ่ซ่านไปทั่ว บุรุษของมันพร้อมใจกันในการทรยศและการกดขี่ ผู้คนของมันแข่งขันกันในการกัดกินทรัพย์สินของผู้อื่น ละเมิดเกียรติของพวกเขา และหลั่งเลือดของพวกเขา และทำลายจริยธรรมของผู้คนด้วยแบบอย่างที่มันแสดงให้เห็นจากจริยธรรมของมันเอง

ผู้ที่เลวร้ายที่สุดในหมู่พวกเขาคือบรรดาผู้ปกครองและกษัตริย์ของพวกเขา สัตว์พาหนะและสุนัขของพวกเขาอิ่มหนำ ขณะที่ราษฎรของพวกเขาหิวโหย บ้านเรือนของพวกเขาถูกประดับด้วยผ้าแพรพรรณ ขณะที่ผู้คนไม่มีเสื้อผ้าจะสวมใส่

แล้วผู้คนก็ไม่พบสิ่งใดขวางกั้นพวกเขาจากอิสลามอีกต่อไป ไม่ต้องเผชิญความยากลำบากและความทุกข์ยากในการยอมรับอิสลาม และไม่เห็นว่าญาฮิลิยะฮ์มีข้อได้เปรียบหรือประโยชน์ใด ๆ ที่เหนือกว่า บุคคลหนึ่งเข้ารับอิสลามโดยไม่สูญเสียสิ่งใดและไม่ขาดสิ่งใดไป ทว่ากลับได้พบความเย็นฉ่ำแห่งความเชื่อมั่นที่แน่วแน่ ความหวานชื่นแห่งอีมาน เกียรติศักดิ์แห่งอิสลาม และรัฐที่เข้มแข็งซึ่งเขาภาคภูมิใจได้ ได้พบผู้ช่วยเหลือที่พร้อมจะสละชีวิตและตัวตนเพื่อปกป้องเขา ได้พบจิตใจที่สงบมั่น และความเชื่อมั่นในชีวิตหลังความตาย ผู้คนจึงพากันย้ายจากค่ายแห่งญาฮิลิยะฮ์ไปสู่ค่ายแห่งอิสลามด้วยความสมัครใจของตนเอง ดินแดนแห่งญาฮิลิยะฮ์ก็ถูกลดทอนลงจากขอบเขตรอบด้าน ถ้อยคำแห่งอิสลามสูงส่งขึ้น และร่มเงาของมันแผ่ขยายออกไป จนกระทั่งฟิตนะฮ์ (การกดขี่ข่มเหงในศาสนา) หมดสิ้นไป และศาสนาทั้งหมดเป็นของอัลลอฮ์

ผลกระทบของการพลิกผันครั้งนี้ยิ่งใหญ่และสำคัญยิ่งนัก ก่อนหน้านี้ ในยุคที่ญาฮิลิยะฮ์มีอำนาจและอิสลามเป็นสิ่งแปลกแยก หนทางสู่อัลลอฮ์นั้นยากลำบาก แสนเข็ญ และรายล้อมไปด้วยภยันตราย บัดนี้กลับกลายเป็นหนทางที่ง่ายดาย สะดวก ปลอดภัย และมีผู้คนเดินกันอย่างกว้างขวาง เคยเป็นเรื่องยากสำหรับมนุษย์ในสภาพแวดล้อมแบบญาฮิลิยะฮ์ที่จะเชื่อฟังอัลลอฮ์ บัดนี้กลับเป็นเรื่องยากสำหรับเขาในสภาพแวดล้อมแบบอิสลามที่จะฝ่าฝืนอัลลอฮ์ เมื่อวานการเรียกร้องสู่ไฟนรกเคยโดดเด่นและได้รับการสนับสนุน วันนี้กลับแผ่วเบาและถูกทอดทิ้ง ต้นเหตุแห่งความกริ้วของอัลลอฮ์และการฝ่าฝืนพระองค์เคยเปิดเผยและมีอยู่ดาษดื่น กลับกลายเป็นสิ่งหายากและถูกปกปิด การดะอ์วะฮ์สู่อัลลอฮ์ในแผ่นดินของอัลลอฮ์เคยเป็นอาชญากรรมที่ต้องกระทำอย่างลับ ๆ และซ่อนเร้น บัดนี้กลับกระทำได้อย่างเปิดเผยและโจ่งแจ้ง เป็นอิสระและปลอดภัย ไม่ต้องเผชิญการต่อต้านที่มีนัยสำคัญใด ๆ และผู้ทำดะอ์วะฮ์ก็ไม่ต้องหวาดกลัวการถูกกดขี่ข่มเหงเพราะอะกีดะฮ์ หรือการถูกทำร้ายเพราะศาสนาใหม่อีกต่อไป

تَخَافُونَ أَن يَتَخَطَّفَكُمُ ٱلنَّاسُ فَـَٔاوَىٰكُمْ وَأَيَّدَكُم بِنَصْرِهِۦ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَـٰتِ

«พวกเจ้าเกรงกลัวว่าผู้คนจะฉกฉวยพวกเจ้าไป แล้วพระองค์ทรงให้ที่พักพิงแก่พวกเจ้า ทรงสนับสนุนพวกเจ้าด้วยการช่วยเหลือของพระองค์ และทรงประทานปัจจัยยังชีพที่ดีทั้งหลายแก่พวกเจ้า» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:26)

และบรรดาผู้ทำดะอ์วะฮ์ก็ได้กลายเป็นผู้ที่สั่งใช้ในสิ่งที่ดีและห้ามปรามจากสิ่งที่ชั่ว สั่งใช้และห้ามปรามตามความหมายที่แท้จริงของถ้อยคำ

อุปนิสัยและสติปัญญาของผู้คนเริ่มเปลี่ยนแปลงและได้รับอิทธิพลจากอิสลาม ทั้งโดยที่พวกเขารู้ตัวและไม่รู้ตัว ดั่งที่ธรรมชาติของมนุษย์และพืชพรรณได้รับผลจากฤดูใบไม้ผลิ หัวใจที่ดื้อดึงและแห้งแล้งเริ่มอ่อนโยนและนอบน้อม หลักการและสัจธรรมของอิสลามเริ่มซึมซาบเข้าสู่ส่วนลึกของจิตใจและแทรกซึมลงไปในก้นบึ้งของหัวใจ คุณค่าของสิ่งต่าง ๆ เริ่มเปลี่ยนไปในสายตาของผู้คน ตาชั่งแบบเก่าเริ่มแปรเปลี่ยนและถูกแทนที่ด้วยตาชั่งแบบใหม่ ญาฮิลิยะฮ์กลายเป็นขบวนการล้าหลัง ซึ่งการยึดมั่นรักษามันไว้ถือเป็นความดื้อรั้นและความโง่เขลา ส่วนอิสลามกลายเป็นสิ่งที่ก้าวหน้าและทันสมัย ซึ่งการสังกัดตนกับอิสลามและการแสดงออกถึงลักษณะของมันถือเป็นความสง่างามและความเฉลียวฉลาด และบรรดาประชาชาติ ไม่เพียงเท่านั้น แผ่นดินทั้งหมด

ค่อย ๆ เคลื่อนเข้าใกล้อิสลามทีละน้อย โดยที่ผู้คนในโลกนั้นไม่รู้สึกถึงการเคลื่อนไปของตน เช่นเดียวกับที่ชาวโลกไม่รู้สึกถึงการโคจรของตนรอบดวงอาทิตย์ สิ่งนี้ปรากฏให้เห็นในปรัชญาของพวกเขา ในศาสนาของพวกเขา ในวรรณกรรมของพวกเขา และในอารยธรรมของพวกเขา ทั้งยังสะท้อนออกมาจากส่วนลึกภายในและมโนธรรมของพวกเขา และขบวนการปฏิรูปที่เกิดขึ้นในหมู่พวกเขาก็บ่งบอกถึงสิ่งนี้ แม้กระทั่งหลังจากที่ชาวมุสลิมตกต่ำลงแล้วก็ตาม

อิสลามได้นำเตาฮีดมา และประณามการบูชารูปเคารพและชิริก นับแต่วันนั้นชิริกจึงกลายเป็นสิ่งต่ำต้อยและไร้ค่าในสายตาของผู้ที่ยึดถือมัน พวกเขาเริ่มละอายต่อมัน ปลีกตัวออกห่างจากมัน และไม่ยอมรับว่าตนยึดถือมัน หลังจากที่เคยพยายามแสดงมันออกมาอย่างเปิดเผยและปกป้องมันอย่างสุดชีวิต ผู้นับถือศาสนาต่าง ๆ ต่างพากันตีความสิ่งที่เป็นชิริก หรือสิ่งที่แสดงออกถึงชิริกและการบูชารูปเคารพ รวมทั้งพิธีกรรมและประเพณีของมันที่มีอยู่ในระบบศาสนาของตน พวกเขาบิดลิ้นพลิกถ้อยคำในเรื่องนี้ และพยายามอธิบายและขยายความมันด้วยถ้อยคำที่ใกล้เคียงและคล้ายคลึงกับเตาฮีดแบบอิสลาม

อาจารย์อะห์มัด อะมีน กล่าวว่า «ได้เกิดแนวโน้มต่าง ๆ ขึ้นในหมู่ชาวคริสต์ ซึ่งปรากฏร่องรอยอิทธิพลของอิสลามอยู่ในนั้น ตัวอย่างหนึ่งคือ ในคริสต์ศตวรรษที่แปด ซึ่งตรงกับฮิจญ์เราะฮ์ศักราชศตวรรษที่สองและสาม ได้เกิดขบวนการหนึ่งขึ้นในแคว้นเซปติมาเนีย (Septimania)[^1] ซึ่งเรียกร้องให้ปฏิเสธการสารภาพบาปต่อหน้าบาทหลวง และถือว่าบาทหลวงไม่มีสิทธิ์ในเรื่องนั้น และให้มนุษย์วิงวอนต่ออัลลอฮ์เพียงองค์เดียวเพื่อขออภัยโทษในบาปที่ตนได้กระทำไป ทั้งนี้อิสลามไม่มีบาทหลวง นักบวช และสมณะ จึงเป็นเรื่องธรรมดาที่จะไม่มีการสารภาพบาปในอิสลาม»

ในทำนองเดียวกัน ยังมีขบวนการที่เรียกร้องให้ทำลายรูปภาพและรูปปั้นทางศาสนา (Iconoclasts) กล่าวคือ ในคริสต์ศตวรรษที่แปดและเก้า หรือฮิจญ์เราะฮ์ศักราชศตวรรษที่สามและสี่ ได้เกิดนิกายหนึ่งของชาวคริสต์ที่ปฏิเสธการเคารพบูชารูปภาพและรูปปั้น จักรพรรดิโรมันลีโอที่สาม (Leo III) ได้ออกคำสั่งในปี ค.ศ. 726 ห้ามการเคารพบูชารูปภาพและรูปปั้น และออกคำสั่งอีกฉบับหนึ่งในปี ค.ศ. 730 ซึ่งถือว่าการกระทำเช่นนั้นเป็นการบูชารูปเคารพ เช่นเดียวกับคอนสแตนตินที่ห้า (Constantine V) และลีโอที่สี่ (Leo IV) ในขณะที่สันตะปาปาเกรกอรีที่สองและที่สาม (Gregory II, Gregory III) และเจอร์มานัส (Germanus)

[^1]: เซปติมาเนียเป็นแคว้นเก่าแก่ของฝรั่งเศส อยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของฝรั่งเศส ติดทะเลเมดิเตอร์เรเนียน

อัครบิดร (พระสังฆราช) แห่งกรุงคอนสแตนติโนเปิลและจักรพรรดินีไอรีน (Irene) เป็นฝ่ายสนับสนุนการบูชารูปเคารพ และได้เกิดความขัดแย้งอย่างรุนแรงระหว่างสองฝ่าย ซึ่งไม่ใช่ที่ที่จะกล่าวถึงโดยละเอียด สิ่งที่เราต้องการจะกล่าวถึงก็คือ นักประวัติศาสตร์บางท่านระบุว่าการเรียกร้องให้ละทิ้งรูปภาพและรูปปั้นนั้นได้รับอิทธิพลมาจากอิสลาม และกล่าวว่า คลอดิอุส (Claudius) ... บิชอปแห่งตูริน (ผู้ได้รับการแต่งตั้งในปี ค.ศ. 828 ราวปี ฮ.ศ. 213) ผู้ซึ่งเผารูปเคารพและไม้กางเขน และห้ามการบูชาสิ่งเหล่านั้นในเขตปกครองของตน ได้ถือกำเนิดและเติบโตขึ้นในอันดะลุสแห่งอิสลาม และความรังเกียจของอิสลามต่อรูปปั้นและรูปภาพนั้นเป็นที่รู้กันดี อัล-บุคอรีย์และมุสลิมได้รายงานจากท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กลับมาจากการเดินทาง ขณะที่นางได้เอาผ้าม่านที่มีรูปต่าง ๆ ปิดช่องหน้าต่าง[^1]ของนางไว้ เมื่อท่านเห็นก็ได้ฉีกมันออก สีหน้าของท่านเปลี่ยนไป และกล่าวว่า

«โอ้อาอิชะฮ์ ผู้คนที่ได้รับการลงโทษหนักที่สุดในวันกิยามะฮ์ คือบรรดาผู้ที่เลียนแบบการสร้างของอัลลอฮ์»

นางกล่าวว่า "แล้วพวกเราก็ตัดมันทำเป็นหมอนหนึ่งหรือสองใบ" และหะดีษในเรื่องนี้มีอยู่อย่างแพร่หลาย

ในทำนองเดียวกัน ก็ปรากฏมีคริสเตียนกลุ่มหนึ่ง[^2] ที่อธิบายหลักความเชื่อเรื่องตรีเอกานุภาพในลักษณะที่ใกล้เคียงกับความเป็นเอกะ และปฏิเสธความเป็นพระเจ้าของท่านอัล-มะสีห์ (อะลัยฮิสสลาม)[^3]

ผู้ที่ศึกษาประวัติศาสตร์ศาสนาของยุโรปและประวัติศาสตร์ของคริสตจักรย่อมสามารถสังเกตเห็นอิทธิพลทางความคิดของอิสลามในแนวโน้มของนักปฏิรูปและผู้ลุกขึ้นต่อต้านระบบบิชอปที่ครอบงำอยู่ ส่วนการเคลื่อนไหวปฏิรูปครั้งใหญ่ของ "ลูเทอร์" (Luther) นั้น แม้จะมีข้อบกพร่องอยู่ก็ตาม ก็เป็นภาพสะท้อนที่เด่นชัดที่สุดของการได้รับอิทธิพลจากอิสลามและหลักความเชื่อบางประการของอิสลาม ดังที่นักประวัติศาสตร์ได้ยอมรับ

และท่านยังจะเห็นอิทธิพลของวิธีคิดแบบอิสลามและชะรีอะฮ์อิสลามในด้านศีลธรรม สังคม และนิติบัญญัติของประชาชาติต่าง ๆ ทั้งในยุโรปที่นับถือคริสต์ และในอินเดียที่บูชารูปเคารพภายหลังการพิชิตของอิสลาม[^4] ท่านจะเห็นและสัมผัสได้ในแนวโน้มที่มุ่งสู่เตาฮีด แนวโน้มในการให้เกียรติสตรีและสิทธิของนาง การยอมรับหลักความเสมอภาคระหว่างชนชั้นต่าง ๆ ของมนุษย์ ตลอดจนสิ่งอื่น ๆ ที่อิสลามได้นำหน้าไปก่อน และเป็นความโดดเด่นของชะรีอะฮ์และอารยธรรมของอิสลาม

[^1]: อัส-สะฮ์วะฮ์ คือ หน้าต่าง (ช่อง) ระหว่างสองห้อง ส่วนอัล-กิรอม คือ ผ้าม่าน [^2]: Haine's Christianity of Islam in Spain p. 116. [^3]: ฎุฮา อัล-อิสลาม เล่ม 1 หน้า 164–165 [^4]: Influence of Islam on Indian Culture โดย ดร.ทารา จันท์ (Tara Chand)

นักวิจัยชาวอินเดียผู้มีชื่อเสียง เค. เอ็ม. ปานิกการ์ (K. M. Panikkar) อดีตเอกอัครราชทูตอินเดียประจำอียิปต์ กล่าวถึงอิทธิพลของอะกีดะฮ์เตาฮีดของอิสลามที่มีต่อแนวคิดและศาสนาต่าง ๆ ของชาวอินเดียว่า

«เป็นที่ชัดเจนและยืนยันได้ว่า อิทธิพลของอิสลามที่มีต่อศาสนาฮินดูในยุคนี้ (ยุคอิสลาม) นั้นลึกซึ้งยิ่งนัก แนวคิดเรื่องการเคารพสักการะพระเจ้าในหมู่ชาวฮินดูเป็นหนี้บุญคุณต่ออิสลาม ผู้นำทางความคิดและศาสนาในยุคนี้ แม้จะเรียกขานพระเจ้าของพวกเขาด้วยนามต่าง ๆ มากมาย แต่ก็ได้เรียกร้องให้เคารพสักการะพระเจ้า และประกาศอย่างชัดแจ้งว่าพระเจ้ามีองค์เดียว พระองค์เท่านั้นที่ควรค่าแก่การเคารพสักการะ และความรอดพ้นกับความสุขต้องขอจากพระองค์ อิทธิพลนี้ปรากฏให้เห็นในศาสนาและขบวนการเผยแผ่ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในอินเดียในยุคอิสลาม เช่น ลัทธิภักติ (Bhagti) และขบวนการของกบีร์»[^1]

ยวาหะร์ลาล เนห์รู (Jawaharlal Nehru) นายกรัฐมนตรีอินเดีย กล่าวไว้ในหนังสือของเขา "การค้นพบอินเดีย" (Discovery of India) ว่า

«การเข้ามาของผู้รุกรานที่มาจากทางตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดีย และการเข้ามาของอิสลาม มีความสำคัญยิ่งในประวัติศาสตร์อินเดีย มันได้เปิดโปงความเสื่อมทรามที่แพร่ระบาดอยู่ในสังคมฮินดู ได้เผยให้เห็นการแบ่งแยกชนชั้นวรรณะ การรังเกียจผู้ที่ถูกถือว่าแตะต้องไม่ได้ และความนิยมในการปลีกตัวออกจากโลกที่อินเดียดำรงอยู่ แนวคิดเรื่องภราดรภาพและความเสมอภาคแบบอิสลามที่ชาวมุสลิมศรัทธาและดำเนินชีวิตตามนั้น ได้ส่งผลอย่างลึกซึ้งต่อจิตใจของชาวฮินดู และผู้ที่ยอมรับอิทธิพลนี้มากที่สุดก็คือผู้ยากไร้ที่สังคมอินเดียได้กีดกันพวกเขาจากความเสมอภาคและการได้รับสิทธิมนุษยชน»

นักเขียนร่วมสมัยผู้ทรงคุณวุฒิท่านหนึ่ง คือ เอ็น. ซี. เมห์ตา (N. C. Mehta) กล่าวไว้ในหนังสือของเขา "อารยธรรมอินเดียกับอิสลาม" (Indian Civilization and Islam) ว่า

«อิสลามได้นำคบเพลิงแห่งแสงสว่างมาสู่อินเดีย ซึ่งขจัดความมืดมิดที่ปกคลุมชีวิตมนุษย์ในยุคที่อารยธรรมเก่าแก่ทั้งหลายกำลังโน้มเอียงสู่ความเสื่อมถอยและตกต่ำ และเป้าหมายอันประเสริฐทั้งหลายกลายเป็นเพียงความเชื่อทางความคิด ชัยชนะของอิสลามในโลกแห่งความคิดนั้นกว้างขวางและยิ่งใหญ่กว่าในด้านการเมือง เช่นเดียวกับที่เป็นในดินแดนอื่น ๆ เป็นเรื่องโชคร้ายที่ประวัติศาสตร์ของอิสลามในดินแดนนี้ (อินเดีย) ยังคงผูกติดอยู่กับการปกครอง ข้อเท็จจริงของอิสลามจึงยังคงถูกปิดบังอยู่ และคุณูปการกับความดีงามอันงดงามของอิสลามก็ยังคงถูกซ่อนเร้นจากสายตาผู้คน»

[^1]: A Survey of Indian History, p. 132.

ไม่มีศาสนาใดและอารยธรรมใดที่ดำรงอยู่ในโลกอันเจริญและมีผู้คนอาศัยอยู่ จะสามารถอ้างได้ว่าตนไม่ได้รับอิทธิพลจากอิสลามและมุสลิมเลย ไม่ว่าจะมากหรือน้อย

โรเบิร์ต บริฟฟอลต์ (Robert Briffault) กล่าวไว้ในหนังสือของเขา (The Making of Humanity) ว่า

"ไม่มีด้านใดเลยในบรรดาด้านต่าง ๆ ของความก้าวหน้าของยุโรป ที่อารยธรรมอิสลามจะไม่มีคุณูปการอันยิ่งใหญ่และร่องรอยอันชี้ขาดซึ่งส่งอิทธิพลอย่างมาก"[^1]

และเขากล่าวไว้ในอีกตอนหนึ่งว่า

"มิใช่วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ (ซึ่งเป็นคุณูปการของชาวอาหรับ) เท่านั้นที่ทำให้ยุโรปฟื้นคืนชีวิต หากแต่อารยธรรมอิสลามได้ส่งอิทธิพลอันยิ่งใหญ่และหลากหลายต่อชีวิตของยุโรป นับแต่ที่มันได้ฉายแสงแรกไปยังยุโรป"[^2]

หากกิจการทั้งหลายดำเนินไปเช่นนี้ และประชาชาติทั้งหลายของมนุษยชาติได้รับประโยชน์จากการนำของหมู่ชนที่ถูกสร้างมาเพื่อเป็นผู้นำ และคันธนูได้ถูกมอบคืนแก่ช่างผู้ทำมัน และน้ำได้ไหลไปตามทางน้ำของมัน โลกมนุษย์ก็คงจะมีประวัติศาสตร์ที่แตกต่างไปจากประวัติศาสตร์ที่เราอ่านอยู่ ซึ่งเต็มไปด้วยความปั่นป่วนและภัยพิบัติ และบอกเล่าถึงความทุกข์ยากและการทดสอบอันยาวนานของมนุษยชาติ โลกคงจะมีประวัติศาสตร์อันรุ่งโรจน์และงดงาม ที่มนุษย์ทุกคนจะยินดีปรีดาและชื่นชมยินดี แต่ทว่ากำหนดแห่งชะตาได้ดำเนินไปเป็นอย่างอื่น และความเสื่อมถอยได้เริ่มต้นขึ้นในหมู่มุสลิมเอง

[^1]: p. 190. [^2]: p. 202.

บทที่สอง ความเสื่อมถอยในชีวิตของอิสลาม

บทที่สอง ความเสื่อมถอยในชีวิตของอิสลาม

เส้นแบ่งระหว่างสองยุค: นักวรรณกรรมผู้หนึ่งกล่าวว่า «มีสองสิ่งที่ไม่อาจกำหนดเวลาได้อย่างแม่นยำ คือการหลับในชีวิตของปัจเจกบุคคล และความเสื่อมถอยในชีวิตของประชาชาติ ทั้งสองสิ่งนี้จะไม่มีใครรู้สึกตัว นอกจากเมื่อมันได้ครอบงำและเข้ายึดครองแล้วเท่านั้น» คำกล่าวนี้เป็นความจริงในกรณีของประชาชาติส่วนใหญ่ ทว่าจุดเริ่มต้นของการตกต่ำและความเสื่อมถอยในชีวิตของอุมมะฮ์อิสลามนั้นปรากฏชัดเจนกว่าในชีวิตของประชาชาติอื่น ๆ หากเราต้องการชี้นิ้วลงไปยังเส้นแบ่งระหว่างความสมบูรณ์กับความเสื่อมสลาย เราก็จะชี้ลงไปยังเส้นทางประวัติศาสตร์ที่แบ่งแยกระหว่างยุคคิลาฟะฮ์อัร-รอชิดะฮ์ กับระบอบกษัตริย์อาหรับ หรือระบอบกษัตริย์ของชาวมุสลิม

มองถึงสาเหตุแห่งการรุ่งเรืองของอิสลาม: บังเหียนแห่งการนำของอิสลาม และโดยผลสืบเนื่องก็คือการนำของโลก อยู่ในมือของบุรุษซึ่งแต่ละคนล้วนเป็นปาฏิหาริย์อันยิ่งใหญ่ของท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ทั้งในด้านอีมาน อะกีดะฮ์ การกระทำ จริยธรรม การอบรม การขัดเกลา การชำระจิตใจ ความสูงส่งแห่งความประพฤติ ความสมบูรณ์ และความพอดี ท่านนบี ﷺ ได้หล่อหลอมพวกเขาขึ้นมาอย่างแท้จริง และเทพวกเขาลงในแม่พิมพ์ของอิสลามอย่างสมบูรณ์ จนพวกเขาไม่เหมือนตัวตนเดิมของตนอีกต่อไป นอกจากในด้านร่างกายเท่านั้น หาใช่ในด้านความโน้มเอียงและแรงจูงใจ หรือในด้านความปรารถนาและอารมณ์ใฝ่ต่ำไม่ หากผู้ใดพินิจพิเคราะห์อย่างละเอียด ก็จะไม่พบในชีวประวัติและจริยธรรมของพวกเขาซึ่งร่องรอยแห่งญาฮิลิยะฮ์ที่ขัดแย้งกับจิตวิญญาณของอิสลามและจิตใจแบบอิสลามเลย หากอิสลามจะปรากฏเป็นรูปมนุษย์ ก็คงไม่ต่างไปจากการเป็นเช่นคนใดคนหนึ่งในหมู่พวกเขา และพวกเขาเป็นดังที่เราได้กล่าวไว้ คือแบบอย่างอันสมบูรณ์และมาตรฐานอันครบถ้วนทั้งในด้านศาสนา ด้านโลก และการผสานทั้งสองเข้าด้วยกัน พวกเขาเป็นอิมามที่นำผู้คนละหมาด เป็นผู้พิพากษาที่ตัดสินคดีความของผู้คน และตัดสินระหว่างพวกเขาด้วยความยุติธรรมและความรู้ เป็นผู้รักษาทรัพย์สินของชาวมุสลิมและเป็นผู้ดูแลคลังของพวกเขา เป็นแม่ทัพที่นำกองทัพและบริหารการสงครามได้อย่างดีเยี่ยม และเป็นผู้ปกครองที่ลงมือบริหารบ้านเมือง กำกับดูแลกิจการของแผ่นดิน และดำรงไว้ซึ่งบทลงโทษตามบัญญัติของอัลลอฮ์ คนหนึ่งในหมู่พวกเขานั้นในเวลาเดียวกันเป็นทั้งผู้ยำเกรงและสมถะ เป็นวีรบุรุษนักญิฮาด เป็นผู้พิพากษาที่เข้าใจลึกซึ้ง เป็นนักนิติศาสตร์ผู้วินิจฉัย (มุจตะฮิด) เป็นผู้ปกครองที่เด็ดขาด และเป็นนักการเมืองผู้ช่ำชอง ศาสนาและการเมืองจึงรวมอยู่ในบุคคลเพียงคนเดียว นั่นคือตัวของเคาะลีฟะฮ์และอะมีรุลมุอ์มินีน โดยมีกลุ่มบุคคลห้อมล้อมท่านอยู่ ซึ่งล้วนเป็นผู้ที่สำเร็จการศึกษา หากจะใช้สำนวนเช่นนี้ได้ จากสำนักแห่งนี้ คือสำนักของท่านนบี หรือมัสยิดของท่านนบี พวกเขาถูกหล่อหลอมในแม่พิมพ์เดียวกัน มีจิตวิญญาณเดียวกัน และได้รับการอบรมแบบเดียวกัน เคาะลีฟะฮ์จะปรึกษาหารือและขอความช่วยเหลือจากพวกเขา และจะไม่ตัดสินกิจการสำคัญใด ๆ จนกว่าพวกเขาจะได้ร่วมรับรู้ ดังนั้นจิตวิญญาณของพวกเขาจึงแผ่ซ่าน

ในด้านอารยธรรม ระบอบการปกครอง ชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คน สังคม และจริยธรรมของพวกเขา ความโน้มเอียงและความปรารถนาของพวกเขาสะท้อนออกมาในอารยธรรม และคุณลักษณะเฉพาะของพวกเขาก็ปรากฏอยู่ในนั้น จึงไม่มีความเป็นศัตรูระหว่างจิตวิญญาณกับวัตถุ ไม่มีความขัดแย้งระหว่างศาสนากับการเมือง ไม่มีการแยกศาสนาออกจากโลกดุนยา ไม่มีการฉุดดึงกันระหว่างผลประโยชน์กับหลักการ ไม่มีการเบียดเสียดกันระหว่างเป้าหมายกับจริยธรรม ไม่มีการห้ำหั่นกันระหว่างชนชั้น และไม่มีการแข่งขันกันในเรื่องตัณหา

เงื่อนไขของการเป็นผู้นำแบบอิสลาม: การเป็นผู้นำแบบอิสลามนั้นต้องอาศัยคุณสมบัติที่ละเอียดอ่อนและกว้างขวางอย่างยิ่ง ซึ่งเราสามารถรวบรวมไว้ในสองคำ คือ "ญิฮาด" และ "อิจญ์ติฮาด" ทั้งสองคำนี้เป็นคำที่เบาและเรียบง่าย แต่เป็นคำที่ครอบคลุมและเปี่ยมด้วยความหมายมากมาย

ญิฮาด: ส่วนญิฮาดนั้น คือการทุ่มเทความสามารถและความพยายามอย่างถึงที่สุดเพื่อให้บรรลุสิ่งที่ปรารถนายิ่งใหญ่ที่สุด และเป้าหมายอันยิ่งใหญ่ที่สุดของมุสลิมคือการเชื่อฟังอัลลอฮ์และความพึงพอพระทัยของพระองค์ การยอมจำนนต่อบัญญัติของพระองค์ และการน้อมรับคำสั่งของพระองค์ ซึ่งสิ่งนั้นจำเป็นต้องอาศัยการต่อสู้ดิ้นรนอันยาวนานและยากลำบาก เพื่อต่อต้านทุกสิ่งที่เข้ามาเบียดแทรก ไม่ว่าจะเป็นความเชื่อ การอบรมบ่มเพาะ จริยธรรม เป้าหมาย และอารมณ์ใฝ่ต่ำ และต่อต้านทุกสิ่งที่แข่งขันกับบัญญัติของอัลลอฮ์และการเคารพภักดีต่อพระองค์ จากบรรดาพระเจ้าทั้งหลายทั้งที่อยู่ในตัวตนและในขอบฟ้ารอบด้าน เมื่อมุสลิมบรรลุสิ่งนั้นแล้ว ก็จำเป็นที่เขาจะต้องต่อสู้ดิ้นรนเพื่อให้บัญญัติและคำสั่งของอัลลอฮ์มีผลบังคับใช้ในโลกรอบตัวเขาและแก่เพื่อนมนุษย์ของเขา อันเป็นข้อบังคับจากอัลลอฮ์และเป็นความเมตตาสงสารต่อสรรพสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงสร้าง และเพราะการเชื่อฟังเป็นรายบุคคลนั้นบางครั้งอาจยากลำบากหรือเป็นไปไม่ได้หากปราศจากสิ่งนั้น และนั่นคือสิ่งที่อัลกุรอานเรียกว่า "ฟิตนะฮ์" และเป็นที่ทราบกันดีว่าโลกทั้งหมด รวมทั้งสิ่งไม่มีชีวิต พืช สัตว์ และมนุษย์ที่อยู่ในนั้น ล้วนยอมจำนนต่อพระประสงค์ของอัลลอฮ์ บัญญัติแห่งการสร้างของพระองค์ และกฎธรรมชาติของพระองค์

وَلَهُۥٓ أَسْلَمَ مَن فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ ﴿٨٣﴾

«และแด่พระองค์นั้น ผู้ที่อยู่ในชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดินได้ยอมจำนน ทั้งโดยสมัครใจและโดยจำใจ และยังพระองค์นั้นพวกเขาจะถูกนำกลับไป» (ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:83)

أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يَسْجُدُ لَهُۥ مَن فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ وَٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ وَٱلنُّجُومُ وَٱلْجِبَالُ وَٱلشَّجَرُ وَٱلدَّوَآبُّ وَكَثِيرٌ مِّنَ ٱلنَّاسِ ۖ وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ ٱلْعَذَابُ

«เจ้ามิได้เห็นดอกหรือว่า แท้จริงอัลลอฮ์นั้น ผู้ที่อยู่ในชั้นฟ้าทั้งหลายและผู้ที่อยู่ในแผ่นดิน ดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ ดวงดาว ภูเขา ต้นไม้ สัตว์ทั้งหลาย และมนุษย์จำนวนมาก ต่างสุญูดต่อพระองค์ และอีกจำนวนมากที่การลงโทษสมควรแก่เขาแล้ว» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:18)

ดังนั้นจึงเป็นที่แน่ชัดว่า ญิฮาดของมุสลิมนั้นมีไว้เพื่อให้บทบัญญัติของพระองค์ที่บรรดานบีได้นำมานั้นมีผลบังคับใช้ เพื่อเชิดชูพระดำรัสของพระองค์ และเพื่อให้บัญญัติของพระองค์มีผลบังคับ เพราะไม่มีการตัดสินใดนอกจากเป็นของอัลลอฮ์ และไม่มีคำสั่งใดนอกจากเป็นของพระองค์ และญิฮาดนี้จะดำเนินต่อเนื่องไปจนถึงวันกิยามะฮ์ มีหลากหลายประเภทและรูปแบบจนไม่อาจนับได้ครบถ้วน หนึ่งในนั้นคือการสู้รบ ซึ่งอาจเป็นประเภทที่ทรงเกียรติที่สุด และเป้าหมายของมันคือการที่จะไม่เหลือสองอำนาจที่ทัดเทียมกันและแข่งขันกันในโลกนี้ คอยฉุดดึงอารมณ์ความปรารถนาและจิตใจของผู้คน

وَقَـٰتِلُوهُمْ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ ٱلدِّينُ كُلُّهُۥ لِلَّهِ

«และจงต่อสู้พวกเขา จนกว่าจะไม่มีฟิตนะฮ์ และศาสนาทั้งหมดจะเป็นของอัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:39)

และสิ่งที่ญิฮาดนี้จำเป็นต้องมีประการหนึ่ง คือ มนุษย์จะต้องรู้จักอิสลามที่เขาต่อสู้ดิ้นรนเพื่อมัน และรู้จักการปฏิเสธศรัทธา (กุฟร์) และญาฮิลิยะฮ์ที่เขาต่อสู้ดิ้นรนต่อต้าน เขาจะต้องรู้จักอิสลามอย่างถูกต้อง และรู้จัก

ซึ่งความเป็นกุฟร์และญาฮิลิยะฮ์อย่างถี่ถ้วน จนรูปลักษณ์ภายนอกไม่อาจหลอกลวงเขาได้ และสีสันต่าง ๆ ไม่อาจล่อลวงหรือเอาชนะเขาได้ ท่านอุมัร อิบนุ อัล-ค็อฏฏ็อบ (ร.ฎ.) ได้กล่าวไว้ว่า:

إنما ينقض الإسلام عروة عروة من نشأ في الإسلام ولم يعرف الجاهلية

«แท้จริงผู้ที่จะทำลายอิสลามทีละห่วงทีละปมนั้น คือผู้ที่เติบโตขึ้นมาในอิสลามโดยไม่รู้จักญาฮิลิยะฮ์»

มิใช่ว่ามุสลิมทุกคนจำเป็นต้องมีความรู้อย่างถี่ถ้วนเกี่ยวกับกุฟร์และญาฮิลิยะฮ์ รวมถึงรูปลักษณ์ รูปแบบ และสีสันต่าง ๆ ของทั้งสองสิ่งนั้น แต่ผู้ที่เป็นผู้นำของอิสลามและรับหน้าที่บัญชากองทัพอิสลามเพื่อต่อต้านกุฟร์และญาฮิลิยะฮ์นั้น จำเป็นต้องมีความรู้เกี่ยวกับกุฟร์และญาฮิลิยะฮ์เหนือกว่าความรู้ของมุสลิมสามัญชนและมุสลิมระดับกลางทั่วไป

ในทำนองเดียวกัน พวกเขาจะต้องมีการเตรียมพร้อมอย่างครบถ้วนและมีกำลังอย่างสมบูรณ์ ต่อกรเหล็กด้วยเหล็ก หรือแม้กระทั่งด้วยสิ่งที่แข็งแกร่งยิ่งกว่าเหล็ก รับมือกับลมด้วยพายุ และเผชิญหน้ากับกุฟร์และผู้คนของมันด้วยทุกสิ่งที่พวกเขามีความสามารถ ด้วยทุกสิ่งที่มือของพวกเขาเอื้อมไปถึง และด้วยทุกสิ่งที่มนุษย์ได้ค้นพบและวิทยาการได้ก้าวไปถึงในยุคสมัยนั้น ไม่ว่าจะเป็นอาวุธ อุปกรณ์ และการเตรียมพร้อมทางการทหาร โดยไม่บกพร่องและไม่อ่อนแอในเรื่องนั้นเลย

وَأَعِدُّوا۟ لَهُم مَّا ٱسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ وَمِن رِّبَاطِ ٱلْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِۦ عَدُوَّ ٱللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ

«และพวกเจ้าจงเตรียมไว้สำหรับพวกเขา เท่าที่พวกเจ้าสามารถ ซึ่งกำลังและม้าที่ผูกเตรียมไว้ เพื่อทำให้ศัตรูของอัลลอฮ์และศัตรูของพวกเจ้าหวาดกลัว» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:60)

อัล-อิจญ์ติฮาด:

ส่วนอิจญ์ติฮาดนั้น เราหมายถึงว่า ผู้ที่เป็นประมุขของบรรดามุสลิมจะต้องมีความสามารถในการวินิจฉัยอย่างถูกต้องในเหตุการณ์และปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในชีวิตของมุสลิม ในโลก และในประชาชาติที่เขาปกครอง รวมถึงในประเด็นปัญหาที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหันและเกิดขึ้นใหม่อยู่เสมอ ซึ่งตำราฟิกฮ์ที่บันทึกไว้ มัซฮับที่สืบทอดกันมา และคำฟัตวาที่ประพันธ์ไว้ไม่อาจครอบคลุมได้ทั้งหมด และเขาจะต้องมีความรู้ในจิตวิญญาณของอิสลาม ความเข้าใจในเคล็ดลับของชะรีอะฮ์ ความรอบรู้ในหลักการบัญญัติกฎหมาย และความสามารถในการอนุมานข้อบัญญัติ ไม่ว่าจะโดยลำพังหรือโดยร่วมกัน ในระดับที่เพียงพอจะใช้แก้ไขปัญหาเหล่านี้และชี้นำอุมมะฮ์ในยามวิกฤต

และเขาจะต้องมีสติปัญญา ความกระตือรือร้น ความมุ่งมั่นจริงจัง และความรู้ ในระดับที่สามารถใช้ประโยชน์จากพลังธรรมชาติที่อัลลอฮ์ทรงสร้างไว้ในจักรวาลนี้ ตลอดจนสิ่งดีงาม แหล่งทรัพยากร และแหล่งพลังที่พระองค์ทรงแผ่กระจายไว้บนแผ่นดินและใต้แผ่นดิน และนำสิ่งเหล่านั้นมาใช้เพื่อประโยชน์ของอิสลาม แทนที่จะปล่อยให้ผู้คนแห่งความเท็จใช้มันเพื่อสนองอารมณ์ใฝ่ต่ำของพวกเขา และใช้เป็นเครื่องมือในการแสวงหาความยิ่งใหญ่บนแผ่นดิน และแทนที่ชัยฏอนจะใช้มันเพื่อบรรลุเป้าหมายของมันและก่อความเสียหายบนแผ่นดิน

การถ่ายโอนการเป็นผู้นำจากผู้ที่เหมาะสมไปสู่ผู้ที่ไม่เหมาะสม:

แต่เป็นที่น่าเสียดายและเป็นความโชคร้ายของโลกมนุษย์ ที่ตำแหน่งอันสำคัญยิ่งนี้ได้ตกไปอยู่ในมือของบุคคลที่ไม่มีคุณสมบัติเหมาะสมกับมัน ไม่ได้เตรียมการเพื่อมัน ไม่ได้เตรียมความพร้อมสำหรับมัน และไม่ได้รับการอบรมขัดเกลาทางศาสนาและจริยธรรมดังที่ชนรุ่นแรกและผู้คนจำนวนมากในยุคสมัยและรุ่นของพวกเขาได้รับ อีกทั้งพวกเขายังไม่ได้ซึมซับคำสอน

อิสลามอย่างลึกซึ้งเพียงพอที่จะเหมาะสมกับการนำอุมมะฮ์อิสลามและการแบกรับภาระความเป็นผู้นำของอุมมะฮ์ ทั้งความคิดและจิตใจของพวกเขาก็ยังไม่ได้รับการชำระให้สะอาดจากร่องรอยของการอบรมแบบเก่า และพวกเขาไม่มีจิตวิญญาณแห่งการญิฮาดในหนทางของอิสลาม ตลอดจนไม่มีพลังแห่งการอิจญ์ติฮาดในประเด็นทางศาสนาและทางโลก ในระดับที่จะทำให้พวกเขาสามารถแบกรับภาระของคิลาฟะฮ์อิสลามได้ คำตัดสินนี้ครอบคลุมทั่วไปถึงบรรดาเคาะลีฟะฮ์แห่งราชวงศ์บนีอุมัยยะฮ์และบนีอับบาส ยกเว้นเคาะลีฟะฮ์ผู้ทรงธรรม อุมัร บิน อับดุลอะซีซ (เสียชีวิต ฮ.ศ. 101)

การบิดเบือนในวิถีชีวิตอิสลาม: ผลจากสิ่งนั้นจึงเกิดรอยร้าวขึ้นในกำแพงของอิสลาม ซึ่งยังไม่ได้รับการอุดจนถึงทุกวันนี้ และเกิดการบิดเบือนขึ้นในวิถีชีวิตอิสลาม

การแยกศาสนาออกจากการเมือง: ศาสนาและการเมืองถูกแยกออกจากกันในทางปฏิบัติ เพราะบุคคลเหล่านี้ไม่ได้มีความรู้และความเคร่งครัดในศาสนาถึงขั้นที่จะไม่ต้องพึ่งพาผู้อื่นจากบรรดาอุละมาอ์และผู้ทรงศาสนา พวกเขาจึงผูกขาดอำนาจการปกครองและการเมืองไว้แต่เพียงผู้เดียว และเมื่อพวกเขาต้องการหรือเมื่อผลประโยชน์บังคับ พวกเขาก็ขอความช่วยเหลือจากนักนิติศาสตร์และผู้รู้ทางศาสนาในฐานะที่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ พวกเขาใช้คนเหล่านั้นเพื่อผลประโยชน์ของตน และละทิ้งเมื่อใดก็ได้ตามที่ต้องการ และบีบคั้นคนเหล่านั้นเมื่อใดก็ได้ตามที่ปรารถนา การเมืองจึงหลุดพ้นจากการควบคุมของศาสนา กลายเป็นระบอบแบบกัยศ็อร (ซีซาร์) หรือแบบกิสรอที่เผด็จการ และเป็นการปกครองแบบกษัตริย์ที่กดขี่ การเมืองกลายเป็นดั่งอูฐที่คลุ้มคลั่งซึ่งเชือกของมันถูกปล่อยไว้บนหนอก ส่วนบรรดาผู้รู้และผู้ทรงศาสนาก็แตกออกเป็นหลายกลุ่ม บ้างต่อต้านคิลาฟะฮ์และลุกขึ้นแข็งข้อ บ้างปลีกตัวโดดเดี่ยว หมกมุ่นอยู่กับเรื่องส่วนตัว และหลับตาต่อสิ่งที่เกิดขึ้นรอบตัวด้วยความสิ้นหวังจากการปฏิรูป บ้างวิพากษ์วิจารณ์ด้วยความเศร้าโศก ถอนหายใจยาวต่อสิ่งที่ตนเห็น แต่ไม่มีอำนาจใดๆ ในกิจการนั้นเลย และบ้างร่วมมือกับรัฐบาลเพื่อผลประโยชน์ทางศาสนาหรือผลประโยชน์ส่วนตัว และแต่ละคนย่อมได้รับตามที่ตนได้ตั้งเจตนาไว้ เมื่อนั้นศาสนาและการเมืองก็แยกขาดออกจากกัน และกลับไปเป็นดังที่เคยเป็นก่อนยุคคิลาฟะฮ์อัร-รอชิดะฮ์ ศาสนากลายเป็นสิ่งที่ถูกตัดปีกและถูกมัดมือ ขณะที่การเมืองมีมืออันเป็นอิสระ ทำการได้ตามใจ คำพูดมีผลบังคับ และเป็นผู้ถือสิทธิ์สั่งใช้และสั่งห้าม ด้วยเหตุนี้ บรรดาผู้รู้และผู้ทรงศาสนาจึงกลายเป็นชนชั้นหนึ่งที่แยกออกมาต่างหาก และบรรดาคนทางโลกก็กลายเป็นอีกชนชั้นหนึ่งที่แยกออกมาต่างหาก ช่องว่างระหว่างทั้งสองกว้างใหญ่ และในบางครั้งถึงกับมีความเป็นศัตรูและการแข่งขันกันระหว่างทั้งสอง

แนวโน้มแบบญาฮิลิยะฮ์ในหมู่ผู้ปกครอง: บรรดาผู้ปกครอง แม้กระทั่งเหล่าเคาะลีฟะฮ์ ก็ไม่ได้เป็นแบบอย่างที่สมบูรณ์ในด้านศาสนาและจริยธรรม ตรงกันข้าม ในหมู่พวกเขาจำนวนมากยังมีรากเหง้าของญาฮิลิยะฮ์และแนวโน้มของมันหลงเหลืออยู่ จิตวิญญาณและสภาพจิตใจของพวกเขาจึงแผ่ซ่านเข้าไปในชีวิตสาธารณะและสังคม และพวกเขากลายเป็นแบบอย่างแก่ผู้คนในด้านจริยธรรม ขนบธรรมเนียม และความโน้มเอียงต่างๆ และได้สูญสิ้นไป

การควบคุมดูแลของศาสนาและศีลธรรมก็หมดไป การหิสบะฮ์ถูกยกเลิก และขบวนการกำชับความดีและห้ามปรามความชั่วก็สูญเสียอำนาจของมัน เพราะมันไม่ได้พึ่งพิงกำลังใด และไม่มีรัฐบาลใดคุ้มครอง หากแต่ดำเนินการโดยอาสาสมัครที่ไม่มีทั้งอำนาจและบทลงโทษ ขณะที่ปัจจัยที่ชักนำไปสู่สิ่งที่ตรงกันข้ามกลับมีอยู่มากมายและทรงพลัง ญาฮิลิยะฮ์จึงได้หายใจอีกครั้งในดินแดนอิสลามและเชิดหน้าขึ้น ผู้คนหมกมุ่นอยู่กับความฟุ้งเฟ้อและความสุขสบาย อยู่กับเครื่องบันเทิงและการละเล่น จมดิ่งอยู่ในความเพลิดเพลินและตัณหา และไร้ยางอายอย่างถึงที่สุด เพียงพลิกดูหนังสือ "อัล-อะฆอนี" และหนังสือ "อัล-หะยะวาน" ของอัล-ญาหิซ ก็จะเห็นได้ว่าในยุคนั้นมีความปรารถนาอันพลุ่งพล่านต่อความบันเทิง การแห่แหนกันไปสู่เครื่องบันเทิงและความเพลิดเพลิน และความละโมบต่อชีวิตดุนยาและปัจจัยของมัน ด้วยวิถีชีวิตเช่นนี้ ด้วยศีลธรรมอันตกต่ำเช่นนี้ และด้วยการหมกมุ่นในความบันเทิงเช่นนี้ ไม่มีประชาชาติใดสามารถปฏิบัติภารกิจแห่งสาส์นอิสลามได้ ไม่อาจยืนหยัดในโลกนี้ในฐานะผู้สืบทอดของบรรดานบี ไม่อาจเตือนผู้คนให้รำลึกถึงอัลลอฮ์และวันอาคิเราะฮ์ เชิญชวนสู่ความยำเกรงและศาสนา และไม่อาจเป็นแบบอย่างแก่มนุษย์ในด้านศีลธรรมได้ ยิ่งไปกว่านั้น ประชาชาติเช่นนั้นไม่อาจดำรงชีวิตอย่างมีเสรีภาพได้เป็นเวลานานด้วยซ้ำ

سُنَّةَ ٱللَّهِ فِى ٱلَّذِينَ خَلَوْا۟ مِن قَبْلُ ۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ ٱللَّهِ تَبْدِيلًا ﴿٦٢﴾

«(นั่นคือ) แนวทางของอัลลอฮ์ที่มีต่อบรรดาผู้ที่ล่วงลับไปก่อนหน้านี้ และเจ้าจะไม่พบการเปลี่ยนแปลงใด ๆ ในแนวทางของอัลลอฮ์เลย» (ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:62)

การเป็นตัวแทนของอิสลามอย่างเลวร้าย:

ผู้ปกครองเหล่านี้ในทุกสิ่งที่พวกเขากระทำและละเว้น ล้วนเป็นตัวแทนของตัวเองและนโยบายของตนเท่านั้น พวกเขาไม่ได้เป็นตัวแทนของอิสลาม ไม่ใช่นโยบายตามบทบัญญัติศาสนาของอิสลาม ไม่ใช่กฎหมายการสงคราม ไม่ใช่ระบบพลเรือน และไม่ใช่คำสอนทางศีลธรรมของอิสลาม เว้นแต่ในกรณีที่น้อยนิด สาส์นแห่งอิสลามจึงสูญเสียอิทธิพลและพลังในหัวใจของผู้ที่มิใช่มุสลิม และความเชื่อมั่นของพวกเขาที่มีต่ออิสลามก็อ่อนลง หรือในถ้อยคำของนักประวัติศาสตร์ชาวยุโรปผู้หนึ่งว่า อิสลามเริ่มเสื่อมถอย เพราะมนุษยชาติเริ่มสงสัยในความสัจจริงของบรรดาผู้ที่ทำหน้าที่เป็นตัวแทนของศาสนาใหม่นี้

การให้ความสำคัญน้อยต่อวิชาการเชิงปฏิบัติที่เป็นประโยชน์:

บรรดานักวิชาการผู้เป็นนักคิดในหมู่พวกเขามิได้ให้ความสนใจต่อวิทยาศาสตร์ธรรมชาติเชิงทดลอง และวิชาการเชิงปฏิบัติที่ให้ผลและเป็นประโยชน์ เท่ากับที่พวกเขาให้ความสนใจต่อวิชาอภิปรัชญาและปรัชญาว่าด้วยพระเจ้า ซึ่งพวกเขารับมาจากกรีก ทั้งที่มันไม่ใช่อื่นใดนอกจากลัทธิบูชาเทวรูปประจำชาติของชาวกรีกที่พวกเขาถ่ายทอดออกมาเป็นภาษาปรัชญาของตน และสวมเสื้อคลุมแห่งศาสตร์ให้แก่มัน และมันก็ไม่ใช่อื่นใดนอกจากการคาดเดา การสันนิษฐาน และปริศนาทางถ้อยคำที่ไร้ทั้งความจริงและความหมาย อัลลอฮ์ได้ทรงทำให้มุสลิมไม่จำเป็นต้องพึ่งพามัน และทรงปลดเปลื้องพวกเขาจากการค้นคว้าขุดคุ้ย และการแยกแยะวิเคราะห์ในประเด็นเกี่ยวกับซาตของอัลลอฮ์ คุณลักษณะของพระองค์ และสิ่งที่เกี่ยวข้อง ซึ่งคล้ายกับการวิเคราะห์ทางเคมี ด้วยสิ่งที่พระองค์ได้ทรงประทานลงมาแก่พวกเขา อันเป็นหลักฐานอันชัดแจ้งจากทางนำและเครื่องจำแนก และทรงทำให้พวกเขาอยู่บนรัศมีจากพระผู้อภิบาลของพวกเขา แต่ทว่ามุสลิมมิได้ขอบคุณต่อความโปรดปรานอันยิ่งใหญ่นี้ และยังคงทุ่มเทอยู่กับวิชาการและการค้นคว้าเหล่านี้เป็นเวลาหลายศตวรรษอย่างไร้ประโยชน์ และสูญเสียสติปัญญาของตนไปกับการถกเถียงทางปรัชญาและเทววิทยา (อิลมุลกะลาม) ที่ไม่ก่อประโยชน์ใด ๆ และไม่นำมาซึ่งผลลัพธ์ใดเลย และมิใช่

ซึ่งมีการเรียกร้องเชิญชวนอยู่ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า พวกเขาหมกมุ่นอยู่กับสิ่งเหล่านั้นจนละเลยศาสตร์และการทดลองซึ่งจะทำให้พลังแห่งธรรมชาติอยู่ใต้อำนาจของพวกเขา และพวกเขาก็จะใช้พลังนั้นเพื่อประโยชน์ของอิสลาม แผ่ขยายอำนาจของอิสลามทั้งทางวัตถุและทางจิตวิญญาณไปทั่วทั้งโลก

ในทำนองเดียวกัน พวกเขาหมกมุ่นอยู่กับการศึกษาเรื่องวิญญาณ ปรัชญาอิชรอก (ปรัชญาแห่งการส่องสว่าง) และประเด็นวะห์ดะตุลวุญูด (เอกภาพแห่งการมีอยู่) และทุ่มเทเวลา ความพยายาม และสติปัญญาของพวกเขาไปกับเรื่องเหล่านี้เป็นอันมาก

ส่วนสิ่งที่มุสลิมบรรลุถึงในวิทยาศาสตร์ธรรมชาติและวิทยาศาสตร์เชิงทดลองนั้น แม้จะก้าวหน้ากว่ายุคก่อน ๆ และอุดมด้วยความรู้และการทดลองมากกว่า แต่ก็ไม่ได้สัดส่วนกับความสำเร็จอันกว้างขวางของพวกเขาในแวดวงวิชาการด้านอื่น ๆ และไม่สอดคล้องกับช่วงเวลาอันยาวนานที่พวกเขาได้ครองไว้ในประวัติศาสตร์ อีกทั้งในด้านนี้ก็ไม่ได้ปรากฏอัจฉริยะและผู้ปราดเปรื่องมากเท่าที่ปรากฏในสาขาอื่น ๆ

ตำราที่พวกเขาทิ้งไว้ในด้านวิชาธรรมชาติ จักรวาลวิทยา และการทดลองทางวิทยาศาสตร์นั้น แม้จะเป็นสิ่งที่ยุโรปได้รับประโยชน์ในการฟื้นฟูของตนและยอมรับในคุณค่าของมันก็ตาม แต่ก็ดูเล็กน้อยยิ่งนักเมื่อเทียบกับคลังตำราอันมหึมาและเพียบพร้อมที่ยุโรปผลิตขึ้นในศตวรรษที่สิบเจ็ดและสิบแปดเพียงเท่านั้น ไม่ว่าเราจะภาคภูมิใจในผลงานของอุละมาอ์แห่งอันดะลุสและนักปราชญ์แห่งตะวันออกเพียงใด ผลงานเหล่านั้นก็แทบไม่นับว่าเป็นอะไรเลยเมื่อเทียบกับผลผลิตอันมหาศาลของตะวันตกในด้านวิทยาศาสตร์ ปรัชญา การทดลอง และการทดสอบ ไม่ว่าจะในเชิงปริมาณหรือคุณภาพ ในด้านความคิดสร้างสรรค์หรือการประดิษฐ์คิดค้น ในด้านความละเอียดถี่ถ้วนทางวิชาการหรือความประณีตทางเทคนิค หากท่านต้องการทราบว่าโลกตะวันออกของอิสลามให้ความสำคัญกับด้านจิตวิญญาณมากเพียงใดเมื่อเทียบกับด้านวิทยาศาสตร์และการทดลอง ก็จงเปรียบเทียบระหว่างหนังสือ "อัล-ฟุตูหาต อัล-มักกียะฮ์" ของเชคอิบนุ อะเราะบี เป็นตัวอย่าง กับหนังสือที่ใหญ่ที่สุดในด้านวิชาธรรมชาติและปรัชญา ท่านจะเห็นความแตกต่างอันใหญ่หลวงทั้งในความมากมายของเนื้อหา ความเอาใจใส่ต่อหัวข้อ และความวิริยะอุตสาหะเพื่อมัน และด้วยเหตุนี้ท่านจะรู้ถึงรสนิยมที่ครอบงำโลกตะวันออก

ความหลงผิดและบิดอะฮ์:

เตาฮีดอันบริสุทธิ์ของอิสลามแทบจะถูกบดบังด้วยม่านแห่งชิริก ความโง่เขลา และความหลงผิด และได้เกิดบิดอะฮ์ขึ้นในระบบศาสนา ซึ่งครอบครองพื้นที่อันกว้างขวางในชีวิตของมุสลิม และทำให้พวกเขาหันเหออกจากศาสนาที่ถูกต้องและจากกิจการทางโลก ทั้งที่ความโดดเด่นของมุสลิมท่ามกลางประชาชาติทั้งหลายบนแผ่นดินและความประเสริฐของพวกเขานั้น มาจากศาสนานี้ที่ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ได้นำมาเท่านั้น และความโดดเด่นของศาสนานี้รวมถึงความมหัศจรรย์ของมันอยู่ที่ความถูกต้องและการได้รับการพิทักษ์รักษา เพราะมันมีลักษณะเฉพาะที่เป็นวะห์ยูของอัลลอฮ์ เป็นบทบัญญัติของพระองค์ เป็นการวางระบบอันมหัศจรรย์และบทบัญญัติอันเปี่ยมด้วยวิทยปัญญาของพระองค์

تَنزِيلٌ مِّنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ ﴿٤٢﴾

«เป็นการประทานลงมาจากผู้ทรงปรีชาญาณ ผู้ทรงได้รับการสรรเสริญ» (ซูเราะฮ์ฟุศศิลัต 41:42)

ดังนั้น หากสติปัญญาของมนุษย์เข้าไปแทรกแซงในศาสนานี้ และการกระทำตลอดจนอารมณ์ใฝ่ต่ำของผู้คนเข้าไปปะปนอยู่ในนั้น ศาสนานี้ก็จะไม่มี [ความเหนือกว่าใด ๆ] เหนือศาสนาทั้งหลายที่ผู้นับถือได้บิดเบือนไป และระบบต่าง ๆ ที่ถูกถักทอขึ้นด้วยน้ำมือของ

มนุษย์ได้ เว้นแต่เพียงเท่าที่มีอยู่ในตัวของวะห์ยูที่ได้รับการปกปักรักษาไว้และความรู้ที่ปราศจากความผิดพลาด และไม่อาจเป็นหลักประกันความผาสุกทั้งในโลกนี้และโลกหน้า และไม่สมควรที่ปัญญาทั้งหลายจะยอมสยบต่อมัน หรือที่ผู้คนจะถูกดึงดูดเข้าหามัน

การที่ศาสนาตำหนิมุสลิมและเรียกร้องพวกเขาให้กลับมา:

ไม่ควรลืมเลยว่า ตลอดช่วงเวลาอันยาวนานนี้ ศาสนายังคงมีชีวิตชีวา และได้รับการปกปักรักษาไว้จากการบิดเบือนและการเปลี่ยนแปลง ยังคงร้องเรียกมุสลิมและตำหนิพวกเขาที่หันเหออกจากแนวทางของมัน ประภาคารของมันยังคงตั้งตระหง่าน และแสงสว่างของมันยังคงเจิดจ้า

يَهْدِى بِهِ ٱللَّهُ مَنِ ٱتَّبَعَ رِضْوَٰنَهُۥ سُبُلَ ٱلسَّلَـٰمِ وَيُخْرِجُهُم مِّنَ ٱلظُّلُمَـٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ بِإِذْنِهِۦ وَيَهْدِيهِمْ إِلَىٰ صِرَٰطٍ مُّسْتَقِيمٍ ﴿١٦﴾

«ด้วยสิ่งนั้น อัลลอฮ์จะทรงชี้นำผู้ที่ปฏิบัติตามความพึงพอพระทัยของพระองค์สู่บรรดาหนทางแห่งความศานติ และจะทรงนำพวกเขาออกจากความมืดทั้งหลายสู่แสงสว่างด้วยอนุมัติของพระองค์ และจะทรงชี้นำพวกเขาสู่ทางอันเที่ยงตรง» (ซูเราะฮ์อัล-มาอิดะฮ์ 5:16)

อัลกุรอานและซุนนะฮ์ยังคงจุดประกายการลุกขึ้นต่อต้านในจิตใจของผู้อ่าน ต่อต้านชิริกและบิดอะฮ์ ต่อต้านความโง่เขลาและความหลงผิด ต่อต้านจริยธรรมและประเพณีของญาฮิลิยะฮ์ และต่อต้านความฟุ้งเฟ้อของผู้หลงระเริงในความสุขสบายกับการกดขี่ของบรรดากษัตริย์ ด้วยอิทธิพลของอัลกุรอานและซุนนะฮ์ ในทุกยุคสมัยของประวัติศาสตร์อิสลาม และในทุกภูมิภาคของโลกอิสลาม จึงมีบุรุษผู้ลุกขึ้นยืนหยัดในอุมมะฮ์นี้บนแนวทางของบรรดานบีอยู่เสมอ พวกเขาฟื้นฟูกิจการศาสนาของอุมมะฮ์ เป่าวิญญาณแห่งญิฮาดเข้าสู่อุมมะฮ์ เปิดประตูแห่งการอิจญ์ติฮาดให้แก่อุมมะฮ์ และพยายามสถาปนารัฐบาลอิสลามตามแนวทางของคิลาฟะฮ์อัร-รอชิดะฮ์ ในหมู่พวกเขามีผู้ที่เสียชีวิตเป็นชะฮีดในหนทางนี้ และมีผู้ที่สามารถแสดงบทบาทในช่วงเวลาอันสั้นที่ชวนให้ระลึกถึงคิลาฟะฮ์อัร-รอชิดะฮ์

مِّنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا۟ مَا عَـٰهَدُوا۟ ٱللَّهَ عَلَيْهِ ۖ فَمِنْهُم مَّن قَضَىٰ نَحْبَهُۥ وَمِنْهُم مَّن يَنتَظِرُ ۖ وَمَا بَدَّلُوا۟ تَبْدِيلًا ﴿٢٣﴾

«ในหมู่ผู้ศรัทธานั้นมีบุรุษที่ซื่อสัตย์ต่อสิ่งที่พวกเขาได้ให้สัญญาไว้แก่อัลลอฮ์ ในหมู่พวกเขามีผู้ที่ได้ทำตามสัญญาของเขาจนสิ้นชีวิตแล้ว และในหมู่พวกเขามีผู้ที่กำลังรอคอยอยู่ และพวกเขามิได้เปลี่ยนแปลงแต่ประการใดเลย» (ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:23)

พวกเขาคือการยืนยันความจริงของหะดีษอันทรงเกียรติที่ว่า

لا تزال طائفة من أمتي ظاهرين على الحق لا يضرهم من خالفهم ولا من خذلهم حتى يأتي أمر الله

«จะยังคงมีกลุ่มหนึ่งจากอุมมะฮ์ของฉันยืนหยัดปรากฏอยู่บนสัจธรรม ผู้ที่ขัดแย้งกับพวกเขาและผู้ที่ทอดทิ้งพวกเขาจะไม่อาจทำอันตรายพวกเขาได้ จนกว่าพระบัญชาของอัลลอฮ์จะมาถึง»

ดังนั้น ประวัติศาสตร์แห่งญิฮาดและการฟื้นฟูในอิสลามจึงต่อเนื่องกันโดยไม่มีช่วงใดขาดตอน และคบเพลิงแห่งการปฏิรูปก็ได้ส่งต่อกันเป็นสายโซ่ โดยที่พายุทั้งหลายไม่อาจดับมันลงได้[^1]

การทดสอบอันงดงามของโลกอิสลามในศตวรรษที่หก:

ในศตวรรษที่หกแห่งฮิจญ์เราะฮ์ อัลลอฮ์ได้ทรงประทานความโปรดปรานแก่โลกอิสลาม—ซึ่งได้ปรากฏร่องรอยแห่งความอ่อนแอและความชราภาพหลังยุคของราชวงศ์เซลจูก และถูกแบ่งแยกโดยบรรดากษัตริย์และเจ้าผู้ครองนครในดินแดนต่าง ๆ—ด้วยบรรดาผู้นำ

[^1]: โปรดอ่านในหัวข้อนี้ หนังสือของผู้เขียนเรื่อง «ริญาลุล-ฟิกรี วัด-ดะอ์วะฮ์ ฟิล-อิสลาม» (บุรุษแห่งความคิดและดะอ์วะฮ์ในอิสลาม) จัดพิมพ์ที่ดามัสกัส

ผู้ยิ่งใหญ่ ซึ่งอัลลอฮ์ทรงใช้พวกเขาปกป้องเกียรติและศักดิ์ศรีของอิสลาม และทรงนำชีวิตกลับคืนสู่โลกอิสลามที่กำลังล่มสลาย สงครามครูเสด ซึ่งในชั้นแรกมุ่งหมายจะยึดครองสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของชาวคริสต์ ได้เริ่มท้าทายอิสลามและมุสลิมทั้งมวล และคุกคามคาบสมุทรอาหรับ แหล่งกำเนิดของอิสลาม ตลอดจนดินแดนที่อยู่ใกล้เคียงกับแคว้นชาม เหล่านักรบครูเสดชาวยุโรปได้ยึดครองนครอัล-กุดส์และหัวเมืองกับป้อมปราการส่วนใหญ่ของแคว้นชามไว้ได้จริง และยังหมายปองนครของท่านเราะซูล ﷺ อีกด้วย พวกเขาจึงเป็นภัยใหญ่หลวงที่สุดต่ออิสลามและมุสลิมนับแต่ฟิตนะฮ์แห่งการตกศาสนา (ริดดะฮ์) เป็นต้นมา

ณ เวลานั้นเอง อัลลอฮ์ทรงจัดให้มีอิมาดุดดีน อะตาเบก ซันกี (สิ้นชีวิต ฮ.ศ. 541) ขึ้นเพื่ออิสลาม เขาได้ต่อกรกับพวกครูเสดและเอาชนะพวกเขาได้ในการรบหลายครั้ง และพิชิตเมืองอัร-รุฮาได้ หลังจากเขา บุตรชายผู้ยิ่งใหญ่ของเขา คืออัล-มะลิก อัล-อาดิล นูรุดดีน มะห์มูด ซันกี (สิ้นชีวิต ฮ.ศ. 569) ได้ลุกขึ้นสืบสานภารกิจ และตั้งปณิธานแน่วแน่ที่จะขับไล่พวกครูเสดออกจากแคว้นชาม และกอบกู้นครอัล-กุดส์คืนแก่มุสลิม แต่ท่าน (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ได้สิ้นชีวิตลงก่อนที่จะทำภารกิจนั้นให้สำเร็จ ผู้ที่สืบทอดภารกิจนี้ต่อจากท่านคือหนึ่งในบรรดาคนของท่านและผู้ที่ท่านวางตัวไว้ คืออัล-มะลิก อัน-นาศิร สุลต่านเศาะลาหุดดีน ยูซุฟ บิน อัยยูบ กษัตริย์แห่งอียิปต์ เขาคือบุรุษที่อัลลอฮ์ทรงเตรียมไว้สำหรับภารกิจอันยิ่งใหญ่นี้ และทรงรวมไว้ในตัวเขาซึ่งคุณลักษณะแห่งความเด็ดขาด ความมุ่งมั่น ความบริสุทธิ์ใจ การอุทิศตนแด่เป้าหมายอย่างสิ้นเชิง ความกระตือรือร้นต่อการญิฮาดและการพลีตนในหนทางนั้น ความใฝ่สูงในการช่วยเหลืออิสลามและการต่อสู้กับผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้ละเมิด ตลอดจนความเป็นผู้นำที่ดีเยี่ยม ความเข้มแข็งในการจัดระเบียบ ความดีงาม ความเคร่งครัดในศาสนา ความเป็นลูกผู้ชายอันเหนือชั้น มนุษยธรรมอันสูงส่ง และคุณธรรมอันประเสริฐ ซึ่งไม่อาจรวมกันได้เว้นแต่ในบรรดาบุรุษผู้เป็นเลิศหาตัวจับยากของโลก ด้วยเหตุนี้เขาจึงเป็นปาฏิหาริย์ประการหนึ่งในบรรดาปาฏิหาริย์ของอิสลาม และเป็นหลักฐานว่าบทบาทของอิสลามยังไม่สิ้นสุด และอิสลามยังไม่สูญเสียพลังชีวิตและความสามารถในการสร้างสรรค์

โลกอิสลามตั้งแต่แม่น้ำยูเฟรติสจนถึงแม่น้ำไนล์ได้รวมเป็นหนึ่งเดียวเป็นครั้งแรกหลังจากเวลาอันยาวนาน เพื่อต่อสู้กับยุโรปซึ่งกองทัพของมันหลั่งไหลเข้ามา และบรรดากษัตริย์ เจ้าชาย และแม่ทัพใหญ่ของมันพากันรุดหน้าเข้าโจมตีโลกอิสลาม ภายใต้ธงของเศาะลาหุดดีนได้มีมุสลิมหลายเชื้อชาติมารวมตัวกันเพื่อการญิฮาด ซึ่งไม่เคยรวมกันได้มาก่อน เปลวไฟแห่งการญิฮาดและความหวงแหนในอิสลามได้ลุกโชนขึ้นอีกครั้งหลังจากเวลาอันยาวนาน เศาะลาหุดดีนได้ใช้ทุกสิ่งที่โลกอิสลามในยุคนั้นบรรลุถึงทั้งในด้านวิชาความรู้ การประดิษฐ์คิดค้น และอุตสาหกรรมการสงครามเพื่อการญิฮาด รวมทั้งทุกสิ่งที่เขาได้รับประทานมา ทั้งสติปัญญา ความอดทน และความคิด เขาได้ทำให้พวกครูเสดพ่ายแพ้อย่างย่อยยับที่ฮิฏฏีนในปี ฮ.ศ. 583 และหักพลังอำนาจของพวกเขาลง แล้วพิชิตนครอัล-กุดส์ได้ในปีเดียวกันนั้น และยึดครองปาเลสไตน์ไว้ได้ทั้งหมด จนพวกครูเสดถูกจำกัดอยู่เพียงในเมือง "ศูร" (ไทร์) เท่านั้น

ยุโรปจึงทุ่มเทลูกหลานที่เป็นดั่งดวงใจของตน และยกมาพร้อมด้วยกำลังและอาวุธทั้งปวง กองทัพอันมหึมาของมันได้รวมตัวกันภายใต้การบัญชาการของแม่ทัพใหญ่ ริชาร์ด (Richard) กษัตริย์แห่งอังกฤษ สงครามระหว่างพวกครูเสดกับมุสลิมผลัดกันแพ้ผลัดกันชนะ จนกระทั่งเกิดการสงบศึกขึ้นในปี ฮ.ศ. 588 (2 กันยายน ค.ศ. 1192) ผู้รุกรานครูเสดส่วนใหญ่ได้ถอนตัวออกจากปาเลสไตน์ และริชาร์ดได้เดินทางกลับไปยัง

ไว้ในความครอบครองของตน และหลังจากนั้นหนึ่งปี อัลลอฮ์ก็ทรงรับเศาะลาหุดดีนกลับไปสู่พระองค์

เป็นการสมควรที่เราจะยกข้อวิจารณ์ของนักประวัติศาสตร์ชาวอังกฤษ สแตนลีย์ เลน-พูล (Stanley Lane-Poole) ที่มีต่อการพักรบครั้งนี้ในหนังสือของเขาว่าด้วยเศาะลาหุดดีนมาไว้ ณ ที่นี้ ซึ่งจะทำให้เราได้รู้ถึงความเข้มแข็งของโลกอิสลามและเอกภาพของโลกอิสลามภายใต้การนำของเศาะลาหุดดีน:

«สงครามศักดิ์สิทธิ์ซึ่งยืดเยื้อมาห้าปีได้สิ้นสุดลงแล้ว ก่อนที่มุสลิมจะได้รับชัยชนะในสมรภูมิหิฏฏีนเมื่อเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1187 พวกเขาไม่มีแผ่นดินแม้แต่กระผีกเดียวทางทิศตะวันตกของแม่น้ำจอร์แดน แต่ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1192 เมื่อมีการทำสัญญาสงบศึกที่เมืองร็อมละฮ์ พวกเขาก็ได้ครอบครองดินแดนทั้งหมด ยกเว้นแนวแผ่นดินแคบ ๆ ที่ทอดยาวจากเมืองศูร (ไทร์) ไปจนถึงเมืองยาฟา ซึ่งชาวคริสต์ยังคงครอบครองอยู่ การพักรบครั้งนี้มิใช่สิ่งที่เศาะลาหุดดีนจะต้องละอายหรือเสียใจแต่อย่างใด ดินแดนส่วนใหญ่ที่พวกครูเสดยึดได้ยังคงอยู่ในความครอบครองของพวกแฟรงก์ก็จริง แต่ผลที่ได้นั้นช่างน้อยนิดยิ่งนักเมื่อเทียบกับความสูญเสียทั้งทรัพย์สินและชีวิต ยุโรปทั้งทวีปได้ยกทัพมายังดินแดนศักดิ์สิทธิ์เมื่อสันตะปาปาปลุกระดมให้ทำสงครามครูเสด จักรพรรดิเฟรเดอริก กษัตริย์แห่งอังกฤษ ฝรั่งเศส และซิซิลี เลโอโพลด์แห่งออสเตรีย ดยุกแห่งเบอร์กันดี และเคานต์แห่งแฟลนเดอร์ส ขุนนางและบุคคลมีชื่อเสียงนับร้อย เจ้าผู้ครองชนชาติคริสเตียน กษัตริย์แห่งราชอาณาจักรคริสเตียนแห่งเยรูซาเล็ม กษัตริย์แห่งรัฐคริสเตียนต่าง ๆ ในปาเลสไตน์ ตลอดจนอัศวินและวีรบุรุษแห่งคณะเทมพลาร์และคณะฮอสปิทัลเลอร์ บุคคลเหล่านี้ทั้งหมดได้ทุ่มเทสุดความสามารถเพื่อยึดกรุงอัล-กุดส์ และเพื่อให้รัฐคริสเตียนซึ่งมีกรุงอัล-กุดส์เป็นศูนย์กลาง และกำลังใกล้จะล่มสลาย กลับมารุ่งเรืองอีกครั้ง แต่ชะตากรรมของความพยายามทั้งหมดนี้เป็นอย่างไรเล่า? จักรพรรดิเฟรเดอริกสิ้นพระชนม์ในช่วงเวลานี้ กษัตริย์แห่งอังกฤษและฝรั่งเศสเสด็จกลับประเทศของตน เจ้าชายและขุนนางร่วมทัพจำนวนมากถูกฝังอยู่ในแผ่นดินอีลิยาอ์ และกรุงอัล-กุดส์ยังคงอยู่ในความครอบครองของเศาะลาหุดดีนดังเดิม ชาวคริสต์ไม่ได้อะไรเลยนอกจากแคว้นอักกาเล็ก ๆ บนชายฝั่ง

โลกคริสเตียนได้ยืนหยัดเป็นหนึ่งเดียวประดุจชายคนเดียวต่อต้านมุสลิม แต่ก็ไม่อาจทำให้เศาะลาหุดดีนขยับเขยื้อนจากที่ของเขาได้ กองทัพของเศาะลาหุดดีนเหนื่อยล้าจากการญิฮาดอันยาวนานและความยากลำบากอันใหญ่หลวง พวกเขาประจำการเฝ้าแนวรบ ต่อสู้ และหักหาญกับศัตรูที่เข้มแข็งยิ่งเป็นเวลาหลายปี แต่ไม่เคยได้ยินเสียงคร่ำครวญหรือคำบ่นจากทหารแม้แต่คนเดียว พวกเขาไม่เคยล่าช้าในการมาชุมนุมแม้สักวัน และไม่เคยตระหนี่ทั้งทรัพย์สินอันมีค่าและชีวิตเลย ทุกครั้งที่เศาะลาหุดดีนเรียกร้องพวกเขาสู่การญิฮาด และทุกครั้งที่เขาปลุกเร้าพวกเขาสู่การสู้รบ บางครั้งเจ้าผู้ครองที่ขึ้นตรงต่อเขาในหุบเขาอันห่างไกลบางแห่งของแม่น้ำไทกริสอาจบ่นถึงการระดมกำลังเสริมที่แทบไม่มีวันสิ้นสุดนี้ แต่พวกเขาก็ยังส่งกองกำลังของตนมา และนำกองทัพของตนมาร่วม

เพื่อช่วยเหลือ…

…สุลต่านทุกครั้งที่ถูกเรียกร้อง กองทัพแห่งเมืองโมซุลได้สู้รบอย่างกล้าหาญและเปี่ยมด้วยความฮึกเหิมในสงครามที่อัรซูฟครั้งล่าสุด และสุลต่านก็มั่นใจว่ากำลังเสริมจะมาถึงจากกองทัพแห่งอียิปต์และอิรัก ตลอดจนจากกองทัพแห่งชามตอนเหนือและตอนกลาง ชาวเติร์กเมน ชาวอาหรับ และชาวอียิปต์ล้วนเป็นมุสลิมและเป็นผู้รับใช้ที่ซื่อสัตย์ต่อสุลต่าน พวกเขามาปรากฏตัวดุจทาสทุกครั้งที่สุลต่านเรียกหา สุลต่านได้หลอมรวมองค์ประกอบที่แตกต่างกันเหล่านี้เข้าด้วยกันอย่างน่าอัศจรรย์ และผูกใจพวกเขาให้สมัครสมานกัน แม้จะมีความแตกต่างทางเชื้อชาติและชนชาติ และมีความขัดแย้งภายในและการแข่งขันระหว่างเผ่าในหมู่สมาชิกของพวกเขา จนพวกเขาเป็นดั่งร่างกายเดียวกัน

สุลต่านประสบความยากลำบากอยู่บ้างในการรวมชนชาติเหล่านี้ให้เป็นหนึ่งเดียว และในบางโอกาสก็ปรากฏเค้าลางของความขัดแย้ง ครั้งหนึ่งกองทัพได้ก่อการกระด้างกระเดื่องที่เมืองยาฟา แต่ถึงกระนั้น ชนชาติต่างเชื้อชาติเหล่านี้ก็ยังคงยอมอยู่ใต้บัญชาของสุลต่านจนถึงฤดูใบไม้ร่วงปี ค.ศ. 1192 และยังคงทำญิฮาดในหนทางของอัลลอฮ์นับตั้งแต่ปี ค.ศ. 1187 อันเป็นปีที่เศาะลาฮุดดีนเรียกพวกเขามาสู่ญิฮาด ตลอดช่วงเวลาอันยาวนานนี้ ประวัติศาสตร์มิได้บันทึกเหตุการณ์ใดที่แคว้นใดแคว้นหนึ่งขัดขืน หรือรัฐบริวารหรือผู้นำคนใดลุกฮือขึ้นต่อต้านเลย ความหวังอันยิ่งใหญ่ที่ฝากไว้กับความจงรักภักดีและความเพียรพยายามของพวกเขา ได้ทำให้แม้ผู้ที่มั่นคงในความซื่อสัตย์และผู้แข็งแกร่งที่สุดยังต้องเหน็ดเหนื่อย เราทราบเพียงว่ามีญาติใกล้ชิดคนหนึ่งของท่านในอิรักได้ก่อกบฏต่อท่าน แต่สุลต่านได้กรุณาให้อภัยแก่เขา และชายผู้นั้นก็สงบลง จากเรื่องนี้ย่อมรู้ได้ถึงอิทธิพลอันน่าอัศจรรย์ที่สุลต่านมีต่อรัฐและราษฎรของท่าน

สงครามที่ดำเนินมาห้าปีได้สิ้นสุดลง ความทุกข์ยากและความลำบากของมันก็สิ้นสุดลง โดยที่สุลต่านเป็นกษัตริย์เพียงผู้เดียวตั้งแต่เทือกเขาของชาวเคิร์ดไปจนถึงทะเลทรายนูเบีย ส่วนกษัตริย์แห่งดินแดนชาวเคิร์ด กษัตริย์แห่งอาร์เมเนีย สุลต่านแห่งกูนิยะฮ์ (ก็อนยา) และจักรพรรดิแห่งกุสฏอนฏีนิยะฮ์ (คอนสแตนติโนเปิล) ที่อยู่นอกเขตแดนเหล่านี้ ต่างก็พยายามรักษามิตรภาพกับเศาะลาฮุดดีนและการช่วยเหลือของท่าน และเศาะลาฮุดดีนก็ไม่ยอมรับที่จะติดบุญคุณผู้ใดในหมู่คนเหล่านี้ พวกเขาไม่เคยมาเพื่อช่วยเหลือท่านเลย หากแต่มาเพื่อแสดงความยินดีกับท่านเท่านั้น

เศาะลาฮุดดีนคือวีรบุรุษของสมรภูมินี้และเป็นศูนย์กลางของวงล้อนี้ ส่วนอัล-อาดิลน้องชายของท่านเป็นบุคคลสำคัญอันดับสองที่ปรากฏบนเวทีการสู้รบ เราไม่รู้จักแม่ทัพนายกองหรือเจ้าชายคนใดที่ครอบงำท่านได้ ท่านมีสภาสงครามที่ท่านปรึกษาในกิจการสงคราม และเกิดขึ้นน้อยครั้งที่ความเห็นที่ผิดพลาดของสภานี้จะมีชัยเหนือความเห็นที่ถูกต้องของสุลต่าน ดังที่เกิดขึ้นหน้าเมืองศูร (ไทร์) และอักกา (เอเคอร์) แต่ไม่มีสมาชิกคนใดในสภานี้ที่ผูกขาดตัวท่านไว้แต่เพียงผู้เดียว ทั้งพี่น้อง บุตร หลานชาย สหายเก่าแก่ ผู้ปกครองหน้าใหม่ ผู้ทรงปัญญา ผู้พิพากษาที่เฉลียวฉลาด ผู้ได้รับความไว้วางใจที่ซื่อสัตย์ ผู้มุ่งมั่นแรงกล้า นักเทศนา และอุละมาอ์ ล้วนเห็นพ้องต้องกันในการทำญิฮาด และได้สู้รบภายใต้ธงของท่านเคียงบ่าเคียงไหล่กัน และรับใช้ท่านด้วยทุกสิ่งที่…

นอกจากนั้น พวกเขายังมีพละกำลัง ความสามารถ และความจริงใจ ทุกคนต่างรู้ดีว่าเศาะลาฮุดดีนคือผู้เป็นนายและเป็นผู้นำของพวกเขาทั้งหมด มีหัวใจดวงเดียวและเจตนารมณ์เดียวที่ครอบงำพวกเขาไว้ในวิกฤตการณ์ต่าง ๆ ในยามคับขัน และในสงครามอันดุเดือด นั่นคือหัวใจอันแข็งแกร่งและเจตนารมณ์อันเหล็กกล้าของเศาะลาฮุดดีน)) จบการอ้างอิง

ความขาดแคลนผู้นำในโลกอิสลามหลังยุคเศาะลาฮุดดีน: เศาะลาฮุดดีนเสียชีวิตลงหลังจากที่ได้ปฏิบัติภารกิจของตนสำเร็จไปในระดับที่กว้างไกล ภัยอันใกล้และเร่งด่วนที่คุกคามความเป็นอยู่และศูนย์กลางของอิสลามได้มลายหายไป กระแสของพวกครูเสดได้ถอยร่นกลับไป โดยที่พวกเขาได้เรียนรู้บทเรียนอันเป็นประโยชน์ และได้ศึกษาจุดอ่อนและจุดแข็งของทั้งสองฝ่าย พวกเขากลับไปเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับสงครามครูเสดครั้งใหม่ในคริสต์ศตวรรษที่สิบเก้า ส่วนบรรดามุสลิมก็หวนกลับสู่วิถีเดิมของตน คือการแตกแยก การแข่งขันชิงดีกัน การห้ำหั่นกันเอง และความหลงลืม หลังจากนั้นโลกอิสลามก็ไม่ได้รับผู้นำที่จริงใจต่ออิสลาม ผู้ยึดถือผลประโยชน์ของอิสลามเหนืออารมณ์ใฝ่ต่ำของตน ผู้อุทิศตนเพื่อญิฮาด และเป็นที่รักจนหัวใจทั้งหลายรวมตัวกันรอบตัวเขา เช่นเดียวกับเศาะลาฮุดดีน ผู้ซึ่งด้วยพลังและอำนาจของอัลลอฮ์ ประกอบกับความสามารถอันยิ่งใหญ่ของเขา ได้สามารถขับไล่ยุโรปทั้งทวีปให้ถอยกลับไป และปกป้องอาณาจักรและเกียรติศักดิ์ของอิสลามไว้ได้ ความเสื่อมถอยได้แผ่ขยายไปทั่วโลกอิสลามและทวีความรุนแรงขึ้นตามกาลเวลา

ผลของยุคสมัยแห่งความเสื่อมถอย: เซลล์แห่งอิสลามยังคงทำงานอยู่แม้ในยุคแห่งความเสื่อมถอย ได้ปรากฏบุคคลจากบรรดากษัตริย์และนักพิชิตที่เป็นแบบอย่างของบรรดาศอฮาบะฮ์ (ร.ฎ.) และสะลัฟผู้ทรงคุณธรรม ทั้งในด้านวิถีชีวิตและจริยธรรม ในด้านศาสนาและความยำเกรง และได้มีบุรุษผู้ลุกขึ้นยืนหยัดในโลกอิสลาม ซึ่งประวัติศาสตร์ได้รับความงดงามจากการกล่าวถึงพวกเขา

บรรดามุสลิม แม้จะเบี่ยงเบนไปจากวิถีดั้งเดิมและแนวทางอันเป็นอุดมคติของพวกเขา ก็ยังคงใกล้ชิดกับแนวทางของบรรดานบีและเชื่อฟังอัลลอฮ์มากกว่าประชาชาติแห่งญาฮิลิยะฮ์ที่อยู่ร่วมสมัยกับพวกเขา การดำรงอยู่ของพวกเขาและรัฐของพวกเขาเป็นอุปสรรคที่ใหญ่ที่สุดต่อการแพร่กระจายและความเฟื่องฟูของญาฮิลิยะฮ์ และแม้จะมีข้อบกพร่องต่าง ๆ พวกเขาก็ยังเป็นพลังที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งบรรดารัฐต่าง ๆ ต่างยำเกรงและต้องคำนึงถึงอย่างรอบคอบทุกประการ

การล่มสลายของปราการแห่งพลังอิสลาม: พลังนี้ยังคงอ่อนแอและเสื่อมโทรมลงเรื่อย ๆ โดยที่ชนต่างชาติไม่ได้รู้สึกถึงสิ่งนั้น จนกระทั่งเมื่อความเข้มแข็งของบรรดามุสลิมถูกบั่นทอนลงในศตวรรษที่เจ็ด (แห่งฮิจญ์เราะฮ์) เมื่อพวกตาตาร์ได้ฉีกทำลายรัฐบาลของควาริซม์ชาฮ์ ซึ่งเป็นอาณาจักรอิสลามแห่งสุดท้าย และกรุงแบกแดดได้ตกอยู่ในเงื้อมมือของพวกเขา ภาพหลอนอันน่าสะพรึงกลัวนั้นก็ได้มลายหายไป

และหุ่นไล่กา[^1]ก็ล้มลง นกและสัตว์ป่าจึงเข้ามาทำลายล้างในไร่นา ผู้คนต่างกล้าล่วงละเมิดบรรดามุสลิมและดินแดนของพวกเขา

พวกตาตาร์และมองโกลได้รับมรดกของบรรดามุสลิมและสืบทอดอำนาจการปกครองต่อจากพวกเขา และพอเพียงแล้วที่จะเป็นความทุกข์ยากและความวิบัติแก่มวลมนุษยชาติ ตลอดจนความพินาศแก่โลก เมื่อการนำโลกตกอยู่ในมือของประชาชาติที่โง่เขลาและป่าเถื่อน ซึ่งไม่มีทั้งศาสนา ความรู้ วัฒนธรรม และอารยธรรม

[^1]: อัล-มิจญ์ดาร: สิ่งที่ปักไว้ในไร่นาเพื่อไล่นกและสัตว์ป่า

บทที่สาม บทบาทของการนำแห่งอุษมานียะฮ์

บทที่สาม บทบาทของการนำแห่งอุษมานียะฮ์

ชาวอุษมานียะฮ์บนเวทีประวัติศาสตร์: ในช่วงเวลานั้น ชาวเติร์กอุษมานียะฮ์ได้ปรากฏขึ้นบนเวทีประวัติศาสตร์ และมุฮัมมัดที่สอง บุตรของมุรอด ซึ่งมีอายุเพียงยี่สิบสี่ปี ได้พิชิตกรุงกุสฏ็อนฏีนียะฮ์ (คอนสแตนติโนเปิล) อันยิ่งใหญ่ เมืองหลวงของจักรวรรดิไบแซนไทน์ที่แข็งแกร่งยากจะตีได้ ในปี ฮ.ศ. 753 (ค.ศ. 1453) ความหวังของอิสลามจึงกลับมาใหม่ และความหวังได้ฟื้นคืนขึ้นในจิตใจของชาวมุสลิม ชาวเติร์กซึ่งมีวงศ์อุษมานเป็นผู้นำ ได้กลายเป็นที่ไว้วางใจในการนำประชาชาติมุสลิม และในการกอบกู้พลังอำนาจและสถานะของชาวมุสลิมในโลกกลับคืนมา การที่พวกเขาพิชิตกุสฏ็อนฏีนียะฮ์ ซึ่งชาวมุสลิมไม่อาจตีได้มาเป็นเวลาแปดศตวรรษ[^1] นั้น เป็นหลักฐานแสดงถึงความสามารถและพลังของพวกเขา การที่พวกเขาบรรลุถึงระดับแห่งความเชี่ยวชาญในศาสตร์การสงคราม ความยอดเยี่ยมในการบัญชาการทางทหาร ความเหนือกว่าประชาชาติร่วมสมัยในด้านอาวุธยุทโธปกรณ์ และการที่พวกเขาใช้พลังแห่งความรู้และการปฏิบัติเพื่อภารกิจของตน ทั้งหมดนี้คือสิ่งที่ประชาชาติจะขาดเสียมิได้

ความเหนือชั้นของมุฮัมมัด อัล-ฟาติฮ์ในศิลปะการสงคราม: มุฮัมมัด อัล-ฟาติฮ์นั้น ดังที่เดรเปอร์ (Draper) กล่าวไว้ เป็นผู้รู้วิชาคณิตศาสตร์และสามารถประยุกต์ใช้กับศิลปะการสงครามได้เป็นอย่างดี พระองค์ได้ตระเตรียมทุกสิ่งไว้สำหรับการพิชิตครั้งนี้ และได้ใช้ประโยชน์จากยุทโธปกรณ์ทางทหารทั้งหมดที่มีอยู่ในยุคของพระองค์ บารอน การ์รา เดอ โว (Baron Carra de Vaux) กล่าวไว้ในหนังสือของเขา "นักคิดแห่งอิสลาม" เล่มที่หนึ่ง ในตอนที่เขียนประวัติของมุฮัมมัด อัล-ฟาติฮ์ว่า «การพิชิตครั้งนี้มิได้เกิดขึ้นแก่มุฮัมมัด อัล-ฟาติฮ์โดยบังเอิญ และมิได้สำเร็จลุล่วงเพียงเพราะความอ่อนแอของจักรวรรดิไบแซนไทน์ หากแต่สุลต่านพระองค์นี้ได้วางแผนการที่จำเป็นไว้ล่วงหน้า และได้ใช้ทุกสิ่ง...

[^1]: กองเรือของชาวอาหรับได้บุกโจมตีกุสฏ็อนฏีนียะฮ์ภายใต้การนำของบุสร์ บิน อัรฏอฮ์ ในปี ฮ.ศ. 44 ตรงกับปี ค.ศ. 664 และยะซีด บิน มุอาวิยะฮ์ได้ปิดล้อมกุสฏ็อนฏีนียะฮ์ในปี ฮ.ศ. 52 ตรงกับปี ค.ศ. 672 หลังจากนั้นชาวอาหรับได้ปิดล้อมเมืองนี้อีกอย่างน้อยสี่ครั้ง แต่ก็ไม่สามารถพิชิตได้เนื่องด้วยความแข็งแกร่งของเมือง

ในยุคของพระองค์ เพราะในเวลานั้นปืนใหญ่เพิ่งถูกประดิษฐ์ขึ้นได้ไม่นาน พระองค์จึงทรงมุ่งมั่นสร้างปืนใหญ่ขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่จะสร้างได้ในสมัยนั้น และทรงว่าจ้างวิศวกรชาวฮังการีคนหนึ่งให้สร้างปืนใหญ่กระบอกหนึ่ง ลูกกระสุนที่ใช้ยิงหนักถึง 300 กิโลกรัม และมีระยะยิงไกลกว่าหนึ่งไมล์ มีผู้กล่าวว่าปืนใหญ่กระบอกนี้ต้องใช้คนถึง 700 คนจึงจะลากไปได้ และต้องใช้เวลาราวสองชั่วโมงในการบรรจุกระสุน เมื่อมุฮัมมัด อัล-ฟาติห์ ยกทัพไปพิชิตกรุงกุสฏ็อนฏีนียะฮ์ (คอนสแตนติโนเปิล) มีนักรบภายใต้การบัญชาการของพระองค์สามแสนนาย พร้อมด้วยกองปืนใหญ่อันมหึมา และกองเรือที่ปิดล้อมเมืองทางทะเลมีเรือรบ 120 ลำ พระองค์คือผู้ที่คิดขึ้นเองจากไหวพริบของพระองค์ ในการลากกองเรือส่วนหนึ่งข้ามแผ่นดินไปยังอ่าว โดยให้เรือ 70 ลำไถลไปบนแผ่นไม้ที่ทาด้วยไขมัน แล้วนำลงสู่ทะเลทางด้านกาซิมปาชา[^1]

คุณลักษณะเด่นของชนชาติเติร์ก:

ชนชาติเติร์กมุสลิมภายใต้การนำของราชวงศ์อุษมาน มีคุณลักษณะเด่นอันโดดเด่นเฉพาะตัวเหนือชนชาติมุสลิมอื่น ๆ ในเวลานั้น และด้วยคุณลักษณะเหล่านี้เองที่ทำให้พวกเขาสมควรได้รับการเป็นผู้นำของมุสลิม

ประการแรก เป็นชนชาติที่กำลังรุ่งเรือง มีความกระตือรือร้น มีความทะเยอทะยาน และมีจิตวิญญาณแห่งญิฮาด และด้วยพื้นเพการก่อกำเนิด ความใกล้ชิดกับฟิฏเราะฮ์ (ธรรมชาติดั้งเดิม) และความเรียบง่ายในการดำเนินชีวิต ทำให้พวกเขาปลอดพ้นจากโรคร้ายทางศีลธรรมและสังคมที่ได้ทำลายประชาชาติมุสลิมทางตะวันออกจนถึงแก่น

ประการที่สอง พวกเขามีกำลังทางการทหารพร้อมสรรพ ซึ่งทำให้สามารถแผ่อำนาจของอิสลามทั้งทางวัตถุและทางจิตวิญญาณ สามารถต้านทานการรุกรานและการเป็นปรปักษ์ของประชาชาติที่เป็นศัตรู และสามารถขึ้นครองความเป็นผู้นำของโลกได้ ชาวอุษมานียะฮ์ได้รีบนำยุทโธปกรณ์มาใช้ตั้งแต่ช่วงต้นของรัฐ โดยเฉพาะอาวุธปืนไฟ พวกเขาให้ความสำคัญกับปืนใหญ่ และรับเอาอาวุธยุทโธปกรณ์ที่ทันสมัยที่สุดมาใช้ พวกเขาใส่ใจในศิลปะการสงคราม การจัดระเบียบกองทัพและการระดมพล จนกระทั่งกลายเป็นผู้นำในด้านการสงครามอย่างไม่มีข้อโต้แย้ง และเป็นแบบอย่างอันสมบูรณ์และต้นแบบให้แก่ยุโรป

[^1]: จากเชิงอรรถของอะมีร ชะกีบ อัรสลาน ในหนังสือ «หาฎิร อัล-อาลัม อัล-อิสลามี» (สภาพปัจจุบันของโลกอิสลาม) เล่มที่ 1 หน้า 220 พิมพ์ครั้งที่ 2

พวกเขาปกครองอยู่ในสามทวีป ได้แก่ ยุโรป เอเชีย และแอฟริกา พวกเขาครอบครองดินแดนตะวันออกของโลกอิสลามตั้งแต่เปอร์เซียจนถึงมัรรากิช (โมร็อกโก) พิชิตเอเชียไมเนอร์ได้อย่างราบคาบ และรุกลึกเข้าไปในยุโรปจนถึงกำแพงเมือง "เวียนนา" (Vienna) พวกเขาเป็นเจ้าแห่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียนโดยไม่มีผู้ใดโต้แย้งได้...... ถึงขนาดทำให้ทะเลแห่งนี้กลายเป็นทะเลสาบของอุษมานียะฮ์ ไม่มีร่องรอยของชาวต่างชาติอยู่รอบ ๆ เลย ผู้แทนของซาร์ปีเตอร์มหาราช (Peter the Great) ประจำราชสำนักบาบอาลีได้เขียนรายงานไว้ว่า สุลต่านถือว่าทะเลดำเป็นเสมือนบ้านส่วนตัวของพระองค์ ไม่อนุญาตให้ชาวต่างชาติผู้ใดเข้าไป พวกเขาได้สร้างกองเรือรบอันยิ่งใหญ่ที่ยุโรปไม่อาจต้านทานได้ จนกระทั่งกองเรือของพระสันตะปาปา เวนิส สเปน โปรตุเกส และมอลตา ต้องรวมกำลังกันเพื่อบดขยี้กองเรือนี้ในปี ฮ.ศ. 945 (ค.ศ. 1547) แต่จำนวนอันมากมายของพวกเขาก็ไม่ได้ช่วยอะไรพวกเขาเลยแม้แต่น้อย

ในรัชสมัยของสุลต่านสุลัยมานอัล-กานูนีผู้ยิ่งใหญ่ จักรวรรดิอุษมานียะฮ์ได้รวมเอาอำนาจอธิปไตยทั้งทางบกและทางทะเล ตลอดจนอำนาจทั้งทางการเมืองและทางจิตวิญญาณไว้ด้วยกัน

ในรัชสมัยของสุลต่านสุลัยมาน อาณาเขตของรัฐอุษมานียะฮ์แผ่ไปจนถึงแม่น้ำดานูบ (อัฏ-เฏาะนะฮ์) และแม่น้ำซาวา (อัศ-ศอวะฮ์) ทางทิศเหนือ ต้นแม่น้ำไนล์และมหาสมุทรอินเดียทางทิศใต้ เทือกเขาคอเคซัสทางทิศตะวันออก และเทือกเขาแอตลาสทางทิศตะวันตก คิดเป็นพื้นที่กว่า 400,000 ตารางไมล์

กองเรือของอุษมานียะฮ์ประกอบด้วยเรือรบกว่า 2,000 ลำ และภาคตะวันออกของทะเลขาว (ทะเลเมดิเตอร์เรเนียน) ทะเลเอเดรียติก ทะเลมาร์มะรา ทะเลอะซัก (ทะเลอาซอฟ) ทะเลดำ ทะเลแดง และอ่าวเปอร์เซีย ล้วนอยู่ในความครอบครองและภายใต้การควบคุมของกองเรือนี้

ทุกเมืองที่มีชื่อเสียงในโลกยุคเก่า ยกเว้นกรุงโรม ล้วนเข้ามาอยู่ภายในอาณาเขตของรัฐอุษมานียะฮ์[^1] ทั่วทั้งยุโรปต่างหวาดผวาสั่นสะท้านด้วยความกลัวพวกเขา บรรดากษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ของยุโรปต้องเข้ามาอยู่ภายใต้ความคุ้มครองของบรรดาสุลต่านของพวกเขา ชาวเมืองต่าง ๆ ต้องงดตีระฆังโบสถ์ของตนเพื่อแสดงความเคารพต่อชาวเติร์กเมื่อพวกเขาเข้าไปพำนักในเมืองนั้น และเมื่อข่าวการสิ้นพระชนม์ของสุลต่านมุฮัมมัด อัล-ฟาติหฺมาถึงพระสันตะปาปา พระองค์ก็ทรงสั่งให้จัดงานเฉลิมฉลอง และให้มีการสวดขอบคุณเป็นเวลาสามวัน

[^1]: ฟัลสะฟะฮ์ อัต-ตารีค อัล-อุษมานี (ปรัชญาประวัติศาสตร์อุษมานียะฮ์) ของมุฮัมมัด ญะมีล บัยฮัม หน้า 280–281

ประการที่สาม พวกเขาอยู่ในตำแหน่งที่ดีที่สุดสำหรับการเป็นผู้นำโลก พวกเขาตั้งอยู่บนคาบสมุทรบอลข่าน ซึ่งจากที่นั่นพวกเขาสามารถควบคุมทั้งเอเชียและยุโรปได้ เมืองหลวงของพวกเขาตั้งอยู่ระหว่างสองทะเล คือทะเลดำกับทะเลขาว (ทะเลเมดิเตอร์เรเนียน) และเชื่อมแผ่นดินใหญ่ทั้งสองคือเอเชียกับยุโรปเข้าด้วยกัน จึงเป็นเมืองหลวงที่ดีที่สุดสำหรับรัฐที่ยิ่งใหญ่ที่สุดซึ่งปกครองเหนือเอเชีย ยุโรป และแอฟริกา จนนโปเลียน (Napoleon) กล่าวว่า "หากมีรัฐเพียงรัฐเดียวในโลก คอนสแตนติโนเปิลก็จะเป็นเมืองที่เหมาะสมที่สุดที่จะเป็นเมืองหลวงของรัฐนั้น"

ในอนาคตอันใกล้ ยุโรปจะมีอิทธิพลยิ่งใหญ่และมีความสำคัญอย่างมาก พลังแห่งชีวิตกำลังเปี่ยมล้นอยู่ในนั้น และปัจจัยแห่งความก้าวหน้ากำลังเดือดพล่านอยู่ในอกของมัน ดังนั้นชาวเติร์กจึงมีความสามารถ หากอัลลอฮ์ทรงประทานความสำเร็จ ที่จะก้าวหน้าในด้านวิชาความรู้และสติปัญญา แซงหน้าชนชาติคริสเตียนในยุโรป และกลายเป็นผู้นำของโลกที่นำพาโลกไปสู่สัจธรรมและทางนำ ก่อนที่ยุโรปจะได้กุมบังเหียนของโลกและนำพามันไปสู่ไฟนรกและความพินาศ

ความเสื่อมทางศีลธรรมของชาวเติร์ก และความหยุดนิ่งของพวกเขาในด้านวิชาความรู้และการสงคราม

แต่เป็นความโชคร้ายของมุสลิม ยิ่งไปกว่าความโชคร้ายของชาวเติร์กเอง ที่ชาวเติร์กเริ่มเสื่อมถอยและตกต่ำลง โรคของประชาชาติก่อนหน้าพวกเขาได้คืบคลานเข้ามาหาพวกเขา ได้แก่ ความอิจฉาริษยาและความเกลียดชัง ความเผด็จการและความอธรรมของบรรดากษัตริย์ การอบรมที่เลวร้ายและศีลธรรมที่เสื่อมทรามของพวกเขา การทรยศของบรรดาผู้ปกครองและการหลอกลวงประชาชาติ และการที่ประชาชนหมกมุ่นอยู่กับความสุขสบายและการพักผ่อน ตลอดจนพฤติกรรมอื่น ๆ ของประชาชาติที่เสื่อมถอย ดังที่ได้อธิบายไว้ในตำราประวัติศาสตร์ตุรกี ซึ่งที่นี่ไม่ใช่ที่สำหรับการอธิบายโดยละเอียด สิ่งที่เลวร้ายที่สุดที่พวกเขาประสบคือความหยุดนิ่งในด้านวิชาความรู้ และความหยุดนิ่งในด้านการผลิตยุทโธปกรณ์และการจัดระเบียบกองทัพ พวกเขาได้ลืมพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า

وَأَعِدُّوا۟ لَهُم مَّا ٱسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ وَمِن رِّبَاطِ ٱلْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِۦ عَدُوَّ ٱللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَءَاخَرِينَ مِن دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ

«และพวกเจ้าจงเตรียมไว้สำหรับพวกเขา เท่าที่พวกเจ้าสามารถจะเตรียมได้ ซึ่งกำลัง และจากม้าที่ผูกเตรียมไว้ เพื่อทำให้ศัตรูของอัลลอฮ์และศัตรูของพวกเจ้าเกิดความหวาดกลัว และพวกอื่น ๆ อีกนอกจากพวกเขา ซึ่งพวกเจ้าไม่รู้จักพวกเขา...» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:60)

และคำกล่าวของท่านนบี ﷺ ที่ว่า

((الحكمة ضالة المؤمن حيث وجدها فهو أحق بها))

«วิทยปัญญาคือสิ่งที่หายไปของผู้ศรัทธา ไม่ว่าเขาจะพบมันที่ใด เขาก็คือผู้ที่มีสิทธิ์ในมันมากที่สุด»

ด้วยสถานะทางการเมืองและภูมิศาสตร์ที่ล่อแหลมของพวกเขา ประกอบกับการที่รัฐต่าง ๆ ในยุโรปได้ล้อมรอบพวกเขาไว้ดั่งกำไลที่ล้อมรอบข้อมือ จึงสมควรอย่างยิ่งที่พวกเขาจะยึดคำสั่งเสียของแม่ทัพมุสลิมผู้ยิ่งใหญ่ ท่านอัมร์ บิน อัล-อาศ (ร.ฎ.) ที่มีต่อมุสลิมในอียิปต์ไว้ต่อหน้าต่อตาเสมอ ที่ว่า

((واعلموا أنكم في رباط إلى يوم القيامة لكثرة الأعداء حولكم وتشوف قلوبهم إليكم وإلى داركم))

«และพึงรู้เถิดว่า พวกท่านอยู่ในภาวะเฝ้าระวังรักษาชายแดนไปจนถึงวันกิยามะฮ์ เพราะศัตรูรอบตัวพวกท่านมีมากมาย และหัวใจของพวกเขาเฝ้าจับจ้องมายังพวกท่านและดินแดนของพวกท่าน»

แต่ชาวเติร์กกลับหยุดนิ่ง ในขณะที่กาลเวลาเคลื่อนไปข้างหน้า พวกเขาล้าหลัง ในขณะที่ชนชาติยุโรปแซงหน้าไป

ความชะงักงันทางวิชาการในตุรกี:

นักเขียนหญิงฮาลิเดะ เอดิบ ฮานุม (Halide Edib Hanım) ได้บรรยายถึงความชะงักงันทางวิชาการในตุรกีไว้ ซึ่งสมควรที่เราจะยกมาไว้ ณ ที่นี้ นางกล่าวว่า:

«ตราบใดที่ปรัชญาของนักวิชาการกะลาม (มุตะกัลลิมูน) ยังครอบงำโลกอยู่ อุละมาอ์แห่งอิสลามในตุรกีก็ยังคงปฏิบัติหน้าที่ของตนและปฏิบัติได้เป็นอย่างดี โรงเรียนสุไลมานียะฮ์และโรงเรียนอัล-ฟาติหฺเป็นศูนย์กลางของวิทยาการและศิลปวิทยาที่แพร่หลายในยุคนั้น แต่เมื่อตะวันตกหลุดพ้นจากพันธนาการของปรัชญาเทววิทยาและการถกเถียงทางศาสนาแบบกะลาม แล้ววางรากฐานของวิทยาศาสตร์สมัยใหม่และปรัชญาใหม่ จนก่อให้เกิดการพลิกโฉมครั้งใหญ่ในโลก คณะอุละมาอ์ก็ไม่สามารถแบกรับภาระการศึกษาและปฏิบัติหน้าที่ของครูผู้สอนได้อีกต่อไป คนเหล่านี้เชื่อว่าวิชาความรู้ยังคงอยู่ ณ จุดเดิมเหมือนเมื่อคริสต์ศตวรรษที่สิบสาม ไม่ได้ก้าวข้ามระดับนั้นและไม่ได้ก้าวหน้าไปเลย และความคิดที่ผิดพลาดนี้ยังคงครอบงำระบบการศึกษาของพวกเขาเรื่อยมาจนถึงคริสต์ศตวรรษที่สิบเก้า»

«ความคิดเช่นนี้ของอุละมาอ์ในตุรกีและในดินแดนมุสลิมอื่น ๆ หาได้เป็นส่วนหนึ่งของศาสนาแต่อย่างใดไม่ ปรัชญาเทววิทยาหรือวิชากะลามที่มีอยู่ในหมู่มุสลิมหรือชาวคริสต์นั้น แท้จริงแล้วตั้งอยู่บนปรัชญากรีก และความคิดที่มีอิทธิพลเหนือกว่าในนั้นคือความคิดของอริสโตเติล (Aristotle) ผู้เป็นนักปรัชญาที่บูชาเทวรูป และ ณ ที่นี้สมควรที่ข้าพเจ้าจะเปรียบเทียบโดยสังเขประหว่างวิธีคิดของนักวิชาการชาวคริสต์กับนักวิชาการมุสลิม»

«อัลกุรอานอันทรงเกียรติมิได้กล่าวถึงประเด็นการสร้างโลกธรรมชาติโดยละเอียด ส่วนใหญ่ของคำสอนและความสำคัญอันยิ่งใหญ่นั้นอยู่ที่ชีวิตด้านจริยธรรมและสังคม และเป้าหมายสูงสุดของมันคือการแยกแยะระหว่างความงามกับความน่ารังเกียจ ความดีกับความชั่ว อัลกุรอานได้นำบทบัญญัติมาเพื่อโลก และเมื่อใดที่กล่าวถึงประเด็นหนึ่งประเด็นใดในเรื่องอภิปรัชญาหรือความรู้ทางจิตวิญญาณ เราแทบจะไม่พบความซับซ้อนหรือความคลุมเครือในนั้นเลย รากฐานแห่งคำสอนของอัลกุรอานคือเตาฮีด อิสลามจึงเป็นศาสนาที่ผ่อนปรนและเรียบง่าย และเปิดกว้างต่อทฤษฎีใหม่ ๆ เกี่ยวกับโลกธรรมชาติมากกว่าศาสนาอื่น ๆ อยู่มาก แต่ความใจกว้างและความเรียบง่ายนี้ ซึ่งเคยเกื้อหนุนการค้นคว้าทางวิทยาศาสตร์แบบใหม่ ก็มิได้ดำรงอยู่ยาวนานในชีวิตของชาวมุสลิม ในศตวรรษที่เก้าแห่งฮิจญ์เราะฮ์ บรรดาอุละมาอ์และนักวิชาการกะลามได้พันธนาการวิชาเทววิทยา—ยังไม่ต้องกล่าวถึงวิชาฟิกฮ์—ด้วยโซ่ตรวนและเครื่องผูกมัด และปิดประตูแห่งการค้นคว้าและการอิจญ์ติฮาด ในเวลานั้นเองความคิดของอริสโตเติลได้แทรกซึมเข้าสู่ปรัชญาอิสลาม»

«ในทางตรงกันข้าม ศาสนาคริสต์—ซึ่งสมควรจะได้รับการเรียกขานว่าเป็นศาสนาของนักบวช

เปาโล (Paul) — เพราะ "หนังสือปฐมกาล" (สิฟรุ บัดอิ อัต-ตักวีน) มีรายละเอียดเกี่ยวกับโลกธรรมชาติ และเมื่อชาวคริสต์ศรัทธาว่ามันคือพระวจนะของพระเจ้า จึงจำเป็นที่พวกเขาจะต้องยืนยันความจริงของมัน แต่เมื่อการสังเกตไม่สนับสนุนพวกเขาในการตีความนี้ พวกเขาจึงหันไปพึ่งการอนุมานเชิงเหตุผล และยึดชายเสื้อของอริสโตเติล (Aristotle) ไว้แน่น เพราะตรรกะของเขาทำงานได้ราวกับมนตร์ขลัง"

"และเมื่อตะวันตกเริ่มศึกษาธรรมชาติโดยอาศัยการสังเกต การทดลอง การวิเคราะห์ และการแยกส่วน บรรดานักบวชของคริสตจักรก็ตกอยู่ในความงุนงงสับสน และเมื่อนักวิทยาศาสตร์ค้นพบสิ่งสำคัญต่าง ๆ ด้วยวิธีการเชิงปฏิบัติ นักวิชาการคริสต์ก็หวาดกลัวว่าอำนาจสูงสุดของคริสตจักรจะสูญสิ้นไป จึงเกิดความขัดแย้งอย่างรุนแรงระหว่างศาสนากับวิทยาศาสตร์ และนักวิทยาศาสตร์ธรรมชาติคนสำคัญหลายคนที่ทุ่มเทให้กับการศึกษาและการค้นคว้าของตน ก็ต้องตกเป็นเหยื่อของความรู้ของพวกเขาเอง"

"หลังจากการต่อสู้นองเลือดระหว่างศาสนากับวิทยาศาสตร์ คริสตจักรคริสเตียนจำต้องเผชิญหน้ากับความเป็นจริง จึงได้บรรจุวิชาวิทยาศาสตร์ธรรมชาติไว้ในหลักสูตรของโรงเรียนและวิทยาลัยของตน และมหาวิทยาลัยของคริสตจักรซึ่งเมื่อวานนี้ยังไม่ต่างอะไรจากโรงเรียนของชาวมุสลิม ก็กลายเป็นศูนย์กลางของวิทยาศาสตร์ธรรมชาติและวิทยาการสมัยใหม่ ถึงกระนั้นคริสตจักรก็ไม่ได้ละทิ้งปรัชญาของตน ผลที่ตามมาคือคริสตจักรยังคงมีอำนาจเหนือชนชั้นปัญญาชนกลุ่มหนึ่ง และบาทหลวงทั้งฝ่ายคาทอลิกและโปรเตสแตนต์ก็มีส่วนร่วมในวิทยาการสมัยใหม่ และสามารถถกเถียงกับคนรุ่นใหม่ได้ในทุกเรื่อง"

"ส่วนบรรดาอุละมาอ์ในตุรกีสมัยออตโตมันนั้นตรงกันข้าม พวกเขาไม่ใส่ใจที่จะแสวงหาวิทยาการสมัยใหม่ ยิ่งไปกว่านั้นยังขัดขวางมิให้ความคิดใหม่ ๆ เข้ามาในแวดวงของตน และเมื่อพวกเขากุมบังเหียนการศึกษาของประชาชาติมุสลิมไว้ โดยไม่ยอมให้สิ่งใหม่ใด ๆ เข้าใกล้ ความหยุดนิ่งจึงครอบงำระบบการศึกษาของพวกเขา ภาระทางการเมืองของพวกเขาก็ท่วมท้นในยุคแห่งความเสื่อมถอย และไม่เปิดโอกาสให้พวกเขาอดทนต่อความยากลำบากของการสังเกตและการทดลอง พวกเขาจึงไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากยึดมั่นอยู่กับปรัชญาของอริสโตเติล และสร้างความรู้ของตนบนการอนุมานเชิงเหตุผล โรงเรียนอิสลามในคริสต์ศตวรรษที่ 19 จึงยังคงเป็นเช่นเดียวกับที่เคยเป็นในคริสต์ศตวรรษที่ 13"[^1]

[^1]: "ความขัดแย้งระหว่างตะวันออกกับตะวันตกในตุรกี" (Conflict of East and West in Turkey) : ชุดปาฐกถาภาษาอังกฤษของฮาลีเด เอดิบ (Halide Edib) ซึ่งบรรยาย ณ มหาวิทยาลัยญามิอะฮ์ มิลลิยะฮ์ อิสลามียะฮ์ ปาฐกถาครั้งที่สอง "ความเสื่อมถอยของชาวออตโตมัน" หน้า 40–43

ความเสื่อมถอยทางความคิดและวิชาการโดยทั่วไป

ความหยุดนิ่งทางวิชาการและความอ่อนล้าทางความคิดมิได้จำกัดอยู่เฉพาะในตุรกีและแวดวงวิชาการและศาสนาของตุรกีเท่านั้น หากแต่โลกอิสลามทั้งหมดตั้งแต่ตะวันออกจรดตะวันตกต่างประสบกับความแห้งแล้งทางวิชาการ และอยู่ในสภาพที่ความคิดแทบจะเป็นอัมพาต ความเหนื่อยล้าและความเฉื่อยชาได้เข้าครอบงำ และความง่วงงุนได้เข้าปกคลุม บางทีศตวรรษที่เก้า (ฮิจเราะฮ์) หรือหากจะไม่กล่าวว่าศตวรรษที่แปด อาจเป็นศตวรรษสุดท้ายแห่งความกระตือรือร้น การสร้างสรรค์ และการริเริ่มสิ่งใหม่ ทั้งในด้านศาสนาและวิชาการ วรรณกรรม บทกวี และปรัชญา ส่วนศตวรรษที่สิบเป็นศตวรรษแรกแห่งความซบเซา การตักลีด (การยึดตามอย่างไม่ไตร่ตรอง) และการลอกเลียน ความซบเซานี้แผ่ขยายครอบคลุมทั่วไป ทั้งศาสตร์ทางศาสนา ศิลปะทางวรรณกรรม ความหมายในบทกวี การประพันธ์ร้อยแก้ว ประวัติศาสตร์ และหลักสูตรการศึกษา ในตำราชีวประวัติที่เรียบเรียงขึ้นสำหรับยุคหลัง ๆ เราแทบไม่พบผู้ใดที่จะได้รับสมญาว่าอัจฉริยะ ผู้ปราดเปรื่อง หรืออย่างน้อยก็ผู้เป็นนักค้นคว้าตรวจสอบ หรือผู้ที่นำเสนอสิ่งใหม่ที่แปลกใหม่และสร้างสรรค์ในศาสตร์ใดศาสตร์หนึ่ง หรือผู้ที่เพิ่มพูนวิชาความรู้ได้อย่างดีงาม เว้นแต่บุคคลบางท่านในดินแดนชายขอบของโลกอิสลาม เช่น เชคอะห์มัด บิน อับดุลอะหัด อัส-สิรฮินดี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1024) เจ้าของสาส์นอันเป็นอมตะว่าด้วยชะรีอะฮ์และความรู้เกี่ยวกับพระผู้เป็นเจ้า เชควะลียุลลอฮ์ บิน อับดุรเราะฮีม อัด-ดะฮ์ละวี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1176) เจ้าของผลงาน «หุจญะตุลลอฮ์ อัล-บาลิเฆาะฮ์», «อิซาละตุล-เคาะฟาอ์», «อัล-เฟาซุล-กะบีร» และ «ริซาละตุล-อินศ็อฟ» บุตรชายของท่านคือเชครอฟีอุดดีน (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1233) เจ้าของผลงาน «ตักมีลุล-อัซฮาน» และ «อัสรารุล-มะหับบะฮ์» และเชคอิสมาอีล บิน อับดุลฆอนี บิน วะลียุลลอฮ์ อัด-ดะฮ์ละวี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1246) เจ้าของผลงาน «มันศิบุล-อิมามะฮ์», «อัล-อับะกอต» และ «อัศ-ศิรอฏ อัล-มุสตะกีม»[^1]

ในบทกวีของยุคหลัง ๆ เหล่านี้ แม้จะมีการประพันธ์และกล่าวขานกันมากมาย เราก็ไม่พบบทกวีที่ไหลออกมาอย่างเป็นธรรมชาติจนติดตรึงอยู่ในความทรงจำ หรือร้อยแก้วที่ลื่นไหลอันทำให้หัวใจเบิกบาน สิ่งที่เราพบคือวรรณกรรมที่จืดชืดเย็นชา ซึ่งถูกทำลายด้วยการพิถีพิถันประดับประดาถ้อยคำ การกล่าวเกินจริงและการโอ้อวดทั้งในถ้อยคำและความหมาย การประจบสอพลออย่างมากในบทสรรเสริญ และการพรรณนาความรักต่อเพศชายในบทกวี ตลอดจนความประดิดประดอยแม้กระทั่งในจดหมายระหว่างมิตรสหายและในเรื่องราวธรรมดาทั่วไป และการใช้ร้อยแก้วสัมผัส (สัจญ์) ที่จืดชืดแม้แต่ในตำราประวัติศาสตร์และชีวประวัติ

[^1]: ดูชีวประวัติของพวกท่านในหนังสือ «นุซฮะตุล-เคาะวาฏิร» ของอัลลามะฮ์อับดุลหัยย์ อัล-หะซะนี เล่มที่ห้า หก และเจ็ด

ในทำนองเดียวกัน วงการศึกษาก็ได้ละทิ้งตำราของอุละมาอ์รุ่นก่อน แล้วหันไปใช้ตำราของอุละมาอ์รุ่นหลังที่ประดิษฐ์ถ้อยคำเกินจำเป็นแทน วงการศึกษาเต็มไปด้วยหนังสืออรรถาธิบายชายขอบ (หะวาชี) บันทึกเสริม (ตักรีรอต) ตำราย่อ (ตัลคีศอต) และตัวบทสั้น (มุตูน) ที่ผู้แต่งตระหนี่แม้กระทั่งกระดาษ และจงใจเขียนให้ซับซ้อนคลุมเครือ ราวกับว่าพวกเขาแต่งขึ้นเพื่อฝึกศิลปะการเขียนชวเลข ทั้งหมดนี้บ่งบอกถึงความตกต่ำทางความคิดและทางวิชาการที่เกิดขึ้นกับโลกอิสลามและแทรกซึมลึกลงไปในเนื้อในของมัน

อาณาจักรร่วมสมัยกับอุษมานียะฮ์ทางตะวันออก:

ในยุคเดียวกับรัฐอุษมานียะฮ์ มีอาณาจักรที่เข้มแข็งสองแห่งทางตะวันออก แห่งแรกคือจักรวรรดิโมกุลซึ่งก่อตั้งโดยบาบูร์ อัต-ตัยมูรี (ปี ฮ.ศ. 933 / ค.ศ. 1546) ผู้มีชีวิตอยู่ร่วมสมัยกับสุลต่านสะลีมที่ 1 (Selim I) บัลลังก์ของจักรวรรดินี้สืบทอดต่อกันมาโดยกษัตริย์ผู้เป็นมุสลิมที่ยิ่งใหญ่ที่สุดพระองค์หนึ่ง ทั้งในด้านอำนาจ ความโอ่อ่าสง่างาม แสนยานุภาพทางการทหาร และความกว้างใหญ่ของอาณาเขต ผู้ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในหมู่พวกเขาคือเอารังเซบ (Aurangzeb) ซึ่งเป็นกษัตริย์ราชวงศ์ตัยมูรีผู้เข้มแข็งพระองค์สุดท้าย มีอาณาเขตกว้างขวางที่สุด พิชิตดินแดนได้มากที่สุด เคร่งครัดในศาสนามากที่สุด และรอบรู้อัลกุรอานและซุนนะฮ์มากที่สุดในหมู่พวกเขา พระองค์มีพระชนม์ชีพยืนยาวกว่าเก้าสิบปี ครองราชย์ห้าสิบปี และสิ้นพระชนม์ในปี ฮ.ศ. 1118 คือในรุ่งอรุณแห่งคริสต์ศตวรรษที่สิบแปด ซึ่งเป็นยุคที่สำคัญยิ่งในประวัติศาสตร์ยุโรป แต่ทั้งพระองค์และบรรพกษัตริย์ก่อนหน้าก็ไม่ได้มีการติดต่อใด ๆ เลยกับสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นในยุโรป กับเหตุการณ์ใหญ่หลวงที่ยุโรปกำลังให้กำเนิด และกับปัจจัยแห่งความก้าวหน้าและการฟื้นฟูที่กำลังคุกรุ่นอยู่ในอกของมัน พวกเขามองพ่อค้า แพทย์ หรือทูตของรัฐต่าง ๆ ในยุโรปที่เดินทางมาหา ซึ่งมีอยู่น้อยนิดจากดินแดนอันห่างไกลนั้น ด้วยสายตาดูแคลนและเหยียดหยาม

อาณาจักรที่มีพรมแดนติดกับจักรวรรดิของพวกเขาทางด้านอัฟกานิสถานคือราชวงศ์ศ่อฟะวี (ซาฟาวิด) ซึ่งเป็นอาณาจักรที่เจริญรุ่งเรืองและมีอารยธรรม แต่ก็หมกมุ่นอยู่กับแนวทางชีอะฮ์ของตน และกับการโจมตีรัฐอุษมานียะฮ์ในบางครั้ง และการป้องกันตนเองจากรัฐอุษมานียะฮ์ในอีกบางครั้ง

อาณาจักรทั้งสองนี้จำกัดตัวเองอยู่ภายในดินแดนของตน และตัดขาดจากสิ่งที่เกิดขึ้นในตะวันออกใกล้ ไม่ต้องพูดถึงโลกตะวันตก และตัดขาดจากสิ่งที่เกิดขึ้นในดินแดนมุสลิมด้วยกัน ไม่ต้องพูดถึงดินแดนต่างชาติ ส่วนเรื่องการเป็นพันธมิตรและการรวมตัวกันนั้น ไม่เคยผุดขึ้นในความคิดของผู้ใดในหมู่พวกเขาเลย ซึ่งเป็นนิสัยที่ฝังแน่นอยู่ในรัฐทางตะวันออกและการปกครองแบบรวมศูนย์ที่ตัวบุคคล และเป็นสิ่งที่บรรพบุรุษสั่งเสียลูกหลานสืบต่อกันมา ในทำนองเดียวกัน การศึกษาสภาพการณ์ของยุโรปทั้งด้านวิชาการและการทหาร ตลอดจนการรับเอาวิทยาการและศิลปะวิทยาการต่าง ๆ จากภายนอก ก็ไม่เคยผ่านเข้ามาในความคิดของผู้ใดในยุคนั้นเลย

การตื่นตัวของยุโรปญาฮิลิยะฮ์และการก้าวรุดหน้าอย่างรวดเร็วในวิทยาศาสตร์ธรรมชาติและอุตสาหกรรม

คริสต์ศตวรรษที่สิบหกและสิบเจ็ดเป็นช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดช่วงหนึ่งในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ และส่งผลสืบเนื่องต่อมาอีกยาวไกล ในช่วงนั้นยุโรปได้ตื่นจากการหลับใหลอันยาวนาน ลุกขึ้นจากที่นอนอย่างบ้าคลั่ง เร่งชดเชยห้วงเวลาแห่งความเผลอเรอและความโง่เขลา วิ่งตะบึงไปสู่เป้าหมายของตน หรือยิ่งกว่านั้นคือบินไปสู่เป้าหมายด้วยปีกทุกปีกที่มี ยุโรปนำพลังของธรรมชาติมารับใช้ตน เปิดโปงความลับของจักรวาล ค้นพบทะเลและทวีปที่ไม่เคยมีใครรู้จักมาก่อน และบุกเบิกความก้าวหน้าใหม่ ๆ ในทุกศาสตร์ ทุกศิลป์ และทุกด้านของชีวิต ในช่วงเวลาอันสั้นนี้ได้ปรากฏบุคคลผู้ปราดเปรื่องและนักประดิษฐ์คิดค้นในทุกแขนงวิชาและทุกด้านของความเป็นอัจฉริยะ เช่น โคเปอร์นิคัส (Copernicus) บรูโน (Bruno) กาลิเลโอ (Galileo) เคปเลอร์ (Kepler) นิวตัน (Newton) และคนอื่น ๆ ผู้ซึ่งล้มล้างระบบเก่า สถาปนาระบบใหม่ และค้นพบโลกใหม่ ๆ ทางวิชาการ ส่วนนักเดินทางและนักสำรวจก็มีอย่างเช่น โคลัมบัส (Columbus) วาสโก ดา กามา (Vasco da Gama) และมาเจลลัน (Magellan) ในยุคนั้นประวัติศาสตร์ของประชาชาติต่าง ๆ อยู่ในระหว่างการหล่อหลอมและขึ้นรูป ดวงดาวของประชาชาติและชนชาติต่าง ๆ บ้างกำลังลับฟ้า บ้างกำลังขึ้น ผู้ที่ลับฟ้ากลับขึ้นมา และผู้ที่ขึ้นมากลับลับฟ้าไป หนึ่งชั่วโมงในยุคนั้นมีค่าเท่ากับหนึ่งวัน หรือหลายวัน และหนึ่งวันมีค่าเท่ากับหนึ่งปี หรือหลายปี ผู้ใดทำให้หนึ่งชั่วโมงสูญเปล่า ก็เท่ากับทำให้ทั้งยุคสมัยสูญเปล่า

ความล้าหลังของมุสลิมในด้านต่าง ๆ ของชีวิต

แต่มุสลิมมิได้ปล่อยให้เพียงชั่วโมงและวันสูญเปล่าเท่านั้น หากแต่ปล่อยให้ยุคสมัยและคนหลายรุ่นสูญเปล่าไป ในขณะที่ชนชาติยุโรปฉวยใช้ทุกนาทีทุกวินาที และรุดหน้าอย่างรวดเร็วในทุกสนามของชีวิต จนเดินทางได้ระยะทางหลายศตวรรษภายในเวลาไม่กี่ปี

สิ่งที่บ่งบอกถึงความเฉื่อยชาของตุรกีในด้านวิทยาศาสตร์และอุตสาหกรรมก็คือ อุตสาหกรรมต่อเรือเพิ่งเข้ามาในตุรกีในคริสต์ศตวรรษที่สิบหก โรงพิมพ์ในเมืองหลวงและสถานกักกันโรคในรัฐนี้เพิ่งมีขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่สิบแปด เช่นเดียวกับโรงเรียนวิชาการทหารตามแบบยุโรป และในช่วงปลายศตวรรษนั้น ตุรกียังคงห่างไกลจากอุตสาหกรรมและการค้นพบต่าง ๆ ถึงขนาดที่เมื่อผู้คนเห็นบอลลูนลอยอยู่เหนือเมืองหลวง พวกเขาคิดว่าเป็นผลงานของไสยศาสตร์และการเล่นแร่แปรธาตุ ประเทศเล็ก ๆ ในยุโรปได้ล้ำหน้าตุรกีไปแล้วในการรับเอาปัจจัยแห่งความเจริญและความกินดีอยู่ดีของสาธารณชน แม้แต่อียิปต์ก็ยังล้ำหน้าตุรกีในการสร้างทางรถไฟและการใช้รถไฟถึงสี่ปี และในการใช้แสตมป์ไปรษณีย์ก่อนหลายเดือน

ความล้าหลังของพวกเขาในด้านการสงคราม:

ความเสื่อมถอยของชาวมุสลิมมิได้จำกัดอยู่เพียงในด้านวิทยาการเชิงทฤษฎี ปรัชญา และอารยธรรมเท่านั้น หากแต่เป็นความเสื่อมถอยที่แผ่ไปทั่วทุกด้าน จนพวกเขาล้าหลังยุโรปแม้ในด้านการสงคราม ซึ่งชาวเติร์กในยุคหลังเคยเป็นผู้เชี่ยวชาญและผู้บุกเบิกโดยแท้ โลกทั้งโลกเคยยอมรับในความเป็นเลิศและความโดดเด่นของพวกเขาในด้านนี้ ทว่ายุโรปได้ล้ำหน้าพวกเขาไปด้วยการประดิษฐ์คิดค้น พลังแห่งความสร้างสรรค์ และการจัดระเบียบที่ดีเยี่ยม จนกองทัพยุโรปสามารถเอาชนะกองทัพอุษมานียะฮ์ได้อย่างย่อยยับ (ในปี ค.ศ. 1774) ความเหนือกว่าของยุโรปจึงปรากฏชัดในสนามรบด้วยเช่นกัน

รัฐอุษมานียะฮ์จึงเริ่มตื่นตัวขึ้นบ้าง และได้ว่าจ้างผู้เชี่ยวชาญชาวยุโรปมาจัดระเบียบกองทัพและฝึกทหาร สุลต่านสลีมที่ 3 ทรงให้ความสำคัญกับการปฏิรูปในช่วงรุ่งอรุณของคริสต์ศตวรรษที่ 19 พระองค์เป็นผู้ที่สร้างตนเองขึ้นมา เติบโตและได้รับการศึกษานอกราชสำนัก ซึ่งแตกต่างจากสุลต่านองค์ก่อน ๆ พระองค์ทรงก่อตั้งโรงเรียนแบบใหม่ และทรงสอนด้วยพระองค์เองในโรงเรียนวิศวกรรม ทรงจัดตั้งกองทัพตามแบบสมัยใหม่ ตลอดจนทรงแก้ไขและปรับปรุงระบบการเมือง

ทว่าประชาชนในเวลานั้นตกอยู่ในความหยุดนิ่งและยึดมั่นในสิ่งเก่าในทุกเรื่องอย่างยิ่ง จนกองทัพเก่าลุกฮือขึ้นต่อต้านและลอบปลงพระชนม์พระองค์ ผู้สืบทอดต่อจากพระองค์คือมะห์มูดที่ 2 ซึ่งครองราชย์ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1807 ถึงปี ค.ศ. 1839 และต่อจากนั้นคืออับดุลมะญีดที่ 1 (ค.ศ. 1839–1851) ทั้งสองพระองค์ได้สานต่อภารกิจของสลีมที่ 3 และตุรกีก็ก้าวหน้าขึ้นมาบ้าง

จงเปรียบเทียบระยะทางที่ตุรกีอิสลามได้ก้าวไปในเส้นทางแห่งความเจริญและความก้าวหน้านี้ กับระยะทางที่ยุโรปได้ก้าวไปในคริสต์ศตวรรษที่ 18 และ 19 แล้วท่านจะพบว่าความแตกต่างนั้นมหาศาล การแข่งขันของทั้งสองในสนามนี้ไม่ต่างอะไรกับการวิ่งแข่งระหว่างเต่ากับกระต่าย เพียงแต่ว่ากระต่ายตัวนี้ตื่นตัวและขยันขันแข็งในงานของตนอยู่เสมอ ส่วนเต่านั้นบางครั้งก็ถูกความง่วงครอบงำจนเผลอหลับไป

ภาคที่สี่ ยุคยุโรป

บทที่หนึ่ง ยุโรปวัตถุนิยม

ภาคที่สี่ ยุคยุโรป บทที่หนึ่ง ยุโรปวัตถุนิยม

ธรรมชาติและประวัติศาสตร์ของอารยธรรมตะวันตก: ก่อนที่เราจะพิจารณาว่า การเปลี่ยนผ่านของการเป็นผู้นำจากประชาชาติมุสลิมไปสู่ประชาชาติยุโรปได้ส่งผลอย่างไรต่อแนวคิดของโลก ต่อศีลธรรมของประชาชนและประชาชาติต่าง ๆ ต่ออารยธรรมและสังคม และต่อทิศทางและความโน้มเอียงของมนุษยชาติ มนุษยชาติได้เก็บเกี่ยวสิ่งใดจากการเปลี่ยนแปลงนี้ และผลกำไรของมนุษยชาติมากกว่าความสูญเสียและความหายนะหรือในทางกลับกัน? .. เราจำเป็นต้องรู้จักธรรมชาติของอารยธรรมตะวันตก สภาพ จิตวิญญาณ และปรัชญาชีวิตของประชาชาติเหล่านี้ รวมทั้งรู้ว่ามันถือกำเนิดขึ้นมาอย่างไร?

อารยธรรมตะวันตกในคริสต์ศตวรรษที่ยี่สิบนั้น มิใช่ผลผลิตของศตวรรษหลัง ๆ ที่ต่อจากยุคมืดในยุโรป หรือเป็นสิ่งใหม่ดังที่ผู้คนจำนวนมากเข้าใจผิด หากแต่ประวัติศาสตร์ของมันย้อนกลับไปหลายพันปี มันคือทายาทของอารยธรรมกรีกและอารยธรรมโรมัน ได้สืบทอดต่อจากทั้งสองในมรดกทางการเมือง ทางปัญญา และทางอารยธรรม และได้รับมรดกจากทั้งสองในทุกสิ่งที่ทั้งสองทิ้งไว้ ทั้งทรัพย์สมบัติ ระบบการเมือง ปรัชญาสังคม และมรดกทางปัญญาและวิทยาการ ความโน้มเอียง แนวโน้ม และลักษณะเฉพาะของทั้งสองได้ประทับลงในตัวมัน ยิ่งไปกว่านั้น สิ่งเหล่านี้ยังไหลลงสู่มันทางสายเลือดด้วย อารยธรรมกรีกคือการแสดงออกอันงดงามครั้งแรกของจิตใจแบบยุโรปเท่าที่ประวัติศาสตร์ได้เก็บรักษาไว้ให้เรา และเป็นอารยธรรมแรกที่ประวัติศาสตร์บันทึกไว้ว่าตั้งอยู่บนรากฐานของปรัชญายุโรป ซึ่งจิตวิญญาณแบบยุโรปได้ปรากฏชัดอยู่ในนั้น และบนซากปรักหักพังของมัน ตึกระหง่านแห่งอารยธรรมโรมันก็ได้ก่อตั้งขึ้น โดยแบกจิตวิญญาณเดียวกัน นั่นคือจิตวิญญาณแบบยุโรป ประชาชาติยุโรปได้ธำรงรักษาลักษณะเฉพาะและธรรมชาติของมันไว้ตลอดหลายศตวรรษ เป็นผู้สืบทอดปรัชญา วิทยาการ วรรณกรรม และแนวคิดของมัน จนกระทั่งได้นำเสนอมันออกมาในคริสต์ศตวรรษที่สิบเก้าในอาภรณ์อันแวววาว ซึ่งด้วยความสวยงามและความสดใสของสีสัน ทำให้ท่านหลงคิดไปว่ามันเพิ่งถูกทอขึ้นใหม่ แต่ทว่าเส้นด้ายพุ่งและเส้นด้ายยืนของมันล้วนเป็นการทอของชาวกรีกและชาวโรมัน

ดังนั้น จึงเป็นการสมควรที่เราจะทำความรู้จักกับอารยธรรมกรีกและโรมันเสียก่อน และรู้จักธรรมชาติและจิตวิญญาณของอารยธรรมทั้งสอง เพื่อที่เราจะได้มีความเข้าใจอย่างแจ่มชัดในการวิพากษ์และตัดสินอารยธรรมตะวันตกในศตวรรษที่ยี่สิบ

คุณลักษณะเฉพาะของอารยธรรมกรีก:

ชาวกรีกเป็นประชาชาติที่มีพรสวรรค์ เป็นหนึ่งในประชาชาติที่เป็นเลิศ ฉลาดหลักแหลม และมีความพร้อมต่อวิชาความรู้และวรรณกรรมมากที่สุดในโลก ทั้งยังเป็นหนึ่งในประชาชาติที่มีความคิดและสติปัญญาอุดมสมบูรณ์ที่สุด พวกเขาได้แสดงบทบาทอันเป็นอมตะในโลกด้วยปรัชญาและวรรณกรรมของพวกเขา และด้วยจำนวนอันมากมายของนักวิชาการ นักปราชญ์ และอัจฉริยบุคคลที่ปรากฏขึ้นในหมู่พวกเขา ซึ่งห้องสมุดทั่วโลกต่างภาคภูมิใจในผลงานของพวกเขา

สิ่งที่เราสนใจในตอนนี้คือการรู้จักธรรมชาติของอารยธรรมที่พวกเขาได้สร้างขึ้น หากเราพิจารณาอารยธรรมนี้ด้วยสายตาแห่งการวิเคราะห์และวิพากษ์ โดยละเว้นการพิจารณาสิ่งที่เป็นรูปลักษณ์และปรากฏการณ์ที่มีร่วมกับอารยธรรมอื่น ๆ และค้นหาธรรมชาติและคุณลักษณะเฉพาะของมัน เราจะพบลักษณะเด่นที่ทำให้อารยธรรมนี้แตกต่างจากอารยธรรมอื่น ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งอารยธรรมตะวันออก ดังต่อไปนี้:

(1) ความเชื่อในสิ่งที่สัมผัสได้ด้วยประสาทสัมผัส และการให้คุณค่าน้อยแก่สิ่งที่อยู่นอกเหนือประสาทสัมผัส

(2) ความเคร่งศาสนาและความนอบน้อมถ่อมตนที่มีอยู่น้อย

(3) การให้ความสำคัญอย่างยิ่งยวดต่อชีวิตทางโลก และการใส่ใจเกินขอบเขตต่อผลประโยชน์และความสุขสำราญของมัน

(4) แนวโน้มทางชาตินิยม

เราสามารถสรุปลักษณะต่าง ๆ ที่กระจัดกระจายเหล่านี้ไว้ในคำเพียงคำเดียว นั่นคือ "วัตถุนิยม" อารยธรรมกรีกจึงมีคำขวัญประจำคือ "วัตถุนิยม" ซึ่งสะท้อนออกมาในทุกสิ่งที่เกี่ยวข้องกับชาวกรีก ไม่ว่าจะเป็นวัฒนธรรม วิชาการ ปรัชญา บทกวี หรือศาสนา พวกเขาไม่สามารถจินตนาการถึงคุณลักษณะและเดชานุภาพของอัลลอฮ์ได้ นอกจากในรูปของเทพเจ้าทั้งหลายที่พวกเขาแกะสลักรูปปั้นและสร้างวิหารและเทวสถานให้ จึงมีเทพเจ้าแห่งปัจจัยยังชีพ เทพเจ้าแห่งความเมตตา และเทพเจ้าแห่งการบังคับกดขี่ จากนั้นพวกเขาก็ได้ยกทุกสิ่งที่เป็นคุณสมบัติเฉพาะของร่างกายทางวัตถุให้แก่เทพเจ้าเหล่านั้น และถักทอตำนานและเรื่องเล่าเหลวไหลรอบตัวเทพเจ้าเหล่านั้น พวกเขาได้วาดภาพความหมายที่เป็นนามธรรม และจินตนาการมันออกมาในรูปร่างและรูปทรง จึงมีเทพเจ้าแห่งความรัก และเทพเจ้าแห่งความงาม และระบบปัญญาทั้งสิบและวงโคจรทั้งเก้าในปรัชญาของอริสโตเติล (Aristotle) ก็มิใช่อื่นใด นอกจากหยดหนึ่งที่ซึมออกมาจากวัตถุนิยมนี้ ซึ่งธรรมชาติของชาวกรีกไม่อาจละทิ้งได้

นักวิชาการชาวยุโรปเองก็ยอมรับถึงความเด่นของวัตถุนิยมในอารยธรรมกรีก และได้กล่าวถึงเรื่องนี้ไว้ในหนังสือและงานวิจัยทางวิชาการของพวกเขา นักวิชาการชาวเยอรมัน ดร. "ฮาส" (Haas) ได้บรรยายไว้สาม

การบรรยายที่เจนีวา (Geneva) ในหัวข้อ «อารยธรรมยุโรปคืออะไร?» และเขาเป็นหนึ่งในนักวิชาการที่เห็นว่าอารยธรรมตะวันตกมิได้รับอิทธิพลจากตะวันออก และเป็นอารยธรรมที่โดดเด่นเป็นเอกเทศ ในที่นี้เราจะสรุปคำพูดของเขาในประเด็นที่เรากำลังกล่าวถึง:

«อารยธรรมกรีกคือศูนย์กลางของอารยธรรมตะวันตกในปัจจุบัน สิ่งที่สำคัญสำหรับบุคคลในอารยธรรมนั้นคือการพัฒนาพลังต่าง ๆ ของมนุษย์อย่างได้สัดส่วน และอุดมคติอันสมบูรณ์ในทัศนะของพวกเขาคือร่างกายที่งดงามและได้สัดส่วน ซึ่งนี่มิใช่อื่นใดนอกจากการให้ความสำคัญอย่างยิ่งต่อสิ่งที่สัมผัสได้ด้วยประสาทสัมผัส ความใส่ใจสูงสุดของพวกเขาอยู่ที่การบริหารร่างกาย กีฬา การเต้นรำ และอื่น ๆ ส่วนการขัดเกลาทางปัญญาซึ่งประกอบด้วยกวีนิพนธ์ การขับร้อง การละคร ปรัชญา และวิทยาศาสตร์ธรรมชาตินั้น ไม่เกินขอบเขตที่จำกัดไว้ เพื่อมิให้ความก้าวหน้าทางปัญญาเกิดขึ้นโดยแลกกับร่างกาย ศาสนาของพวกเขาปราศจากจิตวิญญาณเชิงนามธรรม ไม่มีศาสตร์ทางศาสนาและไม่มีชนชั้นนักบวช ส่วนสีสันทางจิตวิญญาณที่ปรากฏในประเพณีของ "อัซฟัส" และอื่น ๆ นั้น เป็นเพียงสิ่งที่หยิบยืมมาจากตะวันออก และไม่ถูกต้องที่จะถือว่าเป็นของอารยธรรมกรีก»

นักวิชาการชาวยุโรปจำนวนมากได้สังเกตเห็นความเบาบางของศาสนาในหมู่ชาวกรีก ความนอบน้อมและความจริงจังในการงานของพวกเขามีน้อย และการละเล่นกับความรื่นเริงในชีวิตของพวกเขามีมาก เล็กกี (Lecky) กล่าวไว้ในหนังสือของเขา «ประวัติศาสตร์ศีลธรรมของยุโรป» ว่า «ขบวนการของกรีกนั้นเป็นเรื่องของเหตุผลและปัญญาล้วน ๆ ส่วนขบวนการของอียิปต์กลับตรงกันข้ามกับขบวนการแรก คือเป็นเรื่องของจิตวิญญาณและภายใน» และเขาได้ยกคำกล่าวของ "อะปูเลียส" (Apuleius) นักประพันธ์ชาวโรมันว่า «ชาวอียิปต์เคารพบูชาเทพเจ้าของพวกเขาด้วยการวิงวอนและการร่ำไห้ ส่วนชาวกรีกเคารพบูชาเทพเจ้าของพวกเขาด้วยการเต้นรำและการขับร้อง» แล้วเขาก็ให้ความเห็นต่อคำกล่าวนั้นว่า «ไม่ต้องสงสัยเลยว่าประวัติศาสตร์กรีกยืนยันและสนับสนุนข้อนี้ เราไม่รู้จักศาสนาใดในบรรดาศาสนาทั้งหลายที่จะเทียบเคียงศาสนาและประเพณีของกรีกได้ในด้านความมากมายของงานรื่นเริง เทศกาล และการละเล่น และในด้านความน้อยนิดของความยำเกรงและความนอบน้อม ชาวกรีกมิได้เทิดทูนพระผู้เป็นเจ้าเว้นแต่เพียงเท่าที่พวกเขาเทิดทูนผู้อาวุโสและบุคคลสำคัญของพวกเขาเท่านั้น และในการเทิดทูนและสรรเสริญพระองค์ พวกเขาพอใจเพียงพิธีกรรมธรรมดาและประเพณีที่ปฏิบัติสืบกันมา»

ชาวกรีกมีปรัชญาว่าด้วยพระเจ้าและหลักความเชื่อต่าง ๆ ซึ่งทำให้เป็นเรื่องแปลกที่จะมีความนอบน้อมต่ออัลลอฮ์ การเคารพภักดีต่อพระองค์ การวิงวอนต่อพระองค์ การหันไปพึ่งพระองค์ และการทอดกายลงที่ธรณีประตูของพระองค์ เพราะผู้ที่ปฏิเสธคุณลักษณะต่าง ๆ ของอัลลอฮ์ ตะอาลา และทำให้พระองค์ไร้ซึ่งคุณลักษณะ ปฏิเสธเจตจำนงเสรี การกระทำ การสร้าง และการบัญชาการในจักรวาลนี้จากพระองค์ และผูกโยงโลกนี้ไว้กับสิ่งที่พวกเขาเรียกว่า «ปัญญาผู้กระทำ (อัล-อักล์ อัล-ฟะอ์อาล) และการเคลื่อนไหวของดวงดาวในวงโคจร» โดยธรรมชาติของหลักความเชื่อเช่นนี้ เขาย่อมไม่มุ่งหาอัลลอฮ์ในชีวิตภาคปฏิบัติของเขา เว้นแต่เพียงการทำตามประเพณี เขาไม่หวังในพระองค์ ไม่เกรงขามพระองค์ ไม่รักพระองค์ ไม่ก้มกราบต่อความยิ่งใหญ่ของพระองค์ ไม่ขอความช่วยเหลือจากพระองค์ในยามคับขัน และไม่แซ่ซ้องสรรเสริญพระองค์ เขาใช้ชีวิตราวกับว่าไม่มีพระเจ้าและไม่มีพระผู้อภิบาล ดังนั้น เมื่อเราได้ยินว่าชาวกรีกมิได้นอบน้อมต่ออัลลอฮ์ และการเคารพภักดีกับกิจกรรมทางศาสนาของพวกเขานั้น

ร่างกายที่ไร้วิญญาณ และพวกเขาเคารพยกย่องพระเจ้าเช่นเดียวกับที่เคารพยกย่องผู้อาวุโสและผู้ใหญ่ของพวกเขา เราก็จะไม่รู้สึกแปลกใจเลยแม้แต่น้อย แต่เราจะประหลาดใจหากได้ยินสิ่งที่ตรงกันข้าม การยึดติดอย่างรุนแรงกับชีวิตในโลกนี้และการให้คุณค่าแก่มันอย่างเกินเลย รวมทั้งความหลงใหลในรูปปั้น รูปภาพ การขับร้อง และดนตรี ซึ่งชาวกรีกเรียกว่า "วิจิตรศิลป์" ตลอดจนการที่นักวรรณกรรมและนักประพันธ์พร่ำพูดถึงเสรีภาพส่วนบุคคลที่ไม่รู้จักข้อผูกมัดใด ๆ และไม่หยุดอยู่ ณ ขอบเขตใด ๆ ล้วนส่งผลร้ายต่อศีลธรรมของชาวกรีกและสังคมของพวกเขา ความโกลาหลทางศีลธรรมจึงแพร่กระจายไป และเกิดการลุกฮือต่อต้านระเบียบทุกรูปแบบ คำขวัญของ "ชายผู้เป็นนักสาธารณรัฐ" (ซึ่งเป็นคำเรียกแทนผู้มีเสรีและผู้รู้แจ้ง) กลายเป็นการไล่ตามตัณหาอันฉาบฉวย การฉกฉวยความสำราญ และการตะกรุมตะกรามกลืนกินชีวิตดังคนหิวโหยผู้ตะกละ โสกราตีส (Socrates) ดังที่เพลโต (Plato) ถ่ายทอดคำของเขาไว้ในหนังสือ "อุตมรัฐ" (The Republic) ได้พรรณนาถึงชายผู้เป็นนักสาธารณรัฐไว้ ราวกับว่านักวิจารณ์คนหนึ่งในศตวรรษนี้กำลังพรรณนาถึงหนุ่มแห่งศตวรรษที่ยี่สิบในเมืองหลวงแห่งใดแห่งหนึ่งของอารยธรรมตะวันตก ว่า

"หากมีผู้กล่าวแก่เขาว่า ความสำราญบางอย่างมาจากความปรารถนาที่ดีงามและควรค่าแก่การเคารพ และบางอย่างมาจากตัณหาที่น่ารังเกียจ สิ่งแรกนั้นควรปฏิบัติตามและให้ความเคารพ ส่วนสิ่งหลังควรห้ามปรามและควบคุมไว้ ชายผู้นี้จะไม่ยอมรับกฎเกณฑ์อันถูกต้องนี้ และไม่ยอมแม้แต่จะรับฟัง เมื่อท่านนำความจริงเหล่านี้เสนอแก่เขา เขาจะส่ายหัวใส่ท่านอย่างเย้ยหยัน และยืนยันว่าตัณหาทั้งหลายล้วนเท่าเทียมกัน และสมควรได้รับความเคารพโดยไม่มีความแตกต่าง เขาใช้ชีวิตและผ่านวันเวลาไปอย่างนี้ โดยสนองตัณหาที่เกิดขึ้นแก่เขาเป็นครั้งคราว วันหนึ่งท่านจะเห็นเขาเมามายฟังเพลงขับร้อง อีกวันหนึ่งท่านจะเห็นเขาอดอาหารโดยดื่มเพียงน้ำ บางคราวเขาหันมาฝึกฝนอบรมร่างกาย บางคราวท่านจะเห็นเขาเกียจคร้านเฉื่อยชาละเลยทุกสิ่ง บางครั้งท่านจะเห็นเขาใช้ชีวิตอย่างนักปรัชญา บางครั้งเขาก็เข้าสู่การเมือง ลุกขึ้นกล่าวปราศรัยตามแต่สถานการณ์ บางทีเขาก็ยกย่องนักรบและทหารบางคนและโน้มเอียงไปหาพวกเขา หรือไม่ก็เริ่มทำการค้าเพราะอิจฉาพ่อค้าที่ร่ำรวย ชีวิตของเขาไม่มีระเบียบและไม่มีการควบคุมใด ๆ แต่เขากลับถือว่าชีวิตเช่นนี้เป็นชีวิตที่สุขสบาย นุ่มนวล และรื่นรมย์ และดำเนินชีวิตเช่นนี้ไปจนถึงที่สุด"

ส่วนลัทธิชาตินิยมนั้นเป็นสิ่งที่ติดมากับธรรมชาติของยุโรป และปรากฏชัดเจนและมีพลังในยุโรปมากกว่าในเอเชีย ธรรมชาติทางภูมิศาสตร์เป็นสิ่งที่ปลุกเร้าและชี้นำให้เกิดสิ่งนี้ เพราะเขตธรรมชาติในเอเชียนั้นกว้างใหญ่ไพศาลยิ่ง ครอบคลุมภูมิอากาศหลากหลาย และมีมนุษย์หลายเชื้อชาติหลายประเภท อีกทั้งอุดมสมบูรณ์ด้วยปัจจัยในการดำรงชีพ ราชอาณาจักรในทวีปเอเชียจึงโน้มเอียงไปสู่ความกว้างขวางและความครอบคลุมโดยธรรมชาติ และบนแผ่นดินของทวีปนี้ได้ถือกำเนิดและเจริญรุ่งเรืองขึ้นซึ่งอาณาจักรที่กว้างใหญ่ที่สุดเท่าที่ประวัติศาสตร์เคยรู้จัก ส่วนใน

ยุโรปนั้น การแก่งแย่งเพื่อความอยู่รอดในดินแดนแห่งนี้รุนแรงยิ่ง และการต่อสู้เพื่อชีวิตก็ดำเนินไปอย่างไม่หยุดยั้ง เนื่องจากความแออัดของบ้านเมือง ความคับแคบของพื้นที่ และความขาดแคลนปัจจัยในการดำรงชีพ ภูเขาและแม่น้ำได้กักชนชาติต่าง ๆ ของยุโรปไว้ภายในขอบเขตทางธรรมชาติอันถาวร โดยเฉพาะอย่างยิ่งยุโรปตอนกลางค่อนไปทางตะวันตกและยุโรปตอนใต้ ซึ่งไม่เอื้อให้เกิดอาณาจักรอันกว้างใหญ่ไพศาล ธรรมชาติของทวีปนี้ได้กำหนดให้เป็นแหล่งกำเนิดของอาณาจักรเล็ก ๆ ที่คับแคบ ด้วยเหตุนี้ แนวคิดทางการเมืองในยุโรปสมัยโบราณจึงแทบไม่เคยก้าวพ้นไปจากนครรัฐที่มีอาณาเขตไม่เกินไม่กี่ไมล์และเป็นอิสระโดยสมบูรณ์ ภาพสะท้อนที่ชัดเจนที่สุดของแนวคิดนี้คือดินแดนกรีก ซึ่งนับแต่รุ่งอรุณแห่งประวัติศาสตร์ก็มีนครเล็ก ๆ ที่เป็นอิสระอยู่นับสิบแห่ง

จึงไม่น่าแปลกใจที่ชาวกรีกยึดถือและนับถือลัทธิชาตินิยม เล็คกี (Lecky) ยอมรับว่าแนวคิดชาตินิยมคือแนวคิดที่ครอบงำอยู่ในกรีก ส่วนแนวคิดสากลนิยมที่นักปราชญ์บางคนของพวกเขาเอ่ยถึง เช่น โสเครตีส (Socrates) และอะแนกซากอรัส (Anaxagoras) นั้นเป็นเรื่องแปลกแยก ไม่ได้รับผู้สนับสนุนและไม่ได้รับชัยชนะในกรีก ระบบจริยธรรมของอริสโตเติล (Aristotle) ตั้งอยู่บนการแบ่งแยกระหว่างชาวกรีกกับผู้ที่มิใช่ชาวกรีก และความรักชาติมาก่อนคุณธรรมทางจริยธรรมทั้งปวงที่นักปราชญ์กรีกเห็นพ้องต้องกัน อริสโตเติลมิได้เพียงรักและภักดีต่อชาติของตนเท่านั้น หากแต่ยังกล่าวว่า ชาวกรีกควรปฏิบัติต่อชาวต่างชาติเยี่ยงที่ปฏิบัติต่อสัตว์เดรัจฉาน แนวคิดชาตินิยมอันคับแคบนี้แพร่หลายในหมู่ชาวกรีกและหยั่งรากลึกถึงก้นบึ้งของจิตใจ จนกระทั่งเมื่อนักปรัชญาคนหนึ่งกล่าวว่า เขาจะไม่จำกัดความเอื้ออาทรไว้เฉพาะเพื่อนร่วมนครของตน แต่ความดีของเขาจะแผ่ไปถึงชาวกรีกทั้งมวล ผู้คนต่างจ้องมองเขาด้วยความประหลาดใจและมองเขาด้วยหางตาอย่างไม่พอใจ

ลักษณะเฉพาะของอารยธรรมโรมัน:

ชาวโรมันได้สืบทอดต่อจากชาวกรีก และเหนือกว่าพวกเขาในด้านกำลังอำนาจ การจัดระเบียบการปกครอง ความกว้างใหญ่ของรัฐ และคุณลักษณะทางการทหาร แต่ก็ยังตามไม่ทันชาวกรีกในด้านวิชาการ ปรัชญา วรรณกรรม กวีนิพนธ์ การขัดเกลา ความประณีต และความเป็นอารยะ ซึ่งชาวกรีกมีความเหนือกว่าและก้าวหน้ากว่าประชาชาติร่วมสมัยทั้งปวง รวมทั้งชาวโรมันด้วย ซึ่งในขณะนั้นยังอยู่ในยุคแห่งการทหาร ชาวโรมันจึงยอมสยบต่อชาวกรีกในทางวิชาการ อาศัยพึ่งพาสำรับความรู้ของพวกเขา และรับเอาวิชาการ ปรัชญา และความคิดของพวกเขามา

เล็คกีกล่าวว่า

«ชาวกรีกมีความมั่งคั่งทางวิชาการมหาศาลที่พวกเขาได้ผลิตขึ้นและเพิ่มพูนตลอดหลายศตวรรษและหลายยุคสมัย ในขณะที่โรมยังคงอยู่ในขั้นแห่งการทหาร ไม่มีผลงานทาง...

ทางวรรณกรรม ยิ่งไปกว่านั้น ภาษาของพวกเขายังบกพร่องในการถ่ายทอดความคิดและความหมายอันสูงส่ง ชาวโรมันจึงพ่ายแพ้เพราะความล้าหลังและความบกพร่องทางวิชาความรู้ของพวกเขา และต้องหันไปสยบยอมต่ออารยธรรมกรีก ซึ่งชาวกรีกเองนั้นเคยพ่ายแพ้ในทางการเมือง ชาวโรมันยังคงหลงใหลในมนตร์เสน่ห์ของชาวกรีกในทุกสาขาวิชาความรู้ นักประวัติศาสตร์ชาวโรมันยุคแรก ๆ จึงเขียนตำราของตนเป็นภาษากรีก และภาษากรีกก็ยังคงเป็นภาษาแห่งการประพันธ์และวิชาการต่อไป แม้หลังจากที่กวีชาวโรมันเริ่มแต่งบทกวีเป็นภาษาละตินแล้วก็ตาม"

การสยบยอมนี้มิได้จำกัดอยู่เพียงในแวดวงการประพันธ์และวรรณกรรมเท่านั้น หากแต่อารยธรรมกรีกยังมีอิทธิพลเหนืออารยธรรมโรมันในด้านศีลธรรมและอุปนิสัย การคบหาสมาคมและการใช้ชีวิตในสังคม ในอารมณ์ความรู้สึกและแนวโน้มต่าง ๆ ตลอดจนในทุกแง่มุมของชีวิตสาธารณะ ชาวโรมันจึงหันมาเลียนแบบชาวกรีก และถือว่าการทำเช่นนั้นเป็นเครื่องแสดงความสูงศักดิ์และความมีรสนิยม

ด้วยเหตุนี้ ปรัชญากรีกและวัฒนธรรมกรีก ยิ่งไปกว่านั้นคือจิตวิญญาณแบบกรีก จึงถ่ายทอดไปสู่ชาวโรมัน และซึมซาบอยู่ในตัวพวกเขาประหนึ่งวิญญาณและเลือดเนื้อ ชาวโรมันซึ่งมีธรรมชาติแบบยุโรปนั้นก็ไม่ได้แตกต่างจากชาวกรีกมากนักในคุณลักษณะโดยกำเนิด ตรงกันข้าม ทั้งสองชนชาติมีความคล้ายคลึงกันอย่างยิ่ง คือ ศรัทธาในสิ่งที่สัมผัสได้ด้วยประสาทสัมผัส ให้คุณค่าแก่ชีวิตทางโลกอย่างเกินเลย มีความสงสัยในศาสนา ความเชื่อมั่นอ่อนแอ ความศรัทธาสับสนคลอนแคลน ดูแคลนระบบศาสนาและพิธีกรรมของมัน ภาคภูมิใจและคลั่งไคล้ในชาตินิยม และรักมาตุภูมิอย่างล้นเกิน เพิ่มเติมจากทั้งหมดนั้นคือการหลงตนในพลังอำนาจและการยกย่องพลังอำนาจอย่างเกินขอบเขต จนถึงขั้นเคารพบูชาและยกให้เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์

ประวัติศาสตร์แสดงให้เห็นว่า ชาวโรมันไม่มีความศรัทธาอันมั่นคงในศาสนาของตน และข้าพเจ้าก็เข้าใจพวกเขาในเรื่องนี้ เพราะระบบศาสนาแบบบูชารูปเคารพที่เต็มไปด้วยเรื่องงมงายซึ่งแพร่หลายอยู่ในกรุงโรมนั้น โดยธรรมชาติของมันย่อมก่อให้เกิดความสงสัย ความสับสน และความศรัทธาที่อ่อนแอ ทุกครั้งที่พวกเขาก้าวหน้าทางวิชาความรู้และความคิดของพวกเขากระจ่างขึ้น พวกเขาก็ยิ่งดูแคลนศาสนานั้นมากขึ้น และพวกเขาได้ตัดสินมาตั้งแต่วันแรกแล้วว่า เทพเจ้าทั้งหลายไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการเมืองและกิจการทางโลก

ซิเซโร (Cicero) กล่าวว่า:

เมื่อนักแสดงขับบทกวีในโรงละคร ซึ่งมีความหมายว่าเทพเจ้าทั้งหลายไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับกิจการทางโลก ผู้คนต่างก็ตั้งใจฟังและสดับด้วยความพึงพอใจยิ่ง

และนักบวชออกัสติน (Augustine) กล่าวว่า:

"ชาวโรมันผู้บูชารูปเคารพนั้นเคารพบูชาเทพเจ้าของพวกเขาในวิหาร แต่กลับเยาะเย้ยเทพเจ้าเหล่านั้นในโรง

การแสดง)) ศาสนาโรมันได้สูญเสียอำนาจทางจิตวิญญาณที่มีต่อผู้นับถือ และความรู้สึกทางศาสนาในจิตใจของผู้คนก็เย็นชาลง จนผู้คนกล้าล่วงเกินเทพเจ้าทั้งหลาย และบางครั้งถึงกับดูหมิ่นเหยียดหยาม ประวัติศาสตร์บอกเราว่า เมื่อกองเรือของจักรพรรดิออกัสตัส (Augustus) อับปางลง พระองค์ทรงพิโรธอย่างรุนแรงและทุบทำลายรูปปั้นเนปจูน (Neptune) เทพเจ้าแห่งท้องทะเล และเมื่อเจอร์มานิคัส (Germanicus) สิ้นชีวิต ผู้คนก็ขว้างปาก้อนหินใส่แท่นบูชาของเทพเจ้า (ซึ่งพวกเขาเคยเชือดสัตว์บูชายัญบนนั้น)[^1]

ดังนั้น ศาสนาจึงไม่มีอิทธิพลใด ๆ ต่อศีลธรรม การเมือง และสังคมของประชาชาติ ไม่ได้ครอบครองความรู้สึกและความโน้มเอียงของพวกเขา และไม่ได้กำกับดูแลศีลธรรมและแรงปรารถนาของพวกเขา มันไม่ใช่ศาสนาที่ลึกซึ้งซึ่งปกครองจิตวิญญาณและพลุ่งออกมาจากส่วนลึกของหัวใจ หากแต่เป็นเพียงประเพณีหนึ่งในบรรดาประเพณีทั้งหลาย ที่การเมืองจำเป็นต้องรักษาไว้ แม้เพียงในนามและรูปแบบก็ตาม เลกกี (Lecky) กล่าวว่า

((แท้จริงศาสนาโรมันมีรากฐานอยู่บนความเห็นแก่ตัว และไม่ได้มุ่งหมายสิ่งใดนอกจากความผาสุกของปัจเจกบุคคลและความปลอดภัยของพวกเขาจากภัยพิบัติและความยากลำบาก หลักฐานในเรื่องนี้ก็คือ ในกรุงโรมได้ปรากฏวีรบุรุษและบุคคลผู้ยิ่งใหญ่นับร้อย ทว่าไม่มีผู้สมถะที่ละทิ้งโลกและหันหลังให้แก่ความสุขสำราญของชีวิตเกิดขึ้นเลยแม้แต่คนเดียว และท่านจะไม่ได้ยินตัวอย่างใดในประวัติศาสตร์โรมันเกี่ยวกับการเสียสละและการให้ความสำคัญแก่ผู้อื่นก่อนตนเอง เว้นแต่จะพบว่าศาสนาไม่มีอิทธิพลใด ๆ ในเรื่องนั้น หากแต่ตั้งอยู่บนความรักชาติ[^2]))

ปรากฏการณ์ที่ทำให้ชาวโรมันโดดเด่นจากบรรดาประชาชาติร่วมสมัยบนผืนแผ่นดิน หรือแม้แต่ประชาชาติที่มาภายหลัง และกลายเป็นศาสนาที่พวกเขายึดถือและเป็นสัญลักษณ์ที่พวกเขาเป็นที่รู้จัก ก็คือจิตวิญญาณแห่งการล่าอาณานิคมและการมองชีวิตในแง่วัตถุนิยมล้วน ๆ และนั่นคือสิ่งที่ยุโรปร่วมสมัยได้รับมรดกมาจากบรรพชนชาวโรมันและสืบทอดต่อจากพวกเขา

นักวิชาการมุสลิมชาวเยอรมัน อาจารย์มุฮัมมัด อะซัด ได้บรรยายเรื่องนี้ไว้อย่างดีเยี่ยมในหนังสืออันทรงคุณค่าของท่านชื่อ "อิสลามบนทางแยก" ((Islam at the Crossroads)) โดยกล่าวว่า

((แนวคิดที่ครอบงำจักรวรรดิโรมันคือการผูกขาดอำนาจไว้กับตนเอง และการแสวงประโยชน์จากประชาชาติอื่น ๆ เพื่อผลประโยชน์ของมาตุภูมิโรมันเท่านั้น บรรดาบุรุษและผู้รับผิดชอบของจักรวรรดิไม่ได้

[^1]: ประวัติศาสตร์ศีลธรรมของยุโรป History of European morals (The pagan empire). [^2]: แหล่งอ้างอิงเดียวกัน

ที่พวกเขาตั้งอยู่ พวกเขาไม่ลังเลที่จะกระทำการอธรรมและความโหดร้ายใด ๆ ทั้งสิ้น เพื่อให้ชนชั้นอภิสิทธิ์ได้มีชีวิตที่สุขสบาย ส่วนความยุติธรรมของชาวโรมันที่เลื่องลือกันนั้น ก็มีไว้สำหรับชาวโรมันเท่านั้น วิถีเช่นนี้ไม่อาจตั้งอยู่ได้ นอกจากบนความเข้าใจต่อชีวิตและอารยธรรมที่เป็นวัตถุนิยมล้วน ๆ แม้ว่าวัตถุนิยมของพวกเขาจะได้รับการขัดเกลาด้วยรสนิยมทางปัญญา แต่ก็ห่างไกลจากคุณค่าทางจิตวิญญาณทั้งปวง ชาวโรมันไม่เคยนับถือศาสนาอย่างจริงจังเลย เทพเจ้าตามประเพณีของพวกเขาเป็นเพียงการลอกเลียนอันซีดจางของตำนานและนิยายปรัมปราของชาวกรีก พวกเขาศรัทธาต่อวิญญาณเหล่านี้ก็เพื่อรักษาสายสัมพันธ์ทางสังคมที่ผูกพันและหลอมรวมพวกเขาไว้ พวกเขาไม่ยอมให้เทพเจ้าเหล่านี้เข้ามาแทรกแซงในชีวิตภาคปฏิบัติของพวกเขา พวกเขาอนุญาตให้เทพเจ้าทำนายสิ่งเร้นลับได้ – หากถูกถามถึงเรื่องนั้น – ผ่านปากของนักพยากรณ์ แต่พวกเขาไม่เคยยอมให้เทพเจ้ากำหนดบทบัญญัติทางศีลธรรมแก่ผู้คนเลย[^1]

ความเสื่อมทรามทางศีลธรรมในสาธารณรัฐโรมัน:

ในช่วงปลายยุคสาธารณรัฐ กระแสแห่งความเสื่อมทรามทางศีลธรรมและความป่าเถื่อนดุจสัตว์ได้ไหลบ่าท่วมชาวโรมัน ทะเลแห่งความหรูหราฟุ่มเฟือยในการดำรงชีวิตได้เอ่อล้นอย่างมหาศาล ชาวโรมันจมดิ่งลงไปจนถึงก้นบึ้ง และระบบศีลธรรมที่ชาวโรมันเคยเป็นที่รู้จักก็ถูกพัดพาไปดุจฟองน้ำ โครงสร้างทางสังคมสั่นคลอนจนเกือบจะพังทลาย เดรเปอร์ (Draper) ชาวอเมริกันได้บรรยายภาพนี้ไว้ด้วยปลายปากกาอันคมคายว่า

«เมื่อจักรวรรดิโรมันบรรลุถึงจุดสูงสุดในด้านแสนยานุภาพทางทหารและอิทธิพลทางการเมือง และบรรลุถึงขั้นสูงสุดในด้านอารยธรรม ก็ได้ตกต่ำลงสู่ก้นบึ้งในด้านความเสื่อมทรามของศีลธรรม และความเสื่อมถอยในด้านศาสนาและการขัดเกลาจิตใจ ชาวโรมันหลงระเริงในชีวิตของตน ยึดติดอยู่กับโลกนี้ และใช้ชีวิตอย่างเหลวไหลไร้ยางอาย หลักการของพวกเขาคือ ชีวิตเป็นเพียงโอกาสสำหรับการเสพสุข ที่มนุษย์จะเคลื่อนจากความสำราญหนึ่งไปสู่ความหรูหราหนึ่ง และจากความบันเทิงหนึ่งไปสู่ความเพลิดเพลินหนึ่ง การสมถะและการอดอาหารของพวกเขาในบางครั้งก็เพียงเพื่อกระตุ้นความอยากอาหาร และความพอประมาณของพวกเขาก็เพียงเพื่อยืดอายุแห่งความสำราญให้ยาวนานขึ้น โต๊ะอาหารของพวกเขาอวดโฉมด้วยภาชนะทองคำและเงินที่ประดับด้วยอัญมณี รายล้อมด้วยคนรับใช้ในเครื่องแต่งกายงดงามน่าหลงใหล สาวงามชาวโรมัน และนางระบำที่แต่งกายแต่เสมือนเปลือยเปล่า ไม่

[^1]: Islam at the Cross Roads หน้า 38–39

สตรีผู้รักนวลสงวนตัวที่ทอดกรีดกรายอย่างเย้ายวน ความสุขสำราญของพวกเขายิ่งเพิ่มพูนขึ้นด้วยโรงอาบน้ำอันหรูหรา ลานเริงรมย์อันกว้างใหญ่ และสนามประลองที่เหล่ายอดนักสู้ต่อสู้กับยอดนักสู้ด้วยกันหรือกับสัตว์ร้าย พวกเขาต่อสู้กันไม่หยุดจนกว่าคนหนึ่งจะล้มลงนอนดิ้นกลิ้งเกลือกอยู่ในกองเลือดของตน บรรดาผู้พิชิตที่ทำให้โลกต้องสยบยอมเหล่านี้ได้ตระหนักว่า หากมีสิ่งใดที่ควรค่าแก่การเคารพบูชาแล้ว สิ่งนั้นก็คือพลังอำนาจ เพราะด้วยพลังอำนาจนี้เองที่มนุษย์สามารถครอบครองทรัพย์สมบัติซึ่งเจ้าของได้สั่งสมมาด้วยหยาดเหงื่อและแรงกายของตน และเมื่อมนุษย์มีชัยในสมรภูมิด้วยกำลังแขนของตนแล้ว เมื่อนั้นเขาก็สามารถริบทรัพย์สินและที่ดิน และกำหนดรายได้จากศักดินาได้ตามใจ ประมุขแห่งรัฐโรมันคือสัญลักษณ์ของพลังอำนาจอันเกรียงไกรนี้ ระบบการปกครองพลเรือนของโรมจึงสะท้อนให้เห็นถึงความโอ่อ่าของราชอำนาจ แต่ทั้งหมดนั้นเป็นเพียงเปลือกนอกที่หลอกลวง ดังที่เราเห็นในอารยธรรมกรีกในยุคเสื่อมถอยของมัน[^1]

การเข้ารีตเป็นคริสต์ของชาวโรมัน:

ณ จุดนี้มีเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่นักประวัติศาสตร์จะต้องบันทึกและกล่าวถึง นั่นคือการขึ้นครองบัลลังก์แห่งโรมผู้บูชาเทวรูป ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อคอนสแตนติน (Constantine) ผู้เข้ารีตศาสนาคริสต์ได้ขึ้นครองราชบัลลังก์แห่งจักรพรรดิในปี ค.ศ. 305 ศาสนาคริสต์จึงมีชัยเหนือลัทธิบูชาเทวรูปผ่านตัวเขา และได้รับสิ่งที่ไม่เคยแม้แต่จะฝันถึงมาก่อนอย่างฉับพลัน ทั้งอาณาจักรอันกว้างใหญ่ รัฐที่แผ่ขยายไพศาล และอำนาจที่ไม่มีอำนาจใดอยู่เหนือกว่า และเนื่องจากคอนสแตนตินได้ขึ้นสู่ราชบัลลังก์โดยอาศัยสะพานที่ทอดด้วยซากศพของชาวคริสต์ และสายธารแห่งเลือดของพวกเขาที่หลั่งรินเพื่อปกป้องและช่วยเหลือเขา เขาจึงสำนึกในบุญคุณของพวกเขา มอบเกียรติให้แก่พวกเขา ปฏิบัติต่อพวกเขาอย่างอ่อนโยน และมอบกุญแจแห่งอาณาจักรของเขาไว้ในมือพวกเขา

ความสูญเสียของศาสนาคริสต์ในรัฐของตนเอง:

ทว่าชาวคริสต์ได้รับชัยชนะในสมรภูมิ แต่กลับพ่ายแพ้ในสนามแห่งศาสนา พวกเขาได้อาณาจักรอันยิ่งใหญ่มา แต่ต้องสูญเสียศาสนาอันทรงคุณค่าไป เพราะลัทธิบูชาเทวรูปของโรมันได้บิดเบือนศาสนาของท่านมะซีห์ (พระเยซู) และผู้นับถือลัทธินั้นก็บิดเบือนศาสนานี้ และผู้ที่บิดเบือนและดัดแปลงศาสนานี้มากที่สุดก็คือคอนสแตนตินมหาราช ผู้พิทักษ์ศาสนาคริสต์และผู้ชูธงของมันนั่นเอง

[^1]: Conflict of Religion & Science.

เดรเปอร์ (Draper) กล่าวว่า

«ลัทธิบูชารูปเคารพและการตั้งภาคีได้เข้ามาในศาสนาคริสต์ด้วยอิทธิพลของพวกมุนาฟิก (ผู้กลับกลอก) ซึ่งได้ดำรงตำแหน่งสำคัญและตำแหน่งสูงในจักรวรรดิโรมัน โดยแสร้งทำตนเป็นคริสเตียน พวกเขาไม่เคยใส่ใจในเรื่องศาสนา และไม่เคยจริงใจต่อศาสนาแม้แต่วันเดียว คอนสแตนติน (Constantine) ก็เป็นเช่นนั้น เขาใช้ชีวิตไปกับความอธรรมและความชั่วช้า และแทบไม่ได้ยึดถือคำสั่งทางศาสนาของคริสตจักรเลย นอกจากเพียงเล็กน้อยในบั้นปลายชีวิตของเขา (ค.ศ. 337)

แม้ว่ากลุ่มคริสเตียนจะมีพลังมากถึงขนาดที่สามารถแต่งตั้งคอนสแตนตินขึ้นเป็นกษัตริย์ได้ แต่พวกเขาก็ไม่สามารถตัดรากถอนโคนลัทธิบูชารูปเคารพและขจัดเชื้อของมันได้ ผลของการต่อสู้ของพวกเขาคือหลักการของทั้งสองฝ่ายได้ปะปนกัน และเกิดเป็นศาสนาใหม่ขึ้นมา ซึ่งปรากฏทั้งความเป็นคริสต์และความเป็นลัทธิบูชารูปเคารพอย่างเท่าเทียมกัน ตรงนี้เองที่อิสลามแตกต่างจากศาสนาคริสต์ เพราะอิสลามได้ขจัดคู่แข่งของตน (คือลัทธิบูชารูปเคารพ) อย่างเด็ดขาด และเผยแผ่หลักความเชื่อของตนอย่างบริสุทธิ์โดยไม่มีสิ่งใดเจือปน

จักรพรรดิผู้นี้ ซึ่งเป็นทาสของโลกดุนยา และหลักความเชื่อทางศาสนาของเขาไม่มีค่าใด ๆ เลย เห็นว่าเพื่อผลประโยชน์ส่วนตนและผลประโยชน์ของสองฝ่ายที่แข่งขันกัน คือฝ่ายคริสเตียนและฝ่ายบูชารูปเคารพ เขาควรรวมทั้งสองฝ่ายเข้าด้วยกันและประสานให้กลมเกลียว แม้แต่คริสเตียนผู้มั่นคงในศาสนาก็ไม่ได้คัดค้านแผนการนี้ของเขา บางทีพวกเขาอาจเชื่อว่าศาสนาใหม่นี้จะเจริญรุ่งเรืองหากถูกผสมผสานและปลูกถ่ายด้วยหลักความเชื่อแบบบูชารูปเคารพดั้งเดิม และในที่สุดศาสนาคริสต์ก็จะหลุดพ้นจากมลทินและความสกปรกของลัทธิบูชารูปเคารพเอง»

ระบบนักบวชอันสุดโต่ง

ศาสนาคริสต์ที่ถูกปลูกถ่ายด้วยลัทธิบูชารูปเคารพและบิดเบือนไปจนสูญเสียจิตวิญญาณและความงดงามนี้ ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตอันเสื่อมทรามของชาวโรมัน และไม่สามารถปลุกชีวิตใหม่ อันเป็นชีวิตทางศาสนาที่บริสุทธิ์สะอาดให้เกิดขึ้นในหมู่พวกเขาได้ ทั้งไม่สามารถเปิดยุคอันรุ่งโรจน์ในประวัติศาสตร์โรมันได้ ตรงกันข้าม มันกลับประดิษฐ์ระบบนักบวช (ฤๅษีนิยม) ขึ้นมา ซึ่งบางทีอาจเป็นภัยต่อมนุษยชาติและอารยธรรมยิ่งกว่าความป่าเถื่อนดุจสัตว์ของโรมยุคบูชารูปเคารพเสียอีก ระบบนักบวชนี้ได้บ้าคลั่งอย่างสุดขีดในโลกคริสเตียนจนเกินขอบเขตของการเปรียบเทียบ เราขอยกตัวอย่างจากหนังสือ "ประวัติศาสตร์ศีลธรรมของยุโรป" ซึ่งเป็นเพียงส่วนน้อยจากเรื่องราวอีกมากมาย

«จำนวนนักบวชเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล สถานะของพวกเขาสูงส่ง อิทธิพลของพวกเขาแผ่ขยาย จนดึงดูดสายตาและครอบงำความสนใจของผู้คน ปัจจุบันไม่อาจนับจำนวนพวกเขาได้อย่างแม่นยำ แต่สิ่งที่ช่วยให้เห็นถึงจำนวนอันมากมายของพวกเขาและการแพร่หลายของขบวนการนักบวช คือสิ่งที่นักประวัติศาสตร์รายงานไว้ว่า ในช่วงเทศกาลอีสเตอร์มีการชุมนุมกัน

ห้าหมื่นคน และในคริสต์ศตวรรษที่สี่ มีนักบวชคนเดียวกำกับดูแลนักบวชถึงห้าพันคน นักบวช "เซราปิออน" (Serapion) เป็นผู้นำนักบวชหนึ่งหมื่นคน และเมื่อถึงปลายศตวรรษที่สี่ จำนวนของพวกเขาก็มีมากเท่ากับจำนวนประชากรของอียิปต์"

เรื่องแปลกประหลาดของบรรดานักบวช:

การทรมานร่างกายยังคงเป็นแบบอย่างอันสมบูรณ์ทางศาสนาและจริยธรรมอยู่เป็นเวลาสองศตวรรษ นักประวัติศาสตร์ได้บันทึกเรื่องแปลกประหลาดในเรื่องนี้ไว้มากมาย พวกเขาเล่าถึงนักบวชมาคาริอุส (Makarius) ว่า เขานอนอยู่ในบึงเป็นเวลาหกเดือน เพื่อให้แมลงมีพิษกัดต่อยร่างกายที่เปลือยเปล่าของเขา และเขาแบกเหล็กหนักราวหนึ่งกินฏอรติดตัวอยู่เสมอ ส่วนสหายของเขาคือนักบวชยูเซบิอุส (Eusebius) แบกเหล็กหนักราวสองกินฏอร และเขาได้พำนักอยู่ในบ่อน้ำที่แห้งขอดเป็นเวลาสามปี นักบวชยอห์น (St. John) ได้ทำการเคารพภักดีโดยยืนด้วยขาข้างเดียวเป็นเวลาสามปี โดยไม่นอนและไม่นั่งเลยตลอดช่วงเวลานั้น เมื่อเขาเหนื่อยล้ามากก็จะเอนหลังพิงก้อนหิน นักบวชบางคนไม่สวมเสื้อผ้าเลยตลอดเวลา หากแต่ปกปิดร่างกายด้วยผมยาวของตน และเดินด้วยมือและเท้าเหมือนปศุสัตว์ ส่วนใหญ่ของพวกเขาอาศัยอยู่ในถ้ำของสัตว์ร้าย บ่อน้ำที่แห้งขอด และสุสาน หลายคนกินหญ้าและพืชผักป่า พวกเขาถือว่าความสะอาดของร่างกายขัดแย้งกับความบริสุทธิ์ของจิตวิญญาณ และถือว่าการล้างอวัยวะเป็นบาป ผู้ที่สมถะและยำเกรงที่สุดในทัศนะของพวกเขา คือผู้ที่ห่างไกลจากความสะอาดมากที่สุด และจมปลักอยู่ในสิ่งสกปรกโสมมมากที่สุด นักบวชอาทานาซิอุส (Athanasius) กล่าวว่า นักบวชแอนโทนี (Anthony) ไม่เคยกระทำบาปด้วยการล้างเท้าเลยตลอดชีวิตของเขา และนักบวชอับราฮัม (Abraham) ไม่เคยให้น้ำแตะใบหน้าและเท้าของเขาเลยเป็นเวลาห้าสิบปี ต่อมาภายหลังนักบวชชาวอเล็กซานเดรียคนหนึ่งได้กล่าวอย่างโหยหาอาลัยว่า "ช่างน่าเสียดายเหลือเกิน! ครั้งหนึ่งเราเคยถือว่าการล้างหน้าเป็นสิ่งต้องห้าม แต่บัดนี้เรากลับเข้าโรงอาบน้ำกันแล้ว"

บรรดานักบวชเดินทางท่องไปตามบ้านเมือง ลักพาตัวเด็ก ๆ และพาหนีไปยังทะเลทรายและอาราม พวกเขาพรากเด็กชายไปจากอ้อมอกของมารดา แล้วเลี้ยงดูพวกเขาตามแบบนักบวช โดยที่รัฐบาลไม่อาจทำอะไรได้เลย ส่วนมวลชนและสามัญชนทั่วไปก็ให้การสนับสนุนพวกเขา ยกย่องชื่นชมผู้ที่ละทิ้งบิดามารดาแล้วเลือกเส้นทางนักบวช และโห่ร้องสรรเสริญนามของพวกเขา บรรดานักบวชชั้นผู้ใหญ่และบุคคลมีชื่อเสียงในประวัติศาสตร์คริสต์ศาสนาเป็นที่รู้จักในความชำนาญเรื่องการพาเด็กหลบหนี ถึงขนาดมีรายงานว่า บรรดามารดาจะซ่อนลูก ๆ ไว้ในบ้านเมื่อพวกนางเห็นนักบวชแอมโบรส (Ambrose) บรรดาบิดาและผู้ปกครองไม่มีอำนาจใด ๆ เหนือบุตรหลานของตนอีกต่อไป อิทธิพลและอำนาจปกครองของพวกเขาได้ถูกโอนไปอยู่ในมือของบรรดานักบวชและบาทหลวง[^1]

[^1]: อ่าน ประวัติศาสตร์จริยธรรมยุโรป ของ "เลกกี" (Lecky: History of European Morals, Chapter IV.)

ผลกระทบของลัทธิพรตนิยมต่อศีลธรรมของชาวยุโรป

ผลของลัทธิพรตนิยมนี้คือ คุณลักษณะแห่งความเป็นลูกผู้ชายและความมีน้ำใจซึ่งเคยถูกนับว่าเป็นคุณธรรม กลับกลายเป็นข้อบกพร่องและความชั่วร้าย ผู้คนพากันเมินหน้าและละทิ้งความยิ้มแย้มแจ่มใส ความมีชีวิตชีวา ความตรงไปตรงมา ความใจกว้าง ความกล้าหาญ และความเด็ดเดี่ยว ผลที่สำคัญที่สุดประการหนึ่งคือ เสาหลักของชีวิตครอบครัวสั่นคลอน ความอกตัญญูและความใจร้ายต่อญาติพี่น้องแพร่หลายไปทั่ว บรรดานักพรตซึ่งหัวใจเปี่ยมล้นด้วยความอ่อนโยนและความเมตตา และดวงตาเอ่อล้นด้วยน้ำตา กลับมีหัวใจแข็งกระด้างและดวงตาแห้งผากต่อบิดามารดาและลูก ๆ ของตน พวกเขาทิ้งให้มารดาต้องโศกเศร้าเพราะสูญเสียบุตร ภรรยาต้องเป็นหม้าย และลูก ๆ ต้องเป็นกำพร้า กลายเป็นภาระที่ต้องแบมือขอทานผู้คน ส่วนตนเองก็มุ่งหน้าสู่ทะเลทราย ความใฝ่ฝันเพียงหนึ่งเดียวของพวกเขาคือการช่วยตนเองให้รอดพ้นในโลกอาคิเราะฮ์ โดยไม่แยแสว่าคนเหล่านั้นจะตายหรือจะอยู่ เลกกี (Lecky) ได้เล่าเรื่องราวในทำนองนี้ไว้มากมาย ซึ่งทำให้น้ำตาไหลและหัวใจเศร้าสลด[^1]

พวกเขาหนีแม้กระทั่งเงาของสตรี และถือว่าการเข้าใกล้และการพบปะกับพวกนางเป็นบาป พวกเขาเชื่อว่าการพบเจอสตรีกลางทางและการพูดคุยกับพวกนาง แม้จะเป็นมารดา ภรรยา หรือพี่สาวน้องสาวของตนเอง จะทำให้การงานและความพากเพียรทางจิตวิญญาณของพวกเขาสูญเปล่า เลกกีได้บันทึกเรื่องราวที่น่าขันปนน่าเศร้าเช่นนี้ไว้เป็นจำนวนมาก

ความล้มเหลวของลัทธิพรตนิยมในการถ่วงดุลวัตถุนิยมที่เตลิดเปิดเปิง

อย่าได้มีผู้ใดเข้าใจผิดคิดว่า ลัทธิพรตนิยมที่สุดโต่งนี้ได้ช่วยบรรเทาความละโมบของวัตถุนิยมแบบโรมัน และยับยั้งความเตลิดเปิดเปิงและความสุดโต่งของมันในทางเดรัจฉานและตัณหาลงได้ เพราะสิ่งนี้ไม่เคยเกิดขึ้นและโดยทั่วไปจะไม่เกิดขึ้น ธรรมชาติของมนุษย์ไม่ยอมรับ และประวัติศาสตร์ก็พิสูจน์ว่าไม่จริง แท้จริงแล้ว สิ่งที่ก่อให้เกิดความสมดุล ลดทอนวัตถุนิยมที่เตลิดเปิดเปิง และทำให้กลายเป็นชีวิตที่พอดีนั้น คือระบบทางจิตวิญญาณ ศาสนา และศีลธรรมที่เปี่ยมด้วยวิทยปัญญา ซึ่งสอดคล้องกับธรรมชาติอันถูกต้องของมนุษย์ และไม่พยายามขจัดธรรมชาติของมนุษย์ หากแต่ชี้นำไปในทางที่เป็นประโยชน์ เพราะธรรมชาตินั้นไม่มีวันสูญสิ้นไป แต่จะเอนเอียงจากความชั่วร้ายหนึ่งไปสู่

[^1]: History of European Morals, part II, Chapter IV, from Constantine to Charlemagne.

ที่ดีกว่า เช่นนี้เองที่อิสลามได้กระทำ และเช่นนี้เองที่ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ผู้เป็นนายของเราได้กระทำ ท่านได้หันเหความกล้าหาญของชาวอาหรับจากการแข่งขันระหว่างเผ่า การสู้รบฆ่าฟันกัน การล้างแค้น และความอาฆาตพยาบาทที่สั่งสมมาแต่เก่าก่อน ไปสู่การญิฮาดในหนทางของอัลลอฮ์และการเชิดชูพระดำรัสของอัลลอฮ์ให้สูงส่ง ท่านได้หันเหความสุรุ่ยสุร่ายและความใจกว้างของพวกเขาไปสู่การบริจาคในหนทางของอัลลอฮ์ ท่านทำให้พวกเขาหมกมุ่นอยู่กับศาสนาอิสลามจนห่างไกลจากญาฮิลิยะฮ์ ท่านได้แทนที่สิ่งหนึ่งด้วยอีกสิ่งหนึ่ง และได้ให้สิทธิแก่จิตใจในด้านความกระปรี้กระเปร่าและการผ่อนคลาย เพราะจิตใจนั้น ดังที่อุละมาอ์มุสลิมท่านหนึ่งได้กล่าวไว้ว่า จะไม่ละทิ้งสิ่งใดเว้นแต่จะมีสิ่งอื่นมาแทนที่ และจิตใจนั้นถูกสร้างมาเพื่อกระทำ มิใช่เพื่อละทิ้ง[^1] และบรรดานบีถูกส่งมาเพื่อทำให้ฟิฏเราะฮ์ (ธรรมชาติดั้งเดิมของมนุษย์) สมบูรณ์และขัดเกลาให้บริสุทธิ์ มิใช่เพื่อเปลี่ยนแปลงหรือแปรสภาพมัน[^2]

ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้มาถึงนครมะดีนะฮ์ ขณะที่ชาวเมืองมีสองวันที่พวกเขาละเล่นสนุกสนานกัน ท่านจึงถามว่า "สองวันนี้คือวันอะไร?" พวกเขาตอบว่า "พวกเราเคยละเล่นกันในสองวันนี้ในสมัยญาฮิลิยะฮ์" ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ จึงกล่าวว่า

إن الله قد أبدلكم بهما خيراً منهما، يوم الأضحى ويوم الفطر

«แท้จริงอัลลอฮ์ได้ทรงทดแทนสองวันนั้นแก่พวกท่านด้วยสิ่งที่ดีกว่า คือวันอีดิ้ลอัฎฮาและวันอีดิ้ลฟิฏร์»[^3]

และมีรายงานจากท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านอบูบักร์ (ร.ฎ.) ได้เข้ามา ขณะที่ที่ข้างนางมีเด็กหญิงสองคนจากบรรดาเด็กหญิงของชาวอันศอร กำลังขับร้องบทกลอนที่ชาวอันศอรโต้ตอบกันในวันบุอาษ นางกล่าวว่า และเด็กทั้งสองนั้นมิใช่นักร้องอาชีพ ท่านอบูบักร์จึงกล่าวว่า "ปี่ของชัยฏอนในบ้านของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กระนั้นหรือ?" และวันนั้นเป็นวันอีด ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ จึงกล่าวว่า

يا أبا بكر، إن لكل قوم عيداً وهذا عيدنا

«โอ้อบูบักร์ แท้จริงทุกกลุ่มชนย่อมมีวันอีด และนี่คือวันอีดของเรา»

และในอีกรายงานหนึ่ง ท่านกล่าวว่า

دعهما يا أبا بكر فإنها أيام عيد

«ปล่อยพวกนางไปเถิด โอ้อบูบักร์ เพราะนี่เป็นวันอีด»[^4]

ส่วนคริสต์ศาสนาแบบโรมันนั้น ได้พยายามอย่างไร้ผลที่จะเปลี่ยนแปลงและลบล้างฟิฏเราะฮ์ และได้นำระบบที่ธรรมชาติของมนุษย์ไม่อาจทนรับและไม่อาจกลืนกินได้มา และได้บังคับจิตใจให้แบกรับสิ่งที่เกินกำลังของมัน จิตใจจึงหันไปปรารถนามันในฐานะปฏิกิริยาต่อต้านวัตถุนิยมที่ล้นเกิน และยอมทนแบกรับมันอย่างฝืนใจ แล้วต่อมาก็สลัดมันทิ้งและลุกฮือต่อต้านมัน คริสต์ศาสนา ด้วยความสุดโต่งในการบวชเป็นนักพรตและการสมถะ และการดื้อดึงฝืนธรรมชาติและความเป็นจริง จึงไม่สามารถแก้ไขสิ่งที่เสื่อมเสียไปแล้วในศีลธรรมและขนบประเพณีของผู้คนได้ และไม่สามารถยึดต้นแขนของอารยธรรมที่กำลังร่วงหล่นสู่ก้นเหวไว้และยับยั้งมิให้มันตกต่ำลงไปได้ ดังนั้นจึงเกิดกระแสของความเสเพลและการปล่อยตามอำเภอใจ และกระแสของความสุดโต่งในการสมถะ

[^1]: จากคำพูดของเชคุลอิสลาม อัล-หาฟิซ อิบนุ ตัยมียะฮ์ (เสียชีวิต ฮ.ศ. 727) ในหนังสือของท่าน «อิกติฎออุศ-ศิรอฏิล มุสตะกีม วะ มุคอละฟะตุ อัศหาบิล ญะฮีม» หน้า 143 [^2]: อิบนุ ตัยมียะฮ์ ในหนังสือของท่าน «อัน-นุบูวาต» [^3]: รายงานโดยอบูดาวูดด้วยสายรายงานของท่านจากอนัส และรายงานโดยอะห์มัด และอัน-นะสาอีย์ [^4]: หะดีษมุตตะฟะกุน อะลัยฮ์ (บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์และมุสลิม)

และระบบรุฮ์บานิยะฮ์ (การถือพรตแบบนักบวช) ดำเนินไปเคียงคู่กันในดินแดนคริสเตียน หรือที่ถูกต้องกว่านั้นคือ ระบบนักบวชได้ปลีกตัวอยู่ในทะเลทรายและสถานที่สันโดษ โดยไม่มีอำนาจใด ๆ เหนือการดำเนินชีวิต ส่วนกระแสความเสเพลและการปล่อยตัวตามอำเภอใจนั้นเอ่อล้นท่วมท้นอยู่ในเมืองและนครต่าง ๆ

ระหว่างการถือพรตอันสุดโต่ง กับวัตถุนิยมอันเตลิด

เลคกี (Lecky) ได้พรรณนาสภาพของโลกคริสเตียนในยุคนั้นที่แกว่งไกวอยู่ระหว่างการถือพรตกับความชั่วช้าลามก โดยกล่าวว่า

«ความต่ำทรามและความเสื่อมเสียได้ถึงขีดสุดในศีลธรรมและสังคมของผู้คน การค้าประเวณี ความลามก การหมกมุ่นอยู่กับความฟุ้งเฟ้อ การกระโจนเข้าหาตัณหา การประจบสอพลอในราชสำนักของกษัตริย์และในสโมสรของคนร่ำรวยและเจ้านายทั้งหลาย และการแข่งขันกันในความหรูหราของเครื่องแต่งกาย เครื่องประดับ และอาภรณ์ ล้วนอยู่ในระดับที่รุนแรงและเข้มข้นที่สุด ในเวลานั้นโลกแกว่งไกวอยู่ระหว่างการถือพรตอย่างสุดขั้วกับความลามกอย่างสุดขั้ว และเมืองที่มีนักพรตปรากฏมากที่สุด ก็คือเมืองที่ล้ำหน้าที่สุดในความเสเพลและความลามก ในยุคนี้ความลามกและความงมงาย ซึ่งทั้งสองล้วนเป็นศัตรูต่อเกียรติและศักดิ์ศรีของมนุษย์ ได้มาบรรจบกัน มติของสาธารณชนได้อ่อนแอลงจนผู้คนไม่ใส่ใจต่อชื่อเสียงอันเสื่อมทรามและความอับอายต่อหน้าผู้คน ประหนึ่งว่ามโนธรรมของมนุษย์อาจจะเกรงกลัวศาสนาและคำขู่ของมันอยู่บ้าง แต่กลับรู้สึกปลอดภัยและสบายใจ เพราะเชื่อว่าบทภาวนาและสิ่งอื่น ๆ จะลบล้างการกระทำทั้งหมดของมนุษย์ได้ ตลาดแห่งเล่ห์กล การหลอกลวง และการโกหกได้รุ่งเรืองจนยุคนี้เหนือกว่ายุคของจักรพรรดิซีซาร์ในเรื่องดังกล่าว ทว่าการกดขี่ การรุกราน ความโหดร้าย และความเสเพลกลับลดลง ควบคู่ไปกับความเสื่อมถอยของเสรีภาพทางความคิดและความกระตือรือร้นในชาติ»[^1]

ความเสื่อมทรามในศูนย์กลางทางศาสนา

ระบบการถือพรตและระเบียบทางศาสนาเชิงปฏิเสธโลกนั้น ไม่ใช่อื่นใดนอกจากการปะทะกับฟิฏเราะฮ์ (ธรรมชาติดั้งเดิมของมนุษย์) มันจึงถูกข่มไว้ได้ชั่วระยะหนึ่งด้วยปัจจัยของศาสนาใหม่และอำนาจทางจิตวิญญาณของมัน โดยมีปัจจัยอื่น ๆ ช่วยเสริม จากนั้นธรรมชาติก็มีชัยเหนือ และความอ่อนแอกับการเบี่ยงเบนก็ได้แทรกซึมเข้าสู่ศูนย์กลางทางศาสนา จนกระทั่งศูนย์กลางเหล่านั้นเข้าแข่งขันกับศูนย์กลาง

[^1]: History of European Morals II Chapter IV

...ทางโลก และบางครั้งก็ล้ำหน้ากว่าในด้านความเสื่อมทรามทางศีลธรรม การสำส่อน และความชั่วช้า ด้วยเหตุนี้รัฐบาลจึงสั่งระงับงานเลี้ยงทางศาสนาซึ่งเดิมมีจุดมุ่งหมายเพื่อผูกสัมพันธไมตรีและภราดรภาพระหว่างชาวคริสต์ รวมถึงเทศกาลและวันรำลึกถึงบรรดามรณสักขีและนักบุญ ซึ่งความเหลวไหลและความชั่วช้าได้ใช้เป็นที่พักพิงและแหล่งเพาะพันธุ์ อีกทั้งบรรดาบาทหลวงยังถูกกล่าวหาว่ากระทำบาปใหญ่และความชั่วร้ายต่าง ๆ

นักบวช "เจอโรม" (Jarum) กล่าวว่า

"ความเป็นอยู่และความสุขสำราญของบรรดาบาทหลวงนั้นทำให้ความหรูหราของเจ้าชายและบรรดาเศรษฐีผู้ฟุ้งเฟ้อดูด้อยไปเลย ศีลธรรมของบรรดาพระสันตะปาปาได้ตกต่ำลงอย่างใหญ่หลวง ความละโมบและความรักทรัพย์ได้ครอบงำพวกเขา และพวกเขาได้ล่วงเกินขอบเขตของตน ถึงขั้นขายตำแหน่งและหน้าที่การงานประหนึ่งสินค้า บางครั้งถึงกับประมูลขายอย่างเปิดเผย พวกเขาให้เช่าที่ดินในสวรรค์ด้วยเอกสาร หนังสือสัญญา และบัตรไถ่บาป พวกเขาอนุญาตให้ละเมิดกฎหมาย มอบใบรับรองความรอด และใบอนุญาตให้กระทำสิ่งต้องห้ามและสิ่งที่ถูกห้าม เหมือนดังธนบัตรและดวงตราไปรษณียากร พวกเขารับสินบนและกินดอกเบี้ย และได้ใช้จ่ายทรัพย์สินอย่างสุรุ่ยสุร่ายจนพระสันตะปาปาอินโนเซนต์ที่ 8 (Innocent VIII) ต้องนำมงกุฎพระสันตะปาปาไปจำนำ มีการกล่าวถึงพระสันตะปาปาลีโอที่ 10 (Leo X) ว่า พระองค์ได้ใช้จ่ายทรัพย์สมบัติและเงินทองที่พระสันตะปาปาองค์ก่อนทิ้งไว้จนหมด ใช้จ่ายส่วนแบ่งและรายได้ของพระองค์เองจนหมด แล้วยังนำรายได้ของผู้สืบตำแหน่งที่คาดว่าจะมาในภายหลังมาใช้ล่วงหน้าอีกด้วย และมีรายงานว่ารายได้ทั้งหมดของราชอาณาจักรฝรั่งเศสยังไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่ายและการสนองตัณหาของบรรดาพระสันตะปาปา"[^1]

การแข่งขันชิงอำนาจระหว่างพระสันตะปาปากับจักรพรรดิ

ความขัดแย้งและการแข่งขันระหว่างฝ่ายพระสันตะปาปากับฝ่ายจักรวรรดิเริ่มต้นขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 11 แล้วทวีความรุนแรงขึ้นอย่างดุเดือด ในช่วงแรกฝ่ายพระสันตะปาปาเป็นผู้ชนะ ถึงขนาดที่จักรพรรดิเฮนรีที่ 4 (Henry IV) ผู้เป็นตัวแทนของจักรวรรดิ จำต้องเดินทางไปยังราชสำนักของพระสันตะปาปาที่ปราสาทคานอสซา (Canossa) ด้วยความนอบน้อมในปี ค.ศ. 1077 แต่พระสันตะปาปาไม่ยอมให้เข้าพบ จนกระทั่งมีผู้คนช่วยวิงวอนขอให้ จึงยอมให้เข้าเฝ้าเบื้องหน้า จักรพรรดิจึงเข้าไปอย่างต่ำต้อย เท้าเปล่า สวมเสื้อผ้าขนสัตว์ และกลับเนื้อกลับตัวต่อหน้าพระสันตะปาปา พระสันตะปาปาจึงอภัยในความผิดพลาดของเขา หลังจากนั้นสงครามระหว่างฝ่ายพระสันตะปาปากับฝ่ายจักรวรรดิก็ผลัดกันแพ้ชนะ จนกระทั่งฝ่ายพระสันตะปาปาอ่อนแอลง ตลอดช่วงเวลาอันยาวนานนี้ ผู้คนถูกแย่งชิงโดยสองปัจจัย คือศาสนาและทางโลก และต้องจมอยู่ใต้แอกสองแอก คือแอกของจักรพรรดิและแอกของพระสันตะปาปา

[^1]: Conflict of Religion and Science.

ในยุคกลางนี้ บรรดาสันตะปาปามีอิทธิพลกว้างขวางและอำนาจยิ่งใหญ่ที่บรรดากษัตริย์และจักรพรรดิไม่เคยมี และพวกเขาสามารถนำยุโรปให้ก้าวหน้าอย่างถูกต้องทั้งในด้านวิชาความรู้และอารยธรรมภายใต้ร่มเงาของศาสนาได้ เพราะผู้แทนและตัวแทนของพวกเขาเดินทางไปทั่วดินแดนต่าง ๆ ของยุโรป ได้รับการต้อนรับจากชาวเมืองเหล่านั้นอย่างอบอุ่นและได้พำนักในที่อันร่มรื่น พวกเขาสื่อสารกับผู้คนด้วยภาษาเดียวกัน และเข้าไปมีบทบาทในกิจการทางการเมืองที่สำคัญ พวกเขาพบผู้สนับสนุนในทุกหนแห่งจากบรรดาผู้มีความคิดและผู้ชำนาญการเมือง ซึ่งพูดภาษาเดียวกันและคอยช่วยเหลือพวกเขาในภารกิจต่าง ๆ ของรัฐ

ความทุกข์ยากของยุโรปอันเนื่องมาจากนักบวช:

แต่ด้วยความโชคร้ายของศาสนาคริสต์ และความโชคร้ายของประชาชาติที่นับถือศาสนานี้ บรรดานักบวชกลับใช้อำนาจอันมหาศาลนี้ไปในทางที่ผิด พวกเขาแสวงประโยชน์จากมันเพื่อตนเอง เพื่ออิทธิพลและเกียรติยศของตน ยุโรปจึงยังคงเร่ร่อนอยู่ในความมืดมิดของความโง่เขลา ความงมงาย และความเสื่อมทราม อารยธรรมได้รับความเสียหายถึงแก่นแท้จากการปกครองและวิถีถือพรตของพวกเขา จำนวนประชากรของทวีปยุโรปไม่เพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัวเลยตลอดหนึ่งพันปี และจำนวนประชากรของอังกฤษก็ไม่เพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัวตลอดห้าร้อยปี ไม่ต้องสงสัยเลยว่าสาเหตุประการหนึ่งคือการใช้ชีวิตโสดที่บรรดาบาทหลวงและนักพรตประดับประดาให้ดูงดงามแก่ผู้คนและชักชวนให้ปฏิบัติ อีกทั้งบรรดานักบวชและบิชอปก็ไม่ยอมให้แพทย์เข้ามามีส่วนแบ่งในผลประโยชน์และรายได้ของพวกเขา โรคระบาดและโรคภัยต่าง ๆ จึงแพร่กระจายไปทั่วทั้งทวีป จากการเดินทางของเอเนียส ซิลวิอุส (Aeneas Sylvius) ผู้ซึ่งต่อมาเป็นที่รู้จักในนาม (Pius the Second) ซึ่งเขาเดินทางไปยังหมู่เกาะอังกฤษราวปี ค.ศ. 1430 ทำให้เราทราบถึงสภาพความทุกข์ยาก ความเสื่อมถอยทางอารยธรรม และความยากจนข้นแค้นที่หมู่เกาะเหล่านี้ประสบอยู่

อาชญากรรมของนักบวชต่อคัมภีร์ทางศาสนา:

แต่ความผิดพลาดที่ร้ายแรงที่สุดประการหนึ่งของนักบวชในยุโรป และอาชญากรรมที่ใหญ่หลวงที่สุดประการหนึ่งที่พวกเขากระทำต่อตนเองและต่อศาสนาที่พวกเขาเป็นตัวแทน คือการที่พวกเขาได้สอดแทรกข้อมูลความรู้ของมนุษย์และข้อสรุปที่ยอมรับกันในยุคสมัยของตน เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ ลงไปในคัมภีร์ศาสนาอันศักดิ์สิทธิ์ของพวกเขา ข้อมูลเหล่านั้นอาจเป็นขีดสุดของความรู้ที่พวกเขาไปถึงในยุคนั้น และเป็นข้อเท็จจริงที่ยอมรับกันอยู่ซึ่งผู้คนในยุคนั้นไม่สงสัยเลย แต่มันมิใช่ขีดสุดของความรู้ของมนุษยชาติ และแม้ว่าในยุคหนึ่งยุคใด สิ่งนั้นจะเป็นที่สุดของความรู้ที่มนุษย์ไปถึง ก็ไม่อาจวางใจได้ว่ามันจะไม่เปลี่ยนแปลงหรือขัดแย้งกันเอง เพราะความรู้ของมนุษย์นั้นค่อย ๆ พัฒนาและก้าวหน้าขึ้นเรื่อย ๆ ผู้ใดที่สร้างศาสนาของตนไว้บนสิ่งนี้ ก็เท่ากับสร้างปราสาทไว้บนเนินทรายที่พร้อมจะพังทลาย บางทีพวกเขาอาจทำเช่นนั้นด้วยเจตนาดี แต่มันกลับเป็นอาชญากรรมที่ใหญ่หลวงที่สุดต่อตนเองและต่อศาสนา เพราะสิ่งนั้นได้กลายเป็นสาเหตุของการต่อสู้อันเป็นอัปมงคลระหว่างศาสนากับสติปัญญาและวิทยาศาสตร์ ซึ่งในการต่อสู้นั้น...ได้พ่ายแพ้

ศาสนาที่ปะปนกับความรู้ของมนุษย์ ซึ่งมีทั้งความจริงและความเท็จ ทั้งสิ่งบริสุทธิ์และสิ่งปลอมปนนั้น ต้องพ่ายแพ้อย่างย่อยยับ และบรรดานักบวชก็ล้มลงอย่างที่ไม่อาจลุกขึ้นได้อีกเลยหลังจากนั้น ที่เลวร้ายและเป็นอัปมงคลยิ่งกว่าสิ่งใดทั้งหมดก็คือ ยุโรปได้กลายเป็นดินแดนที่ไร้ศาสนา

บรรดานักบวชไม่ได้พอใจเพียงแค่สิ่งที่พวกเขาสอดแทรกเข้าไปในคัมภีร์อันศักดิ์สิทธิ์ของพวกเขาเท่านั้น หากแต่ยังยกย่องให้ศักดิ์สิทธิ์ซึ่งทุกสิ่งที่เล่าต่อกันมาปากต่อปากและเป็นที่แพร่หลายในหมู่ผู้คน รวมถึงสิ่งที่ผู้อธิบายและผู้ตีความคัมภีร์เตารอตและอินญีลบางคนได้กล่าวไว้ ทั้งข้อมูลด้านภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ และธรรมชาติ แล้วพวกเขาก็ย้อมสิ่งเหล่านั้นด้วยสีสันทางศาสนา ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของคำสอนและหลักมูลฐานของศาสนาที่จำเป็นต้องศรัทธา และต้องปฏิเสธทุกสิ่งที่ขัดแย้งกับมัน พวกเขาได้แต่งตำรับตำราในเรื่องนี้ไว้มากมาย และตั้งชื่อภูมิศาสตร์ซึ่งอัลลอฮ์มิได้ประทานหลักฐานใด ๆ ลงมารับรองนี้ว่า "ภูมิศาสตร์คริสเตียน" (Christian Topography) พวกเขายึดมั่นมันไว้อย่างแน่นหนาราวกับกัดไว้ด้วยกราม และตัดสินว่าทุกคนที่ไม่ยอมรับนับถือมันเป็นผู้ปฏิเสธศรัทธา

การกดขี่วิทยาศาสตร์ของศาสนจักร

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในยุคที่ภูเขาไฟแห่งการใช้ปัญญาได้ระเบิดขึ้นในยุโรป บรรดานักวิทยาศาสตร์และนักธรรมชาติวิทยาได้ทำลายโซ่ตรวนแห่งการยึดถือตามศาสนาอย่างงมงาย พวกเขาชี้ให้เห็นความผิดพลาดของทฤษฎีภูมิศาสตร์ที่บรรจุอยู่ในตำราเหล่านี้ และวิพากษ์วิจารณ์มันอย่างเข้มงวดและตรงไปตรงมา พวกเขาแสดงเหตุผลว่าไม่อาจเชื่อและศรัทธาต่อมันอย่างมืดบอดได้ และได้ประกาศการค้นพบและผลการทดลองทางวิทยาศาสตร์ของพวกเขา ศาสนจักรจึงลุกฮือขึ้นอย่างเกรี้ยวกราด บรรดานักบวชผู้กุมบังเหียนอำนาจในยุโรปได้ลุกขึ้นตัดสินว่าพวกเขาเป็นผู้ปฏิเสธศรัทธา และถือว่าเลือดเนื้อและทรัพย์สินของพวกเขาเป็นที่อนุมัติเพื่อศาสนาคริสต์ พวกเขาได้จัดตั้งศาลไต่สวนศรัทธา (Inquisition) ขึ้น เพื่อลงโทษ—ดังที่สันตะปาปากล่าว—บรรดาพวกนอกรีตและพวกนอกศาสนาที่แพร่กระจายอยู่ทั่วไปในเมือง ในบ้านเรือน ในอุโมงค์ ในป่า ในถ้ำ และในทุ่งนา ศาลนี้ได้ทุ่มเทและอุตสาหะทำงานอย่างไม่หลับไม่นอน พยายามไม่ให้เหลือแม้เส้นเลือดเดียวที่เต้นเป็นปฏิปักษ์ต่อศาสนจักรในโลกคริสเตียน สายลับของศาลแพร่กระจายไปทั่วทุกหัวระแหงของบ้านเมือง คอยนับลมหายใจของผู้คน และไต่สวนแม้กระทั่งความคิดในใจของพวกเขา จนกระทั่งนักวิชาการชาวคริสต์คนหนึ่งกล่าวว่า «เป็นไปไม่ได้ที่คนคนหนึ่งจะเป็นคริสเตียนแล้วตายอย่างสงบบนที่นอนของตน» มีการประมาณว่าผู้ที่ถูกศาลเหล่านี้ลงโทษมีจำนวนถึงสามแสนคน ในจำนวนนี้ถูกเผาทั้งเป็นสามหมื่นสองพันคน หนึ่งในนั้นคือนักวิทยาศาสตร์ธรรมชาติผู้มีชื่อเสียง บรูโน (Bruno) ศาสนจักรโกรธแค้นทัศนะต่าง ๆ ของเขา ที่ร้ายแรงที่สุดคือการที่เขากล่าวว่ามีโลกอยู่หลายโลก ศาสนจักรได้ตัดสินประหารชีวิตเขา โดยเสนอว่าไม่ให้หลั่งเลือดของเขาแม้แต่หยดเดียว ซึ่งหมายความว่าให้เผาเขาทั้งเป็น และก็เป็นเช่นนั้นจริง

ในทำนองเดียวกัน นักวิทยาศาสตร์ธรรมชาติผู้โด่งดัง กาลิเลโอ (Galileo) ก็ถูกลงโทษด้วยการตัดสินประหารชีวิต เพราะเขาเชื่อว่าโลกหมุนรอบดวงอาทิตย์

การลุกฮือของนักปฏิรูป

ณ จุดนั้น บรรดานักปฏิรูปผู้รู้แจ้งก็ลุกฮือขึ้น ความอดทนของพวกเขาหมดสิ้นลง พวกเขากลายเป็นศัตรูของนักบวช ผู้แทนของศาสนจักร และพวกอนุรักษ์นิยมที่ยึดติดกับของเก่า พวกเขาเกลียดชังทุกสิ่งที่เกี่ยวข้องและถูกโยงไปถึงคนเหล่านั้น ไม่ว่าจะเป็นความเชื่อ วัฒนธรรม ความรู้ จริยธรรม หรือมารยาท พวกเขาเป็นปฏิปักษ์ต่อศาสนาคริสต์ก่อน แล้วจึงเป็นปฏิปักษ์ต่อศาสนาโดยรวมในเวลาต่อมา สงครามระหว่างผู้นำทางวิชาการและความคิดกับผู้นำศาสนาคริสต์ หรือจะกล่าวให้ถูกต้องกว่านั้นคือศาสนาแบบตำรวจ ได้กลายเป็นสงครามระหว่างวิทยาศาสตร์กับศาสนาโดยสิ้นเชิง

ผู้ลุกฮือได้ตัดสินว่าวิทยาศาสตร์กับศาสนาเป็นดั่งภรรยาร่วมสามีที่ไม่มีวันคืนดีกัน และสติปัญญากับระบบศาสนาเป็นสิ่งตรงข้ามที่ไม่อาจอยู่ร่วมกันได้ ผู้ใดหันหน้าเข้าหาสิ่งหนึ่งก็ย่อมหันหลังให้อีกสิ่งหนึ่ง และผู้ใดศรัทธาต่อสิ่งแรกก็ย่อมปฏิเสธสิ่งที่สอง เมื่อใดที่พวกเขาเอ่ยถึงศาสนา พวกเขาก็จะนึกถึงเลือดอันบริสุทธิ์ที่หลั่งไหลไปในหนทางแห่งความรู้และการแสวงหาความจริง และชีวิตอันบริสุทธิ์ที่ต้องตกเป็นเหยื่อของความโหดร้ายและความหวาดระแวงของบรรดาบาทหลวง ภาพที่ปรากฏต่อสายตาพวกเขาคือใบหน้าที่บึ้งตึงหม่นหมอง หน้าผากที่ขมวดมุ่น ดวงตาที่พ่นประกายไฟ หัวอกที่คับแคบอึดอัด และสติปัญญาที่โง่เขลาทึบทื่อ หัวใจของพวกเขาจึงรังเกียจ พวกเขาให้คำมั่นกับตนเองว่าจะเกลียดชังคนเหล่านี้และทุกสิ่งที่คนเหล่านี้เป็นตัวแทน พวกเขาสั่งเสียกันในเรื่องนี้ และทำให้มันเป็นถ้อยคำที่สืบทอดต่อไปในหมู่ลูกหลานของพวกเขา

ความบกพร่องของผู้ลุกฮือและการขาดความรอบคอบ

ผู้ลุกฮือเหล่านี้ไม่มีความอดทนและความพากเพียรในการศึกษาและการใคร่ครวญ ไม่มีความสุขุมและความสงบเยือกเย็น ไม่มีสติปัญญาและความวิริยะพอที่จะแยกแยะระหว่างศาสนากับนักบวชผู้ผูกขาดการเป็นผู้นำของศาสนา และพอที่จะแยกแยะระหว่างสิ่งที่ศาสนาต้องรับผิดชอบ กับสิ่งที่เป็นความผิดของนักบวชแห่งศาสนจักร อันได้แก่ ความงมงายดื้อรั้น ความโง่เขลา การกดขี่ และการเป็นตัวแทนที่เลวร้าย เพื่อที่พวกเขาจะไม่ทิ้งขว้างศาสนาเหมือนการทิ้งเมล็ดอินทผลัม แต่ความแค้นเคือง ความเกลียดชังนักบวช และความใจร้อน ไม่เปิดโอกาสให้พวกเขาพิจารณาเรื่องศาสนาและไตร่ตรองอย่างรอบคอบ ดังเช่นนักปฏิวัติส่วนใหญ่ในยุคสมัยและดินแดนต่าง ๆ

พวกเขาไม่มีความจริงใจในการแสวงหา ไม่มีความหวังดีต่อตนเองและประชาชาติของตน และไม่มีความใจกว้างพอที่จะผลักดันให้พวกเขาพิจารณาศาสนาอิสลาม ซึ่งเป็นศาสนาที่ประชาชาติต่าง ๆ ร่วมสมัยกับพวกเขานับถืออยู่ ศาสนาที่จะช่วยพวกเขาให้รอดพ้นจากวิกฤตนี้ และ

يَأْمُرُهُم بِٱلْمَعْرُوفِ وَيَنْهَىٰهُمْ عَنِ ٱلْمُنكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ ٱلطَّيِّبَـٰتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ ٱلْخَبَـٰٓئِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَٱلْأَغْلَـٰلَ ٱلَّتِى كَانَتْ عَلَيْهِمْ

«ใช้พวกเขาให้กระทำความดี และห้ามพวกเขาจากความชั่ว อนุมัติสิ่งดีทั้งหลายแก่พวกเขา และห้ามสิ่งเลวทั้งหลายแก่พวกเขา และปลดภาระอันหนักอึ้งและพันธนาการที่เคยมีอยู่บนพวกเขาออกไป» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:157)

แต่ความคลั่งไคล้แบบญาฮิลิยะฮ์ กำแพงกั้นที่สงครามครูเสดได้สร้างขึ้นระหว่างตะวันตกที่เป็นคริสเตียนกับตะวันออกที่เป็นมุสลิม การโฆษณาชวนเชื่อของพวกนักบวชและบุคลากรของศาสนจักรที่มุ่งโจมตีอิสลามและผู้นำสาส์นของมัน คือท่านนบี ﷺ และการไม่ยอมเหน็ดเหนื่อย

การอ่านค้นคว้า ความใส่ใจอันน้อยนิดต่อความรอดในโลกอาคิเราะฮ์และต่อสิ่งที่จะเกิดขึ้นหลังความตาย ยิ่งไปกว่านั้นคือความบกพร่องของมุสลิมในการเผยแผ่อิสลามและการนำอิสลามไปเผยแพร่ในยุโรป ทั้งหมดนี้ได้ขัดขวางพวกเขามิให้หวนกลับมาสู่ศาสนาอิสลามและยึดถือศาสนานี้ ในเวลาที่พวกเขามีความต้องการศาสนานี้ ดุจผู้ถูกงูกัดต้องการหมอผู้ขับพิษ และดุจผู้ถูกวางยาพิษต้องการยาถอนพิษ

การมุ่งสู่วัตถุนิยมของโลกตะวันตก: อย่างไรก็ตาม สิ่งที่น่าหวั่นเกรงก็ได้เกิดขึ้นแล้ว ทิศทางของโลกตะวันตกได้หันไปสู่วัตถุนิยมในทุกความหมายของมัน และในทุกสิ่งที่คำนี้ครอบคลุม ทั้งในด้านความเชื่อ มุมมอง จิตใจ ความคิด จริยธรรม สังคม วิทยาการ วรรณกรรม การเมือง และการปกครอง สิ่งนี้เกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป ในช่วงแรกเป็นไปอย่างช้า ๆ และเนิบนาบ แต่ด้วยพลังและความมุ่งมั่น นักปรัชญาและนักวิทยาศาสตร์ธรรมชาติได้ลุกขึ้นพินิจพิจารณาจักรวาลบนพื้นฐานที่ว่า ไม่มีผู้สร้าง ไม่มีผู้บริหารจัดการ และไม่มีผู้บัญชาการ และไม่มีพลังใดอยู่เบื้องหลังธรรมชาติและวัตถุที่ดำเนินการในโลกนี้ ปกครองมัน และบริหารกิจการของมัน พวกเขาเริ่มอธิบายโลกธรรมชาตินี้ และอธิบายสาเหตุของปรากฏการณ์และผลต่าง ๆ ของมันด้วยวิธีการเชิงกลไกล้วน ๆ และเรียกสิ่งนี้ว่าการพินิจเชิงวิทยาศาสตร์อันบริสุทธิ์ ส่วนการค้นคว้าและความคิดใดก็ตามที่เชื่อในการมีอยู่ของพระเจ้าและศรัทธาต่อพระองค์ พวกเขาเรียกว่าเป็นวิถีแบบจารีตที่ไม่ได้ตั้งอยู่บนพื้นฐานของวิทยาการและปัญญาในทัศนะของพวกเขา พวกเขาเย้ยหยันและล้อเลียนมัน ต่อมาวิถีทางที่พวกเขาเลือก รวมถึงการค้นคว้าและการพินิจของพวกเขา ได้นำพวกเขาไปสู่การปฏิเสธทุกสิ่งที่อยู่เหนือการเคลื่อนไหวและวัตถุ และปฏิเสธที่จะศรัทธาต่อทุกสิ่งที่ไม่อยู่ในขอบเขตของประสาทสัมผัสและการทดลอง และไม่อาจชั่ง นับ หรือวัดได้ ดังนั้นการศรัทธาต่ออัลลอฮ์และต่อสิ่งที่อยู่เหนือธรรมชาติจึงกลายเป็น—โดยธรรมชาติและโดยผลที่ตามมาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้—เป็นเพียงสมมติฐานที่สติปัญญาไม่สนับสนุนและวิทยาการไม่เป็นพยานยืนยัน

พวกเขามิได้ปฏิเสธอัลลอฮ์มาเป็นเวลานาน มิได้ประกาศความเป็นศัตรูต่อศาสนาอย่างเปิดเผย และมิได้ปฏิเสธศาสนากันทั้งหมด แต่วิธีคิดที่พวกเขาเลือก และจุดยืนที่พวกเขายึดถือในการค้นคว้าและการพินิจนั้น ไม่อาจลงรอยกับศาสนาซึ่งตั้งอยู่บนการศรัทธาต่อสิ่งเร้นลับ มีรากฐานอยู่บนวะห์ยูและการเป็นนบี และเรียกร้องและกล่าวถึงชีวิตในโลกอาคิเราะฮ์อยู่เสมอ ซึ่งไม่มีสิ่งใดในเรื่องเหล่านี้ที่อยู่ในขอบเขตของประสาทสัมผัสและการทดลอง หรือที่การชั่ง การนับ และการวัดจะยืนยันได้ ดังนั้นพวกเขาจึงมีความสงสัยในหลักความเชื่อทางศาสนาเพิ่มพูนขึ้นทุกวัน

ความอัปยศของวัตถุนิยมในช่วงหลัง: แต่บุคคลแห่งยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาของยุโรปยังคงผสมผสานระหว่างทัศนะแบบวัตถุนิยมที่ปฏิเสธพระเจ้าและการใช้ชีวิตแบบวัตถุนิยม เข้ากับพิธีกรรมทางศาสนาคริสต์อยู่หลายศตวรรษ ด้วยการทำตามประเพณีหรือด้วยอิทธิพลของสภาพแวดล้อมที่ยังคงอยู่ใน

โลกคริสเตียน หรือด้วยผลประโยชน์ทางศีลธรรมและสังคมที่จำเป็นต้องคงไว้ซึ่งระบบศาสนา แม้เพียงในนาม เพื่อเชื่อมโยงสมาชิกของประชาชาติเข้าด้วยกันและปกป้องมิให้เกิดความโกลาหล จนกระทั่งในที่สุดพวกเขาก็ถูกเปิดโปง และการผสานทั้งสองสิ่งเข้าด้วยกันก็กลายเป็นเรื่องยาก เนื่องด้วยความรวดเร็วของการก้าวเดินของอารยธรรมวัตถุนิยม ความล้าหลังของศาสนาและจารีตประเพณี และความไร้ความสามารถของมันที่จะก้าวตามให้ทัน ตลอดจนความยุ่งยาก การสูญเสียเวลา และการฝืนทำในสิ่งที่พวกเขาไม่มีความจำเป็นต้องทำในการผสานทั้งสองเข้าด้วยกัน พวกเขาจึงละทิ้งความละอาย และปลดผ้าคลุมแห่งความกลับกลอกออกไป

ไพร่พลแห่งวัตถุนิยมและนักเผยแผ่ของมัน

บรรดานักเขียน นักประพันธ์ นักวรรณกรรม ครูบาอาจารย์ นักสังคมศาสตร์ และนักการเมือง ในทุกภูมิภาคของยุโรปต่างลุกขึ้นเป่าแตรแห่งวัตถุนิยม และพ่นพิษของมันด้วยปลายปากกาเข้าสู่สติปัญญาและจิตใจของมวลชน พวกเขาอธิบายศีลธรรมในเชิงวัตถุนิยม บางครั้งก็เผยแพร่ปรัชญาอรรถประโยชน์นิยม และบางครั้งก็เผยแพร่ปรัชญาสุขนิยมแบบเอพิคิวรัส (Epicurus)

ส่วนนักการเมือง เช่น มาเคียเวลลี (Machiavelli) ชาวฟลอเรนซ์ (ค.ศ. 1469–1527) ได้เรียกร้องมาก่อนแล้วให้แยกศาสนาออกจากการเมือง และแบ่งศีลธรรมออกเป็นศีลธรรมส่วนบุคคลและศีลธรรมทางสังคม พวกเขาวางหลักว่า ศาสนา—หากจำเป็นต้องมี—เป็นเรื่องส่วนบุคคลที่ไม่ควรเข้ามาก้าวก่ายกิจการของการเมืองและรัฐ และสำหรับพวกเขาแล้ว รัฐนั้นมีค่าและสำคัญยิ่งกว่าสิ่งใดทั้งปวง ศาสนาคริสต์นั้นมีเนื้อหาเพียงเรื่องชีวิตในโลกหน้าเท่านั้น ผู้เคร่งศาสนาและคนดีมีคุณธรรมนั้น การมีอยู่ของพวกเขาไม่เป็นประโยชน์ต่อรัฐ แม้จะเป็นประโยชน์ต่อโบสถ์ก็ตาม เพราะพวกเขายึดติดอยู่กับบทบัญญัติของศาสนา และไม่สามารถเบี่ยงเบนไปจากบทบัญญัติของศาสนาและหลักศีลธรรมได้ หากผลประโยชน์เรียกร้องให้ทำเป็นอย่างอื่น และบรรดากษัตริย์และเจ้าผู้ครองนครจะต้องมีนิสัยดั่งสุนัขจิ้งจอก ไม่ต้องละอายต่อการผิดสัญญา การโกหก การทรยศ การฉ้อฉล และการกลับกลอก หากในสิ่งเหล่านั้นมีผลประโยชน์ต่อรัฐแม้เพียงน้อยนิด และอื่น ๆ อีกมากมาย การเรียกร้องนี้ประสบความสำเร็จ และได้รับการสนับสนุนจากปัจจัยหลายประการ อันได้แก่ ลัทธิรักชาติและลัทธิชาตินิยมซึ่งเข้ามาแทนที่ศาสนาเดิม

บรรดานักวรรณกรรม นักประพันธ์ และผู้มีความเชี่ยวชาญ พรสวรรค์ และสติปัญญาเฉียบแหลม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงการปฏิวัติฝรั่งเศสและหลังจากนั้น ได้ก่อการปฏิวัติต่อศีลธรรมแบบเดิมและระบบสังคม พวกเขาประดับประดาบาปให้ดูสวยงามในสายตาผู้คน และเผยแพร่การเรียกร้องสู่ลัทธิอนุญาตนิยม (การปล่อยให้ทุกสิ่งเป็นที่อนุมัติ) การปลดปล่อยสัญชาตญาณจากทุกพันธนาการ และปลดปล่อยปัจเจกบุคคลจากทุกความรับผิดชอบ พวกเขาเรียกร้องให้กลืนกินชีวิตแบบเดรัจฉาน สนองตัณหา ฉกฉวยความสำราญ และรีบเร่งเสพสิ่งดีงามทั้งหลาย พวกเขาเลยเถิดและฟุ่มเฟือยเกินขอบเขตในการตีค่าของชีวิตนี้ และปฏิเสธทุกสิ่งนอกเหนือจากความสุขสำราญอันฉับพลัน และผลประโยชน์ทางวัตถุที่ปรากฏชัดและสัมผัสได้

สำเนาที่ตรงกับอารยธรรมกรีก: ด้วยเหตุนี้ ชีวิตในยุโรปในคริสต์ศตวรรษที่สิบเก้าและยี่สิบจึงกลายเป็นสำเนาที่ตรงกับชีวิตในกรีกและโรมันซึ่งบูชาเจว็ดและอยู่ในสภาพญาฮิลิยะฮ์ และธรรมชาติแบบยุโรป (ซึ่งคริสต์ศาสนาแบบตะวันออกเคยสยบไว้) ก็หวนกลับคืนมาเหมือนเดิมอีกครั้ง

เรื่องนี้ไม่ใช่สิ่งน่าประหลาดใจ เพราะชาวยุโรปในปัจจุบันสืบเชื้อสายมาจากชาวกรีกและชาวโรมันเหล่านั้น ส่วนชนชาติยุโรปอื่น ๆ ก็เช่นกัน ท่านจะเห็นศาสนาที่ว่างเปล่าจากจิตวิญญาณ ดังที่ ดร. "ฮาส" (Haas) ได้ตั้งข้อสังเกตไว้เมื่อกล่าวถึงอารยธรรมกรีก

ท่านจะเห็นความเบาบางของศาสนา ความนอบน้อมและความจริงจังในการปฏิบัติศาสนกิจที่มีอยู่น้อยนิด และการละเล่นกับความรื่นเริงในชีวิตที่มีอยู่มากมาย ดังที่ "เลคกี" (Lecky) ได้กล่าวไว้เกี่ยวกับศาสนาของกรีก สิ่งนี้เป็นผลมาจากสภาพทางศาสนาที่ยุโรปมาถึง ซึ่งไม่สอดคล้องกับความนอบน้อมต่ออัลลอฮ์และความจริงจังในการเคารพภักดีต่อพระองค์ และยังเป็นผลมาจากทฤษฎีและเป้าหมายต่าง ๆ ที่นักวิทยาศาสตร์ธรรมชาติและนักปรัชญาในยุโรปได้ข้อสรุปและประกาศออกมา จนสาธารณชนยอมรับ และสิ่งเหล่านั้นก็เข้ามาแทนที่ศาสนา

ท่านยังจะเห็นการแห่แหนเข้าหาความเพลิดเพลินของชีวิต ดุจคนกระหายที่โถมเข้าหาน้ำ และแมลงเม่าที่บินเข้ากองไฟ และความกระหายที่จะเก็บเกี่ยวดอกผลของชีวิตด้วยมือทั้งสอง ดังที่โสกราตีส (Socrates) ได้บรรยายถึงลักษณะของชายชาวกรีกผู้นิยมระบอบประชาธิปไตยในยุคของเขา

ในทำนองเดียวกัน ท่านจะเห็นความเคลือบแคลงสงสัยในศาสนา ความสับสนในอะกีดะฮ์ และการดูแคลนระบบศาสนารวมถึงพิธีกรรมและขนบประเพณีของมัน ดังที่ท่านได้เห็นในกรุงโรมหลังยุคแห่งการรู้แจ้ง

ศาสนาของยุโรปในปัจจุบันคือวัตถุนิยม หาใช่คริสต์ศาสนาไม่: ไม่ต้องสงสัยเลยว่า ศาสนาของยุโรปในปัจจุบันซึ่งครอบครองหัวใจและความรู้สึกของพวกเขา และปกครองจิตวิญญาณของพวกเขา คือวัตถุนิยม หาใช่คริสต์ศาสนาไม่ ดังที่ทุกคนที่รู้จักจิตวิทยาของชาวยุโรปและได้สัมผัสกับชาวยุโรปอย่างใกล้ชิด ไม่ใช่จากหนังสือเพียงอย่างเดียว—และจากหนังสือด้วยเช่นกัน—ย่อมรู้ดี ตราบใดที่เขาไม่ถูกหลอกด้วยรูปลักษณ์ภายนอกทางศาสนาที่ช่วยเพิ่มความโอ่อ่าให้แก่รัฐ และเป็นสิ่งที่ประชาชนใช้ผ่อนคลายจิตใจและสร้างความหลากหลายให้ชีวิต และไม่ถูกหลอกด้วยการที่พวกเขาไปเยือนโบสถ์และเข้าร่วมพิธีกรรมตามประเพณีของโบสถ์

ศาสตราจารย์ชาวเยอรมันผู้ได้รับทางนำ คือ มุฮัมมัด อะสัด ซึ่งได้กล่าวถึงไปแล้ว ได้อธิบายเรื่องนี้ไว้อย่างชัดเจนและตรงไปตรงมาในหนังสือของเขา "อิสลามบนทางแพร่ง" (Islam at the Crossroads) โดยกล่าวว่า:

«ไม่ต้องสงสัยเลยว่าในตะวันตกยังคงมีบุคคลบางคนที่ใช้ชีวิตและคิดตามแนวทางศาสนา และทุ่มเทความพยายามที่จะนำหลักความเชื่อของตนมาปฏิบัติด้วยจิตวิญญาณแห่งอารยธรรมของพวกเขา แต่คนเหล่านี้เป็นเพียงข้อยกเว้น ส่วนคนธรรมดาทั่วไปในยุโรป ไม่ว่าจะเป็นผู้นิยมประชาธิปไตยหรือฟาสซิสต์ นายทุนหรือสังคมนิยม ผู้ใช้แรงงานหรือปัญญาชน ล้วนรู้จักศาสนาเพียงหนึ่งเดียวเท่านั้น นั่นคือการบูชาความก้าวหน้าทางวัตถุ และความเชื่อที่ว่าชีวิตไม่มีเป้าหมายอื่นใดนอกจากการที่มนุษย์จะทำให้ชีวิตง่ายดายยิ่งขึ้น หรือตามสำนวนที่ใช้กันทั่วไปคือ "เป็นอิสระโดยสมบูรณ์" จากพันธนาการของธรรมชาติ ส่วนโบสถ์ของ "ศาสนา" นี้ก็คือโรงงานขนาดมหึมา โรงภาพยนตร์ ห้องปฏิบัติการเคมี ห้องเต้นรำ และโรงไฟฟ้า ส่วนนักบวชของมันก็คือบรรดาผู้บริหารธนาคาร วิศวกร นักแสดงหญิง ดาราภาพยนตร์ เจ้าพ่อแห่งวงการการค้าและอุตสาหกรรม นักบิน และบรรดาผู้โดดเด่นที่ทำสถิติใหม่ ผลของความกระหายในอำนาจและความละโมบในความสุขสำราญนี้ อันเป็นผลที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ก็คือการเกิดขึ้นของกลุ่มต่าง ๆ ที่แข่งขันกัน ติดอาวุธครบมือ และเตรียมพร้อมทางการทหาร พร้อมที่จะทำลายล้างกันและกันเมื่อใดก็ตามที่อารมณ์ความต้องการและผลประโยชน์ของพวกเขาปะทะกัน ส่วนในด้านอารยธรรม ผลของมันคือการเกิดขึ้นของมนุษย์แบบหนึ่งที่เชื่อว่าคุณธรรมอยู่ที่ประโยชน์ในทางปฏิบัติ และอุดมคติอันสมบูรณ์สำหรับเขา ตลอดจนเกณฑ์แบ่งแยกระหว่างความดีกับความชั่ว ก็คือความสำเร็จทางวัตถุเท่านั้น ไม่มีสิ่งอื่น»[^1]

«อารยธรรมตะวันตกมิได้ปฏิเสธอัลลอฮ์อย่างรุนแรงและเปิดเผย แต่ในความเป็นจริงแล้ว ในระบบความคิดของมันไม่มีที่ว่างสำหรับอัลลอฮ์ มันไม่รู้จักประโยชน์ใด ๆ ของพระองค์ และไม่รู้สึกถึงความจำเป็นที่ต้องมีพระองค์»[^2]

บางทีคุณค่าของคำยืนยันเหล่านี้เกี่ยวกับสถานะของศาสนาในชีวิตชาวยุโรปและขอบเขตอิทธิพลของมันอาจลดน้อยลง เนื่องจากผู้กล่าวได้เปลี่ยนจากคริสต์ศาสนามาสู่อิสลาม และย้ายจากยุโรปมาสู่โลกตะวันออกของอิสลาม ดังนั้น ณ ที่นี้จึงมีคำยืนยันอีกชิ้นหนึ่งที่ชัดเจนยิ่งกว่า และบ่งชี้ได้ดียิ่งกว่าถึงความเสื่อมถอยของศาสนาทางการในศูนย์กลางที่ใหญ่ที่สุดของมัน และการที่ผู้คนของมันรังเกียจที่จะถูกนับว่าเป็นศาสนิกของมัน ซึ่งเป็นคำกล่าวของครูผู้ยิ่งใหญ่คนหนึ่งใน "ลอนดอน" และเป็นนักเขียนภาษาอังกฤษผู้มีชื่อเสียงคนหนึ่ง

[^1]: Islam At the Cross Roads, p. 50. Fifth Edition. [^2]: Islam At the Cross Roads, p. 40.

ศาสตราจารย์โจด (Joad) หัวหน้าภาควิชาปรัชญาและจิตวิทยาแห่งมหาวิทยาลัยลอนดอน กล่าวไว้ในหนังสือของเขา (Guide to Modern Wickedness) ว่า

«ข้าพเจ้าได้ถามนักศึกษาชายหญิงยี่สิบคน ซึ่งทุกคนอยู่ในช่วงต้นของวัยยี่สิบปี ว่ามีกี่คนในหมู่พวกเขาที่เป็นคริสเตียนไม่ว่าในความหมายใดของคำนี้ ปรากฏว่ามีเพียงสามคนเท่านั้นที่ตอบว่า "ใช่" เจ็ดคนกล่าวว่าพวกเขาไม่เคยคิดถึงเรื่องนี้เลย ส่วนอีกสิบคนที่เหลือประกาศชัดว่าพวกเขาเป็นปฏิปักษ์ต่อคริสต์ศาสนา ข้าพเจ้าเห็นว่าสัดส่วนระหว่างผู้ที่ศรัทธาและนับถือคริสต์ศาสนากับผู้ที่ไม่ศรัทธาในประเทศนี้ไม่ใช่เรื่องผิดปกติหรือแปลกประหลาดแต่อย่างใด แน่นอนว่าหากคำถามนี้ถูกถามต่อกลุ่มคนเช่นนี้เมื่อห้าสิบปีหรือยี่สิบปีก่อน คำตอบก็คงจะแตกต่างออกไป ด้วยเหตุนี้ ผู้ที่เห็นพ้องกับแคนอนแบร์รี (Canon Barry) และอ้างว่าการฟื้นฟูคริสต์ศาสนาครั้งใหญ่จะสามารถกอบกู้โลกได้นั้นจะมีจำนวนน้อยมาก เพราะข้าพเจ้าไม่เห็นว่าความเห็นของเขานี้มีสิ่งใดสนับสนุนหรือเป็นเหตุผลรองรับ นอกจากจะเป็นเพียงความปรารถนาและความอยากของเขาเอง แท้จริงความอยากนั้นบ่อยครั้งสร้างความคิดขึ้นมาได้ แต่มันไม่อาจให้กำเนิดหลักฐานและเอกสารยืนยันได้ และสภาพการณ์ตลอดจนร่องรอยต่าง ๆ ในประเทศนี้ล้วนบ่งชี้ว่าคริสตจักรจะตายไปในศตวรรษหน้า และนี่คือสิ่งที่สนับสนุนความเห็นนี้ ซึ่งคัดมาจากหนังสือพิมพ์รายวันฉบับหนึ่ง:

ชายวัยเจ็ดสิบเจ็ดปีผู้หนึ่งได้คิดค้นวิธีการแปรรูปคัมภีร์ไบเบิลฉบับเก่าให้กลายเป็นวัสดุอัดกระสุนปืน ไหมเทียม พลาสติก และกระดาษธนบัตรราคาสูง เครื่องจักรของเขาได้ถูกติดตั้งในโรงงานคาร์ดิฟฟ์ (Cardiff Factory) และในโรงงานอื่นอีกแปดแห่ง โดยนำคัมภีร์โตราห์ฉบับเก่ามาผลิตเป็นยุทโธปกรณ์ และผู้คิดค้นได้สร้างความมั่งคั่งมหาศาลจากเครื่องจักรนี้ หลังจากที่เคยมีชีวิตอยู่อย่างยากแค้นมาก่อน»

ศาสตราจารย์ผู้นี้ปิดท้ายบทความของเขาด้วยถ้อยคำหนึ่งจากคัมภีร์โตราห์ ซึ่งไม่มีถ้อยคำใดงดงามไปกว่านี้ เพื่อกล่าวแก่บาทหลวงและนักบวชอย่างแคนอนแบร์รีและคนอื่น ๆ ว่า «ผู้ใดมีหูก็จงฟังเถิด»[^1]

[^1]: Guide to Modern Wickedness p. 114 - 115.

ผู้เขียนท่านนี้กล่าวไว้ในหนังสือเล่มที่สองของเขา (Philosophy for our Times) ว่า

“ความละโมบในทรัพย์สินและการครอบครองได้ครอบงำจิตใจของชาวอังกฤษมาหลายศตวรรษแล้ว ความปรารถนาที่จะได้มาซึ่งความมั่งคั่งเป็นปัจจัยที่ทรงพลังที่สุดในชีวิตของประเทศ และเป็นแรงจูงใจที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในการทำงาน เพราะความมั่งคั่งเป็นหนทางสู่การครอบครอง และขนาดกับปริมาณของมันก็เป็นมาตรวัดความสามารถของมนุษย์ ผู้คนยังคงได้รับการปลุกเร้าให้สะสมและครอบครองทรัพย์สินอยู่ตลอดทั้งปีทั้งเดือน ผ่านช่องทางการเมือง วรรณกรรม การแสดง ภาพยนตร์ วิทยุกระจายเสียง และบางครั้งก็จากธรรมาสน์ในโบสถ์ รวมทั้งได้รับการโน้มน้าวว่า ประชาชาติที่มีอารยธรรมคือประชาชาติที่ความรู้สึกละโมบและอยากครอบครองได้พัฒนาขึ้นสูง

การบูชาทรัพย์สินเช่นนี้ขัดแย้งกับความเชื่อทางศาสนาของเรา เพราะศาสนายกย่องความยากจนและตำหนิความร่ำรวย และกล่าวว่าคนยากจนมีความสามารถในการเป็นคนดีมากกว่าคนร่ำรวย แม้ว่าทั้งปรัชญาและความสุขทางศาสนาจะเห็นพ้องกันว่าความยากจนเอื้อต่อการเคารพภักดีพระเจ้าและการเข้าสวรรค์มากกว่า แต่ผู้คนก็ไม่ปรารถนาที่จะเชื่อศาสนาในเรื่องนี้และปฏิบัติตามบทบัญญัติของมัน พวกเขายังคงเลือกความมั่งคั่งในปัจจุบันเหนือความสุขในสวรรค์ที่ได้รับสัญญาไว้ บางทีพวกเขาอาจคิดว่า หากพวกเขากลับเนื้อกลับตัวในช่วงท้ายของชีวิตบนโลกนี้ พวกเขาก็จะได้รับความดีงามแห่งปรโลก เช่นเดียวกับที่พวกเขาได้รับความดีงามแห่งโลกนี้ด้วยทรัพย์สินที่ฝากไว้ในธนาคาร

ความคิดของพวกเขานี้ได้ถูกแสดงออกโดยแซมมวล บัตเลอร์ (Samuel Butler) ในหนังสือของเขา ด้วยคำกล่าวที่ว่า ‘ผู้เขียนบางคนกล่าวว่า เราไม่สามารถรวมการเคารพภักดีพระเจ้าเข้ากับการบูชาทรัพย์สินได้ ข้าพเจ้ายอมรับว่าเรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ภารกิจต่าง ๆ ในโลกนี้เคยง่ายดายเมื่อใดกันเล่า?’

ไม่ว่าเราจะแตกต่างกันในหลักการเพียงใด ความจริงในปัจจุบันก็คือ เราทุกคนล้วนยึดมั่นอย่างแน่วแน่ในการเลียนแบบและเดินตามบัตเลอร์ เราหลงใหลในความรักทรัพย์สิน และความเชื่อของเราคือ ความมั่งคั่งเป็นมาตรวัดที่ถูกต้องของความยิ่งใหญ่ของปัจเจกบุคคลและรัฐบาล และสิ่งนี้เองเป็นสาเหตุให้เกิดหลักการสองประการที่มีความสำคัญยิ่งทางประวัติศาสตร์

ประการแรก คือ หลักการไม่แทรกแซงทางเศรษฐกิจ ซึ่งครอบงำศตวรรษที่สิบเก้า ผู้ยึดถือหลักการนี้อ้างว่า มนุษย์วางรากฐานการกระทำของตนบนประโยชน์สูงสุดที่ตนจะได้รับ และแรงจูงใจของการกระทำมิใช่ความเพลิดเพลินจากความรู้สึกในจิตใจ หากแต่เป็นความเพลิดเพลินจากความมั่งคั่ง

หลักการที่สองซึ่งครอบงำศตวรรษที่ยี่สิบ คือ หลักการจัดระบบทางเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงกับมาร์กซ์ (Marx) หลักการนี้ตั้งอยู่บนแนวคิดที่ว่า ระบบเศรษฐกิจของมนุษย์นั้นสร้างขึ้นบนความต้องการทางวัตถุของมนุษย์เท่านั้น และระบบนี้เองที่ให้กำเนิดวรรณกรรม ศีลธรรม ศาสนา ตรรกะ และระบบการปกครอง หลักการทั้งสองนี้จะไม่ได้รับการยอมรับอย่างที่มันได้รับ หากมิใช่เพราะความหลงใหลในทรัพย์สินและความใส่ใจต่อมันอย่างล้นเกินของผู้คนในประเทศของเรา”

และท่านยังกล่าวไว้ในอีกตอนหนึ่งของหนังสือเล่มนี้ว่า

«ทัศนะต่อชีวิตที่ครอบงำและปกครองยุคสมัยนี้ คือการมองทุกปัญหาและทุกเรื่องจากแง่มุมของกระเพาะและกระเป๋าเงิน (stomach and pocket view of life)

นักหนังสือพิมพ์ชาวอเมริกันผู้มีชื่อเสียง จอห์น กันเธอร์ (John Gunther) ได้ถ่ายทอดสภาพจิตใจเช่นนี้ไว้อย่างยอดเยี่ยมในหนังสือของเขา "ภายในยุโรป" (Inside Europe) โดยกล่าวว่า

"แท้จริงชาวอังกฤษนั้นเคารพบูชาธนาคารแห่งอังกฤษ (Bank of England) หกวันในหนึ่งสัปดาห์ และในวันที่เจ็ดพวกเขาจึงมุ่งหน้าไปยังโบสถ์"»

ปรากฏการณ์แห่งวัตถุนิยมในยุโรป

คนเหล่านี้ไม่ศรัทธาต่อชีวิตในโลกหน้า ไม่เชื่อว่ามีเป้าหมายอันสูงส่งใดอยู่เหนือความเพลิดเพลิน การหาความสุขจากชีวิต และการมีอำนาจเหนือแผ่นดิน ไม่รำลึกถึงอัลลอฮ์เว้นแต่น้อยครั้ง และไม่ให้ความยำเกรงต่อพระองค์ แล้วจะหวังได้อย่างไรว่าพวกเขาจะวิงวอนต่ออัลลอฮ์อย่างนอบน้อมเมื่อภัยมาประสบ จะถ่อมตนและหวนกลับสู่พระองค์เมื่ออันตรายมาจู่โจม ดังที่อัลลอฮ์ได้ทรงกล่าวถึงพวกมุชริกที่ยังศรัทธาต่ออัลลอฮ์ว่า

وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوْجٌ كَٱلظُّلَلِ دَعَوُا۟ ٱللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمْ إِلَى ٱلْبَرِّ فَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌ ۚ وَمَا يَجْحَدُ بِـَٔايَـٰتِنَآ إِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ ﴿٣٢﴾

«และเมื่อคลื่นดั่งเงาทะมึนได้ห่อหุ้มพวกเขา พวกเขาก็วิงวอนต่ออัลลอฮ์โดยมอบการภักดีอย่างบริสุทธิ์ใจแด่พระองค์ ครั้นเมื่อพระองค์ทรงช่วยพวกเขาให้รอดขึ้นสู่ฝั่ง ในหมู่พวกเขาก็มีผู้ที่อยู่ในทางสายกลาง และไม่มีผู้ใดปฏิเสธบรรดาสัญญาณของเรา นอกจากผู้ทรยศและเนรคุณทุกคน» (ซูเราะฮ์ลุกมาน 31:32)

هُوَ ٱلَّذِى يُسَيِّرُكُمْ فِى ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا كُنتُمْ فِى ٱلْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِم بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَفَرِحُوا۟ بِهَا جَآءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ وَجَآءَهُمُ ٱلْمَوْجُ مِن كُلِّ مَكَانٍ وَظَنُّوٓا۟ أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ ۙ دَعَوُا۟ ٱللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ لَئِنْ أَنجَيْتَنَا مِنْ هَـٰذِهِۦ لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلشَّـٰكِرِينَ ﴿٢٢﴾

«พระองค์คือผู้ทรงให้พวกเจ้าเดินทางทั้งทางบกและทางทะเล จนกระทั่งเมื่อพวกเจ้าอยู่ในเรือ และเรือก็แล่นพาพวกเขาไปด้วยลมที่ดี และพวกเขาก็ดีใจกับมัน ทันใดนั้นลมพายุก็พัดมา และคลื่นก็ซัดมายังพวกเขาจากทุกทิศ และพวกเขาคิดว่าพวกเขาถูกล้อมไว้แล้ว พวกเขาก็วิงวอนต่ออัลลอฮ์โดยมอบการภักดีอย่างบริสุทธิ์ใจแด่พระองค์ว่า หากพระองค์ทรงช่วยเราให้รอดพ้นจากสิ่งนี้ แน่นอนเราจะเป็นผู้กตัญญู» (ซูเราะฮ์ยูนุส 10:22)

แต่ทว่าคนเหล่านี้ ด้วยการจมดิ่งอยู่ในวัตถุนิยม การยึดติดกับสาเหตุที่มองเห็นได้และอ้างเหตุผลด้วยสิ่งนั้น ตลอดจนการคิดว่าตนไม่จำเป็นต้องพึ่งอัลลอฮ์ ได้มาถึงขั้นแห่งความแข็งกระด้างและความหลงลืม จนถ้อยคำของอัลลอฮ์ต่อไปนี้เป็นจริงกับพวกเขา

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَآ إِلَىٰٓ أُمَمٍ مِّن قَبْلِكَ فَأَخَذْنَـٰهُم بِٱلْبَأْسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ ﴿٤٢﴾ فَلَوْلَآ إِذْ جَآءَهُم بَأْسُنَا تَضَرَّعُوا۟ وَلَـٰكِن قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيْطَـٰنُ مَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿٤٣﴾

«และแน่นอน เราได้ส่ง (บรรดาเราะซูล) ไปยังประชาชาติต่าง ๆ ก่อนหน้าเจ้า แล้วเราได้ลงโทษพวกเขาด้วยความทุกข์ยากและความเดือดร้อน เพื่อว่าพวกเขาจะได้วิงวอนอย่างนอบน้อม ทำไมเล่าเมื่อการลงโทษของเรามาถึงพวกเขา พวกเขาจึงไม่วิงวอนอย่างนอบน้อม แต่ทว่าหัวใจของพวกเขาแข็งกระด้าง และชัยฏอนได้ทำให้สิ่งที่พวกเขากระทำอยู่เป็นที่สวยงามแก่พวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:42-43)

และคำตรัสของพระองค์ผู้ทรงเกียรติและสูงส่งว่า

وَلَقَدْ أَخَذْنَـٰهُم بِٱلْعَذَابِ فَمَا ٱسْتَكَانُوا۟ لِرَبِّهِمْ وَمَا يَتَضَرَّعُونَ ﴿٧٦﴾

«และแน่นอน เราได้ลงโทษพวกเขาด้วยการลงโทษ แต่พวกเขาก็ไม่ยอมจำนนต่อพระเจ้าของพวกเขา และพวกเขาก็ไม่วิงวอนอย่างนอบน้อม» (ซูเราะฮ์อัล-มุอ์มินูน 23:76)

ดังนั้น ท่านแทบจะไม่รู้สึกถึงความอ่อนโยนของหัวใจ ความสำนึกต่ำต้อย และการถ่อมตนต่ออัลลอฮ์ ในสุนทรพจน์ของบรรดาผู้นำและรัฐมนตรีในยุโรปเลย แม้ในช่วงเวลาที่เลวร้ายและขมขื่นที่สุดของสงคราม และท่านก็จะไม่เห็นสิ่งใดในทำนองนั้นในบุคลิกนิสัย การกระทำ และการรื่นเริงของประชาชน นักคิดและนักวรรณกรรมของตะวันตกยังถือว่าสิ่งนั้นเป็นความอดทนเข้มแข็ง ความกล้าหาญของหัวใจ และการไม่ยอมรับความอัปยศ ผู้นำคนหนึ่งของอังกฤษซึ่งเป็นนักการเมืองคนสำคัญในรัฐสภาอังกฤษได้ภาคภูมิใจว่า ประชาชนชาวอังกฤษไม่ยอมจำนนต่อเหตุการณ์และภัยพิบัติ และยกตัวอย่างเป็นหลักฐานว่า ผู้คนที่กำลังเต้นรำและหาความบันเทิงในสิงคโปร์มิได้ลุกออกจากที่ของตน และไม่ได้เลื่อนรอบการเต้นรำและการร้องเพลงออกไป ขณะที่เครื่องบินของญี่ปุ่นกำลังโปรยระเบิดลงมายังเมืองราวกับห่าฝน

ชาวอินเดียคนหนึ่งเล่าถึงงานเลี้ยงยามค่ำคืนที่เขาได้เข้าร่วมว่า «ขณะที่พวกเรากำลังเต้นรำอยู่นั้น ทันใดเราก็ได้ยินเสียงสัญญาณเตือนภัยทางอากาศ ความเงียบจึงปกคลุมไปทั่วสถานที่ จากนั้นหนึ่งในผู้ร่วมงานก็กล่าวขึ้นว่า

...ท่านทั้งหลายเห็นว่าอย่างไร? จะเต้นรำต่อไปหรือจะเลื่อนออกไป? หญิงสาวคนหนึ่งตอบว่า: เราจะเต้นรำต่อไป และก็เป็นเช่นนั้น เสียงเพลงดังกึกก้องไปทั่วทั้งย่าน ไม่ต้องพูดถึงสโมสรที่เราอยู่ในขณะนั้น"[^1] และเขากล่าวอีกว่า: "เป็นเรื่องปกติประจำวันที่จะมีการประกาศในโรงภาพยนตร์ว่า: การโจมตีทางอากาศกำลังเริ่มขึ้น แต่การแสดงช่วงนี้จะดำเนินต่อไป ผู้ใดต้องการไปยังที่หลบภัย ทางไปอยู่ด้านล่างทางซ้ายมือ แต่ผู้คนก็ยังคงนั่งอยู่ ไม่มีใครลุกจากที่ของตน และการแสดงช่วงนั้นก็เริ่มขึ้น"[^2]

นักเขียนชาวอังกฤษคนหนึ่งเขียนวิจารณ์ภาพที่ตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์ "สเตตส์แมน" (Statesman) หนังสือพิมพ์รายวันภาษาอังกฤษฉบับใหญ่ที่สุดในอินเดีย ฉบับวันที่ 24 มกราคม ค.ศ. 1942 ว่า: "เป็นเรื่องแปลกที่ละครที่งดงามที่สุดล้วนปรากฏขึ้นในช่วงสงครามใหญ่ทั้งหลายในประวัติศาสตร์ สภาพในอังกฤษทุกวันนี้ก็เช่นกัน ผู้พบเห็นจะได้เห็นสถานบันเทิง โรงภาพยนตร์ ละคร และภาพต่าง ๆ ที่งดงามและวิจิตรยิ่งกว่าที่เคยเห็นก่อนสงคราม ผู้ชมจะพบทุกสิ่งที่ให้ความเพลิดเพลินและถูกรสนิยมของเขาในสถานบันเทิงของกรุงลอนดอน" และในหนังสือพิมพ์ฉบับเดียวกันอีกฉบับหนึ่งซึ่งออกเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม ค.ศ. 1943 ระบุว่า: "อุตสาหกรรมภาพยนตร์ในลอนดอน ลิสบอน และมอสโกกำลังก้าวหน้าและเฟื่องฟู" ท่านจะไม่พบตัวอย่างของความทรหดและการหมกมุ่นอยู่กับความสุขสำราญและความบันเทิงในยามคับขันที่สุดและในช่วงเวลาสุดท้ายของชีวิตเช่นนี้ นอกจากในกรีกและโรมสมัยโบราณเท่านั้น

ผู้สื่อข่าวของรอยเตอร์ได้รายงานว่า มิสเตอร์เชอร์ชิลล์ (Churchill) นายกรัฐมนตรีอังกฤษ ต้อนรับปีใหม่และส่งท้ายปีเก่าอย่างไร ทั้งที่เป็นวันอันหนักหน่วงวันหนึ่งในช่วงสงคราม ซึ่งเป็นวันที่มนุษย์จะหันไปพึ่งพาอัลลอฮ์ คนเมาจะได้สติ และคนใจแข็งกระด้างจะอ่อนน้อมถ่อมตน ต่อไปนี้คือตัวบทของโทรเลขฉบับนั้น:

"วอชิงตัน วันที่ 1 มกราคม (ค.ศ. 1942) เมื่อคืนนี้ ขณะที่ปีใหม่กำลังบรรจบกับปีที่ผ่านพ้นไป และมิสเตอร์เชอร์ชิลล์ นายกรัฐมนตรี กำลังเดินทางจากแคนาดาไปยังสหรัฐอเมริกาด้วยรถไฟขบวนพิเศษของทางราชการ ท่านนายกรัฐมนตรีได้ออกมาพร้อมกับเซอร์ชาลส์ พอร์ทัล (Sir Charles Portal) อย่างกะทันหัน และเดินเข้าไปในตู้เสบียงของรถไฟ โดยมีซิการ์คาบอยู่ในปากและแก้วแชมเปญอยู่ในมือ บรรดาผู้แทนหนังสือพิมพ์ที่เดินทางไปกับเขาต่างประหลาดใจ มิสเตอร์เชอร์ชิลล์ยกแก้วขึ้นพร้อมกับยิ้มและกล่าวว่า: 'ในนามของปี 1941 ปีที่นำไปสู่ความมุมานะ ความเหนื่อยยาก และชัยชนะ' ในเวลานั้นเอง ปีเก่าก็สิ้นลมหายใจสุดท้าย ปีใหม่ก็เริ่มหายใจ นาฬิกาประกาศการมาถึงของมัน บรรดานักข่าวและหัวหน้าเจ้าหน้าที่รถไฟต่างแสดงความยินดีกับมิสเตอร์เชอร์ชิลล์ และท่านนายกรัฐมนตรีก็จับมือของเซอร์ชาลส์...

[^1]: อัล-ฆอรอต อัล-ญาวิยยะฮ์ (การโจมตีทางอากาศ) โดยอาฆา มุฮัมมัด อัชร็อฟ อัด-ดะฮ์ละวี หน้า 71 [^2]: แหล่งเดียวกัน หน้า 70

บอร์เทล (Bortel) ไว้ด้วยมือข้างหนึ่ง และจับมือของสิบโทฮาร์เนอร์ (Corporal Harner) ไว้ด้วยมืออีกข้างหนึ่ง แล้วทุกคนต่างจับมือกันและเริ่มร้องเพลงพลางเต้นรำ ส่วนมิสเตอร์เชอร์ชิล (Churchill) ก็เดินออกไปยังประตูแล้วกล่าวว่า "ขอแสดงความยินดีกับพวกท่านทุกคน และขอพระเจ้าทรงประทานชัยชนะแก่เรา" คนกลุ่มนั้นยังคงร้องเพลงกันอย่างคึกคักพร้อมปรบมือ นายกรัฐมนตรีทำสัญลักษณ์ตัว V แล้วเดินกลับไปยังรถของเขาด้วยความสุขและความปีติยินดี"

จงเปรียบเทียบธรรมชาติแบบวัตถุนิยมนี้กับจิตวิญญาณทางศาสนา คำสอนของศาสนา การกระทำของผู้ที่ยึดมั่นในศาสนา และวิถีชีวิตของพวกเขาในยามสงครามและภยันตราย ในอัลกุรอานมีว่า

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿٤٥﴾

«โอ้ บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย เมื่อพวกเจ้าเผชิญกับกองทหารหนึ่ง ก็จงยืนหยัดให้มั่นคง และจงรำลึกถึงอัลลอฮ์ให้มาก เพื่อพวกเจ้าจะได้รับความสำเร็จ» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:45)

และเมื่อท่านนบี ﷺ ประสบกับเรื่องหนักใจ ท่านจะรีบหันไปหาการละหมาด ในหนังสือ "ซีเราะฮ์ของอิบนุ ฮิชาม" ว่าด้วยสมรภูมิบะดัรครั้งใหญ่ อิบนุ อิสหาก กล่าวว่า: จากนั้นท่านเราะซูล ﷺ ได้จัดแถวให้เป็นระเบียบ แล้วกลับเข้าไปในเพิงที่พัก โดยมีอบูบักร์ อัศ-ศิดดีก (ร.ฎ.) อยู่กับท่านเพียงผู้เดียว ไม่มีผู้อื่นอีก ท่านเราะซูล ﷺ วิงวอนต่อพระผู้อภิบาลของท่านให้ทรงประทานชัยชนะตามที่ทรงสัญญาไว้แก่ท่าน และในบรรดาสิ่งที่ท่านกล่าวคือ

اللهم إن تهلك هذه العصابة اليوم لا تعبد

«โอ้ อัลลอฮ์ หากพระองค์ทรงให้คนกลุ่มนี้พินาศไปในวันนี้ พระองค์ก็จะไม่ถูกเคารพภักดีอีกเลย»

ด้วยเหตุปัจจัยอันหลีกเลี่ยงไม่ได้ทั้งทางธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และวิชาการ วัตถุนิยมได้กลายเป็นสัญลักษณ์ของอารยธรรมตะวันตกและวิถีชีวิตแบบตะวันตกมาตั้งแต่ยุคเก่าแก่ในประวัติศาสตร์ และการกำเนิดใหม่ตลอดจนการฟื้นฟูทางวิทยาการและการเมืองในยุโรปก็มิได้ทำให้มันเพิ่มขึ้นสิ่งใดนอกจากความรุนแรงและความเข้มข้นยิ่งขึ้น ลักษณะเด่นข้อนี้เป็นที่สังเกตเห็นของนักวิชาการจำนวนมากทั้งในตะวันตกและตะวันออก ในบรรดานักวิชาการฝ่ายตะวันออกได้แก่ ท่านอาจารย์ผู้ปราดเปรื่อง นักเดินทางผู้มีสายตาอันแหลมคม อับดุรเราะห์มาน อัล-กะวากิบี เมื่อต้นศตวรรษนี้ ท่านกล่าวไว้ในหนังสือ "เฏาะบาอิอ์ อัล-อิสติบดาด" (ธรรมชาติของเผด็จการ) ว่า

"ชาวตะวันตกมีชีวิตแบบวัตถุนิยม มีจิตใจแข็งกร้าว ปฏิบัติต่อผู้อื่นอย่างรุนแรง ละโมบในการกอบโกยไว้แต่ผู้เดียว และกระหายในการแก้แค้น ราวกับว่าไม่มีสิ่งใดเหลืออยู่ในตัวเขาจากหลักการอันสูงส่งและความรู้สึกอันประเสริฐที่คริสต์ศาสนาแห่งตะวันออกได้ถ่ายทอดไปให้ ชาวเยอรมันเป็นต้น มีนิสัยแข็งกระด้าง เห็นว่ามนุษย์ที่มีชีวิตอ่อนแอสมควรแก่ความตาย และเห็นว่าคุณธรรมทั้งหมดอยู่ที่พลัง และพลังทั้งหมดอยู่ที่เงินทอง เขารักวิชาความรู้แต่ก็เพื่อเงินทอง รักเกียรติยศแต่ก็เพื่อเงินทอง ส่วนชาวละตินในหมู่พวกเขานั้นมีสันดานหลงตัวเองและเหลวไหล เห็นว่าปัญญาอยู่ที่การปล่อยตัวอย่างเสรี ชีวิตอยู่ที่การละทิ้งความละอาย เกียรติอยู่ที่เครื่องประดับและเสื้อผ้า และความยิ่งใหญ่อยู่ที่การมีชัยเหนือผู้คน"

นี่คือภาพสะท้อนอันสัตย์จริงของธรรมชาติแบบยุโรป และเป็นการวิเคราะห์จิตวิทยาของชาวตะวันตกอย่างถูกต้อง และเราไม่คิดว่าท่านอัล-กะวากิบี ผู้ล่วงลับ จะหลีกเลี่ยงที่จะกล่าวถึงชนชาติอื่นนอกจากชาวเยอรมันและชาวละติน เว้นแต่เพื่อหลบเลี่ยงไม่ให้ตกอยู่ในความยุ่งยาก ท่านจึงยกชาวเยอรมันและชาวละตินเป็นตัวอย่างแทนชาวยุโรปทั้งหมด

เป้าหมายทางวัตถุของขบวนการทางจิตวิญญาณเชิงวิทยาศาสตร์:

ท่านจะเห็นจิตวิญญาณแบบวัตถุนิยมนี้ในระบบการเมือง สังคม และศีลธรรมทั้งปวงของยุโรป ที่ประชาชาติของมันคิดค้นขึ้นหรือปรับปรุงใหม่ในยุคนี้ แม้กระทั่งขบวนการทางจิตวิญญาณ (Spiritualism) ที่ทำให้ผู้คนในยุโรปให้ความสนใจอย่างมากในช่วงหลังนี้ แท้จริงแล้วจิตวิญญาณของมันก็คือวัตถุนิยม มันได้กลายเป็นอุตสาหกรรมและศิลปะแขนงหนึ่งเช่นเดียวกับอุตสาหกรรมและศิลปะอื่น ๆ ในยุโรป เป้าหมายของมันคือการได้เห็นสิ่งมหัศจรรย์ของโลกแห่งวิญญาณ การล่วงรู้ความลับของมัน การสนทนากับวิญญาณของผู้ตาย การผ่อนคลายจิตใจ และการหาความบันเทิง มันไม่เกี่ยวข้องใด ๆ เลยกับการขัดเกลาจิตใจ การชำระหัวใจให้บริสุทธิ์ การนอบน้อมต่ออัลลอฮ์ การประกอบความดี การเตรียมพร้อมสำหรับความตาย การอดทนต่อความยากลำบากของชีวิต และการถ่อมตน ซึ่งตรงกันข้ามกับขบวนการทางจิตวิญญาณและตะเศาวุฟในโลกตะวันออกอิสลาม

เช่นเดียวกัน การกระทำที่ผู้คนในโลกตะวันตกเสียสละชีวิตและจิตวิญญาณของตน ส่วนใหญ่แล้วล้วนย้อนกลับไปสู่เป้าหมายทางวัตถุ เช่น ชื่อเสียงที่ดีงาม การมีชื่อเสียงขจรขจาย การได้รับการจารึกชื่อไว้ในประวัติศาสตร์ตลอดกาล การเหนือกว่าผู้อื่น การที่ประชาชาติของเขาจะได้ยกย่องและภาคภูมิใจในตัวเขา และการที่บ้านเกิดเมืองนอนของเขาจะได้รับเกียรติและปลาบปลื้มในตัวเขา ซึ่งตรงกันข้ามกับการกระทำที่มุ่งแสวงหาความโปรดปรานของอัลลอฮ์ มุสลิมนั้นเกรงกลัวว่าการงานของตนจะเจือปนด้วยการโอ้อวด (ริยาอ์) และการแสวงหาชื่อเสียง ซึ่งจะทำให้การงานนั้นสูญเปล่า และเขาได้ยินพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ว่า

هَلْ نُنَبِّئُكُم بِٱلْأَخْسَرِينَ أَعْمَـٰلًا ﴿١٠٣﴾ ٱلَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعًا ﴿١٠٤﴾ أُو۟لَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِـَٔايَـٰتِ رَبِّهِمْ وَلِقَآئِهِۦ فَحَبِطَتْ أَعْمَـٰلُهُمْ فَلَا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ وَزْنًا ﴿١٠٥﴾

«จงกล่าวเถิดว่า พวกท่านจะให้เราบอกพวกท่านไหมถึงบรรดาผู้ที่ขาดทุนยิ่งในการงานของพวกเขา คือบรรดาผู้ที่ความพยายามของพวกเขาในชีวิตแห่งโลกนี้หลงผิดไป ขณะที่พวกเขาคิดว่าพวกเขากำลังทำดีแล้ว ชนเหล่านั้นคือผู้ที่ปฏิเสธต่อบรรดาอายะฮ์แห่งพระผู้อภิบาลของพวกเขาและการพบพระองค์ ดังนั้นการงานของพวกเขาจึงไร้ผล และในวันกิยามะฮ์เราจะไม่ให้น้ำหนักใด ๆ แก่พวกเขาเลย» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี 18:103-105)

และพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่งว่า

وَقَدِمْنَآ إِلَىٰ مَا عَمِلُوا۟ مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْنَـٰهُ هَبَآءً مَّنثُورًا ﴿٢٣﴾

«และเราได้มุ่งไปยังการงานใด ๆ ที่พวกเขาได้กระทำไว้ แล้วเราได้ทำให้มันเป็นดั่งผงธุลีที่ปลิวว่อน» (ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน 25:23)

ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ เคยถูกถามถึงชายผู้ต่อสู้ด้วยความกล้าหาญ และผู้ต่อสู้เพื่อการโอ้อวดว่า คนใดเล่าที่อยู่ในหนทางของอัลลอฮ์? ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ตอบว่า

((من قاتل لتكون كلمة الله هي العليا فهو في سبيل الله))

«ผู้ใดต่อสู้เพื่อให้พระวจนะของอัลลอฮ์สูงส่งที่สุด เขาผู้นั้นอยู่ในหนทางของอัลลอฮ์»

ท่านอุมัร อิบนุ อัล-ค็อฏฏ็อบ (ร.ฎ.) เคยกล่าวในดุอาอ์ของท่านว่า

((اللهم اجعل عملي كله صالحاً واجعله كله لوجهك خالصاً ولا تجعل لغيرك فيه شيئاً))

«โอ้อัลลอฮ์ ขอพระองค์ทรงโปรดทำให้การงานของข้าพระองค์ทั้งหมดเป็นการงานที่ดี และทำให้มันทั้งหมดบริสุทธิ์เพื่อพระพักตร์ของพระองค์ และขออย่าให้มีส่วนใดในนั้นเป็นของผู้อื่นนอกจากพระองค์เลย»

ความพากเพียรของบรรดาคนดีในอุมมะฮ์นี้ในการปกปิดอิบาดะฮ์และการบริจาคทานของพวกเขานั้น เป็นที่รู้จักกันดีในตำราประวัติศาสตร์และชีวประวัติ

ตะเศาวุฟแบบวัตถุนิยมของตะวันตกและเอกภาพแห่งการดำรงอยู่ทางเศรษฐกิจ:

ทัศนะแบบวัตถุนิยมและความคิดแบบวัตถุนิยมในยุโรปได้มาถึงขั้นของการจมดิ่งและหลอมรวมอยู่ในมัน (ฟะนาอ์) จนลืมทุกสิ่งนอกเหนือจากคุณค่าทางวัตถุ ขอให้เรายกตัวอย่างในเรื่องนี้ด้วยคาร์ล มาร์กซ์ (Karl Marx) ค.ศ. 1818 - 1883 ผู้ก่อตั้งปรัชญาคอมมิวนิสต์

คาร์ล มาร์กซ์ (Karl Marx) เห็นว่าระบบเศรษฐกิจคือจิตวิญญาณของสังคม และศาสนา อารยธรรม ปรัชญาชีวิต ตลอดจนวิจิตรศิลป์ทั้งหลาย ล้วนเป็นภาพสะท้อนของระบบเศรษฐกิจนี้ เขากล่าวว่า ในทุกยุคสมัยและในทุกช่วงของประวัติศาสตร์ ย่อมมีวิธีการผลิตทางอุตสาหกรรมเฉพาะของมัน และความสัมพันธ์ทางสังคมก็ถูกกำหนดขึ้นตามวิธีการผลิตนั้น แต่ไม่นานนัก ความสัมพันธ์ทางสังคมเหล่านี้ก็ไม่สอดคล้องและไม่เหมาะสมกับวิธีการผลิตอีกต่อไป ผู้คนบางส่วนจึงพยายามจัดรูปความสัมพันธ์นี้ขึ้นใหม่ และสิ่งนี้เองที่ประวัติศาสตร์รู้จักกันในนามของการพลิกผันและการปฏิวัติ นักประวัติศาสตร์ไม่รู้ถึงแก่นแท้ของมัน แต่นั่นก็ไม่ใช่เรื่องแปลก เพราะบรรดาผู้ที่มีส่วนร่วมในการปฏิวัติเหล่านี้เองก็อาจไม่รู้สึกตัวถึงเป้าหมายที่พวกเขาต่อสู้เพื่อมัน ทว่าเราสามารถไขปริศนาเหล่านี้ได้ และรู้ว่าความก้าวหน้าทางการเมือง การปรับปรุงแก้ไขและการพัฒนาระบบการเมือง ตลอดจนความเปลี่ยนแปลงและวิวัฒนาการที่เกิดขึ้นกับมัน มิใช่อื่นใดนอกจากรูปแบบใหม่ของความสัมพันธ์ทางสังคมที่ปรากฏขึ้น เพื่อทำให้ความสัมพันธ์เหล่านี้กลับมาเหมาะสมสอดคล้องกับวิธีการผลิตแบบใหม่อีกครั้ง และเมื่อความขัดแย้งระหว่างวิธีการผลิตทางอุตสาหกรรมกับความสัมพันธ์ทางสังคมที่ตั้งอยู่บนวิธีการผลิตนั้นดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง ความพยายามที่จะทำให้ทั้งสองสอดคล้องกันก็ย่อมดำเนินไปอย่างต่อเนื่องเช่นกัน และเมื่อความขัดแย้งนั้นเกินขอบเขตและทวีความรุนแรงขึ้น มันก็จะปรากฏออกมาในรูปของการปฏิวัติ แต่เราไม่ควร—ในกรณีที่ความขัดแย้งยังไม่ปรากฏชัด—ปฏิเสธการมีอยู่ของมัน ความขัดแย้งระหว่างระบบการผลิตทางอุตสาหกรรมกับสายสัมพันธ์ทางสังคมนั้นปรากฏออกมาในรูปของสงครามชนชั้น เพราะชนชั้นทั้งหมดของสังคมล้วนเป็นส่วนประกอบของระบบเศรษฐกิจ จากตรงนี้คาร์ล มาร์กซ์จึงสรุปว่า ประวัติศาสตร์มนุษยชาติ—นอกเหนือจากยุคที่ชีวิตมนุษย์ยังอยู่ในวัยเยาว์—มิใช่อื่นใดนอกจากเรื่องราวของสงครามระหว่างชนชั้นทางสังคมที่แตกต่างกัน

ด้วยเหตุนี้ ชายผู้นี้จึงปฏิเสธทุกแง่มุมของความเป็นมนุษย์ นอกจากแง่มุมทางเศรษฐกิจ และไม่ให้ความสนใจใด ๆ แก่สิ่งอื่นเลย เขาไม่ให้น้ำหนักและคุณค่าแก่ศาสนา จริยธรรม จิตวิญญาณ หัวใจ หรือแม้แต่สติปัญญา และไม่ยอมรับว่าสิ่งใดในบรรดาสิ่งเหล่านี้เคยเป็นปัจจัยหนึ่งของประวัติศาสตร์ เขาเห็นว่าสงครามและการปฏิวัติทั้งปวงในประวัติศาสตร์ มิใช่อื่นใดนอกจากการล้างแค้นของท้องหนึ่งต่ออีกท้องหนึ่ง และการต่อสู้ดิ้นรนเพื่อจัดระเบียบระบบเศรษฐกิจและวิธีการผลิตทางอุตสาหกรรมขึ้นใหม่ แม้แต่สงครามศาสนา ในทัศนะของเขาก็มิใช่อื่นใดนอกจากสงครามระหว่างชนชั้นทางเศรษฐกิจ โดยชนชั้นหนึ่งยึดครองแหล่งทรัพย์สิน ปัจจัย และวิธีการผลิตไว้แต่ผู้เดียว ส่วนอีกชนชั้นหนึ่งพยายามแข่งขันเพื่อแย่งชิงส่วนแบ่งของตน หรือเพื่อจัดระเบียบสิ่งเหล่านั้นขึ้นใหม่ สงครามจึงเกิดขึ้น และตามทัศนะของเขา สงคราม «บะดัร» «อุหุด» «อัล-อะห์ซาบ» «อัล-กอดิซียะฮ์» และ «อัล-ยัรมูก» ตลอดจนเหตุการณ์และสมรภูมิต่าง ๆ ที่ประวัติศาสตร์ได้จารึกไว้ ก็ต้องเป็นเช่นนั้นด้วย

นี่คือลัทธิซูฟีแบบวัตถุนิยมของตะวันตกดังที่ท่านเห็น และนี่คือปรัชญา "เอกภาพแห่งการดำรงอยู่" ในรูปของ "เอกภาพแห่งเศรษฐกิจ" เมื่อชาวตะวันออกถูกครอบงำด้วยจิตวิญญาณทางศาสนาและการมุ่งสู่พระเจ้า บรรดาผู้หมกมุ่นในการเคารพภักดีและผู้ที่ถูกสภาวะทางจิตครอบงำในหมู่พวกเขาจึงปฏิเสธการมีอยู่ของทุกสิ่งนอกจากอัลลอฮ์ และร้องประกาศขณะมึนเมาและถูกสภาวะนั้นครอบงำว่า "ไม่มีสิ่งใดดำรงอยู่นอกจากอัลลอฮ์" ส่วนนักคิดชาวยุโรปถูกครอบงำด้วยวัตถุนิยม พวกเขาจึงปฏิเสธการมีอยู่ของทุกสิ่งนอกจากด้านเศรษฐกิจ และร้องประกาศว่า "ไม่มีสิ่งใดดำรงอยู่นอกจากท้องและกระเพาะ" นักซูฟีแห่งตะวันออกมองมนุษย์ว่าเป็นเงาแห่งพระผู้เป็นเจ้า ส่วนนักวัตถุนิยมในตะวันตกมองมนุษย์เป็นเพียงสิ่งมีชีวิตแบบปศุสัตว์และเดรัจฉานเท่านั้น

ทฤษฎีของดาร์วินและอิทธิพลที่มีต่อความคิดและอารยธรรม

สิ่งที่ส่งเสริมทัศนะของพวกเขาในทุกประเด็นเกี่ยวกับมนุษย์ และยิ่งซ้ำเติมให้สถานการณ์เลวร้ายลงไปอีก คือทฤษฎีที่ปรากฏขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ว่าด้วยวิวัฒนาการของมนุษย์ ทฤษฎีนี้ถือว่ามนุษย์เป็นสัตว์ที่วิวัฒน์ขึ้นมาจากสัตว์ชั้นต่ำกว่า และได้ผ่านขั้นตอนแล้วขั้นตอนเล่าในการเดินทางของเผ่าพันธุ์ซึ่งกินเวลาหลายพันปี มนุษย์เปลี่ยนผ่านจากสัตว์รูปแบบหนึ่งไปสู่อีกรูปแบบหนึ่งอยู่เสมอ จากอะมีบา (Amoeba) สู่ลิง และจากลิงสู่มนุษย์ จนบรรลุความสมบูรณ์ของเผ่าพันธุ์ ผู้นำและวีรบุรุษของทฤษฎีนี้คือดาร์วิน (Darwin) ซึ่งหนังสือ "กำเนิดสปีชีส์" (Origin of Species) ของเขาตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1859 หนังสือเล่มนี้กลายเป็นหัวข้อสนทนาในสโมสร ที่ชุมนุม และสถานศึกษา และเป็นเรื่องที่ผู้คนหมกมุ่นสนใจ

ทฤษฎีนี้เป็นแนวทางใหม่ที่ไม่เคยมีมาก่อนในประเด็นเกี่ยวกับมนุษย์และเรื่องที่เกี่ยวข้อง มันพลิกกระแสความคิด และเบนสายตาของมนุษย์ในการแสวงหาความรู้และการชี้นำเกี่ยวกับปัญหาและประวัติศาสตร์ของตน จากมนุษย์ไปสู่สัตว์ มันทำให้มนุษย์เชื่อว่าจักรวาลนี้ดำเนินไปโดยปราศจากการดูแลของพระเจ้า และโดยไม่มีพลังใดนอกเหนือธรรมชาติเข้ามาเกี่ยวข้อง เชื่อว่าในจักรวาลไม่มีสาเหตุใดนอกจากกฎธรรมชาติ และเชื่อว่าสรรพสิ่งวิวัฒน์จากระดับชีวิตขั้นต้นสู่ระดับสูงสุดด้วยกระบวนการตามธรรมชาติที่ค่อยเป็นค่อยไป ปราศจากสติปัญญาและวิทยปัญญา ทั้งยังเชื่อว่ามนุษย์และสัตว์ทุกชนิดมิได้ถูกสร้างโดยผู้สร้างผู้ทรงปรีชาญาณ หากแต่เป็นผลของกฎธรรมชาติ คือการต่อสู้เพื่อความอยู่รอด กฎการอยู่รอดของผู้ที่เหมาะสมที่สุด และการคัดเลือกโดยธรรมชาติซึ่งดำเนินอยู่ในจักรวาล จนได้ผลลัพธ์เป็นมนุษย์ผู้มีความคิดและความรู้สึก

ความขัดแย้งของทฤษฎีนี้ต่อศาสนาและสติปัญญานั้นชัดเจน ทั้งในหลักการ เป้าหมาย ผลลัพธ์ทางความคิดและศีลธรรม ตลอดจนผลในทางปฏิบัติ แท้จริงแล้วมันคือศาสนาใหม่ที่ทำลายศาสนาเดิมตั้งแต่รากฐานและเข้ามาแทนที่ จึงไม่น่าแปลกใจที่บรรดานักบวชจะหวั่นไหวต่อทฤษฎีนี้ ให้ความสำคัญต่อมันอย่างยิ่ง และหวาดวิตกต่อชะตากรรมของศาสนาในยุโรป

ศาสตราจารย์โจด (Joad) กล่าวไว้ในหนังสือของเขาว่า

«ทุกวันนี้เป็นการยากที่เราจะเข้าใจความตื่นตะลึงและความประหลาดใจที่ถาโถมเข้าใส่บรรพบุรุษของเรา เมื่อหนังสือ กำเนิดสปีชีส์ (The Origin of Species) ของดาร์วิน (Darwin) ปรากฏขึ้น และเมื่อผลสรุปออกมาว่าดาร์วินได้พิสูจน์ หรือคิดว่าตนได้พิสูจน์ว่า กระบวนการวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตบนดาวเคราะห์ดวงนี้ (โลก) ดำเนินต่อเนื่องเรื่อยมา นับตั้งแต่การปรากฏของอะมีบา (Amoeba) และแมงกะพรุน (Jelly Fish) ในรูปแบบแรกเริ่ม จนถึงรูปแบบขั้นสุดท้ายอันสูงส่ง ซึ่งเป็นรูปแบบของสิ่งมีชีวิตที่ก้าวหน้าและสูงที่สุด กระบวนการวิวัฒนาการจากอะมีบามาจนถึงขั้นของเรานั้นจึงดำเนินต่อเนื่องไม่ขาดสาย»

«ในทางตรงกันข้าม ผู้คนที่มีชีวิตอยู่ในยุควิกตอเรีย (Victoria) ได้รับการสั่งสอนว่ามนุษย์เป็นสิ่งที่ถูกสร้างขึ้นโดยเอกเทศ และแท้จริงแล้วเขาคือมลาอิกะฮ์ประเภทหนึ่งที่ตกต่ำลงมา แต่หากดาร์วินเป็นฝ่ายถูก มนุษย์ก็ไม่ใช่อะไรอื่นนอกจากลิงที่วิวัฒน์สูงขึ้น ผู้คนในยุควิกตอเรียจึงรู้สึกยากจะยอมรับที่มนุษย์จะเป็นลิงที่วิวัฒน์สูงขึ้น แทนที่จะเป็นมลาอิกะฮ์ที่ตกต่ำลงมา ทฤษฎีนี้จึงไม่เป็นที่พอใจของพวกเขา และพวกเขาพยายามที่จะปลดเปลื้องมนุษย์ให้พ้นจากความอัปยศที่ติดตัวพวกเขามาจากความเชื่อเช่นนี้เกี่ยวกับมนุษย์ และได้เสนอข้อเสนอต่าง ๆ เพื่อการนั้น»[^1]

การที่มวลชนหันมารับทฤษฎีวิวัฒนาการ

ทว่ามวลชนและสามัญชนทั่วไปกลับรับทฤษฎีนี้ด้วยการยอมรับ แม้ว่าในทฤษฎีนั้นจะมีความอ่อนแอและความบกพร่องในแง่วิชาการก็ตาม ไม่ว่าพวกเขาจะเข้าใจมันหรือไม่ก็ตาม ราวกับว่าความคิดของผู้คนได้ถูกตระเตรียมไว้แล้วสำหรับทฤษฎีเช่นนี้ และราวกับว่าผู้คนได้พบในทฤษฎีนี้คู่แข่งที่จะต่อกรกับศาสนาและนักบวช เป็นการยากสำหรับนักบวชที่จะต้านกระแสอันเชี่ยวกรากแห่งความคิดและรสนิยมของผู้คน และกระแสอันท่วมท้นของสิ่งพิมพ์และการบรรยายต่าง ๆ ดังนั้นศาสนจักรจึงวางอาวุธในสงครามครั้งนี้ จนกระทั่งเมื่อดาร์วินเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1883[^2] ศาสนจักรแห่งอังกฤษได้มอบเกียรติสูงสุดที่ศาสนจักรจะมอบให้แก่มนุษย์คนหนึ่ง นั่นคือการอนุญาตให้ฝังศพเขาไว้ที่เวสต์มินสเตอร์แอบบีย์ (Westminster Abbey) ซึ่งเป็นสถานที่ฝังศพของบุคคลสำคัญทางศาสนา

[^1]: Guide to Modern Wickedness หน้า 235–236 [^2]: ตามต้นฉบับ (ที่ถูกต้องคือ ค.ศ. 1882)

และอิทธิพลของทฤษฎีนี้ก็แผ่ไปไกลและหยั่งลึกในความคิด อารยธรรม วรรณกรรม และการเมือง ท่านจะเห็นและสัมผัสได้ในศีลธรรมของผู้คน ในแนวโน้มที่จะหวนกลับไปสู่สภาพธรรมชาติดั้งเดิมและสู่ยุคที่มนุษย์ใช้ชีวิตตามธรรมชาติอย่างเปลือยกายและเป็นอิสระ ในการกำหนดแบบอย่างอันสมบูรณ์ของมนุษย์ และในการกระทำและศีลธรรมทั้งปวงที่จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อยอมรับว่ามนุษย์เป็นเพียงสัตว์ชั้นสูงชนิดหนึ่งเท่านั้น รวมทั้งในความเสื่อมทรามของชีวิตครอบครัว ซึ่งมิสเตอร์เชพเพิร์ด (Mr. Shepherd) นักวิชาการชาวอังกฤษคนหนึ่ง ได้กล่าวถึงไว้ว่า «ได้เกิดคนรุ่นหนึ่งขึ้นในอังกฤษที่ไม่รู้จักชีวิตครอบครัวเลยแม้แต่น้อย และไม่รู้จักสิ่งใดนอกจากชีวิตแบบฝูงสัตว์และปศุสัตว์»

ส่วนหนึ่งจากอาชญากรรมของลัทธิวัตถุนิยม:

ผลประการหนึ่งของลัทธิวัตถุนิยมที่ถาโถมนี้ และของการอบรมบ่มเพาะแบบไร้ศาสนาซึ่งไม่มีที่ทางให้แก่ศีลธรรม ความยำเกรงต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่ง และการศรัทธาต่อวันอาคิเราะฮ์ ก็คือ ผู้ที่ดำรงตำแหน่งสูง นักการเมือง และผู้รับผิดชอบทั้งหลาย บางครั้งได้ก่ออาชญากรรมที่แม้แต่คนบาปที่ชั่วช้าที่สุดยังไม่ยอมลดตัวลงไปทำ ทั้งนี้เพื่อผลประโยชน์ทางการเมืองอันจอมปลอมของประเทศและชาติของตน หรือเพื่อเกียรติยศส่วนตัว หรือผลกำไรทางการเงิน ในบรรดาเรื่องราวแห่งความโหดร้ายและอธรรมที่แปลกประหลาดที่สุดที่ถูกบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ ก็คือ การที่ชาวอังกฤษได้ก่อให้เกิดทุพภิกขภัยปลอมที่ไม่ได้เกิดขึ้นตามธรรมชาติในแคว้นเบงกอล (อินเดีย) เพราะพวกเขาห้ามใช้เรือที่ผู้คนใช้ในการเก็บเกี่ยวนาข้าว—ซึ่งเป็นอาหารหลักของเบงกอล—และกักตุนธัญพืชไว้เป็นปริมาณมหาศาลสำหรับทหาร โดยไม่ยอมให้ผู้คนได้รับธัญพืชเหล่านั้นจนกระทั่งเน่าเสียและสูญเปล่าไป ผู้คนหลายแสนคนต้องอดอาหารตาย ทั้งที่ธัญพืชในประเทศมีอยู่อย่างอุดมสมบูรณ์ การคมนาคมก็สะดวก รถไฟก็แล่นไปมา และอินเดียก็เป็นดินแดนอุดมสมบูรณ์ที่สามารถเลี้ยงดูประเทศอื่น ๆ ได้ ทั้งหมดนี้ก็เพราะพวกเขาคาดหวังว่าผู้คนจะหลั่งไหลมาสมัครเป็นทหาร และเพื่อพิสูจน์ให้เห็นถึงความล้มเหลวของการปกครองตนเองในการบริหารประเทศ

และลอร์ดเมานต์แบตเทน (Lord Mountbatten) ข้าหลวงใหญ่แห่งอินเดียในปี ค.ศ. 1947 ก็ได้แสร้งทำเป็นมองไม่เห็นแผนการสังหารหมู่ชาวมุสลิมที่ถูกวางไว้ในเดลีและแคว้นปัญจาบตะวันออก ทั้งที่ข่าวเกี่ยวกับการสมคบคิดและแผนการที่ถูกวางไว้อย่างลับ ๆ เพื่อต่อต้านชาวมุสลิมในพื้นที่นี้ได้ไปถึงตัวเขาแล้ว และผู้เชี่ยวชาญก็ได้เตือนเขาถึงการจลาจลระหว่างกลุ่มศาสนาครั้งใหญ่ที่จะเกิดขึ้น แต่เขากลับนิ่งเฉยต่อสิ่งเหล่านั้นทั้งหมด เพื่อเป็นการแก้แค้นที่ชาวมุสลิมไม่ได้เลือกเขาเป็นผู้สำเร็จราชการแห่งปากีสถานดังที่ชาวอินเดียได้กระทำ และเพื่อให้การจลาจลระหว่างกลุ่มศาสนาและสงครามกลางเมืองเหล่านี้เป็นหลักฐานว่าชาวพื้นเมืองไม่มีความพร้อมที่จะได้รับเอกราช และยังต้องพึ่งพาอังกฤษในด้านความมั่นคงและความสงบเรียบร้อย ผลที่ตามมาก็คือการสังหารหมู่มนุษย์ครั้งมโหฬาร ซึ่งหลายศตวรรษไม่อาจให้กำเนิดเหตุการณ์ที่เทียบเท่าได้

และในทำนองเดียวกันนั้น แรดคลิฟฟ์ (Radcliffe) ผู้ซึ่งทั้งสองฝ่ายในอินเดียได้เลือกให้เป็นผู้ตัดสินในประเด็นว่าเมืองบางเมืองในแคว้นปัญจาบจะรวมเข้ากับฮินดูสถานหรือปากีสถาน ได้ตัดสินอย่างอยุติธรรม ผลที่ตามมาคือชาวมุสลิมต้องอพยพออกจากเฟโรซปุระ (Ferozepur) และกุรดาสปุระ (Gurdaspur) อีกทั้งยังเกิดความยากลำบากอย่างใหญ่หลวง และความสูญเสียอย่างมหาศาลทั้งชีวิตและทรัพย์สิน

ส่วนการที่ทรูแมน (Truman) สนับสนุนไซออนิสต์และรัฐอิสราเอลในปาเลสไตน์ และคัดค้านประเด็นของชาวอาหรับซึ่งเป็นประเด็นที่ชัดเจนไร้ข้อกังขา เพียงเพื่อจะได้รับความนิยมจากชาวยิว และได้ประโยชน์จากอิทธิพลทางการเมือง การเงิน และสื่อมวลชนของพวกเขา และเพื่อให้ตนชนะการเลือกตั้ง ตลอดจนการแสร้งทำเป็นมองไม่เห็นหลักฐานอันแจ่มชัดของรัฐอาหรับ รวมถึงการที่อเมริกานิ่งเฉยต่อความโหดร้ายทารุณของฝรั่งเศสในแอลจีเรีย และการยืนเคียงข้างรัฐอันอยุติธรรมนี้ในประเด็นแอลจีเรียซึ่งเป็นดินแดนอาหรับและอิสลาม ตลอดจนการร่วมมือกันในการทำบาปและการรุกราน ทั้งหมดนี้เป็นเรื่องที่บ่งบอกถึงความอ่อนแอทางจริยธรรมของบรรดาผู้ยิ่งใหญ่ในยุโรปและอเมริกา และบ่งบอกว่าชีวิตทางการเมืองนั้นหมุนวนอยู่รอบผลประโยชน์ หาใช่หลักการไม่

บทที่สอง สัญชาตินิยมและชาตินิยมในยุโรป

บทที่สอง สัญชาตินิยมและชาตินิยมในยุโรป

ความพ่ายแพ้ของคริสตจักรละตินคือสาเหตุแห่งความเข้มแข็งของความคลั่งไคล้พวกพ้อง ชาตินิยม และความรักชาติ: เราได้กล่าวไว้แล้วว่า ชาตินิยม เชื้อชาตินิยม และการยึดถืออย่างรุนแรงในประชาชาติของตนและที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ เป็นคุณลักษณะเฉพาะของนิสัยแบบยุโรป ซึ่งซึมซาบอยู่ในเชื้อชาติยุโรปดุจวิญญาณ ไหลเวียนอยู่ในตัวดุจโลหิต จนกลายเป็นธรรมชาติที่สองของพวกเขา ทว่าคริสต์ศาสนาได้สยบธรรมชาตินี้ไว้ เพราะคริสต์ศาสนา แม้จะมีข้อบกพร่อง และแม้จะถูกบิดเบือนและเปลี่ยนแปลงไป ก็ยังคงมีร่องรอยแห่งคำสอนของพระเยซู (อีซา อ.) และยังมีเศษเสี้ยวแห่งความรู้ของท่านหลงเหลืออยู่ และศาสนาที่มาจากฟากฟ้า ไม่ว่าจะถูกบิดเบือนและเปลี่ยนแปลงไปเพียงใด ก็ไม่รู้จักความแตกต่างที่ถูกประดิษฐ์ขึ้นระหว่างมนุษย์กับมนุษย์ และไม่แบ่งแยกระหว่างเชื้อชาติ สีผิว และมาตุภูมิ คริสต์ศาสนาจึงรวบรวมชนชาติต่าง ๆ ในยุโรปไว้ภายใต้ธงแห่งศาสนา ทำให้โลกคริสเตียนเป็นเสมือนเผ่าพันธุ์เดียวกัน และทำให้ประชาชาติจำนวนมากยอมอยู่ใต้อำนาจของคริสตจักรละติน จึงสามารถเอาชนะความคลั่งไคล้ทางเชื้อชาติและความหยิ่งผยองทางชาตินิยม และทำให้ชนชาติต่าง ๆ หันเหออกจากสิ่งเหล่านั้นเป็นเวลายาวนาน

แต่เมื่อลูเทอร์ (Luther) (ค.ศ. 1483–1526) ได้ลุกขึ้นก่อตั้งขบวนการปฏิรูปศาสนาอันโด่งดังของเขาเพื่อต่อต้านคริสตจักรละติน และเห็นว่าเป็นประโยชน์ต่อภารกิจของตนที่จะขอความช่วยเหลือจากชาวเยอรมันซึ่งเป็นเชื้อชาติของเขา และเขาก็ประสบความสำเร็จในงานของตนอย่างที่ไม่อาจดูแคลนได้ จนในที่สุดคริสตจักรละตินก็พ่ายแพ้ และความเป็นหนึ่งเดียวของมันก็แตกกระจาย ชนชาติต่าง ๆ ก็เป็นอิสระ ไม่มีสายสัมพันธ์ใดผูกโยงกันอีก และยิ่งนับวันก็ยิ่งเป็นอิสระในกิจการของตนและแตกแยกกันมากขึ้น จนเมื่อคริสต์ศาสนาเองเสื่อมถอยลงในยุโรป ความคลั่งไคล้ทางเชื้อชาติและชาตินิยมก็เข้มแข็งขึ้น ศาสนากับชาตินิยมเป็นดั่งตาชั่งสองข้าง ทุกครั้งที่ข้างหนึ่งหนักลง อีกข้างหนึ่งก็เบาลอยขึ้น และเป็นที่รู้กันว่าตาชั่งข้างศาสนานั้นเบาลงทุกวัน ขณะที่ตาชั่งข้างคู่แข่งของมันยังคงหนักกว่าเสมอ

ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์นี้ ได้รับการกล่าวถึงโดยผู้ทรงคุณชาวอังกฤษที่มีชื่อเสียง คือ ลอร์ดโลเธียน (Lord Lothian) อดีตเอกอัครราชทูตอังกฤษประจำสหรัฐอเมริกา ในสุนทรพจน์ที่เขากล่าวในงานของมหาวิทยาลัยอลีครห์ (Aligarh) เมื่อเดือนมกราคม ค.ศ. 1938 ว่า

«เมื่อขบวนการของลูเทอร์ที่เรียกกันว่าขบวนการปฏิรูปศาสนา ได้ทำลายเอกภาพทางวัฒนธรรมและศาสนาของยุโรปลง ทวีปนี้ก็แตกออกเป็นรัฐชาติต่าง ๆ ซึ่งความขัดแย้งและการแข่งขันระหว่างกันได้กลายเป็นภัยคุกคามถาวรต่อความมั่นคงของโลก»

ผลของความเสื่อมทางศาสนา และความตกต่ำของหลักการทางศาสนาและศีลธรรม ก็คือการที่ตาชั่งข้างชาตินิยมและเชื้อชาตินิยมหนักกว่า ลอร์ดโลเธียนกล่าวไว้ในสุนทรพจน์เดียวกันนี้ว่า:

((ศาสนา ซึ่งเป็นผู้ชี้นำที่มนุษย์ขาดไม่ได้ และเป็นหนทางเดียวที่จะบรรลุเป้าหมายทางศีลธรรมและเกียรติทางจิตวิญญาณแห่งชีวิตมนุษย์ ผลจากการเสื่อมถอยของอำนาจของมันก็คือ โลกตะวันตกได้หลงใหลไปกับลัทธิการเมืองที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของความแตกต่างทางเชื้อชาติและชนชั้น และได้เชื่อ ภายใต้อิทธิพลของวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ ว่าความก้าวหน้าทางวัตถุคือเป้าหมายสูงสุดและความปรารถนาที่ยิ่งใหญ่ที่สุด เรื่องนี้ยังคงเพิ่มพูนปัญหา ภาระ และค่าใช้จ่ายของชีวิตอยู่ไม่หยุด และผลอีกประการหนึ่งของสิ่งนั้นก็คือ เป็นการยากสำหรับยุโรปที่จะประสานจิตวิญญาณของตนเข้ากับชีวิตของตน ในแบบที่จะช่วยให้รอดพ้นจากลัทธิชาตินิยม อันเป็นมหันตภัยที่ใหญ่หลวงที่สุดของยุคนี้))[^1]

กลุ่มลัทธิคลั่งเชื้อชาติในยุโรป:

ผลประการแรกของการล่มสลายของระบบศาสนาและการฟื้นตัวของความคลั่งชาตินิยมก็คือ ยุโรปได้กลายเป็นค่ายเดียวกันที่ต่อต้านโลกตะวันออกทั้งหมด และได้ขีดเส้นแบ่งระหว่างตะวันตกกับตะวันออก หรือระหว่างยุโรปกับทวีปและดินแดนอื่น ๆ และระหว่างเผ่าพันธุ์อารยันกับเผ่าพันธุ์มนุษย์อื่น ๆ โดยถือว่าทุกสิ่งที่อยู่ฝั่งนี้ของเส้นนั้นมีความเหนือกว่าทุกสิ่งที่อยู่อีกฝั่งหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นเชื้อสาย ประชาชาติ วัฒนธรรม อารยธรรม ความรู้ และวรรณกรรม และถือว่าฝ่ายแรกถูกสร้างมาเพื่อเป็นนายและปกครอง ส่วนฝ่ายที่สองถูกสร้างมาเพื่อยอมจำนนและอยู่ใต้อำนาจ ฝ่ายแรกเพื่อดำรงอยู่และรุ่งเรือง ส่วนฝ่ายที่สองเพื่อตายและสูญสิ้นไป และนี่ก็คือสิ่งเดียวกันกับที่ชาวกรีกและชาวโรมันมีลักษณะเด่นในยุคของพวกเขา พวกเขาไม่ถือว่าผู้ใดมีอารยะนอกจากตัวพวกเขาเองเท่านั้น และพวกเขาเรียกทุกสิ่งที่เป็นของต่างถิ่น โดยเฉพาะทุกสิ่งที่อยู่ทางตะวันออกของมหาสมุทรแอตแลนติก ว่าเป็นพวกอนารยชน

ผลของจิตสำนึกทางเชื้อชาตินี้ และความคลั่งต่อต้านทุกสิ่งที่มาจากภายนอกและถูกโยงไปยังคนต่างชาติ ก็คือ ประชาชาติยุโรปบางกลุ่มเริ่มมองศาสนาคริสต์และพระเยซู (อัล-มะซีห์) ว่าเป็นผู้มาใหม่และแขกผู้มาอาศัย ที่พวกเขาต้องการขับไล่ออกไปจากดินแดนของตนและตัดขาดความเกี่ยวข้องด้วย ตัวอย่างของเรื่องนี้คือคำกล่าวของครูผู้หนึ่งในเยอรมนี คือ ศาสตราจารย์อัตเตอร์นี:

((เพราะเหตุใดลูกหลานของเราจึงต้องเรียนประวัติศาสตร์ของชนชาติต่างด้าว และทำไมจึงต้องเล่าเรื่องราวของอิบรอฮีมและอิสหากให้พวกเขาฟัง? พระเจ้าของเราก็ควรจะเป็นชาวเยอรมันด้วยเช่นกัน))

[^1]: Convocation Address of Lord Lothian at Muslim University Aligarh (สุนทรพจน์ในพิธีประสาทปริญญาของลอร์ดโลเธียน (Lord Lothian) ณ มหาวิทยาลัยมุสลิมอลิการ์ห์)

และในเยอรมนีได้เกิดกลุ่มหนึ่งขึ้นซึ่งประกาศตัดขาดจากท่านนบีอีซา อัล-มะสีห์ (อ.ล.) เพราะท่านเป็นผู้สืบเชื้อสายจากบนีอิสรออีล ส่วนผู้ที่ยังคงมีความรักและความเทิดทูนต่อท่านอยู่ ก็พยายามพิสูจน์ว่าท่านสืบเชื้อสายมาจากเผ่าพันธุ์อารยัน และในเยอรมนียังเกิดแนวโน้มที่จะฟื้นฟูเทพเจ้าประจำชาติในอดีต ซึ่งชนชาติเยอรมันเคยเคารพบูชาในยุคโบราณของตน

ส่วนรัสเซียซึ่งประกาศตนเป็นสากลนิยมนั้น ก็มิได้มีความกระตือรือร้นต่อลัทธิคลั่งเชื้อชาติและชาตินิยมน้อยไปกว่าเยอรมนีคู่แข่งเก่าของตนเลย

ผู้คนในรัสเซียเชื่อว่า สิ่งประดิษฐ์ที่ยิ่งใหญ่ส่วนใหญ่ในยุคปัจจุบันล้วนเป็นผลงานของชาวรัสเซีย

พวกเขาอ้างว่า ลาวัวซีเย (Lavoisier) มิใช่ผู้วางกฎว่าด้วยองค์ประกอบของสสาร หากแต่สิ่งที่ถูกยกให้เป็นผลงานของเขานั้น แท้จริงเป็นหนี้บุญคุณนักวิทยาศาสตร์ชาวรัสเซีย มิคาอิล โลโมโนซอฟ (Mikhail Lomonosov) และเอดิสัน (Edison) ก็มิได้มีผลงานในการนำไฟฟ้ามาใช้ให้แสงสว่าง เพราะโลดีกิน (Lodygin) ชาวรัสเซียได้ทำสิ่งนั้นก่อนเขาถึงหกปี เป็นต้น หนังสือพิมพ์ปราฟดา (Pravda) ยังได้ตีพิมพ์ว่า นักวิทยาศาสตร์ชาวรัสเซียประดิษฐ์โทรเลขได้ก่อนมอร์ส (Morse) และสามารถทำให้หัวรถจักรไอน้ำแล่นได้ก่อนสตีเฟนสัน (Stephenson) และการท้าทายประวัติศาสตร์ในลักษณะอื่น ๆ อีก ซึ่งไม่มีแรงจูงใจใดนอกจากลัทธิคลั่งเชื้อชาติและการเทิดทูนบูชา "รัสเซีย"

การแพร่ระบาดของลัทธิเชื้อชาตินิยมในดินแดนมุสลิม:

สิ่งที่น่าเสียใจและน่าวิตกยิ่งก็คือ เชื้อร้ายแห่งลัทธิเชื้อชาตินิยมนี้ได้แพร่ระบาดเข้าสู่ดินแดนมุสลิมบางแห่ง ซึ่งควรจะเป็นและเป็นที่คาดหวังว่าจะเป็นผู้นำแห่งดะอ์วะฮ์อิสลามอันเป็นสากล เป็นผู้แบกสาส์นแห่งความมั่นคงปลอดภัยและสันติภาพในยุคของตน และเป็นแนวหน้าที่เข้มแข็งในการต่อต้านลัทธิเชื้อชาตินิยมและชาตินิยม ทั้งนี้เนื่องมาจากความเสื่อมถอยของศาสนาในดินแดนเหล่านี้ และอิทธิพลของวรรณกรรมยุโรปและอารยธรรมตะวันตก ดังนั้นท่านจะเห็นในหมู่ชาวเติร์กแนวคิดตูรานนิยม และการเรียกร้องให้ฟื้นฟูญาฮิลิยะฮ์ในอดีต ตลอดจนวรรณกรรมและวัฒนธรรมของมัน และมองศาสนาอิสลามซึ่งแผ่ขยายออกไปด้วยน้ำมือของชาวอาหรับ ตลอดจนชะรีอะฮ์ วัฒนธรรม และภาษาของอิสลาม ด้วยสายตาที่คล้ายกับสายตาของเยอรมนียุคใหม่ที่มองศาสนาซึ่งบรรดานบีที่มิได้สืบเชื้อสายอารยันนำมา และมองวรรณกรรมเซมิติกและวัฒนธรรมของมัน

นักคิดบางคนในกลุ่มยังเติร์กจึงเชื่อว่า อิสลามเป็นศาสนาแปลกปลอมที่เข้ามาภายหลังและไม่เหมาะสมกับชาวเติร์ก และเป็นการสมควรกว่าที่พวกเขาจะหวนกลับไปสู่ลัทธิบูชารูปเคารพดั้งเดิมของตนก่อนที่บรรพบุรุษของพวกเขาจะเข้ารับอิสลาม นักเขียนหญิง ฮาลิเดอ เอดิบ ฮานุม (Halide Edib Hanım) กล่าวถึง "ซียา กอคอัลป์" (Ziya Gökalp) ผู้ซึ่งเป็นหนึ่งในบรรดาผู้วางรากฐานคนสำคัญของตุรกียุคใหม่ทั้งในด้านวรรณกรรมและการขัดเกลาจิตใจว่า:

«ศิยาอ์ กุกอัลป์ (Ziya Gökalp) ต้องการสร้างตุรกีใหม่ที่เป็นสายเชื่อมระหว่างชาวเติร์กออตโตมันกับบรรพบุรุษชาวตูรานของพวกเขา เขาต้องการปฏิรูปทางสังคมพลเมืองโดยอาศัยข้อมูลที่เขารวบรวมไว้เกี่ยวกับระบบการเมืองและการปกครองพลเมืองในยุคของชาวเติร์กก่อนอิสลาม ศิยาอ์เชื่อและศรัทธาว่าอิสลามที่ชาวอาหรับวางไว้นั้นไม่เหมาะกับกิจการของพวกเรา และเราจำเป็นต้องมีการปฏิรูปทางศาสนาที่สอดคล้องกับธรรมชาติของเรา หากเราไม่หวนกลับไปสู่ยุคญาฮิลิยะฮ์ของเรา»[^1]

ไม่ต้องสงสัยเลยว่าแนวโน้มเช่นนี้ได้เกิดขึ้นในหมู่ชาวเติร์ก และในหมู่ชาวอิหร่านด้วยเช่นกันในยุคหลังนี้

ท่านอะมีรชะกีบ อัรสะลาน ผู้ล่วงลับ ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญที่เชื่อถือได้ในเรื่องที่เกี่ยวกับชาวเติร์ก ไม่ต้องพูดถึงชาวอาหรับ เนื่องจากท่านพำนักอยู่ในตุรกีเป็นเวลานานและเคยเป็นสมาชิกสภาแห่งชาติ ได้กล่าวไว้ว่า

«ยังมีอีกกลุ่มหนึ่งเรียกว่ากลุ่มตูรานนิยม ซึ่งขัดแย้งกับกลุ่มแรก คือกลุ่มที่ยึดถือชาตินิยมออตโตมันอิสลาม ในทฤษฎีทั้งหมดนี้ ผู้เผยแพร่ที่มีชื่อเสียงที่สุดของกลุ่มนี้ได้แก่ ศิยาอ์ กุกอัลป์, อะห์มัด อะฆาเยฟ (Ahmet Ağaoğlu) และยูซุฟ อักชูรา (Yusuf Akçura) ซึ่งทั้งสองคนหลังนี้มาจากรัสเซีย, ญะลาล ซาฮิร, ยะห์ยา กะมาล, หัมดุลลอฮ์ ศุบฮี ประธานสมาคม "เติร์กยูรดู" (Türk Yurdu), มุหัมมัด อะมีน เบก กวีแห่งชาติ ตลอดจนนักวรรณกรรมและนักคิดอีกจำนวนมาก รวมถึงนักศึกษาและคนรุ่นใหม่ส่วนใหญ่ คนเหล่านี้อ้างว่าชาวเติร์กเป็นหนึ่งในประชาชาติที่เก่าแก่ที่สุดในโลก มีเกียรติภูมิอันลึกซึ้งยาวนานที่สุด และก้าวสู่อารยธรรมก่อนใคร และว่าพวกเขากับเผ่าพันธุ์มองโกลมีต้นกำเนิดเดียวกัน และจำเป็นต้องกลับมาเป็นหนึ่งเดียวกันอีก โดยเรียกสิ่งนั้นว่า "สหภาพตูราน" พวกเขามิได้จำกัดไว้เพียงชาวเติร์กที่อยู่ในไซบีเรีย เตอร์กิสถานจีน เปอร์เซีย คอเคซัส อนาโตเลีย และรูเมลีเท่านั้น แต่หลักการของพวกเขาคือการขยายสายสัมพันธ์นี้ไปถึงชาวมองโกลในจีน ไปถึงชาวฮังการีและชาวฟินแลนด์ในยุโรป และทุกกลุ่มที่กล่าวกันว่าสืบเชื้อสายมาจากตูราน พวกเขากล่าวตรงกันข้ามกับกลุ่มแรก คือพวกเขาเป็นเติร์กก่อนเป็นอันดับแรก และเป็นมุสลิมเป็นอันดับสอง คำขวัญของพวกเขาคือการไม่ถือศาสนาและการละเลยสหภาพอิสลาม เว้นแต่จะเป็นเครื่องรับใช้อิทธิพลของชาตินิยมตูราน ซึ่งเมื่อนั้นมันก็จะเป็นเพียงสื่อกลาง มิใช่เป้าหมาย คนจำนวนมากในกลุ่มนี้สุดโต่งในลัทธิตูรานนิยมถึงขั้นกล่าวว่า "เราคือชาวเติร์ก ดังนั้นกะอ์บะฮ์ของเราคือตูราน" พวกเขาขับขานบทสรรเสริญเจงกีส ชื่นชมการพิชิตของชาวมองโกล ไม่ปฏิเสธการกระทำใด ๆ ของพวกเขาเลย และแต่งบทเพลงสำหรับเยาวชนที่พรรณนาเหตุการณ์ต่าง ๆ ในสมัยเจงกีส เพื่อปลูกฝังให้พวกเขาชื่นชมสิ่งเหล่านั้น และยกระดับ

[^1]: ปาฐกถาของ "ฮาลิเดะ เอดิบ ฮานิม" (Halide Edib Hanım) ณ มหาวิทยาลัยแห่งชาติ (ญามิอะฮ์ มิลลียะฮ์) ในเดลี

ระดับจิตใจของพวกเขาตามที่พวกเขากล่าวอ้าง[^1]) .. และท่านยังกล่าวอีกว่า

((และเมื่อยุคนี้เป็นยุคแห่งชาตินิยม ดังที่เป็นที่ทราบกันดี โดยเป็นการเอาอย่างประชาชาติยุโรปในช่วงหลัง ชาตินิยมเปอร์เซียก็เริ่มรุนแรงขึ้นกว่าแต่ก่อน ซึ่งเป็นเช่นเดียวกับที่เกิดขึ้นในหมู่ชาวเติร์ก คนรุ่นใหม่ของชาวเปอร์เซียจำนวนมากหันไปค้นหาศาสนาเปอร์เซียโบราณ เช่นเดียวกับคนรุ่นใหม่ของชาวเติร์กที่เริ่มค้นหาการเคารพบูชาของบรรพบุรุษของพวกเขา และหมาป่าขาวที่พวกเขาเคยบูชา ถึงขั้นวาดภาพมันไว้ในหนังสือสมัยใหม่บางเล่มของพวกเขา ผู้ล่วงลับ (มูซา กาซิม) เชคอัล-อิสลาม ซึ่งเป็นผู้เล่าเรื่องนี้ให้ข้าพเจ้าฟัง ได้กล่าวแก่พวกเขาว่า ชาวอาหรับเคยมีการเคารพบูชาเช่นนี้ซึ่งทำให้ขนลุกขนพอง แต่พวกเขาได้ถอนรากถอนโคนมันด้วยอิสลาม และภาคภูมิใจว่าอัลลอฮ์ทรงเมตตาพวกเขา ทรงช่วยพวกเขาให้รอดพ้นจากมัน และทรงยกพวกเขาให้สูงพ้นจากระดับแห่งความต่ำทรามเหล่านั้น ส่วนพวกท่านกลับต้องการจะลืมเลือนความเชื่อในพระผู้ทรงสร้างผู้ทรงสูงส่ง แล้วไปรำลึกถึงการบูชาหมาป่าขาว ช่างน่าเสียดายยิ่งนัก))

((ดังที่เกิดขึ้นในหมู่ชาวเติร์ก ก็เกิดขึ้นในหมู่ชาวเปอร์เซียเช่นกัน คนรุ่นใหม่ของพวกเขาหันไปค้นหาศาสนาโบราณของตน ซึ่งในจำนวนนั้นมีลัทธิกายูมัรตียะฮ์ (คือการยกย่องแสงสว่าง) และการระวังตนจากความมืด และจากตรงนี้เองที่การบูชาไฟได้เกิดขึ้นแก่พวกเขา ในจำนวนนั้นยังมีนิกายของ (ซะรอดัชต์) ผู้เรียกร้องสู่ความเป็นเอกะของอัลลอฮ์ และกล่าวว่าพระองค์คือผู้ทรงสร้างแสงสว่างและความมืด และความดีกับความชั่วนั้นเกิดขึ้นจากการผสมผสานกันของทั้งสอง และหากทั้งสองไม่ผสมกัน โลกก็จะไม่มีอยู่ ตลอดจนความเชื่อ ประเพณีแปลกประหลาด และร่องรอยอื่น ๆ ที่มีอยู่ในหมู่ชาวเปอร์เซียโบราณ เช่น ลัทธิทวินิยม (อัษ-ษะนะวียะฮ์) ลัทธิโซโรอัสเตอร์ (อัซ-ซะรอดัชตียะฮ์) และลัทธิมานี (อัล-มานะวียะฮ์) และบางคนในหมู่พวกเขาก็ค้นหาลัทธิมัซดะกียะฮ์ ซึ่งเรียกร้องสู่การปฏิเสธพระเจ้าและการปล่อยตัวตามอำเภอใจ[^2]))

ศาสนาแห่งชาตินิยมยุโรปและหลักการของมัน

ก้าวที่สองบนเส้นทางนี้ คือการที่ชนชาติและรัฐต่าง ๆ ในยุโรป ทั้งเล็กและใหญ่ ได้กลายเป็นโลกที่เป็นเอกเทศ ซึ่งไม่มองเห็นโลกภายนอกเส้นแบ่งที่ธรรมชาติขีดไว้ ไม่ว่าจะเป็นภูเขาและแม่น้ำ หรือที่พวกเขาขีดขึ้นด้วยมือของตนเองเพื่อเป้าหมายทางการเมืองและการล่าอาณานิคม และไม่ยอมรับ

[^1]: จากเชิงอรรถของอัล-อะมีร ((ชะกีบ อัรสลาน)) ในหนังสือ หาฎิรุล อาลัมิล อิสลามี (โลกอิสลามในปัจจุบัน) เล่มที่ 1 หน้า 158–159 [^2]: เชิงอรรถหนังสือ หาฎิรุล อาลัมิล อิสลามี เล่มที่ 1 หน้า 164–165

ด้วยการมีอยู่ของมนุษย์นอกเขตแดนของตน จึงไม่ให้เกียรติและไม่รู้จักเขา และยึดเอาตนเองเป็นพระเจ้าที่ตนเคารพบูชาด้วยทุกสิ่งที่บรรดาบ่าวผู้บริสุทธิ์ใจปฏิบัติต่อพระเจ้าของพวกเขา ทั้งการเคารพภักดี การเทิดทูนบูชา และเครื่องพลีบูชาซึ่งก็คือเลือดเนื้อ ชีวิต ทรัพย์สิน และดินแดนของผู้อื่น ตลอดจนการสู้รบในหนทางของมัน การทุ่มเทอุทิศตนในการเชื่อฟังมัน และการมีชีวิตอยู่และการตายเพื่อมัน ศาสนาชาตินิยมนี้ประกอบด้วยสองด้าน คือด้านบวกและด้านลบ ด้านบวกคือความเชื่อว่าประชาชาติหรือชนชาติของตนอยู่เหนือทุกสิ่งและประเสริฐกว่าทุกสิ่ง และว่าพระเจ้า (หากชนชาตินั้นยอมรับในพระองค์ และเชื่อหรือเห็นว่าเป็นประโยชน์ที่จะใช้คำนี้) ไม่ได้ทรงสร้างสิ่งใดที่ประเสริฐกว่าชนชาตินี้ ไม่มีชนชาติใดที่ให้กำเนิดคนดีเด่นยิ่งกว่า ฉลาดกว่า แข็งแกร่งกว่า หรือมีสิทธิ์ยิ่งกว่าในการปกครอง การเป็นใหญ่ และการมีอำนาจเหนือชนชาติทั้งหลาย และการดูแลโลก และว่าชนชาตินี้คือผู้ได้รับความไว้วางใจ ผู้แทน และผู้รับมอบหมายของพระองค์บนแผ่นดิน และพระองค์ไม่ได้ทรงสร้างดินแดนใดที่ทรงรักยิ่งกว่าดินแดนนี้ และไม่มีผืนดินใดที่บริสุทธิ์ยิ่งกว่าผืนดินของมัน นี่คือศาสนาชาตินิยมที่ไม่ยอมให้มนุษย์คนใดอาศัยอยู่ในดินแดนของตน จนกว่าเขาจะศรัทธาต่อมัน

บรรดาชนชาติและรัฐต่าง ๆ ของยุโรปในปัจจุบันไม่ได้แตกต่างกันในศาสนาชาตินิยมนี้ เว้นแต่ในเรื่องความตรงไปตรงมาและความกลับกลอกเท่านั้น บางชาติทั้งพูดและทำ บางชาติทำแต่ไม่พูด เพราะเมล็ดพันธุ์แห่งชาตินิยมและลัทธิรักชาตินั้น เมื่อถูกหว่านลงในแผ่นดินใดแล้ว ไม่ช้ามันก็จะงอกเงยและหยั่งรากลงในดิน แล้วกลายเป็นต้นไม้ แล้วเป็นไม้ใหญ่แผ่กิ่งก้านปกคลุมประชาชาติ ไม่มีทางที่ชนชาติใดจะศรัทธาต่อชาตินิยม แล้วไม่รุกรานและไม่ข่มเหงผู้อื่น หรือไม่ปรารถนาจะรุกรานและข่มเหง ไม่เกลียดชังผู้อื่น และไม่ดูหมิ่นพวกเขา ดุจเดียวกับที่ไม่มีทางที่มนุษย์จะดื่มสุราอย่างเกินเลย แล้วไม่มึนเมาและไม่เพ้อคลั่ง ดังที่กวีกล่าวไว้ว่า

ألقاه في البحر مكتوفاً وقال له *** إياك إياك أن تبتل بالماء

«เขาโยนเขาลงทะเลทั้งที่ถูกมัดมือไว้ แล้วกล่าวแก่เขาว่า ระวังนะ ระวังอย่าให้เปียกน้ำเป็นอันขาด»

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อวิชาความรู้ วรรณกรรม บทกวี ปรัชญา ประวัติศาสตร์ และแม้กระทั่งวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ ต่างร่วมมือกันสร้างความรู้สึกชาตินิยม ความคลั่งเชื้อชาติ ความหยิ่งผยองในชาติพันธุ์ ความภาคภูมิใจในบรรพบุรุษ และการยกย่องเทิดทูนอดีต โดยไม่มีศีลธรรมใดคอยยับยั้ง และไม่มีศาสนาใดคอยควบคุม และผู้ที่ขึ้นมาเป็นผู้นำคือบุคคลที่ไม่รู้จักสิ่งใดนอกจากชาตินิยมและเกียรติภูมิของชาติเป็นเป้าหมายสูงสุด และหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญของชีวิตแบบชาตินิยมนี้ ซึ่งจะดำรงอยู่ไม่ได้หากปราศจากมัน ก็คือความเกลียดชังและความหวาดกลัว และนั่นคือด้านลบในศาสนาชาตินิยม เพราะความฮึกเหิมแห่งชาตินิยมจะไม่ปรากฏและไม่คงอยู่ จนกว่าชนชาตินั้นจะมีสิ่งที่ตนเกลียดชังและหวาดกลัว บรรดาผู้นำจึงคอยปลุกเร้าอารมณ์ที่แฝงเร้นอยู่ของประชาชน คอยกระตุ้นความฮึกเหิมที่มอดดับไปแล้ว และคอยดีดลงบนสายพิณที่อ่อนไหวที่สุด นั่นคือความเกลียดชังและความหวาดกลัว หากไม่มีสองสิ่งนี้แล้ว เมฆหมอกแห่งชาตินิยมก็จะสลายไป และกระแสธารของมันก็จะไหลถอยกลับ

ศาสตราจารย์ "โจด" (Joad) ได้วิเคราะห์เรื่องนี้ในเชิงปรัชญาและจิตวิทยาไว้ว่า

"อารมณ์ที่มีร่วมกันและสามารถปลุกเร้าได้ง่ายนั้น คืออารมณ์แห่งความเกลียดชังและความหวาดกลัว ซึ่งขับเคลื่อนมวลชนกลุ่มใหญ่ได้ แทนที่จะเป็นความเมตตา ความเอื้อเฟื้อ ความใจกว้าง และความรัก ดังนั้นผู้ที่ต้องการปกครองประชาชนเพื่อจุดประสงค์ใดก็ตาม จะไม่ประสบความสำเร็จจนกว่าจะหาสิ่งที่ประชาชนเกลียดชัง และสร้างผู้ที่ประชาชนหวาดกลัวขึ้นมา หากข้าพเจ้าต้องการรวมชนชาติทั้งหลายให้เป็นหนึ่งเดียว ข้าพเจ้าก็จำต้องประดิษฐ์ศัตรูขึ้นมาให้พวกเขาบนดาวดวงอื่น เช่นบนดวงจันทร์ ที่ชนชาติเหล่านี้หวาดกลัว ฉะนั้นจึงไม่เป็นเรื่องน่าประหลาดใจอีกต่อไปที่รัฐบาลชาตินิยมในยุคนี้ถูกชักนำด้วยอารมณ์แห่งความเกลียดชังและความหวาดกลัวในการปฏิบัติต่อเพื่อนบ้าน ผู้ปกครองรัฐเหล่านั้นดำรงอยู่ได้ด้วยอารมณ์เหล่านี้ และความเป็นเอกภาพของชาติก็เข้มแข็งขึ้นด้วยอารมณ์เหล่านี้"[^1]

ทางออกของอิสลามต่อปัญหาสงครามและการแข่งขันระหว่างชนชาติ

ทางออกที่ศาสตราจารย์ "โจด" เสนอต่อปัญหาของประชาชาติ ปัญหาสงคราม และการแข่งขันระหว่างชนชาตินั้น เป็นทางออกที่เที่ยงธรรมและเป็นแนวทางที่มีเหตุผล กล่าวคือ ความเป็นศัตรูระหว่างชนชาติและประชาชาติต่าง ๆ จะไม่หันเหไปจากกันและกัน จนกว่าพวกเขาจะมีศัตรูภายนอกที่พวกเขามีส่วนร่วมกันในการเป็นศัตรู เกลียดชัง และหวาดกลัว และร่วมมือกันทำสงครามกับมัน แต่เรื่องนี้ไม่จำเป็นต้องอาศัยการประดิษฐ์หรือคิดค้นขึ้นมา และไม่จำเป็นต้องหาศัตรูบนดาวดวงอื่นอย่างดวงจันทร์หรือดาวอังคาร แล้วพวกเขาจะไขว่คว้าถึงจากที่ไกลเช่นนั้นได้อย่างไรเล่า? ศาสนาได้เตือนให้รู้ว่าศัตรูของมวลมนุษยชาติและลูกหลานของอาดัมนี้มีอยู่บนโลกนี้เอง และเป็นหน้าที่ของมนุษย์ทุกคนที่จะต้องถือว่ามันเป็นศัตรู ระวังตนจากมัน และร่วมมือกับเพื่อนมนุษย์ในการเป็นศัตรูและต่อสู้กับมัน อัลกุรอานกล่าวว่า

إِنَّ ٱلشَّيْطَـٰنَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَٱتَّخِذُوهُ عَدُوًّا ۚ إِنَّمَا يَدْعُوا۟ حِزْبَهُۥ لِيَكُونُوا۟ مِنْ أَصْحَـٰبِ ٱلسَّعِيرِ ﴿٦﴾

«แท้จริงชัยฏอนเป็นศัตรูของพวกเจ้า ดังนั้นจงยึดถือมันเป็นศัตรู แท้จริงมันเรียกร้องพรรคพวกของมันเพื่อให้พวกเขาเป็นชาวแห่งไฟนรกที่ลุกโชน» (ซูเราะฮ์ฟาฏิร 35:6)

และกล่าวว่า

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ ﴿٢٠٨﴾

«โอ้บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย จงเข้าสู่อิสลามโดยสมบูรณ์ และอย่าตามย่างก้าวของชัยฏอน แท้จริงมันเป็นศัตรูที่ชัดแจ้งของพวกเจ้า» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:208)

อิสลามได้แบ่งโลกมนุษย์ออกเป็นเพียงสองฝ่ายเท่านั้น คือ บรรดาผู้เป็นมิตรของอัลลอฮ์และบรรดาผู้เป็นมิตรของชัยฏอน ผู้สนับสนุนสัจธรรมและผู้สนับสนุนความเท็จ และอิสลามมิได้บัญญัติสงครามหรือญิฮาดใด ๆ เว้นแต่ต่อต้านผู้สนับสนุนความเท็จและบรรดาผู้เป็นมิตร

[^1]: Guide to Modern Wickedness. p. 150.

ชัยฏอน ไม่ว่าพวกเขาจะอยู่ที่ใดและเป็นผู้ใดก็ตาม พระองค์ตรัสว่า

ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ يُقَـٰتِلُونَ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ يُقَـٰتِلُونَ فِى سَبِيلِ ٱلطَّـٰغُوتِ فَقَـٰتِلُوٓا۟ أَوْلِيَآءَ ٱلشَّيْطَـٰنِ ۖ إِنَّ كَيْدَ ٱلشَّيْطَـٰنِ كَانَ ضَعِيفًا ﴿٧٦﴾

«บรรดาผู้ศรัทธานั้นต่อสู้ในหนทางของอัลลอฮ์ และบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธานั้นต่อสู้ในหนทางของฏอฆูต ดังนั้นพวกเจ้าจงต่อสู้กับบรรดาสมุนของชัยฏอนเถิด แท้จริงอุบายของชัยฏอนนั้นอ่อนแอยิ่ง» (ซูเราะฮ์อัน-นิซาอ์ 4:76)

สงครามเหล่านี้คือสงครามที่ประวัติศาสตร์ไม่เคยประจักษ์ถึงสงครามใดที่เปี่ยมด้วยความจำเริญยิ่งกว่า หลั่งเลือดและสูญเสียชีวิตน้อยกว่า และไม่มีสงครามใดที่อำนวยประโยชน์ส่วนรวม ความดีงามร่วมกัน และความผาสุกโดยรวมแก่มวลมนุษยชาติได้มากกว่า จำนวนผู้ถูกสังหารของทั้งสองฝ่าย (มุสลิมและกาฟิร) ในการทำสงคราม (ฆอซวะฮ์) กองลาดตระเวน (สะรียะฮ์) และการปะทะทั้งหมด ซึ่งเริ่มตั้งแต่ปีที่สองแห่งฮิจญ์เราะฮ์และดำเนินไปจนถึงปีที่เก้า มีไม่เกินหนึ่งพันสิบแปดคน (1,018) โดยเป็นมุสลิม 259 คน และกาฟิร 759 คน[^1] ส่วนผู้บาดเจ็บล้มตายในสงครามโลกปี 1914–1918 นั้น ตามตัวเลขที่ถูกต้องที่สุดมีจำนวนถึงยี่สิบเอ็ดล้านคน[^2] (21,000,000) ในจำนวนนี้เป็นผู้เสียชีวิตเจ็ดล้านคน (7,000,000) และมิสเตอร์แม็กซ์ตัน (Maxton) สมาชิกรัฐสภาอังกฤษ ได้ประเมินว่าผู้บาดเจ็บล้มตายในสงครามโลกครั้งที่สอง 1939... มีจำนวนไม่ต่ำกว่าห้าสิบล้านคน (50,000,000) การสังหารชายคนหนึ่งในสงครามครั้งแรกนั้นต้องใช้ค่าใช้จ่ายถึงหนึ่งหมื่นปอนด์ ส่วนค่าใช้จ่ายรวมของสงครามนั้นสูงถึง 37,000,000,000 ปอนด์ ส่วนค่าใช้จ่ายของสงครามครั้งที่สองเพียงหนึ่งชั่วโมงก็ถึงหนึ่งล้านปอนด์ (1,000,000)[^3]

ยิ่งกว่านั้น สงครามทางศาสนาของอิสลามยังเป็นสิ่งที่สงวนเลือดเนื้อ ปกป้องชีวิตและทรัพย์สิน และเปิดศักราชแห่งความผาสุกและความรื่นรมย์ให้แก่โลก ส่วนสงครามแห่งการแก่งแย่งชิงดีและความคลั่งชาติแบบญาฮิลิยะฮ์ที่เรียกกันว่า "มหาสงคราม" นั้น กลับเป็นบทนำของสงครามที่ต่อเนื่องกันเป็นลูกโซ่ ขอให้ท่านพิจารณาคำกล่าวของมิสเตอร์ลอยด์ จอร์จ (Lloyd George) วีรบุรุษแห่งมหาสงครามและนายกรัฐมนตรีอังกฤษในขณะนั้น:

[^1]: เราอาศัยตัวเลขเหล่านี้จากการนับสถิติของผู้แต่งหนังสือชีวประวัติท่านนบีอันมีชื่อเสียง คือ อัล-กอฎี มุหัมมัด สุลัยมาน อัล-มันศูรฟูรี ในเล่มที่สองของหนังสือ "ซีเราะฮ์ เราะห์มะตัน ลิลอาละมีน" ซึ่งท่านมิได้ละเว้นการทำสงคราม การส่งกองทหาร และการปะทะใด ๆ ไม่ว่าเล็กหรือใหญ่ เว้นแต่ได้นับรวมไว้ทั้งหมด ส่วนสถิติของผู้แต่งท่านอื่น ๆ นั้นแสดงตัวเลขที่น้อยกว่าตัวเลขเหล่านี้

[^2]: มิสเตอร์ อี. เอช. ทาวน์เซนด์ (E. H. Tawansend) ได้ยืนยันไว้ในบทความของเขาซึ่งตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์รายวันภาษาอังกฤษ "ฮินดู" (31 มกราคม ค.ศ. 1943) ว่าจำนวนผู้บาดเจ็บล้มตายในมหาสงครามมีไม่ต่ำกว่า 37,513,886 คน ในจำนวนนี้เป็นผู้เสียชีวิต 8,543,515 คน

[^3]: จากบทความของทาวน์เซนด์ในหนังสือพิมพ์ "ฮินดู"

«หากท่านอัล-มะซีห์ (พระเยซู) หวนกลับมาสู่โลกนี้ ท่านคงมีชีวิตอยู่ได้ไม่นาน ท่านจะเห็นว่ามนุษย์หลังจากผ่านไปสองพันปีแล้วก็ยังคงหลงใหลในความชั่ว การบ่อนทำลาย การเข่นฆ่าและการประหัตประหารเผ่าพันธุ์เดียวกัน การปล้นสะดมและการรุกราน ยิ่งไปกว่านั้น สงครามครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ได้สูบเลือดจากร่างของมนุษยชาติจนหมดสิ้น และได้ทำลายพืชผลและเผ่าพันธุ์จนผู้คนต้องประสบกับทุพภิกขภัย แล้วท่านอัล-มะซีห์จะได้เห็นอะไรเล่า? ท่านจะเห็นผู้คนจับมือกันฉันพี่น้องและมิตรสหายกระนั้นหรือ? หามิได้ ทว่าท่านจะเห็นพวกเขากำลังตระเตรียมทำสงครามที่น่าสะพรึงกลัวยิ่งกว่าครั้งแรก มีการเข่นฆ่าและการทรมานที่รุนแรงยิ่งกว่า ท่านจะเห็นพวกเขาแข่งขันกันประดิษฐ์เครื่องจักรนรก และคิดค้นวิธีการทรมานต่าง ๆ»[^1]

การที่ชนชาติเหล่านี้หมกมุ่นอยู่กับความเป็นศัตรูและการทำสงครามระหว่างกันเอง ตลอดจนลัทธิชาตินิยมและลัทธิรักชาติเหล่านี้ ฯลฯ ล้วนเกิดจากการที่ชนชาติเหล่านี้หันเหออกจากการเป็นศัตรูกับศัตรูที่แท้จริงของตนและลืมเลือนศัตรูนั้นไป ไฟย่อมเผาผลาญตัวเองหากไม่พบสิ่งใดให้เผาผลาญ ดังที่กวีสมัยญาฮิลิยะฮ์ได้กล่าวไว้ว่า

وأحياناً على بكر أخينا *** إذا ما لم نجد إلا أخانا

«และบางคราเราก็บุกโจมตีเผ่าบักรฺผู้เป็นพี่น้องของเรา หากเราไม่พบผู้ใดนอกจากพี่น้องของเราเอง»

ดังนั้น เมื่อพวกเขารู้จักศัตรูของตน รู้ถึงภัยของมันที่มีต่อตนเอง และรู้ถึงอันตรายและพลังของมันแล้ว สิ่งนั้นย่อมทำให้พวกเขาหันเหความสนใจไปจากสงคราม ความเป็นศัตรู ความตระหนี่ การชิงดีชิงเด่น ความอาฆาตแค้นอันเป็นภาพลวง และความบาดหมางที่ถูกกุขึ้นทั้งปวง ชาวอาหรับแต่โบราณได้กล่าวไว้ว่า

عند الحفيظة تذهب الأحقاد

«ยามเผชิญภัยร่วมกัน ความอาฆาตแค้นย่อมมลายไป»

ด้วยเหตุนี้ ท่านมุฮัมมัด ﷺ จึงได้ทำให้บรรดาเผ่าอาหรับที่เป็นศัตรูกัน ซึ่งดาบของพวกเขาเคยหยดด้วยเลือดของกันและกัน เช่น เผ่าเอาส์และเผ่าค็อซร็อจในนครมะดีนะฮ์ และบนีอัดนานกับบนีก็อห์ฏอนในคาบสมุทรอาหรับ ตลอดจนเชื้อชาติต่าง ๆ ที่แตกต่างกันในโลก ให้กลายเป็นอุมมะฮ์เดียวกันและเป็นค่ายเดียวกันในการเผชิญหน้ากับการปฏิเสธศรัทธาและญาฮิลิยะฮ์ โดยท่านได้กำหนดสิ่งที่พวกเขาเกลียดชังและเป็นศัตรูด้วยไว้ภายนอกพวกเขา นั่นคือความเท็จ ฏอฆูต ตัวแทนและผู้สนับสนุนของมัน และให้พวกเขาวุ่นอยู่กับการต่อสู้กับมัน และท่านได้อ่านอายะฮ์ว่า

ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ يُقَـٰتِلُونَ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ يُقَـٰتِلُونَ فِى سَبِيلِ ٱلطَّـٰغُوتِ فَقَـٰتِلُوٓا۟ أَوْلِيَآءَ ٱلشَّيْطَـٰنِ ۖ إِنَّ كَيْدَ ٱلشَّيْطَـٰنِ كَانَ ضَعِيفًا ﴿٧٦﴾

«บรรดาผู้ศรัทธานั้นต่อสู้ในหนทางของอัลลอฮ์ และบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธานั้นต่อสู้ในหนทางของฏอฆูต ดังนั้นพวกเจ้าจงต่อสู้กับบรรดาสมุนของชัยฏอนเถิด แท้จริงแผนการของชัยฏอนนั้นอ่อนแอยิ่ง» (ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:76)

แล้วพวกเขาก็ลืมความอาฆาตแค้นและความบาดหมางของตน และไม่ได้หวนระลึกถึงมันอีกเลย เว้นแต่เมื่อพวกเขาหันเหออกจากศัตรูของตน และละเลยการต่อสู้และการเป็นศัตรูกับมัน จึงเกิดสงครามภายในและความวุ่นวาย (ฟิตนะฮ์) ต่าง ๆ ที่ทุกคนต่างรู้จักกันดี

[^1]: การหยั่งรู้ของเขาเป็นจริงแล้ว และสิ่งที่เขาได้ทำนายไว้ก็ได้เกิดขึ้นต่อหน้าต่อตาเรา สงครามที่กำลังดำเนินอยู่นี้ได้เหนือกว่าสงครามครั้งก่อน ทั้งในการคร่าชีวิตผู้คน การทำลายสิ่งปลูกสร้างและบ้านเมือง เหตุการณ์อันน่าสะพรึงกลัวจนทำให้เด็กหัวหงอก สินค้าแพงและราคาที่พุ่งสูงขึ้น และผู้คนในหลายดินแดนต้องประสบกับทุพภิกขภัยอย่างรุนแรง

การโฆษณาชวนเชื่อของพวกชาตินิยมและภัยที่พวกเขาก่อแก่ชนชาติเล็ก ๆ

พวกชาตินิยมทั้งภายในประเทศและภายนอกประเทศยังคงประโคมเสริมแต่งลัทธิชาตินิยมให้ชนชาติเล็ก ๆ หลงใหลอยู่เสมอ พวกเขายกย่องวรรณกรรม ภาษา วัฒนธรรม และอารยธรรมของชนชาติเหล่านั้นอย่างล้นเหลือ และเชิดชูประวัติศาสตร์ของพวกเขา จนชนชาติเหล่านั้นมัวเมาในอารมณ์ชาตินิยม ความหยิ่งผยอง และความโอหัง พวกเขาลำพองในตัวเอง และคิดว่าป้อมปราการกับยุทโธปกรณ์ที่ตระเตรียมไว้จะคุ้มครองพวกเขาได้ แล้วก็ตัดขาดตนเองจากโลกภายนอก บางครั้งก็ไปยั่วยุมหาอำนาจด้วยความหลงตัวเอง หรือไม่ก็ถูกมหาอำนาจบุกโจมตี แล้วก็ต้านทานอยู่ได้เพียงชั่วเย็นหนึ่งหรือชั่วสายวันหนึ่งเท่านั้น สุดท้ายก็ตกเป็นเหยื่อของลัทธิชาตินิยมของตนและการกักขังตนเองไว้ในวงแคบ ๆ ส่วนบรรดาผู้ที่ต้องรับผิดชอบต่อชะตากรรมนี้ก็ไม่อาจช่วยเหลือพวกเขาได้แต่อย่างใด

كَمَثَلِ ٱلشَّيْطَـٰنِ إِذْ قَالَ لِلْإِنسَـٰنِ ٱكْفُرْ فَلَمَّا كَفَرَ قَالَ إِنِّى بَرِىٓءٌ مِّنكَ

«ดั่งเช่นชัยฏอน เมื่อมันกล่าวแก่มนุษย์ว่า จงปฏิเสธศรัทธาเถิด ครั้นเมื่อเขาปฏิเสธศรัทธาแล้ว มันก็กล่าวว่า แท้จริงข้าพเจ้าขอปลีกตัวจากท่าน» (ซูเราะฮ์อัล-หัชร์ 59:16)

เหตุการณ์เช่นนี้ได้เกิดขึ้นกับโปแลนด์ เบลเยียม ฮอลแลนด์ กรีซ และเดนมาร์ก และได้เกิดขึ้นในทำนองเดียวกันกับอิหร่านและอิรักในสงครามโลกครั้งที่สอง

ความทะเยอทะยานของมหาอำนาจ

ส่วนมหาอำนาจนั้น เห็นว่าเป็นหน้าที่ตามหลักชาตินิยมของตนที่จะต้องแผ่อำนาจครอบงำดินแดนให้กว้างใหญ่ที่สุด ให้ธงของตนโบกสะบัดเหนือพื้นที่อันไพศาล แม้ว่าจะเป็นที่รกร้างหรือทะเลทรายก็ตาม และให้ตนมีอาณานิคมและดินแดนในครอบครองในทวีปต่าง ๆ แม้ว่าสิ่งนั้นจะทำให้ต้องสิ้นเปลืองกองทัพและทรัพย์สินไปโดยไม่ได้ประโยชน์อันแท้จริงกลับคืนมา และยากที่จะปกป้องดูแลและบริหารกิจการของดินแดนเหล่านั้นก็ตาม ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นสิ่งที่ "บทบัญญัติ" แห่งลัทธิชาตินิยมบังคับให้พวกเขาต้องกระทำ โดยไม่มีเป้าหมายทางจริยธรรมหรือผลทางศีลธรรมใด ๆ นอกจากสิ่งที่พวกเขาเรียกว่า "เกียรติภูมิแห่งชาติและศักดิ์ศรีแห่งชาติ"

ศาสตราจารย์โจด (Joad) ได้อธิบายความหมายของเกียรติภูมิแห่งชาติไว้ว่า

"เกียรติภูมิแห่งชาตินั้นหมายถึงการที่ชนชาติหนึ่งมีกำลังอำนาจที่จะใช้บังคับความต้องการและอารมณ์ใคร่ของตนเหนือผู้อื่นเมื่อมีความจำเป็น และเพียงพอแล้วที่จะแสดงให้เห็นถึงความน่ารังเกียจของสิ่งที่พวกเขาเรียกว่า 'อุดมคติอันสมบูรณ์ของชนชาติ' ซึ่งก็คือเกียรติภูมิแห่งชาตินั่นเอง ว่ามันขัดแย้งกับคุณลักษณะทางศีลธรรมและคุณธรรมความดี กล่าวคือ หากประเทศใดไม่พูดสิ่งใดนอกจากความจริง รักษาสัญญาของตน และปฏิบัติต่อผู้อ่อนแออย่างมีมนุษยธรรม ระดับเกียรติของประเทศนั้นในสายตาของประชาชาติทั้งหลายก็จะตกต่ำ เพราะเกียรติ ดังที่มิสเตอร์บอลด์วิน (Baldwin) กล่าวไว้ คือ กำลังอำนาจที่ทำให้ประชาชาติได้รับเกียรติภูมิและความภาคภูมิใจ เป็นที่จับตามองและเป็นที่กล่าวขวัญถึง และเป็นที่รู้กันดีว่ากำลังอำนาจที่ทำให้ประชาชาติได้รับเกียรติในระดับนี้นั้น ขึ้นอยู่กับระเบิดเพลิงที่ระเบิดและจุดไฟลุกโชน และขึ้นอยู่กับความภักดีและความจงรักต่อมาตุภูมิของบรรดาคนหนุ่มที่ชื่นชอบการทิ้งระเบิดเหล่านั้นลงบนเมืองต่าง ๆ ดังนั้น เกียรติที่ชนชาติหนึ่งได้รับการยกย่องสรรเสริญนั้น จึงขัดแย้งกับคุณลักษณะและศีลธรรมที่ปัจเจกบุคคลได้รับการยกย่องสรรเสริญ ข้าพเจ้าจึงเห็นว่า ชนชาติหนึ่ง ๆ ควรถูกนับว่าเป็นคนป่าเถื่อนและไร้อารยธรรมตามปริมาณที่ตนมีอยู่ของ

เกียรติ เพราะการที่มนุษย์หรือประชาชาติใดได้มาซึ่งเกียรติด้วยการหลอกลวง เล่ห์กล และการอธรรมนั้น ย่อมไม่ใช่เกียรติแต่อย่างใด[^1]"

"ความหยิ่งผยองยิ่งกว่าความโลภ คือสิ่งที่ผลักดันชนชั้นปกครองในอังกฤษให้ดำเนินแผนการที่ไม่สอดคล้องกับสิ่งที่พวกเขาแสดงออกว่ารักสันติภาพและความปรองดอง ลองให้ใครสักคนเสนอต่อผู้มีอำนาจในอังกฤษให้สละทรายเพียงกำมือเดียวจากดินแดนในครอบครองที่ดวงอาทิตย์ไม่เคยตกดิน และเป็นผืนที่แห้งแล้งกันดารที่สุดในบรรดาดินแดนเหล่านั้น ท่านก็จะเห็นพวกอนุรักษนิยมผู้กล้าหาญในอังกฤษลุกขึ้นโวยวายจนโลกปั่นป่วนด้วยความโกรธแค้นขุ่นเคือง และจะเห็นสื่อมวลชนอังกฤษสายกลางเดือดดาลแทบระเบิด เมื่อนั้นท่านจะรู้ว่าพวกอนุรักษนิยมเหล่านี้มิใช่เพียงแค่โลภเท่านั้น หากแต่ยังเป็นผู้หยิ่งผยองและดื้อรั้นอีกด้วย[^2]"

การแข่งขันของประชาชาติต่าง ๆ ในเรื่องอาณานิคมและตลาด:

ประชาชาติบางกลุ่มได้ล่วงหน้าไปก่อนในการล่าอาณานิคมและการครอบครองนี้ ขณะที่อีกบางกลุ่มล้าหลังอยู่ ต่อมากลุ่มหลังได้ลุกขึ้นแข่งขันกับกลุ่มแรก เรียกร้องส่วนแบ่งของตน และแสวงหาอาณานิคมและตลาดสำหรับสินค้าของตน ตลอดจนเวทีสำหรับไขว่คว้าเกียรติยศและความภาคภูมิ เพื่อจะได้รับการนับว่าเป็นจักรวรรดิใหญ่ ส่วนกลุ่มแรกก็ลุกขึ้นผลักไสและขัดขวางมิให้กลุ่มหลังได้สิ่งที่ปรารถนา โดยอ้างว่าที่ตนโกรธเคืองนั้นก็เพื่อประชาชาติเล็ก ๆ และเพื่อช่วยเหลือผู้ถูกอธรรม แต่ผู้คนจำนวนมาก ทั้งจากชนชาติของพวกเขาเองและจากชาวต่างชาติ ต่างสงสัยในความจริงใจของประชาชาติเหล่านี้ ในความบริสุทธิ์ของใจและเจตนาดีของพวกเขา

ศาสตราจารย์โจด (Joad) กล่าวว่า "ชาวอังกฤษ ซึ่งไม่รู้หรือแสร้งทำเป็นไม่รู้ถึงปัญหาที่นำไปสู่การแบ่งปันดินแดนของโลกอย่างอยุติธรรม และเมินเฉยต่อความโกรธแค้นของชนชาติต่าง ๆ เช่นชาวญี่ปุ่น เชื่อว่าชาวอังกฤษเป็นชนชาติที่รักสันติ และกล่าวหาชาวญี่ปุ่นว่าชอบการสู้รบและกระหายสงคราม ชาวอังกฤษเป็นชนชาติที่รักสันติอย่างไม่ต้องสงสัย แต่ความรักสันติของพวกเขาคือความรักสันติของโจรที่เลิกอาชีพเดิมแล้ว ซึ่งได้รับเกียรติและฐานะมาด้วยทรัพย์ที่ปล้นได้ในอดีต และเขาเกลียดชังบรรดาผู้ที่เพิ่งเข้ามาสู่อาชีพเดิมของเขา เขามีทรัพย์สินและของปล้นเหลือเฟือจนใช้ไม่หมด แต่กลับตั้งฉายาผู้ที่ต้องการมีส่วนแบ่งในสิ่งนั้นว่าเป็นพวกคลั่งสงคราม[^3]"

[^1]: Guide to Modern Wickedness. p. 153. [^2]: Guide to Modern Wickedness. p. 180. [^3]: Guide to Modern Wickedness. p. 180.

บ่อยครั้งที่สงครามปะทุขึ้นระหว่างชาติเหล่านี้ซึ่งก้าวนำไปสู่อำนาจอธิปไตยและการครอบครองก่อน กับชาติที่เฝ้ามองและทะเยอทะยานใฝ่หาสิ่งนั้น แต่สงครามเช่นนี้ไม่อาจนำไปเทียบเคียงกับสงครามที่ประกาศขึ้นเพื่อยับยั้งผู้อธรรม ช่วยเหลือผู้ถูกอธรรม และสถาปนาความยุติธรรม โดยปฏิบัติตามดำรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและทรงสูงส่งที่ว่า

وَإِن طَآئِفَتَانِ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ٱقْتَتَلُوا۟ فَأَصْلِحُوا۟ بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنۢ بَغَتْ إِحْدَىٰهُمَا عَلَى ٱلْأُخْرَىٰ فَقَـٰتِلُوا۟ ٱلَّتِى تَبْغِى حَتَّىٰ تَفِىٓءَ إِلَىٰٓ أَمْرِ ٱللَّهِ ۚ فَإِن فَآءَتْ فَأَصْلِحُوا۟ بَيْنَهُمَا بِٱلْعَدْلِ وَأَقْسِطُوٓا۟ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُقْسِطِينَ ﴿٩﴾

«และหากสองกลุ่มจากบรรดาผู้ศรัทธาสู้รบกัน ก็จงไกล่เกลี่ยระหว่างทั้งสอง แต่ถ้าฝ่ายหนึ่งในทั้งสองละเมิดอีกฝ่ายหนึ่ง ก็จงต่อสู้ฝ่ายที่ละเมิดจนกว่าจะกลับมาสู่พระบัญชาของอัลลอฮ์ ครั้นเมื่อได้กลับมาแล้ว ก็จงไกล่เกลี่ยระหว่างทั้งสองด้วยความเที่ยงธรรม และจงให้ความยุติธรรม แท้จริงอัลลอฮ์ทรงรักบรรดาผู้ให้ความยุติธรรม» (ซูเราะฮ์อัล-หุญุรอต 49:9)

หากแต่สงครามนี้เป็นสงครามแห่งความตระหนี่และการแก่งแย่ง เป็นสงครามแห่งความริษยาและอิจฉา สันนิบาตชาติ (ผู้ล่วงลับ) ซึ่งสงครามเหล่านี้ถูกประกาศขึ้นภายใต้การกำกับดูแลของมัน รวมทั้งผู้สืบทอดของมันคือสหประชาชาติ ก็หาใช่อื่นใดไม่ นอกจากดังที่อัล-อะมีร ชะกีบ อัรสลาน กล่าวไว้ว่า «เปรียบดั่งฉันทลักษณ์ที่เป็นทะเลอันไร้น้ำ[^a] มันถูกตั้งขึ้นมาเพียงเพื่อสวมอาภรณ์แห่งกฎหมายให้แก่การรุกราน และเพื่อทำให้การพิชิตดินแดนดูชอบธรรมด้วยการเปลี่ยนชื่อเรียก ไม่มีผู้ใดเชื่อฟังมันนอกจากผู้อ่อนแอไร้กำลัง และมันไม่อาจตัดสินลงโทษผู้แข็งแกร่งที่ละเมิดขอบเขตได้» หรือตามถ้อยคำของผู้ล่วงลับแห่งอิสลาม ดร.มุหัมมัด อิกบาล ที่ว่า «สมาคมของเหล่าโจรและพวกขุดหลุมศพที่รวมตัวกันเพื่อแบ่งปันผ้ากะฝั่น»

ศาสตราจารย์โจด (Joad) ชาวอังกฤษกล่าวว่า

«แท้จริงสงครามที่ถูกประกาศขึ้นภายใต้การกำกับดูแลของสันนิบาตชาตินั้น มิใช่สงครามเพื่อความยุติธรรมระหว่างชาติต่าง ๆ ที่ตำรวจโลกลงมือปฏิบัติเพื่อหยุดยั้งผู้อธรรมและลงโทษผู้รุกราน สงครามนี้หาใช่อื่นใดไม่ นอกจากการต่อสู้ระหว่างกลุ่มที่แข่งขันกันในด้านอำนาจ ฝ่ายหนึ่งมุ่งรักษาส่วนแบ่งที่ใหญ่ที่สุดของความมั่งคั่งและทรัพยากรของโลกไว้ ส่วนอีกฝ่ายหนึ่งก็กระเสือกกระสนเพื่อให้ได้มันมา สงครามเช่นนี้ไม่แตกต่างไปจากสงครามที่ปะทุขึ้นระหว่างกลุ่มที่แข่งขันกันในอดีต ไม่ต่างจากสงครามระหว่างออสเตรียกับปรัสเซีย[^1] สงครามเจ็ดปี[^2] สงครามนโปเลียน และสงครามปี 1914–1918 สงครามนี้ไม่แตกต่างจากสงครามทั้งหมดเหล่านั้นเลย นอกจากเพียงในชื่อเรียกเท่านั้น

[^a]: เป็นการเล่นคำ: ในวิชาฉันทลักษณ์อาหรับ (อัล-อะรูฎ) จังหวะกลอนแต่ละแบบเรียกว่า "บะห์ร" (ทะเล) ซึ่งเป็นทะเลที่ไม่มีน้ำ คือมีแต่ชื่อแต่ไร้แก่นสาร (หมายเหตุผู้แปล)

[^1]: สงครามแห่งการแก่งแย่งและความโลภ ซึ่งฝรั่งเศส สเปน อังกฤษ และฮอลแลนด์ ร่วมกันเข้าไปแย่งชิงผลประโยชน์ โดยดินแดนชายขอบและทรัพย์สินของออสเตรียถูกตัดทอนไป สงครามนี้ปะทุขึ้นภายหลังการสิ้นพระชนม์ของเฟรเดอริก กษัตริย์แห่งออสเตรีย และการขึ้นครองราชย์ของพระธิดาของพระองค์ คือมาเรีย เทเรซา (Maria Theresa) ตามพินัยกรรมของพระองค์และด้วยความยินยอมของรัฐต่าง ๆ ในปี 1740 และสิ้นสุดลงในปี 1748

[^2]: สงครามที่ฝรั่งเศส รัสเซีย สวีเดน แคว้นส่วนใหญ่ของรัฐเยอรมัน ปรัสเซีย และอังกฤษ เข้าร่วม เพื่อปกป้องบางฝ่ายและรุกรานบางฝ่าย เริ่มต้นในปี 1756 และสิ้นสุดลงในปี 1763

ส่วนการอ้างว่าสงครามเหล่านี้ถูกก่อขึ้นเพียงเพื่อปกป้องประชาธิปไตยและสันนิบาตชาติ และเพื่อต่อต้านลัทธิฟาสซิสต์และการรุกรานนั้น ก็ไม่ได้เปลี่ยนแปลงสถานการณ์แต่อย่างใดเลย[^1]

ความแตกต่างระหว่างการปกครองเพื่อการเก็บภาษี กับการปกครองเพื่อการชี้นำ:

มีรายงานว่า อุมัร บิน อับดุลอะซีซ เคาะลีฟะฮ์แห่งมุสลิม ได้กล่าวแก่ข้าหลวงของท่านครั้งหนึ่งว่า

ويحك إن محمداً صلى الله عليه وسلم بُعِث هادياً ولم يُبْعَثْ جابياً

«วิบัติแก่ท่านเถิด แท้จริงมุฮัมมัด ﷺ ถูกส่งมาเป็นผู้ชี้นำ มิได้ถูกส่งมาเป็นผู้เก็บภาษี»

ถ้อยคำนี้สะท้อนถึงจิตวิญญาณของรัฐบาลแห่งศาสนาที่ตั้งอยู่บนแนวทางแห่งนบูวะฮ์ และดำเนินตามรอยของบรรดานบี ตลอดจนแผนการและนโยบายของพวกท่าน ดังนั้นความใส่ใจและความสนใจของรัฐบาลเช่นนี้ที่มีต่อศาสนา ต่อการปรับปรุงศีลธรรมของผู้อยู่ใต้การปกครอง และต่อสิ่งที่จะนำประโยชน์หรือโทษมาสู่พวกเขาในโลกอาคิเราะฮ์ จะมีมากกว่าความสนใจต่อการเก็บภาษี ค่าเคาะรอจ ผลผลิตและรายได้ประเภทต่าง ๆ รัฐบาลเช่นนี้จะพิจารณาปัญหาทั้งปวงทางการเมืองและการเงินจากมุมมองของศาสนา และให้หลักการทางศาสนาและศีลธรรมมาก่อนผลประโยชน์ทางวัตถุ จึงห้ามสุรา ห้ามการผิดประเวณี และความเสเพลกับความชั่วช้าลามกทุกรูปแบบ ตลอดจนสัญญาทางการเงินที่เสื่อมเสียซึ่งเป็นประโยชน์แก่ปัจเจกบุคคลแต่เป็นภัยต่อสังคม จึงห้ามดอกเบี้ยและการพนัน แม้ว่าสิ่งนั้นจะทำให้รัฐบาลต้องสูญเสียทางวัตถุอย่างมหาศาลก็ตาม และริเริ่มโครงการปฏิรูปต่าง ๆ กำกับดูแลศีลธรรม และใส่ใจต่อการขัดเกลาจิตใจ แม้ว่าสิ่งนั้นจะทำให้ต้องใช้ทรัพย์สินจำนวนมากและงบประมาณมหาศาลก็ตาม ผลลัพธ์ของรัฐบาลประเภทนี้ เมื่อได้รับการสถาปนาขึ้นในดินแดนใดก็ตาม อัลกุรอานได้อธิบายไว้และได้พยากรณ์ไว้แก่บรรดามุฮาญิรีนรุ่นแรกว่า

ٱلَّذِينَ إِن مَّكَّنَّـٰهُمْ فِى ٱلْأَرْضِ أَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُا۟ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَمَرُوا۟ بِٱلْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا۟ عَنِ ٱلْمُنكَرِ ۗ وَلِلَّهِ عَـٰقِبَةُ ٱلْأُمُورِ ﴿٤١﴾

«คือบรรดาผู้ที่หากเราได้ให้พวกเขามีอำนาจมั่นคงในแผ่นดิน พวกเขาก็จะดำรงการละหมาด จ่ายซะกาต สั่งใช้ให้ทำความดี และห้ามปรามความชั่ว และสำหรับอัลลอฮ์นั้นคือบั้นปลายของกิจการทั้งหลาย» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:41)

ส่วนรัฐบาลที่ตั้งขึ้นเพื่อการเก็บภาษี มิใช่เพื่อการชี้นำ และเพื่อแสวงประโยชน์ มิใช่เพื่อให้ประโยชน์นั้น ย่อมเป็นธรรมดาที่ความใส่ใจของรัฐบาลเช่นนี้จะมุ่งไปยังภาษี ผลผลิต และรายได้ประเภทต่าง ๆ และบ่อยครั้งสิ่งนั้นเกิดขึ้นโดยแลกกับศีลธรรม คุณธรรม และระบบครอบครัว จึงอนุญาตความเสเพลและความชั่วช้าลามกหลายรูปแบบ โดยมีข้อกำหนดที่จัดระเบียบมันแต่ไม่ได้ห้ามมัน จึงอนุญาตการค้าประเวณีอย่างเป็นทางการ และบางครั้งรัฐบาลเองก็ทำธุรกรรมดอกเบี้ย และอนุญาตการพนัน ตลอดจนอาชญากรรมและความผิดทางศีลธรรมอีกมากมาย โดยการเปลี่ยนชื่อเรียกและกำหนดขอบเขตบางสิ่งบางอย่าง เพื่อรักษาผลประโยชน์ของตน และมิใช่เพียงอนุญาตสุราเท่านั้น แต่ยังขายมันเอง รับผิดชอบการค้าและการจัดระเบียบมัน และดำเนินคดี

[^1]: Guide to Modern Wickedness, หน้า 191

และลงโทษผู้ที่ห้ามปรามและต่อสู้ต่อต้านมัน บางครั้งยังบังคับชาวเมืองบางแห่งให้ซื้อยาเสพติดที่ตนส่งออกมา ดังที่รัฐบาลยุโรปบางชาติได้กระทำต่อชาวจีนในเอเชีย ดังนั้นจึงเป็นเรื่องธรรมดาเช่นกันที่ประชาชาติผู้ถูกปกครองเหล่านี้จะได้รับความเสียหายในด้านศีลธรรม และประสบความสูญเสียในด้านจิตวิญญาณและหัวใจ ยิ่งไปกว่านั้น ระดับศีลธรรมของชาวเมืองยังตกต่ำลงเพียงเพราะการคลุกคลีและการอยู่ใกล้ชิดกับประชาชาติผู้ปกครองเหล่านี้ และพวกเขายังติดเชื้อโรคทางศีลธรรมที่แพร่ระบาดอยู่ในดินแดนยุโรป ซึ่งอารยธรรมวัตถุนิยมที่นั่นได้ให้กำเนิดขึ้น และนั่นคือสิ่งที่พวกเขาเองก็ยอมรับและร้องทุกข์ถึง

ดังนั้น รัฐบาลยุโรปจึงนำพาความเสื่อมทรามและความชั่วร้ายของอารยธรรมตะวันตกติดตัวมาด้วย แล้วจะหวังได้อย่างไรว่าภายใต้ร่มเงาและอำนาจการปกครองของรัฐบาลเหล่านี้ คุณธรรมและศีลธรรมจะเบ่งบาน และระดับศีลธรรมของประชาชนจะสูงขึ้น ในเมื่อสิ่งนั้นไม่เคยมีอยู่ในบ้านเมืองและมาตุภูมิของพวกเขาเอง และมิใช่สาส์นและภารกิจของพวกเขา ทั้งมิใช่สิ่งที่พวกเขายึดถือและศรัทธา

وكل إناء بالذي فيه ينضح

«ภาชนะทุกใบย่อมรินสิ่งที่อยู่ภายในออกมา»

และแนวทางของบรรดากษัตริย์และผู้พิชิตก็ยังคงแตกต่างจากแนวทางของบรรดานบี ผู้ชี้นำ และผู้ปฏิรูปเสมอมา และแท้จริงสัจธรรมที่อัลกุรอานได้กล่าวไว้ผ่านคำพูดของราชินีแห่งสะบะอ์นั้น เป็นสัจธรรมที่ยังคงเป็นจริงอยู่ ไม่แปรเปลี่ยนไปตามกาลเวลาและสถานที่:

إِنَّ ٱلْمُلُوكَ إِذَا دَخَلُوا۟ قَرْيَةً أَفْسَدُوهَا وَجَعَلُوٓا۟ أَعِزَّةَ أَهْلِهَآ أَذِلَّةً

«แท้จริงบรรดากษัตริย์นั้น เมื่อพวกเขาเข้าไปในเมืองใด พวกเขาก็จะทำลายเมืองนั้น และทำให้ผู้มีเกียรติของชาวเมืองนั้นกลายเป็นผู้ต่ำต้อย» (ซูเราะฮ์อัน-นัมล์ 27:34)

บทที่สาม ยุโรปสู่การฆ่าตัวตาย

บทที่สาม ยุโรปสู่การฆ่าตัวตาย

ยุคแห่งการค้นพบและการประดิษฐ์: หากยุคสมัยต่าง ๆ ของประวัติศาสตร์เป็นที่รู้จักด้วยสิ่งที่ทำให้ยุคนั้นแตกต่างจากยุคอื่น และถูกเรียกขานตามสิ่งนั้นแล้ว เราก็สามารถเรียกยุคนี้ว่ายุคแห่งการค้นพบและการประดิษฐ์ ยุคแห่งวิทยุไร้สายและไฟฟ้า คุณูปการของชาวยุโรปและความก้าวหน้าของพวกเขาในด้านนี้ ตลอดจนอัจฉริยภาพและความคิดสร้างสรรค์ของนักค้นพบและนักประดิษฐ์ เป็นเรื่องที่ไม่อาจปฏิเสธได้

แต่ไม่ว่าผู้ที่ชื่นชมจะยกย่องอุตสาหกรรมและสิ่งประดิษฐ์สมัยใหม่ของยุโรปเกินเลยไปเพียงใด และแม้เราจะชื่นชมสิ่งเหล่านั้นและสรรเสริญผู้ค้นพบและผู้ประดิษฐ์ก็ตาม เราไม่ควรลืมว่าอุตสาหกรรมและสิ่งประดิษฐ์เหล่านี้มิได้เป็นเป้าหมายในตัวเองที่มุ่งหมายโดยตรง หากแต่เป็นสื่อและเครื่องมือไปสู่เป้าหมายอื่น เราตัดสินว่ามันดีหรือชั่ว เป็นคุณหรือเป็นโทษ โดยวัดจากเป้าหมายนั้นว่าเป็นสิ่งดีหรือสิ่งชั่ว และเราตัดสินความสำเร็จหรือความล้มเหลวของมันโดยวัดจากความสอดคล้องกับเป้าหมายที่มันถูกสร้างขึ้นมา พิจารณาจากผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจากมัน และบทบาทที่มันมีต่อชีวิตของผู้คน สังคม ศีลธรรม และการเมืองของพวกเขา

เป้าหมายของอุตสาหกรรมและสิ่งประดิษฐ์ และจุดยืนของอิสลามต่อสิ่งเหล่านั้น: ส่วนเป้าหมายนั้น ตามทัศนะของข้าพเจ้า คือการเอาชนะอุปสรรคและความยากลำบากในการดำเนินชีวิตอันเกิดจากความไม่รู้และความอ่อนแอ การใช้ประโยชน์จากพลังธรรมชาติที่ถูกฝากไว้ในจักรวาลนี้ รวมถึงความดีงามและขุมทรัพย์ที่กระจายอยู่ในนั้น และการนำมันมาใช้เพื่อจุดประสงค์ที่ถูกต้อง โดยปราศจากการยโสโอหังในแผ่นดินและการบ่อนทำลาย

ในสมัยโบราณ มนุษย์เดินทางด้วยการเดินเท้า ต่อมาเขาได้รับการดลใจให้ใช้สัตว์มาเป็นพาหนะ เขาจึงสร้างล้อเกวียนและใช้ม้าพันธุ์ดี แล้วเขาก็พัฒนาความเร็วและการประดิษฐ์ไปเรื่อย ๆ ทีละขั้น จากรถม้าไปสู่รถไฟ จากรถไฟไปสู่รถยนต์ และจากรถยนต์ไปสู่เครื่องบิน เช่นเดียวกันจากเรือใบไปสู่เรือกลไฟ ทั้งหมดนี้ไม่เป็นไรเลย หนำซ้ำยังเป็นสิ่งที่น่ายินดียิ่ง หากทั้งหมดนั้นขึ้นอยู่กับจุดประสงค์ที่ถูกต้อง โดยที่มนุษย์ใช้มันเดินทางจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่งด้วยจุดประสงค์ที่ถูกต้อง จริงจัง และเกิดผล ใช้มันบรรทุกสัมภาระของเขาไปยังเมืองที่เขาไม่อาจไปถึงได้เว้นแต่ด้วยความยากลำบากแสนสาหัส และช่วยประหยัดเวลาและเรี่ยวแรง

และนำไปใช้ประโยชน์ในทางที่ดี จงเทียบเคียงสิ่งนี้กับพลังทางธรรมชาติอื่น ๆ ทั้งหมด ตลอดจนสิ่งประดิษฐ์สมัยใหม่ที่มนุษย์นำมาใช้ประโยชน์อย่างชอบด้วยบทบัญญัติ และใช้เพื่อเป้าหมายที่ถูกต้องและเป็นประโยชน์

จุดยืนของอิสลามในเรื่องนี้ชัดเจนแจ่มแจ้ง อิสลามได้บอกว่ามนุษย์คือเคาะลีฟะฮ์ (ผู้แทน) ของอัลลอฮ์บนแผ่นดิน อัลลอฮ์ได้ทรงทำให้โลกอยู่ใต้อำนาจของเขาเพื่อจุดประสงค์ที่ถูกต้อง ทั้งโดยที่เขาลงมือจัดการเองและโดยที่เขามิได้ลงมือจัดการ พระองค์ตรัสว่า

هُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ لَكُم مَّا فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًا

«พระองค์คือผู้ทรงสร้างสิ่งที่อยู่ในแผ่นดินทั้งหมดไว้เพื่อพวกเจ้า» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:29)

และตรัสว่า

ٱللَّهُ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ رِزْقًا لَّكُمْ ۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلْفُلْكَ لِتَجْرِىَ فِى ٱلْبَحْرِ بِأَمْرِهِۦ ۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلْأَنْهَـٰرَ ﴿٣٢﴾ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ دَآئِبَيْنِ ۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ ﴿٣٣﴾ وَءَاتَىٰكُم مِّن كُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ ۚ وَإِن تَعُدُّوا۟ نِعْمَتَ ٱللَّهِ لَا تُحْصُوهَآ ۗ إِنَّ ٱلْإِنسَـٰنَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ ﴿٣٤﴾

«อัลลอฮ์คือผู้ทรงสร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน และทรงหลั่งน้ำลงมาจากฟากฟ้า แล้วทรงให้ผลไม้งอกออกมาด้วยน้ำนั้นเป็นปัจจัยยังชีพแก่พวกเจ้า และทรงให้เรือเดินทะเลอยู่ใต้อำนาจของพวกเจ้าเพื่อให้มันแล่นไปในทะเลด้วยพระบัญชาของพระองค์ และทรงให้แม่น้ำทั้งหลายอยู่ใต้อำนาจของพวกเจ้า (32) และทรงให้ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์อยู่ใต้อำนาจของพวกเจ้า โดยโคจรอยู่เป็นนิจ และทรงให้กลางคืนและกลางวันอยู่ใต้อำนาจของพวกเจ้า (33) และพระองค์ได้ประทานแก่พวกเจ้าจากทุกสิ่งที่พวกเจ้าขอต่อพระองค์ และหากพวกเจ้าจะนับความโปรดปรานของอัลลอฮ์ พวกเจ้าก็ไม่อาจนับมันได้หมด แท้จริงมนุษย์นั้นอธรรมยิ่ง เนรคุณยิ่ง» (ซูเราะฮ์อิบรอฮีม 14:32-34)

และตรัสว่า

وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِىٓ ءَادَمَ وَحَمَلْنَـٰهُمْ فِى ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ وَرَزَقْنَـٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَـٰتِ وَفَضَّلْنَـٰهُمْ عَلَىٰ كَثِيرٍ مِّمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا ﴿٧٠﴾

«และโดยแน่นอน เราได้ให้เกียรติแก่ลูกหลานของอาดัม และเราได้บรรทุกพวกเขาทั้งทางบกและทางทะเล และเราได้ประทานปัจจัยยังชีพที่ดีทั้งหลายแก่พวกเขา และเราได้ให้พวกเขาเหนือกว่าส่วนมากของสิ่งที่เราได้สร้างมาอย่างเด่นชัด» (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:70)

ขอให้ผู้อ่านสังเกตความหมายที่กว้างโดยไม่มีข้อจำกัดในพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า

وَحَمَلْنَـٰهُمْ فِى ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ

«และเราได้บรรทุกพวกเขาทั้งทางบกและทางทะเล»

และพระดำรัสที่ว่า

وَرَزَقْنَـٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَـٰتِ

«และเราได้ประทานปัจจัยยังชีพที่ดีทั้งหลายแก่พวกเขา»

และพระองค์ตรัสว่า

وَٱلْأَنْعَـٰمَ خَلَقَهَا ۗ لَكُمْ فِيهَا دِفْءٌ وَمَنَـٰفِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ ﴿٥﴾ وَلَكُمْ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسْرَحُونَ ﴿٦﴾ وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ إِلَىٰ بَلَدٍ لَّمْ تَكُونُوا۟ بَـٰلِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ ٱلْأَنفُسِ ۚ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَّحِيمٌ ﴿٧﴾ وَٱلْخَيْلَ وَٱلْبِغَالَ وَٱلْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِينَةً ۚ وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُونَ ﴿٨﴾

«และปศุสัตว์นั้น พระองค์ทรงสร้างมันมาเพื่อพวกเจ้า ในมันมีความอบอุ่นและประโยชน์ต่าง ๆ และส่วนหนึ่งจากมันพวกเจ้าบริโภค (5) และสำหรับพวกเจ้าในมันนั้นมีความสง่างาม ขณะที่พวกเจ้านำมันกลับในยามเย็น และขณะที่พวกเจ้าปล่อยมันออกไปในยามเช้า (6) และมันแบกสัมภาระของพวกเจ้าไปยังเมืองที่พวกเจ้าจะไปไม่ถึง นอกจากด้วยความยากลำบากแสนสาหัส แท้จริงพระเจ้าของพวกเจ้านั้นเป็นผู้ทรงเอ็นดูยิ่ง ผู้ทรงเมตตายิ่ง (7) และม้า ล่อ และลา เพื่อพวกเจ้าจะได้ขี่มันและเป็นเครื่องประดับ และพระองค์ทรงสร้างสิ่งที่พวกเจ้าไม่รู้» (ซูเราะฮ์อัน-นะห์ล์ 16:5-8)

ในอายะฮ์นี้ อัลลอฮ์ได้ทรงประทานความโปรดปรานแก่มนุษย์ด้วยการทำให้เขาสามารถไปถึงจุดหมายของตนได้โดยไม่ต้องยากลำบากแสนสาหัส และทรงใช้สิ่งนั้นเป็นหลักฐานแสดงถึงความเอ็นดูและความเมตตาที่พระองค์มีต่อเขา และพระองค์ตรัสว่า

وَٱلَّذِى خَلَقَ ٱلْأَزْوَٰجَ كُلَّهَا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلْفُلْكِ وَٱلْأَنْعَـٰمِ مَا تَرْكَبُونَ ﴿١٢﴾ لِتَسْتَوُۥا۟ عَلَىٰ ظُهُورِهِۦ ثُمَّ تَذْكُرُوا۟ نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا ٱسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ وَتَقُولُوا۟ سُبْحَـٰنَ ٱلَّذِى سَخَّرَ لَنَا هَـٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُۥ مُقْرِنِينَ ﴿١٣﴾ وَإِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا لَمُنقَلِبُونَ ﴿١٤﴾

«และพระองค์คือผู้ทรงสร้างสรรพสิ่งเป็นคู่ ๆ ทั้งหมด และทรงทำให้มีเรือและปศุสัตว์ไว้สำหรับพวกเจ้าขี่ (12) เพื่อพวกเจ้าจะได้นั่งอยู่บนหลังของมัน แล้วพวกเจ้าก็รำลึกถึงความโปรดปรานของพระเจ้าของพวกเจ้าเมื่อพวกเจ้านั่งอยู่บนมัน และกล่าวว่า มหาบริสุทธิ์แด่ผู้ทรงทำให้สิ่งนี้อยู่ใต้อำนาจของเรา และเรามิได้มีความสามารถที่จะควบคุมมันได้เลย (13) และแท้จริงเราจะต้องกลับไปยังพระเจ้าของเราอย่างแน่นอน» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ 43:12-14)

ช่างสมควรยิ่งนักที่มนุษย์จะกล่าวเมื่อเขาขึ้นนั่งบนรถยนต์หรือเครื่องบินว่า

سُبْحَـٰنَ ٱلَّذِى سَخَّرَ لَنَا هَـٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُۥ مُقْرِنِينَ ﴿١٣﴾

«มหาบริสุทธิ์แด่ผู้ทรงทำให้สิ่งนี้อยู่ใต้อำนาจของเรา และเรามิได้มีความสามารถที่จะควบคุมมันได้เลย»

เพราะเขายิ่งห่างไกลจากการมีความสามารถที่จะควบคุมชิ้นส่วนของแผ่นโลหะและเหล็กซึ่งไม่มีชีวิตและไม่มีการเคลื่อนไหวในตัวมันเอง แต่อัลลอฮ์ทรงทำให้มันอยู่ใต้อำนาจของเขา แล่นไปอย่างราบรื่นตามคำสั่งของเขาไปยังที่ใดก็ตามที่เขาต้องการ และเขาต้องไม่ลืมว่าเขาจะต้องกลับไปยังอัลลอฮ์ และจะถูกสอบสวนในสิ่งที่เขาได้รับมาทั้งพลังและความกว้างขวาง หากเขาใช้ความสามารถและอำนาจนี้ไปในทางที่ผิด เขาก็จะถูกลงโทษเพราะสิ่งนั้น

ในทำนองเดียวกัน เขาต้องไม่ลืมว่าเขาเป็นบ่าวผู้นอบน้อมต่ออัลลอฮ์ ยอมจำนนต่อบัญชาของพระองค์ ไม่มีอำนาจเหนือความตาย ชีวิต และการฟื้นคืนชีพ และเขาต้องไม่ละเมิดขอบเขต เพราะแท้จริงมนุษย์นั้นย่อมละเมิดขอบเขตเมื่อเห็นว่าตนเองมีพอเพียงแล้ว

และพระองค์ตรัสว่า

لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِٱلْبَيِّنَـٰتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ ٱلْكِتَـٰبَ وَٱلْمِيزَانَ لِيَقُومَ

«โดยแน่นอน เราได้ส่งบรรดาเราะซูลของเรามาพร้อมด้วยหลักฐานอันชัดแจ้ง และเราได้ประทานคัมภีร์และตาชั่ง (ความยุติธรรม) ลงมาพร้อมกับพวกเขา เพื่อให้…

ٱلنَّاسُ بِٱلْقِسْطِ ۖ وَأَنزَلْنَا ٱلْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَمَنَـٰفِعُ لِلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥ وَرُسُلَهُۥ بِٱلْغَيْبِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ قَوِىٌّ عَزِيزٌ ﴿٢٥﴾

«…มนุษย์ (จะได้ดำรง) ไว้ซึ่งความยุติธรรม และเราได้ประทานเหล็กลงมา ซึ่งในมันมีพลังอันร้ายแรงและมีประโยชน์ต่าง ๆ แก่มนุษย์ และเพื่ออัลลอฮ์จะทรงรู้ว่าผู้ใดช่วยเหลือพระองค์และบรรดาเราะซูลของพระองค์โดยที่ไม่เห็นพระองค์ แท้จริงอัลลอฮ์ทรงเข้มแข็ง ทรงเดชานุภาพ» (ซูเราะฮ์อัล-หะดีด 57:25)

ดังนั้น เหล็กจึงมีประโยชน์ต่าง ๆ แก่มนุษย์ และประโยชน์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดประการหนึ่งของมันก็คือ มันถูกใช้เพื่อช่วยเหลือ (ศาสนาของ) อัลลอฮ์และบรรดาเราะซูลของพระองค์ ด้วยเหตุนี้ จึงได้มีการกล่าวถึงการส่งบรรดาเราะซูลและการประทานบรรดาคัมภีร์ไว้ก่อนการกล่าวถึงเหล็ก

มุสลิมจึงใช้ประโยชน์จากพลังทุกอย่างที่อัลลอฮ์ทรงสร้างและทรงบรรจุไว้ในจักรวาล ในหนทางแห่งการญิฮาดในหนทางของอัลลอฮ์ ในการเผยแผ่ศาสนาของพระองค์ ทำให้มันประจักษ์เหนือศาสนาทั้งปวง และเชิดชูพระดำรัสของพระองค์ให้สูงส่ง ตลอดจนในสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงอนุมัติแก่เขาและทรงส่งเสริมให้กระทำ อันได้แก่ การค้าที่ถูกต้องตามบทบัญญัติ การแสวงหาปัจจัยที่หะลาล การเดินทางเพื่อความดี และประโยชน์ต่าง ๆ ที่ได้รับการอนุมัติ

ลางร้ายของพวกท่านอยู่กับพวกท่านเอง

แท้จริง สิ่งประดิษฐ์ที่เป็นวัตถุไร้ชีวิตนั้นไม่มีความผิดใด ๆ เพราะมันอยู่ภายใต้เจตนา ความคิด และศีลธรรมของมนุษย์ โดยตัวของมันเองแล้วไม่ใช่ทั้งความดีและความชั่ว แต่มนุษย์ต่างหากที่ทำให้มันเป็นความดีหรือความชั่วด้วยการใช้งานของเขา และบ่อยครั้งที่มันเป็นสิ่งดีในตัวเอง แต่มนุษย์กลับเปลี่ยนมันให้กลายเป็นความชั่วด้วยการใช้งานที่เลวร้าย ด้วยจิตใจที่ชั่วช้า และการอบรมที่เสื่อมทราม ดังนั้น ประเด็นจึงไม่ได้อยู่ที่เครื่องจักรและสิ่งประดิษฐ์เหล่านี้ หากแต่อยู่ที่ผู้ใช้ประโยชน์จากมัน และอยู่ที่จุดประสงค์ที่เขาใช้มัน

สมควรอย่างยิ่งที่จะกล่าวแก่ผู้ที่บัดนี้ในยุโรปถือเอาเครื่องจักรเหล่านี้เป็นลางร้าย ไม่ว่าจะเป็นเครื่องบินที่ทิ้งระเบิด ทำลายบ้านเรือน และถล่มหมู่บ้านและเมืองต่าง ๆ เรือดำน้ำที่จมเรือโดยสารของผู้คนที่รักสันติและพ่อค้าผู้ปลอดภัย และวิทยุที่กระจายคำโกหกและความเท็จ เผยแพร่ความลามกและความเสเพล โดยเขาพร่ำบ่นถึงมันและกล่าวโทษมันว่า

قَالُوا۟ طَـٰٓئِرُكُم مَّعَكُمْ

«พวกเขา (บรรดาเราะซูล) กล่าวว่า ลางร้ายของพวกท่านอยู่กับพวกท่านเอง» (ซูเราะฮ์ยาซีน 36:19)

เพราะวิทยาศาสตร์ธรรมชาติทำให้พลังทางวัตถุอยู่ใต้อำนาจของมนุษย์ แต่ไม่ใช่หน้าที่ของมันที่จะสอนเขาด้วยว่าจะใช้มันอย่างไร และจะนำมันไปใช้ในสิ่งใด เปรียบเสมือนไม้ขีดไฟที่ให้ไฟแก่ท่าน ท่านจะใช้มันเผาบ้านพร้อมผู้อยู่อาศัยก็ได้ หรือจะใช้ประกอบอาหาร หรือใช้ไฟให้ความอบอุ่นก็ได้ และสิ่งที่สอนว่ามนุษย์จะใช้พลังอย่างไรและนำไปใช้ในสิ่งใดนั้นก็คือศาสนา ศาสนาชี้แนะมนุษย์ว่าจะใช้ประโยชน์จากพลังของตนอย่างแท้จริงได้อย่างไร และจะขอบคุณต่อความโปรดปรานของอัลลอฮ์อย่างไร และห้ามมนุษย์มิให้ใช้พลังที่อัลลอฮ์ทรงมอบให้แก่เขาเป็นเครื่องสนับสนุนการอธรรม อาชญากรรม บาป และการรุกราน ดังที่ท่านนบีมูซา (อ.) กล่าวว่า

قَالَ رَبِّ بِمَآ أَنْعَمْتَ عَلَىَّ فَلَنْ أَكُونَ ظَهِيرًا لِّلْمُجْرِمِينَ ﴿١٧﴾

«เขากล่าวว่า โอ้พระเจ้าของข้าพระองค์ ด้วยสิ่งที่พระองค์ทรงโปรดปรานแก่ข้าพระองค์ ข้าพระองค์จะไม่เป็นผู้สนับสนุนบรรดาผู้กระทำความผิดเป็นอันขาด» (ซูเราะฮ์อัล-เกาะศ็อศ 28:17)

และท่านนบีสุลัยมาน (อ.) กล่าวว่า

هَـٰذَا مِن فَضْلِ رَبِّى لِيَبْلُوَنِىٓ ءَأَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ ۖ وَمَن شَكَرَ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِۦ ۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّى غَنِىٌّ كَرِيمٌ ﴿٤٠﴾

«นี่คือส่วนหนึ่งจากความกรุณาของพระเจ้าของฉัน เพื่อพระองค์จะทรงทดสอบฉันว่าฉันจะขอบคุณหรือจะเนรคุณ และผู้ใดขอบคุณ แท้จริงเขาก็ขอบคุณเพื่อตัวของเขาเอง และผู้ใดเนรคุณ แท้จริงพระเจ้าของฉันนั้นทรงพอเพียง ทรงใจบุญยิ่ง» (ซูเราะฮ์อัน-นัมล์ 27:40)

การปะปนระหว่างสื่อกับเป้าหมาย:

ส่วนชาวยุโรปนั้น พวกเขาได้ปิดกั้นตนเองจากศาสนา จึงไม่มีสิ่งใดเหลืออยู่ที่จะยับยั้งพวกเขา ไม่ว่าจะเป็นจริยธรรม แรงยับยั้งจากศาสนา หรือผู้ชี้นำจากความรู้ที่มาจากพระเจ้าซึ่งจะชี้ทางที่ถูกต้องแก่พวกเขา พวกเขาลืมเป้าหมายแห่งการสร้างตน ลืมจุดเริ่มต้นและบั้นปลายของตน และกล่าวว่า

إِنْ هِىَ إِلَّا حَيَاتُنَا ٱلدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ ﴿٣٧﴾

«มันมิใช่อื่นใดนอกจากชีวิตของเราในโลกนี้เท่านั้น เราตายและเรามีชีวิต และเราจะไม่ถูกฟื้นคืนชีพ» (ซูเราะฮ์อัล-มุอ์มินูน 23:37)

ด้วยธรรมชาติของความเชื่อนี้ พวกเขาจึงเชื่อว่ามนุษย์ไม่มีจุดมุ่งหมายหรือเป้าหมายใดเลยนอกเหนือจากความเพลิดเพลิน ความสะดวกสบาย ผลประโยชน์ทางวัตถุ ความยิ่งใหญ่ในแผ่นดิน การแผ่อำนาจครอบงำแผ่นดินดุจอาณาจักรที่ไม่มีเจ้าของและไม่มีผู้สืบทอด การเอาชนะผู้คนในแผ่นดิน และการยึดครองทรัพยากรและขุมทรัพย์ของมันไว้แต่เพียงผู้เดียว พวกเขาจึงใช้พลังและความรู้นี้ไปเพื่อแสวงหาความเพลิดเพลิน เพื่อเอาชนะผู้คน และเพื่อบดขยี้คู่แข่ง พวกเขาแข่งขันกันประดิษฐ์เครื่องจักรกลที่ทำให้บรรลุความปรารถนาของตนและทำให้ผู้อื่นไร้กำลัง เป็นเช่นนี้เรื่อยมาจนสื่อกับเป้าหมายปะปนกันในความคิดของพวกเขา พวกเขาเชื่อว่าสื่อคือเป้าหมาย หลงใหลในสิ่งประดิษฐ์และการค้นพบต่าง ๆ ราวกับเป็นเป้าหมายในตัวมันเอง มิใช่เพื่อสิ่งอื่น พวกเขาหมกมุ่นและง่วนอยู่กับมันดังเด็ก ๆ ที่ง่วนอยู่กับของเล่นและตุ๊กตา พวกเขาเชื่อว่าความสะดวกสบายคืออารยธรรม แล้วก็ก้าวไปอีกขั้นจนเชื่อว่าความรวดเร็วคืออารยธรรม

ศาสตราจารย์โจด (Joad) กล่าวว่า

“ดิสราเอลี (Disraeli) กล่าวว่า สังคมในยุคของเขาเชื่อว่าอารยธรรมคือความสะดวกสบาย ส่วนพวกเรานั้นเชื่อว่าอารยธรรมคือความรวดเร็ว ความรวดเร็วคือพระเจ้าของคนหนุ่มสาวยุคใหม่ และเขาได้บูชายัญความสงบ ความสบาย สันติภาพ และความเห็นอกเห็นใจผู้อื่นลงบนแท่นบูชาของมันอย่างไร้ความปรานี”[^1]

ความไม่สมดุลระหว่างพลังอำนาจกับจริยธรรมในยุโรป:

ชาวยุโรปได้สูญเสียความสมดุลระหว่างพลังอำนาจกับจริยธรรม และความสมดุลระหว่างวิชาความรู้ (ที่รู้เพียงสิ่งที่ปรากฏภายนอกของชีวิตในโลกนี้) กับศาสนามาหลายศตวรรษแล้ว พลังอำนาจและวิชาความรู้ในยุโรปภายหลังการฟื้นฟูยุคใหม่จึงยังคง

[^1]: Guide to Modern Wickedness. p. 241.

เติบโตขึ้นโดยแลกกับศาสนาและศีลธรรม สองสิ่งแรกยังคงสูงขึ้นและก้าวหน้าไม่หยุด ส่วนสองสิ่งหลังยังคงตกต่ำและเสื่อมถอยลง จนกระทั่งสัดส่วนระหว่างทั้งสองห่างไกลกันยิ่งนัก และได้เกิดคนรุ่นหนึ่งขึ้นมาประหนึ่งตาชั่งที่จานข้างหนึ่งติดแนบกับพื้นดิน นั่นคือจานแห่งพลังอำนาจและวิชาความรู้ ส่วนอีกข้างหนึ่งเบาหวิว นั่นคือจานแห่งศีลธรรมและศาสนา จนลอยสูงขึ้นไปมาก ในขณะที่คนรุ่นนี้ปรากฏแก่ผู้มองดูราวกับอยู่เหนือมนุษย์ ด้วยสิ่งมหัศจรรย์ทางอุตสาหกรรม ความพิสดารทางจักรวาล และการที่เขาบังคับใช้วัตถุและพลังธรรมชาติเพื่อผลประโยชน์และเป้าหมายของตน แต่แล้วกลับปรากฏว่าในด้านศีลธรรมและการกระทำของเขา ในความตะกละและความโลภของเขา ในความบุ่มบ่ามและความเหลาะแหละของเขา ตลอดจนในความโหดร้ายและความอยุติธรรมของเขา เขาไม่ได้แตกต่างไปจากปศุสัตว์และสัตว์ร้ายเลย และในขณะที่เขาครอบครองปัจจัยแห่งชีวิตทั้งปวง กลับปรากฏว่าเขาไม่รู้ว่าจะดำรงชีวิตอย่างไร! และในขณะที่เขาไปถึงขีดสุดและเหนือกว่าขีดสุดในเรื่องความหรูหราและสิ่งฟุ่มเฟือยของชีวิต กลับปรากฏว่าเขาไม่รู้ว่าจะดำรงชีวิตอย่างไร! และในขณะที่เขาไปถึงขีดสุดและเหนือกว่าขีดสุดในเรื่องความหรูหราและสิ่งฟุ่มเฟือยของชีวิต กลับปรากฏว่าเขาไม่รู้จักหลักการเบื้องต้นและสิ่งที่เป็นพื้นฐานอันชัดแจ้งของชีวิตมนุษย์ อารยธรรม และศีลธรรม ท่านจะเห็นเขาทะยานขึ้นสู่ฟากฟ้า ต้องการจะชนกับกลุ่มดาวนายพราน ทั้งที่เขายังจัดการกิจการบนโลกไม่เรียบร้อย และยังไม่ได้ปรับปรุงสิ่งที่อยู่ใต้ฝ่าเท้าของตนเอง วิทยาศาสตร์ธรรมชาติได้มอบพลังอำนาจอันเหนือกว่าให้แก่เขา แต่เขาไม่รู้จักใช้มันอย่างดี เปรียบดั่งเด็กเล็ก คนเขลา หรือคนบ้า ที่ได้ครองบังเหียนแห่งกิจการทั้งปวงและได้รับกุญแจคลังสมบัติ เขาจึงไม่ทำอะไรมากไปกว่าการเล่นสนุกกับอัญมณีล้ำค่าและของมีค่าที่ถูกเก็บรักษาไว้ และก่อความเสียหายแก่เลือดเนื้อและชีวิตของผู้คน

พลังของพระเจ้า แต่สติปัญญาของเด็ก:

ศาสตราจารย์โจด (Joad) ชาวอังกฤษกล่าวว่า "แท้จริงวิทยาศาสตร์ธรรมชาติได้มอบพลังอันคู่ควรแก่พระเจ้าให้แก่เรา แต่เราใช้มันด้วยสติปัญญาของเด็กและสัตว์ป่า[^1]"

และเขากล่าวไว้อีกแห่งหนึ่งว่า:

"ความเหลื่อมล้ำระหว่างชัยชนะทางวิทยาศาสตร์อันน่าทึ่งของเรา กับความเป็นเด็กทางสังคมอันน่าอับอายของเรานี้ เราประสบพบเจอมันในทุกหัวเลี้ยวหัวต่อ เราสามารถพูดคุยกันข้ามทวีปและมหาสมุทร ส่งภาพทางโทรเลข ติดตั้งวิทยุไว้ในบ้านของเรา และนั่งฟังเสียงตีของบิ๊กเบน (Big Ben) – นาฬิกายักษ์ – ที่ดังอยู่ในลอนดอนได้จากซีลอน และเราขี่อยู่เหนือพื้นดิน

[^1]: Guide to Modern Wickedness. p. 261.

ทะเลและใต้ทั้งสองนั้น เด็ก ๆ พูดคุยกันผ่านสายโทรเลข เครื่องพิมพ์ดีดไร้เสียง การอุดฟันทำได้โดยไม่เจ็บปวด พืชผลเจริญงอกงามด้วยไฟฟ้า ถนนปูด้วยยาง รังสีเรินต์เกน (x-rays) เป็นหน้าต่างให้เรามองเข้าไปภายในร่างกายของเรา ภาพยนตร์พูดได้และร้องเพลงได้ อาชญากรและฆาตกรถูกเปิดโปงด้วยวิทยุไร้สาย เรือดำน้ำไปถึงขั้วโลกเหนือ และเครื่องบินบินไปถึงขั้วโลกใต้ แต่ถึงกระนั้นทั้งหมดนี้ ท่ามกลางมหานครของเรา เรากลับไม่สามารถจัดสรรลานกว้างสักแห่งให้ลูกหลานของคนยากจนได้เล่นอย่างสบายใจและปลอดภัย ผลที่ตามมาคือ เราฆ่าพวกเขาไปสองพันคน (2,000) และทำให้บาดเจ็บเก้าหมื่นคน (90,000) ทุกปี นักปรัชญาชาวอินเดียผู้หนึ่งกล่าวแก่ข้าพเจ้าในการวิพากษ์อย่างเผ็ดร้อนต่อการที่ข้าพเจ้ายกย่องความมหัศจรรย์ของอารยธรรมของเรา ขณะนั้นมีคนขับรถบางคนประสบความสำเร็จในการขับรถได้สามร้อยหรือสี่ร้อยไมล์ต่อชั่วโมงบนผืนทรายเพนดีน (Pendine) และมีเครื่องบินลำหนึ่งบินจากมอสโกไปยังนิวยอร์กในเวลาอันสั้น นักปรัชญาผู้นั้นกล่าวว่า ใช่แล้ว! พวกท่านสามารถบินไปในอากาศได้ดั่งนก และว่ายไปในน้ำได้ดั่งปลา แต่จนบัดนี้พวกท่านก็ยังไม่รู้ว่าจะเดินบนแผ่นดินอย่างไร[^1]»

และพวกเขาเรียนรู้สิ่งที่ให้โทษแก่พวกเขาและไม่ให้ประโยชน์แก่พวกเขา

สิ่งประดิษฐ์และการค้นพบใหม่ ๆ เหล่านี้ ซึ่งหากผู้ใช้มันรู้จักความดีและสามารถมุ่งไปสู่ความดีได้ ก็จะนำความดีอันยิ่งใหญ่มาสู่มวลมนุษยชาติ กลับกลายเป็นสิ่งที่โทษของมันมากกว่าประโยชน์ และเป็นไปดังที่อัลกุรอานกล่าวถึงไสยศาสตร์ว่า

وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنفَعُهُمْ

«และพวกเขาเรียนรู้สิ่งที่ให้โทษแก่พวกเขาและไม่ให้ประโยชน์แก่พวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:102)

จงฟังพยานคนหนึ่งจากพวกเขาเองที่วิพากษ์สิ่งประดิษฐ์เหล่านี้และเปิดเผยความจริง นั่นคือ "โจด" ที่กล่าวถึงไปแล้ว:

«เราสามารถเดินทางด้วยความเร็วอันยิ่งยวดจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง แต่สถานที่ที่เราเดินทางไปนั้นแทบไม่เหมาะแก่การเดินทางไปเลย แผ่นดินถูกย่นย่อให้แก่นักเดินทาง ประชาชาติต่าง ๆ ใกล้ชิดกันจนต่างเหยียบธรณีประตูของกันและกัน แต่ผลที่เกิดขึ้นคือ ความสัมพันธ์ระหว่างกันตึงเครียดและเลวร้ายยิ่งกว่าที่เคยเป็น ส่วนสิ่งอำนวยความสะดวกที่ทำให้เราได้รู้จักเพื่อนบ้านของเรานั้น กลับกลายเป็นสิ่งที่รวบรวม

[^1]: Guide to Modern Wickedness. p. 293.

โลกอยู่ในภาวะสงคราม เราได้ประดิษฐ์เครื่องกระจายเสียงวิทยุ และใช้มันพูดคุยกับประชาชาติเพื่อนบ้านและชนชาติพี่น้อง แต่ผลลัพธ์ของมันกลับกลายเป็นว่า ทุกชนชาติต่างใช้ทรัพยากรแห่งอากาศจนหมดสิ้นไปเพื่อทำร้ายและขัดขวางชนชาติเพื่อนบ้าน โดยพยายามโน้มน้าวให้เขาเชื่อว่าระบอบการเมืองของตนประเสริฐกว่าระบอบการเมืองของเขา[^1]

“จงดูเครื่องบินที่โบยบินอยู่บนท้องฟ้า ท่านอาจนึกไปว่าผู้ที่สร้างมันขึ้นมานั้นอยู่เหนือมนุษย์ทั้งในด้านความรู้ ความเฉลียวฉลาด และฝีมือการประดิษฐ์ และผู้ที่ขึ้นบินมันเป็นกลุ่มแรกนั้นย่อมเป็นวีรบุรุษผู้กล้าหาญอย่างไม่ต้องสงสัย ทั้งในความมุ่งมั่นอันสูงส่ง ความแน่วแน่ และความกล้าหาญของพวกเขา แต่จงดูในตอนนี้ถึงจุดประสงค์ที่เครื่องบินถูกนำมาใช้ และจะถูกนำมาใช้ในอนาคต มันก็มีเพียงการทิ้งระเบิด การฉีกกระชากร่างของมนุษย์ การทำให้ผู้มีชีวิตขาดอากาศหายใจ การเผาผลาญร่างกาย การโปรยแก๊สพิษ และการฉีกร่างผู้อ่อนแอที่ไม่มีสิ่งใดคุ้มครองพวกเขาจากความชั่วร้ายนี้ออกเป็นชิ้น ๆ และนี่ย่อมเป็นจุดประสงค์ของคนโง่เขลา หรือมิฉะนั้นก็ของเหล่าชัยฏอน”[^2]

“แล้วนักประวัติศาสตร์ในวันพรุ่งนี้จะกล่าวว่าอย่างไรเกี่ยวกับการที่เราใช้แร่ทองคำ? เขาจะบันทึกว่าเราสามารถแจ้งข่าวเกี่ยวกับทองคำได้ด้วยโทรเลขไร้สาย และเขาจะนำเสนอภาพที่แสดงถึงความประณีตและความชำนาญที่เจ้าของธนาคารใช้ชั่งและนับทองคำ และการที่เราท้าทายกฎแรงโน้มถ่วงในการขนย้ายมันจากเมืองหลวงหนึ่งไปยังอีกเมืองหลวงหนึ่ง และเขาจะบันทึกไว้ว่า ผู้คนที่แทบไม่ต่างจากสัตว์ป่าซึ่งมีความชำนาญและกล้าหาญในการพิชิตทางอุตสาหกรรมนั้น กลับไร้ความสามารถในการร่วมมือระหว่างประเทศที่จำเป็นต่อการควบคุมทองคำและการแบ่งสรรอย่างถูกต้อง พวกเขาไม่ใส่ใจสิ่งใดนอกจากการฝังแร่โลหะให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ พวกเขาขุดทองคำและแร่โลหะขึ้นมาจากใต้พื้นดินในแอฟริกาใต้ แล้วนำไปฝังไว้ในธนาคารของลอนดอน นิวยอร์ก และปารีส”[^3]

ประเด็นนี้ คือความเหลื่อมล้ำระหว่างวิทยาศาสตร์และอุตสาหกรรมกับศีลธรรมของมนุษย์ และความล้มเหลวของอารยธรรมสมัยใหม่ในการปฏิบัติภารกิจของตน ได้รับการกล่าวถึงโดยนักคิดอีกท่านหนึ่งซึ่งรวมความรู้ทางปรัชญาและวิทยาศาสตร์ธรรมชาติไว้ด้วยกัน ด้วยการวิเคราะห์ที่ละเอียดกว่าและลีลาที่ลึกซึ้งกว่า นั่นคือ ดร.อเล็กซิส การ์เรล (Alexis Carrel) ในหนังสือของเขา “มนุษย์ สิ่งที่ยังไม่มีใครรู้จัก” (Man the Unknown) ว่า:

[^1]: Guide to Modern Wickedness. p. 247. [^2]: Guide to Modern Wickedness. p. 262. [^3]: Guide to Modern Wickedness. p. 262.

«ดูเหมือนว่าอารยธรรมสมัยใหม่ไม่สามารถสร้างบุคคลที่มีความคิดสร้างสรรค์ ความเฉลียวฉลาด และความกล้าหาญได้ และในเกือบทุกประเทศ ผู้คนจะเห็นความเสื่อมถอยด้านความพร้อมทางสติปัญญาและศีลธรรมในชนชั้นที่ทำหน้าที่บริหารกิจการและกุมบังเหียนของประเทศ

เราสังเกตเห็นว่าอารยธรรมสมัยใหม่ไม่ได้ทำให้ความหวังอันยิ่งใหญ่ที่มนุษยชาติฝากไว้กับมันเป็นจริง หากแต่มันล้มเหลวในการบ่มเพาะบุคคลที่มีความเฉลียวฉลาดและความกล้าหาญ ซึ่งจะนำพาอารยธรรมไปบนเส้นทางอันอันตรายที่มันกำลังสะดุดล้มอยู่ ปัจเจกบุคคลและมนุษยชาติมิได้ก้าวหน้าไปด้วยความรวดเร็วเท่ากับที่สถาบันต่าง ๆ ซึ่งถือกำเนิดจากสติปัญญาของพวกเขาก้าวหน้าไป แท้จริงแล้ว ความบกพร่องทางความคิดและศีลธรรมของผู้นำทางการเมือง รวมทั้งความโง่เขลาของพวกเขานั่นเอง ที่ทำให้ประชาชาติต่าง ๆ ในยุคนี้ตกอยู่ในอันตราย»[^1]

«สภาพแวดล้อมที่วิทยาศาสตร์ธรรมชาติและวิทยาการด้านอุตสาหกรรมสร้างขึ้นให้แก่มนุษย์นั้นไม่เหมาะสมกับมนุษย์ เพราะมันเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน มิได้ตั้งอยู่บนการออกแบบและการคิดไตร่ตรองไว้ล่วงหน้า และมิได้คำนึงถึงความกลมกลืนกับบุคลิกภาพของมนุษย์ สภาพแวดล้อมนี้ซึ่งเป็นผลผลิตจากความเฉลียวฉลาดและสิ่งประดิษฐ์ของเรา ไม่สอดคล้องกับรูปร่างและลักษณะของเรา เราไม่มีความสุข เรากำลังเสื่อมถอยทั้งในด้านศีลธรรมและสติปัญญา ประชาชาติที่อารยธรรมอุตสาหกรรมเฟื่องฟูและไปถึงจุดสูงสุดนั้นอ่อนแอกว่าที่เคยเป็นมา และกำลังมุ่งหน้าอย่างรวดเร็วสู่ความป่าเถื่อน แต่พวกเขากลับไม่รู้ตัว ไม่มีผู้ใดคุ้มครองพวกเขาจากสภาพแวดล้อมอันปั่นป่วนที่วิทยาศาสตร์ธรรมชาติได้สร้างขึ้นรอบตัวประชาชาติเหล่านี้ ต้องกล่าวตามความจริงว่า อารยธรรมของเรา—เช่นเดียวกับอารยธรรมที่มีมาก่อนหน้า—ได้กำหนดเงื่อนไขของการดำรงอยู่ ซึ่งจะทำให้ชีวิตเป็นไปไม่ได้ ด้วยสาเหตุที่ยังคงไม่เป็นที่รู้จัก ความรู้ของเราเกี่ยวกับชีวิตและวิธีที่มนุษย์ควรดำเนินชีวิตนั้นล้าหลังความรู้ของเราด้านวัตถุอย่างมาก และความล้าหลังนี้เองที่ได้ทำร้ายเรา»[^2]

«ไม่มีประโยชน์อันใดที่จะได้รับจากการเพิ่มจำนวนสิ่งประดิษฐ์ทางเครื่องจักร ไม่มีประโยชน์ที่เราจะให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับการค้นพบทางฟิสิกส์ ดาราศาสตร์ และเคมี จะมีดีอะไรในการเพิ่มพูนความสะดวกสบาย เกียรติยศ ความงาม ภาพลักษณ์ และสิ่งฟุ่มเฟือยต่าง ๆ ของอารยธรรมของเรา หากความอ่อนแอของเราขัดขวางมิให้เราได้รับประโยชน์จากสิ่งเหล่านั้นและนำมันไปใช้เพื่อประโยชน์ของเรา ไม่มีดีอันใดเลยในการวางระเบียบวิถีชีวิตที่ถูกกีดกัน...

[^1]: (Man the Unknown) – มนุษย์ผู้ไม่เป็นที่รู้จัก [^2]: แหล่งอ้างอิงเดิม

องค์ประกอบด้านศีลธรรม และห่างเหินจากองค์ประกอบที่ประเสริฐที่สุดของประชาชาติที่ยิ่งใหญ่ทั้งหลาย สิ่งที่เหมาะสมกว่าสำหรับเราคือการใส่ใจดูแลตัวเราเอง มากกว่าการใส่ใจผลิตเรือกลไฟที่เร็วขึ้น รถยนต์ที่ทำกำไรมากขึ้น วิทยุที่ราคาถูกลง และกล้องโทรทรรศน์สำหรับสำรวจโครงสร้างของเนบิวลาที่อยู่ห่างไกลสุดหยั่ง[^1]"

"ความก้าวหน้าที่แท้จริงที่เราได้รับนั้นมีขอบเขตเพียงใด เมื่อเครื่องบินลำหนึ่งพาเราไปยังยุโรปหรือจีนได้ในเวลาเพียงไม่กี่ชั่วโมง? จำเป็นหรือที่เราจะต้องเพิ่มการผลิตอย่างไม่หยุดยั้ง เพื่อให้มนุษย์สามารถบริโภคสิ่งที่ไร้ประโยชน์ในปริมาณที่มากขึ้นเรื่อย ๆ? ไม่มีเงาแห่งความสงสัยเลยหรือว่า วิชากลศาสตร์ ฟิสิกส์ และเคมี ไม่สามารถมอบสติปัญญา ระเบียบทางศีลธรรม สุขภาพ ความสมดุลของระบบประสาท ความมั่นคง และสันติภาพให้แก่เราได้"[^2]

ยุโรปในการฆ่าตัวตาย

สรุปได้ว่า เมื่อชาวตะวันตกสูญเสียความปรารถนาในความดีและความถูกต้อง ละทิ้งรากฐานและหลักการที่ถูกต้อง หัวใจของพวกเขาเฉไฉและบิดเบือนไป และรสนิยมของพวกเขาเสื่อมทราม วิทยาการและสิ่งประดิษฐ์ต่าง ๆ ก็มิได้เพิ่มสิ่งใดแก่พวกเขานอกจากความเสียหาย เช่นเดียวกับอาหารที่ดีซึ่งกลับกลายเป็นโรคภัยและความเสื่อมในร่างกายของผู้ที่ป่วยด้วยโรคกระเพาะหรือผู้ติดโรคระบาด ยิ่งไปกว่านั้น เครื่องจักรและสิ่งประดิษฐ์เหล่านี้มิได้เพิ่มสิ่งใดแก่พวกเขานอกจากพลังและความรวดเร็วในการทำลายล้าง และเป็นเครื่องช่วยในการฆ่าตัวตาย มิสเตอร์อีเดน (Eden) อดีตนายกรัฐมนตรีอังกฤษ ได้บรรยายเรื่องนี้ไว้อย่างดีในสุนทรพจน์ครั้งหนึ่งของเขาเมื่อปี ค.ศ. 1938 ว่า

"ชาวโลกเกือบจะหวนกลับไปสู่ยุคแห่งความป่าเถื่อนและความดุร้ายในช่วงท้ายของศตวรรษนี้ และใช้ชีวิตอย่างผู้คนที่อาศัยอยู่ในถ้ำและโพรงหิน ที่น่าแปลกและน่าขันก็คือ บรรดาประเทศและรัฐต่าง ๆ ทุ่มเงินหลายล้านปอนด์เพื่อป้องกันตนเองจากเครื่องมืออันร้ายแรงที่ตนหวาดกลัว แต่กลับไม่ใช้จ่ายเพื่อควบคุมมัน บางครั้งข้าพเจ้าก็รู้สึกประหลาดใจและกล่าวว่า หากมีผู้มาเยือนจากดาวดวงอื่นมาเยือนโลกใหม่นี้และลงมาหาเรา เขาจะได้เห็นอะไร? เขาจะพบว่าเรากำลังตระเตรียมเพื่อทำลายล้างกันและกัน แลกเปลี่ยนข่าวสารเกี่ยวกับมัน และบอกเล่าแก่กันว่าเราจะใช้เครื่องจักรนรกเหล่านี้อย่างไร"

[^1]: แหล่งอ้างอิงเดิม [^2]: แหล่งอ้างอิงเดิม

ระเบิดปรมาณูและความโหดร้ายของมัน

บางทีเมื่อมิสเตอร์อีเดน (Eden) กล่าวถ้อยคำนี้ เขาคงไม่ได้คิดเลยว่าโลกที่เจริญแล้ว ซึ่งมีอเมริกาเป็นผู้นำ อเมริกาผู้เป็นทูตแห่งสันติภาพ ผู้นำแห่งอารยธรรม และผู้นำของโลกใหม่ จะคิดค้นเครื่องมือชนิดหนึ่งขึ้นใช้ในระหว่างสงคราม เครื่องมือนี้ล้ำหน้ากว่าเครื่องมือและสิ่งประดิษฐ์ทั้งปวงในด้านการทำลายล้างและการเข่นฆ่า และน่าสะพรึงกลัวโหดร้ายเกินกว่าที่สติปัญญาและจินตนาการของมนุษย์จะนึกถึง เครื่องมือนั้นคือระเบิดปรมาณู อเมริกาทดลองมันครั้งแรกในทะเลทรายนิวเม็กซิโก (New Mexico) ครั้งที่สองบนศีรษะของมนุษย์ในเมืองฮิโรชิมา และหลังจากนั้นที่นางาซากิ ซึ่งเป็นสองเมืองของญี่ปุ่น นายกเทศมนตรีเมืองฮิโรชิมาได้ประกาศเมื่อวันที่ 20 สิงหาคม ค.ศ. 1949 ว่า ชาวญี่ปุ่นที่เสียชีวิตในวันที่ 6 สิงหาคม ค.ศ. 1945 มีจำนวนระหว่างสองแสนหนึ่งหมื่นคนถึงสองแสนสี่หมื่นคน (บ.-ต.)

มิสเตอร์สจวร์ต กิลเดอร์ (Stuart Gilder) กล่าวไว้ในบทความที่ตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์ภาษาอังกฤษของอินเดียที่มีผู้อ่านแพร่หลาย คือ สเตตส์แมน (Statesman) ฉบับวันที่ 16 กันยายน ค.ศ. 1945

ศาสตราจารย์เพลช (Plesh) กล่าวว่า

“ไม่อาจวางใจได้ว่าผู้คนที่อยู่ห่างจากบริเวณที่ระเบิดปรมาณูระเบิดออกไปถึงหนึ่งร้อยไมล์จะไม่ได้รับผลกระทบจากมัน จึงควรตรวจร่างกายพวกเขาทางการแพทย์ และไม่น่าแปลกใจหากวันหนึ่งผู้คนตื่นขึ้นมาแล้วอ่านพบในหนังสือพิมพ์ว่า อาการของการติดโรคระบาดจากระเบิดปรมาณูได้ปรากฏขึ้นในหมู่ผู้ที่อาศัยอยู่ห่างจากญี่ปุ่นนับพันไมล์”

ศาสตราจารย์ เอ็ม. อี. โอลิแฟนต์ (M. E. Oliphant) อาจารย์มหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮม (Birmingham) และสมาชิกคณะทำงานด้านอุตสาหกรรมในการสร้างระเบิดปรมาณู กล่าวว่า

“เป็นเรื่องเพ้อฝันที่ใครสักคนจะเชื่อว่าบริเตนหรือประเทศอื่นใดจะสามารถเก็บรักษาความลับของระเบิดปรมาณูไว้ได้ หลักการที่ใช้ในการผลิตระเบิดปรมาณูนั้นเปิดเผยแก่ทุกประเทศ บริเตนและอเมริกาได้อาศัยประโยชน์จากการทดลองของผู้ที่มาก่อน จนประสบความสำเร็จถึงขั้นสุดท้ายของการผลิตระเบิดปรมาณู แต่มันจะยังคงเป็นความลับทางการทหารได้เพียงช่วงเวลาจำกัดเท่านั้น เพราะทุกประเทศอุตสาหกรรมสามารถสร้างระเบิดปรมาณูได้ภายในเวลาห้าปี และหากทุ่มเทความพยายามและมุ่งกำลังทั้งหมดไปสู่การผลิตมัน ก็อาจบรรลุผลสำเร็จได้ภายในสองปี”

และศาสตราจารย์ท่านเดียวกันนี้กล่าวว่า

«และข้าพเจ้ามั่นใจว่าในเวลาอันสั้น จะปรากฏบนเวทีโลกซึ่งระเบิดที่มีพลังการระเบิดเหนือกว่าระเบิดลูกแรกถึงหนึ่งหมื่นตัน และจะตามมาด้วยระเบิดที่มีพลังถึงหนึ่งล้านตัน ซึ่งไม่มีการป้องกันหรือมาตรการระวังภัยใด ๆ ที่จะช่วยคุ้มกันได้ ระเบิดชนิดนี้เพียงหกลูกก็เพียงพอที่จะทำลายอังกฤษได้ทั้งประเทศ และนักวิทยาศาสตร์ชาวรัสเซียจะประสบความสำเร็จในการสร้างระเบิดเหล่านี้ได้ในเวลาอันสั้นยิ่ง»

อเมริกาได้ประดิษฐ์ระเบิดอีกชนิดหนึ่งซึ่งมีพลังและความร้ายแรงเหนือกว่าระเบิดปรมาณู นั่นคือระเบิดไฮโดรเจน (Hydrogen Bomb) และได้มีการทดลองเป็นครั้งที่สองในมหาสมุทรแปซิฟิกเมื่อวันที่ 26 มีนาคม ค.ศ. 1954

มิสเตอร์ชาร์ลส์ อี. วิลสัน (Charles E. Wilson) รัฐมนตรีกระทรวงกลาโหม ได้กล่าวว่าผลที่ได้นั้นมหาศาลจนแทบไม่น่าเชื่อ

มิสเตอร์ลูอิส สเตราส์ (Lewis Strauss) ประธานคณะกรรมาธิการพลังงานปรมาณูของอเมริกา ได้กล่าวว่าระเบิดไฮโดรเจนเพียงลูกเดียวสามารถทำลายล้างพื้นที่อันกว้างใหญ่ของนครนิวยอร์กได้

และนักฟิสิกส์ผู้มีชื่อเสียงและรองประธานสภาความมั่นคง พลตรีซาฮิบ ซิงห์ ได้กล่าวไว้ที่นิวเดลีว่า

ระเบิดไฮโดรเจนเพียงสี่ลูก ซึ่งแต่ละลูกหนักหนึ่งร้อยตัน สามารถสังหารทุกชีวิตบนพื้นโลกได้ และเมื่อไม่นานมานี้มีข่าวแพร่สะพัดว่ารัสเซียได้ค้นพบระเบิดไนโตรเจน (Nitrogen bomb) ซึ่งร้ายกาจและขมขื่นยิ่งกว่าระเบิดไฮโดรเจน

และแผ่นดินที่เลวนั้นจะไม่งอกสิ่งใดออกมานอกจากสิ่งที่ไร้ประโยชน์

รากฐานของอารยธรรมยุโรปได้ง่อนแง่น ดังที่เราได้กล่าวไว้โดยละเอียดแล้ว และสิ่งปลูกสร้างของมันก็ยังคงสั่นคลอนอยู่ตลอดมา วันเวลาและความสูงที่เพิ่มขึ้นมิได้เพิ่มสิ่งใดให้แก่มันนอกจากความเอียงและความเสียสมดุล เมล็ดพันธุ์ของมันได้เน่าเสีย ต้นไม้ของมันจึงไม่ดี และผลของมันก็ไม่เป็นที่พึงปรารถนา

وَٱلْبَلَدُ ٱلطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهُۥ بِإِذْنِ رَبِّهِۦ ۖ وَٱلَّذِى خَبُثَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِدًا

«และแผ่นดินที่ดีนั้น พืชของมันจะงอกออกมาด้วยอนุมัติแห่งพระเจ้าของมัน ส่วนแผ่นดินที่เลวนั้นจะไม่งอกออกมานอกจากเพียงเล็กน้อยและไร้ประโยชน์» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:58)

ท่านอุสตาซซัยยิด อบุลอะอ์ลา อัล-เมาดูดี ได้อธิบายเรื่องนี้ไว้โดยย่อในบทหนึ่งของหนังสือของท่านชื่อ «ตันกีหาต» (Tanqihat) ซึ่งเขียนเป็นภาษาอูรดู โดยกล่าวว่า

«อารยธรรมตะวันตกได้ถือกำเนิดขึ้นในประชาชาติหนึ่งซึ่งไม่มีแหล่งน้ำอันใสสะอาดหรือตาน้ำอันจืดสนิทแห่งวิทยปัญญาจากพระเจ้า ในประชาชาตินั้นมีผู้นำทางศาสนาก็จริง แต่พวกเขามิได้เป็นผู้มีวิทยปัญญาและความรู้

และไม่มีบทบัญญัติแห่งพระเจ้า สิ่งที่พวกเขามีอยู่มีเพียงเงาของศาสนา ซึ่งหากมันพยายามจะนำมนุษยชาติให้เดินบนหนทางอันเที่ยงตรงในวิถีแห่งความคิดและการกระทำ มันก็คงไม่สามารถทำได้ และมันก็ไม่อาจเป็นอะไรอื่นนอกจากหินที่ขวางทางและเป็นกำแพงกั้นขวางความก้าวหน้าของวิชาความรู้และปรัชญา และมันก็เป็นเช่นนั้นจริง ๆ ผลที่ตามมาคือ บรรดาผู้ที่ต้องการความก้าวหน้าได้โยนศาสนาทิ้งไว้กลางที่โล่ง และเลือกหนทางที่ไม่มีสิ่งใดชี้นำพวกเขานอกจากการสังเกต การทดลอง การอนุมาน และการอุปนัย พวกเขาไว้วางใจในหลักฐานเหล่านี้ ซึ่งโดยตัวของมันเองยังต้องการทางนำและแสงสว่าง พวกเขาทุ่มเทและอุตสาหะเดินตามมันในวิถีแห่งการคิด การพิจารณา การค้นคว้า การค้นพบ การสร้างสรรค์ และการจัดระเบียบ แต่ทว่าก้าวแรกของพวกเขาได้หลงทางไปแล้วในทุกทิศทางและในทุกแวดวง ชัยชนะของพวกเขาในสนามแห่งวิชาความรู้และการค้นคว้า ตลอดจนความพยายามของพวกเขาในวิถีแห่งความคิดและการพิจารณา ได้มุ่งไปสู่เป้าหมายที่ไม่ถูกต้อง พวกเขาได้เริ่มต้นและเดินทางจากจุดของความไม่เชื่อในพระเจ้า (อิลหาด) และวัตถุนิยม พวกเขามองจักรวาลว่าไม่มีพระเจ้า มองขอบฟ้าทั้งหลายและตัวตนของมนุษย์ว่าไม่มีความจริงใดในนั้นนอกจากสิ่งที่มองเห็นและสัมผัสได้ และเบื้องหลังม่านที่ปรากฏอยู่นี้ไม่มีสิ่งใดเลย พวกเขาเข้าใจกฎแห่งธรรมชาติด้วยการทดลองและการอนุมาน แต่พวกเขาไม่อาจเข้าถึงผู้ทรงสร้างธรรมชาตินั้น พวกเขาพบว่าสรรพสิ่งถูกทำให้อยู่ใต้อำนาจ และได้ใช้มันเพื่อจุดประสงค์ของพวกเขา แต่พวกเขาไม่รู้ว่าตนมิใช่นายและผู้บริหารจัดการสรรพสิ่งเหล่านั้น หากแต่เป็นเพียงผู้แทน (เคาะลีฟะฮ์) ของนายที่แท้จริงของมัน พวกเขาจึงไม่เห็นว่าตนต้องรับผิดชอบต่อมัน และไม่เห็นว่าตนมีพันธะและภาระใด ๆ รากฐานแห่งอารยธรรมและการขัดเกลาของพวกเขาจึงบิดเบี้ยว พวกเขาหันเหจากการเคารพภักดีต่ออัลลอฮ์ไปสู่การบูชาตัวตน และยึดเอาอารมณ์ใฝ่ต่ำของตนเป็นพระเจ้า การบูชาพระเจ้าองค์นี้ได้ล่อลวงพวกเขา และการบูชานี้ได้พาพวกเขาเดินไปบนหนทางที่คดเคี้ยว น่าหลงใหล และงดงามตระการตาในทุกสนามแห่งความคิดและการกระทำ แต่ทว่าปลายทางของมันคือความพินาศ

นี่แหละคือสิ่งที่ได้บิดเบือนวิทยาศาสตร์ธรรมชาติจนกลายเป็นเครื่องมือแห่งความพินาศของมนุษย์ หล่อหลอมศีลธรรมให้อยู่ในแม่พิมพ์ของตัณหา การโอ้อวด ความเสเพล และความเสรีไร้ขอบเขต ปล่อยให้ชัยฏอนแห่งความเห็นแก่ตัว ความตระหนี่ และการเข่นฆ่าเพื่อนมนุษย์เข้าครอบงำการดำรงชีพ ฉีดพิษของการบูชาตัวตน ความเห็นแก่ตัว และการยึดติดกับความสะดวกสบายและความหรูหราเข้าไปในเส้นเลือดและหลอดเลือดแดงของสังคม และป้ายการเมืองให้แปดเปื้อนด้วยลัทธิเชื้อชาติ ลัทธิชาตินิยม การแบ่งแยกสีผิวและเผ่าพันธุ์ และการบูชาพระเจ้าแห่งอำนาจ จนทำให้มันกลายเป็นคำสาปแช่งอันยิ่งใหญ่ต่อมนุษยชาติ

สรุปก็คือ เมล็ดพันธุ์อันชั่วร้ายที่ถูกหว่านลงในผืนดินของยุโรปในยุคฟื้นฟูครั้งที่สองของมันนั้น ยังไม่ทันผ่านไปหลายศตวรรษ ก็ได้งอกเงยเป็นต้นไม้ใหญ่อันชั่วร้าย ผลของมันหวานแต่เป็นพิษ ดอกของมันสวยงามแต่เต็มไปด้วยหนาม กิ่งก้านของมันเขียวขจีแต่พ่นก๊าซพิษที่มองไม่เห็นออกมา ทว่ามันได้เป็นพิษต่อสายเลือดของมวลมนุษยชาติ

ชาวตะวันตกผู้ปลูกต้นไม้อันชั่วร้ายต้นนี้ต่างรังเกียจมันแล้ว และพากันบ่นว่าถึงมัน เพราะมันได้ก่อให้เกิดปัญหาและปมยุ่งยากในทุกด้านของชีวิตพวกเขา ไม่ว่าพวกเขาพยายามแก้ไขปัญหาใด ก็จะมีปัญหาใหม่ ๆ ปรากฏขึ้นอีก และไม่ว่าพวกเขาตัดกิ่งใดของมันออกไป ก็จะมีกิ่งมากมายที่เต็มไปด้วยหนามงอกออกมาแทน ดังนั้นในการเยียวยาโรคภัยและแก้ไขกิจการต่าง ๆ ของพวกเขา พวกเขาจึงเปรียบเสมือนผู้รักษาโรคด้วยโรค และผู้บ่งหนามด้วยหนาม พวกเขาต่อต้านทุนนิยม ลัทธิคอมมิวนิสต์ก็ผุดขึ้นมา พวกเขาพยายามถอนรากประชาธิปไตย ลัทธิเผด็จการก็งอกขึ้นมา พวกเขาต้องการแก้ปัญหาสังคม ขบวนการทำให้สตรีเป็นเหมือนบุรุษ (Feminism) และขบวนการคุมกำเนิดก็งอกขึ้นมา พวกเขาต้องการตรากฎหมายเพื่อขจัดความเสื่อมทรามทางศีลธรรม ขบวนการต่อต้านกฎหมายและอาชญากรรมก็ชูคอขึ้นมา ความชั่วร้ายหนึ่งไม่ได้จบลงนอกจากนำไปสู่ความชั่วร้ายอีกอย่างหนึ่ง และความเสื่อมทรามหนึ่งไม่ได้จบลงนอกจากนำไปสู่ความเสื่อมทรามที่ใหญ่กว่า และต้นไม้ต้นนี้ยังคงออกผลเป็นความชั่วร้ายและภัยพิบัติแก่พวกเขาอยู่ตลอดเวลา จนกระทั่งชีวิตแบบตะวันตกกลายเป็นร่างกายที่เต็มไปด้วยบาดแผล ทุกส่วนของมันร้องครวญถึงความเจ็บปวดทรมาน โรคร้ายได้ทำให้แพทย์หมดปัญญา และรอยขาดก็กว้างเกินกว่าที่ผู้ปะชุนจะซ่อมได้ ประชาชาติตะวันตกต่างกระสับกระส่ายด้วยความเจ็บปวด หัวใจของพวกเขาว้าวุ่น และจิตวิญญาณของพวกเขากระหายน้ำแห่งชีวิต แต่พวกเขาไม่รู้ว่าตาน้ำแห่งชีวิตนั้นอยู่ที่ใด คนส่วนใหญ่ในหมู่พวกเขายังคงเข้าใจผิดว่าต้นตอของภัยพิบัติอยู่ที่กิ่งก้านของต้นไม้ต้นนี้ พวกเขาจึงตัดและถอนกิ่งเหล่านั้นออกจากต้น และทุ่มเทเวลาและความพยายามของพวกเขาไปกับการตัดมัน พวกเขาไม่รู้ว่าต้นตอของความเสื่อมทรามนั้นอยู่ที่รากของต้นไม้ และเป็นความโง่เขลาที่มนุษย์จะคาดหวังให้กิ่งที่ดีงอกออกมาจากรากที่เน่าเสีย ในหมู่พวกเขามีปัญญาชนกลุ่มเล็ก ๆ ที่ตระหนักว่ารากฐานแห่งอารยธรรมของพวกเขานั้นเน่าเสีย แต่เมื่อพวกเขาเติบโตขึ้นมาหลายศตวรรษภายใต้ร่มเงาของต้นไม้ต้นนี้ — เนื้อหนังของพวกเขางอกเงยและกระดูกของพวกเขาเติบโตขึ้นจากผลของมัน — สติปัญญาของพวกเขาจึงอ่อนล้าเกินกว่าจะเชื่อว่ามีรากฐานอื่นนอกเหนือจากรากฐานนี้ที่สามารถให้กำเนิดกิ่งก้านและใบที่ดีงามสมบูรณ์ได้ และทั้งสองกลุ่มนี้ในท้ายที่สุดก็ไม่ต่างกัน พวกเขาต่างแสวงหาสิ่งที่จะเยียวยาความเจ็บป่วยของพวกเขาและปลดเปลื้องพวกเขาจากความทุกข์ระทม แต่พวกเขาไม่รู้จักสิ่งนั้น และไม่รู้ว่ามันอยู่ที่ใด[^1]

[^1]: ตันกีหาต (تنقيحات), บทความ "ประชาชาติแห่งยุคสมัยที่เจ็บป่วย" หน้า 24–25–26

บทที่สี่ ความสูญเสียทางจิตวิญญาณของมนุษยชาติในยุคอาณานิคมยุโรป

บทที่สี่ ความสูญเสียทางจิตวิญญาณของมนุษยชาติ ในยุคอาณานิคมยุโรป

ในที่นี้เราไม่มีเจตนาจะศึกษาถึงความสูญเสียของประชาชาติตะวันออกในเอเชียด้านการเมือง เศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรม การสูญเสียทรัพย์สมบัติ และความพ่ายแพ้ของพวกเขาทีละชาติ ทีละดินแดน ต่อหน้าพลังทางวัตถุและเล่ห์เหลี่ยมทางการเมืองของตะวันตก เพราะเรื่องนั้นยืดยาวเกินกว่าที่หนังสือเล่มเล็กนี้จะรองรับได้ อีกทั้งนักเขียนและนักประวัติศาสตร์จำนวนมากทั้งในตะวันออกและตะวันตกได้กล่าวถึงหัวข้อนี้ไว้แล้ว และได้เขียนตำราทั้งเล่มเล็ก เล่มใหญ่ และขนาดกลาง อภิปรายเรื่องนี้ไว้อย่างละเอียดถี่ถ้วน

แต่สิ่งที่เราให้ความสำคัญ ขณะที่เรากำลังกล่าวในหนังสือเล่มนี้ถึงความสูญเสียของโลกอันเนื่องมาจากความเสื่อมถอยของมุสลิม และการขึ้นครองอำนาจของชาวยุโรปที่ตามมา คือความสูญเสียของโลกมนุษยชาติ และภัยพิบัติของสังคมมนุษย์ในด้านจิตวิญญาณ ศีลธรรม และจิตใจ ตลอดจนคุณค่าที่สูงส่งกว่าวัตถุและสิ่งที่เกี่ยวข้องกับร่างกายและแผ่นดิน ในยุคที่อิทธิพลของยุโรปแผ่ไปทั่ว และกระแสอารยธรรมของมันไหลบ่ากวาดทุกสิ่ง นั่นคือความสูญเสียที่ไม่อาจปลอบประโลมได้ และบาดแผลที่ไม่อาจเยียวยาได้ ผู้ที่ตระหนักถึงมันมีน้อย และผู้ที่กล่าวถึงมันก็น้อยยิ่งกว่าคนจำนวนน้อยเหล่านั้นเสียอีก

และเมื่อระบบชีวิตแบบอิสลามคือคู่แข่งของระบบญาฮิลิยะฮ์ ความสูญเสียของมุสลิมในยุคที่การปกครองแบบญาฮิลิยะฮ์ได้ชัยชนะย่อมยิ่งใหญ่กว่าโดยธรรมชาติ และส่วนแบ่งของพวกเขาในภัยพิบัติระดับโลกนี้ย่อมมากกว่า เพราะอิสลามกับญาฮิลิยะฮ์นั้นเปรียบดังจานตาชั่งสองข้าง เมื่อใดที่ข้างหนึ่งหนักลง อีกข้างหนึ่งก็จะลอยขึ้น

บัดนี้ เราจะกล่าวถึงความสูญเสียทางจิตวิญญาณเหล่านี้ทีละประการ

การสูญสิ้นของสัมผัสทางศาสนา: อะไรคือจุดหมายปลายทางที่โลกนี้จะไปสิ้นสุด และอะไรคือบั้นปลายที่มันจะกลับไปสู่? หลังจากชีวิตนี้แล้วมีชีวิตอื่นอีกหรือไม่? และหากมี ชีวิตนั้นมีสภาพเป็นอย่างไร? ชีวิตในปรโลกนี้มีคำสอนและแนวทางชี้นำในชีวิตโลกนี้หรือไม่? และความรู้เหล่านี้จะได้มาจากแหล่งใด? อะไรคือหนทางและหลักการที่หากมนุษย์ดำเนินตามแล้ว ชีวิตในปรโลกของเขาจะเป็นชีวิตที่พึงพอใจและเป็นที่พึงพอพระทัย? และหนทางเหล่านี้มีที่มาจากไหน? อะไรคือหนทางที่ดีที่สุดที่จะนำไปสู่ความสุขอันไม่มีวันหมดสิ้นและความชื่นบานอันไม่มีวันขาดหายหลังความตาย? และหนทางนี้จะได้รับรู้มาจากที่ใด?

นั่นคือคำถามที่ชาวตะวันออกได้รับสืบทอดมาจากบรรพบุรุษรุ่นแล้วรุ่นเล่า คำถามเหล่านี้ครอบงำจิตใจและรบกวนความคิดของเขามาตลอดหลายศตวรรษ เขาไม่อาจเพิกเฉยหรือทำเป็นลืมมันได้ แม้ในยามที่เขาหลงระเริงอยู่กับความสนุกสนานและความรื่นเริง คำถามเหล่านี้คือแรงกระตุ้นแห่งจิตวิญญาณและเสียงเรียกร้องแห่งมโนธรรมของเขา เขาไม่อาจทำเป็นหูหนวกต่อเสียงนั้นแล้วหันหลังให้ได้ ทว่าเขากลับตั้งใจสดับฟังด้วยความปรารถนา ความจริงใจ และความบริสุทธิ์ใจ และได้ยกคำถามเหล่านี้ไว้ในตำแหน่งสูงสุดในชีวิตและจิตใจของเขา นับแต่หลายพันปีมาแล้ว เขายังคงถกเถียง หักล้าง และยืนยันในเรื่องนี้มาโดยตลอด สิ่งที่เราเรียกว่าอภิปรัชญา ปรัชญาว่าด้วยพระเจ้า การรู้แจ้งทางจิต (อิชรอก) การฝึกฝนขัดเกลาจิตใจ ตลอดจนวิชาความรู้และปรัชญาทั้งหลาย ล้วนเป็นเพียงความพยายามและการผจญภัยบนเส้นทางอันยาวไกลและมืดมิดนี้ เป็นการบุกเบิกสำรวจครั้งแล้วครั้งเล่าในดินแดนที่ไม่มีใครรู้จัก ซึ่งบ่งบอกถึงความสนใจอย่างลึกซึ้งของชาวตะวันออกต่อเรื่องนี้ และความปรารถนาอันแรงกล้าที่มีต่อมัน

นี่คือธรรมชาติของชาวตะวันออก และธรรมชาติของมนุษย์ส่วนใหญ่ในดินแดนที่มีภูมิอากาศอบอุ่นพอเหมาะ ก่อนการปรากฏขึ้นของชาวตะวันตก หากเราจะยืมภาษาและสำนวนของนักปรัชญามาอธิบาย ก็จะกล่าวได้ว่า ในตัวมนุษย์นั้น นอกจากประสาทสัมผัสภายนอกทั้งห้าแล้ว ยังมีประสาทสัมผัสที่หกอยู่เสมอ ซึ่งเราอาจเรียกได้ว่า "ประสาทสัมผัสทางศาสนา" และเช่นเดียวกับที่ประสาทสัมผัสภายนอกแต่ละอย่างมีขอบเขตการทำงานซึ่งรับรู้สิ่งที่เฉพาะเจาะจงของมัน ดวงตามีสิ่งที่มองเห็น หูมีสิ่งที่ได้ยิน เป็นต้น ประสาทสัมผัสทางศาสนานี้ก็มีผลลัพธ์และอิทธิพลอันเป็นคุณลักษณะเฉพาะของมันเช่นกัน ซึ่งเป็นสิ่งที่ติดตัวชาวตะวันออกมาอย่างแนบแน่นตลอดมา และเช่นเดียวกับที่ผู้ใดสูญเสียประสาทสัมผัสภายนอกอย่างใดอย่างหนึ่งไป สิ่งที่รับรู้ได้เฉพาะด้วยประสาทสัมผัสนั้นก็จะหมดไปสำหรับเขา เขาไม่อาจรับรู้มันได้ด้วยประสาทสัมผัสอื่น เว้นแต่โดยทางปาฏิหาริย์ที่ผิดไปจากธรรมดา และไม่มีประสาทสัมผัสใด ไม่ว่าจะแข็งแรงและสมบูรณ์เพียงใด จะเข้ามาแทนที่ประสาทสัมผัสอื่นได้ ฉันใดก็ฉันนั้น ผู้ที่สูญเสียประสาทสัมผัสทางศาสนาไปเพราะเหตุการณ์บางอย่างที่มากระทบ หรือขาดมันไปเพราะความบกพร่องในฟิฏเราะฮ์ (ธรรมชาติดั้งเดิม) ผลลัพธ์เฉพาะของมันก็จะหมดไปและไม่มีอยู่สำหรับเขา จนเขาไม่อาจนึกภาพหรือเชื่อในสิ่งเหล่านั้นได้ เปรียบดังคนตาบอดที่ไม่อาจมองเห็นสีสันและวัตถุที่มองเห็นได้ และบางทีเขาก็ดื้อรั้นและยโสในการปฏิเสธสิ่งเหล่านั้น และเปรียบดังคนหูหนวกที่โลกอันอึกทึกครึกโครมนี้เป็นเพียงนครแห่งคนตายสำหรับเขา ไม่มีทั้งผู้เรียกร้องและผู้ตอบรับ ฉันใดก็ฉันนั้น ผู้ที่ขาดประสาทสัมผัสทางศาสนาย่อมปฏิเสธสิ่งเร้นลับ (อัล-ฆ็อยบ์) ดื้อรั้นต่อสิ่งที่อยู่เหนือธรรมชาติ ต่อต้านความหมายทางศาสนา และใจแข็งกระด้างต่อถ้อยคำอันอ่อนโยนและคำตักเตือนอันรุนแรงซึ่งเขย่าจิตวิญญาณ ทำให้หัวใจอ่อนโยน และทำให้น้ำตาไหลริน

• บาดแผลบนร่างที่ตายแล้วย่อมไม่รู้สึกเจ็บปวด *

อุปสรรคที่หนักหนาที่สุดที่บรรดานบีและนักดะอ์วะฮ์ทางศาสนาต้องเผชิญ และเป็นสิ่งที่คำเทศนา คำตักเตือน และดะอ์วะฮ์ของพวกเขาต้องปะทะด้วย ก็คือบรรดาผู้ที่ถูกพรากสำนึกทางศาสนาไป หรือสูญเสียมันไปโดยสิ้นเชิง ผู้ที่หัวใจแข็งกระด้างดั่งหินและจิตวิญญาณตายด้านในเรื่องศาสนา ผู้ที่ตั้งปณิธานกับตนเองว่าจะไม่ครุ่นคิดในเรื่องศาสนาและเรื่องอาคิเราะฮ์ และจะไม่เงี่ยหูฟังเรื่องนี้เลยแม้แต่น้อย เมื่อพวกเขาได้ยินถ้อยคำของนบีซึ่งทำให้หัวอกปั่นป่วนและทำให้ศิลาอ่อนลงได้ พวกเขาก็มิได้ทำอะไรมากไปกว่ากล่าวอย่างหูหนวกและผินหลังให้ว่า

{إِنْ هِيَ إِلّاحَيَاتُنَا الدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ}

«มันไม่มีอะไรนอกจากชีวิตของเราในโลกนี้เท่านั้น เราตายและเรามีชีวิต และเราจะไม่ถูกฟื้นคืนชีพ» (ซูเราะฮ์อัล-มุอ์มินูน 23:37)

และเมื่อนบีกล่าวถ้อยคำอันราบรื่นและมีเหตุผลซึ่งแม้แต่เด็กก็เข้าใจได้จบลง และเป็นถ้อยคำในภาษาอันชัดแจ้งของพวกเขาเอง พวกเขากลับกล่าวว่า

مَا نَفْقَهُ كَثِيرًا مِّمَّا تَقُولُ وَإِنَّا لَنَرَاكَ فِينَا ضَعِيفًا

«เราไม่เข้าใจส่วนมากจากสิ่งที่ท่านพูด และแท้จริงเราเห็นว่าท่านเป็นผู้อ่อนแอในหมู่พวกเรา» (ซูเราะฮ์ฮูด 11:91)

وَقَالُوا۟ قُلُوبُنَا فِىٓ أَكِنَّةٍ مِّمَّا تَدْعُونَآ إِلَيْهِ وَفِىٓ ءَاذَانِنَا وَقْرٌ وَمِنۢ بَيْنِنَا وَبَيْنِكَ حِجَابٌ فَٱعْمَلْ إِنَّنَا عَـٰمِلُونَ ﴿٥﴾

«และพวกเขากล่าวว่า หัวใจของพวกเราอยู่ในสิ่งห่อหุ้มจากสิ่งที่ท่านเรียกร้องเราไปสู่ และในหูของพวกเรามีความหนวก และระหว่างพวกเรากับท่านมีม่านกั้น ดังนั้นท่านจงกระทำไปเถิด แท้จริงพวกเราก็เป็นผู้กระทำเช่นกัน» (ซูเราะฮ์ฟุศศิลัต 41:5)

ไม่ต้องสงสัยเลยว่าคำถามเหล่านี้เคยเป็นหัวข้อการศึกษาของบรรดานักวิชาการและนักคิดในยามรุ่งอรุณของการฟื้นฟูยุโรปยุคใหม่ และพวกเขายังคงค้นคว้า แต่งตำรา และถกเถียงกันในเรื่องนี้ต่อไป แต่ทุกครั้งที่อารยธรรมยุโรปก้าวหน้าไปหนึ่งช่วง การค้นคว้าและคำถามเหล่านี้ก็ถอยหลังไปหนึ่งช่วง และเมื่อคุณลักษณะภายในของอารยธรรมนี้ปรากฏออกมา และมันได้เผยตัวในรูปลักษณ์แห่งวัตถุนิยม เสียงซึ่งเคยผุดขึ้นจากส่วนลึกของหัวใจและก้นบึ้งของมโนธรรมอันมีชีวิตของมนุษย์ก็เบาบางลงท่ามกลางความอึกทึกของมัน ทั้งนี้ไม่อาจปฏิเสธได้ว่าคำถามเหล่านี้ยังคงถูกศึกษาอยู่ในภาควิชาปรัชญาและอภิปรัชญาในสถานศึกษา สมาคมวิชาการ และห้องสมุดสาธารณะ บรรดานักวิชาการผู้เชี่ยวชาญยังคงถกเถียงกันในเรื่องนี้ และมีผลงานเขียนในหัวข้อนี้ออกมาเป็นระยะ ๆ แต่สิ่งที่ไม่ต้องสงสัยเลยก็คือ คำถามเหล่านี้ได้สูญเสียอำนาจเหนือหัวใจและความคิดไปแล้ว และเครื่องหมายคำถามอันชัดเจนสว่างไสวซึ่งมนุษย์ผู้มีปัญญาทุกคนเคยมองเห็นและหยุดยืนอยู่เบื้องหน้ามัน ดังที่ขบวนรถไฟหยุดอยู่หน้าสัญญาณ ก็ได้ถูกลบเลือนไป คำถามเหล่านี้ไม่ได้รบกวนอยู่ในอกของมนุษย์และไม่ได้ทำให้เขาครุ่นคิดอีกต่อไป ดังที่มันเคยทำให้บรรพบุรุษของเขาครุ่นคิดและรบกวนอยู่ในอกของพวกเขา และนั่นมิได้เกิดจากอีมาน ความเบิกบานแห่งหัวอก ความสงบมั่นแห่งหัวใจ ความเชื่อมั่นในคำตอบที่ถูกต้อง และความพึงพอใจต่อข้อยุติอันเด็ดขาดแต่อย่างใด หามิได้! มันมิได้เป็นเช่นนั้น เว้นแต่เพราะคำถามเหล่านี้ได้สูญเสียความสำคัญของมันไป และได้หลีกทางให้แก่คำถามทางวัตถุซึ่งมีความสำคัญมากกว่าในสายตาของลูกหลานแห่งศตวรรษที่สิบเก้าและยี่สิบ และเพราะมนุษย์ยุคนี้ได้ยึดถือความเป็นกลางอย่างสมบูรณ์ในประเด็นเหล่านี้และเบือนสายตาไปจากมัน ดังนั้นสำหรับเขาแล้วจึงไม่เป็นไรเลย ไม่ว่าหลังจากชีวิตนี้จะมีชีวิตที่สองหรือไม่ และจะมีสวรรค์และนรก และผลตอบแทน

การลงโทษ ความรอดพ้นและความพินาศจะมีอยู่หรือไม่ก็ตาม เขาก็ไม่ใส่ใจในเรื่องเหล่านั้นแม้แต่น้อย ไม่ว่าในทางปฏิเสธหรือยอมรับ เพราะไม่มีสิ่งใดในเรื่องเหล่านั้นที่กระทบต่อปัญหาประจำวันของเขาหรือปัญหาในตอนสิ้นเดือน และไม่เกี่ยวข้องกับตัวเขาเลย เขาจะไม่ละทิ้งสิ่งที่อยู่ตรงหน้าเพื่อสิ่งที่ยังมาไม่ถึง และจะไม่ฝืนตนไปยุ่งกับสิ่งที่ไม่เกี่ยวกับตน เขาจึงปล่อยให้การถกเถียง "อันว่างเปล่า" เหล่านี้เป็นเรื่องของอาจารย์สอนปรัชญาในมหาวิทยาลัยที่จะค้นคว้า และเป็นเรื่องของผู้ประพันธ์ในหัวข้อนี้ที่จะแสดงทัศนะของตน ส่วนตัวเขานั้นเป็นคนจริงจังและเป็นคนทำงาน ไม่รู้จักสิ่งใดนอกจากชีวิตในโรงงาน สำนักงาน และการเดินเครื่องจักร ไม่ใส่ใจสิ่งใดนอกจากการหาความบันเทิงและพักผ่อนหย่อนใจในยามเย็น การนอนหลับอย่างสงบในยามดึก ค่าจ้างในตอนสิ้นสัปดาห์หรือเงินเดือนในตอนสิ้นเดือน การคำนวณผลกำไรในตอนสิ้นปี และการฟื้นฟูสุขภาพและความหนุ่มสาวในบั้นปลายชีวิต ส่วนสิ่งที่อยู่หลังจากชีวิตนี้ สำหรับเขาแล้วเป็นสิ่งที่ไม่อาจรู้ได้และเป็นเพียงภาพลวงตาอย่างหนึ่ง:

بَلِ ٱدَّٰرَكَ عِلْمُهُمْ فِى ٱلْـَٔاخِرَةِ ۚ بَلْ هُمْ فِى شَكٍّ مِّنْهَا ۖ بَلْ هُم مِّنْهَا عَمُونَ ﴿٦٦﴾

«แต่ทว่าความรู้ของพวกเขาเกี่ยวกับปรโลกได้สิ้นสุดลงแล้ว ยิ่งไปกว่านั้น พวกเขายังอยู่ในความสงสัยเกี่ยวกับมัน และยิ่งไปกว่านั้น พวกเขาเป็นผู้มืดบอดต่อมัน» (ซูเราะฮ์อัน-นัมล์ 27:66)

แท้จริง คนประเภทนี้ยังคงเพิ่มขึ้นทั้งในด้านจำนวนและความสำคัญในทุกประชาชาติและทุกดินแดน อันเป็นผลจากอิทธิพลของอารยธรรมตะวันตก คนประเภทนี้ ด้วยการที่พวกเขาหมกมุ่นและจดจ่ออยู่กับชีวิตทางโลก ได้ไม่เหลือช่องว่างใด ๆ ให้แก่ดะอ์วะฮ์ทางศาสนาเลย และผู้ที่เชิญชวนพวกเขาสู่ศาสนาและชีวิตในปรโลกย่อมต้องงุนงงกับพวกเขา ดุจเดียวกับที่ซินแบดกะลาสี (Sinbad) งุนงงกับไข่ของนกอันกออ์ ดังที่นิทานพันหนึ่งราตรีเล่าให้เราฟัง ซินแบดกะลาสีคิดว่ามันเป็นสิ่งก่อสร้างที่ทำด้วยหินอ่อน จึงเดินวนรอบมันหลายรอบเพื่อหาประตูที่จะเข้าไป แต่ก็หาไม่พบ เช่นเดียวกัน ผู้เผยแผ่ศาสนาก็เวียนวนอยู่รอบศีรษะของพวกเขา โดยไม่พบช่องทางใดที่จะเข้าไปสู่สติปัญญาของพวกเขา และนำดะอ์วะฮ์ทางศาสนาของตนเข้าไปสู่จิตใจของพวกเขาได้ เพราะชีวิตทางวัตถุและปัญหาต่าง ๆ ของมันได้ปิดประตูทุกบาน และอุดหน้าต่างแห่งความคิดของพวกเขาไว้หมดสิ้นแล้ว

และดังเช่นชายผู้ที่ไม่ได้รับรสนิยมทางวรรณศิลป์มาแต่กำเนิด เมื่อได้ยินท่วงทำนองอันไพเราะและบทกวีอันอ่อนหวาน ก็มิได้ถือว่ามันเป็นอะไรนอกจากเสียงที่ไร้ศิลปะ ฉันใดก็ฉันนั้น ผู้ที่ถูกกีดกันจากสัมผัสทางศาสนา ดะอ์วะฮ์ของบรรดานบี คำเทศนาของนักเทศน์ วิทยปัญญาของบรรดาอุละมาอ์ และอุปมาของคัมภีร์จากฟากฟ้า ก็ย่อมไม่มีผลต่อเขาเลย ความไพเราะของนักวาทศิลป์และความบริสุทธิ์ใจของผู้มีความบริสุทธิ์ใจก็สูญเปล่าไปกับเขา และทั้งหมดนั้นกลายเป็นเสียงตะโกนในหุบเขา และการเป่าลงบนกองขี้เถ้า:

لقد أسمعت لو ناديت حياً *** ولكن لا حياة لمن تنادي

«เจ้าคงทำให้ได้ยินแล้ว หากเจ้าร้องเรียกผู้ที่มีชีวิต แต่ทว่าผู้ที่เจ้าร้องเรียกนั้นไร้ซึ่งชีวิต»

และผู้ที่ประสบกับคนประเภทนี้ ย่อมเข้าใจความลับในดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า:

خَتَمَ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَعَلَىٰ سَمْعِهِمْ ۖ وَعَلَىٰٓ أَبْصَـٰرِهِمْ غِشَـٰوَةٌ

«อัลลอฮ์ได้ทรงประทับตราบนหัวใจของพวกเขาและบนการได้ยินของพวกเขา และบนสายตาของพวกเขามีสิ่งปิดบังอยู่» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:7)

أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ

«หรือเจ้าคิดว่า…

أส่วนใหญ่ของพวกเขาได้ยินหรือใช้สติปัญญาไตร่ตรอง พวกเขามิใช่อื่นใดนอกจากเป็นเหมือนปศุสัตว์ ยิ่งไปกว่านั้น พวกเขาหลงทางยิ่งกว่า»

และเขาจะเห็นความจริงแห่งคำตรัสของพระองค์ที่ว่า

وَمَثَلُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ كَمَثَلِ ٱلَّذِى يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ إِلَّا دُعَآءً وَنِدَآءً ۚ صُمٌّۢ بُكْمٌ عُمْىٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ ﴿١٧١﴾

«และอุปมาบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธานั้น เปรียบเสมือนผู้ที่ตะโกนเรียกสิ่งที่ไม่ได้ยินอะไรเลยนอกจากเสียงร้องเรียกและเสียงตะโกน พวกเขาหูหนวก เป็นใบ้ ตาบอด ดังนั้นพวกเขาจึงไม่ใช้สติปัญญา» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:171)

และเขาจะไม่ประสบความยากลำบากในการอธิบายและให้เหตุผลแก่อายะฮ์นี้ ดังที่บรรดานักอรรถาธิบายอัลกุรอานซึ่งไม่เคยประจักษ์เห็นสภาพเช่นนี้ได้ประสบมา

โรคร้ายของยุคสมัยนี้ ซึ่งยาใด ๆ ก็ไม่อาจรักษาให้หายและการบำบัดใด ๆ ก็ไม่อาจส่งผลได้ ก็คือการไม่เห็นความจำเป็นของศาสนาโดยสิ้นเชิง บรรดานักดะอ์วะฮ์ด้านศาสนาไม่เคยประสบความยากลำบากและความหนักหน่วง แม้ในยุคที่ตกต่ำที่สุดของความชั่วร้ายและความเสื่อมทราม และในยุคที่มืดมนที่สุดของการฝ่าฝืนและความหลงลืม เท่ากับที่พวกเขากำลังประสบอยู่ในการเชิญชวนผู้คนเหล่านี้ ซึ่งยึดมั่นในการหันหลังให้อย่างสิ้นเชิงต่อประเด็น (ทางเทววิทยา) เหล่านี้ จนประเด็นเหล่านั้นไม่มีความหมายใด ๆ สำหรับพวกเขา ไม่ว่าจะในทางปฏิเสธหรือยอมรับ

إِنَّكَ لَا تُسْمِعُ ٱلْمَوْتَىٰ وَلَا تُسْمِعُ ٱلصُّمَّ ٱلدُّعَآءَ إِذَا وَلَّوْا۟ مُدْبِرِينَ ﴿٨٠﴾

«แท้จริงเจ้าไม่อาจทำให้ผู้ตายได้ยิน และไม่อาจทำให้คนหูหนวกได้ยินเสียงเรียกร้อง เมื่อพวกเขาผินหลังหันหนีไป» (ซูเราะฮ์อัน-นัมล์ 27:80)

ความแตกต่างอันเป็นแก่นสารระหว่างจิตใจแบบเก่ากับแบบใหม่นี้ ได้รับการตระหนักโดยหนึ่งในบรมครูผู้สอนปรัชญาและจิตวิทยาในมหาวิทยาลัยใหญ่แห่งหนึ่งของยุโรป และเขาได้อธิบายไว้ด้วยถ้อยคำอันกระชับ ซี. อี. เอ็ม. โจด (C. E. M. Joad) กล่าวว่า

«ในอดีตกาล มีความสงสัย ข้อโต้แย้ง คำถาม และข้อซักถามต่าง ๆ เกิดขึ้นเกี่ยวกับศาสนา ซึ่งบางคนในหมู่ผู้ตั้งคำถามเหล่านั้นไม่อาจสบายใจและไม่พึงพอใจกับคำตอบที่น่าเชื่อถือได้ แต่สิ่งที่ทำให้คนรุ่นนี้แตกต่างออกไปก็คือ คำถามเหล่านั้นไม่ได้รบกวนพวกเขาเลยแม้แต่น้อย ไม่ได้ติดค้างอยู่ในใจของพวกเขา และไม่ได้เกิดขึ้นเลยในยุคสมัยนี้»

การสูญสิ้นของความรู้สึกทางศาสนา

เมื่อทะเลแห่งวัตถุนิยมได้เอ่อล้นท่วมโลกอิสลามในยุคหลัง บรรดาผู้รู้ทางศาสนาได้ก่อตัวเป็นเกาะเล็ก ๆ ท่ามกลางมหาสมุทรแห่งวัตถุนิยมที่ล้อมรอบ เป็นที่พักพิงของผู้ที่หนีไปหาอัลลอฮ์ และผู้ที่เบื่อหน่ายต่อชีวิตแบบวัตถุนิยมและความหลงลืม ในเกาะเหล่านั้นมีบุคคลที่เปรียบเสมือนประภาคารแห่งแสงสว่างในทะเลแห่งความมืดมิด พวกเขาอบรมขัดเกลาผู้คนทางศาสนาและจริยธรรม ชำระจิตใจของพวกเขา และขัดเกลาหัวใจของพวกเขาให้ผ่องใส

และท่านจะได้เห็นในโลกอิสลามมีการเคลื่อนไหวอย่างต่อเนื่องไปยังเกาะเหล่านี้ ท่านจะเห็นกองคาราวานของผู้แสวงหาจิตวิญญาณและผู้แสวงหาการอบรมทางศาสนา เดินทางไปมาจากสุดขอบตะวันออกถึงสุดขอบตะวันตก และจากสุดทางเหนือของโลกอิสลามถึงสุดทางใต้ ข้ามพรมแดนทางการเมืองและผ่านอุปสรรคทางภูมิศาสตร์ ท่านจะเห็นเกาะเหล่านี้เป็นชุมชนทางศาสนา ที่ความแตกต่างทางเชื้อชาติและชาติภูมิได้ถูกลบเลือนไป และท่านจะเห็นพิพิธภัณฑ์แห่งมนุษยชาติ ที่ชาวตะวันออกมาพบกับชาวตะวันตก ชาวบุคอรอมาพบกับชาวมัฆริบ ชาวอนาโตเลียมาพบกับชาวอินโดนีเซีย พวกเขาหนีพร้อมกับศาสนาของตนจากฟิตนะฮ์ทั้งหลาย และทุ่ม

ต่างนำตนเองมาสยบอยู่ ณ ธรณีประตูแห่งพระผู้อภิบาลของพวกเขา วิงวอนต่อพระผู้อภิบาลของพวกเขาทั้งยามเช้าและยามเย็น โดยมุ่งหวังพระพักตร์ของพระองค์ และได้รับการอบรมขัดเกลาทางศาสนา จากนั้นก็แยกย้ายกระจายไปทั่วทุกมุมโลกในฐานะนักดะอ์วะฮ์ผู้ปฏิรูป ครูผู้สอน และผู้ชี้นำ พวกเขาเก็บเกี่ยวส่วนของอัลลอฮ์ออกมาจากท่ามกลางส่วนของชัยฏอน ฟื้นชีวิตให้แก่ผืนแผ่นดินแห่งหัวใจที่ตายแล้ว และหว่านเมล็ดพันธุ์แห่งศาสนาลงไปในนั้น

ในทำนองเดียวกัน เคียงข้างรัฐที่ทรงอำนาจและกว้างใหญ่ที่สุดนั้น ยังคงมี "รัฐทางจิตวิญญาณ" ดำรงอยู่ตลอดมา ซึ่งอำนาจทางจิตวิญญาณของมันเหนือกว่าอำนาจทางวัตถุ ในนั้นมีบุคคลที่โลกนี้มาหาพวกเขาอย่างจำยอม และบรรดากษัตริย์และเจ้าผู้ครองนครต่างมาหาพวกเขาอย่างนอบน้อม พวกเขามีระบบระเบียบเช่นเดียวกับระบบของรัฐ มีการแต่งตั้ง การรับรอง การโยกย้าย และการแต่งตั้งผู้สืบทอด และพวกเขามี "กงสุลและเอกอัครราชทูต" ประจำอยู่ในทุกรัฐทางวัตถุ ประหนึ่งว่าแผนที่ของโลกอิสลามอยู่ในมือของพวกเขา เมื่อใดที่ด่านหน้าแห่งใดของอิสลามว่างลง พวกเขาก็จะแต่งตั้งผู้ประจำด่านทางศาสนาไว้ ณ ที่นั้น เพื่อปกป้องมันจากการรุกรานของความหลงลืมและการฝ่าฝืน และพิทักษ์มันจากการครอบงำของความโง่เขลาและการละเมิดขอบเขต[^1]

รัฐทางจิตวิญญาณเหล่านี้มีความเป็นอิสระในการบริหารและระบบภายในของตน บรรดากษัตริย์และเจ้าผู้ครองนครไม่เข้ามาก้าวก่าย และความผันผวนทางการเมืองกับเหตุการณ์ในท้องถิ่นก็ไม่ส่งผลกระทบต่อมัน ขอยกตัวอย่าง "อาณานิคมทางจิตวิญญาณ" ที่รู้จักกันในนามฆิยาษปูร ซึ่งก่อตั้งโดยท่านเชคนิซอมุดดีน อัล-บะดาอูนี ชาวอินเดีย (เสียชีวิต ฮ.ศ. 725) ในใจกลางเมืองหลวงของอินเดีย ท่านเชคได้มีชีวิตร่วมสมัยกับกษัตริย์ผู้เกรียงไกรถึงแปดพระองค์ (ตั้งแต่ฆิยาษุดดีน บัลบัน ฮ.ศ. 664–686 จนถึงฆิยาษุดดีน ตุฆลุก ฮ.ศ. 720–725) และสถานที่แห่งนี้ได้รักษาความเป็นอิสระอย่างสมบูรณ์ไว้ได้ โดยที่มือของกษัตริย์ไม่อาจแตะต้อง ท่านจะได้เห็นผู้คนในนั้นตั้งแต่ผู้คนจากสันญัรในอิหร่าน ไปจนถึงผู้คนจากอวัธทางตะวันออกของอินเดีย

ศูนย์เหล่านี้และเจ้าของซึ่งเป็นผู้สมถะยากไร้ ล้วนมีความเกรงขาม ความสง่างาม และความเคารพยกย่องอย่างยิ่ง จนบางทีกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดของโลกยังอิจฉาพวกเขา และสิ่งนี้อาจเป็นสาเหตุของความบาดหมางระหว่างกัน ซึ่งก็ไม่ใช่อื่นใดนอกจากการที่ผู้คนพากันหลั่งไหลเข้าหาบุคคลทางศาสนา ให้เกียรติต้อนรับพวกเขา และยอมสยบต่ออำนาจทางจิตวิญญาณ ท่านซัยยิดอาดัม อัล-บันนูรี ชาวอินเดีย (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1053) ผู้ถูกฝังอยู่ ณ อัล-บะกีอ์ มีผู้คนร่วมรับประทานอาหารที่สำรับของท่านวันละหนึ่งพันคน และมีผู้คนนับพันรวมถึงอุละมาอ์นับร้อยเดินติดตามขบวนของท่าน และเมื่อท่านซัยยิดได้เข้าไป

[^1]: มีเรื่องเล่าของท่านเชคผู้ทรงคุณธรรม ซัยยิดอะลี อัล-ฮุจญ์วีรี ผู้ถูกฝังอยู่ที่ลาฮอร์ ว่าเชคของท่านได้สั่งให้ท่านเดินทางไปยังลาฮอร์และพำนักอยู่ที่นั่น ท่านจึงขอตัวโดยอ้างว่าที่นั่นมีสหายของท่านคือเชคหุซัยน์ อัซ-ซันญานี อยู่แล้ว จึงไม่จำเป็นที่ท่านจะต้องไป แต่เชคกล่าวว่า: "ท่านต้องไปและพำนักอยู่ที่นั่น" ท่านเล่าว่า: ข้าพเจ้าจึงเตรียมสัมภาระและปฏิบัติตามคำสั่งของเชค แล้วไปถึงลาฮอร์ในยามค่ำคืนขณะที่ประตูเมืองปิดแล้ว ข้าพเจ้าจึงค้างคืนอยู่นอกกำแพงเมือง ครั้นรุ่งเช้าเมื่อประตูกำแพงเปิด ปรากฏว่าผู้คนกำลังหามญะนาซะฮ์ของเชคหุซัยน์ออกมา ข้าพเจ้าจึงเข้าใจความลับแห่งคำสั่งของเชค แล้วข้าพเจ้าก็เข้าเมือง และได้สืบทอดงานของเขาในการเรียกร้องผู้คนสู่อัลลอฮ์ (กัชฟุล มะห์ญูบ ของอัล-ฮุจญ์วีรี)

ที่ลาฮอร์ในปี ฮ.ศ. 1053 มีผู้ติดตามท่านถึงหนึ่งหมื่นคน ทั้งชนชั้นชะรีฟ เชคทั้งหลาย และคนอื่น ๆ จนกระทั่งชาห์ญะฮาน กษัตริย์แห่งอินเดีย เกิดความหวาดระแวงต่อท่าน จึงส่งเงินจำนวนหนึ่งไปให้ แล้วกล่าวแก่ท่านว่า "อัลลอฮ์ได้ทรงบัญญัติการทำหัจญ์เป็นข้อบังคับแก่ท่านแล้ว ท่านจงไปยังแคว้นฮิญาซเถิด" ท่านจึงเข้าใจนัยที่กษัตริย์ส่งมา และเดินทางไปยังสองนครอันศักดิ์สิทธิ์ และได้เสียชีวิตที่นั่น[^1]

และนี่คือเชคมุฮัมมัด มะอ์ศูม (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1079) บุตรของเชคผู้ยิ่งใหญ่ อะห์มัด อัส-สิรฮินดี มีผู้ชายถึงเก้าแสนคนให้สัตยาบัน (บัยอะฮ์) และกลับเนื้อกลับตัว (เตาบะฮ์) ด้วยมือของท่าน และท่านได้แต่งตั้งผู้แทน (เคาะลีฟะฮ์) จำนวนเจ็ดพันคน ให้ทำหน้าที่เรียกร้องผู้คนสู่อัลลอฮ์ ชี้แนะผู้คน และอบรมขัดเกลาพวกเขาในด้านศาสนา[^2]

และนี่คือบุตรของท่าน เชคซัยฟุดดีน อัส-สิรฮินดี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1096) มีผู้คนร่วมรับประทานอาหารที่สำรับของท่านถึงหนึ่งพันสี่ร้อยคน โดยพวกเขาสามารถเสนอและเลือกสรรอาหารได้ตามใจ[^3]

และนี่คือเชคมุฮัมมัด ซุบัยร์ อัส-สิรฮินดี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1151) เมื่อท่านออกจากบ้าน บรรดาผู้มั่งคั่งจะปูผ้าคลุมไหล่และผ้าเช็ดหน้าให้ท่านเดิน เพื่อมิให้เท้าของท่านเหยียบพื้นดิน และเมื่อท่านออกไปเยี่ยมผู้ป่วยหรือไปทำธุระบางอย่าง บรรดาผู้มั่งคั่งและเจ้าขุนมูลนายจะออกติดตามขบวนของท่าน จนเป็นขบวนแห่ดุจขบวนของกษัตริย์[^4]

เหล่านี้เป็นเพียงตัวอย่างเล็กน้อย ที่เรามุ่งหมายเพียงเพื่อใช้เป็นหลักฐานแสดงถึงสถานะและเกียรติอันสูงส่งที่ศาสนามีอยู่ในสายตาของผู้คน และถึงการให้เกียรติต้อนรับบุรุษแห่งศาสนาและผู้เป็นตัวแทนของศาสนา การที่ผู้คนยอมสยบต่ออำนาจของศาสนาเหนืออำนาจแห่งกำลัง และการที่พวกเขาต่างกรูกันเข้าหาแหล่งน้ำและท่าน้ำแห่งศาสนา ตัวอย่างเหล่านี้เราหยิบยกมาอย่างเร่งรีบจากประวัติศาสตร์อิสลามในอินเดีย เป็นเพียงภาพสะท้อนผ่าน ๆ ในประวัติศาสตร์นั้น หากเราจะสืบค้นตัวอย่างและหลักฐานอย่างละเอียดจากประวัติศาสตร์อิสลามโดยรวม และจากชีวประวัติของบุคคลทางศาสนาในดินแดนชาม อียิปต์ มัฆริบอัล-อักศอ และอิรัก ก็คงจะได้หนังสือเล่มใหญ่เล่มหนึ่ง ในที่นี้เราขอกล่าวถึงเพียงเชคคอลิด อัล-กุรดี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1242) ซึ่งผู้คนในแบกแดดต่างเบียดเสียดกันเข้าหาท่าน เพื่อกลับเนื้อกลับตัวด้วยมือของท่านและรับประโยชน์จากท่าน ท่านได้แจ้งแก่เชคของท่านในจดหมายที่เขียนถึงว่า มีอุละมาอ์ผู้ปราดเปรื่องหนึ่งร้อยคนสำเร็จการศึกษาจากท่าน และมีอุละมาอ์ชั้นนำห้าร้อยคนได้เข้าร่วมให้สัตยาบันกับท่าน ส่วน

[^1]: อัต-ตัซกิเราะฮ์ อัล-อาดะมียะฮ์ (ภาษาเปอร์เซีย) [^2]: นุซฮะตุล เคาะวาฏิร เล่มที่ 5 โดยเชคอับดุลหัยย์ อัล-หะสะนี [^3]: ซัยลุร เราะชะหาต (ภาษาเปอร์เซีย) [^4]: ดุรรุล มะอาริฟ (ภาษาเปอร์เซีย), นุซฮะตุล เคาะวาฏิร (ภาษาอาหรับ)

ทั้งจากสามัญชนและชนชั้นนำนั้นมีมากจนไม่อาจนับได้[^1]

ความมุ่งมั่นต่อศาสนาและการเดินทางไปแสวงหาความรู้ที่เป็นประโยชน์และการงานที่ดีงามนี้ ตลอดจนการยอมทนต่อความยากลำบากของการเดินทางและภยันตรายเพื่อขัดเกลาจิตใจ อบรมบ่มนิสัย เข้าถึงหลักหมายแห่งทางนำ และเตรียมพร้อมสำหรับโลกอาคิเราะฮ์ ยังคงดำเนินต่อเนื่องมาจนถึงช่วงต้นของยุคอาณานิคมยุโรป ท่านจะเห็นได้ว่าในทุกดินแดนอิสลามมีศูนย์กลางทางศาสนาและที่พักพิงทางจิตวิญญาณ ซึ่งผู้แสวงหาความรู้จากทุกสารทิศต่างมาพำนักอาศัย โลกและตำแหน่งสูงในรัฐบาลต่างเชิญชวนพวกเขา แต่พวกเขากลับปฏิเสธและหลีกหนี แล้วหันเข้าหาบรรยากาศอันสงบทางจิตวิญญาณนี้ พร้อมทุ่มเทให้กับการปรับปรุงด้านในของตนและถอนส่วนของชัยฏอนออกไปจากมัน

หากท่านก้าวข้ามมาในทางอารยธรรมจนถึงกลางศตวรรษที่สิบสามแห่งฮิจญ์เราะฮ์ ซึ่งอังกฤษได้ยึดครองอินเดียแล้ว แต่อารยธรรมและปรัชญาชีวิตของพวกเขายังไม่ทันส่งอิทธิพลต่อสังคมของประเทศ ท่านก็จะเห็นร่องรอยที่หลงเหลืออยู่ของวิถีชีวิตทางศาสนาแบบดั้งเดิม นักประวัติศาสตร์ท่านหนึ่ง[^2] ได้เล่าถึงซาวิยะฮ์ (สำนักปฏิบัติธรรม) ของเชคฆุลาม อะลี อัด-ดะห์ลาวี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1240) ไว้ว่า

«ข้าพเจ้าได้เห็นด้วยตาตนเองในซาวิยะฮ์แห่งนี้ ผู้คนจากรูม (อนาโตเลีย) ชาม แบกแดด อียิปต์ และอบิสสิเนีย ซึ่งได้ให้สัตยาบัน (บัยอะฮ์) ต่อเชค และถือว่าการได้มาอยู่ต่อหน้าท่านเป็นความดีงามแห่งยุคสมัยและความสุขแห่งชีวิต ส่วนผู้ที่มาจากดินแดนใกล้เคียงอย่างอินเดียและอัฟกานิสถานนั้นมากมายดั่งฝูงตั๊กแตน และจำนวนผู้พำนักอยู่ในซาวิยะฮ์แห่งนี้ไม่ต่ำกว่าห้าร้อยคน โดยซาวิยะฮ์เป็นผู้รับภาระค่าใช้จ่ายของพวกเขา»[^3]

เชคเราะอูฟ อะห์มัด อัล-มุญัดดิดี ได้กวาดสายตาดูผู้คนในซาวิยะฮ์แห่งนี้ในวันที่ยี่สิบแปดเดือนญุมาดัล-อูลา ปี ฮ.ศ. 1231 แล้วพบผู้คนจากซะมัรเกาะนด์ บุคอรอ ทาชเคนต์ ฮิศอร กันดาฮาร์ คาบูล เปชาวาร์ แคชเมียร์ มุลตาน ลาฮอร์ ซิรฮินด์ อัมโรฮา สัมภัล รามปุระ บะเรลี ลัคเนา ญาอิส บะห์ไรจ์ โครักห์ปุระ อะซีมอาบาด ดักกา ไฮเดอราบาด ปูเน และที่อื่น ๆ[^4]

[^1]: ดุรรุล-มะอาริฟ [^2]: คือเซอร์ซัยยิด อะห์มัด ข่าน ผู้เรียกร้องให้มีการศึกษาแบบอังกฤษในอินเดีย และผู้ก่อตั้งมหาวิทยาลัยอันมีชื่อเสียงที่อลีครห์ [^3]: อาษารุศ-เศาะนาดีด (ภาษาอูรดู) [^4]: ดุรรุล-มะอาริฟ (ภาษาเปอร์เซีย)

พึงทราบว่าเรื่องทั้งหมดนี้เกิดขึ้นในยุคที่ยังไม่มีวิธีการคมนาคมสมัยใหม่ การเดินทางทั้งหมดจึงเป็นการเดินเท้าและการเดินทางไปกับกองคาราวาน

ภาพสุดท้ายของยุคที่ผ่านพ้นไปนี้ปรากฏชัดในประวัติของนักปฏิรูปผู้ยิ่งใหญ่แห่งอินเดียและนักญิฮาดผู้มีชื่อเสียง คือ อัส-สัยยิด อัล-อิมาม อะห์มัด บิน อิรฟาน อัช-ชะฮีด (ฮ.ศ. 1246) เมื่อท่านได้อ่านประวัติของท่านและการเดินทางตระเวนไปทั่วอินเดียเพื่อเผยแผ่ดะอ์วะฮ์ของท่านสู่เตาฮีด การปฏิบัติตามซุนนะฮ์ และการญิฮาด ท่านจะเห็นผู้คนนับพันกลับเนื้อกลับตัว (เตาบะฮ์) จากบาปและความผิด จากชิริกและบิดอะฮ์ทั้งหลาย จนร้านสุรากลายเป็นที่ร้างและมัสยิดแน่นขนัด ผู้คนต่างแข่งขันกันเชิญท่านพร้อมคณะผู้ติดตามซึ่งมีจำนวนนับร้อยคนไปยังบ้านของตนและจัดงานเลี้ยงต้อนรับ พวกเขาไม่เห็นว่าทรัพย์สินมีค่าอันใดในหนทางนี้ และยอมสละทุกสิ่งที่หวงแหนและมีค่า จนถึงขั้นต้องจับสลากกันว่าใครจะได้เริ่มก่อนและใครจะได้ต้อนรับเป็นคนแรก

ท่านจะเห็นในหมู่มุสลิมถึงความกล้าหาญเสียสละในหนทางของศาสนา ความมุ่งมั่นอันสูงส่ง ความใจกว้าง และความมีน้ำใจ ซึ่งท่านจะไม่ได้พบเห็นอีกหลังจากนั้น เมื่ออัส-สัยยิดออกเดินทางไปประกอบพิธีหัจญ์ในปี ฮ.ศ. 1236 พร้อมคณะผู้ติดตามกว่าเจ็ดร้อยคน มุสลิมได้ต้อนรับคณะเดินทางนี้ในทุกแห่งที่ผ่าน ตั้งแต่เมืองราย บะเรลี (Rae Bareli) บ้านเกิดของท่าน จนถึงกัลกัตตา (Calcutta) ที่พวกเขาลงเรือ เมื่อท่านแวะพักที่เมืองอัลลอฮาบาด (Allahabad) ท่านชัยค์ฆุลาม อะลี ได้ต้อนรับท่าน และคณะเดินทางนี้ได้พักเป็นแขกของเขาเป็นเวลาสิบห้าวัน ผู้คนจากหมู่บ้านและบริเวณโดยรอบต่างมาชุมนุมกัน และทุกคนได้รับประทานอาหารอันโอชะที่โต๊ะอาหารของท่านชัยค์ ยังไม่นับรวมของขวัญที่เขามอบให้แก่สมาชิกคณะเดินทาง ตลอดจนเสื้อผ้าและเสบียงที่เขาจัดให้ และระหว่างขากลับ เมื่อกองคาราวานแวะพักใกล้เมืองมุรชิดาบาด (Murshidabad) ระหว่างทางจากกัลกัตตาไปยังราย บะเรลี ท่านดีวาน ฆุลาม มุรตะฎอ ได้จัดการต้อนรับพวกเขา และประกาศในตลาดว่า ผู้ใดในกองคาราวานที่ซื้อสินค้าหรือว่าจ้างช่างฝีมือ เขาจะเป็นผู้ชำระเงินแทนเอง อัส-สัยยิดได้พูดกับเขาในเรื่องนี้ เขาตอบว่า "เพียงพอแล้วสำหรับฉันที่เป็นเกียรติและเป็นการแสดงความขอบคุณ ที่ฉันได้รับใช้บรรดาผู้ประกอบพิธีหัจญ์"

ท่านจะเห็นในหมู่ผู้คนถึงความอ่อนโยนของหัวใจ การยอมจำนนต่อสัจธรรม และการน้อมรับบทบัญญัติแห่งศาสนา มุสลิมนับแสนคนได้รับเกียรติให้ให้สัตยาบัน (บัยอะฮ์) และเตาบะฮ์ในการเดินทางครั้งนี้ ผู้คนหลั่งไหลมาจากทุกสารทิศและเข้าสู่ความดีกันเป็นหมู่คณะ ถึงขนาดที่ผู้ป่วยในโรงพยาบาลเมืองพาราณสี (Benares) ส่งคนมาบอกอัส-สัยยิดว่า "พวกเราเป็นผู้ถูกตรึงอยู่กับเตียงและไม่อาจออกจากที่พักได้ จึงไม่สามารถมาหาท่านได้ หากท่านสัยยิดเห็นสมควรกรุณามาสักครั้งหนึ่ง เพื่อพวกเราจะได้เตาบะฮ์ต่อหน้าท่าน ก็ขอให้ท่านโปรดกระทำ" แล้วอัส-สัยยิดก็ได้ไปหาและรับบัยอะฮ์จากพวกเขา

ท่านพำนักอยู่ที่กัลกัตตาเป็นเวลาสองเดือน มีการประมาณว่าผู้ที่เข้ามาให้บัยอะฮ์มีจำนวนไม่น้อยกว่าวันละหนึ่งพันคน และการให้บัยอะฮ์ดำเนินไปจนถึงเที่ยงคืน และด้วยความหนาแน่นอย่างยิ่ง

เนื่องจากความแออัด ท่านจึงไม่สามารถรับบัยอะฮ์จากพวกเขาทีละคนได้ ท่านจึงคลี่ผ้าโพกศีรษะออกเจ็ดหรือแปดผืน แล้วผู้คนก็จับผ้าเหล่านั้นไว้ พร้อมกับเตาบะฮ์และให้สัตยาบันต่ออัลลอฮ์ ท่านทำเช่นนี้เป็นกิจวัตรวันละสิบเจ็ดหรือสิบแปดครั้ง

ท่านซัยยิดได้กล่าวคุฏบะฮ์แก่ผู้คนในเมืองกัลกัตตาเป็นเวลาสิบห้าหรือยี่สิบวัน การตักเตือนเหล่านี้มีผู้เข้าร่วมราวสองพันคน ทั้งบุคคลชั้นนำของเมือง อุละมาอ์ และเชค ยังไม่นับสามัญชนและมวลชนทั่วไป ส่วนสหายของท่าน คือ เชคอับดุลฮัยย์ อัล-บุรฮานะวี ก็ให้การตักเตือนทุกวันศุกร์และวันอังคาร ตั้งแต่หลังละหมาดซุฮ์ริจนถึงอัศริ ผู้คนพากันหลั่งไหลมาหาท่านดั่งแมลงเม่า และในแต่ละวันมีผู้ปฏิเสธศรัทธาเข้ารับอิสลามสิบหรือสิบห้าคน

ผลอย่างหนึ่งจากการตักเตือนเหล่านี้ และจากการที่ผู้คนเข้าสู่ศาสนาและยอมปฏิบัติตามบทบัญญัติ ก็คือการค้าสุราในเมืองกัลกัตตาต้องหยุดชะงักลง ทั้งที่กัลกัตตาเป็นเมืองใหญ่ที่สุดของอินเดียและเป็นศูนย์กลางของอังกฤษ ตลาดสุราซบเซา ร้านเหล้าต้องปิดตัว และพวกพ่อค้าสุราต่างขอผ่อนผันการจ่ายภาษีแก่รัฐบาล โดยอ้างว่าตลาดซบเซาและการค้าสุราหยุดชะงัก

เมื่อท่านซัยยิดอิหม่ามเรียกร้องสู่การญิฮาด ผู้คนทุกชนชั้นต่างตอบรับการเรียกร้องของท่านด้วยความกระตือรือร้นและฮึกเหิม แล้วติดตามท่านไป ชาวนาทิ้งคันไถ พ่อค้าปิดร้าน ผู้คนละทิ้งบ้านเกิดเมืองนอนและยอมเป็นคนแปลกหน้าในหนทางแห่งศาสนาของอัลลอฮ์ โดยไม่เหลียวมองสิ่งที่อยู่เบื้องหลังและไม่ห่วงอาลัยสิ่งใด จนกระทั่งพวกเขาถูกสังหารในหนทางของอัลลอฮ์ ณ หุบเขาบาลาโกฏ ในปี ฮ.ศ. 1246 ณ แนวชายแดน ส่วนผู้รอดชีวิตที่แตกพ่ายได้ถอยกลับไปยังยอดเขา ยึดที่นั่นเป็นที่มั่น และสิ้นชีวิตลงในการญิฮาด

ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นในขณะที่อารยธรรมอิสลามในอินเดียกำลังอยู่ในช่วงใกล้ดับสูญ และรัฐอิสลามกำลังล่มสลาย แต่ในหมู่ผู้คนก็ยังคงหลงเหลือความทระนงแบบอิสลาม ความหวงแหนในศาสนา การกลับเนื้อกลับตัวสู่อัลลอฮ์และการหนีไปหาพระองค์ การรีบตอบรับผู้เรียกร้องสู่อัลลอฮ์ การไม่ใยดีต่อชีวิตในโลกนี้ และการเสียสละทั้งชีวิตและทรัพย์สินอันมีค่าในหนทางของอัลลอฮ์

ต่อมาอังกฤษได้ตั้งมั่นอย่างมั่นคง ระบบการศึกษาของพวกเขา ซึ่งเป็นหนึ่งในกองกำลังที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของพวกเขา ได้เริ่มออกดอกออกผล ความคิดและแนวโน้มของพวกเขาได้แทรกซึมเข้าสู่ผู้คน จนพลิกระบบการดำเนินชีวิตและระบบความคิดในอินเดียให้กลับหัวกลับหาง โดยที่ชาวอินเดียไม่รู้ตัว ความมุ่งมั่นในศาสนาจึงหดหายลง ไฟในหัวใจมอดดับ และเปลวไฟแห่งชีวิตทางศาสนาก็ดับสิ้น ความปรารถนา อารมณ์ และการแข่งขันตามธรรมชาติ ซึ่งเป็นแรงผลักดันสำคัญที่สุดสู่ความก้าวหน้าและการสร้างสรรค์ ได้หันเหจากศาสนาและจิตวิญญาณไปสู่การทำมาหากินและวัตถุ สิ่งจูงใจให้ทุ่มเทความพยายามในด้านศาสนาและวิชาความรู้ก็ลดน้อยลง และสิ่งที่

...ที่เชื่อมโยงกับจิตวิญญาณและหัวใจ สิ่งที่ทำให้ผู้คนหมดความสนใจและท้อถอยจากมันมีมากขึ้น ขณะที่แรงจูงใจและสิ่งกระตุ้นไปสู่สิ่งที่ตรงกันข้ามก็ทวีคูณ กระแสแห่งความเฉลียวฉลาด ความปราดเปรื่อง และอัจฉริยภาพ ซึ่งแต่ก่อนมุ่งไปสู่ศาสนา ได้หันเหจากแขนงต่าง ๆ ของศาสนาและสาขาต่าง ๆ ของวิชาความรู้ทางศาสนาและจิตวิญญาณ ไปสู่การผลิตและการสร้างสรรค์ในวิชาความรู้ด้านการทำมาหากินและสาธารณูปโภคแห่งชีวิตนานาประเภท

ทว่ายุคที่กำลังจากไปนั้นยังคงมีลมหายใจรวยรินและชีวิตหลงเหลืออยู่บ้าง กำลังต่อสู้กับความตายและพยายามดิ้นรนให้คงอยู่ ในหมู่ผู้คนยังคงมีบุรุษที่เรียกร้องไปสู่ศาสนา การปรับปรุงและขัดเกลาจิตใจ การอบรมและชำระมารยาทให้บริสุทธิ์ พวกเขาเป็นอนุสรณ์ของบรรพชนในด้านความสมถะต่อโลกดุนยา การมุ่งสู่โลกอาคิเราะฮ์ ความบริสุทธิ์ใจ และการปฏิบัติตามซุนนะฮ์

พวกเขายังคงมีดะอ์วะฮ์อยู่ในหมู่ผู้คน บรรดามุสลิมถือว่าการติดต่อกับบุคคลเหล่านี้และการยึดชายเสื้อของพวกเขาไว้เป็นสิทธิประการหนึ่งของศาสนาและเป็นหน้าที่ประการหนึ่งของชีวิต คนร่ำรวย เจ้าผู้ครอง และผู้มีฐานะทางโลกบางคนยังให้ความสนใจอย่างมากต่อการจบชีวิตอย่างดีงาม เรื่องราวแห่งอาคิเราะฮ์ ความดีงามของหัวใจ และการทำนุบำรุงโลกภายใน แต่ทั้งหมดนี้ก็เปรียบเสมือนการลุกโชนของตะเกียงก่อนจะดับ เพราะรากของต้นไม้แห่งศาสนาได้เหี่ยวเฉาลงแล้ว สารหล่อเลี้ยงชีวิตถูกตัดขาด และมีพายุหมุนที่มีไฟพัดกระหน่ำเข้าใส่

ความสงสัยและการคิดร้ายได้แพร่ซึมเข้าไปในแวดวงศาสนาและในตระกูลที่มีรากเหง้ายาวนานทางศาสนาและวิชาความรู้ ด้วยอิทธิพลของสภาพแวดล้อมและอิทธิพลของคำสอนแบบตะวันตก ความเชื่อมั่นต่ออัลลอฮ์ ต่อคุณลักษณะของพระองค์ และต่อสัญญาของพระองค์ได้อ่อนแอลง บรรดาบิดาจึงหวงแหนบุตรของตนไม่ยอมมอบให้แก่ศาสนา ไม่กล้าเสี่ยงสละเวลาและกำลังของลูก ๆ ในหนทางของศาสนาและวิชาการศาสนา แต่กลับสอนพวกเขาให้เรียนวิชาการทำมาหากินและภาษาตะวันตก มิใช่เพราะปรารถนาจะได้มาซึ่งสิ่งที่เป็นประโยชน์ และมิใช่เพื่อปกป้องอิสลาม หากแต่เพราะหมดความสนใจในศาสนา หนีจากภัยแห่งอนาคต หวาดกลัวว่าลูกหลานสุดที่รักจะตกระกำลำบาก และยอมจำนนต่อกาลเวลาที่ผันแปร ความกลัวความยากจนได้ครอบงำพวกเขา จนกระทั่งด้วยความกลัวตาย พวกเขากลับตกอยู่ในความตายเสียเอง

ด้วยประการฉะนี้ คนรุ่นนี้ก็สูญสิ้นไป พรมผืนนี้ถูกม้วนเก็บ ยุคแห่งจิตวิญญาณนี้ได้สิ้นลมหายใจสุดท้าย และยุคแห่งวัตถุก็ตามมาแทนที่ โลกกลายเป็นตลาดที่ไม่มีสิ่งใดนอกจากการซื้อและการขาย

การครอบงำของวัตถุนิยมและกระเพาะอาหาร

มีรายงานเล่าว่า กวีหญิงในยุคญาฮิลิยะฮ์ผู้หนึ่งคือ "กับชะฮ์ บินต์ มะอ์ดีกะริบ" ได้ตำหนิพี่ชายของนางคือ อัมร์ บิน มะอ์ดีกะริบ และประณามเขาที่โน้มเอียงจะยอมรับค่าสินไหมชดเชยชีวิต (ดิยะฮ์) ของน้องชายที่ถูกสังหาร โดยนางกล่าวว่า:

ودع عنك عمْراً إن عمْراً مسالم *** وهل بطن عمرو غير شبر لمطعم؟

«จงปล่อยอัมรฺไว้เถิด เพราะอัมรฺนั้นเป็นผู้รักสงบ และท้องของอัมรฺนั้นจะมีอะไรเล่า นอกจากที่ว่างเพียงคืบหนึ่งสำหรับอาหาร?»

สตรีชาวญาฮิลิยะฮ์ผู้เรียบง่ายนางนี้ไม่อาจนึกภาพได้ว่าท้องของมนุษย์จะใหญ่เกินกว่าหนึ่งคืบ แล้วจะเป็นอย่างไรหากนางได้เห็นกระเพาะของมนุษย์ยุคปัจจุบัน ลูกหลานแห่งศตวรรษที่ยี่สิบ กระเพาะนั้นพองโตขยายใหญ่จนกว้างเท่าแผ่นดิน และล้ำเกินไปจนไม่มีสิ่งใดจะเติมให้เต็มได้นอกจากดิน

ใช่แล้ว กระเพาะแห่งความละโมบในตัวมนุษย์ได้พองโตจนไม่มีทรัพย์สินจำนวนใดทำให้มันอิ่มได้ ในหมู่ผู้คนได้เกิดความกระหายที่ไม่มีวันดับ และความร้อนรุ่มที่ไม่มีวันหาย ทุกคนต่างแบกนรกญะฮันนัมไว้ในหัวใจ มันยังคงกลืนกินและเรียกร้องเพิ่มอยู่เรื่อยไป ยังคงร้องเรียกว่า "ยังมีอีกไหม? ยังมีอีกไหม?" ชัยฏอนแห่งความโลภและความละโมบได้ครอบงำผู้คน ทั้งในระดับปัจเจกบุคคลและระดับประชาชาติ ราวกับว่าพวกเขาถูกความวิกลจริตเข้าสิง มนุษย์กลายเป็นผู้ตะกละที่ขย้ำกลืนโลกนี้อย่างตะกรุมตะกราม และสูบเอาทรัพยากรของโลกไปจนสิ้น ทั้งที่หะลาลและหะรอม แล้วก็ยังไม่เห็นว่าตนได้สมความปรารถนาและได้เยียวยาจิตใจของตนแล้ว ความรับผิดชอบในเรื่องนี้ตกอยู่ที่สภาพและธรรมชาติของชีวิตในปัจจุบัน และการที่มันเป็นวัตถุนิยมล้วน ๆ ที่ไม่ศรัทธาต่อโลกอาคิเราะฮ์ เป็นการสมควรอยู่แล้วที่ผู้ซึ่งไม่ให้ความสำคัญกับสิ่งใดนอกจากชีวิตในโลกนี้ และไม่เห็นว่าเบื้องหลังมันมีโลกอื่นและชีวิตที่สอง จะถือเอาชีวิตนี้เป็นสินค้าและทุนรอนของเขา เป็นความกังวลใหญ่ที่สุด เป็นจุดหมายสูงสุดแห่งความปรารถนา และเป็นขอบเขตสุดท้ายแห่งความรู้ของเขา และจะไม่ยอมเลื่อนส่วนแบ่ง สิ่งดีงาม และความเพลิดเพลินใด ๆ ของมันออกไป และจะไม่ยอมปล่อยโอกาสใด ๆ ของมันให้หลุดลอยไป เพราะเขาจะเก็บสะสมไว้เพื่อโลกใดเล่า ในเมื่อเขาไม่ศรัทธาต่อโลกที่อยู่เบื้องหลังโลกนี้ และไม่ศรัทธาต่อชีวิตหลังจากชีวิตนี้?

ฏ่อเราะฟะฮ์ อิบนุลอับด์ กวีหนุ่มยุคญาฮิลิยะฮ์ ได้แสดงออกถึงจิตวิสัยแบบญาฮิลิยะฮ์นี้อย่างตรงไปตรงมาและเรียบง่าย โดยกล่าวว่า

فإن كنت لا تستطيع دفع منيتي فدعني أبادرْها بما ملكت يدي كريم يروِّي نفسه في حياته ستعلم إن متنا غداً أينا الصَّدِي

«หากท่านไม่อาจปัดป้องความตายไปจากข้าได้ ก็จงปล่อยให้ข้ารีบชิงมันด้วยสิ่งที่อยู่ในมือข้าเถิด ผู้มีใจกว้างย่อมดื่มให้ตนชุ่มฉ่ำในยามมีชีวิต แล้วท่านจะรู้เองว่า หากเราตายไปในวันพรุ่ง ใครกันในหมู่เราที่กระหาย»

มนุษย์ผู้มีอารยธรรมทุกคนในวันนี้ ยกเว้นผู้ที่อัลลอฮ์ทรงปกป้องเขาไว้ด้วยอีมาน ล้วนมีทัศนะเช่นนี้และดำเนินชีวิตตามแนวทางนี้ เพียงแต่บางทีเขาอาจกล้าประกาศมันออกมา และบางทีเขาก็อาจไม่มีลิ้นอันคมคายที่จะถ่ายทอดสิ่งที่อยู่ในใจของเขาออกมาได้

สาเหตุประการที่สอง คือ วรรณกรรมสมัยใหม่ ในความหมายที่กว้างของมัน ซึ่งไม่พูดถึงสิ่งใดนอกจากวัตถุและผู้ครอบครองวัตถุ และยอมสยบต่อผู้มั่งคั่ง

และบรรดาผู้ผูกขาดและเจ้าของการผลิต ด้วยความนอบน้อมสยบยอมซึ่งไม่สมควรแก่วรรณกรรมอันทรงเกียรติและสูงส่ง เขาเขียนถึงรายละเอียดปลีกย่อยในชีวิตของคนเหล่านั้นอย่างพิสดาร และประกาศยศฐาบรรดาศักดิ์และนามของพวกเขาด้วยตัวอักษรตัวโต ทุกลมหายใจแห่งการสรรเสริญเยินยอของเขา และทุกบทตอนในนวนิยายของเขา ล้วนจบลงที่ผลลัพธ์ทางวัตถุ หรือที่วีรบุรุษคนหนึ่งในบรรดาวีรบุรุษแห่งวัตถุ เขาเสริมแต่งลัทธิเอพิคิวเรียน (Epicureanism) ให้ดูงดงามในสายตาผู้อ่าน บางครั้งด้วยการพูดเป็นนัย บางครั้งด้วยการพูดอย่างโจ่งแจ้ง และเขายุยงให้คนหนุ่มสาวกลืนกินชีวิตและฉกฉวยความสำราญ ทั้งด้วยร้อยแก้วและร้อยกรอง ปรัชญาและนวนิยาย การวิเคราะห์และการพรรณนา จนกระทั่งพวกเขาอ่านจบโดยไม่ได้อะไรนอกจากจิตวิญญาณแบบวัตถุนิยม และการเคารพบูชาบุคคลแห่งวัตถุ

ในทำนองเดียวกันคือสังคมที่ไม่ให้คุณค่าแก่ผู้ใดนอกจากคนร่ำรวยที่ดูโก้เก๋ โดยแสร้งลืมทุกสิ่งที่มีอยู่ในตัวเขา ไม่ว่าจะเป็นความชั่วช้า ชาติกำเนิดต่ำทราม หรือความประพฤติเลวร้าย และสังคมนั้นยังกล่าวหาให้ร้ายมนุษย์ผู้ซึ่งไม่มีน้ำหนักในตาชั่งของมัน แม้พรสวรรค์ของเขาจะมากมายเพียงใด ชาติกำเนิดของเขาจะดีงามเพียงใด และแก่นแท้ของเขาจะสูงส่งเพียงใดก็ตาม สังคมนั้นพูดเป็นนัย และบางครั้งก็พูดออกมาตรง ๆ ว่าคนยากจนไม่สมควรมีชีวิตอยู่ และปฏิบัติต่อเขาเยี่ยงสัตว์พาหนะ ลา และสุนัข ดังนั้นมันจึงบีบบังคับมนุษย์ — หากเขามิใช่ผู้ลุกขึ้นต่อต้านสังคม — ให้ยอมจำนนต่อบทบัญญัติแห่งสังคมของตน และให้แต่งตัวงดงามและวางท่าโก้เก๋เพื่อสังคมของตน เขาจึงไม่สวมใส่สิ่งใดนอกจากเพื่อผู้อื่น และไม่ประดับประดาตนนอกจากเพื่อผู้อื่น

สังคมเช่นนี้ มาตรวัดเกียรติและความโก้เก๋ของมันยังคงเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอด เกณฑ์ตัดสินความเป็นมนุษย์ของมันผันแปรและเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ และข้อเรียกร้องของมันก็หลากหลายและทวีจำนวนขึ้น จนมนุษย์อึดอัดใจจนทนไม่ไหว และหันไปพึ่งวิธีการอันไม่สุจริตเพื่อหาทรัพย์สิน และต้องดิ้นรนตรากตรำในชีวิต ที่นั่นมีความกังวลที่ถาโถมต่อเนื่องไม่สิ้นสุด และความเหนื่อยยากที่ต่อกันเป็นลูกโซ่ไม่ขาดสาย

และสิ่งที่ซ้ำเติมให้เลวร้ายยิ่งขึ้นคือการแข่งขันกันของโรงงาน ผู้ผลิต และช่างฝีมือ ทุก ๆ เช้าจะมีกระแสใหม่ของผลิตภัณฑ์ล่าสุดหลั่งไหลเข้าสู่เมือง ทั้งรถยนต์รุ่นใหม่ล่าสุด บุหรี่ เสื้อผ้าแฟชั่น หมวก รองเท้า น้ำมันทาผิว เครื่องสำอาง สิ่งประดับตกแต่ง เครื่องประดับ และอุปกรณ์ต่าง ๆ โดยไม่มีสิ่งใดถูกนำเข้ามาเพื่อทำหน้าที่ที่จำเป็นหรือเพื่อบรรเทาความขาดแคลน หากแต่ทั้งหมดล้วนเพื่อการแสวงประโยชน์ทางอุตสาหกรรมและการผูกขาดทางการค้า และไม่นานนัก ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ซึ่งเป็นเพียงส่วนเกินของชีวิตก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของปัจจัยพื้นฐานในการดำรงชีพและสิ่งจำเป็นของความเป็นเมือง ผู้ใดที่ไม่มีสิ่งเหล่านี้ประดับตัว ก็จะไม่ถูกนับว่าเป็นผู้มีชีวิตอยู่

ด้วยสาเหตุเหล่านี้และสาเหตุอื่น ๆ คุณค่าของทรัพย์สินในสายตาผู้คนจึงสูงขึ้นถึงระดับที่ไม่เคยไปถึงในยุคก่อน และมันได้บรรลุถึงความสำคัญและสถานะที่ — เท่าที่เราทราบ — ไม่เคยบรรลุมาก่อนในยุคสมัยใดของประวัติศาสตร์ที่ถูกบันทึกไว้ ทรัพย์สินได้กลายเป็นวิญญาณที่ไหลเวียนอยู่ในร่างกายของสังคมมนุษย์ และเป็นแรงจูงใจที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของผู้คนในการงานและกิจกรรมทางอารยธรรมของพวกเขา และบางครั้งมันก็ผลักดันนักประดิษฐ์ให้ประดิษฐ์คิดค้น

ช่างฝีมือก็มุ่งสู่งานฝีมือของตน นักการเมืองก็มุ่งสู่ถ้อยแถลงของตน ผู้สมัครรับเลือกตั้งก็มุ่งสู่การเลือกตั้งของตน นักวิชาการก็มุ่งสู่งานเขียนของตน แม้กระทั่งบรรดาผู้นำก็มุ่งสู่สงคราม มันคือแกนกลางที่โม่แห่งชีวิตสมัยใหม่หมุนรอบ ดังที่ศาสตราจารย์ "จ๊อด" (Joad) อาจารย์สอนปรัชญาและจิตวิทยาแห่งมหาวิทยาลัยลอนดอนกล่าวไว้ว่า "ทฤษฎีที่ครอบงำและแพร่หลายในยุคนี้คือทฤษฎีเศรษฐกิจ ท้องหรือกระเป๋าเงินได้กลายเป็นมาตรวัดของทุกเรื่อง ผู้คนจะหันมาสนใจและใส่ใจเรื่องใดก็ตามเท่าที่เรื่องนั้นเกี่ยวข้องกับกระเป๋าเงินและส่งผลต่อมัน"

หากท่านตัดสินยุคสมัยของท่าน ตลอดจนอุปนิสัยและรสนิยมของมัน ในขณะที่ท่านอยู่ห่างไกลจากชีวิตจริง และตั้งคำตัดสินของท่านบนตำราและบทความที่ถูกเขียนขึ้นในซอกมุมหนึ่งของห้องหนังสือ ท่านก็กำลังหลอกตัวเอง บางทีท่านอาจอ่านตำราปรัชญาหรือบทความวิชาการเชิงวิเคราะห์เหล่านี้ราวกับว่าท่านอยู่ในยุคที่ศิวิไลซ์และเจริญรุ่งเรือง ซึ่งมาตรฐานทางศีลธรรมเป็นตัวกำหนด อุดมคติอันสูงส่งแผ่ขยายไปทั่ว เมฆแห่งคุณธรรมและความสูงส่งปกคลุมอยู่ และจิตวิญญาณแห่งศาสนาและความรู้โบยบินอยู่เหนือมัน แต่ความเป็นจริงหาได้เป็นเช่นนั้นไม่ เพราะตำราเหล่านี้ถูกเขียนขึ้นในโลกแห่งจินตนาการที่ผู้เขียนอาศัยอยู่ อารมณ์ความใคร่และรสนิยมของพวกเขาเองที่สร้างโลกในจินตนาการขึ้นมาให้แก่พวกเขา แล้วพวกเขาก็พรรณนาและวาดภาพมันไว้ในหนังสือของตน จนผู้อ่านเข้าใจไปว่านั่นคือโลกที่แวดล้อมตนอยู่จริง ๆ... และอารมณ์ความใคร่นั้นก็มีเรื่องพิลึกพิลั่นและเหลือเชื่ออยู่มากมาย

แต่หากท่านได้สัมผัสชีวิตอย่างใกล้ชิด มิใช่ผ่านตำรา ได้คลุกคลีกับผู้คน ศึกษาสภาพความเป็นอยู่ของพวกเขา และฟังการสนทนาของพวกเขาทั้งในบ้าน บนรถไฟ ในสวน ที่โต๊ะอาหาร และในวงสนทนายามค่ำคืน ท่านจะเห็นว่า "ทองคำ" คือหัวข้อสนทนาของทุกสโมสร เป็นสิ่งที่ลิ้นทุกลิ้นหมกมุ่น เป็นสิ่งที่หัวใจใฝ่หา เป็นจุดเริ่มต้นและจุดจบของทุกเรื่อง และเป็นแกนกลางที่โม่แห่งชีวิตหมุนรอบ

กวีอาหรับผู้หนึ่งได้สาปแช่งคนยากไร้ที่สายตาไม่ทอดไกลและความคิดไม่สูงส่งไปเกินกว่าเรื่องเครื่องนุ่งห่มและอาหาร โดยกล่าวว่า:

لحا الله صعلوكاً مناه وهمه *** من العيش أن يلقى لبوساً ومطعماً

«ขออัลลอฮ์ทรงสาปแช่งคนยากไร้ ผู้ซึ่งความใฝ่ฝันและความห่วงกังวลของเขาในชีวิตนี้ มีเพียงการได้มาซึ่งเครื่องนุ่งห่มและอาหาร»

แล้วจะเป็นอย่างไรเล่า หากกวีผู้นี้ได้มองลงมายังอารยธรรมนี้ ขณะที่มันวิ่งไล่ไปพร้อมกับบรรดานักปรัชญา นักการเมือง อัจฉริยบุคคล นักวิชาการ นักเขียน ชนชั้นสูง คนร่ำรวย และคนยากจนของมัน มุ่งสู่เป้าหมายที่ไม่เกินไปกว่าเครื่องนุ่งห่มและอาหาร ไม่ว่ารูปแบบของมันจะหลากหลายเพียงใด และชื่อเรียกของมันจะใหญ่โตเพียงใดก็ตาม?! ชีวิตทั้งหมดจึงกลายเป็นการต่อสู้ดิ้นรนเพื่อเครื่องนุ่งห่มและอาหาร

ความเสื่อมถอยด้านศีลธรรมและสังคม

ชาวต่างชาติได้เข้ายึดครองโลกตะวันออกของอิสลาม ในขณะที่สังคมตะวันออกของมุสลิมประสบกับความตกต่ำทั้งด้านศีลธรรมและสังคม และโรคร้ายทางศีลธรรมและสังคมได้แทรกซึมเข้ามาก่อนแล้ว ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่สุดของการล่มสลายของรัฐอิสลามต่าง ๆ และความพ่ายแพ้ของประชาชาติตะวันออก

แต่ถึงกระนั้น สังคมตะวันออกของมุสลิม แม้จะมีข้อบกพร่องอยู่มาก ก็ยังคงรักษาหลักศีลธรรมอันสูงส่งบางประการและคุณลักษณะทางสังคมอันประเสริฐไว้ได้ ซึ่งหาสิ่งเทียบเคียงไม่ได้ในประชาชาติอื่น ๆ ศาสตร์แห่งจริยธรรมได้สุกงอมและสมบูรณ์ในหมู่ชาวตะวันออก และบรรลุถึงความละเอียดลออ ความประณีต ความอ่อนโยน และความละมุนละไมจนถึงจุดสูงสุดที่จิตใจของยุคสมัยนี้ไปไม่ถึง และชาวตะวันตกไม่อาจนึกภาพออกได้ เว้นแต่ในบทกวีและวรรณกรรมเท่านั้น

ผู้คนได้อ่านหรือได้ยินเรื่องเล่าเกี่ยวกับความแน่นแฟ้นของสายสัมพันธ์และความผูกพันระหว่างสมาชิกของสังคมโดยรวมและสมาชิกในครอบครัว การที่สายสัมพันธ์นั้นหยั่งรากลึกถึงก้นบึ้งของหัวใจ สืบทอดยาวนานข้ามยุคสมัยและชั่วอายุคน และปลอดจากผลประโยชน์และความเพลิดเพลินทางวัตถุทั้งปวง ซึ่งเป็นสิ่งที่คนในยุคนี้ไม่อาจนึกภาพได้ เช่นเดียวกันกับเรื่องราวความเอ็นดูของบิดามารดาที่มีต่อลูก ๆ ความกตัญญูของลูก ๆ ต่อบิดามารดา การที่ผู้น้อยให้ความเคารพผู้ใหญ่ และผู้ใหญ่ให้ความเมตตาผู้น้อย ตลอดจนความบริสุทธิ์ของสตรี ความซื่อสัตย์ของภรรยา ความไว้วางใจได้และความภักดีของคนรับใช้ ความเที่ยงตรงของคนหนุ่มและความมั่นคงในศีลธรรมของพวกเขา การปฏิบัติต่อกันของบรรดาผู้มีเกียรติ การรักษากิจวัตรและขนบธรรมเนียม ความสม่ำเสมอในเรื่องการแต่งกาย พิธีกรรม และการคบหาสมาคม การเสียสละเพื่อมิตรสหายและการให้คำตักเตือนที่จริงใจแก่พวกเขา ผู้คนได้ยินเรื่องราวเหล่านี้อันน่าอัศจรรย์จนแทบไม่อาจเชื่อได้

ความกตัญญูและการเชื่อฟังของลูก ๆ ต่อบิดามารดาถึงขั้นอุทิศตนเพื่อท่านทั้งสองและหลอมรวมตัวตนของตนไว้ในการมีอยู่ของท่าน เป็นสิ่งที่ได้มาจากคำกล่าวของท่านนบี ﷺ ที่ว่า

((أنت ومالك لأبيك))

«ตัวท่านและทรัพย์สินของท่านเป็นของบิดาของท่าน»

ความรักของลูก ๆ ที่มีต่อบิดามารดา ความกตัญญู และความใส่ใจในการปฏิบัติตามสิทธิของท่านทั้งสองนั้นมิได้จำกัดอยู่เพียงในช่วงชีวิตของบิดามารดาเท่านั้น หากแต่ยังคงดำเนินต่อไปหลังจากท่านทั้งสองเสียชีวิต ด้วยการให้เกียรติมิตรสหายและผู้ที่ท่านทั้งสองเคยใกล้ชิดสนิทสนม การมอบของขวัญแก่พวกเขา และการสร้างความรักใคร่กับลูกหลานและเครือญาติของพวกเขา ทั้งนี้เป็นการปฏิบัติตามคำกล่าวของท่านนบี ﷺ ที่ว่า

((إن من أبر البر بر الرجل بأهل ود أبيه بعد أن يولي))

«แท้จริง ความดีที่ประเสริฐที่สุดประการหนึ่ง คือการที่บุคคลทำดีต่อบรรดาผู้เป็นที่รักใคร่ของบิดาของเขา หลังจากที่บิดาได้จากไปแล้ว»

บิดามารดาเป็นแบบอย่างของความหวังดีและความจริงใจในความรักที่มีต่อลูก ๆ ท่านทั้งสองยอมสละความปรารถนา ความชอบ และความสุขสบายทั้งหมดของตน รวมทั้งความสุขแห่งความเป็นแม่และความเป็นพ่อ เพื่อการอบรมขัดเกลา การเลี้ยงดู และการให้การศึกษาแก่ลูก ๆ และในเรื่องนี้ ท่านทั้งสองยอมอดทนต่อความอยุติธรรมและความรุนแรงของครูผู้สอน ตลอดจนการที่บางครั้งครูทำร้ายร่างกายของเด็กเล็ก แม้กระทั่งบิดาที่ไม่รู้หนังสือและมารดาที่ไม่มีความรู้ก็ตาม

และยอมกล้ำกลืนความขมขื่นและอดทนต่อความทุกข์ระทมเพื่อลูก ๆ และความเป็นเลิศของพวกเขา บรรดาตระกูลผู้มีหน้ามีตาและมีเกียรติต่างยึดถือเรื่องนี้ร่วมกัน ไปจนถึงชนชั้นต่ำต้อย และพวกเขาถือว่าผู้ที่ฝ่าฝืนเรื่องนี้เป็นคนต่ำช้าและคนชั่วร้าย สิ่งที่มีรายงานจากฮารูน อัร-เราะชีด ในการตักเตือนบุตรทั้งสองของท่าน คืออัล-อะมีนและอัล-มะอ์มูน และการสั่งเสียให้ทั้งสองรับใช้อัล-กิซาอีนั้น เป็นที่รู้จักกันดีในประวัติศาสตร์ และในบรรดาเรื่องแปลกที่มีการเล่าขานในเรื่องนี้ ซึ่งสะท้อนถึงธรรมชาติแบบตะวันออก คือ "ตาญุดดีน อัลดุซ" เจ้าผู้ครองชาวอัฟกันหลังจากสุลต่านชิฮาบุดดีน อัล-ฆูรี ได้มอบบุตรชายของตนแก่ครูผู้หนึ่ง แล้วครูผู้นั้นได้ตีเด็กจนเสียชีวิต เมื่อ "ตาญุดดีน" ทราบเรื่องนั้น เขาได้แนะนำให้ครูหลบหนี และกล่าวว่า "ข้าไม่อาจรับประกันความปลอดภัยของท่านจากมารดาของเด็กได้ เกรงว่าท่านจะได้รับเภทภัยจากนาง"

ความสัมพันธ์ระหว่างผู้น้อยและผู้ใหญ่ในสังคมอิสลามนั้นตั้งอยู่บนคำสอนของชะรีอะฮ์

مَنْ لَمْ يَرْحَمْ صَغِيرَنَا وَلَمْ يُوَقِّرْ كَبِيرَنَا فَلَيْسَ مِنَّا

«ผู้ใดไม่เมตตาผู้เยาว์ของเรา และไม่ให้เกียรติผู้อาวุโสของเรา ผู้นั้นไม่ใช่พวกเรา»

ในบรรดาลักษณะเฉพาะของอารยธรรมตะวันออก คือความสม่ำเสมอในการดำเนินชีวิต การรักษาไว้ซึ่งแบบแผนเดียว และการปรากฏตนในลักษณะเดียว เมื่อบุรุษผู้หนึ่งเริ่มทำการงานใดหรือแสดงตนในลักษณะใด เขาก็จะดำเนินต่อไปจนบรรลุเป้าหมาย และเมื่อเขายึดถือธรรมเนียมใด หรือเครื่องหมายใดในการแต่งกาย หรือปฏิบัติต่อผู้ใดในรูปแบบหนึ่ง เขาก็จะยึดมั่นเช่นนั้นไปจนลมหายใจสุดท้าย เหตุการณ์ต่าง ๆ ไม่มีผลต่อสิ่งนั้น ฤดูกาลไม่อาจเปลี่ยนแปลงมันได้ ไม่ว่าจะเป็นสุขภาพที่ทรุดโทรม ความเกียจคร้าน หรือผลประโยชน์ใด ๆ

สิ่งที่เป็นหลักในชีวิตครอบครัวและเผ่า และมาตรวัดในการให้เกียรติและความมีเกียรตินั้น ไม่ใช่ความมั่งมีของทรัพย์สิน ระดับฐานะทางการเงินในครอบครัวหนึ่งอาจแตกต่างกันอย่างมาก และบรรดาบุรุษในเผ่าหรือกลุ่มชนหนึ่งอาจมีความเหลื่อมล้ำกันอย่างใหญ่หลวงในด้านทรัพย์สินและฐานะ คนนี้เป็นผู้ดีมั่งคั่ง คนนั้นเป็นผู้ยากไร้ไม่มีอะไรเลย แต่ไม่มีผู้ใดสามารถแบ่งแยกพวกเขาและยกบางคนให้สูงกว่าบางคนด้วยเหตุแห่งความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจในการชุมนุมของครอบครัว ตระกูล และงานชุมนุม (ตามความหมายทางภาษา) หากผู้ใดได้กลิ่นแห่งการแบ่งแยก หรือสายตาแห่งการดูหมิ่น เขาจะลุกฮือขึ้นดุจราชสีห์ หรือหากเจ้าภาพแสดงท่าทีใดที่ส่อถึงการแบ่งแยกเช่นนี้ ทั้งครอบครัวก็จะถอนตัวออกจากงานเลี้ยง และตัดขาดกับเจ้าภาพ และพวกเขาจะเป็นหนึ่งเดียวกันเคียงข้างพี่น้องของตนที่ถูกกดขี่

คนยากจนไร้ทรัพย์ในเผ่าหนึ่งจะเผชิญหน้ากับบรรดาผู้มั่งมีและกษัตริย์ของเผ่านั้นอย่างกล้าหาญ โดยภาคภูมิในตนเองและเชื่อมั่นในเกียรติของตน ไม่เห็นว่าตนมีข้อบกพร่องใดเพราะความยากจน และผู้มั่งมีหรือกษัตริย์ก็จะให้เกียรติเขาและยกให้เขาอยู่ในฐานะที่เหมาะสมกับเกียรติ เชื้อสาย และคุณธรรมในตัวเขา โดยไม่คำนึงถึงสภาพที่ซอมซ่อและความปอนของเขา และวิกฤตทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นชั่วคราวแก่ผู้มีชาติกำเนิดอันสูงส่งและเนื้อแท้อันบริสุทธิ์

...ความดีงามของชาติกำเนิด ความมั่นคงในศาสนา และความรู้อันเปี่ยมล้นของเขา

ในยุคนั้น คนยากจนจะพยายามอย่างยิ่งที่จะปกปิดความลำบากและความแร้นแค้นในการดำรงชีพของตน เขาอดทนและฝืนใจแข็งแกร่ง และรู้สึกไม่สบายใจหากมีใครล่วงรู้ถึงความขัดสนและสภาพอันน่าเวทนาของเขา

มโนธรรมของผู้มีเกียรติเป็นสิ่งที่มีค่าและได้รับความเคารพเช่นเดียวกับศาสนาและเกียรติยศของเขา ไม่มีการต่อรองและไม่ถูกขายไม่ว่าด้วยราคาใด บุคคลหนึ่งยอมเลือกความตายอันโหดร้ายมากกว่าการกล่าวเท็จหรือการทรยศเพื่อให้ตนรอดพ้นจากความตาย

ประวัติศาสตร์อินเดียได้บันทึกเรื่องราวอันน่าทึ่งในเรื่องนี้ไว้ ซึ่งตัวอย่างทำนองเดียวกันนี้ย่อมมีอยู่มากมายในประวัติศาสตร์ของดินแดนอิสลามทั้งหลาย ในจำนวนนั้นคือ เชคริฎอุลลอฮ์ อัล-บะดาวานี ถูกกล่าวหาว่ามีส่วนร่วมในการลุกฮือต่อต้านอังกฤษในปี ค.ศ. 1857 และถูกนำตัวขึ้นพิจารณาคดีต่อหน้าผู้พิพากษาชาวอังกฤษซึ่งเคยเป็นลูกศิษย์ของท่าน ผู้พิพากษาจึงส่งคำแนะนำผ่านทางเพื่อนบางคนให้ท่านปฏิเสธข้อกล่าวหา แล้วเขาจะปล่อยตัวท่าน แต่เชคปฏิเสธและกล่าวว่า "ฉันได้มีส่วนร่วมในการลุกฮือต่อต้านอังกฤษจริง แล้วฉันจะปฏิเสธได้อย่างไร?" ผู้พิพากษาจึงจำต้องตัดสินประหารชีวิตท่าน เมื่อท่านถูกนำตัวไปแขวนคอ ผู้พิพากษาร้องไห้และกล่าวกับท่านว่า "แม้ในชั่วโมงนี้ หากท่านกล่าวเพียงครั้งเดียวว่า คดีนี้เป็นการใส่ร้ายท่านและท่านเป็นผู้บริสุทธิ์ ข้าพเจ้าจะพยายามอย่างเต็มที่ที่จะช่วยให้ท่านรอดพ้น" ท่านอาจารย์โกรธและกล่าวว่า "ท่านต้องการให้ฉันทำลายผลงานของฉันด้วยการโกหกเกี่ยวกับตัวเองกระนั้นหรือ? หากเป็นเช่นนั้น ฉันก็ขาดทุนแล้ว และการงานของฉันก็สูญเปล่า ไม่หรอก ฉันได้มีส่วนร่วมในการลุกฮือจริง พวกท่านจะทำอะไรก็จงทำเถิด" แล้วชายผู้นั้นก็ถูกแขวนคอ!!

ความสัตย์จริงและการยอมรับในสิ่งที่พวกเขากระทำและเชื่อถือนั้น มิได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องที่เกี่ยวกับตัวพวกเขาเองเท่านั้น หากแต่พวกเขายังมีความสัตย์จริงในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับประชาชาติและประชาชนด้วย พวกเขาไม่รู้จักความคลั่งเชื้อชาติ ความคลั่งชาติ และความลำเอียงเข้าข้างพวกพ้องของตน ซึ่งปัจจุบันกลายเป็นหน้าที่ประการหนึ่งของความเป็นชาติและความรักชาติไปแล้ว พวกเขาถือว่าการโกหกและการเป็นพยานเท็จเพื่อประชาชาติ มาตุภูมิ และศาสนาเป็นความต่ำทรามและเป็นบาปใหญ่ พวกเขาเชื่อว่าบทบัญญัติของชะรีอะฮ์ครอบคลุมทั้งปัจเจกบุคคลและประชาชาติ ทั้งเรื่องส่วนตัวและเรื่องสังคม และพวกเขายึดมั่นในพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَىٰ أَنفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ

«โอ้บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย จงเป็นผู้ดำรงไว้ซึ่งความยุติธรรม เป็นพยานเพื่ออัลลอฮ์ แม้จะเป็นผลร้ายแก่ตัวพวกเจ้าเอง หรือแก่บิดามารดาและญาติใกล้ชิดก็ตาม» (ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:135) จนจบอายะฮ์

และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า

وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا ۚ اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ

«และอย่าให้ความเกลียดชังที่มีต่อกลุ่มชนหนึ่งเป็นเหตุให้พวกเจ้าไม่ยุติธรรม จงยุติธรรมเถิด เพราะมันใกล้ต่อความยำเกรงยิ่งกว่า และจงยำเกรงอัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์อัล-มาอิดะฮ์ 5:8)

และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า

وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ ٱلنَّاسِ أَن تَحْكُمُوا۟ بِٱلْعَدْلِ

«และเมื่อพวกเจ้าตัดสินระหว่างผู้คน ก็จงตัดสินด้วยความยุติธรรม» (ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:58)

และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า

وَإِذَا قُلْتُمْ فَٱعْدِلُوا۟ وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ

«และเมื่อพวกเจ้ากล่าว ก็จงกล่าวอย่างยุติธรรม แม้ว่าเขาจะเป็นญาติใกล้ชิดก็ตาม» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:152)

และในบรรดาเรื่องเล่าที่บรรดาชัยค์เล่าให้เราฟังในเรื่องนี้ ก็คือ เคยเกิดข้อพิพาทระหว่างชาวฮินดูกับชาวมุสลิมในหมู่บ้านกานดะฮ์ละฮ์ (Kandhla) แห่งเขต "มุซัฟฟัรนะกัร" (Muzaffarnagar) ในสหจังหวัดของอินเดีย เกี่ยวกับที่ดินผืนหนึ่ง ชาวฮินดูอ้างว่าเป็นวิหารของพวกเขา ส่วนชาวมุสลิมอ้างว่าเป็นมัสยิดของพวกเขา ทั้งสองฝ่ายจึงนำคดีไปให้ผู้ปกครองชาวอังกฤษประจำท้องถิ่นตัดสิน ผู้ปกครองได้ฟังคดีและหลักฐานของทั้งสองฝ่ายแล้ว แต่ก็ยังไม่อาจวินิจฉัยได้อย่างมั่นใจ จึงถามชาวฮินดูว่า "ในหมู่บ้านนี้มีมุสลิมคนใดที่พวกท่านไว้วางใจในความสัตย์จริงและความซื่อตรงของเขา เพื่อที่ข้าพเจ้าจะตัดสินตามความเห็นของเขาหรือไม่?" พวกเขาตอบว่า "มี คือคนนั้นคนนี้" แล้วเอ่ยนามชัยค์ท่านหนึ่งซึ่งเป็นหนึ่งในอุละมาอ์และคนดีของชาวมุสลิม ผู้ปกครองจึงส่งคนไปเชิญท่านมายังศาล เมื่อผู้ถือสาส์นมาถึง ท่านกล่าวว่า "ข้าพเจ้าได้สาบานไว้แล้วว่าจะไม่มองหน้าชาวฝรั่ง" ผู้ถือสาส์นจึงกลับไป ผู้ปกครองกล่าวว่า "ไม่เป็นไร แต่ขอให้ท่านมาและแสดงความเห็นของท่านในคดีนี้" ชัยค์จึงมาและหันหลังให้ผู้ปกครอง แล้วกล่าวว่า "ความถูกต้องในคดีนี้อยู่กับฝ่ายฮินดู และที่ดินนั้นเป็นของพวกเขา" ผู้ปกครองจึงตัดสินตามนั้น ชาวมุสลิมแพ้คดี แต่พวกเขากลับได้ชนะใจชาวฮินดู และชาวฮินดูกลุ่มหนึ่งก็ได้เข้ารับอิสลาม

ในทำนองเดียวกัน ผู้คนในยุคนั้นถือว่าความรู้เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ได้รับมาเพียงชั่วคราว และเป็นอะมานะฮ์ที่อัลลอฮ์ทรงฝากไว้ พวกเขาไม่ขายมันเหมือนสินค้าในตลาด และไม่ใช้มันเพื่อช่วยเหลือผู้กระทำบาปในบาปของเขา หรือผู้รุกรานในการรุกรานของเขา และพวกเขาไม่ยินยอมให้ระบอบที่อธรรมหรือรัฐบาลที่มิใช่อิสลามนำความรู้ของพวกเขาไปใช้ประโยชน์

และในบรรดาเรื่องที่ผู้น่าเชื่อถือได้เล่าให้เราฟัง และที่เราได้อ่านพบในประวัติศาสตร์ ก็คือ ชัยค์อับดุรเราะฮีม อัร-รอมบูรี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1234) ทำงานอยู่ในเมืองรอมบูร (Rampur) ด้วยค่าตอบแทนเล็กน้อยที่ท่านได้รับทุกเดือนจากรัฐมุสลิม ไม่เกินสิบรูปี (น้อยกว่าหนึ่งปอนด์อียิปต์) ต่อมาผู้ปกครองแคว้นชาวอังกฤษ คือมิสเตอร์ฮอว์กินส์ (Mr. Hawkins) ได้เสนอตำแหน่งสูงในวิทยาลัยบะเรลี (Bareilly) แก่ท่าน โดยมีเงินเดือนสองร้อยห้าสิบรูปี (สิบเก้าปอนด์อียิปต์) ซึ่งเทียบเท่ากับห้าสิบปอนด์ในสมัยนี้ และยังสัญญาว่าจะขึ้นเงินเดือนให้อีกในไม่ช้า แต่ชัยค์ขอปฏิเสธไม่รับตำแหน่งนั้น และกล่าวว่า "ข้าพเจ้าได้รับเงินสิบรูปี และเงินนั้นจะถูกตัดไปหากข้าพเจ้าย้ายไปรับตำแหน่งนี้" ชาวอังกฤษผู้นั้นประหลาดใจและกล่าวว่า "ข้าพเจ้าไม่เคยเห็นเรื่องเช่นวันนี้มาก่อนเลย ข้าพเจ้าเสนอเงินเดือนที่มากกว่าเงินเดือนปัจจุบันของท่านหลายเท่าทวีคูณ แต่ท่านกลับละทิ้งสิ่งที่มากมายทวีคูณนั้น และพอใจกับสิ่งเล็กน้อยเพียงนิดเดียว!" ชัยค์จึงอ้างเหตุผลว่า ที่บ้านของท่านมีต้นพุทรา (ซิดร์) อยู่ต้นหนึ่ง และท่านชื่นชอบผลของมันมาก หากท่านไปพำนักที่บะเรลี ท่านก็จะอดกินผลของมัน ชาวอังกฤษผู้นั้นก็ยังไม่เข้าใจเจตนาของชัยค์ จึงกล่าวว่า "ข้าพเจ้ารับรองว่าผลไม้นี้จะถูกส่งจากรอมบูรไปถึงท่านที่บะเรลี" ชัยค์จึงยกเหตุผลเป็นครั้งที่สามว่า ท่านมีนักศึกษาและลูกศิษย์ที่เรียนกับท่านอยู่ในเมืองของท่าน หากท่านย้ายไปรับตำแหน่งนี้ การเรียนของพวกเขาก็จะต้องหยุดชะงัก ชาวอังกฤษผู้โต้แย้งนั้นก็ยังไม่ละความพยายามที่จะโน้มน้าวท่าน จึงกล่าวว่า "ข้าพเจ้าจะจัดสรร...ให้แก่พวกเขา

ได้รับเบี้ยเลี้ยงที่บะเรลลีและศึกษาต่อที่นั่นได้ ตรงนี้เองที่ท่านเชคได้ยิงลูกธนูดอกสุดท้ายซึ่งเข้าเป้าอย่างแม่นยำ ท่านกล่าวว่า "แล้วข้าพเจ้าจะตอบอย่างไรในวันพรุ่งนี้ หากพระผู้อภิบาลของข้าพเจ้าทรงถามข้าพเจ้าว่า เจ้ารับค่าจ้างจากการสอนความรู้ได้อย่างไร?" ถึงตอนนี้ชาวอังกฤษผู้นั้นก็ตะลึงงันและจนปัญญา เขาได้รู้จักจิตวิญญาณของผู้รู้ที่เป็นมุสลิม และท่านเชคก็ใช้ชีวิตไปจนตลอดด้วยเงินที่ได้รับไม่ถึงหนึ่งปอนด์ต่อเดือน

ลองเปรียบเทียบจิตวิญญาณอันสูงส่งและจิตใจอันยิ่งใหญ่นี้ ซึ่งไม่ยอมให้ความรู้ถูกซื้อขายดังสินค้า และหวงแหนอะกีดะฮ์และศักดิ์ศรีไม่ให้ถูกซื้อด้วยเงินทองหรือผลประโยชน์ กับความตกต่ำและความไร้ราคาที่ผู้มีความรู้ ผู้มีปัญญา และผู้มีฝีมือในยุคนี้ได้ตกลงไปถึง คนเหล่านั้นจำนวนมากได้นำความรู้ สติปัญญา และความชำนาญของตนออกมาวางขายเหมือนสินค้าในตลาด ขายด้วยวิธีการประมูล (การประมูลแบบเปิดเผย) เพื่อให้ผู้ที่ให้ราคาสูงกว่าได้ซื้อไป ไม่ว่าผู้นั้นจะเป็นใครก็ตาม สิ่งสำคัญสำหรับพวกเขาไม่ใช่อะกีดะฮ์ ไม่ใช่เป้าหมายและผลลัพธ์ ไม่ใช่ความเหมาะสมและรสนิยม หากแต่สิ่งสำคัญสำหรับพวกเขาคือราคาที่ผู้ซื้อจ่ายให้เท่านั้น

ทุกวันเราได้พบเห็นเรื่องที่น่าขันปนน่าเศร้าในเรื่องนี้ อาจารย์ผู้นี้เมื่อวานยังอยู่ในสถาบันอิสลามแห่งหนึ่ง สอนวิชาการอิสลามและประวัติศาสตร์อิสลาม ครั้นวิทยาลัยคาทอลิกแห่งหนึ่งเสนอตำแหน่งครูให้แก่เขาด้วยเงินเดือนที่มากกว่าเดิมห้าปอนด์ เขาก็ย้ายไปอยู่ที่นั่น และท่านผู้นั้นเคยอยู่ในกระทรวงศึกษาธิการ เป็นคนหนุ่มที่มีการศึกษาและเป็นนักวิชาการที่รักการค้นคว้าและการศึกษา เราเคยอ่านบทความทางวิชาการของเขาในวารสารชั้นนำ แล้วจู่ ๆ เขาก็ย้ายไปอยู่กรมการบินหรือกรมกระจายเสียง เราถามเขาว่าเกิดอะไรขึ้นจึงเปลี่ยนเส้นทางและพลิกกระแสชีวิตของตนเช่นนี้ เขาบอกเราว่า เป็นเพราะในตำแหน่งใหม่นั้นเขาได้เงินเพิ่มขึ้นสิบปอนด์ และนักค้นคว้าผู้นั้นซึ่งเคยเขียนบทความเกี่ยวกับตะเศาวุฟในอิสลามจนได้รับคำชื่นชมจากบรรดาผู้รู้ ก็ได้ย้ายไปอยู่กระทรวงการต่างประเทศ หรือกลายเป็นล่ามให้แก่ประเทศยุโรปแห่งหนึ่ง ทั้งหมดนี้ก็เพียงเพื่อเงินที่เพิ่มขึ้นไม่กี่ปอนด์ มิใช่เป็นเพราะผลกำไรทางวัตถุได้กลายเป็นทุกสิ่งทุกอย่าง และเพราะทองคำอันแวววาวได้กลายเป็นผู้กำหนดแนวทางชีวิตแต่เพียงผู้เดียว และเป็นผู้ครอบงำจิตวิญญาณและความคิดแต่เพียงผู้เดียวดอกหรือ?!

เราได้อ่านในประวัติศาสตร์อิสลามว่า อัล-มันศูร เคาะลีฟะฮ์แห่งราชวงศ์อับบาซียะฮ์ผู้มีชื่อเสียง ได้ขอให้อิบนุฏอวูสส่งที่ใส่หมึกให้แก่เขาในที่ประชุมแห่งหนึ่งเพื่อจะเขียนบางสิ่ง แต่อิบนุฏอวูสปฏิเสธ เคาะลีฟะฮ์จึงถามถึงเหตุที่ท่านปฏิเสธและไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของเคาะลีฟะฮ์แห่งมุสลิม ท่านตอบว่า "ข้าพเจ้าเกรงว่าท่านจะใช้มันเขียนสิ่งที่เป็นการฝ่าฝืน แล้วข้าพเจ้าจะกลายเป็นผู้มีส่วนร่วมกับท่านในการนั้น และเป็นผู้ช่วยเหลือกันในการทำบาปและการละเมิด" การยึดมั่นของพวกท่านได้ไปถึงขั้นนี้ ด้วยการยึดมั่นในพระดำรัสของ

ตะอาลา:

وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَىٰ ۖ وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ

«และพวกเจ้าจงช่วยเหลือกันในการทำความดีและความยำเกรง และจงอย่าช่วยเหลือกันในการทำบาปและการละเมิด» (ซูเราะฮ์อัล-มาอิดะฮ์ 5:2)

ส่วนการที่พวกเขาปฏิเสธไม่ยอมรับตำแหน่งผู้พิพากษาในระบอบการปกครองที่พวกเขาไม่พอใจ และไม่สบายใจต่อแนวทางและรายละเอียดของมันนั้น รายงานต่าง ๆ เกี่ยวกับเรื่องนี้มีมากจนถึงระดับมุตะวาติร และเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในยุคต่าง ๆ ของชีวิตอิสลามในช่วงแรก

จงเปรียบเทียบความระมัดระวังที่จะไม่ช่วยเหลือกันในการทำบาปและการละเมิดนี้ การสงวนตนไม่เข้าร่วมในระบอบที่ไม่ถูกต้องนี้ และการปฏิเสธที่จะให้ความช่วยเหลือแม้เพียงน้อยนิดแก่เป้าหมายที่ไม่สอดคล้องกับผลประโยชน์ของอุมมะฮ์อิสลาม หรือที่จะนำความเสียหายมาสู่อุมมะฮ์ หรือที่มีการหลอกลวงและการคดโกงต่ออุมมะฮ์ จงเปรียบเทียบทั้งหมดนี้กับความช่วยเหลือและการสนับสนุนที่รัฐบาลยุโรปได้รับจากมุสลิม และกับความเฉลียวฉลาด ความคล่องแคล่ว ปลายปากกาที่คมคาย และลิ้นที่พูดจาฉะฉานซึ่งชาวต่างชาติได้ใช้ประโยชน์จากพวกเขาในกิจการและการบริหารของตน

ที่นั่นมีเยาวชนมุสลิมและนักเขียนผู้เชี่ยวชาญที่รับหน้าที่เป็นบรรณาธิการหนังสือพิมพ์และนิตยสารซึ่งรัฐบาลต่างชาติจัดพิมพ์ขึ้น เพื่อเผยแพร่โฆษณาชวนเชื่อของตนในดินแดนมุสลิม เพื่อมีอิทธิพลต่อความคิดและจิตใจของพวกเขา และเพื่อบิดเบือนความจริงด้วยความสามารถของบรรดาลูกจ้างที่เป็นมุสลิมเอง

และที่นั่นมีกลุ่ม "ผู้ทรงเกียรติ" ที่สืบเชื้อสายมาจากรากเหง้าอาหรับแท้ ๆ และสังกัดตระกูลเก่าแก่ที่ยิ่งใหญ่ด้วยเกียรติยศ ความบริสุทธิ์ใจ และอิสลาม บรรพบุรุษของพวกเขาได้ญิฮาดในหนทางแห่งสัจธรรมและการขจัดความเท็จ และเชื้อสายที่ยังคงปรากฏอยู่ในชื่อของพวกเขาก็บอกเล่าประวัติศาสตร์อันรุ่งโรจน์ของบรรพบุรุษซึ่งเปี่ยมไปด้วยการงานอันยิ่งใหญ่ เลือดของบรรพบุรุษไหลเวียนอยู่ในเส้นเลือดของพวกเขา และปรากฏอยู่ในเค้าโครงและรูปหน้าของพวกเขา แต่วันนี้พวกเขากลับทำงานให้แก่รัฐบาลต่างชาติ และใช้ภาษามุฎ็อรอันไพเราะซึ่งอัลกุรอานอันทรงเกียรติได้ถูกประทานลงมาด้วย ภาษาที่บรรดาทูตของมุสลิมใช้พูดในที่ประชุมของกษัตริย์แห่งเปอร์เซียและโรมัน และได้ใช้มันประกาศสาส์นของอิสลาม และทำให้ความเกรงขามเกิดขึ้นในหัวใจของพวกเขา และเป็นภาษาที่บรรดาแม่ทัพมุสลิมใช้กล่าวคำปราศรัยแห่งญิฮาด ด้วยภาษาอันทรงเกียรตินี้ซึ่งไม่เหมาะสมกับสิ่งใดนอกจากความกล้าหาญแห่งอิสลาม และด้วยถ้อยคำอันไพเราะงดงามซึ่งไม่งามสง่าที่ใดนอกจากในสถานการณ์แห่งสัจธรรมและญิฮาด คนเหล่านี้กลับเผยแพร่โฆษณาชวนเชื่อของรัฐบาลต่างชาติ ซึ่งเล่นกับมุสลิมเหมือนผู้เล่นเตะลูกบอล หรือเหมือนเด็กทารกเล่นกับกระดาษ และได้สร้างความหายนะแก่พวกเขาในด้านการเมือง เอกราช อีมาน สติปัญญา และเศรษฐกิจ และพวกเขายังมีการงานอื่น ๆ นอกเหนือจากนั้นที่พวกเขากระทำอยู่

เราได้ยินจากพวกเขาว่ารัฐบาลเหล่านี้ได้ทุ่มเทความพยายามอันสูงส่งเพื่อประโยชน์ของความเป็นอาหรับและอิสลาม และเพื่อยกระดับฐานะของทั้งสอง และว่ารัฐบาลเหล่านี้คือ "แสงสว่างแห่งเสรีภาพอันเจิดจ้าในโลกที่ถูกครอบงำด้วยความมืดมิด" และ

เราได้ยินพวกเขายกย่องสรรเสริญ «การบริการอันยิ่งใหญ่และความช่วยเหลืออันมหาศาลที่สถานีวิทยุกระจายเสียงอังกฤษมอบให้ เพื่อการฟื้นฟูดินแดนอาหรับ เพื่อหลอมรวมความคิดและวัฒนธรรมของดินแดนเหล่านั้นให้เป็นหนึ่งเดียว และเพื่อกระชับสายสัมพันธ์ระหว่างกัน รวมทั้งสิ่งที่สถานีได้ดำเนินการในการเผยแพร่วัฒนธรรมอาหรับอิสลาม การทำให้มุสลิมได้รู้จักประวัติศาสตร์อันรุ่งโรจน์และอารยธรรมอันเจริญรุ่งเรืองของตน และการทำให้โลกอาหรับได้รับรู้ข้อเท็จจริงของเหตุการณ์และความเป็นไปของสถานการณ์ต่าง ๆ ด้วยความเที่ยงธรรม เป็นกลาง และสัจจริง»[^1] และบ่อยครั้งที่เราได้ยินและได้อ่านงานเขียนของพวกเขาที่ยกย่องว่า รัฐบาลเหล่านี้ศรัทธาในประชาธิปไตยที่แท้จริง ต่อสู้เพื่อสถาปนาความมั่นคงสาธารณะและสันติภาพของโลก เพื่ออิสรภาพของประชาชาติที่ถูกกดขี่และดินแดนที่ถูกเหยียบย่ำ ชูธงแห่งความยุติธรรมและความเสมอภาค เอาสิทธิคืนให้ผู้ถูกอธรรมจากผู้อธรรม และยืนหยัดเพื่อสัจธรรม... เป็นต้น

หากผู้พูดเหล่านี้มีมโนธรรมที่ไม่ยอมรับสิ่งที่ตนพูด และรู้ดีว่าถ้อยคำเหล่านี้ไม่ได้ถูกใช้อย่างถูกที่ถูกทาง หากแต่ทั้งหมดนั้นเป็นไปเพื่อผลประโยชน์ทางการเงินของพวกเขาเท่านั้น ช่างเป็นความตกต่ำของจิตใจอันสูงส่งเสียนี่กระไร ช่างเป็นการขายสินค้าล้ำค่าในราคาถูกเสียนี่กระไร ช่างเป็นความสูญเปล่าของถ้อยคำที่เปี่ยมด้วยความหมายเสียนี่กระไร และช่างเป็นความอาภัพของภาษาอาหรับที่มีเจ้าของภาษาเช่นนี้เสียนี่กระไร! แต่หากสิ่งนั้นเกิดจากความเชื่อ ความมั่นใจ และความเข้าใจในความหมายอย่างแท้จริง ช่างเป็นความโง่เขลาต่อข้อเท็จจริงเสียนี่กระไร ช่างเป็นการปฏิเสธสิ่งที่ประจักษ์ด้วยประสาทสัมผัสเสียนี่กระไร และช่างเป็นการบิดเบือนหัวใจให้วิปริตเสียนี่กระไร!

นี่คือยุคแห่งความขัดแย้งในตัวเอง นักวรรณกรรมหรือนักหนังสือพิมพ์คนหนึ่งในวันนี้เขียนหนังสืออันเร่าร้อนว่าด้วยชีวประวัติของวีรบุรุษคนหนึ่งในบรรดาวีรบุรุษแห่งญิฮาดอิสลาม หรือนักฟื้นฟูคนหนึ่งในบรรดานักฟื้นฟูอิสลาม แต่หมึกในบทความหรือหนังสือเล่มนั้นยังไม่ทันแห้ง เขาก็ใช้ปากกาด้ามเดียวกันเขียนคำนิยมหรือคำสรรเสริญผู้ทรยศคนหนึ่งในบรรดาผู้ทรยศต่ออุมมะฮ์ หรือหุ่นเชิดคนหนึ่งในบรรดาหุ่นเชิดของชาวต่างชาติ เพื่อผลประโยชน์ทางการเมืองและผลตอบแทนทางการเงิน โดยไม่เห็นว่าในการกระทำนั้นมีความขัดแย้งแต่อย่างใด

กษัตริย์องค์หนึ่งในบรรดากษัตริย์อาหรับเคยขอม้าของกวีอาหรับคนหนึ่ง กวีผู้นั้นปฏิเสธที่จะมอบม้าให้ไม่ว่าจะด้วยราคาใดก็ตาม และกล่าวว่า

أبيت اللعن إن سكاب علق *** نفيس لا تعار ولا تباع

«ขอพระองค์ทรงพ้นจากคำสาปแช่ง แท้จริงสะกาบ (ชื่อม้า) นั้นเป็นของล้ำค่าอันประเสริฐ ไม่อาจให้ยืมและไม่อาจขายได้»

แต่ดูเหมือนว่ามโนธรรมของคนเหล่านี้ ผู้ทำงานให้กับรัฐบาลต่างชาติ หรือออกอากาศจากสถานีของรัฐบาลเหล่านั้นในสิ่งที่มโนธรรมของตนไม่ยอมรับและความรู้ของตนไม่เชื่อถือ หรือออกหนังสือพิมพ์ หรือแต่งหนังสือเพื่อค่าจ้างหรือเงินเดือนรายเดือน จะต่ำต้อยและราคาถูกยิ่งกว่าม้าของชาวญาฮิลิยะฮ์ผู้นั้นเสียอีก เพราะมโนธรรมของพวกเขานั้นถูกให้ยืมและถูกขายได้ ในขณะที่ม้าตัวนั้นไม่ใช่สิ่งที่จะให้ยืมหรือจะขายได้เลย

[^1]: ถ้อยคำที่อยู่ระหว่างวงเล็บนั้นยกมาตามตัวอักษร

ความผูกพันและสายสัมพันธ์ต่าง ๆ ในโลกตะวันออกนั้น โดยส่วนใหญ่ตั้งอยู่บนรากฐานที่มิใช่วัตถุ ไม่ว่าจะเป็นรากฐานทางปัญญา หรือทางจิตวิญญาณและความรู้สึก ความเห็นแก่ตัวและอัตตามีส่วนอยู่ในนั้นเพียงน้อยนิด ผลที่ตามมาคือการมีความผูกพันและสายสัมพันธ์ที่ไม่อาจอธิบายได้ด้วยวัตถุหรือการแสวงหาผลประโยชน์ให้แก่ผู้ที่ผูกพันกันนั้น และความผูกพันเหล่านี้หยั่งรากลึกอยู่ในส่วนลึกของจิตใจ ตัวอย่างเช่น ความสัมพันธ์ของศิษย์ที่มีต่ออาจารย์ ตลอดจนความจงรักภักดีและความรักที่ศิษย์มีต่ออาจารย์ในยุคก่อนนั้น ทำให้ความสัมพันธ์และความรักที่ลูกมีต่อพ่อในยุคนี้ดูด้อยค่าลงไป

ครั้งหนึ่งมีข่าวแพร่สะพัดว่าอาจารย์ผู้มีชื่อเสียง อัลลามะฮ์นิซอมุดดีน อัล-ลักเนาวี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1161) ผู้วางหลักสูตรการเรียนการสอนแบบ "นิซอมี" ที่ใช้กันอยู่ในอินเดียและคุรอซานได้เสียชีวิตลง เมื่อข่าวมรณกรรมไปถึงศิษย์ของท่าน คือ ซัยยิดกะมาลุดดีน อัล-อะซีมาบาดี เขาก็สิ้นใจเพราะความโศกเศร้าอย่างรุนแรง และศิษย์อีกคนหนึ่งของท่าน คือ "ซะรีฟ อัล-อะซีมาบาดี" ก็ตาบอดเพราะร้องไห้มากเกินไป ภายหลังจึงปรากฏชัดว่าข่าวลือนั้นไม่เป็นความจริง[^1] บางทีความคิดของคนในยุคนี้อาจไม่อาจยอมรับเรื่องเล่านี้ได้ แต่ผู้ที่รู้จักธรรมชาติของโลกตะวันออก และรู้ว่าศิษย์ที่นั่นผูกพันและรักอาจารย์ของตนมากเพียงใด ย่อมไม่แปลกใจและไม่ปฏิเสธเรื่องเล่านี้

ผู้ที่ศึกษาประวัติศาสตร์และปรัชญาของจริยศาสตร์ย่อมทราบดีว่า ได้มีสำนักคิดหนึ่งถือกำเนิดขึ้นในยุโรปเมื่อสี่ศตวรรษก่อนคริสตกาล และมีผู้สนับสนุนจากบรรดานักปรัชญาและนักจริยศาสตร์คนสำคัญสืบต่อมาจนถึงคริสต์ศตวรรษที่สิบเก้า สำนักนี้ยึดถือความสุขสำราญทางกายเป็นหลัก และเชื่อว่ามันคือมาตรวัดของจริยธรรมและเกณฑ์ตัดสินการกระทำ และแนะนำให้ผู้ที่ปฏิบัติตามฉวยโอกาสแสวงหาความสุขสำราญจากชีวิตในโลกนี้ และคว้าจังหวะที่กาลเวลาหยิบยื่นให้

ผู้ยึดถือสำนักคิดนี้แตกออกเป็นสองฝ่าย ฝ่ายหนึ่งคือ "พวกเห็นแก่ตัว" ซึ่งกล่าวว่า ไม่ควรมีสิ่งใดมาขวางกั้นระหว่างมนุษย์กับตัณหาของเขา จนกระทั่งเขาไม่เหลือความต้องการใดในใจที่ยังไม่ได้สนอง เพื่อที่เขาจะได้รับส่วนแบ่งแห่งความสุขสำราญและความเบิกบานมากที่สุด และพวกเขากล่าวว่า ความสุขคือการตอบสนองตัณหา การสนองความปรารถนาของจิตใจ และการเก็บเกี่ยวผลแห่งความรื่นรมย์และความสำราญด้วยสองมือ

[^1]: นุซฮะตุล เคาะวาฏิร ของเชคอับดุลหัยย์ อัล-หะสะนี (เล่มที่ 6)

กลุ่มที่สองคือ "พวกประโยชน์นิยม" (Utilitarians) ผู้ยึดถือแนวคิดนี้เห็นว่า สิ่งที่พึงกระทำคือการแสวงหาประโยชน์ที่ทำให้มนุษย์จำนวนมากที่สุดได้รับความสุขสำราญและความเบิกบานมากที่สุด ในทัศนะของพวกเขา การกระทำทางศีลธรรมไม่มีน้ำหนักใด ๆ เลย เว้นแต่ในแง่ที่มันนำความยินดีมาสู่มนุษย์ส่วนใหญ่ พวกเขาเห็นว่าความผาสุกคือการที่ผู้คนได้รับความสุขสำราญอย่างบริบูรณ์จากการกระทำของตน และได้พ้นจากความเจ็บปวด

ผู้อ่านจะเห็นและสัมผัสได้ถึงจิตวิญญาณแบบวัตถุนิยมที่หลงใหลในความสุขสำราญและความเบิกบาน ในทัศนะและแนวโน้มต่าง ๆ ของแนวคิดนี้ ตั้งแต่ระดับที่ต่ำต้อยและตกต่ำที่สุด ไปจนถึงระดับที่สูงส่งและโบยบินสูงที่สุด ซึ่งแตกต่างอย่างชัดแจ้งจากธรรมชาติของชาวตะวันออกและบทบัญญัติแห่งฟากฟ้า แนวโน้มทางวัตถุนิยมนี้ได้ส่งอิทธิพลอย่างลึกซึ้งต่อปรัชญา ศีลธรรม วรรณกรรม และอารยธรรมของตะวันตก และยังคงครอบงำชีวิตและวรรณกรรมของตะวันตกมาจนถึงทุกวันนี้

จากนั้น ในการระบุและชั่งน้ำหนักประโยชน์ พวกเขาก็โน้มเอียงไปทางวัตถุนิยมอยู่เสมอ เพราะพวกเขาตัดสินเรื่องนี้ด้วยความคิดและสติปัญญาของตนเอง จนแนวคิดนี้กลายเป็นวัตถุนิยมล้วน ๆ เพราะมันไม่ยอมรับความจริงใดที่ไม่อาจรับรู้ได้ด้วยประสาทสัมผัส หรือวัดพื้นที่ นับ หรือชั่งน้ำหนักได้ และไม่ศรัทธาในประโยชน์ใดที่ไม่นำมาซึ่งความสุขสำราญและความเบิกบาน แม้แต่ผู้ก่อตั้งแนวคิดนี้เอง คือ "เอพิคิวรัส (Epicurus) เสียชีวิต 271 ปีก่อนคริสตกาล" ก็ยังประกาศชัดว่า เกณฑ์ในการตัดสินการกระทำคือประโยชน์ และประโยชน์นั้นไม่มีคุณค่าใด ๆ เว้นแต่จะนำมาซึ่งความสุขสำราญและความปีติยินดี แล้วจะเป็นเช่นไรเล่า เมื่อสติปัญญาและธรรมชาติของชาวตะวันตกได้พัฒนาไปตามลำดับ และเคยชินกับแนวโน้มทางวัตถุนิยมนี้ตลอดหลายชั่วคนและหลายยุคสมัย?!

ผลที่ตามมาก็คือ ความคิดของชาวตะวันตกและตรรกะสมัยใหม่ไม่สามารถเข้าถึงประโยชน์ที่จับต้องไม่ได้และไม่นำมาซึ่งความสุขสำราญและความปีติยินดีได้อีกต่อไป และสติปัญญาของชาวยุโรปก็กลายเป็นทนายแก้ต่างให้แก่วัตถุนิยม ไม่ตัดสินว่าศีลธรรมใดดีงามและถูกต้อง เว้นแต่ตามระดับที่มันนำมาซึ่งประโยชน์ทางวัตถุ และตามความสุขสำราญและความเบิกบานที่สังคมได้รับจากมัน และความปีติยินดีและความมั่งคั่งที่ปัจเจกบุคคลได้รับ ผลกำไรทางวัตถุจึงกลายเป็นมาตรวัดศีลธรรม และเป็นเส้นแบ่งระหว่างความชั่วกับความดี ส่วนศีลธรรมที่ไม่มีน้ำหนักบนตาชั่งแห่งวัตถุ ซึ่งไม่มีคุณค่าอื่นใดนอกจากคุณค่าทางศาสนาหรือทางศีลธรรมตามความหมายแบบดั้งเดิม ก็สูญเสียอำนาจเหนือจิตใจและสติปัญญาลงทุกวัน ขาดผู้สนับสนุน และกลายเป็นเพียงสัญลักษณ์ของยุคเก่าและความทรงจำของอดีตที่ผ่านพ้นไป เช่น ความรักใคร่เอ็นดูของบิดามารดาและความรักที่ทั้งสองมีต่อบุตร ความซื่อสัตย์ของคู่ครอง และการที่ภรรยาปกป้องเกียรติของสามีเมื่อเขาไม่อยู่ แล้วสิ่งที่เข้ามาแทนที่ศีลธรรมเหล่านี้ก็คือ ความสามารถทางอุตสาหกรรม การประดิษฐ์คิดค้น การผลิต ความรักชาติ และความรักเชื้อชาติ ซึ่งคุณค่าของสิ่งเหล่านี้ยังคงสูงขึ้นเรื่อย ๆ และน้ำหนักของมันก็ยิ่งมีความสำคัญเหนือกว่า

สังคมสมัยใหม่ยังคงแทนที่สายสัมพันธ์ภายในครอบครัว สายเลือดเครือญาติ และบทบัญญัติทางศีลธรรม ด้วยการจัดระเบียบทางสังคมของมวลชนตามแนวทางการเมือง อุตสาหกรรม และเศรษฐกิจ บัดนี้สังคมไม่ได้ใส่ใจแล้วว่าลูกจะปฏิบัติต่อพ่อของตนอย่างไร หรือภรรยาจะปฏิบัติต่อสามีของนางอย่างไร ตราบใดที่บุคคลเหล่านี้ยังคงอยู่ภายในวงขอบเขตทางพลเมืองที่สังคมได้ขีดไว้รอบตัวสมาชิกของตน และตราบใดที่การกระทำของพวกเขาไม่ก่อให้เกิดความปั่นป่วนในสังคม ไม่เป็นการลุกฮือต่อต้านระบบ และไม่ขัดขวางความเป็นไปของบ้านเมือง ก็ถือว่าไม่เป็นไร แม้จะมีการเนรคุณจากลูก ความเกลียดชังจากคู่ครอง ความเย็นชาจากสามี การค้าประเวณีจากสตรี ความชั่วช้าจากบุรุษ หรือการทรยศหักหลังจากภรรยาก็ตาม

ภาคที่ห้า การเป็นผู้นำโลกของอิสลาม

บทที่หนึ่ง การฟื้นตื่นของโลกอิสลาม

ภาคที่ห้า การเป็นผู้นำโลกของอิสลาม บทที่หนึ่ง การฟื้นตื่นของโลกอิสลาม

โลกทั้งมวลมุ่งหน้าสู่ญาฮิลิยะฮ์:

ด้วยสาเหตุทางประวัติศาสตร์ ทางปัญญา และทางธรรมชาติอันบีบบังคับ ซึ่งเราได้กล่าวไว้แล้วในการศึกษาก่อนหน้านี้ ยุโรปที่เป็นคริสเตียนได้แปรสภาพเป็นญาฮิลิยะฮ์แบบวัตถุนิยม ปลดเปลื้องตนเองออกจากทุกสิ่งที่การเป็นนบีได้ทิ้งไว้ ทั้งคำสอนทางจิตวิญญาณ คุณธรรมทางจริยธรรม และหลักการแห่งมนุษยธรรม จนกลายเป็นว่าในชีวิตส่วนตัวไม่เชื่อในสิ่งใดนอกจากความเพลิดเพลินและผลประโยชน์ทางวัตถุ ในชีวิตทางการเมืองไม่เชื่อในสิ่งใดนอกจากอำนาจและการมีชัยเหนือผู้อื่น และในชีวิตทางสังคมไม่เชื่อในสิ่งใดนอกจากชาตินิยมที่รุกราน และเชื้อชาตินิยมที่กดขี่ ยุโรปได้ลุกขึ้นต่อต้านธรรมชาติของมนุษย์และหลักการทางจริยธรรม หมกมุ่นอยู่กับเครื่องจักร ดูแคลนเป้าหมาย และลืมเลือนจุดมุ่งหมายของชีวิต

ด้วยการต่อสู้อย่างไม่หยุดหย่อนเพื่อชีวิต และความพยายามอย่างไม่ลดละในการค้นพบและการทดลอง ควบคู่กับการดูแคลนการอบรมทางจริยธรรมและการหล่อเลี้ยงจิตวิญญาณอยู่ตลอดเวลา และการปฏิเสธสิ่งที่บรรดาเราะซูลได้นำมา ด้วยการจมดิ่งอยู่ในวัตถุนิยม และด้วยพลังอำนาจมหาศาลที่ปราศจากเครื่องยับยั้งทางศาสนาและเครื่องกั้นทางจริยธรรม ยุโรปจึงกลายเป็นช้างตกมันที่เหยียบย่ำผู้อ่อนแอ และทำลายล้างพืชผลและเผ่าพันธุ์

และด้วยการที่มุสลิมถอนตัวออกจากเวทีแห่งชีวิต สละการเป็นผู้นำโลกและการเป็นอิมามของประชาชาติ ด้วยความบกพร่องของพวกเขาทั้งในเรื่องศาสนาและเรื่องทางโลก และการก่อความเสียหายแก่ตนเองและแก่เพื่อนมนุษย์ ยุโรปจึงเข้ายึดกุมประชาชาติทั้งหลาย และสืบทอดตำแหน่งต่อจากพวกเขาในการเป็นผู้นำโลก และในการบังคับนาวาแห่งชีวิตและอารยธรรมซึ่งกัปตันของมันได้ละทิ้งไป ด้วยเหตุนี้ โลกทั้งใบ ทั้งประชาชาติ ประชาชน และอารยธรรมของมัน จึงกลายเป็นรถไฟด่วนขบวนหนึ่ง ที่หัวรถจักรแห่งญาฮิลิยะฮ์และวัตถุนิยมลากไปสู่จุดหมายของมัน และมุสลิมก็กลายเป็นเหมือนประชาชาติอื่น ๆ คือเป็นผู้โดยสารที่ไม่มีอำนาจใด ๆ เหนือกิจการของตนเองเลย

ยิ่งยุโรปก้าวหน้าในด้านพลังและความเร็วมากเท่าใด และยิ่งเครื่องมือและสื่อกลางของมันเพิ่มพูนขึ้นมากเท่าใด รถไฟแห่งมวลมนุษย์ขบวนนี้ก็ยิ่งเร่งความเร็วมุ่งสู่จุดหมายแห่งญาฮิลิยะฮ์มากขึ้นเท่านั้น อันเป็นที่ซึ่งมีแต่ไฟ ความพินาศ ความปั่นป่วน การห้ำหั่นกัน ความโกลาหลทางสังคม ความเสื่อมทรามทางจริยธรรม ความกระวนกระวายทางเศรษฐกิจ และการล้มละลายทางจิตวิญญาณ และบัดนี้ ยุโรปยังเห็นว่ารถไฟที่เร็วที่สุดนั้นช้าเกินไป และต้องการไปให้ถึงจุดหมายของตนด้วยความเร็วของเครื่องบิน หรือยิ่งไปกว่านั้น ด้วยความเร็วของพลังปรมาณู

การครอบงำโลกของปรัชญายุโรป

ทุกวันนี้ บนพื้นพิภพไม่มีประชาชาติหรือกลุ่มชนใดเลยที่ขัดแย้งกับประชาชาติตะวันตกในด้านความเชื่อและทฤษฎีของพวกเขา ไม่มีใครแข่งขันกับพวกเขาในวิถีทางที่เดิน คัดค้านทิศทางที่มุ่งไป หรือโต้แย้งหลักการและปรัชญาแบบญาฮิลิยะฮ์ของพวกเขา ตลอดจนระบบชีวิตแบบวัตถุนิยมของพวกเขา ไม่ว่าในยุโรป อเมริกา แอฟริกา หรือเอเชีย ส่วนความขัดแย้งทางการเมืองและการพิพาทระหว่างประชาชาติที่เราเห็นและได้ยินอยู่นั้น แท้จริงเป็นเพียงการแข่งขันชิงความเป็นผู้นำ และการแย่งกันว่าใครจะเป็นผู้นำพาไปสู่เป้าหมายร่วมเดียวกันนี้ ประเทศฝ่ายอักษะนั้นเพียงแต่ไม่พอใจที่ฝ่ายสัมพันธมิตรผูกขาดความเป็นผู้นำของโลกมาเป็นเวลายาวนาน ยึดครองทรัพยากร ความมั่งคั่ง ตลาด และอาณานิคมของโลกไว้แต่ผู้เดียว รวมทั้งเกียรติแห่งการเป็นใหญ่เหนือโลกแต่เพียงฝ่ายเดียว ทั้งที่ฝ่ายอักษะไม่ได้ด้อยกว่าพวกเขาในด้านกำลัง ความรู้ ระเบียบ ความปราดเปรื่อง และสติปัญญา หรือบางทีอาจเหนือกว่าด้วยซ้ำ ส่วนการที่จะกล่าวว่าฝ่ายอักษะต้องการมุ่งไปสู่เป้าหมายอื่น ต้องการยืนหยัดเผยแผ่คำสอนของพระเยซู สถาปนาความยุติธรรมบนแผ่นดิน นำพาประชาชาติสู่ศาสนาและความยำเกรง และหันเหพวกเขาจากวัตถุนิยมไปสู่จิตวิญญาณและศีลธรรมนั้น ช่างห่างไกลเหลือเกิน ช่างห่างไกลเหลือเกิน

ส่วนรัสเซียคอมมิวนิสต์นั้น มิใช่อื่นใดนอกจากผลผลิตของอารยธรรมตะวันตกที่สุกงอมเต็มที่แล้ว รัสเซียไม่ได้แตกต่างจากชนชาติและรัฐต่าง ๆ ในยุโรป นอกจากการที่รัสเซียได้ถอดเสื้อคลุมแห่งความกลับกลอกและความหลอกลวงออก และนำสิ่งที่ประชาชาติตะวันตกปกปิดซ่อนเร้นไว้มาเป็นเวลานาน และเชื่อถือมาหลายศตวรรษในเรื่องศีลธรรมและสังคม มาปฏิบัติให้เป็นจริง รัสเซียเห็นว่าประชาชาติและรัฐเหล่านั้นเดินช้าเกินไปบนเส้นทางแห่งการปฏิเสธพระเจ้า การไร้ศาสนา การปล่อยตัวตามอำเภอใจ และวัตถุนิยมแบบเดรัจฉาน จึงต้องการขึ้นเป็นผู้นำโลก และนำพามวลมนุษยชาติให้เร่งรุดไปสู่จุดที่ตนไปถึงแล้ว

ชนชาติและรัฐในเอเชีย

ส่วนชนชาติและรัฐในเอเชีย รวมถึงประชาชาติตะวันออกนั้น กำลังอยู่บนเส้นทางมุ่งสู่เป้าหมายที่ชนชาติยุโรปไปถึงแล้วในด้านอารยธรรมและการเมือง ยึดถือสิ่งที่ชนชาติเหล่านี้ยึดถือในด้านศีลธรรม จริยธรรม และสังคม เชื่อในสิ่งที่พวกเขาเชื่อเกี่ยวกับชีวิตและจักรวาล และประดับตนด้วยวิถีชีวิต อุปนิสัย และการขัดเกลาแบบเดียวกับพวกเขา เพียงแต่ว่าพวกเขาไม่ยอมให้คนต่างชาติที่เข้ามาอาศัยปกครองกิจการของตน และกักขังสิทธิ์ของพวกเขาเหมือนดังที่กระทำต่อคนโง่เขลาไร้ความสามารถ ไม่ยอมให้ชาวยุโรปมีรัฐและจักรวรรดิเหนือพวกเขา ซึ่งชาวยุโรปได้ใช้ชีวิตอย่างสุขสบายภายใต้ร่มเงาและแสวงประโยชน์อย่างเต็มที่ในอาณาเขตนั้น ขณะที่ตนเองกลับไม่มีสิ่งเช่นนั้นในตะวันออก แอฟริกา และเอเชีย และไม่ได้รับความสุขสบายแม้กระทั่งภายในบ้านเมืองของตนเองอย่างที่ชาวยุโรปได้รับ […] วัตถุนิยมของพวกเขา และขุ่นเคืองต่อศีลธรรมและวิถีชีวิตของพวกเขา และประณาม…

ส่วนปรัชญาและหลักการของพวกเขาที่ครอบงำเหนือพวกเขานั้น บางทีเรื่องนี้อาจไม่เคยผ่านเข้ามาในความคิดของประชาชาติเหล่านั้นเลย ตรงกันข้าม ทุกสิ่งที่ประชาชาติยุโรปมีอยู่ได้ถูกทำให้ดูงดงามแก่พวกเขา จนเป็นที่หวานชื่นในสายตาของพวกเขา

ทุกครั้งที่ประชาชาติเหล่านี้มีโอกาสได้รับเอกราชและได้กุมบังเหียนกิจการของตนเอง จริยธรรมและหลักการของพวกเขาก็ปรากฏชัด และวิถีชีวิตแบบญาฮิลิยะฮ์ของพวกเขาก็เผยออกมาในรูปลักษณ์ที่เป็นธรรมชาติและแท้จริง ซึ่งปรากฏว่าเป็นภาพที่โหดร้ายและน่าเกลียดที่สุดในประวัติศาสตร์ ทั้งความใจแข็งกระด้าง ความกระหายเลือดมนุษย์ การย่ำยีเกียรติ การปล้นสะดมทรัพย์สิน การเข่นฆ่าและการทำลายล้าง ชนชาติเอเชียบางชาติได้ก่อความโหดเหี้ยมและความชั่วร้ายขึ้นภายหลังได้รับเอกราชจากการปกครองของต่างชาติ ซึ่งแม้แต่สัตว์ป่าและสัตว์ร้ายยังรังเกียจ และหูต้องอื้ออึงเมื่อได้ยิน ชนชาติบางชาติได้ปฏิบัติต่อพลเมืองร่วมชาติด้วยความคลั่งชาติพันธุ์ทางศาสนาและการเมือง ในแบบที่หาได้ยากยิ่งในประวัติศาสตร์ ทารกที่ยังดื่มนมถูกฆ่าและถูกหั่นเป็นชิ้น ๆ สตรีถูกย่ำยีเกียรติแล้วถูกฆ่าโดยปราศจากความเมตตาและความละอาย บ่อน้ำถูกวางยาพิษ บ้านเรือนถูกทำลาย ไฟถูกจุดเผา และระเบิดถูกขว้างปา เมื่อพวกเขาเข้าไปในหมู่บ้านใดในฐานะผู้พิชิตที่แผ่กระจายไปทั่ว พวกเขาก็ทำลายหมู่บ้านนั้น ทำให้ผู้มีเกียรติของชาวบ้านกลายเป็นผู้ต่ำต้อย และใช้ดาบฟาดฟันในนั้น เหล่าสัตว์ร้ายได้อาละวาดในเลือดเนื้อและเกียรติยศจนหมู่บ้านทั้งหลายร้างผู้คน และบ่อน้ำเต็มไปด้วยร่างของสตรีที่เลือกความตายมากกว่าการถูกย่ำยีเกียรติ ทั้งนี้ยังไม่นับสตรีที่ถูกฆ่าอย่างป่าเถื่อนด้วยวิธีการอันโหดร้ายที่ไม่เคยมีมาก่อนในประวัติศาสตร์ และการกระทำอื่น ๆ อีกมากมายที่ผู้คนในดินแดนมุสลิมและดินแดนที่เจริญแล้วแทบไม่อาจเชื่อได้

นอกจากนี้ยังมีการกดขี่ทางศาสนาและการคว่ำบาตรทางสังคมที่กลุ่มชนเหล่านั้นได้รับในดินแดนของตนเอง รวมถึงการไล่ล่าและการโจมตีที่วัฒนธรรมและศาสนาของพวกเขาได้รับจากชนชาติเหล่านี้ พวกเขาถูกพรากเสรีภาพทางวัฒนธรรมและภาษา และถูกบังคับให้ใช้ภาษาประดิษฐ์ที่แพร่ใช้อยู่ ผู้มีอำนาจพยายามลบล้างร่องรอยทุกอย่างของอารยธรรมและวัฒนธรรมของพวกเขา กุเรื่องเท็จและความผิดทางอาญาขึ้นใส่ร้ายพวกเขา และแสดงละครเรื่องลูกแกะกับหมาป่าทุกวัน บุรุษของพวกเขาถูกปลดออกจากตำแหน่งงาน ประตูแห่งการทำมาหากิน การค้าขาย และอาชีพต่าง ๆ ถูกปิดกั้นต่อหน้าพวกเขา ร้านค้าและสถานประกอบการค้าของพวกเขาถูกปิด ทรัพย์สินและเงินทองของพวกเขาถูกยึดด้วยข้ออ้างที่อ่อนปวกเปียกและน่าขบขัน

ยิ่งไปกว่านั้น ประชาชาติเหล่านี้ได้ล้มละลายอย่างน่าอัปยศในด้านศาสนาและจริยธรรม หัวใจของพวกเขาถูกซึมซาบด้วยความรักในทรัพย์สินและวัตถุ และชัยฏอนแห่งความเห็นแก่ตัวและความโลภได้ครอบงำพวกเขา จนรัฐบาลต้องร้องโอดครวญและเหนื่อยหน่ายกับพวกเขา ราคาสินค้าพุ่งสูงขึ้นอย่างน่าเกลียด เมื่อรัฐบาลหันไปใช้การควบคุมราคา สินค้าและทรัพย์สินก็หายไปจากตลาด ผู้คนไม่อาจหาเครื่องนุ่งห่ม อาหาร หรือสิ่งจำเป็นใด ๆ ได้ นอกจากในราคาที่พ่อค้าต้องการ ตลาดมืดจึงเฟื่องฟู และอาชญากรรมก็แพร่ระบาด

…การทุจริต การรับสินบน และการลักลอบขนสินค้า รัฐบาลกับพ่อค้ากลายเป็นดั่งม้าแข่งสองตัวที่วิ่งเคียงกัน หรือคู่ต่อสู้สองฝ่ายในสนามเดียวกัน ต่างฝ่ายต่างหมายจะเอาชนะอีกฝ่ายและคอยฉวยจังหวะที่อีกฝ่ายเผลอ ส่วนประชาชนก็กลายเป็นเมล็ดพืชที่ถูกบดอยู่ระหว่างหินโม่สองก้อน ไม่รู้ว่าจะทำอย่างไรดี

บรรดานักปฏิรูปและผู้นำศาสนาได้พยายามเป่าลมหายใจแห่งชีวิตใหม่ให้แก่ประชาชาติเหล่านี้ และสร้างจิตวิญญาณแห่งศีลธรรม คุณความดี ความซื่อสัตย์ และความมัธยัสถ์ขึ้นในหมู่พวกเขา แต่ก็ล้มเหลวอย่างสิ้นเชิง และพวกเขาได้ตระหนักว่า การสร้างประชาชาติขึ้นมาใหม่ทั้งประชาชาตินั้นยังง่ายกว่าการปฏิรูปและขัดเกลาประชาชาติเหล่านี้ ซึ่งบ่อเกิดแห่งพลังชีวิตของมันได้ขาดสะบั้นลง และอายุขัยของมันได้สิ้นสุดลงแล้ว

ด้วยเหตุนี้ โลกทั้งตะวันออกและตะวันตกจึงตกอยู่ในวิกฤตทางจิตวิญญาณ ศีลธรรม สังคม และเศรษฐกิจ ซึ่งต้องการทางออกที่รวดเร็วและเร่งด่วน

ทางออกเดียวสำหรับวิกฤตของโลก

ทางออกเดียวคือการเปลี่ยนผ่านการเป็นผู้นำของโลก และการถ่ายโอนหางเสือแห่งชีวิตจากมือที่ชั่วร้ายและเงอะงะซึ่งใช้มันอย่างผิด ๆ ไปสู่อีกมือหนึ่งที่บริสุทธิ์และชำนาญ

การเปลี่ยนผ่านการเป็นผู้นำจากอังกฤษไปสู่อเมริกา และจากทั้งสองไปสู่รัสเซีย ย่อมไม่ก่อประโยชน์อันใด และไม่เปลี่ยนแปลงสถานการณ์แต่อย่างใดเลย เพราะการเปลี่ยนผ่านเช่นนี้เป็นเพียงการย้ายไม้พายจากมือขวาไปมือซ้ายเมื่อมือแรกเหนื่อยล้า หรือในทางกลับกันเท่านั้น ตราบใดที่ไม้พายยังเป็นอันเดียวกัน ก็ไม่มีความแตกต่างระหว่างมือขวาและมือซ้ายของมัน อังกฤษ อเมริกา และรัสเซีย ไม่ใช่อื่นใดนอกจากมือของชายคนเดียวกันที่ผลัดกันถือหางเสือแห่งชีวิต และผลัดกันพายเรือไปบนเส้นทางเดียวกันสู่ทิศทางเดียวกัน

การเปลี่ยนผ่านที่ส่งผลอย่างแท้จริงและชัดเจน คือการเปลี่ยนผ่านการเป็นผู้นำจากยุโรป —ในความหมายกว้างที่ครอบคลุมอังกฤษ อเมริกา รัสเซีย และประชาชาติในเอเชียและตะวันออกที่มีลักษณะเดียวกับพวกเขา— ซึ่งถูกนำโดยวัตถุนิยมและญาฮิลิยะฮ์ ไปสู่โลกอิสลามซึ่งนำโดยท่านนบี ﷺ ผู้เป็นนายของเรา ด้วยสาส์นอันเป็นนิรันดร์และศาสนาอันเปี่ยมด้วยวิทยปัญญาของท่าน

นี่แหละคือการเปลี่ยนผ่านที่จะเปลี่ยนโฉมหน้าของประวัติศาสตร์ เปลี่ยนกระแสของกิจการทั้งหลาย และกอบกู้โลกให้รอดพ้นจากชั่วโมงอันน่าสะพรึงกลัวที่กำลังรอคอยมันอยู่

เป็นการสมควรอย่างยิ่งที่โลกอิสลามจะตั้งความหวังไว้กับตำแหน่งอันยิ่งใหญ่นี้และมุ่งมาดปรารถนาต่อมัน และเป็นการสมควรอย่างยิ่งที่ทุกประเทศมุสลิมและทุกชนชาติมุสลิมจะเตรียมพร้อมอย่างเต็มกำลังเพื่อการนั้น และเป็นการสมควรอย่างยิ่งที่มุสลิมทุกคนจะต่อสู้ดิ้นรนในหนทางนี้และทุ่มเททุกสิ่งที่ตนมีความสามารถ เพราะนี่คือภารกิจอันทรงเกียรติ…

ซึ่งได้ถูกมอบหมายแก่ประชาชาติอิสลามในวันที่ประชาชาตินี้ได้ปรากฏขึ้นสู่โลกแห่งการดำรงอยู่ และในวันที่แก่นแกนของมันได้ปรากฏขึ้นในคาบสมุทรอาหรับ

โลกอิสลามเดินตามรอยยุโรป:

เป็นความจริงที่น่าประหลาดใจว่า ในยุคหลังนี้ มุสลิมในหลายภูมิภาคของโลก แม้กระทั่งในศูนย์กลางและเมืองหลวงของอิสลาม ได้กลายเป็นพันธมิตรของญาฮิลิยะฮ์แบบยุโรป และเป็นทหารอาสาให้แก่มัน ยิ่งไปกว่านั้น บางประชาชาติและบางรัฐอิสลามยังมองว่าชนชาติยุโรป ซึ่งเป็นผู้นำขบวนการญาฮิลิยะฮ์มาหลายศตวรรษ ได้เป่าวิญญาณใหม่เข้าไปในขบวนการนั้น และได้ปักธงของมันไว้ทั่วทั้งตะวันออกและตะวันตก ว่าเป็นผู้ช่วยเหลือมุสลิม เป็นผู้ปกป้องเกียรติของอิสลามที่ถูกกดขี่ให้อ่อนแอ เป็นผู้ถือธงแห่งความยุติธรรมในโลก และเป็นผู้ดำรงไว้ซึ่งความเที่ยงธรรม

มุสลิมโดยทั่วไปยอมพอใจที่จะเป็นกองท้ายของกองทัพญาฮิลิยะฮ์ แทนที่จะเป็นผู้นำของกองทัพอิสลาม จริยธรรมแบบญาฮิลิยะฮ์และหลักการของปรัชญายุโรปได้ซึมซาบเข้าไปในตัวพวกเขา ดุจน้ำที่ซึมซาบไปในเส้นใยของต้นไม้ และกระแสไฟฟ้าที่ไหลไปตามสายไฟ ดังนั้นท่านจะเห็นวัตถุนิยมตะวันตกในดินแดนอิสลามในหลายรูปลักษณ์และร่องรอยของมัน ท่านจะเห็นการแห่แหนกันไปสู่ตัณหาความใคร่ และความตะกละตะกลามต่อชีวิต อย่างความตะกละของผู้ที่ไม่ศรัทธาต่อวันอาคิเราะฮ์ ไม่มั่นใจในชีวิตหลังจากชีวิตนี้ และไม่ยอมเก็บสิ่งดีงามใดของมันไว้เลย ท่านจะเห็นการแข่งขันแย่งชิงในหนทางแห่งเกียรติยศและความโอ้อวด และการรุมแย่งกันอย่างละโมบ ดังการกระทำของผู้ที่ให้คุณค่าแก่ชีวิตนี้และปัจจัยของมันเกินขอบเขต ท่านจะเห็นการให้ความสำคัญแก่ผลประโยชน์ส่วนตนเหนือหลักการและจริยธรรม ดังวิสัยของผู้ที่ไม่ศรัทธาต่อนบีหรือคัมภีร์ใด ไม่หวังการกลับคืน และไม่เกรงกลัวการสอบสวน ท่านจะเห็นความรักต่อชีวิตและความรังเกียจต่อความตาย ดังนิสัยของผู้ที่ถือว่าชีวิตในโลกนี้คือทุนทรัพย์หลัก เป็นที่สุดแห่งความหวัง และเป็นขอบเขตสูงสุดแห่งความรู้ของเขา ท่านจะเห็นความหลงใหลในเครื่องประดับและรูปลักษณ์ภายนอกที่กลวงเปล่า เหมือนประชาชาติวัตถุนิยมที่ไม่มีจริยธรรมและไม่มีสัจธรรมอันมีชีวิต และท่านจะเห็นการสยบยอมต่อมนุษย์ การนอบน้อมต่อกษัตริย์ เจ้าผู้ครอง ข้าราชการและผู้มีตำแหน่ง และการเทิดทูนพวกเขาให้ศักดิ์สิทธิ์ ดังวิสัยของประชาชาติผู้บูชารูปปั้นและผู้กราบไหว้เทวรูป

มุสลิม แม้จะมีข้อบกพร่อง ก็ยังเป็นที่พึ่งของมนุษยชาติและเป็นประชาชาติแห่งอนาคต:

แต่ทั้งๆ ที่มุสลิมได้ประสบกับโรคร้ายและความอ่อนแอทั้งหลายเหล่านี้ พวกเขาก็ยังเป็นประชาชาติเดียวบนพื้นพิภพที่ถือได้ว่าเป็นคู่กรณี เป็นคู่ปรปักษ์ และเป็นคู่แข่งของประชาชาติตะวันตกในการเป็นผู้นำประชาชาติทั้งหลาย และเป็นผู้ช่วงชิงกับพวกเขาในการกำหนดสภาพของโลก และเป็นประชาชาติที่ศาสนาของตนกำชับให้คอยเฝ้าดูความเป็นไปของโลก ให้สอบสวนประชาชาติทั้งหลายในเรื่องจริยธรรม การกระทำ และแนวโน้มของพวกเขา ให้นำพวกเขาไปสู่คุณธรรมและความยำเกรง ไปสู่ความสุขและความสำเร็จทั้งในโลกนี้และโลกอาคิเราะฮ์ และให้ขวางกั้นระหว่างพวกเขากับนรกญะฮันนัมด้วยสิ่งที่ตนมีความสามารถ

ที่มีพลัง และเป็นประชาชาติที่ศาสนาของตนห้ามมิให้กลายเป็นประชาชาติญาฮิลิยะฮ์ อีกทั้งสถานะและฟิฏเราะฮ์ (ธรรมชาติดั้งเดิม) ของตนก็ไม่ยอมรับสิ่งนั้น

นี่คือประชาชาติที่อาจหวนกลับมาเป็นภัยคุกคามต่อระบอบญาฮิลิยะฮ์ที่ยุโรปได้แผ่ขยายไว้ทั่วทั้งตะวันออกและตะวันตกในวันใดวันหนึ่ง และอาจทำให้ความพยายามของยุโรปล้มเหลว

กวีผู้ปราดเปรื่องแห่งอิสลาม «มุฮัมมัด อิกบาล» ได้พรรณนาถึงภัยนี้ไว้ในบทกวีอันวิจิตรของท่านชื่อ "รัฐสภาของอิบลีส" โดยถ่ายทอดผ่านปากของอิบลีส ท่านกล่าวไว้ในบทกวีนั้นว่า ชัยฏอน สหายของอิบลีส และบรรดาสมุนของมัน ได้มาประชุมกันในสภาที่ปรึกษา พวกมันหารือกันถึงความเป็นไปของโลก ภัยอันตรายและฟิตนะฮ์ที่จะเกิดขึ้นในวันพรุ่งนี้ และสิ่งที่พวกมันหวาดหวั่นว่าจะเกิดแก่ระบอบแห่งอิบลีสและภารกิจแห่งชัยฏอนของพวกมัน พวกมันจึงพูดถึงฟิตนะฮ์และภัยอันตรายต่าง ๆ ที่รายล้อมพวกมันและคุกคามระบอบของพวกมัน พวกมันเห็นว่าเป็นเรื่องใหญ่หลวง และเตือนกันและกันให้ระวังภัยของมัน

ตนหนึ่งในพวกมันกล่าวถึงระบอบสาธารณรัฐ และเห็นว่ามันเป็นสิ่งที่ต้องคำนึงถึงอย่างยิ่ง อีกตนหนึ่งจึงกล่าวว่า "อย่าให้เรื่องนี้ทำให้ท่านหวาดกลัวเลย เพราะมันเป็นเพียงเครื่องปกปิดระบอบกษัตริย์เท่านั้น และพวกเรานี่แหละที่สวมเสื้อผ้าแห่งสาธารณรัฐให้แก่ระบอบกษัตริย์ เมื่อเราเห็นว่ามนุษย์เริ่มตื่นตัว รู้สำนึก และตระหนักถึงศักดิ์ศรีของตน และเราเกรงว่าจะเกิดการปฏิวัติต่อระบอบของเราซึ่งผลลัพธ์อาจไม่เป็นที่น่าพอใจ เราจึงหลอกล่อให้เขาหลงเพลินกับของเล่นที่ชื่อว่าสาธารณรัฐ ประเด็นสำคัญไม่ได้อยู่ที่เจ้าผู้ครองหรือกษัตริย์ ระบอบกษัตริย์มิได้จำกัดอยู่เพียงการมีบุคคลหนึ่งที่เป็นศูนย์รวมของอำนาจกษัตริย์ และปัจเจกบุคคลหนึ่งที่ผูกขาดอำนาจไว้แต่ผู้เดียว หากแต่ระบอบกษัตริย์คือการที่มนุษย์มีชีวิตอยู่โดยพึ่งพาผู้อื่น และจ้องมองทรัพย์สมบัติของผู้อื่นอย่างละโมบ ไม่ว่าจะเป็นประชาชาติหรือปัจเจกบุคคลก็ตาม ท่านไม่เห็นหรือว่าระบอบสาธารณรัฐของตะวันตกนั้น ภายนอกมีใบหน้าที่สว่างไสวเจิดจ้า แต่ภายในกลับมืดมิดยิ่งกว่าภายในของเจงกิสข่านเสียอีก?"

อีกตนหนึ่งกล่าวว่า "ไม่เป็นไรหรอกหากจิตวิญญาณของระบอบกษัตริย์ยังคงอยู่ แต่ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติจะว่าอย่างไรเกี่ยวกับฟิตนะฮ์อันมืดมนนี้ ที่ยิวผู้หนึ่งซึ่งมีชื่อว่าคาร์ล มาร์กซ์ (Karl Marx) ได้ปลุกปั่นขึ้น เจ้าคนเจ้าเล่ห์ผู้นั้นมิได้เป็นนบี แต่เขากลับมีคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์เล่มหนึ่งในหมู่ผู้ติดตามของเขา ท่านได้ข่าวหรือไม่ว่าเขาได้ทำให้โลกทั้งโลกปั่นป่วนวุ่นวาย และปลุกระดมทาสให้ลุกขึ้นต่อต้านนายจนรากฐานแห่งอำนาจปกครองและความเป็นนายสั่นคลอน?"

อีกตนหนึ่งกล่าวโดยหันไปพูดกับประธานสภาว่า "ท่านผู้ทรงเกียรติ แม้บรรดานักไสยศาสตร์แห่งยุโรปจะเป็นสาวกผู้ภักดีของท่าน แต่ข้าพเจ้าไม่อาจไว้วางใจในความหยั่งรู้ของพวกเขาได้อีกต่อไป ดูเถิด อัส-สามิรีย์ชาวยิวผู้นี้ ซึ่งเป็นสำเนาของมัซดัก (ผู้นำสังคมนิยมชาวเปอร์เซีย) เกือบจะถอนรากถอนโคนโลกทั้งใบแล้ว นกกระจอกกลับกลายเป็นนกอินทรี คนยากไร้เบียดไหล่แข่งกับกษัตริย์และผลักไสพวกเขาด้วยฝ่ามือ (ยอดเขาแห่งแผ่นดินถูกทำให้กลายเป็นที่ราบลุ่ม) เราได้ประเมินภัยของขบวนการสังคมนิยมนี้ต่ำเกินไป และบัดนี้มันได้ลุกลามใหญ่โต ภัยของมันทวีความรุนแรงขึ้น ดูเถิด แผ่นดินกำลังสั่นสะเทือนด้วยความน่าสะพรึงกลัวของฟิตนะฮ์แห่งวันพรุ่งนี้ นายท่าน โลกที่ท่านเคยปกครองอยู่นั้นกำลังจะโจมตีท่าน เมื่อนั้นระเบียบโลกจะพลิกคว่ำกลับหัวกลับหาง"

ประธานสภา (อิบลีส) จึงกล่าวขึ้นว่า: ข้าคือผู้กุมบังเหียนของโลกและจัดการกับมันได้ตามที่ข้าปรารถนา โลกจะได้เห็นสิ่งน่าประหลาดใจ เมื่อข้ายุยงให้ชนชาติยุโรปทะเลาะวิวาทกัน แล้วพวกเขาจะกัดกันเหมือนสุนัขกัดกัน และขย้ำกันเองเหมือนที่ฝูงหมาป่าทำ และเมื่อข้ากระซิบที่หูของผู้นำทางการเมืองและบรรดาบิชอปทางจิตวิญญาณแห่งโบสถ์ทั้งหลาย พวกเขาก็จะสิ้นสติสัมปชัญญะและคลุ้มคลั่งเสียสติไป

ส่วนเรื่องที่พวกเจ้ากล่าวถึงลัทธิสังคมนิยมนั้น จงมั่นใจเถิดว่า รอยฉีกขาดที่ธรรมชาติได้สร้างไว้ระหว่างมนุษย์กับมนุษย์นั้น ตรรกะแบบมัซดัก (ปรัชญาสังคมนิยม) ไม่อาจปะชุนให้สนิทได้ พวกสังคมนิยมผู้ถูกขับไล่และพวกยาจกผู้โง่เขลาเหล่านี้ทำให้ข้าหวาดกลัวไม่ได้หรอก

หากข้าจะหวาดกลัว ข้าก็กลัวประชาชาติหนึ่งที่ประกายแห่งชีวิตและความทะเยอทะยานยังคงซ่อนคุกรุ่นอยู่ในกองเถ้าถ่านของมัน และในประชาชาตินั้นยังคงมีบุรุษที่สีข้างของพวกเขาห่างเหินจากที่นอน และน้ำตาของพวกเขาไหลอาบแก้มในยามรุ่งอรุณ ผู้เชี่ยวชาญที่หยั่งรู้ย่อมไม่พลาดที่จะเห็นว่า อิสลามต่างหากคือภัยแห่งวันพรุ่งนี้และหายนะแห่งอนาคต หาใช่ลัทธิสังคมนิยมไม่

ข้าไม่ใช่ไม่รู้ว่าประชาชาตินี้ได้ละทิ้งอัลกุรอาน และหลงใหลในทรัพย์สิน ลุ่มหลงในการสะสมและกักตุนมันเหมือนประชาชาติอื่น ๆ ข้ารู้ดีว่าราตรีแห่งตะวันออกนั้นมืดมิดและหม่นหมอง และบรรดาอุละมาอ์และชัยค์แห่งอิสลามไม่มีมืออันขาวผ่องที่จะทำให้ความมืดมิดสว่างไสวและโลกสว่างเรืองรองได้ แต่

ข้ากลัวว่าภัยพิบัติอันรุนแรงและความสั่นสะเทือนของยุคสมัยนี้จะปลุกให้ประชาชาตินี้ตื่นจากที่นอน และนำพาไปสู่บทบัญญัติของ (มุฮัมมัด ﷺ) ข้าขอเตือนและขอสำทับพวกเจ้าให้ระวังศาสนาของ (มุฮัมมัด ﷺ) ผู้ปกป้องสิ่งอันควรหวงแหน ผู้พิทักษ์พันธสัญญาและเกียรติยศ ศาสนาแห่งศักดิ์ศรีและเกียรติ ศาสนาแห่งความซื่อสัตย์และความบริสุทธิ์ ศาสนาแห่งคุณธรรมและความกล้าหาญ ศาสนาแห่งการต่อสู้และญิฮาด ศาสนาที่ยกเลิกการเป็นทาสทุกรูปแบบ และลบล้างร่องรอยทุกอย่างของการที่มนุษย์กดขี่มนุษย์ให้เป็นทาส ไม่แบ่งแยกระหว่างนายกับทาส ไม่ให้กษัตริย์อยู่เหนือยาจก ชำระทรัพย์สินให้สะอาดจากความแปดเปื้อนและสิ่งโสโครกทุกอย่างจนบริสุทธิ์ผุดผ่อง และทำให้ผู้มั่งคั่งและเจ้าของทรัพย์เป็นเพียงผู้ได้รับมอบหมายให้ดูแลทรัพย์สินของพวกเขา[^1] เป็นผู้ได้รับความไว้วางใจจากอัลลอฮ์ และเป็นผู้แทนดูแลทรัพย์สินนั้น การปฏิวัติใดเล่าจะยิ่งใหญ่กว่า และการพลิกผันใดเล่าจะอันตรายยิ่งกว่าสิ่งที่ศาสนานี้ได้ก่อขึ้นในโลกแห่งความคิดและการกระทำ ในวันที่มันได้ป่าวประกาศว่า แผ่นดินเป็นของอัลลอฮ์ หาใช่ของบรรดากษัตริย์และสุลต่านไม่

ดังนั้น พวกเจ้าจงทุ่มเทความพยายามให้ศาสนานี้ยังคงถูกซ่อนเร้นจากสายตาของผู้คน และขอให้พวกเจ้ายินดีเถิดว่า

وَأَنفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُم مُّسْتَخْلَفِينَ فِيهِ

«และพวกเจ้าจงบริจาคจากสิ่งที่พระองค์ได้ทรงให้พวกเจ้าเป็นผู้ได้รับมอบหมายให้ดูแลในสิ่งนั้น» (ซูเราะฮ์อัล-หะดีด 57:7)

ผู้ใดที่เป็นมุสลิมด้วยตัวของเขาเองนั้น เขาคือผู้ที่มีความเชื่อมั่นต่อพระผู้อภิบาลของเขาอย่างอ่อนแอ และมีอีมานต่อศาสนาของเขาอย่างน้อยนิด ดังนั้นจึงเป็นการดีสำหรับพวกเราที่จะให้เขาวุ่นอยู่กับประเด็นต่าง ๆ ของวิชากะลาม (เทววิทยาเชิงตรรกะ) เรื่องอิลาฮิยาต และการตีความคัมภีร์ของอัลลอฮ์และอายะฮ์ทั้งหลาย จงปิดหูของมุสลิมไว้ เพราะเขาสามารถทำลายมนตร์คาถาของโลกนี้ และทำให้เวทมนตร์ของพวกเราเป็นโมฆะได้ด้วยการอะซานและการตักบีรของเขา และจงพยายามทำให้ค่ำคืนของเขายาวนาน และทำให้รุ่งอรุณของเขามาถึงช้า พี่น้องทั้งหลายเอ๋ย จงทำให้เขาหันเหออกจากความจริงจังและการลงมือทำ จนกระทั่งเขาพ่ายแพ้ในการแข่งขันในโลกนี้ เป็นการดีสำหรับพวกเราที่จะให้มุสลิมยังคงเป็นทาสของผู้อื่น และละทิ้งโลกนี้ ปลีกตัวออกห่างจากมัน และสละมันให้แก่ผู้อื่นด้วยความสมถะไม่ใยดีต่อมัน และด้วยการดูแคลนความสำคัญของมัน โอ้ ความหายนะของพวกเรา โอ้ ความอัปโชคของพวกเรา หากประชาชาตินี้ตื่นขึ้น ประชาชาติซึ่งศาสนาของพวกเขากำชับให้พวกเขาคอยดูแลสอดส่องโลกและเฝ้ายามรักษามัน

สาส์นของโลกอิสลาม:

โลกอิสลามจะไม่อาจลุกขึ้นยืนได้ นอกจากด้วยสาส์นของมันที่ผู้สถาปนาของมัน ﷺ ได้มอบหมายไว้แก่มัน ด้วยการศรัทธาต่อสาส์นนั้น และการทุ่มเทอย่างยอมพลีชีพในหนทางของมัน มันคือสาส์นที่ทรงพลัง ชัดเจน และเจิดจรัส โลกไม่เคยรู้จักสาส์นใดที่ยุติธรรมยิ่งกว่า ประเสริฐยิ่งกว่า และนำความจำเริญมาสู่มวลมนุษยชาติยิ่งกว่ามัน

และมันคือสาส์นเดียวกันกับที่บรรดามุสลิมได้แบกรับไว้ในการพิชิตดินแดนในยุคแรกของพวกเขา และเป็นสาส์นที่ทูตคนหนึ่งของพวกเขาได้สรุปไว้ในที่ประชุมของยัซดะญิรด์ กษัตริย์แห่งอิหร่าน ด้วยคำกล่าวของเขาว่า

((الله ابتعثنا لنخرج من شاء من عبادة العباد إلى عبادة الله وحده، ومن ضيق الدنيا إلى سعتها، ومن جور الأديان إلى عدل الإسلام))

«อัลลอฮ์ทรงส่งพวกเรามา เพื่อนำผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์ ออกจากการเคารพภักดีต่อบ่าวทั้งหลาย ไปสู่การเคารพภักดีต่ออัลลอฮ์แต่เพียงองค์เดียว และจากความคับแคบของโลกนี้ไปสู่ความกว้างขวางของมัน และจากความอยุติธรรมของศาสนาทั้งหลายไปสู่ความยุติธรรมของอิสลาม»

เป็นสาส์นที่ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงแม้คำเดียวหรือเพิ่มเติมแม้อักษรเดียว เพราะมันสอดคล้องอย่างสมบูรณ์กับศตวรรษที่ยี่สิบ เฉกเช่นที่มันสอดคล้องกับศตวรรษที่หกแห่งคริสต์ศักราช ราวกับว่ากาลเวลาได้หมุนเวียนกลับมาสู่สภาพเดิมของมัน ณ วันที่บรรดามุสลิมได้ออกจากคาบสมุทรของพวกเขา เพื่อช่วยเหลือโลกให้พ้นจากกรงเล็บของการบูชารูปเคารพและญาฮิลิยะฮ์

ทุกวันนี้ผู้คนก็ยังคงหมกมุ่นเฝ้าบูชารูปเคารพของพวกเขา ทั้งเทวรูปที่ถูกแกะสลัก ที่ถูกถากเหลา ที่ถูกฝังไว้ในหลุมศพ และที่ถูกตั้งไว้ การเคารพภักดีต่ออัลลอฮ์แต่เพียงองค์เดียวก็ยังคงถูกครอบงำและเป็นสิ่งแปลกแยก ฟิตนะฮ์ก็ยังคงดำเนินอยู่อย่างเข้มข้น พระเจ้าแห่งอารมณ์ใฝ่ต่ำก็ยังคงถูกเคารพบูชา และบรรดานักบวชยิว นักพรต กษัตริย์ สุลต่าน ผู้มีอำนาจและผู้มั่งคั่ง ผู้นำ และพรรคการเมืองทั้งหลาย ก็ยังคงเป็นพระเจ้าอื่นนอกเหนือจากอัลลอฮ์ ที่ผู้คนถวายเครื่องบูชาให้ และก้มหน้าผากลงกราบให้

ในทำนองเดียวกัน โลกในทุกวันนี้ แม้จะกว้างใหญ่ และมีเครื่องมือในการเดินทางและการเคลื่อนย้ายจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่งพร้อมสรรพ และประชาชนกับประชาชาติต่าง ๆ ได้ติดต่อเชื่อมโยงถึงกัน แต่มันกลับคับแคบสำหรับผู้อาศัยของมันยิ่งกว่าเมื่อวันวาน วัตถุนิยมได้ทำให้มันคับแคบลง วัตถุนิยมซึ่งไม่มองสิ่งใดนอกจากสิ่งที่อยู่ตรงหน้าเท้าของมัน ไม่เชื่อในสิ่งใดนอกจากผลประโยชน์ของเจ้าของมัน และไม่รู้จักสิ่งใดนอกจากการหมกมุ่นอยู่กับตัณหาและการบูชาตัวตน และความเห็นแก่ตัวได้บีบรัดมันจนหายใจไม่ออก ความเห็นแก่ตัวซึ่งไม่ยอมให้คนสองคน

...ด้วยการใช้ชีวิตอยู่ในดินแดนอันกว้างขวาง และชาตินิยมอันคับแคบที่มองคนต่างชาติทุกคนด้วยสายตาเหยียดหยาม ปฏิเสธคุณงามความดีทุกอย่างของเขา และพรากสิทธิทุกประการไปจากเขา

จากนั้น บรรดาผู้มีอำนาจทางการเมืองก็ยิ่งบีบรัดชีวิตแบบวัตถุนิยมนี้ให้คับแคบลงไปอีก พวกเขาผูกขาดปัจจัยในการดำรงชีวิต ปัจจัยยังชีพ และอาหาร ทำให้ชีวิตคับแคบสำหรับผู้ที่พวกเขาประสงค์ และทำให้กว้างขวางสำหรับผู้ที่พวกเขาประสงค์ พวกเขาแผ่ขยายปัจจัยยังชีพ — ตามที่พวกเขาอ้าง — แก่ผู้ที่พวกเขาประสงค์ และจำกัดมันแก่ผู้ที่พวกเขาประสงค์ เมืองต่าง ๆ อันกว้างใหญ่จึงกลับคับแคบยิ่งกว่ารูตัวแย้ ผู้คนในบ้านเมืองของตนเองตกอยู่ในสภาพคล้ายถูกควบคุมการจัดการทรัพย์สิน ดังเช่นคนโง่เขลาและเด็กกำพร้าที่ถูกควบคุม แผ่นดินที่แม้กว้างขวางก็คับแคบแก่พวกเขา และจิตใจของพวกเขาก็คับแคบสำหรับตัวเอง ผู้คนตกอยู่ในโซ่ตรวนและพันธนาการของเมืองและรัฐ ถูกคุกคามอยู่ตลอดเวลาด้วยความอดอยากทั้งที่ถูกสร้างขึ้นและที่เกิดขึ้นจริง ด้วยสงครามทั้งภายนอกและภายใน และด้วยการนัดหยุดงานและความวุ่นวายที่เกิดขึ้นทุกสัปดาห์และทุกวัน

ใช่แล้ว และจากความอยุติธรรมของศาสนาต่าง ๆ สู่ความยุติธรรมของอิสลาม! ในยุคที่ได้ชื่อว่ารู้แจ้ง ตื่นรู้ และมีการศึกษานี้ ยังคงมีศาสนาที่เล่นตลกกับสติปัญญาของผู้คน ใช้งานพวกเขาเยี่ยงลาและวัว และเชิดชูให้สาวกของตนเห็นงามกับการสังหารผู้คนนับร้อยเพียงเพราะวัวตัวหนึ่งถูกเชือดในวันอีดิลอัฎฮา หรือต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ต้นหนึ่งถูกตัดในหมู่บ้านแห่งหนึ่ง

และยังมีศาสนาอื่น ๆ ที่ไม่ได้ใช้ชื่อว่าศาสนา ซึ่งมีอิทธิพลและอำนาจไม่น้อยไปกว่าศาสนาโบราณ ทั้งยังไม่น้อยไปกว่าในด้านความอยุติธรรม ความเป็นปรปักษ์ การเล่นตลกกับสติปัญญาของสาวก และความพิสดารของมัน นั่นคือระบอบการเมืองและทฤษฎีเศรษฐกิจที่ผู้คนศรัทธาประหนึ่งเป็นศาสนาและสาสน์ เช่น เชื้อชาตินิยม ชาตินิยม ประชาธิปไตย สังคมนิยม เผด็จการ และคอมมิวนิสต์ สิ่งเหล่านี้มีความอดกลั้นต่อผู้ที่ไม่ยึดถือมันน้อยกว่า โหดร้ายต่อคู่แข่งมากกว่า และมีความเห็นอกเห็นใจคับแคบกว่าศาสนาแห่งยุคญาฮิลิยะฮ์ การกดขี่ทางการเมืองในวันนี้ร้ายแรงยิ่งกว่าการกดขี่ทางศาสนาในยุคมืด เมื่อพรรคชาตินิยมพรรคหนึ่งได้รับชัยชนะ หรือหลักการทางการเมืองหลักการหนึ่งขึ้นมามีอำนาจ หรือฝ่ายหนึ่งชนะอีกฝ่ายหนึ่งในการเลือกตั้ง ฝ่ายนั้นก็จะปิดประตูทุกบานใส่หน้าคู่แข่ง และทรมานเขาอย่างแสนสาหัสที่สุด สงครามกลางเมืองสเปนซึ่งยืดเยื้อยาวนานและมีการหลั่งเลือดอย่างมากมาย สงครามในจีนที่เกิดขึ้นระหว่างฝ่ายสาธารณรัฐกับฝ่ายคอมมิวนิสต์ในหมู่ชาวจีนด้วยกัน และสงคราม "เกาหลี" ที่เกิดขึ้นระหว่างฝ่ายใต้กับฝ่ายเหนือ ล้วนไม่ใช่อื่นใดนอกจากผลของความขัดแย้งทางอุดมการณ์การเมืองและทฤษฎีเศรษฐกิจ

ดังนั้น สาสน์ของโลกอิสลามคือการเรียกร้องสู่อัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ ﷺ และการศรัทธาต่อวันอาคิเราะฮ์...

และรางวัลของมันคือการออกจากความมืดมิดสู่แสงสว่าง จากการเคารพภักดีต่อมนุษย์สู่การเคารพภักดีต่ออัลลอฮ์องค์เดียว การออกจากความคับแคบของโลกนี้สู่ความกว้างขวางของมัน และจากความอยุติธรรมของศาสนาทั้งหลายสู่ความยุติธรรมของอิสลาม แท้จริงคุณค่าของสาส์นนี้ได้ปรากฏชัด และความเข้าใจในสาส์นนี้ก็ง่ายดายขึ้นในยุคนี้ยิ่งกว่าทุกยุคสมัย เพราะญาฮิลิยะฮ์ได้ถูกเปิดโปงจนสิ้น ความน่าอัปยศของมันได้ปรากฏแก่ผู้คน และความเบื่อหน่ายรังเกียจของผู้คนต่อมันก็ทวีความรุนแรงขึ้น นี่จึงเป็นช่วงเปลี่ยนผ่านของโลกจากการนำของญาฮิลิยะฮ์สู่การนำของอิสลาม หากโลกอิสลามลุกขึ้นยืนหยัด โอบรับสาส์นนี้ด้วยความบริสุทธิ์ใจ ความกระตือรือร้น และความมุ่งมั่นอย่างเต็มเปี่ยม และยึดถือมันในฐานะสาส์นหนึ่งเดียวที่สามารถกอบกู้โลกให้พ้นจากการล่มสลายและความเสื่อมทรามได้

การเตรียมพร้อมทางจิตวิญญาณ

แต่โลกอิสลามจะไม่อาจปฏิบัติภารกิจแห่งสาส์นของตนได้ด้วยรูปลักษณ์ภายนอกของอารยธรรมที่ยุโรปหยิบยื่นให้แก่โลก ด้วยความเชี่ยวชาญในภาษาของยุโรป และด้วยการเลียนแบบวิถีชีวิตที่ไม่เกี่ยวข้องใด ๆ เลยกับการฟื้นฟูของประชาชาติทั้งหลาย หากแต่โลกอิสลามจะปฏิบัติภารกิจแห่งสาส์นของตนได้ด้วยจิตวิญญาณและพลังทางจิตใจ ซึ่งยุโรปกำลังล้มละลายในสิ่งนี้มากขึ้นทุกวัน และโลกอิสลามจะได้รับชัยชนะด้วยอีมาน ด้วยการไม่ยึดติดกับชีวิต การหันหลังให้กับความใคร่ทั้งหลาย ความปรารถนาต่อการตายชะฮีด ความโหยหาต่อสวนสวรรค์ การสมถะต่อเศษซากของโลกนี้ และการอดทนต่อความเจ็บปวดในหนทางของอัลลอฮ์ด้วยความอดทนและหวังผลตอบแทนจากพระองค์ อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า

وَلَا تَهِنُوا۟ فِى ٱبْتِغَآءِ ٱلْقَوْمِ ۖ إِن تَكُونُوا۟ تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ ۖ وَتَرْجُونَ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا يَرْجُونَ

«และพวกเจ้าอย่าได้อ่อนแอในการติดตามกลุ่มชนนั้น หากพวกเจ้าได้รับความเจ็บปวด แท้จริงพวกเขาก็ได้รับความเจ็บปวดเช่นเดียวกับที่พวกเจ้าได้รับความเจ็บปวด แต่พวกเจ้าหวังจากอัลลอฮ์ในสิ่งที่พวกเขามิได้หวัง» (ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:104)

ดังนั้นพลังของผู้ศรัทธาและเคล็ดลับแห่งชัยชนะของเขาจึงอยู่ที่อีมานของเขาต่อวันอาคิเราะฮ์ และความหวังของเขาต่อผลบุญของอัลลอฮ์ หากโลกอิสลามไม่ได้มุ่งหมายสิ่งใดนอกจากผลประโยชน์ชั่วแล่นที่ยุโรปมองเห็น ไม่ได้ทะเยอทะยานในสิ่งใดนอกจากเศษซากของโลกนี้ที่ยุโรปทะเยอทะยาน และไม่ได้ศรัทธาในสิ่งใดนอกจากสิ่งที่จับต้องได้และวัตถุทั้งหลายที่ยุโรปศรัทธา ยุโรปด้วยพลังทางวัตถุของตนก็ย่อมสมควรได้รับชัยชนะและความเป็นใหญ่ยิ่งกว่าโลกอิสลาม ซึ่งล้าหลังยุโรปในด้านพลังทางวัตถุอย่างน่าอัปยศ และก็มิได้เหนือกว่ายุโรปในด้านพลังทางจิตใจ

ได้ผ่านพ้นช่วงเวลาหนึ่งมาแล้วที่โลกอิสลามดูแคลนพลังทางจิตใจนี้ ไม่ให้ความสำคัญแก่มัน ไม่รักษาส่วนที่ยังหลงเหลืออยู่ของมันไว้ และไม่หล่อเลี้ยงมัน จนกระทั่งตาน้ำของมันเหือดแห้งไปจากหัวใจ ครั้นเมื่อโลกอิสลามได้เข้าสู่สมรภูมิต่าง ๆ ที่ต้องอาศัยอีมาน ความอดทน ความหนักแน่นมั่นคง และการแบกรับความยากลำบากและภัยพิบัติทั้งหลาย และได้ถูกสั่นคลอนอย่างรุนแรง แล้วจึงหันไปพึ่งพาพลังทางจิตใจที่แฝงอยู่ในจิตใจของมุสลิม ปรากฏว่ามันเป็นเสมือนภาพลวงตาในทะเลทรายที่ผู้กระหายน้ำคิดว่าเป็นน้ำ จนเมื่อเขามาถึงมัน เขาก็ไม่พบสิ่งใดเลย ณ ตอนนั้นเองโลกอิสลามจึงได้รู้ว่าตนได้ก่ออาชญากรรมอันใหญ่หลวงต่อตนเองด้วยการละเลยและทำให้พลังทางจิตวิญญาณนี้สูญหายไป และเมื่อค้นหาในกระเป๋าธนูของตนก็ไม่พบสิ่งใดที่จะมาทดแทนที่และทำหน้าที่แทนมันได้

และโลกอิสลามได้เข้าสู่สมรภูมิอันชี้ขาด โดยเห็นว่ามุสลิมจะลุกขึ้น…

การลุกฮือของพวกเขา และพวกเขาจะรีบรุดออกมาปกป้องอิสลามและพิทักษ์ดินแดนอันศักดิ์สิทธิ์ของตน จะโกรธเคืองเพื่ออัลลอฮ์ เพื่อท่านเราะซูลของพระองค์ และเพื่อสิ่งต้องห้ามของพระองค์ และดินแดนต่าง ๆ ของอิสลามจะลุกเป็นไฟ คุโชนด้วยความหวงแหนและความฮึกเหิม แต่ปรากฏว่าเหตุการณ์นั้นมิได้ส่งผลต่อโลกอิสลามตามที่คาดหวังไว้ ความสนใจกลับน้อยนิด ความขุ่นเคืองกลับแผ่วเบา และโลกอิสลามก็ยังคงเป็นเช่นเดิม ทั้งยามเช้าและยามเย็น ยังคงหมกมุ่นอยู่กับความสุขสำราญและตัณหาของตน ราวกับว่าไม่มีสิ่งใดสำคัญเกิดขึ้นเลย จึงเป็นที่รู้กันว่าความหวงแหนในศาสนาได้อ่อนแอลงแล้วในโลกอิสลาม และเปลวไฟแห่งญิฮาดได้มอดดับไปแล้วหรือเกือบจะมอดดับ ณ ตอนนั้นเองที่ผู้คนได้รู้ถึงความอ่อนแอของโลกอิสลาม ความพ่ายแพ้ท้อถอย และความต่ำต้อยที่มันมีต่อตัวเอง

ดังนั้น ภารกิจที่สำคัญยิ่งสำหรับบรรดาผู้นำของโลกอิสลาม สมาคมและองค์กรทางศาสนา ตลอดจนรัฐอิสลามทั้งหลาย คือการปลูกฝังอีมานในหัวใจของมุสลิม จุดประกายความรู้สึกทางศาสนา เผยแผ่ดะอ์วะฮ์สู่อัลลอฮ์และท่านเราะซูลของพระองค์ และการศรัทธาต่อวันอาคิเราะฮ์ ตามแนวทางของดะอ์วะฮ์อิสลามยุคแรก โดยไม่ละเว้นความพยายามใด ๆ ในเรื่องนี้ และใช้ทุกวิถีทางทั้งเก่าและใหม่ รวมถึงวิธีการเผยแพร่และการสอนทั้งหลาย เช่น การที่บรรดานักดะอ์วะฮ์ออกเดินทางไปตามหมู่บ้านและเมืองต่าง ๆ การจัดการบรรยายและการสอน การเผยแพร่หนังสือและบทความ การศึกษาร่วมกันในตำราซีเราะฮ์ เรื่องราวของ

บรรดาศอฮาบะฮ์ (ร.ฎ.) ตำราว่าด้วยการทำสงครามและการพิชิตดินแดนของอิสลาม เรื่องราวของวีรบุรุษและผู้พลีชีพแห่งอิสลาม การทบทวนบทว่าด้วยญิฮาดและความประเสริฐของผู้พลีชีพ และใช้วิทยุ สื่อสิ่งพิมพ์ หนังสือวรรณกรรม ตลอดจนพลังและเครื่องมือสมัยใหม่ทั้งปวงเพื่อการนี้

อัลกุรอานและซีเราะฮ์ของท่านนบีมุหัมมัด ﷺ คือพลังอันยิ่งใหญ่สองประการ ที่สามารถจุดไฟแห่งความฮึกเหิมและอีมานขึ้นในโลกอิสลามได้ และสามารถก่อให้เกิดการปฏิวัติอันยิ่งใหญ่ต่อยุคญาฮิลิยะฮ์ได้ในทุกยุคสมัย และสามารถเปลี่ยนประชาชาติที่ยอมจำนน ท้อถอย และง่วงงุน ให้กลายเป็นประชาชาติที่หนุ่มแน่น ลุกโชนด้วยความฮึกเหิม ความหวงแหน ความเคียดแค้นต่อญาฮิลิยะฮ์ และความขุ่นเคืองต่อระบอบอันอยุติธรรม

แท้จริงโรคของโลกอิสลามคือความพึงพอใจในชีวิตดุนยาและความสบายใจอยู่กับมัน ความพอใจต่อสภาพการณ์อันเสื่อมทราม และความสงบนิ่งที่มากเกินไปในการดำเนินชีวิต ความเสื่อมเสียใด ๆ ไม่ทำให้มันกระวนกระวาย การเบี่ยงเบนใด ๆ ไม่ทำให้มันหวั่นไหว ความชั่วใด ๆ ไม่ทำให้มันลุกขึ้นมา และไม่มีสิ่งใดที่มันใส่ใจนอกจากเรื่องอาหารการกินและเครื่องนุ่งห่ม แต่ด้วยอิทธิพลของอัลกุรอานและซีเราะฮ์ของท่านนบี ﷺ — หากทั้งสองได้พบหนทางเข้าสู่หัวใจ — จะเกิดการต่อสู้ระหว่างอีมานกับนิฟาก ระหว่างความเชื่อมั่นกับความสงสัย ระหว่างผลประโยชน์ที่เร่งด่วนกับโลกอาคิเราะฮ์ ระหว่างความสบายของร่างกายกับความสุขของหัวใจ และระหว่างชีวิตที่ว่างเปล่าไร้ค่ากับความตายแบบชะฮีด อันเป็นการต่อสู้ที่นบีทุกท่านได้ก่อให้เกิดขึ้นในยุคสมัยของท่าน และโลกจะไม่ได้รับการแก้ไขให้ดีขึ้นเว้นแต่ด้วยการต่อสู้นี้ เมื่อนั้นก็จะลุกขึ้นในทุกภูมิภาคของโลกอิสลาม หรือแม้กระทั่งในทุกครอบครัวมุสลิมในทุกประเทศมุสลิม

فِتْيَةٌ ءَامَنُوا۟ بِرَبِّهِمْ

«บรรดาหนุ่มผู้ศรัทธาต่อพระเจ้าของพวกเขา…» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี 18:13)

وَزِدْنَـٰهُمْ هُدًى ﴿١٣﴾ وَرَبَطْنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ إِذْ قَامُوا۟ فَقَالُوا۟ رَبُّنَا رَبُّ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ لَن نَّدْعُوَا۟ مِن دُونِهِۦٓ إِلَـٰهًا ۖ لَّقَدْ قُلْنَآ إِذًا شَطَطًا ﴿١٤﴾

«...และเราได้เพิ่มทางนำแก่พวกเขา และเราได้ทำให้หัวใจของพวกเขาเข้มแข็ง ขณะที่พวกเขายืนขึ้นแล้วกล่าวว่า "พระเจ้าของเราคือพระเจ้าแห่งชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน เราจะไม่วิงวอนพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์ หากเช่นนั้นแน่นอนเราก็ได้กล่าวสิ่งที่เกินเลยความจริงไปแล้ว"» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี 18:13-14)

ณ ที่นั้นเอง ความทรงจำถึงบิลาล (ร.ฎ.) อัมมาร (ร.ฎ.) ค็อบบาบ (ร.ฎ.) หะบีบ (ร.ฎ.) คุบัยบ์ (ร.ฎ.) มุศอับ อิบนุ อุมัยร์ (ร.ฎ.) อุษมาน อิบนุ มัซอูน (ร.ฎ.) และอะนัส อิบนุ อัน-นัฎร์ (ร.ฎ.) จะหวนคืนมาใหม่ ณ ที่นั้นเอง กลิ่นหอมแห่งสวรรค์จะโชยมา สายลมแห่งศตวรรษแรกจะพัดผ่าน และโลกใหม่จะถือกำเนิดขึ้นเพื่ออิสลาม โลกที่ไม่เหมือนโลกเก่าแม้แต่ประการเดียว...

การเตรียมพร้อมด้านอุตสาหกรรมและการทหาร:

แต่ภารกิจของโลกอิสลามยังไม่จบเพียงเท่านี้ หากโลกอิสลามต้องการแบกรับสาส์นแห่งอิสลามและครองความเป็นผู้นำของโลก ก็จำเป็นต้องมีความสามารถอันเหนือกว่า และความพร้อมอย่างสมบูรณ์ในด้านวิทยาการ อุตสาหกรรม การค้า และศิลปะการสงคราม และต้องไม่พึ่งพาตะวันตกในทุกด้านของชีวิตและในทุกความจำเป็น โลกอิสลามต้องเลี้ยงดูตนเองและนุ่งห่มตนเองได้ ผลิตอาวุธของตนเอง จัดระเบียบกิจการแห่งชีวิตของตน ขุดค้นขุมทรัพย์ในแผ่นดินของตนและใช้ประโยชน์จากมัน บริหารรัฐบาลของตนด้วยบุคลากรและทรัพย์สินของตนเอง แล่นเรือฝ่าท้องทะเลที่ล้อมรอบตนด้วยเรือและกองเรือของตนเอง ต่อสู้กับศัตรูด้วยเรือรบ รถถัง และอาวุธที่ผลิตในประเทศของตน มีสินค้าส่งออกมากกว่าสินค้านำเข้า ไม่จำเป็นต้องกู้ยืมจากตะวันตก และไม่ถูกบีบบังคับให้ต้องไปพึ่งพิงธงผืนใดของตะวันตก หรือเข้าร่วมกับค่ายใดค่ายหนึ่งของพวกเขา

ส่วนตราบใดที่โลกอิสลามยังคงอยู่ใต้อำนาจของตะวันตกในด้านวิทยาการ การเมือง อุตสาหกรรม และการค้า ปล่อยให้ตะวันตกดูดเลือดของตน ขุดแผ่นดินของตนเพื่อสูบเอาน้ำแห่งชีวิตออกไป และปล่อยให้สินค้าของตะวันตกบุกรุกเข้ามาในตลาด บ้านเรือน และกระเป๋าเงินของโลกอิสลามทุกวัน จนดูดเอาทุกสิ่งออกไป และตราบใดที่โลกอิสลามยังกู้ยืมเงินจากตะวันตก ยืมตัวบุคลากรของตะวันตกมาบริหารรัฐบาลของตน ให้ดำรงตำแหน่งสำคัญ และฝึกกองทัพของตน นำเข้าสินค้าและรับเอางานช่างฝีมือจากตะวันตก มองตะวันตกเป็นครูและผู้อบรม เป็นนายและเจ้าเหนือหัว ไม่ตัดสินใจเรื่องใดเว้นแต่ได้รับอนุญาตจากตะวันตก และไม่ดำเนินการใดเว้นแต่ตามความเห็นของตะวันตก ตราบนั้นโลกอิสลามก็ไม่มีวันเผชิญหน้ากับตะวันตกได้เลย ไม่ต้องพูดถึงการลุกขึ้นต่อต้านและเอาชนะตะวันตก

นี่คือด้านวิทยาการและอุตสาหกรรมที่โลกอิสลามได้ละเลยไปในอดีต จึงถูกลงโทษด้วยการตกเป็นทาสอันยาวนานและชีวิตที่ต่ำต้อย และโลกอิสลามยังถูกทดสอบด้วยการครอบงำอันอยุติธรรมของยุโรป ซึ่งได้ผลักดันโลกไปสู่ไฟ ความพินาศ การห้ำหั่นกันเอง และการฆ่าตัวตาย หากโลกอิสลามละเลยอีกเป็นครั้งที่สองในการเตรียมพร้อมด้านวิทยาการและอุตสาหกรรม และในการพึ่งพาตนเองในกิจการแห่งชีวิต ความทุกข์ระทมก็จะถูกลิขิตไว้แก่โลก และความยากลำบากตลอดจนบททดสอบของมนุษยชาติก็จะยืดเยื้อยาวนานออกไป

การก้าวขึ้นสู่ความเป็นผู้นำของโลกในด้านวิชาการและการค้นคว้าวิจัย:

โลกอิสลาม รวมทั้งโลกอาหรับ ได้สละตำแหน่งของตนในการเป็นผู้นำทางวิชาการ การชี้นำ และความเป็นอิสระทางความคิดมาเป็นเวลานานแล้ว จนกลายเป็นผู้พึ่งพาตะวันตก เป็นผู้อาศัยเศษอาหารจากโต๊ะของตะวันตก แม้แต่ในเรื่องภาษาอาหรับ วรรณกรรมและศาสตร์ต่าง ๆ ของภาษา ตลอดจนวิชาการศาสนา เช่น ตัฟซีร หะดีษ และฟิกฮ์ บรรดานักบูรพาคดี (โอเรียนทัลลิสต์) ได้กลายเป็นผู้ชี้แนะและผู้นำทางในการค้นคว้าวิจัย การศึกษา และการประพันธ์ พวกเขากลายเป็นจุดสุดท้าย เป็นแหล่งอ้างอิง และเป็นหลักฐานชี้ขาดในข้อวินิจฉัยและทัศนะของอิสลาม ตลอดจนทฤษฎีทางวิชาการและประวัติศาสตร์ และเป็นแบบอย่างในการหักล้างและยืนยันประเด็นต่าง ๆ ทั้งที่คนจำนวนมากในหมู่พวกเขาเป็นบาทหลวง มิชชันนารี ชาวยิว และชาวคริสต์ผู้คลั่งไคล้ ซึ่งแฝงความเป็นศัตรูและความเกลียดชังต่ออิสลามและต่อเจ้าของสาส์นของอิสลาม ﷺ และมีความเย้ยหยันดูแคลนต่ออารยธรรมอิสลาม พวกเขาบิดพลิ้วในการนำเสนอตัวบทและการคัดลอกอ้างอิง และบิดเบือนถ้อยคำไปจากตำแหน่งที่แท้จริงของมัน บางส่วนในหมู่พวกเขาก็ไม่ได้เชี่ยวชาญภาษาอาหรับอย่างถ่องแท้และไม่ได้แตกฉานในภาษานี้ จึงเข้าใจตัวบทและแปลตัวบทผิดพลาดอย่างร้ายแรง ความคิดและการโฆษณาชวนเชื่อของพวกเขาได้แทรกซึมเข้าไปในแวดวงวิชาการสมัยใหม่ของโลกอิสลาม และปรากฏอย่างชัดเจนในการเรียกร้องให้แยกศาสนาออกจากการเมือง และในแนวคิดที่ว่าศาสนาเป็นเรื่องส่วนบุคคลที่ไม่เกี่ยวข้องกับสังคม ตลอดจนการเรียกร้องให้เปลี่ยนแปลงความหมายของศาสนาและบทบัญญัติแห่งชะรีอะฮ์อิสลามบนพื้นฐานของอารยธรรมตะวันตกและปรัชญาของมัน... นอกเหนือจากความคิดอื่น ๆ อีกมากมายที่บรรดาศิษย์ของนักบูรพาคดีและผู้ที่ยอมสยบต่อพวกเขาในโลกตะวันออกอิสลามเรียกร้องเชิญชวน

นักเขียนมุสลิมแห่งโลกตะวันออกและนักคิดชาวตะวันออกไร้ความสามารถที่จะเผชิญหน้ากับอารยธรรมตะวันตกแบบซึ่งหน้า และวิพากษ์รากฐานและคุณค่าของมันอย่างเสรีและกล้าหาญ ด้วยความคิดริเริ่มและความเป็นอิสระ บางคนในหมู่พวกเขาถึงกับมีความคิดอ่อนแอและจมดิ่งอยู่ในการเลียนแบบจนถึงขั้นที่มองว่า อารยธรรมตะวันตกคือจุดสูงสุดที่สติปัญญาของมนุษย์ได้บรรลุถึง และไม่มีขั้นใดที่เหนือไปกว่านั้นอีกแล้ว บางคนก็เรียกร้องให้นำอารยธรรมตะวันตกมาใช้ในโลกตะวันออกทั้งหมดทั้งสิ้น พร้อมทั้งข้อบกพร่องของมัน และเรียกร้องให้หลอมละลายประเทศมุสลิมบางประเทศเข้าไปในอารยธรรมนั้น และให้เลือกรับวัฒนธรรมกรีกซึ่งเป็นรากเหง้าของวัฒนธรรมยุโรปทั้งหลาย

ในหมู่คนกลุ่มนี้แทบจะหา "ยักษ์ใหญ่" ที่ปฏิเสธอารยธรรมตะวันตก ปรัชญาชีวิตและคุณค่าของมัน และผ่าชำแหละอารยธรรมตะวันตกตลอดจนรากฐานที่มันตั้งอยู่ ด้วยความมั่นใจ ความภาคภูมิในตนเอง ความรู้ และความเข้าใจอันลึกซึ้งได้ยากยิ่ง เราขอยกเว้นจากข้อสรุปทั่วไปนี้สำหรับบุคคลผู้โดดเด่นบางท่าน เช่น อัลลามะฮ์ "มุฮัมมัด อิกบาล" จาก

ชาวมุสลิมรุ่นก่อน ๆ และท่านอาจารย์ "มุฮัมมัด อะสัด" (Muhammad Asad) ซึ่งเป็นชาวยุโรปที่ได้รับทางนำสู่อิสลาม

หากโลกอิสลามต้องการยืนหยัดบนลำแข้งของตนเองและคิดด้วยสติปัญญาของตนเอง ก็จำเป็นต้องต่อต้านการสยบยอมเช่นนี้ และต้องมีอุละมาอ์ผู้ยิ่งใหญ่และนักเขียนผู้เชี่ยวชาญ ที่นำอารยธรรมตะวันตกมาวิพากษ์และชำแหละ และนำงานเขียนตลอดจนทัศนะของบรรดานักบูรพาคดีมาตรวจสอบหาจุดบกพร่องและจุดที่เชื่อถือได้ พวกเขาต้องศึกษาวิชาการอิสลามอย่างกว้างขวางและลึกซึ้ง จนกระทั่งนักบูรพาคดีชั้นนำในยุโรปและอเมริกาได้รับประโยชน์จากพวกเขา และใช้พวกเขาแก้ไขทัศนะและความผิดพลาดของตน และให้บรรดาผู้บุกเบิกด้านวิชาการ การค้นคว้า และการศึกษาขั้นสูง มุ่งหน้าสู่เมืองหลวงของโลกอาหรับและหัวเมืองของโลกอิสลาม ดังที่พวกเขาเคยมุ่งหน้าไปยังเมืองหลวงของยุโรปและอเมริกา เพราะเมืองต่าง ๆ ของอิสลามเหล่านี้สมควรยิ่งกว่าเมืองหลวงของยุโรปและมหาวิทยาลัยในยุโรป ที่จะเป็นศูนย์กลางของวัฒนธรรมอิสลาม วิชาการศาสนา และวรรณคดีภาษาอาหรับ และนับเป็นความตกต่ำของปณิธานและความพอใจกับสิ่งที่ต่ำต้อย หากเมืองหลวงเหล่านี้ซึ่งมีรากเหง้าอันยาวนานทางวิชาการและศาสนาจะละทิ้งความเป็นผู้นำทางวิชาการและสถานะอันเป็นศูนย์กลางของตน

การจัดระบบวิชาการแบบใหม่:

โลกอิสลามจำเป็นต้องจัดระบบวิชาการสมัยใหม่ให้สอดคล้องกับจิตวิญญาณและสาสน์ของตน โลกอิสลามเคยเป็นใหญ่เหนือโลกยุคเก่าด้วยความเป็นผู้นำทางวิชาการ จึงได้ซึมซาบเข้าไปในวิธีคิดและวัฒนธรรมของโลก และแทรกซึมลึกเข้าไปในวรรณกรรมและปรัชญา โลกที่เจริญแล้วได้คิดด้วยสติปัญญาของโลกอิสลาม เขียนด้วยปากกาของโลกอิสลาม และแต่งตำราด้วยภาษาของโลกอิสลามอยู่หลายศตวรรษ บรรดานักประพันธ์ในอิหร่าน เตอร์กิสถาน อัฟกานิสถาน และอินเดีย ไม่แต่งหนังสือที่มีความสำคัญเล่มใดเลยนอกจากด้วยภาษาอาหรับ บางคนแต่งต้นฉบับเป็นภาษาอาหรับแล้วสรุปย่อเป็นภาษาเปอร์เซีย ดังที่อัล-ฆอซาลีได้กระทำในหนังสือ "กีมิยาอ์ อัส-สะอาดะฮ์"

แม้ว่าขบวนการทางวิชาการที่ปรากฏขึ้นในช่วงต้นของราชวงศ์อับบาซียะฮ์นี้จะได้รับอิทธิพลจากกรีกและเปอร์เซีย และมิได้ตั้งอยู่บนแนวคิดอิสลามอันบริสุทธิ์และจิตวิญญาณอิสลาม และแม้ว่าจะมีจุดอ่อนอยู่หลายแห่งทั้งในด้านวิชาการและศาสนา แต่ขบวนการนี้ก็ได้ครอบงำโลกด้วยพลังและความกระตือรือร้นของมัน และระบบวิชาการแบบเก่าก็เสื่อมสลายไปต่อหน้ามัน

ต่อมาก็เกิดยุคฟื้นฟูซึ่งได้ลบล้างระบบเก่านี้ด้วยการทดลองและการวิพากษ์เชิงวิชาการของมัน และวางหลักสูตรใหม่สำหรับวิชาการและการศึกษา ซึ่งเป็นสำเนาที่ตรงกับจิตวิญญาณ วิธีคิด และจิตใจแบบวัตถุนิยมของมันอย่างแท้จริง นักศึกษาจึงไม่สำเร็จออกมาจากระบบนี้ เว้นแต่จะซึมซับจิตวิญญาณนี้จนเต็มเปี่ยม และโลกก็สยบยอมต่อระบบการศึกษานี้เป็นครั้งที่สอง และโลกอิสลามก็สยบยอมต่อมันโดยธรรมชาติ เนื่องจากโลกอิสลามประสบกับความเสื่อมถอยทางวิชาการและความเป็นอัมพาตทางความคิดมาเป็นเวลานานแล้ว และไม่พบความช่วยเหลือและการสนับสนุนใด ๆ นอกจากใน

ยุโรป — จึงยอมรับระบบการศึกษานี้ทั้งที่มีข้อบกพร่องอยู่มากมาย และมันก็คือระบบที่ครอบงำอยู่ทั่วทุกภูมิภาคของโลกอิสลามในทุกวันนี้

ผลอันเป็นธรรมชาติของระบบนี้คือ การต่อสู้ขัดแย้งระหว่างจิตวิญญาณแบบอิสลาม — หากมันยังคงหลงเหลืออยู่ในหมู่คนหนุ่มสาวโดยที่สภาพแวดล้อมยังมิได้ฆ่ามันไปเสีย — กับจิตวิญญาณแบบใหม่ ระหว่างทิศทางของจริยธรรมอิสลามกับทิศทางของจริยธรรมแบบยุโรป และระหว่างมาตรวัดแบบเก่ากับแบบใหม่ในการประเมินสรรพสิ่งและคุณค่าของมัน ผลของระบบนี้ยังได้แก่ การเกิดความเคลือบแคลงสงสัยและการกลับกลอก (นิฟาก) ขึ้นในชนชั้นผู้มีการศึกษา ความอดทนที่ลดน้อยลง ความตะกละละโมบในชีวิต และการให้น้ำหนักแก่สิ่งที่อยู่เฉพาะหน้ามากกว่าสิ่งที่จะมาถึงในภายหลัง ตลอดจนสิ่งอื่น ๆ อันเป็นลักษณะนิสัยของอารยธรรมยุโรป

ดังนั้น หากโลกอิสลามต้องการจะเริ่มต้นชีวิตของตนใหม่ และปลดปล่อยตนเองให้เป็นอิสระจากการเป็นทาสของผู้อื่น และหากโลกอิสลามมุ่งหวังที่จะเป็นผู้นำ ก็จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีความเป็นอิสระทางการศึกษา ยิ่งกว่านั้น จำเป็นต้องมีความเป็นผู้นำทางวิชาการ และนี่มิใช่เรื่องง่ายดายเลย เพราะมันต้องอาศัยการคิดใคร่ครวญอย่างลึกซึ้ง ขบวนการรวบรวมเรียบเรียงและการประพันธ์ตำราอย่างกว้างขวาง และความเชี่ยวชาญในวิทยาการแห่งยุคสมัยถึงขั้นที่สามารถตรวจสอบและวิพากษ์ได้ ควบคู่ไปกับการซึมซับจิตวิญญาณแห่งอิสลามและอีมานอันมั่นคงต่อหลักการและคำสอนของอิสลาม นี่คือภารกิจที่หนักหนาแม้สำหรับกลุ่มชนผู้มีพละกำลัง แท้จริงมันเป็นหน้าที่ของรัฐบาลมุสลิม ซึ่งควรจัดตั้งสมาคมต่าง ๆ ขึ้นเพื่อการนี้ และคัดเลือกคณาจารย์ผู้ปราดเปรื่องในทุกสาขาวิชาให้แก่สมาคมเหล่านั้น เพื่อวางหลักสูตรการศึกษาที่ผสมผสานระหว่างบทบัญญัติอันชัดเจนแน่นอน (มุหกะมาต) ของอัลกุรอานและซุนนะฮ์ และสัจธรรมแห่งศาสนาที่ไม่มีวันเปลี่ยนแปลง กับวิทยาการสมัยใหม่ที่เป็นประโยชน์ ตลอดจนการทดลองและการทดสอบ และให้พวกเขาเรียบเรียงวิทยาการสมัยใหม่สำหรับเยาวชนมุสลิมบนพื้นฐานของอิสลามและด้วยจิตวิญญาณแห่งอิสลาม โดยบรรจุทุกสิ่งที่คนรุ่นใหม่จำเป็นต้องใช้ เพื่อที่พวกเขาจะได้จัดระเบียบชีวิตของตน ธำรงรักษาความเป็นตัวตนของตน พึ่งพาตนเองโดยไม่ต้องพึ่งพาตะวันตก เตรียมพร้อมสำหรับการทำสงคราม ขุดค้นขุมทรัพย์ในแผ่นดินของตน และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรอันอุดมของบ้านเมืองตน จัดระบบการเงินของประเทศมุสลิม และบริหารรัฐบาลของประเทศเหล่านั้นตามคำสอนของอิสลาม จนกระทั่งความประเสริฐของระบบอิสลามในการบริหารบ้านเมืองและการจัดการกิจการการเงินปรากฏเหนือระบบของยุโรป และปัญหาทางเศรษฐกิจที่ยุโรปไม่สามารถแก้ไขได้ก็จะได้รับการคลี่คลาย

ด้วยการเตรียมพร้อมทางจิตวิญญาณ การเตรียมพร้อมทางอุตสาหกรรมและการทหาร และความเป็นอิสระทางการศึกษา โลกอิสลามจึงจะลุกขึ้นยืนได้ ปฏิบัติภารกิจ (ริซาละฮ์) ของตน และกอบกู้โลกให้รอดพ้นจากการล่มสลายที่กำลังคุกคามอยู่ เพราะความเป็นผู้นำนั้นมิใช่เรื่องล้อเล่น หากแต่เป็นเรื่องจริงจังที่สุดยิ่งกว่าเรื่องจริงจังใด ๆ จึงต้องอาศัยความจริงจังและความวิริยะอุตสาหะ การต่อสู้ดิ้นรนและการญิฮาด และการเตรียมพร้อมอย่างถึงที่สุด

كل امرئ يجري إلى *** يوم الهياج بما استعدا

«ทุกคนย่อมวิ่งเข้าสู่วันแห่งการประจัญบาน ด้วยสิ่งที่เขาได้ตระเตรียมไว้»

บทที่สอง ความเป็นผู้นำของโลกอาหรับ

บทที่สอง ความเป็นผู้นำของโลกอาหรับ

ความสำคัญของโลกอาหรับ:

โลกอาหรับมีความสำคัญยิ่งบนแผนที่การเมืองของโลก เพราะเป็นมาตุภูมิของประชาชาติต่าง ๆ ที่มีบทบาทยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ และเพราะโลกอาหรับโอบอุ้มแหล่งความมั่งคั่งและพลังอำนาจอันยิ่งใหญ่ นั่นคือ "ทองคำดำ" ซึ่งเปรียบเสมือนเลือดที่หล่อเลี้ยงร่างกายของอุตสาหกรรมและการสงครามในปัจจุบัน อีกทั้งยังเป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างยุโรปและอเมริกากับตะวันออกไกล และเป็นหัวใจที่เต้นอยู่ของโลกอิสลาม ซึ่งโลกอิสลามหันหน้าไปหาทั้งทางจิตวิญญาณและทางศาสนา และมอบความรักและความภักดีให้แก่มัน นอกจากนี้ โลกอาหรับอาจกลายเป็นสมรภูมิของสงครามโลกครั้งที่สาม ขออัลลอฮ์อย่าได้ทรงกำหนดเช่นนั้น โลกอาหรับยังมีแรงงาน มีสติปัญญาที่ครุ่นคิด มีกำลังพลสำหรับการสู้รบ มีตลาดการค้า และมีที่ดินเพื่อการเกษตร ในโลกอาหรับมีอียิปต์ดินแดนแห่งแม่น้ำไนล์อันรุ่งเรือง ด้วยผลผลิต พืชผล ความอุดมสมบูรณ์ ความมั่งคั่ง ความเจริญก้าวหน้า และอารยธรรมของมัน มีซีเรียและปาเลสไตน์ตลอดจนดินแดนใกล้เคียง ด้วยภูมิอากาศอันพอเหมาะ ความงามของภูมิประเทศ และความสำคัญทางยุทธศาสตร์ มีดินแดนเมโสโปเตเมียซึ่งชาวเมืองมีความแข็งแกร่งเด็ดเดี่ยวและมีแหล่งทรัพยากร และมีคาบสมุทรอาหรับซึ่งมีสถานะเป็นศูนย์กลางทางจิตวิญญาณและมีอำนาจทางศาสนา มีการชุมนุมประกอบพิธีหัจญ์ประจำปีที่ไม่มีสิ่งใดในโลกเทียบได้ และมีบ่อน้ำมันอันอุดมสมบูรณ์ ทั้งหมดนี้ทำให้โลกอาหรับกลายเป็นจุดรวมสายตาของชาวตะวันตก เป็นที่บรรจบของความละโมบของพวกเขา และเป็นสนามแข่งขันแย่งชิงความเป็นผู้นำ ปฏิกิริยาตอบโต้ที่เกิดขึ้นคือ ได้เกิดความรู้สึกชาตินิยมอาหรับอย่างลึกซึ้งขึ้นในโลกอาหรับ และมีการขับขานเชิดชู "มาตุภูมิอาหรับ" และ "เกียรติภูมิอาหรับ" กันอย่างแพร่หลาย

มุหัมมัด ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ คือจิตวิญญาณของโลกอาหรับ:

ทว่ามุสลิมมองโลกอาหรับด้วยสายตาที่แตกต่างจากสายตาของชาวยุโรป และแตกต่างจากสายตาของนักชาตินิยมอาหรับ เขามองโลกอาหรับในฐานะสถาบันของอิสลาม เป็นที่อุทัยแห่งรัศมีของอิสลาม เป็นป้อมปราการของมนุษยชาติ และเป็นที่ตั้งของความเป็นผู้นำระดับโลก เขาเชื่อมั่นว่าท่านนบีมุหัมมัด ﷺ ผู้เป็นชาวอาหรับ คือจิตวิญญาณของโลกอาหรับ เป็นรากฐาน และเป็นสัญลักษณ์แห่งเกียรติภูมิของมัน และเชื่อว่าโลกอาหรับ แม้จะมีแหล่งความมั่งคั่งและพลังอำนาจ มีความดีงามและคุณประโยชน์มากมายเพียงใด ก็จะเป็นเพียงร่างที่ไร้วิญญาณ และเป็นตัวอักษรที่ไร้ความชัดเจน หากมันแยกตัวออกจากท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ ﷺ ขออัลลอฮ์อย่าได้ทรงอนุญาตให้เป็นเช่นนั้น และตัดขาดความสัมพันธ์จากคำสอนและศาสนาของท่าน เขาเชื่อว่าท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ ﷺ คือผู้ที่ทำให้โลกอาหรับปรากฏขึ้นบนเวทีโลก เพราะก่อนหน้านั้นโลกนี้เป็นเพียงหน่วยต่าง ๆ ที่แตกกระจาย เป็นเผ่าที่ห้ำหั่นกันเอง เป็นประชาชนที่ถูกกดขี่เป็นทาส เป็นพรสวรรค์ที่สูญเปล่า และเป็นดินแดนที่ระเหเร่ร่อนอยู่ในความโง่เขลาและความหลงผิด ชาวอาหรับในเวลานั้นไม่เคยแม้แต่จะฝันถึงการเผชิญหน้ากับจักรวรรดิโรมัน

และเปอร์เซีย โดยที่เรื่องนั้นไม่เคยผุดขึ้นในความคิดของพวกเขาเลย และพวกเขาก็จะไม่เชื่อหากมีผู้บอกเรื่องนั้นแก่พวกเขาไม่ว่าในสภาพการณ์ใด ส่วนซีเรียซึ่งเป็นส่วนสำคัญของโลกอาหรับนั้นเป็นอาณานิคมของโรมัน ที่ต้องทนทุกข์กับระบอบกษัตริย์แบบสมบูรณาญาสิทธิ์และการปกครองที่อธรรมกดขี่ ไม่รู้จักความหมายของเสรีภาพและความยุติธรรม อิรักก็เป็นพาหนะสนองตัณหาของจักรวรรดิกิสรอ แบกภาระภาษีที่บีบคั้นและเครื่องบรรณาการที่หนักอึ้ง ส่วนอียิปต์นั้นชาวโรมันได้ใช้เป็นดั่งแม่อูฐที่รีดนมได้และขี่ได้ พวกเขาตัดขนของมัน แต่อธรรมต่อมันในเรื่องอาหาร ยิ่งไปกว่านั้นอียิปต์ยังต้องทนทุกข์กับการกดขี่ทางศาสนาควบคู่กับการปกครองแบบเผด็จการทางการเมือง

ครั้นแล้วไม่นานนัก โลกที่แตกแยก เสื่อมโทรม ถูกอธรรมและถูกกดขี่นี้ ก็ได้รับลมหอมระลอกหนึ่งจากลมหอมแห่งอิสลามที่ท่านมุฮัมมัด ﷺ ได้นำมา ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้เข้าถึงโลกนี้ในขณะที่มันกำลังหลงทางและใกล้พินาศ และได้จับมือของมันขึ้นมาในขณะที่มันล้มลงและทรุดโทรม แล้วท่านก็ได้ชุบชีวิตมันขึ้นใหม่ด้วยอนุมัติของอัลลอฮ์ และได้ทำให้มันมีรัศมีที่ใช้เดินไปท่ามกลางผู้คน ท่านได้สอนคัมภีร์และวิทยปัญญาแก่มัน และได้ขัดเกลามันให้บริสุทธิ์ ดังนั้นภายหลังการแต่งตั้งท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ โลกนี้จึงกลายเป็นทูตแห่งอิสลาม เป็นผู้นำสาส์นแห่งความปลอดภัยและสันติภาพ เป็นผู้บุกเบิกแห่งความรู้และวิทยปัญญา และเป็นคบเพลิงแห่งวัฒนธรรมและอารยธรรม มันได้กลายเป็นผู้ช่วยเหลือแก่ประชาชาติทั้งหลาย และเป็นดั่งสายฝนแก่โลก ณ ที่นั้นเองจึงเกิดมีชาม เกิดมีอิรัก เกิดมีอียิปต์ และเกิดมีโลกอาหรับที่เรากำลังกล่าวถึงอยู่นี้

ดังนั้น หากไม่มีท่านมุฮัมมัด ﷺ หากไม่มีสาส์นของท่าน และหากไม่มีศาสนาของท่านแล้ว ก็จะไม่มีซีเรีย ไม่มีอิรัก ไม่มีอียิปต์ และไม่มีโลกอาหรับ ยิ่งไปกว่านั้น โลกก็จะไม่เป็นอย่างที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน ทั้งในด้านอารยธรรมและสติปัญญา ศาสนาและจริยธรรม

ฉะนั้น ผู้ใดก็ตามจากบรรดาประชาชนและรัฐบาลของโลกอาหรับที่เห็นว่าตนไม่จำเป็นต้องพึ่งศาสนาอิสลาม และหันหน้าไปทางตะวันตก หรือไปสู่ยุคสมัยแรกเริ่มของชาวอาหรับ หรือแสวงหาแรงบันดาลใจในการวางกฎหมายแห่งชีวิตหรือการเมืองของตนจากบทบัญญัติและรัฐธรรมนูญของตะวันตก หรือวางรากฐานชีวิตของตนบนลัทธิเชื้อชาตินิยม หรือลัทธิอาหรับนิยมที่ไม่เกี่ยวข้องใด ๆ กับอิสลาม และไม่พอใจที่จะยอมรับท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ เป็นผู้นำ ผู้ชี้ทาง อิมาม และแบบอย่าง ก็จงคืนความโปรดปรานของท่านมุฮัมมัด บิน อับดุลลอฮ์ ﷺ กลับไปเถิด และจงย้อนกลับไปสู่ญาฮิลิยะฮ์ดั้งเดิมของตน ซึ่งเป็นยุคแห่งการปกครองของโรมันและอิหร่าน ยุคแห่งความโง่เขลาและความหลงผิด ยุคแห่งความหลงลืมและความเกียจคร้าน ยุคแห่งความโดดเดี่ยวจากโลก ความเฉื่อยชาและความหยุดนิ่ง เพราะแท้จริงประวัติศาสตร์อันรุ่งโรจน์นี้ อารยธรรมอันเจิดจรัสนี้ วรรณกรรมอันอุดมสมบูรณ์นี้ และรัฐอาหรับเหล่านี้ ล้วนมิใช่อื่นใดนอกจากความดีงามประการหนึ่งจากความดีงามทั้งหลายของท่านมุฮัมมัด ﷺ

อีมานคือพลังของโลกอาหรับ

ดังนั้น อิสลามคือความเป็นชาติของโลกอาหรับ ท่านมุฮัมมัด ﷺ คือจิตวิญญาณของโลกอาหรับ เป็นอิมามและผู้นำของมัน และอีมานคือพลังของโลกอาหรับที่มันได้ใช้ต่อสู้กับโลกมนุษย์ทั้งมวลจนได้รับชัยชนะเหนือมัน

และอีมานนั้นคือพลังและอาวุธของโลกอาหรับในวันนี้ เช่นเดียวกับที่เคยเป็นในวันวาน ด้วยอีมานนี้เองที่ทำให้มันพิชิตศัตรูของมัน ธำรงรักษาความเป็นตัวตนของมันไว้ และปฏิบัติภารกิจของมันให้ลุล่วง แท้จริงโลกอาหรับไม่อาจต่อสู้กับลัทธิไซออนิสต์ ลัทธิคอมมิวนิสต์ หรือศัตรูอื่นใดได้ด้วยเงินที่อังกฤษหยิบยื่นให้อย่างกระเบียดกระเสียร หรือที่อเมริกาให้เป็นทาน หรือที่ให้มาเพื่อแลกกับทองคำสีดำที่สูบเอาไปจากแผ่นดินของมัน หากแต่มันจะต่อสู้กับศัตรูของมันได้ด้วยอีมานและพลังทางจิตวิญญาณ และด้วยจิตวิญญาณเดียวกับที่มันเคยใช้ต่อสู้กับอาณาจักรโรมันและจักรวรรดิเปอร์เซียในคราวเดียวกัน จนได้รับชัยชนะเหนือทั้งสองพร้อมกัน แท้จริงมันไม่อาจต่อสู้กับศัตรูของมันได้ด้วยหัวใจที่รักชีวิตและรังเกียจความตาย ด้วยร่างกายที่โน้มเอียงไปสู่ความสุขสบายและการพักผ่อน ด้วยสติปัญญาที่ถูกความสงสัยครอบงำ และมีความคิดกับอารมณ์ใฝ่ต่ำแย่งชิงกันอยู่ภายใน หรือด้วยมือที่สั่นคลอน หัวใจที่เคลือบแคลงและอีมานอ่อนแอ และกำลังพลที่ระส่ำระสายในสนามรบ ดังนั้น สิ่งสำคัญสำหรับบรรดาเจ้าผู้ครองนครอาหรับ ผู้นำของพวกเขา และบรรดาผู้นำของสันนิบาตอาหรับ ก็คือการปลูกฝังอีมานลงในประชาชาติอาหรับ ในมวลชนของอุมมะฮ์และผู้ปกครองบ้านเมือง ในกองทัพอาหรับ ชาวนา และพ่อค้า และในทุกชนชั้นของสังคม จุดไฟแห่งการญิฮาดในหนทางของอัลลอฮ์และความโหยหาสวนสวรรค์ให้ลุกโชนในหมู่พวกเขา ปลุกให้พวกเขาเห็นว่ารูปลักษณ์ภายนอกที่กลวงเปล่าและเครื่องประดับแห่งโลกดุนยาเป็นสิ่งไร้ค่า และสอนพวกเขาว่าจะเอาชนะตัณหาของตนเองและความเคยชินในการดำเนินชีวิตได้อย่างไร จะอดทนต่อความยากลำบากในหนทางของอัลลอฮ์ได้อย่างไร จะต้อนรับความตายด้วยรอยยิ้มได้อย่างไร และจะโผเข้าหามันดังเช่นแมลงเม่าโผเข้าหาแสงไฟได้อย่างไร

การเสียสละของคนหนุ่มอาหรับคือสะพานสู่ความผาสุกของมวลมนุษยชาติ

ท่านเราะซูล ﷺ ถูกส่งมาในขณะที่ความทุกข์ยากของมนุษยชาติได้มาถึงขีดสุดอันไม่มีขีดใดเกินกว่านั้นอีกแล้ว และภารกิจของมนุษยชาติก็ยิ่งใหญ่เกินกว่าที่จะให้บุคคลซึ่งอยู่อย่างสุขสบาย ไม่ต้องเผชิญกับอันตราย ความสูญเสีย หรือการทดสอบใด ๆ มีความสุขสำราญในปัจจุบันและมีอนาคตที่มั่นคงแน่นอน มาเป็นผู้แบกรับได้ หากแต่ภารกิจนี้ต้องการผู้คนที่ยอมเสียสละศักยภาพและอนาคตของตนในหนทางแห่งการรับใช้มนุษยชาติและการปฏิบัติภารกิจอันศักดิ์สิทธิ์ของพวกเขา ยอมให้ชีวิต ทรัพย์สิน การทำมาหากิน และส่วนแบ่งของพวกเขาในโลกนี้ตกอยู่ในอันตรายและความสูญสิ้น ยอมให้การค้า อาชีพ และรายได้ของพวกเขาเสียหายและซบเซา และยอมทำให้ความหวังที่บิดาและมิตรสหายเคยมีต่อพวกเขาต้องพังทลายลง จนกระทั่งคนเหล่านั้นกล่าวแก่คนหนึ่งในหมู่พวกเขาเช่นเดียวกับที่หมู่ชนของนบีศอลิหฺได้กล่าวว่า

قَالُوا يَا صَالِحُ قَدْ كُنتَ فِينَا مَرْجُوًّا قَبْلَ هَـٰذَا

«พวกเขากล่าวว่า โอ้ศอลิหฺเอ๋ย แท้จริงท่านเคยเป็นที่หวังในหมู่พวกเรามาก่อนหน้านี้» (ซูเราะฮ์ฮูด 11:62)

แท้จริงมนุษยชาติจะไม่อาจดำรงอยู่ได้ และดะอ์วะฮ์อันทรงเกียรติจะไม่อาจตั้งมั่นได้หากปราศจากนักต่อสู้เหล่านี้ และด้วยความทุกข์ยากของมนุษย์กลุ่มเล็ก ๆ กลุ่มนี้ในโลกดุนยา ตามที่คนร่วมสมัยกับพวกเขาจำนวนมากเข้าใจ มนุษยชาติจึงได้รับความสุขสำราญ ประชาชาติทั้งหลายได้รับความผาสุก และกระแสของโลกได้เปลี่ยนจากความชั่วไปสู่ความดี และนับเป็นความผาสุกอย่างแท้จริงที่บุคคลจำนวนหนึ่งต้องลำบากเพื่อให้ประชาชาติทั้งหลายได้รับความสุข ทรัพย์สินของบางคนต้องสูญไปและการค้าของพวกเขาต้องซบเซา เพื่อให้ชีวิตและจิตวิญญาณจำนวนมากมายซึ่งไม่มีผู้ใดนับได้นอกจากอัลลอฮ์ได้เติบโตงอกงาม

จากการลงโทษของอัลลอฮ์และจากไฟนรกญะฮันนัม

ในยามที่ท่านเราะซูล ﷺ ถูกส่งมานั้น อัลลอฮ์ทรงรู้ว่าชาวโรมัน ชาวเปอร์เซีย และบรรดาประชาชาติที่มีอารยธรรมซึ่งกุมบังเหียนโลกที่เจริญแล้วอยู่ในเวลานั้น ไม่อาจเผชิญอันตราย และไม่อาจแบกรับความเหนื่อยยากและความลำบากในหนทางแห่งดะอ์วะฮ์ ญิฮาด และการรับใช้มวลมนุษย์ผู้ทุกข์ยาก ทั้งนี้เพราะวิถีชีวิตของพวกเขาที่ประดิษฐ์ประดอยและฟุ้งเฟ้อ พวกเขาไม่อาจสละแม้สิ่งเล็กน้อยจากความละเอียดประณีตแห่งอารยธรรมของตนในเรื่องเครื่องนุ่งห่มและอาหารการกิน ไม่อาจสละความสุขสำราญ ความเพลิดเพลิน และเครื่องประดับประดาของตน ไม่ต้องพูดถึงสิ่งที่เป็นความจำเป็นของพวกเขา ทั้งยังไม่มีผู้ใดในหมู่พวกเขาที่มีกำลังพอจะเอาชนะตัณหาของตน ยับยั้งความทะเยอทะยานของตน สมถะต่อส่วนเกินของชีวิตและความโลภในดุนยา และพอใจกับสิ่งที่เพียงพอแก่การยังชีพ พระองค์จึงทรงเลือกประชาชาติหนึ่งสำหรับสาส์นแห่งอิสลามและการเป็นสหายของท่านเราะซูล ﷺ ประชาชาติที่สามารถแบกรับภาระแห่งดะอ์วะฮ์และญิฮาด และมีกำลังพอที่จะเสียสละและให้ผู้อื่นมาก่อนตน นั่นคือประชาชาติอาหรับผู้แข็งแกร่งและบริสุทธิ์ ซึ่งอารยธรรมยังไม่ได้กลืนกิน ความหรูหราฟุ่มเฟือยและความฟุ้งเฟ้อยังไม่ได้กัดกร่อน และพวกเขาเหล่านั้นคือศอฮาบะฮ์ของท่านมุฮัมมัด ﷺ ผู้มีหัวใจดีงามที่สุด มีความรู้ลึกซึ้งที่สุด และประดิษฐ์ประดอยน้อยที่สุดในหมู่มนุษย์

ท่านเราะซูล ﷺ ได้ลุกขึ้นทำหน้าที่ดะอ์วะฮ์อันยิ่งใหญ่นี้ และได้ปฏิบัติสิทธิของมันอย่างครบถ้วน ทั้งการต่อสู้ดิ้นรนในหนทางของมัน การให้มันมาก่อนทุกสิ่งที่ขวางกั้นมัน และการหันหลังให้กับตัณหาและความโลภในดุนยา ท่านจึงเป็นแบบอย่างและผู้นำแก่โลกทั้งมวลในเรื่องนี้ คณะผู้แทนของกุเรชได้มาหาท่าน และเสนอทุกสิ่งที่ยั่วยวนคนหนุ่มและทำให้ผู้ทะเยอทะยานพึงพอใจ ทั้งตำแหน่งผู้นำ เกียรติยศ ทรัพย์สินมหาศาล และการแต่งงานอันมีเกียรติ แต่ท่านปฏิเสธทั้งหมดอย่างเด็ดขาดและตรงไปตรงมา ลุงของท่านได้พูดกับท่านและพยายามจะยับยั้งความเคลื่อนไหวของท่านในหนทางแห่งดะอ์วะฮ์ ท่านจึงกล่าวว่า

((يا عم والله لو وضعوا الشمس في يميني والقمر في يساري على أن أترك هذا الأمر حتى يظهره الله أو أهلك فيه ما تركته))

«โอ้ท่านลุง ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ แม้พวกเขาจะวางดวงอาทิตย์ไว้ในมือขวาของฉัน และวางดวงจันทร์ไว้ในมือซ้ายของฉัน เพื่อให้ฉันละทิ้งเรื่องนี้ จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงทำให้มันประจักษ์ชัย หรือฉันจะพินาศไปในหนทางนี้ ฉันก็จะไม่ละทิ้งมัน»

ต่อมาท่านยังเป็นแบบอย่างแก่ผู้คนในยุคสมัยของท่านและหลังจากนั้น ด้วยการที่ท่านรับส่วนที่มากที่สุดของการญิฮาด การเสียสละ ความสมถะ และความยากแค้นแห่งการครองชีพ และรับส่วนที่น้อยที่สุดของการยังชีพและปัจจัยแห่งชีวิต ท่านได้ปิดประตูทั้งหลายต่อตัวท่านเอง และปิดกั้นหนทางต่าง ๆ ต่อหน้าท่าน และยังขยายสิ่งนั้นไปยังครอบครัว สมาชิกในบ้าน และผู้ที่ใกล้ชิดกับท่าน ดังนั้นผู้ที่ใกล้ชิดและผูกพันกับท่านมากที่สุด จึงเป็นผู้ที่ได้รับส่วนแบ่งในชีวิตน้อยที่สุด และได้รับส่วนในการญิฮาดและการเสียสละมากที่สุด เมื่อท่านต้องการจะห้ามสิ่งใด ท่านจะเริ่มต้นที่วงศ์ตระกูลและครอบครัวของท่านก่อน และเมื่อท่านกำหนดสิทธิประการใดหรือเปิดประตูแห่งผลประโยชน์ใด ท่านจะให้ผู้อื่นมาก่อน และบางทีก็ห้ามมันแก่เครือญาติที่ใกล้ชิดของท่าน เมื่อท่านต้องการห้ามดอกเบี้ย (ริบา) ท่านก็เริ่มที่ดอกเบี้ยของลุงของท่าน คืออับบาส บิน อับดุลมุฏฏอลิบ (ร.ฎ.) โดยยกเลิกมันทั้งหมด เมื่อท่านต้องการให้เลือดแห่งยุคญาฮิลิยะฮ์เป็นโมฆะ ท่านก็เริ่มที่เลือดของบุตรของเราะบีอะฮ์ บิน อัล-หาริษ บิน อับดุลมุฏฏอลิบ โดยยกเลิกมัน และท่านได้กำหนดซะกาตซึ่งเป็นผลประโยชน์ทางทรัพย์สินอันยิ่งใหญ่ที่ดำเนินต่อเนื่องไปจนถึงวันกิยามะฮ์ แต่ท่านกลับห้ามมันแก่วงศ์ตระกูลของท่าน คือบนีฮาชิม ตลอดไปชั่วนิรันดร์ และอะลี บิน อบีฏอลิบ (ร.ฎ.) ได้พูดกับท่านในวันพิชิตมักกะฮ์ ขอให้ท่านรวมไว้ให้แก่บนีฮาชิม

...การดูแลกะอ์บะฮ์ควบคู่ไปกับหน้าที่ให้น้ำแก่ผู้แสวงบุญ แต่ท่านปฏิเสธ แล้วท่านได้เรียกอุษมาน บิน เฏาะลาะฮ์ มาและยื่นกุญแจกะอ์บะฮ์ให้ พร้อมกล่าวว่า "นี่คือกุญแจของท่าน โอ้อุษมาน วันนี้เป็นวันแห่งความดีงามและการรักษาสัญญา" และกล่าวว่า "จงรับมันไว้ ให้อยู่กับพวกท่านตลอดไปชั่วลูกชั่วหลาน จะไม่มีผู้ใดริบมันไปจากพวกท่านได้นอกจากผู้อธรรม"

ท่านได้อบรมภริยาของท่านให้ถือสมถะ พอใจในสิ่งที่มี และอดทนต่อความยากลำบากในการดำรงชีพ ท่านได้ให้พวกนางเลือกระหว่างการใช้ชีวิตร่วมกับท่านท่ามกลางความยากจนและความคับแค้น กับการแยกทางจากท่านไปสู่ความมั่งคั่งและความสุขสบาย และท่านได้อ่านพระดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาแก่พวกนางว่า

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُل لِّأَزْوَاجِكَ إِن كُنتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا ﴿٢٨﴾ وَإِن كُنتُنَّ تُرِدْنَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَٱلدَّارَ ٱلْـَٔاخِرَةَ فَإِنَّ ٱللَّهَ أَعَدَّ لِلْمُحْسِنَـٰتِ مِنكُنَّ أَجْرًا عَظِيمًا ﴿٢٩﴾

«โอ้นบีเอ๋ย จงกล่าวแก่บรรดาภริยาของเจ้าว่า หากพวกเธอปรารถนาชีวิตแห่งโลกนี้และความสวยงามของมัน ก็มาเถิด ฉันจะให้สิ่งของแก่พวกเธอเป็นการปลอบใจ และจะปล่อยพวกเธอไปอย่างดีงาม และหากพวกเธอปรารถนาอัลลอฮ์ ศาสนทูตของพระองค์ และที่พำนักแห่งปรโลก แท้จริงอัลลอฮ์ได้ทรงเตรียมรางวัลอันใหญ่หลวงไว้สำหรับผู้กระทำความดีในหมู่พวกเธอ» (ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:28-29)

แล้วพวกนางก็เลือกอัลลอฮ์และศาสนทูตของพระองค์

ท่านหญิงฟาฏิมะฮ์ (ร.ฎ.) มาหาท่านเพื่อร้องทุกข์ถึงความเจ็บปวดที่มือของนางจากการโม่แป้ง เมื่อนางทราบข่าวว่ามีทาสมาถึงท่าน ท่านกลับสั่งเสียนางให้กล่าวตัสบีห์ ตะห์มีด และตักบีร และบอกนางว่าสิ่งนั้นดีสำหรับนางยิ่งกว่าคนรับใช้ เช่นนี้แหละคือแนวทางของท่านต่อครอบครัวและผู้ที่ใกล้ชิดกับท่าน โดยเริ่มจากผู้ที่ใกล้ชิดที่สุดแล้วจึงถัดไปตามลำดับ

บุรุษจากเผ่ากุร็อยช์ในมักกะฮ์ได้ศรัทธาต่อท่าน ชีวิตทางเศรษฐกิจของพวกเขาจึงสั่นคลอนอย่างรุนแรง การค้าของพวกเขาซบเซา บางคนสูญเสียทุนทรัพย์ที่สะสมมาตลอดชีวิต บางคนสูญเสียความหรูหราสุขสบายและความประณีตในการแต่งกายที่เคยเป็นที่เลื่องลือ บางคนการค้าซบเซาเพราะมัวทุ่มเทให้กับดะอ์วะฮ์และลูกค้าหันหนีไป และบางคนถูกตัดสิทธิ์จากส่วนแบ่งในทรัพย์สินของบิดา

ต่อมาเมื่อท่านเราะซูล ﷺ อพยพไปยังมะดีนะฮ์ และชาวอันศอรได้ติดตามท่าน สวนและไร่นาของพวกเขาก็ได้รับผลกระทบ เมื่อพวกเขาต้องการจะหันไปดูแลและฟื้นฟูมันสักระยะหนึ่ง ก็ไม่ได้รับอนุญาตให้ทำเช่นนั้น และอัลลอฮ์ทรงตักเตือนพวกเขาด้วยพระดำรัสว่า

وَأَنفِقُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَلَا تُلْقُوا۟ بِأَيْدِيكُمْ إِلَى ٱلتَّهْلُكَةِ

«และพวกเจ้าจงบริจาคในหนทางของอัลลอฮ์ และอย่าโยนตัวของพวกเจ้าไปสู่ความพินาศ» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:195)

เช่นนี้แหละคือสภาพของชาวอาหรับและบรรดาผู้ที่โอบอุ้มดะอ์วะฮ์นี้ไว้ในหมู่พวกเขา ส่วนแบ่งของพวกเขาในความยากลำบากของการญิฮาด และการสูญเสียชีวิตและทรัพย์สิน ยิ่งใหญ่กว่าส่วนแบ่งของประชาชาติใด ๆ ในโลก อัลลอฮ์ได้ตรัสแก่พวกเขาว่า

قُلْ إِن كَانَ ءَابَآؤُكُمْ وَأَبْنَآؤُكُمْ وَإِخْوَٰنُكُمْ وَأَزْوَٰجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَٰلٌ ٱقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَـٰرَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَـٰكِنُ تَرْضَوْنَهَآ أَحَبَّ إِلَيْكُم مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَجِهَادٍ فِى سَبِيلِهِۦ فَتَرَبَّصُوا۟ حَتَّىٰ يَأْتِىَ ٱللَّهُ بِأَمْرِهِۦ ۗ وَٱللَّهُ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلْفَـٰسِقِينَ ﴿٢٤﴾

«จงกล่าวเถิด หากบรรดาพ่อของพวกเจ้า ลูก ๆ ของพวกเจ้า พี่น้องของพวกเจ้า คู่ครองของพวกเจ้า วงศ์ญาติของพวกเจ้า ทรัพย์สินที่พวกเจ้าแสวงหามา การค้าที่พวกเจ้าเกรงว่าจะซบเซา และที่อยู่อาศัยที่พวกเจ้าพึงพอใจ เป็นที่รักยิ่งแก่พวกเจ้ามากกว่าอัลลอฮ์ ศาสนทูตของพระองค์ และการญิฮาดในหนทางของพระองค์แล้วไซร้ ก็จงรอคอยจนกว่าอัลลอฮ์จะทรงนำพระบัญชาของพระองค์มา และอัลลอฮ์จะไม่ทรงชี้นำแก่กลุ่มชนผู้ฝ่าฝืน» (ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:24)

และตรัสว่า

مَا كَانَ لِأَهْلِ ٱلْمَدِينَةِ وَمَنْ حَوْلَهُم مِّنَ ٱلْأَعْرَابِ أَن يَتَخَلَّفُوا۟ عَن رَّسُولِ ٱللَّهِ وَلَا يَرْغَبُوا۟ بِأَنفُسِهِمْ عَن نَّفْسِهِۦ

«ไม่บังควรแก่ชาวมะดีนะฮ์และชาวอาหรับชนบทที่อยู่รอบ ๆ พวกเขา ที่จะผละถอยหลังจากศาสนทูตของอัลลอฮ์ และไม่บังควรที่พวกเขาจะห่วงใยชีวิตของตนเองยิ่งกว่าชีวิตของท่าน» (ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:120)

ทั้งนี้เพราะความผาสุกของมวลมนุษยชาติขึ้นอยู่กับการเสียสละและการอุทิศตนที่พวกเขามอบให้ และการสูญเสียตลอดจนภัยพิบัติที่พวกเขาแบกรับไว้ พระองค์จึงตรัสว่า

وَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَىْءٍ مِّنَ ٱلْخَوْفِ وَٱلْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ ٱلْأَمْوَٰلِ وَٱلْأَنفُسِ

«และแน่นอน เราจะทดสอบพวกเจ้าด้วยบางสิ่งจากความหวาดกลัว ความหิวโหย และความสูญเสียทรัพย์สินและชีวิต...» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:155)

وَالثَّمَرَاتِ}

«...และพืชผล» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:155) และพระองค์ตรัสว่า

أَحَسِبَ ٱلنَّاسُ أَن يُتْرَكُوٓا۟ أَن يَقُولُوٓا۟ ءَامَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ ﴿٢﴾

«มนุษย์คิดหรือว่าพวกเขาจะถูกปล่อยไว้เพียงแค่กล่าวว่า "เราได้ศรัทธาแล้ว" โดยที่พวกเขาจะไม่ถูกทดสอบ?» (ซูเราะฮ์อัล-อังกะบูต 29:2)

การที่ชาวอาหรับถอยหนีและลังเลต่อเกียรติอันสูงส่งนี้ ย่อมหมายถึงการยืดเยื้อความทุกข์ระทมของมวลมนุษยชาติ และการดำเนินต่อไปของสภาพอันเลวร้ายในโลก พระองค์จึงตรัสว่า

إِلَّا تَفْعَلُوهُ تَكُن فِتْنَةٌ فِى ٱلْأَرْضِ وَفَسَادٌ كَبِيرٌ ﴿٧٣﴾

«หากพวกเจ้าไม่กระทำสิ่งนั้น ก็จะเกิดความวุ่นวายขึ้นในแผ่นดินและความเสียหายอันใหญ่หลวง» (ซูเราะฮ์อัล-อัมฟาล 8:73)

ในคริสต์ศตวรรษที่หก โลกได้ยืนอยู่ ณ ทางแยก กล่าวคือ ทางหนึ่ง ชาวอาหรับจะก้าวออกมาข้างหน้า ยอมเอาชีวิต ทรัพย์สิน บุตรหลาน และทุกสิ่งที่พวกเขารักและหวงแหนเข้าเสี่ยงภัย ละทิ้งความโลภในโลกนี้ และสละความเห็นแก่ตัวเพื่อประโยชน์ของสังคม แล้วโลกก็จะมีความสุข มนุษยชาติจะเที่ยงตรง ตลาดแห่งสวรรค์จะเปิดขึ้น และสินค้าแห่งอีมานจะเป็นที่ต้องการ หรืออีกทางหนึ่ง พวกเขาจะยึดเอาตัณหา ความโลภ และผลประโยชน์ส่วนตนไว้เหนือความสุขของมนุษยชาติและความดีงามของโลก แล้วโลกก็จะคงจมอยู่ในโคลนตมแห่งการหลงผิดและความทุกข์ระทมต่อไปตราบเท่าที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์ ทว่าอัลลอฮ์ทรงประสงค์ความดีแก่มนุษยชาติ ชาวอาหรับจึงมีความกล้าหาญขึ้น ด้วยวิญญาณแห่งอีมานและการเสียสละที่ท่านมุฮัมมัด ﷺ ได้เป่าเข้าไปในตัวพวกเขา และด้วยที่ท่านได้ทำให้พวกเขารักโลกอาคิเราะฮ์และผลตอบแทนของมัน พวกเขาจึงยอมสละชีวิตเป็นค่าไถ่แก่มนุษยชาติทั้งมวล ละทิ้งความโลภในโลกนี้ด้วยหวังในผลบุญจากอัลลอฮ์และความสุขของเผ่าพันธุ์มนุษย์ พวกเขาได้ญิฮาดด้วยทรัพย์สินและชีวิตของพวกเขาในหนทางของอัลลอฮ์ สละทุกสิ่งที่ผู้คนหวงแหน ทั้งความโลภ ตัณหา ความหวัง และความใฝ่ฝัน และทำการงานและญิฮาดอย่างบริสุทธิ์ใจเพื่ออัลลอฮ์ อัลลอฮ์จึงทรงประทานผลตอบแทนแห่งโลกนี้และผลตอบแทนอันงดงามแห่งโลกอาคิเราะฮ์แก่พวกเขา และอัลลอฮ์ทรงรักผู้กระทำความดี

บัดนี้กาลเวลาได้หมุนเวียนกลับมาสู่สภาพเดิมดังวันที่ท่านเราะซูล ﷺ ถูกส่งมา และโลกได้ยืนอยู่ ณ ทางแยกอีกครั้งหนึ่ง กล่าวคือ ทางหนึ่ง ชาวอาหรับ ซึ่งเป็นประชาชาติและเครือญาติของท่านเราะซูล ﷺ จะก้าวออกสู่สนาม ยอมเสี่ยงชีวิต ศักยภาพ และความทะเยอทะยานของพวกเขา และยอมเอาความสุขสบาย ความมั่งคั่ง โลกอันกว้างใหญ่ โอกาสในการดำรงชีวิตที่เปิดกว้าง และปัจจัยอันสะดวกง่ายดายที่พวกเขามีอยู่เข้าเสี่ยง แล้วโลกก็จะลุกขึ้นจากการล้มลุกคลุกคลาน และแผ่นดินจะถูกเปลี่ยนเป็นแผ่นดินอื่น หรืออีกทางหนึ่ง พวกเขาจะคงอยู่ในความโลภและความทะเยอทะยาน การแข่งขันกันในตำแหน่งงานและเงินเดือน การครุ่นคิดถึงรายได้และรายรับที่มากขึ้น ผลผลิตจากทรัพย์สินที่เพิ่มพูน กำไรจากการค้า และการได้มาซึ่งปัจจัยแห่งความหรูหราฟุ้งเฟ้อ แล้วโลกก็จะคงจมอยู่ในหล่มโคลนนี้ที่มันได้ดิ่งลงไปมาหลายศตวรรษแล้ว

โลกจะไม่มีความสุขเลย ตราบใดที่คนหนุ่มชั้นเลิศในเมืองหลวงของชาติอาหรับยังหมกมุ่นอยู่กับตัณหาของพวกเขา ชีวิตของพวกเขาหมุนวนอยู่รอบวัตถุและท้อง ไม่คิดถึงสิ่งใดนอกจากสองสิ่งนี้ และไม่รังเกียจที่จะดิ้นรนต่อสู้เพื่อสองสิ่งนี้ แท้จริงแล้ว คนหนุ่มของบางประชาชาติในยุคญาฮิลิยะฮ์ที่ได้สละอนาคตของตนเพื่อหลักการที่พวกเขายึดถือ ยังมีจิตใจที่ยิ่งใหญ่กว่าและมีความคิดที่กว้างไกลกว่าพวกเขา ยิ่งไปกว่านั้น กวีแห่งยุคญาฮิลิยะฮ์ "อิมรุอุลก็อยส์" ยังมีความมุ่งมั่นที่สูงส่งกว่าพวกเขา เมื่อเขากล่าวว่า:

ولو أنني أسعى لأدنى معيشة كفاني ولم أطلب قليل من المال ولكنما أسعى لمجد مؤثل وقد يدرك المجد المؤثل أمثالي

«หากข้าพเจ้าดิ้นรนเพียงเพื่อการครองชีพอันต่ำต้อยที่สุด ทรัพย์เพียงน้อยนิดก็พอเพียงแก่ข้าพเจ้าแล้ว และข้าพเจ้าก็คงไม่แสวงหาสิ่งใดอีก แต่ข้าพเจ้าดิ้นรนเพื่อเกียรติยศอันมั่นคงยั่งยืน และเกียรติยศอันมั่นคงยั่งยืนนั้น คนเช่นข้าพเจ้าย่อมไขว่คว้าได้»

แท้จริงโลกนี้ไม่อาจไปถึงความผาสุกได้ เว้นแต่จะข้ามสะพานแห่งการญิฮาดและความยากลำบากที่เยาวชนมุสลิมเสียสละให้ แผ่นดินนั้นต้องการปุ๋ย และปุ๋ยของแผ่นดินแห่งมวลมนุษยชาติที่จะทำให้มันอุดมสมบูรณ์และงอกเงยพืชพันธุ์แห่งอิสลามอันทรงเกียรติได้ ก็คือตัณหาและความละโมบส่วนตัวที่เยาวชนอาหรับเสียสละไปในหนทางแห่งความสูงส่งของอิสลาม การแผ่ขยายความมั่นคงและสันติภาพไปทั่วโลก และการนำผู้คนออกจากเส้นทางที่มุ่งสู่นรกญะฮันนัมไปสู่เส้นทางที่มุ่งสู่สวรรค์

แท้จริงนี่เป็นราคาที่น้อยนิดยิ่งนัก สำหรับสินค้าที่มีค่ามหาศาลยิ่งนัก

การให้ความสำคัญแก่ความเป็นอัศวินและชีวิตแบบทหาร:

ข้อเท็จจริงอันเจ็บปวดประการหนึ่งคือ ประชาชาติอาหรับได้สูญเสียคุณลักษณะทางการทหารของตนไปเป็นอันมาก และต้องประสบความสูญเสียในความเป็นอัศวินที่พวกเขาเคยเป็นที่รู้จักไปทั่วโลก มันจึงเป็นความวิบัติอันใหญ่หลวงและความสูญเสียอันร้ายแรง และเป็นสาเหตุประการหนึ่งของความอ่อนแอและความไร้สมรรถภาพของพวกเขาในสมรภูมิแห่งการญิฮาด จิตวิญญาณทางการทหารได้เสื่อมถอยลง ร่างกายอ่อนแอลง ผู้คนเติบโตขึ้นมาในความสุขสบาย รถยนต์ได้เข้ามาแทนที่ม้า จนแทบจะทำให้ม้าอาหรับสูญพันธุ์ไปจากคาบสมุทรอาหรับ ผู้คนได้ละทิ้งการปล้ำ การยิงธนูแข่งขัน การแข่งม้า ตลอดจนการกีฬาทางร่างกายประเภทต่าง ๆ และการฝึกทางการทหาร แล้วหันไปเล่นเกมต่าง ๆ ที่ไม่ก่อประโยชน์ใด ๆ แก่พวกเขาเลยแทน ดังนั้น สิ่งสำคัญสำหรับนักการศึกษาและนักอบรมบ่มนิสัยผู้เป็นผู้นำของประชาชาติอาหรับ คือการอบรมเยาวชนอาหรับให้มีความเป็นอัศวินและใช้ชีวิตแบบทหาร ให้มีความเรียบง่ายในการครองชีพ ใช้ชีวิตอย่างสมถะและทรหด มีความอดทนแข็งแกร่ง แบกรับความยากลำบากและความเหน็ดเหนื่อย และอดทนต่อสิ่งที่ไม่พึงปรารถนา!

ผู้อบรมผู้ยิ่งใหญ่ อะมีรุลมุอ์มินีน อุมัร อิบนุล-ค็อฏฏ็อบ (ร.ฎ.) ได้เขียนสาส์นถึงข้าหลวงชาวอาหรับบางคนของท่านซึ่งอยู่ในดินแดนของชาวอะญัม (ชาวต่างชาติที่มิใช่อาหรับ) ว่า

((إياكم والتنعم وزي العجم وعليكم بالشمس فإنها حمام

«พวกท่านจงระวังความสุขสบายและการแต่งกายแบบชาวอะญัม และพวกท่านจงตากแดด เพราะแท้จริงมันคือห้องอาบน้ำ…

…ชาวอาหรับ จงใช้ชีวิตอย่างมะอัด[^1] จงใช้ชีวิตอย่างหยาบกร้าน[^2] จงทำตนให้แข็งแกร่งดั่งไม้[^3] จงสวมใส่เสื้อผ้าอย่างเรียบง่ายไม่ประณีต[^4] จงมอบเกือกเหล็กให้แก่ม้าพาหนะ จงกระโดดขึ้นหลังม้าอย่างคล่องแคล่ว และจงยิงธนูเข้าเป้า[^5]

ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า

((ارموا بني إسماعيل فإن أباكم كان رامياً))

«จงยิงธนูเถิด โอ้ลูกหลานของอิสมาอีล เพราะบรรพบุรุษของพวกท่านเป็นนักยิงธนู»[^6]

และท่าน ﷺ กล่าวว่า

((ألا إن القوة الرمي، ألا إن القوة الرمي))

«พึงรู้เถิดว่า พลังนั้นคือการยิง พึงรู้เถิดว่า พลังนั้นคือการยิง»[^7]

เป็นหน้าที่ของนักการศึกษาและผู้ปกครองที่จะต้องต่อต้านด้วยกำลังทั้งหมดที่มี ต่อทุกสิ่งที่บั่นทอนจิตวิญญาณแห่งความเป็นชายและความอดทนบากบั่น และก่อให้เกิดความอ่อนแอเยี่ยงสตรีและความไร้สมรรถภาพ ไม่ว่าจะเป็นขนบธรรมเนียม วรรณกรรม สื่อสิ่งพิมพ์ หรือการศึกษา พวกเขาต้องยับยั้งสื่อสิ่งพิมพ์ที่ไร้ยางอาย และวรรณกรรมลามกที่ปฏิเสธพระเจ้า ซึ่งแพร่การกลับกลอก การค้าประเวณี ความชั่วช้า การบูชาความสุขสำราญและตัณหาในหมู่คนหนุ่มสาว พวกเขาต้องไม่ปล่อยให้พ่อค้าเหล่านี้ ผู้ซึ่งชอบให้ความลามกแพร่หลายในหมู่ผู้ศรัทธา เข้ามาในค่ายของท่านมุฮัมมัด ﷺ ผู้ถูกส่งมาเพื่อทำให้คุณธรรมอันสูงส่งสมบูรณ์ แล้วทำลายจิตใจและศีลธรรมของเยาวชนมุสลิม ประดับประดาความชั่วช้า การฝ่าฝืน และความรักในสิ่งลามกให้ดูสวยงามแก่พวกเขา ด้วยราคาอันต่ำต้อยเพียงไม่กี่ดิรฮัม

ประวัติศาสตร์ได้เป็นพยานแล้วว่า ทุกประชาชาติที่บุรุษของตนถูกทำลายในความเป็นชายและความหวงแหนศักดิ์ศรี และสตรีของตนถูกทำลายในความเป็นหญิงและความเป็นแม่ โดยการเปิดเผยเรือนร่างอวดโฉมได้ครอบงำพวกนาง รวมถึงการแข่งขันเบียดเสียดกับบุรุษในทุกเรื่อง การไม่ใยดีต่อชีวิตในบ้าน และพวกนางถูกทำให้รักการไม่มีบุตร ดวงดาวของประชาชาตินั้นก็ลับหาย ดวงอาทิตย์ของมันก็มืดมิด จนเหลือเพียงร่องรอยหลังจากที่เคยปรากฏชัด

นี่คือบั้นปลายของชาวกรีก ชาวโรมัน และชาวเปอร์เซีย และแท้จริงยุโรปก็กำลังอยู่บนเส้นทางสู่บั้นปลายเช่นนี้ ดังนั้นโลกอาหรับจงระวังจากชะตากรรมอันน่าสะพรึงกลัวนี้เถิด

[^1]: "ตะมัอัดดะดัลฆุลาม" หมายถึง เด็กหนุ่มเติบโตและแข็งแรงกำยำ บ้างก็ว่าความหมายคือ จงเลียนแบบการใช้ชีวิตของมะอัด บิน อัดนาน ผู้มีความแข็งแกร่งและใช้ชีวิตอย่างสมถะ [^2]: "อิคเชาชะนะ" หมายถึง ใช้ชีวิตอย่างหยาบกร้านในเรื่องอาหารและเครื่องนุ่งห่ม [^3]: "อิคเชาชะบะ" หมายถึง แข็งแกร่งดั่งไม้ในสภาพความเป็นอยู่ และอดทนต่อความยากลำบาก [^4]: หมายถึง แต่งกายอย่างเรียบง่าย ไม่พิถีพิถัน [^5]: รายงานโดยอัล-บะเฆาะวีย์ จากอบูอุษมาน อัน-นะฮ์ดีย์ [^6]: รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ [^7]: รายงานโดยมุสลิม

การต่อต้านความฟุ่มเฟือยและช่องว่างมหาศาลระหว่างคนรวยกับคนยากไร้:

ด้วยสาเหตุหลายประการและด้วยอิทธิพลของอารยธรรมตะวันตก ชาวอาหรับได้คุ้นชินกับชีวิตที่หรูหรา สุขสบาย ให้ความสำคัญเกินควรกับสิ่งฟุ่มเฟือยและส่วนเกินของชีวิต ใช้จ่ายเกินขอบเขตและสุรุ่ยสุร่าย และไม่เห็นคุณค่าของทรัพย์สินของอัลลอฮ์ โดยทุ่มเทมันไปเพื่อความเพลิดเพลิน ตัณหา ความโอ้อวด และการประดับประดา

ในขณะเดียวกัน เคียงข้างความหรูหรา ความสุขสบาย และชีวิตที่ฟุ้งเฟ้อสุรุ่ยสุร่ายนี้ กลับมีความหิวโหย ความไร้เครื่องนุ่งห่ม และความยากจนอย่างน่าอัปยศ ผู้ที่มองเห็นจะพบภาพอันน่าอดสูเหล่านี้ในเมืองหลวงของประเทศอาหรับ จนน้ำตาไหลริน หัวใจโศกเศร้า และต้องก้มศีรษะลงด้วยความละอายและอับอาย ขณะที่ชายคนหนึ่งมีเสื้อผ้าเหลือเฟือ มีอาหารและเครื่องดื่มเกินความต้องการจนไม่รู้ว่าจะใช้มันอย่างไร ก็มีชาวเบดูอินที่ไม่มีแม้อาหารสำหรับวันหนึ่งและเครื่องนุ่งห่มปกปิดร่างกาย และขณะที่เหล่าเจ้าผู้ครองและคนร่ำรวยชาวอาหรับนั่งอยู่บนรถยนต์ที่แล่นแข่งกับสายลมจนฝุ่นตลบ ก็มีกลุ่มสตรีและเด็กในชุดสีดำที่ขาดวิ่นจนเหลือแต่เส้นด้ายเพราะสวมใส่มานาน วิ่งไล่ตามเพื่อขอเงินสักเหรียญหรือขนมปังสักแผ่น

ตราบใดที่เมืองต่าง ๆ ของอาหรับยังมีทั้งปราสาทราชวังสูงตระหง่านและรถยนต์หรูหรา ควบคู่ไปกับกระท่อมซอมซ่อและบ้านเรือนที่ทรุดโทรม คับแคบ และมืดมิด และตราบใดที่ความอิ่มจนล้นกับความหิวโหยยังอัดแน่นอยู่ในเมืองเดียวกัน ประตูก็ย่อมเปิดกว้างเต็มที่สำหรับลัทธิคอมมิวนิสต์ การปฏิวัติ ความวุ่นวาย และความกระวนกระวาย ซึ่งไม่มีการโฆษณาชวนเชื่อหรือกำลังใด ๆ จะหยุดยั้งได้ และหากระบบอิสลามอันงดงามและสมดุลไม่ได้รับการสถาปนาขึ้นในดินแดนของมัน ก็จะมีระบบที่อยุติธรรม กดขี่ และบีบบังคับเข้ามาแทนที่ เป็นการลงโทษจากอัลลอฮ์ในรูปของปฏิกิริยาตอบโต้อันรุนแรง

การขจัดความเห็นแก่ตัวทุกรูปแบบ:

ในประวัติศาสตร์ โลกอาหรับเคยผ่านยุคหนึ่งที่ชีวิตทั้งหมดหมุนรอบบุคคลเพียงคนเดียว ซึ่งก็คือตัวเคาะลีฟะฮ์หรือกษัตริย์ หรือหมุนรอบคนเพียงหยิบมือหนึ่ง ซึ่งได้แก่บรรดาเสนาบดีและโอรสของกษัตริย์ แผ่นดินถูกถือว่าเป็นสมบัติส่วนตัวของบุคคลผู้โชคดีผู้นั้น และประชาชาติทั้งหมดเป็นเพียงฝูงทาสและบ่าวไพร่ เขาใช้อำนาจบงการทรัพย์สิน ที่ดิน ชีวิต และเกียรติของพวกเขา ประชาชาติที่อยู่ใต้การปกครองของเขาไม่ใช่อะไรอื่นนอกจากเงาของตัวเขา และชีวิตของประชาชาตินั้นก็เป็นเพียงส่วนขยายของชีวิตเขาเท่านั้น

ชีวิตในยุคนั้นทั้งประวัติศาสตร์ วิทยาการ วรรณกรรม บทกวี และผลงานต่าง ๆ ล้วนหมุนรอบบุคคลผู้นี้ หากผู้ใดย้อนพิจารณาประวัติศาสตร์ของยุคนี้หรือวรรณกรรมของช่วงเวลานั้น ก็จะพบว่าบุคคลผู้นี้ครอบงำประชาชาติหรือสังคมไว้ ดุจต้นไม้สูงใหญ่ที่แผ่ครอบงำหญ้าและไม้พุ่มเล็ก ๆ ที่งอกขึ้นใต้ร่มเงาของมัน และบดบังแสงแดดและอากาศจากพวกมัน ในทำนองเดียวกัน ประชาชาตินี้ก็เลือนหายไปในตัวบุคคลผู้นั้น หลอมละลายอยู่ในตัวเขา และกลายเป็นประชาชาติที่อ่อนแอซูบผอม ไร้ซึ่งบุคลิกภาพ

ไม่มีเจตจำนง ไม่มีเสรีภาพ และไม่มีศักดิ์ศรี

บุคคลผู้นี้เองที่วงล้อแห่งชีวิตหมุนไปเพื่อเขา เพื่อเขาชาวนาจึงเหนื่อยยาก พ่อค้าจึงทำงาน ช่างฝีมือจึงอุตสาหะ นักประพันธ์จึงแต่งหนังสือ และกวีจึงร้อยกรองบทกวี เพื่อเขาบรรดามารดาจึงให้กำเนิดบุตร และในหนทางของเขาบรรดาบุรุษจึงล้มตายและกองทัพจึงสู้รบ ยิ่งไปกว่านั้น เพื่อเขาแผ่นดินจึงคายคลังสมบัติออกมา ท้องทะเลจึงซัดสิ่งล้ำค่าขึ้นมา และขุมทรัพย์แห่งแผ่นดินจึงถูกขุดเอาสิ่งดีงามของมันออกมา

ส่วนประชาชาติ ซึ่งเป็นผู้ผลิตและเป็นผู้มีคุณูปการต่อความสุขสบายทั้งหมดนี้ กลับมีชีวิตอยู่อย่างคนยากไร้ หรืออย่างทาสที่ถูกครอบครอง บางครั้งก็ได้รับความสุขจากเศษอาหารบนโต๊ะเสวยของกษัตริย์และสิ่งที่เหลือจากบริวารของพระองค์ แล้วก็ขอบคุณ บางครั้งก็ถูกตัดขาดจากสิ่งนั้นด้วย แล้วก็อดทน และบางครั้งความเป็นมนุษย์ในตัวพวกเขาก็ตายไป จนไม่ปฏิเสธสิ่งใดเลย ตรงกันข้ามกลับแข่งขันกันประจบสอพลอและฉวยโอกาส

นี่คือยุคสมัยที่รุ่งเรืองอยู่ในโลกตะวันออกเป็นเวลายาวนาน และได้ทิ้งตะกอนไว้ในชีวิตและจิตใจของประชาชาตินี้ ในวรรณกรรมและบทกวีของพวกเขา ในจริยธรรมและการชุมนุมของพวกเขา และได้ทิ้งร่องรอยที่ยังคงอยู่ไว้ในห้องสมุดอาหรับ หนึ่งในร่องรอยที่พูดได้เหล่านี้คือหนังสือ «พันหนึ่งราตรี» (อัลฟ์ ลัยละฮ์ วะ ลัยละฮ์) ซึ่งวาดภาพยุคสมัยนั้นไว้อย่างเชี่ยวชาญ ในวันที่เคาะลีฟะฮ์ในแบกแดด หรือกษัตริย์ในดามัสกัสหรือไคโร เป็นทุกสิ่งทุกอย่าง เป็นพระเอกของเรื่องราวแห่งชีวิต และเป็นศูนย์กลางของวงกลม แท้จริงยุคสมัยนี้ซึ่งหนังสือ «พันหนึ่งราตรี» ได้สะท้อนออกมาด้วยตำนานและเรื่องเล่าต่าง ๆ ของมัน และหนังสือ «อัล-อัฆอนี» ได้สะท้อนออกมาด้วยประวัติศาสตร์และวรรณกรรมของมันนั้น มิใช่ยุคสมัยแห่งอิสลาม และมิใช่ยุคสมัยที่เป็นธรรมชาติและสมเหตุสมผล อิสลามไม่พึงพอใจต่อมัน และสติปัญญาก็ไม่ยอมรับมัน ทว่าอิสลามได้มาเพื่อทำลายและขจัดมันให้สิ้นไป เพราะนี่คือยุคสมัยที่ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ได้ถูกส่งมา ท่านจึงเรียกมันว่า "ญาฮิลิยะฮ์" ตำหนิมัน และคัดค้านบรรดากษัตริย์ของมัน เช่น กิสรอและก็อยศ็อร ตลอดจนความเห็นแก่ตัวและความฟุ้งเฟ้อของพวกเขาอย่างรุนแรงที่สุด

แท้จริงยุคสมัยเช่นนี้ไม่อาจดำรงอยู่และสืบเนื่องต่อไปได้ ไม่ว่าในสถานที่ใดหรือในกาลเวลาใด และไม่มีหนทางที่จะเป็นไปได้ เว้นแต่เมื่อประชาชาตินั้นถูกกดขี่จนไร้อำนาจในกิจการของตน หรือป่วยไข้ในสติปัญญา หรือสูญสิ้นความตระหนักรู้และความรู้สึก หรือจิตใจและวิญญาณได้ตายไปแล้ว

แท้จริงสภาพเช่นนี้ไม่มีสติปัญญาใดยอมรับได้ ใครเล่าจะยอมให้บุคคลคนเดียวหรือไม่กี่คนอิ่มแปล้ด้วยอาหารและเครื่องดื่มนานาชนิด ขณะที่ผู้คนนับพันต้องตายเพราะความหิวโหยและความอดอยาก ใครเล่าจะยอมให้กษัตริย์หรือโอรสของกษัตริย์ผลาญทรัพย์สินเล่นอย่างคนบ้า ขณะที่ผู้คนไม่มีอาหารพอจะประทังชีวิต และไม่มีเครื่องนุ่งห่มพอจะปกปิดร่างกาย และใครเล่าจะยอมให้ส่วนแบ่งของชนชั้นหนึ่ง ซึ่งเป็นคนส่วนใหญ่ คือการผลิตเพียงอย่างเดียว การตรากตรำในชีวิต และการทำงานหนักจนอ่อนล้าอย่างไม่มีที่สิ้นสุด ส่วนส่วนแบ่งของ

ชนชั้นหนึ่ง ซึ่งมีจำนวนไม่เกินนิ้วมือ มิได้ทำอะไรเลยนอกจากเพลิดเพลินอยู่กับดอกผลแห่งความเหนื่อยยากของชนชั้นแรก โดยปราศจากความสำนึกในบุญคุณและความเห็นคุณค่า ทั้งไร้สติปัญญาและความตระหนักรู้ ใครเล่าจะยอมรับได้ว่าเหล่าช่างฝีมือ ผู้มีสติปัญญาเฉียบแหลม ผู้อุตสาหะพากเพียร ผู้มีพรสวรรค์ และผู้มีคุณธรรม ต้องตกระกำลำบาก ขณะที่คนกลุ่มหนึ่งซึ่งไม่ถนัดสิ่งใดนอกจากการผลาญทรัพย์ และไม่รู้จักอาชีพใดนอกจากอาชีพแห่งความเสเพลและการดื่มสุรา กลับได้อยู่อย่างสุขสบาย?! ใครเล่าจะยอมรับได้ว่าผู้มีความสามารถ ผู้มีอัจฉริยภาพ และผู้มีความซื่อสัตย์ ถูกเมินเฉยและถูกขับไสไปเหมือนคนที่ถูกสังคมรังเกียจ ขณะที่รอบตัวกษัตริย์หรือเจ้าผู้ครองนครกลับมีกลุ่มคนจิตใจต่ำช้า สติปัญญาโง่เขลา และไร้มโนธรรมห้อมล้อมอยู่ คนเหล่านั้นไม่มีความกังวลใดนอกจากการรีดไถทรัพย์สินและการสนองตัณหา ไม่ถนัดศาสตร์ใดในโลกนี้นอกจากการประจบสอพลอ การยกยอปอปั้น และการวางแผนร้ายต่อผู้บริสุทธิ์ และไม่มีคุณลักษณะใดนอกจากความไร้ความรู้สึกและความไร้ยางอาย

นี่คือสภาพที่ผิดปกติ ซึ่งไม่ควรดำรงอยู่แม้เพียงวันเดียว นับประสาอะไรกับการดำรงอยู่นานหลายปี

หากสภาพเช่นนี้เคยเกิดขึ้นในยุคใดยุคหนึ่งของประวัติศาสตร์และดำรงอยู่เป็นเวลายาวนาน นั่นก็เป็นเพราะอุมมะฮ์ตกอยู่ในความหลงลืม หรือเกิดขึ้นทั้งที่อุมมะฮ์ไม่เต็มใจ และเป็นเพราะความอ่อนแอของอิสลามและความเข้มแข็งของญาฮิลิยะฮ์ แต่สภาพเช่นนี้สมควรที่จะพังทลายและล่มสลายลงทุกครั้งที่ดวงอาทิตย์แห่งอิสลามสาดแสง ความตระหนักรู้ตื่นขึ้น และอุมมะฮ์ลุกขึ้นมาตรวจสอบตนเองและสมาชิกของตน

ดังนั้น ผู้ที่ยังคงใช้ชีวิตอยู่ในโลกของ "พันหนึ่งราตรี" แท้จริงแล้วพวกเขากำลังใช้ชีวิตอยู่ในโลกแห่งความฝัน กำลังอาศัยอยู่ในบ้านที่เปราะบางยิ่งกว่าบ้านของแมงมุม กำลังอาศัยอยู่ในบ้านที่ถูกคุกคามด้วยภยันตราย โดยไม่รู้ว่าจะถูกบุกจู่โจมเมื่อใด และไม่รู้ว่าจอบแห่งการทำลายล้างจะลงมือขุดทำลายมันเมื่อใด และแม้จะรอดพ้นจากสิ่งเหล่านี้ทั้งหมด พวกเขาก็ไม่รู้ว่าหลังคาจะถล่มลงมาทับพวกเขาเมื่อใด เพราะมันเป็นบ้านที่ตั้งอยู่บนรากฐานที่ไม่มั่นคงและบนเสาค้ำที่ไม่แข็งแรง

พึงรู้เถิดว่า ยุคพันหนึ่งราตรีได้ผ่านพ้นไปแล้ว ดังนั้นอย่าให้ผู้คนกลุ่มใดหลอกลวงตนเอง และอย่าผูกชีวิตของตนไว้กับล้อเกวียนที่แตกหักและพังยับเยินไปแล้ว ระบอบกษัตริย์นั้นเปรียบเสมือนตะเกียง (หากจะใช้สำนวนเช่นนี้ได้) ที่น้ำมันหมดแล้วและไส้ตะเกียงก็มอดไหม้ไปแล้ว มันจึงไม่มีอะไรเหลือนอกจากการดับมอดลงในไม่ช้า แม้จะไม่มีพายุพัดมาเลยก็ตาม

แท้จริงแล้ว ในอิสลามไม่มีที่ยืนให้แก่การเห็นแก่ตัวและการกอบโกยผลประโยชน์ไว้แต่ฝ่ายตนในรูปแบบใดทั้งสิ้น ไม่มีที่ยืนให้แก่การเห็นแก่ประโยชน์ส่วนบุคคลหรือส่วนตระกูลดังที่เราเห็นในบางประชาชาติของโลกตะวันออกและในบางดินแดนมุสลิม และไม่มีที่ยืนให้แก่การเห็นแก่ประโยชน์ของกลุ่มอย่างเป็นระบบดังที่เราเห็นในยุโรป อเมริกา และรัสเซีย ในยุโรปนั้นเป็นการเห็นแก่ประโยชน์ของพรรคการเมืองพรรคใดพรรคหนึ่ง ในอเมริกาเป็นการเห็นแก่ประโยชน์ของพวกนายทุน ส่วนในรัสเซียคือคนกลุ่มน้อยที่ศรัทธาในลัทธิคอมมิวนิสต์สุดโต่ง แล้วบังคับยัดเยียดตนเองเหนือคนส่วนใหญ่ โดยปฏิบัติต่อกรรมกรและผู้ถูกคุมขังด้วยความโหดร้ายอย่างที่หาได้ยาก และด้วยความป่าเถื่อนที่อาจจะ

ซึ่งไม่มีแบบอย่างใดเทียบได้ในประวัติศาสตร์ของการเกณฑ์แรงงานอันอยุติธรรม[^1]

แท้จริงแล้ว ความเห็นแก่ตัวในทุกรูปแบบจะต้องสิ้นสุดลง และมนุษยชาติจะลุกขึ้นต่อต้านมัน และแก้แค้นมันอย่างรุนแรง แท้จริงไม่มีอนาคตใดในโลกนี้ นอกจากสำหรับอิสลามที่ผ่อนปรน ยุติธรรม และเป็นทางสายกลาง แม้ว่า "ความเห็นแก่ตัว" เหล่านี้จะมีอายุยืนยาว ถูกปล่อยบังเหียนให้ และหลงระเริงอยู่ในความหลงผิดและการละเมิดขอบเขตของมันไปช่วงเวลาหนึ่งก็ตาม

แท้จริงความเห็นแก่ตัว ไม่ว่าจะเป็นในระดับปัจเจกบุคคล ระดับตระกูล ระดับพรรค หรือระดับชนชั้น เป็นสิ่งที่ผิดธรรมชาติในชีวิตของอุมมะฮ์ และอุมมะฮ์จะสลัดมันทิ้งในโอกาสแรกที่มีขึ้น มันไม่มีที่ยืนในอิสลาม ไม่มีที่ยืนในสังคมที่ตื่นรู้และบรรลุวุฒิภาวะแล้ว และไม่มีความหวังว่ามันจะดำรงอยู่ต่อไปได้ ดังนั้น จึงเป็นการดีสำหรับมุสลิม เป็นการดีสำหรับชาวอาหรับ และเป็นการดีสำหรับผู้นำและผู้ปกครองของพวกเขา ที่จะปลดปล่อยตนเองจากมัน และตัดความสัมพันธ์กับมันเสียก่อนที่มันจะจมลง แล้วพวกเขาก็จมลงไปพร้อมกับมัน

การสร้างความตื่นรู้ในอุมมะฮ์

สิ่งที่น่าหวาดกลัวที่สุดสำหรับอุมมะฮ์หนึ่ง ซึ่งทำให้อุมมะฮ์นั้นเผชิญกับภยันตรายทุกรูปแบบ ตกเป็นเหยื่อของพวกมุนาฟิก และเป็นของเล่นของพวกที่ชอบเล่นสนุก ก็คือการที่อุมมะฮ์นั้นขาดความตื่นรู้ หลงใหลไปกับทุกการเรียกร้อง พุ่งตัวเข้าหาทุกกระแส ยอมจำนนต่อผู้กดขี่ทุกคน นิ่งเงียบต่อทุกความโหดร้าย และอดทนรับทุกความอยุติธรรม ไม่ใช้ปัญญาพิจารณากิจการต่าง ๆ และไม่วางสิ่งต่าง ๆ ไว้ในที่อันควร ไม่สามารถแยกแยะระหว่างมิตรกับศัตรู และระหว่างผู้ที่หวังดีกับผู้ที่หลอกลวง ถูกต่อยจากรูเดิมครั้งแล้วครั้งเล่า เหตุการณ์ต่าง ๆ ไม่อาจตักเตือนได้ ประสบการณ์ไม่อาจทำให้หวาดหวั่น และไม่ได้รับบทเรียนจากภัยพิบัติ ยังคงมอบบังเหียนแห่งการนำให้แก่ผู้ที่ตนได้ประจักษ์แล้วถึงการหลอกลวง การล่อลวง การทรยศ ความเห็นแก่ตัว และความเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตน ยังคงวางความไว้วางใจไว้ที่เขา และมอบชีวิต ทรัพย์สิน เกียรติยศ และกุญแจแห่งอำนาจของตนไว้ในมือเขา แล้วลืมอย่างรวดเร็วถึงความสูญเสียและความหายนะที่ตนได้รับจากน้ำมือของเขา ด้วยเหตุนี้ บรรดานักการเมืองอาชีพและผู้นำผู้ทรยศจึงกล้าบ้าบิ่น รู้สึกปลอดภัยจากความโกรธเกรี้ยวของอุมมะฮ์และการเรียกร้องให้รับผิดชอบ พวกเขาหลงระเริงอยู่ในความหลงผิด และปล่อยตัวไปกับการทรยศและการกระทำอันไร้สาระของพวกเขาต่อไป โดยมั่นใจในความโง่เขลาของอุมมะฮ์ ความไร้เดียงสาของประชาชน และการขาดความตื่นรู้

[^1]: โปรดอ่านเรื่องนี้ในหนังสือ Forced Labour in Russia ของศาสตราจารย์เอิร์นเนสต์ ทอลล์เกรน (Professor Ernest Tallgren)

ประชาชาติมุสลิมและประเทศอาหรับนั้น น่าเสียดายที่มีความตระหนักรู้อ่อนแอ หากเราไม่กล้าพูดว่าไร้ความตระหนักรู้โดยสิ้นเชิง พวกเขาไม่อาจแยกแยะมิตรออกจากศัตรู และยังคงปฏิบัติต่อทั้งสองฝ่ายอย่างเท่าเทียมกัน หรือกระทั่งปฏิบัติต่อศัตรูดีกว่าที่ปฏิบัติต่อมิตรผู้หวังดีที่คอยตักเตือน ทั้งที่มิตรผู้นั้นอาจเหน็ดเหนื่อยและต่อสู้ร่วมกับพวกเขามาตลอดชีวิต ซึ่งต่างจากศัตรูโดยสิ้นเชิง พวกเขายังคงถูกต่อยจากรูเดียวกันนับพันครั้ง และไม่เคยถือเอาเหตุการณ์และประสบการณ์ต่าง ๆ เป็นบทเรียน พวกเขามีความจำสั้นและลืมง่าย ลืมอดีตของบรรดาผู้นำและผู้บัญชาการ ลืมทั้งเหตุการณ์ที่เพิ่งผ่านมาและที่ผ่านมานานแล้ว พวกเขาอ่อนแอในด้านความตระหนักรู้ทางสังคม และอ่อนแอยิ่งกว่าในด้านความตระหนักรู้ทางการเมือง สิ่งนี้เองที่นำหายนะอันใหญ่หลวงและความทุกข์ยากแสนสาหัสมาสู่พวกเขา ทำให้ผู้นำจอมปลอมขึ้นมามีอำนาจเหนือพวกเขา และทำให้พวกเขาต้องอับอายขายหน้าในทุกสมรภูมิ

ส่วนประชาชาติยุโรปนั้น แม้จะล้มละลายทางจิตวิญญาณและศีลธรรม และแม้จะมีข้อบกพร่องมากมายดังที่เราได้อภิปรายไว้ในหนังสือเล่มนี้ แต่ก็มีความตระหนักรู้ทางพลเมืองและทางการเมืองที่เข้มแข็ง พวกเขาบรรลุวุฒิภาวะทางการเมืองแล้ว รู้ว่าสิ่งใดเป็นประโยชน์และสิ่งใดเป็นโทษแก่ตน แยกแยะได้ระหว่างผู้หวังดีกับผู้หลอกลวง ระหว่างผู้บริสุทธิ์ใจกับผู้กลับกลอก และระหว่างผู้มีความสามารถกับผู้ไร้ความสามารถ พวกเขาจึงไม่มอบการนำของตนให้แก่ผู้ใดนอกจากผู้ที่มีความสามารถ เข้มแข็ง และซื่อสัตย์ ถึงกระนั้นก็มอบกิจการให้คนเหล่านั้นด้วยความระมัดระวัง เมื่อใดที่เห็นความอ่อนด้อยหรือการทรยศจากพวกเขา หรือเห็นว่าพวกเขาได้แสดงบทบาทของตนจนเสร็จสิ้นแล้ว ก็จะเลิกพึ่งพาพวกเขาและแทนที่ด้วยบุคคลที่เข้มแข็งกว่า มีความสามารถยิ่งกว่า และเหมาะสมกับสถานการณ์ยิ่งกว่า โดยที่อดีตอันรุ่งโรจน์ ผลงานอันยิ่งใหญ่ ชัยชนะในสงคราม หรือความสำเร็จในประเด็นใดประเด็นหนึ่งของพวกเขา ไม่อาจขัดขวางการปลดหรือการขับพวกเขาออกจากอำนาจได้ ด้วยเหตุนี้ ประชาชาติเหล่านั้นจึงปลอดภัยจากนักการเมืองอาชีพ และจากผู้นำที่อ่อนแอหรือทรยศ และสิ่งนี้ยังทำให้บรรดาผู้นำและผู้ปกครองเกรงกลัว จนต้องระมัดระวังและตื่นตัวอยู่เสมอ เกรงกลัวการตรวจสอบและการลงโทษของประชาชาติ ตลอดจนพลังอันรุนแรงของมติมหาชน

ดังนั้น หนึ่งในการรับใช้ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดที่จะมอบให้แก่อุมมะฮ์นี้ และจะทำให้อุมมะฮ์ปลอดภัยจากเรื่องตลกร้ายและโศกนาฏกรรมที่แทบไม่มีวันสิ้นสุด ก็คือการสร้างความตระหนักรู้ขึ้นในทุกชนชั้นและในหมู่สามัญชน และการอบรมบ่มเพาะมวลชนทั้งในด้านสติปัญญา ด้านพลเมือง และด้านการเมือง เป็นที่ประจักษ์ชัดว่า ความตระหนักรู้นั้นมิใช่สิ่งเดียวกับการแพร่หลายของการศึกษาและการขจัดการไม่รู้หนังสือ แม้ว่าสิ่งหลังนี้จะเป็นหนึ่งในวิธีการที่ได้ผลที่สุดในการสร้างความตระหนักรู้ก็ตาม บรรดาผู้นำทางการเมืองและผู้บัญชาการพึงรู้ไว้ว่า ประชาชาติที่ขาดความตระหนักรู้นั้นไม่คู่ควรแก่การไว้วางใจ และสภาพของประชาชาติเช่นนั้นก็ไม่ชวนให้อุ่นใจ แม้ว่าประชาชาติเช่นนั้นจะยกย่องสรรเสริญการเป็นผู้นำและตัวผู้นำ ถึงขั้นเทิดทูนบูชาก็ตาม เพราะตราบใดที่ประชาชาตินั้นยังมีความตระหนักรู้อ่อนแอ ก็ย่อมตกเป็นเป้าของการโฆษณาชวนเชื่อ การปลุกปั่น และการเย้ยหยันทุกรูปแบบ ประหนึ่งขนนกกลางทะเลทรายที่ถูกสายลมพัดพาไปมา ไม่อาจหยุดนิ่งอยู่ ณ ที่ใดได้เลย

ความเป็นอิสระของประเทศอาหรับในด้านการค้าและการเงิน:

ในทำนองเดียวกัน โลกอาหรับก็เช่นเดียวกับโลกอิสลาม จำเป็นต้องมีความเป็นอิสระในด้านการค้า การเงิน อุตสาหกรรม และการศึกษาของตน ประชาชนและมวลชนของโลกอาหรับต้องไม่สวมใส่สิ่งใดนอกจากสิ่งที่แผ่นดินของตนให้ผลผลิตและมือของตนทอขึ้นเอง โลกอาหรับต้องพึ่งพาตนเองได้โดยไม่ต้องอาศัยตะวันตกในทุกกิจการของชีวิต และในทุกสิ่งที่ตนจำเป็นต้องใช้ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องนุ่งห่ม อาหาร สินค้า ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม อาวุธและยุทโธปกรณ์ เครื่องมือและเครื่องจักร ตลอดจนยารักษาโรค เพื่อจะได้ไม่เป็นภาระของตะวันตก ไม่ต้องพึ่งพาเลี้ยงชีพจากตะวันตก และไม่ต้องเป็นผู้อาศัยกินจากสำรับของตะวันตก

โลกอาหรับไม่อาจทำสงครามกับตะวันตกได้ หากมีความจำเป็นและสถานการณ์บีบบังคับ ในขณะที่ตนยังเป็นหนี้ตะวันตกในเรื่องการเงิน ยังต้องพึ่งพาตะวันตกในเรื่องเครื่องนุ่งห่มและสินค้า ไม่มีแม้แต่ปากกาที่จะใช้ลงนามในสนธิสัญญากับตะวันตก มีเพียงตะกั่วที่หล่อขึ้นในตะวันตกเท่านั้น เป็นความอัปยศแก่ประชาชาติที่น้ำแห่งชีวิตในเส้นเลือดและหลอดเลือดแดงของตนไหลไปหล่อเลี้ยงร่างกายของผู้อื่น เป็นความอัปยศที่กองทัพของตนได้รับการฝึกฝนจากตัวแทนและนายทหารของตะวันตก และหน่วยงานบางแห่งของรัฐบาลของตนถูกบริหารโดยคนของตะวันตก ดังนั้น โลกอาหรับจำเป็นต้องลุกขึ้นจัดการภารกิจของตนด้วยตนเอง ได้แก่ การจัดระบบการค้าและการเงิน การนำเข้าและส่งออก อุตสาหกรรมของชาติ การฝึกฝนกองทัพ การผลิตเครื่องมือและเครื่องจักร และการบ่มเพาะบุคลากรที่สามารถแบกรับภารกิจทั้งปวงของรัฐและตำแหน่งหน้าที่ของรัฐบาลได้ ด้วยความเชี่ยวชาญ ทักษะทางวิชาการ ความซื่อสัตย์ และความจริงใจ

ความก้าวหน้าของอียิปต์ในด้านการค้า อุตสาหกรรม และวิชาการ:

ณ ที่นี้ เราต้องยอมรับว่าอียิปต์ได้พิสูจน์ให้เห็นถึงความสามารถและศักยภาพอันยิ่งใหญ่ของตนในด้านวิชาการและอุตสาหกรรม การบ่มเพาะบุคลากร การเผยแพร่วัฒนธรรม การถ่ายทอดวิทยาการสมัยใหม่สู่ภาษาอาหรับ และผ่านภาษาอาหรับไปสู่ประชาชาติอาหรับ อีกทั้งยังเอาใจใส่ต่ออุตสาหกรรมของชาติ และจัดระบบกิจการของรัฐและการเงินบนพื้นฐานของวิทยาการสมัยใหม่ ส่วนคุณูปการที่อียิปต์มีต่อภาษาอาหรับ การฟื้นฟูตำราภาษาอาหรับ ตลอดจนความก้าวหน้าของสื่อหนังสือพิมพ์ การพิมพ์ และการเผยแพร่หนังสือในอียิปต์นั้น ล้วนเป็นผลงานและความภาคภูมิใจที่ประวัติศาสตร์จะจารึกไว้ อนาคตจะสะท้อนก้องถึง และชาวอาหรับทั้งปวงจะสำนึกในบุญคุณของมัน

ความหวังของโลกอิสลามที่มีต่อโลกอาหรับ:

โลกอาหรับ ด้วยพรสวรรค์และคุณลักษณะเฉพาะของตน ด้วยทำเลที่ตั้งทางภูมิศาสตร์อันเหมาะสม และความสำคัญทางการเมือง ย่อมสามารถแบกรับสาสน์ของอิสลามได้เป็นอย่างดี สามารถรับตำแหน่งผู้นำของโลกอิสลาม และแข่งขันกับยุโรปได้หลังจากเตรียมพร้อมอย่างสมบูรณ์ และสามารถมีชัยเหนือยุโรปได้ด้วยอีมาน ด้วยพลังแห่งสาสน์ของตน และด้วยความช่วยเหลือจากอัลลอฮ์

ซึ่งจะเปลี่ยนโลกจากความชั่วสู่ความดี และจากไฟและความพินาศสู่ความสงบและสันติ

สู่จุดสูงสุดแห่งกิบละฮ์ของโลก: ช่างยิ่งใหญ่เหลือเกินพัฒนาการที่เกิดขึ้นในประวัติศาสตร์ของชาวอาหรับ อันเป็นผลจากการแต่งตั้งท่านมุฮัมมัด ﷺ เป็นนบี ซึ่งซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์และเรื่องราวการเมี๊ยะอ์รอจได้ประกาศไว้ด้วยถ้อยคำที่ชัดแจ้งและไพเราะคมคาย และด้วยลีลาที่แจ่มชัดสว่างไสว[^1] และช่างยิ่งใหญ่เหลือเกินความโปรดปรานที่อัลลอฮ์ทรงประทานแก่ชาวอาหรับอย่างล้นเหลือ พระองค์ทรงนำพวกเขาออกจากคาบสมุทรของพวกเขาที่พวกเขาห้ำหั่นกันเอง สู่โลกอันกว้างใหญ่ที่พวกเขากุมบังเหียนนำพา และจากชีวิตแบบชนเผ่าอันคับแคบที่พวกเขาอึดอัดใจ สู่มนุษยชาติอันกว้างไพศาลที่พวกเขาดูแลและชี้นำ และด้วยพัฒนาการอันยิ่งใหญ่นี้ ซึ่งสร้างความประหลาดใจแก่ชาวอาหรับและแก่โลก พวกเขาจึงกล่าวอย่างชัดเจนและกล้าหาญต่อจักรพรรดิแห่งอาณาจักรเปอร์เซียอันยิ่งใหญ่และเหล่าเสาหลักแห่งรัฐของเขาว่า

((الله ابتعثنا لنخرج بنا من شاء من عبادة العباد إلى عبادة الله وحده، ومن ضيق الدنيا إلى سعتها، ومن جور الأديان إلى عدل الإسلام))

«อัลลอฮ์ทรงส่งพวกเรามา เพื่อนำผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์ออกจากการเคารพภักดีต่อบ่าวด้วยกัน สู่การเคารพภักดีต่ออัลลอฮ์องค์เดียว และจากความคับแคบของโลกนี้สู่ความกว้างขวางของมัน และจากความอยุติธรรมของศาสนาต่าง ๆ สู่ความยุติธรรมของอิสลาม»

ใช่แล้ว ในขั้นแรกพวกเขาได้ออกจากความคับแคบของโลกนี้สู่ความกว้างขวางของมัน แล้วในขั้นต่อมาพวกเขาก็ได้นำประชาชาติทั้งหลายออกจากความคับแคบของโลกนี้สู่ความกว้างขวางของมัน มีสิ่งใดเล่าที่คับแคบยิ่งกว่าชีวิตแบบชนเผ่าและเชื้อชาติ และมีสิ่งใดที่กว้างไกลยิ่งกว่าชีวิตแห่งมนุษยธรรมที่ไร้ขอบฟ้า?

และมีสิ่งใดเล่าที่คับแคบยิ่งกว่าชีวิตที่ไม่คิดถึงสิ่งใดนอกจากวัตถุที่สูญสลายและชีวิตที่ดับสูญ และไม่ต่อสู้ดิ้นรนเพื่อสิ่งใดนอกจากเพื่อมัน เมื่อเทียบกับชีวิตแห่งอีมานและจิตวิญญาณที่ไม่มีที่สิ้นสุดและไม่มีขอบเขต!?

พวกเขาได้ออกจากความคับแคบของคาบสมุทรอาหรับ จากความคับแคบของชีวิตในนั้น จากความคับแคบของการคิดถึงแต่ปัญหาและผลประโยชน์ของมัน จากความคับแคบของการห้ำหั่นแย่งชิงอำนาจเหนือมัน และจากความคับแคบของการกรูเข้าแย่งชิงเศษซากอันน้อยนิด อำนาจอันกระจ้อยร่อย และการครองชีพอันต่ำต้อยของมัน สู่โลกใหม่แห่งความเป็นผู้นำทางจิตวิญญาณ จริยธรรม วิชาการ และการเมือง ที่ซึ่งแม่น้ำดานูบ (Danube) อันเอ่อล้น แม่น้ำไนล์อันรื่นรมย์ แม่น้ำยูเฟรติสอันจืดสนิท และแม่น้ำสินธุอันยาวไกล เป็นเพียงลำรางอันต่ำต้อยและคลองเล็ก ๆ ในนั้น และเทือกเขาแอลป์ (Alps) เทือกเขาพิเรนีส (Pyrenees) ยอดเขาแห่งเลบานอน และยอดเขาหิมาลัย เป็นเพียงเนินเขาเตี้ย ๆ และทำนบเล็ก ๆ และ...

[^1]: ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์และเรื่องราวการเมี๊ยะอ์รอจบรรจุคำประกาศว่า ท่านมุฮัมมัด ﷺ คือนบีแห่งสองกิบละฮ์ เป็นอิมามแห่งทิศตะวันออกทั้งสองและทิศตะวันตกทั้งสอง เป็นทายาทของบรรดานบีก่อนหน้าท่าน และเป็นอิมามของคนทุกรุ่นหลังจากท่าน

ดินแดนต่าง ๆ เช่น อินเดีย จีน และเตอร์กิสถาน ก็เป็นเพียงย่านแคบ ๆ และตรอกซอยเล็ก ๆ เป็นเพียงจุดเล็ก ๆ ที่จมหายอยู่ในโลกใบนี้ และแผ่นดินทั้งหมดนี้ หากผู้ที่ขึ้นไปถึงยอดสูงสุดแห่งอำนาจนี้มองลงมา ก็เป็นเพียงแผนที่ระบายสีขนาดเล็กที่นกซึ่งโบยบินอยู่บนฟากฟ้ามองเห็น และประชาชาติที่ยิ่งใหญ่ทั้งหลาย พร้อมด้วยวัฒนธรรม อารยธรรม และวรรณกรรมของพวกเขา ก็เป็นเพียงครอบครัวเล็ก ๆ ในประชาชาติที่ยิ่งใหญ่หนึ่งเดียว

โลกอันยิ่งใหญ่นี้ได้ตั้งอยู่บนรากฐานของอะกีดะฮ์หนึ่งเดียว อีมานอันลึกซึ้ง และสายสัมพันธ์ทางจิตวิญญาณอันแน่นแฟ้น มันเป็นโลกที่กว้างใหญ่ที่สุดเท่าที่ประวัติศาสตร์เคยรู้จัก และบรรดาชนชาติที่ประกอบกันขึ้นเป็นโลกนี้ก็เป็นครอบครัวที่เข้มแข็งที่สุดเท่าที่ประวัติศาสตร์เคยรู้จัก วัฒนธรรมที่แตกต่างกันและอัจฉริยภาพที่หลากหลายได้หลอมรวมกันในครอบครัวนี้ จนก่อเกิดเป็นวัฒนธรรมหนึ่งเดียว นั่นคือวัฒนธรรมอิสลาม ซึ่งยังคงปรากฏให้เห็นในบรรดาอัจฉริยบุคคลแห่งอิสลามที่ไม่อาจนับจำนวนได้ และในมรดกอันทรงคุณค่าของอิสลาม ทั้งด้านวิชาการและด้านการปฏิบัติ ซึ่งประวัติศาสตร์ไม่อาจบันทึกได้ครบถ้วน

การนำโลกนี้ได้เป็นมาและยังคงเป็นการนำที่ทรงเกียรติที่สุด ยิ่งใหญ่ที่สุด และเข้มแข็งที่สุดในประวัติศาสตร์แห่งการเป็นผู้นำและการนำ โดยสมควรและคู่ควรอย่างแท้จริง อัลลอฮ์ได้ทรงให้เกียรติแก่ชาวอาหรับด้วยการนำนี้ เมื่อพวกเขามีความบริสุทธิ์ใจต่อดะอ์วะฮ์อิสลามนี้และอุทิศตนในหนทางของมันอย่างสุดชีวิต ผู้คนทั่วโลกจึงรักพวกเขาด้วยความรักที่ไม่เคยมีสิ่งใดเทียบเท่า และเลียนแบบพวกเขาในทุกสิ่งอย่างที่ไม่เคยมีสิ่งใดเทียบเท่า ภาษาต่าง ๆ ได้ยอมสยบต่อภาษาของพวกเขา วัฒนธรรมต่าง ๆ ยอมสยบต่อวัฒนธรรมของพวกเขา และอารยธรรมต่าง ๆ ยอมสยบต่ออารยธรรมของพวกเขา ภาษาของพวกเขาจึงเป็นภาษาแห่งวิชาการและการประพันธ์ในโลกที่เจริญแล้วจากสุดขอบหนึ่งถึงอีกสุดขอบหนึ่ง และเป็นภาษาอันศักดิ์สิทธิ์เป็นที่รัก ซึ่งผู้คนให้ความสำคัญเหนือภาษาที่ตนเติบโตมา พวกเขาประพันธ์ผลงานที่ยิ่งใหญ่ที่สุดและเป็นที่รักที่สุดด้วยภาษานี้ และเชี่ยวชาญภาษานี้เสมือนเจ้าของภาษาหรือยิ่งกว่า ได้เกิดนักวรรณกรรมและนักประพันธ์ที่โดดเด่นในภาษานี้ ซึ่งปัญญาชนในโลกอาหรับต่างยอมรับนับถือ และนักวรรณกรรมตลอดจนนักวิจารณ์ชาวอาหรับต่างยอมรับในความเป็นเลิศและความเป็นผู้นำของพวกเขา

อารยธรรมของพวกเขาเป็นอารยธรรมแบบอย่างที่ผู้คนภาคภูมิใจและถือเป็นความประณีตงดงามที่จะเลียนแบบ บรรดาอุละมาอ์ด้านศาสนาต่างส่งเสริมให้ยกย่องอารยธรรมนี้เหนืออารยธรรมอื่น ๆ และเรียกอารยธรรมใดก็ตามที่ขัดแย้งกับมันว่า «ญาฮิลิยะฮ์» และ «อะญะมิยะฮ์» (ความเป็นต่างชาติที่มิใช่อาหรับ) และห้ามมิให้นำสัญลักษณ์และรูปแบบภายนอกของอารยธรรมเหล่านั้นมาใช้

การนำอันครอบคลุมและสมบูรณ์นี้ดำรงอยู่เป็นเวลายาวนาน โดยที่ผู้คนไม่คิดจะลุกขึ้นต่อต้านหรือปลดแอกตนเองจากมัน ดังที่เป็นวิสัยของผู้ถูกพิชิตและประชาชาติที่ถูกกดขี่ในทุกยุคสมัย เพราะความสัมพันธ์ของพวกเขากับการนำนี้มิใช่ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ถูกพิชิตกับผู้พิชิต หรือผู้ถูกปกครองกับผู้ปกครอง หรือทาสกับนายผู้กดขี่ หากแต่เป็นความสัมพันธ์ระหว่างผู้ถือศาสนากับผู้ถือศาสนา และความสัมพันธ์ระหว่างผู้ศรัทธากับผู้ศรัทธา และบน

ส่วนใหญ่แล้ว ความสัมพันธ์นั้นเป็นเพียงความสัมพันธ์ระหว่างผู้ตามกับผู้ที่ถูกตาม ซึ่งได้นำหน้าเขาไปก่อนในการรู้จักสัจธรรม การศรัทธาต่อดะอ์วะฮ์ และการอุทิศตนในหนทางของดะอ์วะฮ์นั้น จึงไม่มีที่ทางสำหรับการลุกฮือ ไม่มีที่ทางสำหรับการบ่นว่า และไม่มีที่ทางสำหรับการเนรคุณ หากแต่สิ่งที่สมควรคือ พวกเขาจะต้องยอมรับในบุญคุณของคนเหล่านั้น ลิ้นของพวกเขาเอ่ยคำขอบคุณและขอดุอาอ์ให้อยู่เสมอ และกล่าวว่า

رَبَّنَا ٱغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَٰنِنَا ٱلَّذِينَ سَبَقُونَا بِٱلْإِيمَـٰنِ وَلَا تَجْعَلْ فِى قُلُوبِنَا غِلًّا لِّلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ رَبَّنَآ إِنَّكَ رَءُوفٌ رَّحِيمٌ ﴿١٠﴾

«โอ้พระผู้อภิบาลของเรา โปรดอภัยโทษให้แก่เรา และแก่พี่น้องของเราผู้ซึ่งได้ศรัทธาก่อนหน้าเรา และโปรดอย่าให้มีความเคียดแค้นใด ๆ ในหัวใจของเราต่อบรรดาผู้ศรัทธา โอ้พระผู้อภิบาลของเรา แท้จริงพระองค์ทรงเมตตาสงสาร ทรงปรานียิ่ง» (ซูเราะฮ์อัล-หัชร์ 59:10)

และเป็นเช่นนั้นจริง ประชาชาติต่าง ๆ ที่ถูกพิชิตเหล่านี้ยังคงถือว่าชาวอาหรับคือผู้ช่วยให้พวกเขารอดพ้นจากญาฮิลิยะฮ์และการบูชารูปเคารพ เป็นผู้เชิญชวนสู่ดารุสสลาม เป็นผู้นำทางสู่สวรรค์ เป็นครูผู้สอนอารยธรรม และเป็นปรมาจารย์ด้านจริยธรรมและวรรณศิลป์

นี่คือภาวะผู้นำระดับโลกที่การเป็นนบีของท่านมุหัมมัด ﷺ ได้ปูทางไว้ และเป็นภาวะผู้นำที่ชาวอาหรับจะต้องหวงแหนรักษาไว้อย่างที่สุด กัดมันไว้ด้วยฟันกราม มุ่งแสวงหามันด้วยความสามารถทั้งปวงที่พวกเขาได้รับมา และให้บรรพบุรุษกับลูกหลานสั่งเสียกันในเรื่องนี้ ไม่อนุญาตให้พวกเขา—ตามบัญญัติของสติปัญญา ศาสนา และความหวงแหนในเกียรติ—ละทิ้งมันไม่ว่าในยุคสมัยใด เพราะในภาวะผู้นำนี้มีสิ่งทดแทนภาวะผู้นำอื่นทุกรูปแบบ ทั้งยังเหนือกว่า แต่ในภาวะผู้นำอื่นนั้นไม่มีสิ่งใดทดแทนหรือเพียงพอแทนมันได้ มันเป็นภาวะผู้นำที่ครอบคลุมภาวะผู้นำและอำนาจทุกประเภท และมันครอบงำหัวใจและจิตวิญญาณยิ่งกว่าการครอบงำร่างกายและรูปกาย

แท้จริงหนทางสู่ภาวะผู้นำนี้ได้ถูกปูไว้อย่างราบรื่นและง่ายดายสำหรับชาวอาหรับ และเป็นหนทางที่พวกเขาเคยพิสูจน์มาแล้วในยุคแรกของพวกเขา นั่นคือ «ความจริงใจต่อดะอ์วะฮ์อิสลาม การโอบอุ้มและทะนุถนอมมัน การอุทิศตนในหนทางของมัน และการให้ความสำคัญแก่วิถีชีวิตแบบอิสลามเหนือวิถีชีวิตอื่นทั้งปวง»

ด้วยเหตุนั้น—โดยมิได้ตั้งใจหรือปรารถนาจะได้มาซึ่งภาวะผู้นำนี้และครอบครองมัน—ประชาชาติมุสลิมทั่วทุกมุมโลกก็จะยอมสยบต่อพวกเขา และทุ่มเทให้แก่ความรัก ความยกย่อง และขนบธรรมเนียมของพวกเขา และด้วยเหตุนั้นประตูใหม่ ๆ และสนามใหม่ ๆ จะเปิดออกแก่พวกเขาทั่วทั้งตะวันออกและตะวันตกของแผ่นดิน อันเป็นสนามที่ผู้รุกรานและนักล่าอาณานิคมชาวตะวันตกไม่อาจพิชิตได้และได้ลุกฮือต่อต้านพวกเขา ประชาชาติใหม่ ๆ จะเข้ารับอิสลาม ประชาชาติที่ยังหนุ่มแน่นทั้งในด้านความสามารถ พลัง และทรัพยากร ประชาชาติที่สามารถต่อกรกับยุโรปในด้านอารยธรรมและวิทยาการได้ หากพวกเขาได้พบอีมานใหม่ ศาสนาใหม่ จิตวิญญาณใหม่ และสาส์นใหม่

โอ้ชาวอาหรับทั้งหลาย ถึงเมื่อใดเล่าที่พวกท่านจะใช้พลังอันยิ่งใหญ่ที่พวกท่านเคยใช้พิชิตโลกเก่า ไปในสนามที่คับแคบและจำกัด? และถึงเมื่อใดเล่าที่กระแสน้ำหลากอันเชี่ยวกราก—ซึ่งเมื่อวานได้กวาดล้างอารยธรรมและรัฐบาลทั้งหลายไป—จะถูกจำกัดอยู่ภายในร่องของหุบเขาแคบ ๆ แห่งนี้ ที่คลื่นของมันปะทะกันเองและกลืนกิน

...กันและกันกระนั้นหรือ? นี่คือโลกมนุษย์อันกว้างใหญ่ไพศาลที่อัลลอฮ์ทรงเลือกพวกท่านให้เป็นผู้นำ และทรงคัดสรรพวกท่านให้นำทางแก่มัน การแต่งตั้งท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ เป็นเราะซูลนั้นคือการเปิดศักราชใหม่นี้ ทั้งในประวัติศาสตร์ของประชาชาติของพวกท่านและในประวัติศาสตร์ของโลกทั้งมวล ทั้งต่อชะตากรรมของพวกท่านและชะตากรรมของโลกทั้งมวล ดังนั้น จงโอบกอดดะอ์วะฮ์อิสลามนี้ไว้อีกครั้ง จงทุ่มเทอุทิศตนในหนทางของมัน และจงต่อสู้ดิ้นรนเพื่อมัน

وَجَـٰهِدُوا۟ فِى ٱللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِۦ ۚ هُوَ ٱجْتَبَىٰكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِى ٱلدِّينِ مِنْ حَرَجٍ ۚ مِّلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَٰهِيمَ ۚ هُوَ سَمَّىٰكُمُ ٱلْمُسْلِمِينَ مِن قَبْلُ وَفِى هَـٰذَا لِيَكُونَ ٱلرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيْكُمْ وَتَكُونُوا۟ شُهَدَآءَ عَلَى ٱلنَّاسِ ۚ فَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱعْتَصِمُوا۟ بِٱللَّهِ هُوَ مَوْلَىٰكُمْ ۖ فَنِعْمَ ٱلْمَوْلَىٰ وَنِعْمَ ٱلنَّصِيرُ ﴿٧٨﴾

«และพวกเจ้าจงต่อสู้ดิ้นรนในทางของอัลลอฮ์อย่างแท้จริง พระองค์ทรงเลือกพวกเจ้า และพระองค์มิได้ทรงทำให้มีความลำบากใด ๆ แก่พวกเจ้าในศาสนา (นี่คือ) แนวทางของบิดาของพวกเจ้า คืออิบรอฮีม พระองค์ทรงเรียกพวกเจ้าว่าเป็นมุสลิมมาก่อนแล้ว และใน (อัลกุรอาน) นี้ด้วย เพื่อให้เราะซูลเป็นพยานแก่พวกเจ้า และพวกเจ้าเป็นพยานแก่มนุษยชาติ ดังนั้น พวกเจ้าจงดำรงการละหมาด จงจ่ายซะกาต และจงยึดมั่นต่ออัลลอฮ์ พระองค์คือผู้ทรงคุ้มครองพวกเจ้า ช่างประเสริฐยิ่งแท้ผู้ทรงคุ้มครอง และช่างประเสริฐยิ่งแท้ผู้ทรงช่วยเหลือ» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:78)