อะกีดะฮ์ภายใต้แสงสว่างแห่งอัลกุรอานและซุนนะฮ์ (5)

วันอาคิเราะฮ์ (3)

สวรรค์และนรก

ดร.อุมัร สุลัยมาน อัล-อัชก็อร

สำนักพิมพ์ดารุนนะฟาอิส เพื่อการพิมพ์และการจัดจำหน่าย – จอร์แดน

ชุดอะกีดะฮ์ในแสงสว่างแห่งอัลกุรอานและซุนนะฮ์ (5)

วันอาคิเราะฮ์

สวรรค์และนรก

ประพันธ์โดย

ดร.อุมัร สุลัยมาน อัล-อัชก็อร

ดารุนนะฟาอิส

เพื่อการพิมพ์เผยแพร่และการจัดจำหน่าย – จอร์แดน

254 และ 241

อุมัร

อุมัร สุลัยมาน อัล-อัชกอร

วันอาคิเราะฮ์ : สวรรค์และนรก / อุมัร สุลัยมาน อัล-อัชกอร

พิมพ์ครั้งที่ 4 อัมมาน : (ไม่ระบุสำนักพิมพ์), 1991

(278) หน้า

เลขทะเบียนฝากเก็บ : 726/10/1990

1. อิสลาม – อะกีดะฮ์ ก. ชื่อเรื่อง

จัดทำบัตรรายการโดยหอสมุดแห่งชาติ

สงวนลิขสิทธิ์การจัดพิมพ์

พิมพ์ครั้งที่เจ็ด

ฮ.ศ. 1418 – ค.ศ. 1998

ดารุนนะฟาอิส

เพื่อการจัดพิมพ์และจัดจำหน่าย

จอร์แดน – อัมมาน – อัล-อับดะลี – ตรงข้ามญัวฮะเราะฮ์ อัล-กุดส์

โทรศัพท์: 693940 – โทรสาร: 693941 – ตู้ ป.ณ.: 211511

ดารุนนะฟาอิส เพื่อการจัดพิมพ์และจัดจำหน่าย ประเทศจอร์แดน เป็นผู้ถือสิทธิ์แต่เพียงผู้เดียวในการจัดพิมพ์ผลงานของ ดร.อุมัร สุลัยมาน อัล-อัชก็อร ส่วนที่สำนักพิมพ์บางแห่งกล่าวอ้างว่าได้รับอนุญาตจากผู้ประพันธ์ให้จัดพิมพ์ผลงานของท่านนั้นไม่เป็นความจริง ดังนั้น จึงไม่อนุญาตให้หน่วยงานใดจัดพิมพ์ แปล หรือถ่ายสำเนาหนังสือของผู้ประพันธ์ดังกล่าว ไม่ว่าทั้งเล่มหรือส่วนหนึ่งส่วนใด และเราจะดำเนินการตามกระบวนการทางกฎหมายเพื่อปกป้องสิทธิ์ของเรา

บทนำ

มวลการสรรเสริญเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์ ผู้ทรงสร้างสวรรค์และนรก และทรงสร้างชาวผู้พำนักไว้สำหรับแต่ละแห่ง ทรงทำให้สวรรค์เป็นที่พำนักของบรรดาผู้เป็นที่รักของพระองค์ (เอาลิยาอ์) และทรงทำให้นรกเป็นที่พำนักของบรรดาศัตรูของพระองค์ ขอการเศาะละวาตและสลามจงมีแด่ศาสนทูตองค์สุดท้ายของพระองค์ ผู้ทรงเกียรติที่สุดในหมู่สรรพสิ่งที่พระองค์ทรงสร้าง ผู้ซึ่งมาเพื่อเชิญชวนสู่สวรรค์ ส่งเสริมให้ปรารถนาในความสุขสำราญของมัน และทำให้หวาดกลัว ตักเตือน และขู่ให้เกรงกลัวนรกและการลงโทษของมัน

และข้าพเจ้าขอเศาะละวาตและสลามแด่วงศ์วานของท่านเราะซูล ﷺ บรรดาศอฮาบะฮ์ของท่าน และบรรดาผู้ที่ปฏิบัติตามพวกเขาด้วยความดี ผู้ซึ่งได้ตระเตรียมเสบียงไว้สำหรับเรื่องนี้ และเตรียมพร้อมรับมัน พวกเขาจึงยอมอดนอนยามค่ำคืนเพื่อละหมาด ขออภัยโทษ วิงวอนต่ออัลลอฮ์ และอ่านคัมภีร์ของพระองค์อย่างเป็นจังหวะชัดเจน และยอมกระหายน้ำในยามกลางวันเพื่อใกล้ชิดอัลลอฮ์ด้วยการถือศีลอด เพราะพวกเขารู้ดีว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องจริงจัง และไม่มีการรอดพ้นจากนรก ไม่มีการได้รับชัยชนะด้วยสวรรค์ นอกจากด้วยการพับแขนเสื้อขึ้นทุ่มเทอย่างจริงจังเท่านั้น ส่วนหลังจากนั้น:

นี่คือภาคที่สามจากภาคต่าง ๆ ว่าด้วยวันอาคิเราะฮ์ ซึ่งเป็นการกล่าวถึงสวรรค์และนรก

เราได้แบ่งภาคนี้ออกเป็นสองบท

บทที่หนึ่ง กล่าวถึงนรก บทนี้ประกอบด้วยสิบตอน โดยมีบทปูพื้นฐานนำหน้า

สำหรับบทปูพื้นฐานนั้น เป็นการแนะนำให้รู้จักนรก

ตอนที่หนึ่ง เราได้จัดไว้เพื่อแสดงหลักฐานยืนยันอะกีดะฮ์ของอะฮ์ลุซซุนนะฮ์วัลญะมาอะฮ์ที่ว่าสวรรค์และนรกถูกสร้างขึ้นแล้ว และข้าพเจ้าได้โต้แย้งในตอนนี้ต่อผู้ที่อ้างตรงกันข้ามกับเรื่องดังกล่าวจากบรรดาชาวกลุ่มนิกายต่าง ๆ

บทที่สองกล่าวถึงผู้เฝ้านรก ซึ่งได้แก่มะลาอิกะฮ์ผู้ทำหน้าที่ดูแลนรก พร้อมทั้งอธิบายถึงจำนวนของพวกเขาและความใหญ่โตของรูปร่างพวกเขา

บทที่สามเป็นการพรรณนาลักษณะของนรก ในบทนี้กล่าวถึงที่ตั้งของนรก ความกว้างใหญ่ของมัน ชั้นต่าง ๆ ประตูต่าง ๆ เชื้อเพลิง ความร้อนอันรุนแรง การพูดของมัน ลักษณะการสร้างของมัน และผลกระทบของมันที่มีต่อโลกดุนยาและชาวโลก

บทที่สี่ เราได้นำเสนอเพื่อแสดงหลักฐานว่านรกนั้นคงอยู่ตลอดกาล ไม่สูญสลาย และในบทนี้เราได้โต้แย้งผู้ที่อ้างว่านรกจะสิ้นสุดและสูญสลายไป

ในบทที่สี่กล่าวถึงชาวนรก ซึ่งมีอยู่สองกลุ่ม คือ กลุ่มที่อยู่ในนรกตลอดกาล ได้แก่พวกกาฟิรผู้ตั้งภาคี และกลุ่มที่ไม่อยู่ในนรกตลอดกาล ได้แก่ผู้ยึดมั่นในเตาฮีดที่กระทำความผิด เราได้กล่าวถึงทั้งสองกลุ่ม และได้กล่าวถึงความผิดบางประการของพวกเขาที่ทำให้พวกเขาสมควรได้รับนรก

ในบทที่หกกล่าวถึงความมากมายของชาวนรก เราได้นำเสนอตัวบทต่าง ๆ ที่แสดงถึงความมากมายของผู้ที่พินาศ และความน้อยของผู้ที่รอดพ้น รวมทั้งเคล็ดลับในเรื่องนั้น ในบทนี้ยังมีหัวข้อหนึ่งที่กล่าวถึงสตรี และการที่พวกนางเป็นชาวนรกส่วนใหญ่ พร้อมทั้งอธิบายสาเหตุที่พวกนางเป็นเช่นนั้น

ในบทที่เจ็ดเป็นการอธิบายถึงความใหญ่โตและความมหึมาของรูปร่างชาวนรก

บทที่แปดเป็นบทเฉพาะที่กล่าวถึงอาหารและเครื่องดื่มของชาวนรก

บทที่เก้าเป็นบทยาวที่นำเสนอเพื่อกล่าวถึงการลงโทษชาวนรก ข้าพเจ้าได้นำเสนอภาพต่าง ๆ ของการลงโทษพวกเขาไว้ในบทนี้ และได้อธิบายว่าชาวนรกนั้นมีระดับการถูกลงโทษในนรกแตกต่างกัน จากนั้นข้าพเจ้าได้กล่าวถึงประเภทต่าง ๆ ของการลงโทษที่อัลลอฮ์ทรงเตรียมไว้สำหรับพวกเขา ซึ่งได้แก่ การหลอมละลาย การเผาลวกด้วยเปลวไฟ การถูกลากถู การทำให้ใบหน้าดำคล้ำ การทำให้ผิวหนังสุกไหม้ การทะลักออกของลำไส้ และการที่ไฟลุกลามขึ้นถึงหัวใจ และข้าพเจ้ายังได้นำเสนอตัวบทต่าง ๆ ที่อธิบายถึงเครื่องพันธนาการ ปลอกคอเหล็ก โซ่ตรวน และค้อนเหล็กที่พวกเขาถูกลงโทษด้วย

ส่วนบทที่สิบซึ่งเป็นบทสุดท้าย ข้าพเจ้าได้จัดทำขึ้นเพื่ออธิบายถึงแนวทางต่าง ๆ ที่บ่าวทั้งหลายใช้ป้องกันตนเองให้พ้นจากไฟนรกของอัลลอฮ์

ส่วนภาคที่สอง ข้าพเจ้าได้จัดทำขึ้นเพื่อกล่าวถึงสวรรค์ ประกอบด้วยเจ็ดบท โดยมีบทนำอยู่ก่อนหน้า บทนำนั้นมีไว้เพื่อแนะนำให้รู้จักสวรรค์

บทที่หนึ่ง ข้าพเจ้าได้จัดทำขึ้นว่าด้วยการเข้าสวรรค์ ข้าพเจ้าได้อธิบายถึงภาพเหตุการณ์ที่บรรดาผู้ศรัทธาเข้าสวรรค์ การชะฟาอะฮ์ (การขอความช่วยเหลือ) ของท่านเราะซูล ﷺ ให้แก่บรรดาผู้ศรัทธาในการเข้าสวรรค์ และบรรดาผู้ศรัทธาจะเข้าสวรรค์อย่างไรหลังจากที่พวกเขาได้รับการขัดเกลาและชำระให้บริสุทธิ์แล้ว ข้าพเจ้าได้กล่าวถึงผู้ศรัทธากลุ่มแรกที่จะได้เข้าสวรรค์ และกล่าวถึงเจ็ดหมื่นคนจากประชาชาตินี้ที่จะได้เข้าสวรรค์โดยไม่ต้องถูกสอบสวน รวมถึงคุณลักษณะของพวกเขา และกล่าวถึงการที่บรรดามุฮาญิรีนผู้ยากจนจะได้เข้าสวรรค์ก่อนบรรดามุฮาญิรีนผู้ร่ำรวย ข้าพเจ้ายังได้จัดทำหัวข้อยาวหัวข้อหนึ่งเพื่ออธิบายว่า บรรดาผู้ศรัทธาในเตาฮีดที่กระทำบาปซึ่งต้องเข้านรกนั้น จะได้ออกจากนรกด้วยความเมตตาของผู้ทรงเมตตายิ่งกว่าผู้เมตตาทั้งปวง และด้วยการชะฟาอะฮ์ของบรรดาผู้ให้การชะฟาอะฮ์ ข้าพเจ้าได้อธิบายถึงทัศนะของอะฮ์ลุซซุนนะฮ์ต่อการชะฟาอะฮ์นี้ และได้โต้แย้งบรรดาผู้ที่ปฏิเสธและไม่ยอมรับการชะฟาอะฮ์นี้ แล้วปิดท้ายบทนี้ด้วยสองหัวข้อ: หัวข้อแรกว่าด้วยบุคคลสุดท้ายที่จะได้เข้าสวรรค์ และหัวข้อที่สองว่าด้วยผู้ที่ได้เข้าสวรรค์ก่อนวันกิยามะฮ์

บทที่สอง ข้าพเจ้านำเสนอเพื่อแสดงหลักฐานว่าสวรรค์นั้นคงอยู่ตลอดกาล และชาวสวรรค์จะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล อีกทั้งเพื่อโต้แย้งผู้ที่อ้างว่าเป็นไปในทางตรงกันข้าม

บทที่สามว่าด้วยคุณลักษณะของสวรรค์ ซึ่งเราได้กล่าวถึงความยิ่งใหญ่ของความสุขสำราญในสวรรค์ ประตูต่าง ๆ ของสวรรค์ ระดับชั้นของสวรรค์ ดินของสวรรค์ แม่น้ำ ตาน้ำ ปราสาท แสงสว่าง กลิ่นหอม ต้นไม้ ผลไม้ ไม้หอม และสัตว์พาหนะในสวรรค์

บทที่สี่ว่าด้วยชาวสวรรค์และการงานที่ทำให้พวกเขาสมควรได้รับสวรรค์ การที่ชาวสวรรค์ได้รับมรดกส่วนของชาวนรกในสวรรค์อย่างไร การอธิบายว่าผู้อ่อนแอในสวรรค์มีมากกว่าผู้ร่ำรวย และผู้ชายในสวรรค์มีมากกว่าผู้หญิง ข้าพเจ้าได้พิจารณาตรวจสอบทัศนะในประเด็นการเข้าสวรรค์ของเด็ก ๆ ของบรรดาผู้ศรัทธาและเด็ก ๆ ของบรรดามุชริกีน และในบรรดาหัวข้อที่บทนี้ครอบคลุม ได้แก่ การกล่าวถึงบรรดาผู้เป็นนายของชาวสวรรค์ ทั้งในหมู่ผู้สูงวัย คนหนุ่ม และสตรี การกล่าวถึงสิบท่านที่ได้รับการแจ้งข่าวดีว่าจะได้เข้าสวรรค์ และการกล่าวถึง…

…รายชื่อของบางท่านที่มีตัวบทระบุว่าพวกเขาอยู่ในสวรรค์ และข้าพเจ้าได้ปิดท้ายบทนี้ด้วยการกล่าวว่า สวรรค์มิใช่ค่าตอบแทนของการงาน หากแต่การงานเป็นเพียงเหตุแห่งการได้เข้าสวรรค์ ส่วนการได้รับสวรรค์นั้นเกิดขึ้นด้วยความเมตตาและความโปรดปรานของอัลลอฮ์เท่านั้น

บทที่ห้า กล่าวถึงลักษณะของชาวสวรรค์และความสุขสำราญที่พวกเขาได้รับในสวรรค์

บทที่ยาวที่สุดในภาคนี้คือบทที่หก ซึ่งข้าพเจ้าจัดทำขึ้นเพื่อกล่าวถึงความสุขสำราญของชาวสวรรค์ ในบทนี้ข้าพเจ้าได้อธิบายถึงความประเสริฐของความสุขในสวรรค์ที่เหนือกว่าความรื่นรมย์ของโลกดุนยา และได้กล่าวถึงการที่ชาวสวรรค์ได้ลิ้มรสอาหารและเครื่องดื่มนานาชนิด รวมทั้งกล่าวถึงที่นอน ผู้รับใช้ ตลาด และภาชนะใส่อาหารและเครื่องดื่มของพวกเขา ตลอดจนเสื้อผ้าที่พวกเขาสวมใส่ และสิ่งที่พวกเขาปรารถนา ซึ่งจะสัมฤทธิ์ผลในรูปแบบที่น่าอัศจรรย์และแปลกประหลาด ไม่มีสิ่งใดในโลกดุนยาเทียบเคียงได้

ข้าพเจ้าได้จัดทำหัวข้อหนึ่งในบทนี้เพื่อกล่าวถึงคู่ครองของบรรดาผู้ศรัทธาในสวรรค์ ไม่ว่านางเหล่านั้นจะเป็นหูรุลอีน หรือเป็นภรรยาของพวกเขาจากบรรดาสตรีในโลกดุนยาก็ตาม

ในบทนี้ข้าพเจ้ายังได้อธิบายว่า สิ่งที่ยิ่งใหญ่ที่สุดที่บรรดาผู้ศรัทธาจะได้รับในสวรรค์ คือความพึงพอพระทัยของอัลลอฮ์ผู้ทรงเกียรติและสูงส่ง และความสุขอันล้ำเลิศของการได้มองพระพักตร์อันทรงเกียรติของพระองค์ และส่วนหนึ่งของความสุขสำราญในดินแดนแห่งความสุขสำราญนั้น คือการกล่าวตัสบีหฺ การกล่าวสดุดีความบริสุทธิ์ และการกล่าวตักบีรต่อองค์พระผู้อภิบาล

บทที่เจ็ดซึ่งเป็นบทสุดท้าย กล่าวถึงการโต้แย้งที่เกิดขึ้นระหว่างสวรรค์กับนรก และการตัดสินของอัลลอฮ์ระหว่างทั้งสอง

ข้าพเจ้าวิงวอนขอต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่ง ให้พระองค์ทรงประทานความสำเร็จแก่เราในการปฏิบัติการงานที่เป็นการภักดีต่อพระองค์ ให้ทรงปกป้องเราให้รอดพ้นจากนรกด้วยความกรุณาและความเอื้ออารีของพระองค์ และให้ทรงนำเราเข้าสวรรค์ด้วยความเมตตาและความโปรดปรานของพระองค์ แท้จริงพระองค์ทรงได้ยินยิ่ง ทรงตอบรับคำวิงวอน และทรงใกล้ชิดยิ่ง ขออัลลอฮ์ทรงประทานความเมตตาและความสันติแด่บ่าวและเราะซูลของพระองค์ มุฮัมมัด ﷺ

อุมัร สุลัยมาน อัล-อัชก็อร คูเวต 19 เราะมะฎอน 1406 27/5/1986

บทที่หนึ่ง

นรก

(หน้าว่าง ไม่มีข้อความ)

บทนำ: นิยามและคำอธิบาย

นรกคือที่พำนักซึ่งอัลลอฮ์ทรงเตรียมไว้สำหรับผู้ที่ปฏิเสธศรัทธาต่อพระองค์ ผู้ที่ฝ่าฝืนและแข็งข้อต่อบทบัญญัติของพระองค์ และผู้ที่ปฏิเสธบรรดาเราะซูลของพระองค์ นรกคือการลงโทษของพระองค์ที่พระองค์ทรงใช้ลงโทษบรรดาศัตรูของพระองค์ และเป็นคุกของพระองค์ที่พระองค์ทรงใช้คุมขังบรรดาผู้กระทำผิด

นรกคือความอัปยศอดสูที่ยิ่งใหญ่ที่สุด และความขาดทุนอันมหันต์ ซึ่งไม่มีความอัปยศใดเหนือกว่า และไม่มีความขาดทุนใดยิ่งใหญ่กว่า

رَبَّنَآ إِنَّكَ مَن تُدْخِلِ ٱلنَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُۥ ۖ وَمَا لِلظَّـٰلِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ ﴿١٩٢﴾

«โอ้พระผู้อภิบาลของเรา แท้จริงผู้ใดที่พระองค์ทรงให้เขาเข้านรก แน่นอนพระองค์ทรงทำให้เขาอัปยศแล้ว และสำหรับบรรดาผู้อธรรมนั้นย่อมไม่มีผู้ช่วยเหลือใด ๆ» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:192)⁽¹⁾

أَلَمْ يَعْلَمُوٓا۟ أَنَّهُۥ مَن يُحَادِدِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَأَنَّ لَهُۥ نَارَ جَهَنَّمَ خَـٰلِدًا فِيهَا ۚ ذَٰلِكَ ٱلْخِزْىُ ٱلْعَظِيمُ ﴿٦٣﴾

«พวกเขาไม่รู้ดอกหรือว่า แท้จริงผู้ใดที่ต่อต้านอัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ แน่นอนสำหรับเขาคือไฟนรกญะฮันนัม โดยเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล นั่นคือความอัปยศอันใหญ่หลวง» (ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:63)⁽²⁾

إِنَّ ٱلْخَـٰسِرِينَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ وَأَهْلِيهِمْ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ ۗ أَلَا ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْخُسْرَانُ ٱلْمُبِينُ ﴿١٥﴾

และพระองค์ตรัสว่า «แท้จริงบรรดาผู้ขาดทุนคือผู้ที่ทำให้ตัวของพวกเขาเองและครอบครัวของพวกเขาขาดทุนในวันกิยามะฮ์ พึงรู้เถิดว่า นั่นคือความขาดทุนอันชัดแจ้ง» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร 39:15)⁽³⁾

แล้วนรกจะไม่เป็นดังที่เราได้พรรณนาไว้ได้อย่างไร ในเมื่อในนรกนั้นมีการลงโทษ ความเจ็บปวด และความโศกเศร้า ซึ่งปากกาของเราไม่อาจบันทึกได้ และลิ้นของเราไม่อาจพรรณนาได้ อีกทั้งนรกยังคงอยู่ตลอดกาล และชาวนรกก็จะอยู่ในนั้นตลอดกาล ด้วยเหตุนี้ อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมจึงทรงกล่าวตำหนิที่พำนักของชาวนรกในนรกไว้อย่างยืดยาว

إِنَّهَا سَآءَتْ مُسْتَقَرًّا وَمُقَامًا ﴿٦٦﴾

«แท้จริงมันเป็นที่พำนักและที่อยู่อาศัยที่เลวร้ายยิ่ง» (ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน 25:66)⁽⁴⁾

هَـٰذَا ۚ وَإِنَّ لِلطَّـٰغِينَ لَشَرَّ مَـَٔابٍ ﴿٥٥﴾ جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ ٱلْمِهَادُ ﴿٥٦﴾

«เช่นนี้แหละ และแท้จริงสำหรับบรรดาผู้ละเมิดขอบเขตนั้น คือสถานที่กลับอันเลวร้ายที่สุด คือนรกญะฮันนัม ซึ่งพวกเขาจะเข้าไปเผาไหม้อยู่ในนั้น มันช่างเป็นที่นอนอันเลวร้ายยิ่ง» (ซูเราะฮ์ศอด 38:55–56)⁽⁵⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน : 192 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ : 63 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร : 15 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน : 66 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์ศอด : 55–56

(หน้านี้เป็นหน้าว่าง ไม่มีข้อความให้แปล)

บทที่หนึ่ง

สวรรค์และนรกถูกสร้างขึ้นแล้ว

อัฏ-เฏาะหาวีย์กล่าวไว้ในตำราอะกีดะฮ์สะลัฟที่เป็นผลงานของท่าน ซึ่งรู้จักกันในชื่อ "อัล-อะกีดะฮ์ อัฏ-เฏาะหาวียะฮ์" ว่า «สวรรค์และนรกถูกสร้างขึ้นแล้ว ทั้งสองจะไม่สูญสลายและไม่ดับสูญตลอดกาล อัลลอฮ์ตะอาลาทรงสร้างสวรรค์และนรกก่อนการสร้างมัคลูกทั้งหลาย และทรงสร้างชาวของทั้งสองไว้ ผู้ใดในหมู่พวกเขาที่พระองค์ทรงประสงค์ พระองค์ก็ทรงให้เข้าสวรรค์ด้วยความโปรดปรานจากพระองค์ และผู้ใดในหมู่พวกเขาที่พระองค์ทรงประสงค์ พระองค์ก็ทรงให้เข้านรกด้วยความยุติธรรมจากพระองค์ ทุกคนล้วนกระทำตามสิ่งที่ถูกกำหนดไว้เสร็จสิ้นแล้วสำหรับเขา และจะมุ่งไปสู่สิ่งที่เขาถูกสร้างมาเพื่อมัน ทั้งความดีและความชั่วล้วนถูกกำหนดไว้แล้วแก่บ่าวทั้งหลาย»

มุหัมมัด บิน มุหัมมัด บิน อบิลอิซ อัล-หะนะฟีย์ ผู้อธิบายตำราอัฏ-เฏาะหาวียะฮ์ กล่าวไว้ในคำอธิบายของท่านต่อตัวบทนี้ว่า

«ส่วนคำกล่าวของท่านที่ว่า "สวรรค์และนรกถูกสร้างขึ้นแล้ว" นั้น อะฮ์ลุซซุนนะฮ์มีมติเป็นเอกฉันท์ว่า สวรรค์และนรกถูกสร้างขึ้นแล้วและมีอยู่จริงในขณะนี้ อะฮ์ลุซซุนนะฮ์ยึดถือเช่นนี้มาโดยตลอด จนกระทั่งเกิดกลุ่มหนึ่งจากพวกมุอ์ตะซิละฮ์และพวกเกาะดะรียะฮ์ขึ้นมาปฏิเสธเรื่องนี้ และกล่าวว่า "แต่อัลลอฮ์จะทรงสร้างทั้งสองขึ้นในวันกิยามะฮ์" สิ่งที่ผลักดันพวกเขาให้มีทัศนะเช่นนั้น คือหลักการอันเสื่อมเสียของพวกเขา ซึ่งพวกเขาใช้มันวางบทบัญญัติให้แก่สิ่งที่อัลลอฮ์ทรงกระทำ ว่าพระองค์ควรกระทำอย่างนั้น และไม่ควรกระทำอย่างนี้ พวกเขาเทียบเคียงพระองค์กับมัคลูกของพระองค์ในการกระทำของพวกเขา พวกเขาจึงเป็นพวกมุชับบิฮะฮ์ (ผู้เปรียบเทียบอัลลอฮ์กับมัคลูก) ในเรื่องการกระทำ และแนวคิดของพวกญะฮ์มียะฮ์ได้แทรกซึมเข้าไปในหมู่พวกเขา พวกเขาจึงกลายเป็นพวกมุอัฏฏิละฮ์ (ผู้ปฏิเสธคุณลักษณะของอัลลอฮ์) ไปพร้อมกันด้วย พวกเขากล่าวว่า "การสร้างสวรรค์ไว้ก่อนการตอบแทนนั้นเป็นการกระทำที่ไร้ประโยชน์ เพราะมันจะถูกปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้ใช้งานเป็นเวลายาวนาน" ดังนั้นพวกเขาจึงปฏิเสธตัวบทที่ขัดแย้งกับบทบัญญัติอันเป็นเท็จนี้ที่พวกเขาวางไว้ให้แก่พระผู้อภิบาลผู้ทรงสูงส่ง พวกเขาบิดเบือนตัวบทให้ผิดไปจากความหมายที่แท้จริง และตัดสินว่าผู้ที่ขัดแย้งกับบทบัญญัติของพวกเขานั้นเป็นผู้หลงผิดและเป็นผู้อุตริ (บิดอะฮ์)»

أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ ﴿١٣٣﴾

أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ

أُعِدَّتْ لِلْكَـٰفِرِينَ ﴿١٣١﴾

إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا ﴿٢١﴾ لِّلطَّـٰغِينَ مَـَٔابًا ﴿٢٢﴾

จากนั้นท่านได้นำหลักฐานจากอัลกุรอานและซุนนะฮ์ที่บ่งชี้ว่าสวรรค์และนรกถูกสร้างขึ้นแล้วมากล่าวไว้ว่า «ในบรรดาตัวบทจากอัลกุรอาน ได้แก่ คำตรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาเกี่ยวกับสวรรค์ว่า «ถูกเตรียมไว้สำหรับบรรดาผู้ยำเกรง»⁽¹⁾ และ «ถูกเตรียมไว้สำหรับบรรดาผู้ที่ศรัทธาต่ออัลลอฮ์และบรรดาเราะซูลของพระองค์»⁽²⁾ และคำตรัสเกี่ยวกับนรกว่า «ถูกเตรียมไว้สำหรับบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา»⁽³⁾ และ «แท้จริงนรกญะฮันนัมนั้นเป็นที่ซุ่มคอยอยู่ เป็นที่กลับไปของบรรดาผู้ละเมิดขอบเขต»⁽⁴⁾

وَلَقَدْ رَءَاهُ نَزْلَةً أُخْرَىٰ ﴿١٣﴾ عِندَ سِدْرَةِ ٱلْمُنتَهَىٰ ﴿١٤﴾ عِندَهَا جَنَّةُ ٱلْمَأْوَىٰٓ ﴿١٥﴾

และอัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และโดยแน่นอน เขาได้เห็นเขา (ญิบรีล) อีกครั้งหนึ่ง ณ ซิดเราะตุลมุนตะฮา ซึ่งที่นั่นมีสวรรค์อัลมะอ์วา»⁽⁵⁾

ثم انطلق بي جبرائيل ، حتى أتى سدرة المنتهى ، فغشيها ألوانٌ لا أدري ماهي ، قال : ثم دخلت الجنة ، فإذا هي جنابذ اللؤلؤ ، وإذا ترابها المسك

ท่านนบี ﷺ ได้เห็นซิดเราะตุลมุนตะฮา และได้เห็นสวรรค์อัลมะอ์วาที่อยู่ ณ ที่นั้น ดังที่มีระบุไว้ใน «อัศศอฮีฮัยน์» จากหะดีษของท่านอะนัส (ร.ฎ.) ในเรื่องราวการอิสรออ์ ซึ่งตอนท้ายของหะดีษมีว่า «จากนั้นญิบรออีลก็พาฉันไปจนกระทั่งถึงซิดเราะตุลมุนตะฮา แล้วมีสีสันต่าง ๆ ปกคลุมมันอยู่ ซึ่งฉันไม่รู้ว่ามันคืออะไร» ท่านกล่าวว่า «จากนั้นฉันได้เข้าไปในสวรรค์ ปรากฏว่าในนั้นมีโดมที่ทำจากไข่มุก และดินของมันคือชะมดเชียง»

إن أحدكم إذا مات عرض عليه مقعده بالغداة والعشي ، إن كان من أهل الجنة فمن أهل الجنة ، وإن كان من أهل النار فمن أهل النار ، يقال : هذا مقعدك حتى يبعثك الله يوم القيامة

ใน «อัศศอฮีฮัยน์» จากหะดีษของท่านอับดุลลอฮ์ บินอุมัร (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงเมื่อคนหนึ่งคนใดในหมู่พวกท่านเสียชีวิตลง ที่พำนักของเขาจะถูกนำมาแสดงให้เขาเห็นทั้งในยามเช้าและยามเย็น หากเขาเป็นชาวสวรรค์ ก็ (จะถูกแสดงที่พำนัก) ของชาวสวรรค์ และหากเขาเป็นชาวนรก ก็ (จะถูกแสดงที่พำนัก) ของชาวนรก แล้วจะมีเสียงกล่าวแก่เขาว่า นี่คือที่พำนักของเจ้า จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงให้เจ้าฟื้นคืนชีพในวันกิยามะฮ์»

ينادي منادٍ من السماء : أن صدق عبدي ، فأفرشوه من الجنة ، وافتحوا له باباً إلى الجنة ، قال : فيأتيه من رَوحها وطيبها

ได้กล่าวถึงหะดีษของท่านอัลบะรออ์ บินอาซิบ (ร.ฎ.) ไปแล้ว⁽⁶⁾ ซึ่งในหะดีษนั้นมีว่า «ผู้ประกาศคนหนึ่งจะประกาศจากฟากฟ้าว่า บ่าวของข้าได้พูดจริงแล้ว ดังนั้นจงปูที่นอนให้เขาจากสวรรค์ และจงเปิดประตูบานหนึ่งสู่สวรรค์ให้แก่เขา» ท่านกล่าวว่า «แล้วลมหอมเย็นสบายและกลิ่นหอมของสวรรค์ก็จะมาถึงเขา» และได้กล่าวถึงหะดีษของท่านอะนัส (ร.ฎ.) ที่มีความหมายเดียวกันกับหะดีษของท่านอัลบะรออ์ไปแล้วเช่นกัน

ใน «ศอฮีหฺมุสลิม» จากท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) นางกล่าวว่า ได้เกิดสุริยุปราคาขึ้นในสมัยของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ แล้วนางก็ได้เล่าหะดีษนั้น ซึ่งในหะดีษมีว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:133 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-หะดีด 57:21 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:131 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัน-นะบะอ์ 78:21–22 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัน-นัจญ์มุ 53:13–15 ⁽⁶⁾ ได้กล่าวไปแล้วในหนังสือ «อัลกิยามะฮ์ อัลกุบรอ»

رأيت في مقامي هذا كل شيء وعدتم به ، حتى لقد رأيتني آخذ قطفاً من الجنة حين رأيتموني تقدّمت . ولقد رأيت النار يَحْطِم بعضها بعضا حين رأيتموني تأخرت

«ณ ที่ยืนของฉันนี้ ฉันได้เห็นทุกสิ่งที่พวกท่านถูกสัญญาไว้ จนกระทั่งฉันเห็นตัวเองกำลังจะหยิบพวงผลไม้พวงหนึ่งจากสวรรค์ ในตอนที่พวกท่านเห็นฉันก้าวไปข้างหน้า และฉันได้เห็นนรกที่บางส่วนของมันโหมกระหน่ำทับถมกันเอง ในตอนที่พวกท่านเห็นฉันถอยหลัง»

يا رسول الله رأيناك تناولت شيئا في مقامك ، ثم رأيناك تكعكعت ؟ فقال : « إني رأيت الجنة ، وتناولت عنقوداً ، ولو أصبته لأكلتم منه ما بقيت الدنيا ، ورأيت النار ، فلم أر منظراً كاليوم قط أفظع ، ورأيت أكثر أهلها النساء » ، قالوا : بم ، يا رسول الله ؟ قال : « بكفرهن » ، قيل : أيكفرن بالله ؟ قال : « يكفرن العشير ، ويكفرن الإحسان ، لو أحسنت إلى إحداهن الدهرَ كله ، ثم رأت منك شيئا ، قالت : ما رأيت خيراً قط

และในอัศ-ศอฮีหัยน์ (โดยถ้อยคำเป็นของอัล-บุคอรีย์) รายงานจากอับดุลลอฮ์ อิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า ได้เกิดสุริยุปราคาขึ้นในสมัยของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ แล้วท่านได้กล่าวถึงหะดีษนั้น ในหะดีษมีความว่า พวกเขากล่าวว่า "โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ พวกเราเห็นท่านยื่นมือหยิบบางสิ่งในที่ยืนของท่าน แล้วต่อมาเราก็เห็นท่านถอยหลัง" ท่านจึงกล่าวว่า «แท้จริงฉันได้เห็นสวรรค์ และฉันได้ยื่นมือไปหยิบพวงองุ่นพวงหนึ่ง หากฉันหยิบได้ พวกท่านก็จะได้กินมันตราบเท่าที่โลกนี้ยังคงอยู่ และฉันได้เห็นนรก ฉันไม่เคยเห็นภาพใดที่น่าสะพรึงกลัวเหมือนวันนี้เลย และฉันเห็นว่าชาวนรกส่วนใหญ่เป็นผู้หญิง» พวกเขากล่าวว่า "เพราะเหตุใดหรือ โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์" ท่านตอบว่า «เพราะการเนรคุณของพวกนาง» มีผู้ถามว่า "พวกนางปฏิเสธอัลลอฮ์หรือ" ท่านตอบว่า «พวกนางเนรคุณต่อสามี และเนรคุณต่อความดีที่ได้รับ หากท่านทำดีต่อพวกนางคนหนึ่งตลอดกาล แล้วต่อมานางได้เห็นบางสิ่ง (ที่ไม่พอใจ) จากท่าน นางก็จะกล่าวว่า 'ฉันไม่เคยเห็นความดีใด ๆ จากท่านเลย'»

وأيم الذي نفسي بيده ، لو رأيتم ما رأيت ، لضحكتم قليلا وبكيتم كثيراً » . قالوا: وما رأيت يا رسول الله ؟ قال . « رأيت الجنة والنار

และในเศาะฮีหฺมุสลิม จากหะดีษของอะนัส (ร.ฎ.) ว่า «ขอสาบานต่อผู้ซึ่งชีวิตของฉันอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ หากพวกท่านได้เห็นสิ่งที่ฉันเห็น พวกท่านก็จะหัวเราะน้อยและร้องไห้มาก» พวกเขากล่าวว่า "ท่านได้เห็นอะไรหรือ โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์" ท่านตอบว่า «ฉันได้เห็นสวรรค์และนรก»

إنما نسمة المؤمن طيرٌ تعلق في شجر الجنة ، حتى يرجعها الله إلى جسده يوم القيامة

และในอัล-มุวัฏเฏาะอ์และหนังสืออัส-สุนัน จากหะดีษของกะอ์บ์ อิบนุมาลิก (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงวิญญาณของผู้ศรัทธานั้นเป็นนกที่เกาะ (และกินผล) อยู่บนต้นไม้แห่งสวรรค์ จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงคืนมันกลับสู่ร่างของเขาในวันกิยามะฮ์»⁽¹⁾ และนี่เป็นหลักฐานที่ชัดแจ้งว่าวิญญาณได้เข้าสวรรค์ก่อนวันกิยามะฮ์

لما خلق الله الجنة والنار ، أرسل جبرائيل إلى

และในเศาะฮีหฺมุสลิม หนังสืออัส-สุนัน และอัล-มุสนัด จากหะดีษของอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «เมื่ออัลลอฮ์ทรงสร้างสวรรค์และนรกแล้ว พระองค์ทรงส่งญิบรีลไปยัง

⁽¹⁾ ผู้ตรวจทานหนังสือ (ชัรห์) อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์กล่าวว่า: เศาะฮีหฺ

الجنة ، فقال : اذهب فانظر إليها وإلى ما أعددت لأهلها فيها ، فذهب فنظر إليها وإلى ما أعد الله لأهلها فيها ، فرجع فقال : وعزتك لا يسمع بها أحد إلا دخلها ، فأمر بالجنة ، فحفَّت بالمكاره ، فقال : ارجع فانظر إليها وإلى ما أعددت لأهلها فيها . قال : فنظر إليها ، ثم رجع فقال : وعزتك ، لقد خشيت أن لا يدخلها أحد .

…สวรรค์ แล้วพระองค์ตรัสว่า: “จงไปดูสวรรค์และสิ่งที่ข้าได้เตรียมไว้สำหรับชาวสวรรค์ในนั้น” ญิบรีลจึงไปดูสวรรค์และสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงเตรียมไว้สำหรับชาวสวรรค์ในนั้น แล้วกลับมากล่าวว่า: “ด้วยพระเกียรติของพระองค์ ไม่มีผู้ใดได้ยินเรื่องของมันแล้ว เว้นแต่จะต้องเข้าไปในนั้น” แล้วพระองค์ทรงบัญชาให้สวรรค์ถูกล้อมรอบด้วยสิ่งที่ไม่พึงปรารถนา แล้วตรัสว่า: “จงกลับไปดูสวรรค์และสิ่งที่ข้าได้เตรียมไว้สำหรับชาวสวรรค์ในนั้น” ท่านนบีกล่าวว่า: ญิบรีลจึงไปดูมัน แล้วกลับมากล่าวว่า: “ด้วยพระเกียรติของพระองค์ แท้จริงข้าพระองค์เกรงว่าจะไม่มีผู้ใดได้เข้าไปในนั้นเลย”

قال : ثم أرسله إلى النار ، قال : اذهب فانظر إليها وإلى ما أعددت لأهلها فيها ، قال : فنظر إليها ، فإذا هي يركب بعضها بعضاً ، ثم رجع فقال : وعزتك ، لايدخلها أحد سمع بها ، فأمر بها فحفت بالشهوات ، ثم قال : اذهب فانظر إلى ما أعددت لأهلها فيها ، فذهب فنظر إليها ، فرجع فقال : وعزتك ، لقد خشيت أن لاينجو منها أحد إلا دخلها »

ท่านนบีกล่าวว่า: แล้วพระองค์ทรงส่งญิบรีลไปยังนรก ตรัสว่า: “จงไปดูนรกและสิ่งที่ข้าได้เตรียมไว้สำหรับชาวนรกในนั้น” ท่านนบีกล่าวว่า: ญิบรีลจึงไปดูมัน ปรากฏว่าส่วนหนึ่งของมันทับถมอยู่บนอีกส่วนหนึ่ง แล้วกลับมากล่าวว่า: “ด้วยพระเกียรติของพระองค์ ผู้ใดที่ได้ยินเรื่องของมันจะไม่เข้าไปในนั้นเลย” แล้วพระองค์ทรงบัญชาให้นรกถูกล้อมรอบด้วยสิ่งที่อารมณ์ใคร่ปรารถนา แล้วตรัสว่า: “จงไปดูสิ่งที่ข้าได้เตรียมไว้สำหรับชาวนรกในนั้น” ญิบรีลจึงไปดูมัน แล้วกลับมากล่าวว่า: “ด้วยพระเกียรติของพระองค์ แท้จริงข้าพระองค์เกรงว่าจะไม่มีผู้ใดรอดพ้นจากมันได้เลย เว้นแต่จะต้องเข้าไปในนั้น”» และตัวอย่างที่คล้ายคลึงกันนี้ในซุนนะฮ์ยังมีอีกมากมาย⁽¹⁾

« لماخلق الله الجنة ، قال لجبريل : « اذهب فانظر إليها »

อัล-บุคอรีได้ตั้งบทหนึ่งไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน โดยกล่าวว่า «บทว่าด้วยสิ่งที่มีรายงานเกี่ยวกับลักษณะของสวรรค์ และว่าสวรรค์นั้นถูกสร้างขึ้นแล้ว»⁽²⁾ ท่านได้นำหะดีษจำนวนมากที่บ่งชี้ว่าสวรรค์ถูกสร้างขึ้นแล้วมาไว้ในบทนี้ ในจำนวนนั้นได้แก่ หะดีษที่ระบุว่าอัลลอฮ์จะทรงให้ผู้ตายเห็นที่นั่งของเขาจากสวรรค์และนรกเมื่อเขาถูกวางลงในหลุมศพ หะดีษที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้ทอดพระเนตรเห็นสวรรค์และนรก และหะดีษที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้เห็นวังของอุมัร อิบนุลค็อฏฏ็อบ (ร.ฎ.) ในสวรรค์ ตลอดจนหะดีษอื่น ๆ อีก อิบนุหะญัรได้กล่าวไว้อย่างถูกต้องว่า: «และที่ชัดเจนยิ่งกว่าสิ่งที่อัล-บุคอรีได้กล่าวไว้ในเรื่องนี้ คือหะดีษที่อะห์มัดและอบูดาวูดได้รายงานไว้ด้วยสายรายงานที่แข็งแรง จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า: «เมื่ออัลลอฮ์ทรงสร้างสวรรค์ พระองค์ตรัสแก่ญิบรีลว่า: จงไปดูมัน»»⁽³⁾

⁽¹⁾ ชัรหุฏเฏาะหาวิยะฮ์ หน้า 476–478 ⁽²⁾ ในกิตาบบัดอิลค็อลก์ ดู ฟัตหุลบารี (6/317) ⁽³⁾ ฟัตหุลบารี (6/320)

ข้อคลุมเครือของผู้ที่กล่าวว่านรกยังไม่ถูกสร้างขึ้น

ผู้อธิบายตำราอัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ได้อภิปรายข้อคลุมเครือของบรรดาผู้ที่กล่าวว่า "นรกยังไม่ถูกสร้างขึ้น" และได้ตอบโต้ข้อคลุมเครือนั้น โดยกล่าวว่า

كُلُّ شَىْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُۥ

كُلُّ نَفْسٍ ذَآئِقَةُ ٱلْمَوْتِ

"ส่วนข้อคลุมเครือของผู้ที่กล่าวว่ามันยังไม่ถูกสร้างขึ้นนั้น คือ หากมันถูกสร้างขึ้นแล้วในขณะนี้ ก็ย่อมจำเป็นโดยปริยายที่มันจะต้องสูญสลายไปในวันกิยามะฮ์ และทุกสิ่งที่อยู่ในนั้นจะต้องพินาศและตายไป เนื่องจากอัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «ทุกสิ่งย่อมพินาศ นอกจากพระพักตร์ของพระองค์» (ซูเราะฮ์อัล-เกาะศ็อศ 28:88)⁽¹⁾ และ «ทุกชีวิตจะต้องลิ้มรสความตาย» (ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:185)⁽²⁾

« لقيت إبراهيم ليلة أسري بي، فقال: يا محمد، أقرىء أمتك مني السلام، وأخبرهم أن الجنة طيبة التربة، عذبةُ الماء، وأنها قيعان، وأن غِرَاسها سبحان الله، والحمدلله، ولا إله إلا الله والله أكبر »

อัต-ติรมิซีย์ได้รายงานไว้ในหนังสือ "อัล-ญามิอ์" ของท่าน จากหะดีษของอิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ฉันได้พบอิบรอฮีมในคืนที่ฉันถูกพาเดินทางยามค่ำคืน ท่านกล่าวว่า โอ้มุหัมมัด จงฝากสลามจากฉันถึงประชาชาติของท่าน และจงบอกพวกเขาว่า สวรรค์นั้นมีดินที่ดี มีน้ำที่จืดสนิท และมันเป็นที่ราบโล่ง และสิ่งที่ปลูกในนั้นคือ ซุบหานัลลอฮ์ อัลหัมดุลิลลาฮ์ ลาอิลาฮะอิลลัลลอฮ์ และอัลลอฮุอักบัร»⁽³⁾ ท่านกล่าวว่า นี่เป็นหะดีษหะซัน เฆาะรีบ

« من قال سبحان الله وبحمده، غرست له نخلة في الجنة »

และในหนังสือเล่มเดียวกันยังมีหะดีษของอบุซซุบัยร์ จากญาบิร จากท่านนบี ﷺ ว่าท่านกล่าวว่า «ผู้ใดกล่าว ซุบหานัลลอฮิ วะบิหัมดิฮี ต้นอินทผลัมต้นหนึ่งจะถูกปลูกให้แก่เขาในสวรรค์»⁽⁴⁾ ท่านกล่าวว่า นี่เป็นหะดีษหะซัน เศาะฮีหฺ

رَبِّ ٱبْنِ لِى عِندَكَ بَيْتًا فِى ٱلْجَنَّةِ

พวกเขากล่าวว่า หากสวรรค์ถูกสร้างขึ้นและเสร็จสมบูรณ์แล้ว มันก็คงไม่เป็นที่ราบโล่ง และการปลูกนี้ก็คงไม่มีความหมายใด ๆ พวกเขากล่าวอีกว่า เช่นเดียวกับที่อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสถึงภรรยาของฟิรเอาน์ว่า นางกล่าวว่า «โอ้พระเจ้าของข้าพระองค์ ขอพระองค์ทรงสร้างบ้านหลังหนึ่งให้แก่ข้าพระองค์ ณ ที่พระองค์ในสวรรค์» (ซูเราะฮ์อัต-ตะห์รีม 66:11)⁽⁵⁾

คำตอบก็คือ หากพวกท่านหมายถึงคำกล่าวของพวกท่านที่ว่า ขณะนี้มันยังไม่มีอยู่ เสมือนกับการเป่าแตร…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-เกาะศ็อศ : 88 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อาล อิมรอน : 185 ⁽³⁾ เชคนาศิรได้กล่าวไว้ในข้อวิจารณ์ของท่านต่อหนังสือชัรหุลเฏาะหาวิยะฮ์ หน้า 106 และหะดีษนี้ได้รับการตัครีจไว้ใน "อัศ-เศาะฮีหัยน์" ⁽⁴⁾ และท่านยังกล่าวเกี่ยวกับหะดีษนี้ด้วยว่า เศาะฮีหฺ และได้รับการตัครีจไว้ในแหล่งอ้างอิงข้างต้น : 64 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัต-ตะห์รีม : 11

และการที่มนุษย์ลุกขึ้นจากหลุมศพ ความเห็นเช่นนี้เป็นโมฆะ หลักฐานที่ได้กล่าวมาแล้ว และหลักฐานอื่นในทำนองเดียวกันที่ไม่ได้กล่าวถึง ล้วนหักล้างความเห็นนี้ แต่หากพวกท่านหมายความว่า สรรพสิ่งทั้งหมดที่อัลลอฮ์ทรงเตรียมไว้ในสวรรค์และนรกสำหรับชาวของมันยังไม่ถูกสร้างจนครบสมบูรณ์ อัลลอฮ์ยังคงทรงสร้างสิ่งต่าง ๆ ขึ้นในนั้นทีละสิ่งอยู่เรื่อยไป และเมื่อบรรดาผู้ศรัทธาเข้าสวรรค์ อัลลอฮ์ก็จะทรงสร้างสิ่งอื่น ๆ ขึ้นอีกเมื่อพวกเขาเข้าไป ความเห็นเช่นนี้เป็นความจริงที่ไม่อาจปฏิเสธได้ และหลักฐานของพวกท่านเหล่านี้ก็บ่งชี้ได้เพียงเท่านี้เท่านั้น

كُلُّ شَىْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُۥ

ส่วนการที่พวกท่านอ้างดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า «ทุกสิ่งย่อมพินาศ เว้นแต่พระพักตร์ของพระองค์» (ซูเราะฮ์อัล-เกาะศ็อศ 28:88)⁽¹⁾ นั้น พวกท่านพลาดเพราะความเข้าใจความหมายของอายะฮ์ที่ผิดพลาด การที่พวกท่านใช้อายะฮ์นี้เป็นหลักฐานว่าสวรรค์และนรกยังไม่มีอยู่ในขณะนี้ ก็เหมือนกับการที่พวกพ้องของพวกท่านใช้อายะฮ์นี้เป็นหลักฐานว่าสวรรค์และนรกจะสูญสลาย พังพินาศ และชาวของมันจะตายไป!! ทั้งพวกท่านและพวกพ้องของพวกท่านต่างไม่ได้รับการชี้นำให้เข้าใจความหมายของอายะฮ์นี้ ผู้ที่ได้รับการชี้นำให้เข้าใจคือบรรดาอิมามแห่งอิสลาม ส่วนหนึ่งจากคำอธิบายของพวกท่านคือ ความหมายของ «ทุกสิ่ง» หมายถึงทุกสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงกำหนดให้สูญสลายและพินาศ ย่อม «พินาศ» ส่วนสวรรค์และนรกนั้นถูกสร้างขึ้นเพื่อคงอยู่ ไม่ใช่เพื่อสูญสลาย เช่นเดียวกับอัล-อัรช์ เพราะมันคือหลังคาของสวรรค์

كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ ﴿٢٦﴾

كُلُّ شَىْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُۥ

บางทัศนะกล่าวว่า ความหมายคือ เว้นแต่อำนาจการปกครองของพระองค์ บางทัศนะกล่าวว่า เว้นแต่สิ่งที่กระทำเพื่อพระพักตร์ของพระองค์ และบางทัศนะกล่าวว่า เมื่ออัลลอฮ์ ตะอาลา ทรงประทานอายะฮ์ที่ว่า «ทุกสิ่งที่อยู่บนมันย่อมสูญสลาย» (ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:26)⁽²⁾ บรรดามะลาอิกะฮ์กล่าวว่า "ชาวแผ่นดินพินาศแล้ว" และพวกเขาหวังว่าตนจะได้คงอยู่ อัลลอฮ์ ตะอาลา จึงทรงแจ้งว่าชาวฟากฟ้าและชาวแผ่นดินล้วนต้องตาย โดยทรงดำรัสว่า «ทุกสิ่งย่อมพินาศ เว้นแต่พระพักตร์ของพระองค์» (ซูเราะฮ์อัล-เกาะศ็อศ 28:88)⁽³⁾ เพราะพระองค์ทรงเป็นผู้ทรงชีวินที่ไม่มีวันตาย เมื่อนั้นบรรดามะลาอิกะฮ์จึงมั่นใจว่าตนต้องตาย บรรดาอิมามกล่าวเช่นนี้เพื่อประสานอายะฮ์นี้เข้ากับตัวบทที่ชัดเจน (มุห์กัม) ซึ่งบ่งชี้ถึงการคงอยู่ของสวรรค์ และการคงอยู่ของนรกด้วยเช่นกัน ดังที่จะกล่าวถึงในไม่ช้านี้ อินชาอัลลอฮ์ ตะอาลา»⁽⁴⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-เกาะศ็อศ : 88 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 26 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-เกาะศ็อศ : 88 ⁽⁴⁾ ชัรห์อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ หน้า 479 และดูเพิ่มเติมในเรื่องนี้ได้ใน «ยะเกาะเซาะฮ์ อูลิล-อิอ์ติบาร» ของศิดดีก หะสัน ข่าน หน้า 37 และ «อะกีดะฮ์อัส-สะฟารีนี» (2/230)

บทที่สอง

ผู้เฝ้านรก

أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَّا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ ﴿٦﴾

ผู้ที่ดูแลรับผิดชอบนรกคือมะลาอิกะฮ์ ซึ่งมีรูปร่างใหญ่โตและมีพละกำลังรุนแรง พวกเขาไม่ฝ่าฝืนอัลลอฮ์ผู้ทรงสร้างพวกเขา และปฏิบัติตามที่พวกเขาถูกบัญชา ดังที่อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «โอ้บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย จงปกป้องตัวของพวกเจ้าและครอบครัวของพวกเจ้าให้พ้นจากไฟนรก ซึ่งเชื้อเพลิงของมันคือมนุษย์และก้อนหิน บนนั้นมีมะลาอิกะฮ์ที่หยาบกร้านและเข้มงวด พวกเขาไม่ฝ่าฝืนอัลลอฮ์ในสิ่งที่พระองค์ทรงบัญชาแก่พวกเขา และพวกเขาปฏิบัติตามที่ถูกบัญชา» (ซูเราะฮ์อัต-ตะห์รีม 66:6)⁽¹⁾

سَأُصْلِيهِ سَقَرَ ﴿٢٦﴾ وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا سَقَرُ ﴿٢٧﴾ لَا تُبْقِى وَلَا تَذَرُ ﴿٢٨﴾ لَوَّاحَةٌ لِّلْبَشَرِ ﴿٢٩﴾ عَلَيْهَا تِسْعَةَ عَشَرَ ﴿٣٠﴾

จำนวนของพวกเขามีสิบเก้าองค์ ดังที่อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «ข้าจะให้เขาเข้าไปเผาไหม้ในนรกซะก็อร และอะไรเล่าที่ทำให้เจ้ารู้ว่านรกซะก็อรนั้นคืออะไร มันจะไม่ให้มีสิ่งใดเหลืออยู่และจะไม่ละเว้นสิ่งใดไว้ มันเผาผิวหนังจนดำเกรียม บนนั้นมีสิบเก้า (มะลาอิกะฮ์)» (ซูเราะฮ์อัล-มุดดัษษิร 74:26-30)⁽²⁾

وَمَا جَعَلْنَآ أَصْحَـٰبَ ٱلنَّارِ إِلَّا مَلَـٰٓئِكَةً ۙ وَمَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِّلَّذِينَ كَفَرُوا۟

บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาได้ถูกทดสอบด้วยจำนวนนี้ พวกเขาคิดว่าสามารถเอาชนะจำนวนอันน้อยนิดนี้ได้ แต่พวกเขาไม่รู้ว่ามะลาอิกะฮ์เพียงองค์เดียวในหมู่พวกเขามีพละกำลังที่สามารถเผชิญหน้ากับมนุษย์ทั้งมวลได้ ด้วยเหตุนี้ อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมจึงทรงตรัสต่อจากข้างต้นว่า «และเรามิได้แต่งตั้งผู้เฝ้านรกอื่นใดนอกจากมะลาอิกะฮ์ และเรามิได้กำหนดจำนวนของพวกเขาไว้นอกจากเพื่อเป็นการทดสอบแก่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา» (ซูเราะฮ์อัล-มุดดัษษิร 74:31)⁽³⁾

อิบนุเราะญับกล่าวว่า "ที่เป็นที่รู้กันแพร่หลายในหมู่สะลัฟและเคาะลัฟก็คือ การทดสอบนั้นเกิดขึ้นจาก

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัต-ตะห์รีม : 6 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุดดัษษิร : 26-30 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุดดัษษิร : 31

…โดยที่พระองค์ได้ทรงกล่าวถึงจำนวนของมะลาอิกะฮ์ ซึ่งบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาหลงผิดเพราะเห็นว่ามีจำนวนน้อย และคิดว่าพวกเขาสามารถต่อสู้ขัดขืนและต้านทานมะลาอิกะฮ์เหล่านั้นได้ โดยที่พวกเขาไม่รู้ว่ามะลาอิกะฮ์แต่ละองค์นั้น มนุษย์ทั้งหมดรวมกันก็ไม่อาจต่อต้านได้»⁽¹⁾ และมะลาอิกะฮ์เหล่านี้คือผู้ที่อัลลอฮ์ทรงเรียกว่า «ผู้เฝ้านรกญะฮันนัม» ในดำรัสของพระองค์ที่ว่า «และบรรดาผู้ที่อยู่ในไฟนรกกล่าวแก่ผู้เฝ้านรกญะฮันนัมว่า จงวิงวอนต่อพระเจ้าของพวกท่านเถิด ให้พระองค์ทรงผ่อนการลงโทษแก่พวกเราสักวันหนึ่ง» (ซูเราะฮ์ฆอฟิร 40:49)⁽²⁾

وَقَالَ ٱلَّذِينَ فِى ٱلنَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ٱدْعُوا۟ رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْمًا مِّنَ ٱلْعَذَابِ ﴿٤٩﴾

⁽¹⁾ อัต-ตัคเวาะฟ์ มินัน-นาร หน้า 174 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์ฆอฟิร อายะฮ์ที่ 49

บทที่สาม

คุณลักษณะของนรก

หัวข้อที่หนึ่ง: ที่ตั้งของนรก

บรรดาอุละมาอ์มีความเห็นแตกต่างกันเกี่ยวกับที่ตั้งของนรกในขณะนี้ บางท่านกล่าวว่า นรกอยู่ในแผ่นดินชั้นล่างสุด บางท่านกล่าวว่า นรกอยู่บนฟากฟ้า และบางท่านกล่าวว่า ให้งดเว้นการชี้ขาดในเรื่องนี้ ความเห็นหลังนี้เองที่ถูกต้อง เพราะไม่มีตัวบทที่ชัดแจ้งและเศาะฮีหฺระบุตำแหน่งของนรกไว้ ในบรรดาผู้ที่งดเว้นการชี้ขาดในเรื่องนี้คือ อัล-หาฟิซ อัส-สุยูฏีย์ ท่านกล่าวว่า «และจงงดเว้นในเรื่องนรก หมายความว่า ท่านจงกล่าวเกี่ยวกับนรกด้วยการงดเว้น คือในเรื่องสถานที่ของมัน เพราะไม่มีผู้ใดรู้นอกจากอัลลอฮ์ และไม่มีหะดีษใดที่ได้รับการยืนยันแก่ข้าพเจ้าซึ่งข้าพเจ้าจะยึดถือในเรื่องนี้ได้»⁽¹⁾

ท่านเชค ชาห์ วะลียุลลอฮ์ อัด-ดะฮ์ละวีย์ กล่าวไว้ในตำราอะกีดะฮ์ของท่านว่า «ไม่มีตัวบทใดระบุอย่างชัดแจ้งถึงการกำหนดสถานที่ของทั้งสอง (คือสวรรค์และนรก) หากแต่ทั้งสองอยู่ ณ ที่ซึ่งอัลลอฮ์ ตะอาลา ทรงประสงค์ เพราะเราไม่อาจรู้ครอบคลุมถึงสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงสร้างและโลกต่าง ๆ ของพระองค์ได้»⁽²⁾ ท่านศิดดีก หะสัน ข่าน กล่าวหลังจากยกคำกล่าวของอัด-ดะฮ์ละวีย์นี้ว่า «ข้าพเจ้าขอกล่าวว่า ทัศนะนี้เป็นทัศนะที่มีน้ำหนักที่สุดและรอบคอบที่สุด อินชาอัลลอฮ์ ตะอาลา»⁽³⁾

⁽¹⁾ ยักเซาะเตาะฮ์ อุลิล-อิอ์ติบาร (يقظة أولي الاعتبار) ของศิดดีก หะสัน ข่าน หน้า 47 ⁽²⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม หน้า 47 ⁽³⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม

หัวข้อที่สอง: ความกว้างใหญ่ของนรกและความลึกของก้นนรก

นรกนั้นกว้างใหญ่ไพศาล ก้นของมันลึก และขอบเขตของมันแผ่ไกลออกไป สิ่งที่บ่งชี้ถึงเรื่องนี้มีหลายประการ ดังนี้

يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ ٱمْتَلَأْتِ وَتَقُولُ هَلْ مِن مَّزِيدٍ ﴿٣٠﴾

ประการแรก: ผู้ที่เข้านรกมีจำนวนมากจนนับไม่ถ้วน และแม้จะมีจำนวนมากเพียงนั้น ร่างกายของแต่ละคนในหมู่พวกเขาก็ยังถูกขยายให้ใหญ่โต จนฟันกรามของเขาในนรกมีขนาดเท่าภูเขาอุฮุด และระยะระหว่างบ่าทั้งสองข้างของเขาเท่ากับระยะทางเดินสามวัน ถึงกระนั้น นรกก็ยังรองรับผู้คนจำนวนมหาศาลเหล่านี้ได้ทั้งหมด คือบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาที่กระทำความผิดซึ่งมีอยู่ตลอดช่วงชีวิตแห่งโลกดุนยา แม้ร่างกายของพวกเขาจะใหญ่โตเพียงใด และยังคงมีที่ว่างเหลือสำหรับคนอื่นอีก อัลลอฮ์ได้ทรงบอกเราถึงความจริงข้อนี้ไว้ในซูเราะฮ์กอฟ โดยตรัสว่า «วันที่เราจะกล่าวแก่นรกญะฮันนัมว่า เจ้าเต็มแล้วหรือ? และมันจะกล่าวว่า ยังมีอีกไหม?»⁽¹⁾ นรกนั้นเปรียบเสมือนโม่บดที่เมล็ดธัญพืชนับพันนับหมื่นตันไหลลงไปสู่มัน มันก็หมุนบดทั้งหมดนั้นโดยไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อยและไม่รู้จักเบื่อหน่าย เมื่อเมล็ดธัญพืชหมดลง โม่บดก็ยังคงหมุนอยู่เพื่อรอคอยสิ่งที่จะเติมเข้ามาอีก

إنما أنت عذابي أعذب بك من أشاء ، ولكل واحدة منهما ملؤها ، فأما النار ، فلا تمتلىء حتى يضع رجله ـ وفي رواية حتى يضع الله تبارك وتعالى رجله ـ فتقول : قط قط ، فهنالك تمتلىء ، ويُزْوى بعضها إلى بعض ، ولايظلم الله من خلقه أحداً

และได้มีระบุไว้ในหะดีษเรื่องการโต้แย้งกันระหว่างสวรรค์กับนรก ว่าอัลลอฮ์ตรัสแก่นรกว่า «แท้จริงเจ้าคือการลงโทษของข้า ข้าจะใช้เจ้าลงโทษผู้ที่ข้าประสงค์ และสำหรับแต่ละแห่งในทั้งสองนั้นจะมีสิ่งที่เติมให้เต็ม ส่วนนรกนั้น มันจะไม่เต็มจนกว่าพระองค์จะทรงวางพระบาทของพระองค์ลงไป – และในอีกรายงานหนึ่งว่า จนกว่าอัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา จะทรงวางพระบาทของพระองค์ลงไป – แล้วมันก็จะกล่าวว่า พอแล้ว พอแล้ว เมื่อนั้นมันจึงจะเต็ม และส่วนต่าง ๆ ของมันจะถูกบีบรวมเข้าหากัน และอัลลอฮ์จะไม่ทรงอธรรมต่อผู้ใดในหมู่สิ่งที่พระองค์ทรงสร้างเลย» รายงานโดยอัลบุคอรีย์และมุสลิม จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.)⁽²⁾

لا تزال جهنم يلقى فيها وتقول : هل من

และจากอะนัส (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ท่านกล่าวว่า «นรกญะฮันนัมจะยังคงถูกโยน (ผู้คน) ลงไปในมันอยู่เรื่อย ๆ และมันจะกล่าวว่า ยังมี

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์กอฟ 50:30 ⁽²⁾ ญามิอุลอุศูล (10/544)

مزيد ، حتى يضع رب العزة فيها قدمه ، فينزوي بعضها إلى بعض ، فتقول : قط ، قط ، بعزتك وكرمك

…เพิ่มอีก จนกระทั่งพระผู้ทรงอำนาจอันยิ่งใหญ่ทรงวางพระบาทของพระองค์ลงในนรก แล้วส่วนต่างๆ ของมันก็หดรวมเข้าหากัน และมันจะกล่าวว่า: พอแล้ว พอแล้ว ด้วยเกียรติและความกรุณาของพระองค์» (มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์)⁽¹⁾

كنا مع رسول الله ﷺ ، إذ سمع وَجْبَةً ، فقال النبي ﷺ « تدرون ماهذا ؟ قلنا : الله ورسوله أعلم . قال : هذا حجر رمي به في النار منذ سبعين خريفا ، فهو يهوي في النار إلى الآن »

ประการที่สอง: สิ่งที่บ่งชี้ถึงความลึกของก้นนรกอีกประการหนึ่งคือ หากก้อนหินถูกโยนลงมาจากส่วนบนสุดของมัน ก็ต้องใช้เวลายาวนานกว่าจะถึงก้นของมัน ในเศาะฮีหฺมุสลิม มีรายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า: พวกเราอยู่กับท่านเราะซูล ﷺ ทันใดนั้นท่านได้ยินเสียงของบางสิ่งตกลงมา⁽²⁾ ท่านนบี ﷺ จึงกล่าวว่า «พวกท่านรู้ไหมว่านี่คืออะไร?» พวกเรากล่าวว่า: อัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ทรงรู้ดียิ่ง ท่านกล่าวว่า «นี่คือก้อนหินที่ถูกโยนลงในนรกตั้งแต่เจ็ดสิบปีก่อน และมันยังคงตกดิ่งลงไปในนรกจนถึงบัดนี้»⁽³⁾

لو أن حجرا مثل سبع خلفات ، ألقي من شفير جهنم هوى فيها سبعين خريفا لا يبلغ قعرها

อัล-หากิมได้รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) และอัฏ-เฏาะบะรอนีได้รายงานจากมุอาซ (ร.ฎ.) และอบูอุมามะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «หากก้อนหินขนาดเท่าอูฐตัวเมียที่ตั้งท้องเจ็ดตัว ถูกโยนลงมาจากขอบนรกญะฮันนัม มันจะตกดิ่งลงไปในนั้นเจ็ดสิบปีโดยยังไม่ถึงก้นของมัน»⁽⁴⁾

وَجِا۟ىٓءَ يَوْمَئِذٍۭ بِجَهَنَّمَ

يؤتى بجهنم يومئذ لها سبعون ألف زمام ، مع كل زمام سبعون ألف ملك

ประการที่สาม: จำนวนมะลาอิกะฮ์อันมากมายที่จะนำนรกมาในวันกิยามะฮ์ ท่านเราะซูล ﷺ ได้พรรณนาถึงการนำนรกมาในวันกิยามะฮ์ ซึ่งอัลลอฮ์ตรัสถึงวันนั้นว่า «และในวันนั้นนรกญะฮันนัมจะถูกนำมา» (ซูเราะฮ์อัล-ฟัจญร์ 89:23)⁽⁵⁾ ท่านกล่าวว่า «ในวันนั้นนรกญะฮันนัมจะถูกนำมา โดยมีบังเหียนเจ็ดหมื่นเส้น แต่ละเส้นมีมะลาอิกะฮ์เจ็ดหมื่นองค์ดึงอยู่» รายงานโดยมุสลิมจากอับดุลลอฮ์ บิน มัสอูด (ร.ฎ.)⁽⁶⁾ ท่านลองนึกภาพดูเถิดว่าสิ่งถูกสร้างอันน่าสะพรึงกลัวนี้ยิ่งใหญ่เพียงใด จึงต้องใช้มะลาอิกะฮ์ที่แข็งแรงและทรงพลังจำนวนมหาศาลถึงเพียงนี้ ซึ่งไม่มีผู้ใดรู้ถึงขอบเขตพละกำลังของพวกเขา นอกจากอัลลอฮ์ ผู้ทรงจำเริญและสูงส่งยิ่ง

⁽¹⁾ มิชกาตุลมะศอบีหฺ: (3/109) ⁽²⁾ หมายถึง เสียงของสิ่งที่ตกลงมา ⁽³⁾ รายงานโดยมุสลิม กิตาบุลญันนะฮ์ บทว่าด้วยความร้อนแรงของไฟนรก (4/2184) หมายเลข (2844) ⁽⁴⁾ เศาะฮีหุลญามิอิศเศาะฆีร: (5/58) หมายเลข 5124 สายรายงานเศาะฮีหฺ ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฟัจญร์: 23 ⁽⁶⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม กิตาบุลญันนะฮ์ วะศิฟะฮ์ นะอีมิ อะฮ์ลิฮา บทว่าด้วยความร้อนแรงของนรกญะฮันนัม (4/2184) หะดีษหมายเลข: 2842

الشمس والقمر ثوران مكوران في النار يوم القيامة

ประการที่สี่: สิ่งหนึ่งที่บ่งบอกถึงความน่าสะพรึงกลัวและความใหญ่โตของนรก คือการที่สิ่งถูกสร้างอันยิ่งใหญ่สองสิ่ง เช่น ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ จะกลายเป็นวัวสองตัวที่ถูกม้วนพับ (จนสิ้นแสง) อยู่ในนรก ดังที่ปรากฏในหนังสือ «มุชกิลุลอาษาร» ของอัฏ-เฏาะหาวีย์ รายงานจากสะละมะฮ์ บิน อับดุรเราะห์มาน ว่า ท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) เล่าให้เราฟังจากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์จะเป็นวัวสองตัวที่ถูกม้วนพับอยู่ในนรกในวันกิยามะฮ์» หะดีษนี้อัล-บัยหะกีย์ได้รายงานไว้ในหนังสือ «อัล-บะอษ์ วัน-นุชูร» และอัล-บัซซาร อัล-อิสมาอีลีย์ และอัล-เคาะฏฏอบีย์ก็ได้รายงานไว้เช่นกัน ด้วยสายรายงานที่เศาะหีหฺตามเงื่อนไขของอัล-บุคอรีย์ และอัล-บุคอรีย์ได้บันทึกหะดีษนี้ไว้ในหนังสือเศาะหีหฺของท่านแบบย่อ ด้วยถ้อยคำว่า «ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์จะถูกม้วนพับอยู่ในนรก»⁽¹⁾

الشمس والقمر مكوران في النار

⁽¹⁾ ชัยค์นาศิร (อัล-อัลบานีย์) ได้นำหะดีษนี้มาไว้ในหนังสือ สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะหีหะฮ์ (1/32) หะดีษหมายเลข 124 และเราได้ถ่ายทอดการตรวจสอบหะดีษของท่านมาโดยย่อ

หัวข้อที่สาม

ชั้นต่าง ๆ ของนรก

إِنَّ ٱلْمُنَـٰفِقِينَ فِى ٱلدَّرْكِ ٱلْأَسْفَلِ مِنَ ٱلنَّارِ

นรกนั้นมีความแตกต่างกันในด้านความรุนแรงของความร้อน และในด้านการลงโทษที่อัลลอฮ์ทรงเตรียมไว้สำหรับชาวนรก จึงไม่ได้มีเพียงระดับเดียว อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรม ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง ได้ตรัสว่า «แท้จริงบรรดาผู้กลับกลอก (มุนาฟิก) นั้นจะอยู่ในชั้นที่ต่ำที่สุดของนรก» (ซูเราะฮ์อันนิสาอ์ 4:145)⁽¹⁾

ชาวอาหรับใช้คำว่า «อัด-ดัรก์» (ชั้นที่ลึกลงไป) กับทุกสิ่งที่ลดหลั่นลงไปข้างล่าง และใช้คำว่า «อัด-ดะร็อจ» (ขั้นที่สูงขึ้นไป) กับทุกสิ่งที่สูงขึ้นไปข้างบน จึงกล่าวกันว่า สวรรค์มี «ดะเราะญาต» (ขั้นที่สูงขึ้นไป) และนรกมี «ดะเราะกาต» (ชั้นที่ลึกลงไป) ยิ่งนรกลึกลงไปมากเท่าใด ความร้อนของมันก็ยิ่งสูงขึ้นและเปลวไฟของมันก็ยิ่งรุนแรงขึ้นเท่านั้น⁽²⁾ บรรดามุนาฟิกได้รับส่วนแบ่งการลงโทษมากที่สุด ด้วยเหตุนี้พวกเขาจึงอยู่ในชั้นที่ต่ำที่สุดของนรก

وَلِكُلٍّ دَرَجَـٰتٌ مِّمَّا عَمِلُوا۟

أَفَمَنِ ٱتَّبَعَ رِضْوَٰنَ ٱللَّهِ كَمَنۢ بَآءَ بِسَخَطٍ مِّنَ ٱللَّهِ وَمَأْوَىٰهُ جَهَنَّمُ ۚ وَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ ﴿١٦٢﴾ هُمْ دَرَجَـٰتٌ عِندَ ٱللَّهِ

นรกยังถูกเรียกว่ามี «ดะเราะญาต» (ระดับชั้น) ได้เช่นกัน ในซูเราะฮ์อัล-อันอาม อัลลอฮ์ทรงกล่าวถึงชาวสวรรค์และชาวนรก แล้วตรัสว่า «และสำหรับแต่ละฝ่ายนั้นมีระดับชั้นต่าง ๆ ตามที่พวกเขาได้กระทำไว้» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:132)⁽³⁾ และพระองค์ยังตรัสว่า «ผู้ที่ปฏิบัติตามความพอพระทัยของอัลลอฮ์ จะเหมือนกับผู้ที่กลับไปพร้อมกับความกริ้วจากอัลลอฮ์ ซึ่งที่พำนักของเขาคือนรกญะฮันนัม และมันเป็นที่กลับไปที่ชั่วร้ายยิ่งกระนั้นหรือ? พวกเขาเหล่านั้นมีระดับชั้นต่าง ๆ ณ อัลลอฮ์…» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:162-163)⁽⁴⁾

อับดุรเราะห์มาน บิน ซัยด์ บิน อัสลัม กล่าวว่า «ระดับชั้นของสวรรค์นั้นสูงขึ้นไปเรื่อย ๆ และระดับชั้นของนรกนั้นลึกลงไปเรื่อย ๆ»⁽⁵⁾

มีรายงานจากสะลัฟบางท่านว่า ผู้ทำบาปจากบรรดาผู้ยึดมั่นในเตาฮีดที่ต้องเข้านรกนั้นจะอยู่ในชั้นบนสุด ในชั้นที่สองคือพวกยะฮูดี ในชั้นที่สามคือพวกนะศอรอ ในชั้นที่สี่คือพวกศอบิอีน ในชั้นที่ห้าคือพวกมะญูซี

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อันนิสาอ์ : 145 ⁽²⁾ ดู ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ หน้า 382 และ อัต-ตัควีฟ มินันนาร ของอิบนุเราะญับ หน้า 50 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-อันอาม : 132 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน : 162-163 ⁽⁵⁾ อัต-ตัควีฟ มินันนาร ของอิบนุเราะญับ หน้า 5

และในชั้นที่หกคือพวกมุชริกีนชาวอาหรับ และในชั้นที่เจ็ดคือพวกมุนาฟิกีน⁽¹⁾ ในหนังสือบางเล่มยังได้ระบุชื่อของชั้นต่าง ๆ เหล่านี้ไว้ด้วย คือ ชั้นที่หนึ่งคือญะฮันนัม ชั้นที่สองคือละซอ ชั้นที่สามคืออัล-หุเฏาะมะฮ์ ชั้นที่สี่คืออัส-สะอีร ชั้นที่ห้าคือสะก็อร ชั้นที่หกคืออัล-ญะหีม และชั้นที่เจ็ดคืออัล-ฮาวิยะฮ์

การแบ่งผู้คนในนรกตามการแบ่งเช่นนี้ไม่มีหลักฐานที่ถูกต้องรับรอง เช่นเดียวกับการตั้งชื่อชั้นต่าง ๆ ของนรกตามที่พวกเขากล่าวไว้ก็ไม่มีหลักฐานที่ถูกต้องรับรองเช่นกัน ที่ถูกต้องคือ ชื่อแต่ละชื่อที่พวกเขากล่าวถึง เช่น ญะฮันนัม ละซอ อัล-หุเฏาะมะฮ์ ฯลฯ ล้วนเป็นชื่อเฉพาะของนรกทั้งหมด มิใช่ชื่อของส่วนใดส่วนหนึ่งของนรกโดยเฉพาะ และที่มีหลักฐานถูกต้องคือ ผู้คนในนรกมีความแตกต่างกันตามระดับการปฏิเสธศรัทธาและบาปของพวกเขา

⁽¹⁾ หากการแบ่งนี้เป็นการวินิจฉัย (อิจญ์ติฮาด) ตามความเข้าใจของเราต่อตัวบทที่บ่งชี้ถึงความร้ายแรงของความผิดของกลุ่มต่าง ๆ แล้ว การจัดลำดับที่พวกเขากล่าวไว้นี้ก็จำเป็นต้องได้รับการทบทวนใหม่ เพราะพวกมะญูสีผู้บูชาไฟนั้นมิได้มีความผิดน้อยไปกว่าพวกมุชริกีนชาวอาหรับเลย และสิ่งที่ควรกว่าคือการที่เรานิ่งเงียบในเรื่องที่ตัวบทได้นิ่งเงียบไว้

บทที่สี่

ประตูต่าง ๆ ของนรก

وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٤٣﴾ لَهَا سَبْعَةُ أَبْوَٰبٍ لِّكُلِّ بَابٍ مِّنْهُمْ جُزْءٌ مَّقْسُومٌ ﴿٤٤﴾

อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมได้ทรงแจ้งว่า นรกนั้นมีประตูเจ็ดประตู ดังที่พระองค์ตรัสว่า «และแท้จริงนรกญะฮันนัมนั้นคือสถานที่ที่ถูกสัญญาไว้สำหรับพวกเขาทั้งหมด มันมีเจ็ดประตู แต่ละประตูมีส่วนหนึ่งจากพวกเขาที่ถูกแบ่งไว้แล้ว» (ซูเราะฮ์อัล-หิจญ์รฺ 15:43-44)⁽¹⁾

อิบนุกะษีรกล่าวในการอธิบายอายะฮ์นี้ว่า «หมายความว่า แต่ละประตูของนรกนั้นได้ถูกกำหนดไว้แล้วสำหรับส่วนหนึ่งจากบรรดาผู้ติดตามอิบลีส ซึ่งพวกเขาจะเข้าไปทางประตูนั้น โดยไม่มีทางหลีกเลี่ยงได้ ขออัลลอฮ์ทรงคุ้มครองพวกเราให้พ้นจากมัน แต่ละคนจะเข้าไปทางประตูใดประตูหนึ่งตามการกระทำของเขา และจะพำนักอยู่ในชั้นใดชั้นหนึ่งตามการกระทำของเขา»

« إن أبواب جهنم هكذا - قال أبو هارون - أطباقا بعضها فوق بعض »

« أبواب جهنم سبعة بعضها فوق بعض ، فيمتلىء الأول ، ثم الثاني ، ثم الثالث ، حتى تمتلىء كلها »

และมีรายงานจากอะลี บิน อบีฏอลิบ (ร.ฎ.) ว่า ท่านกล่าวขณะที่กำลังคุฏบะฮ์ว่า «แท้จริงประตูต่าง ๆ ของนรกญะฮันนัมนั้นเป็นเช่นนี้ — อบูฮารูนกล่าว (อธิบายว่า) — คือเป็นชั้น ๆ ซ้อนกันอยู่ชั้นหนึ่งเหนืออีกชั้นหนึ่ง» และมีรายงานจากท่านอีกเช่นกันว่า ท่านกล่าวว่า «ประตูของนรกญะฮันนัมมีเจ็ดประตู ซ้อนกันอยู่ชั้นหนึ่งเหนืออีกชั้นหนึ่ง ชั้นแรกจะถูกเติมจนเต็ม แล้วชั้นที่สอง แล้วชั้นที่สาม จนกระทั่งเต็มทั้งหมด»⁽²⁾

وَسِيقَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ إِلَىٰ جَهَنَّمَ زُمَرًا ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَٰبُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَآ أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ ءَايَـٰتِ رَبِّكُمْ وَيُنذِرُونَكُمْ لِقَآءَ يَوْمِكُمْ هَـٰذَا ۚ قَالُوا۟ بَلَىٰ وَلَـٰكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ ٱلْعَذَابِ عَلَى ٱلْكَـٰفِرِينَ ﴿٧١﴾

เมื่อบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธามาถึงนรก ประตูต่าง ๆ ของมันจะถูกเปิดออก แล้วพวกเขาก็จะเข้าไปในนั้นและอยู่ในนั้นตลอดกาล «และบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาจะถูกต้อนไปสู่นรกญะฮันนัมเป็นกลุ่ม ๆ จนกระทั่งเมื่อพวกเขามาถึงมัน ประตูต่าง ๆ ของมันก็ถูกเปิดออก และบรรดาผู้เฝ้านรกจะกล่าวแก่พวกเขาว่า "บรรดาเราะซูลจากพวกท่านเองมิได้มายังพวกท่านดอกหรือ โดยพวกเขาอ่านอายะฮ์ต่าง ๆ ของพระผู้อภิบาลของพวกท่านให้พวกท่านฟัง และเตือนพวกท่านถึงการพบกับวันของพวกท่านนี้?" พวกเขากล่าวว่า "หามิได้ (พวกเขาได้มาแล้ว) แต่ทว่าพระดำรัสแห่งการลงโทษได้เป็นจริงแล้วแก่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา"» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร 39:71)⁽³⁾

ٱدْخُلُوٓا۟ أَبْوَٰبَ جَهَنَّمَ خَـٰلِدِينَ فِيهَا ۖ فَبِئْسَ مَثْوَى ٱلْمُتَكَبِّرِينَ ﴿٧٢﴾

และหลังจากการยอมรับนี้ จะมีการกล่าวแก่พวกเขาว่า «พวกเจ้าจงเข้าไปทางประตูต่าง ๆ ของนรกญะฮันนัม โดยพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล ช่างเลวร้ายจริง ๆ ที่พำนักของบรรดาผู้หยิ่งยโส» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร 39:72)⁽⁴⁾

และประตูเหล่านี้จะถูกปิดล้อมบรรดาผู้กระทำผิด ดังนั้นพวกเขาจึงไม่มีความหวังที่จะออกจากมันได้อีกหลังจากนั้น ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า:

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-หิจญ์รฺ: 43, 44 ⁽²⁾ ตัฟซีรอิบนุกะษีร (4/162) ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร: 71 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร: 72

وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا هُمْ أَصْحَـٰبُ ٱلْمَشْـَٔمَةِ ﴿١٩﴾ عَلَيْهِمْ نَارٌ مُّؤْصَدَةٌۢ ﴿٢٠﴾

«และบรรดาผู้ที่ปฏิเสธต่อโองการทั้งหลายของเรา พวกเขาคือชาวฝ่ายซ้าย ไฟนรกที่ถูกปิดไว้อย่างแน่นหนาจะครอบงำพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-บะลัด 90:19-20)⁽¹⁾

ท่านอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) กล่าวว่า (มุอ์ศ่อดะฮ์) หมายถึง ประตูทั้งหลายถูกปิดไว้ ท่านมุญาฮิดกล่าวว่า คำว่า "อ่อศ่อดัลบาบ" ในภาษาของชาวกุเรช หมายถึง เขาได้ปิดประตูนั้น⁽²⁾

وَيْلٌ لِّكُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَةٍ ﴿١﴾ ٱلَّذِى جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُۥ ﴿٢﴾ يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُۥٓ أَخْلَدَهُۥ ﴿٣﴾ كَلَّا ۖ لَيُنۢبَذَنَّ فِى ٱلْحُطَمَةِ ﴿٤﴾ وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا ٱلْحُطَمَةُ ﴿٥﴾ نَارُ ٱللَّهِ ٱلْمُوقَدَةُ ﴿٦﴾ ٱلَّتِى تَطَّلِعُ عَلَى ٱلْأَفْـِٔدَةِ ﴿٧﴾ إِنَّهَا عَلَيْهِم مُّؤْصَدَةٌ ﴿٨﴾ فِى عَمَدٍ مُّمَدَّدَةٍۭ ﴿٩﴾

อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมตรัสไว้ในซูเราะฮ์อัล-หุมะซะฮ์ว่า «ความหายนะจงประสบแก่ผู้ที่ชอบนินทาและผู้ที่ชอบใส่ร้ายทุกคน ผู้ซึ่งสะสมทรัพย์สมบัติและนับมันครั้งแล้วครั้งเล่า เขาคิดว่าทรัพย์สมบัติของเขาจะทำให้เขาอยู่ตลอดกาล มิใช่เช่นนั้นเลย แน่นอนเขาจะถูกโยนลงไปในอัล-หุเฏาะมะฮ์ และอะไรเล่าที่จะทำให้เจ้ารู้ได้ว่าอัล-หุเฏาะมะฮ์นั้นคืออะไร มันคือไฟของอัลลอฮ์ที่ถูกจุดให้ลุกโชน ซึ่งลุกลามขึ้นไปถึงหัวใจ แท้จริงมันจะถูกปิดครอบพวกเขาไว้ ด้วยเสาที่ถูกยืดยาว» (ซูเราะฮ์อัล-หุมะซะฮ์ 104:1-9)⁽³⁾

อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมทรงบอกว่า ประตูทั้งหลายของนรกจะถูกปิดครอบพวกเขาไว้ ท่านอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) กล่าวถึงคำว่า (ด้วยเสาที่ถูกยืดยาว) ว่า หมายถึง ประตูทั้งหลายนั่นเองที่ถูกยืดออก ท่านเกาะตาดะฮ์กล่าวว่า ในการอ่านของท่านอิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) อ่านว่า "แท้จริงมันจะถูกปิดครอบพวกเขาไว้ด้วยเสาที่ถูกยืดยาว"⁽⁴⁾ ท่านอะฏิยยะฮ์กล่าวว่า มันคือเสาที่ทำจากเหล็ก ท่านมุกอติลกล่าวว่า ประตูทั้งหลายจะถูกปิดครอบพวกเขาไว้ แล้วถูกตรึงให้แน่นด้วยหลักเหล็ก เพื่อให้ความทุกข์ทรมานและความร้อนของมันย้อนกลับมาสู่พวกเขา ตามความเห็นนี้ คำว่า (ที่ถูกยืดยาว) จึงเป็นคำคุณลักษณะของเสา หมายความว่า เสาที่ใช้ตรึงประตูไว้นั้นถูกยืดให้ยาว และสิ่งที่ถูกยืดให้ยาวย่อมมั่นคงและแน่นหนากว่าสิ่งที่สั้น⁽⁵⁾

« إذا جاء رمضان فتحت أبواب الجنة ، وغلقت أبواب النار ، وصفدت الشياطين ومردة الجن »

ประตูทั้งหลายของนรกอาจถูกเปิดและถูกปิดก่อนวันกิยามะฮ์ได้ ดังที่ท่านนบีมุศเฏาะฟา ﷺ ได้บอกไว้ว่า ประตูทั้งหลายของนรกจะถูกปิดในเดือนเราะมะฎอน โดยรายงานจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «เมื่อเดือนเราะมะฎอนมาถึง ประตูทั้งหลายของสวรรค์จะถูกเปิด ประตูทั้งหลายของนรกจะถูกปิด และบรรดาชัยฏอนกับพวกญินที่ดื้อด้านจะถูกล่ามโซ่ไว้»⁽⁶⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะลัด : 19-20 ⁽²⁾ ตัฟซีรอิบนุกะษีร : (7/298) ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-หุมะซะฮ์ : 1-9 ⁽⁴⁾ ตัฟซีรอิบนุกะษีร : (7/368) ⁽⁵⁾ อัต-ตัคฺวีฟ มินัน-นาร โดยอิบนุเราะญับ หน้า 61 ⁽⁶⁾ อัต-ตัคฺวีฟ มินัน-นาร หน้า 66

إذا كان أول ليلة من رمضان صفدت الشياطين ومردة الجن وأغلقت أبواب النار ، فلم يفتح منها باب ، وفتحت أبواب الجنة ، فلم يغلق منها باب

อัต-ติรมิซีย์ได้บันทึกหะดีษจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า: «เมื่อถึงคืนแรกของเดือนเราะมะฎอน บรรดาชัยฏอนและญินที่ดื้อด้านจะถูกล่ามโซ่ ประตูทั้งหลายของนรกจะถูกปิด โดยไม่มีประตูใดของมันถูกเปิดเลย และประตูทั้งหลายของสวรรค์จะถูกเปิด โดยไม่มีประตูใดของมันถูกปิดเลย»⁽¹⁾

⁽¹⁾ อัต-ตัคววีฟ มินัน-นาร หน้า 66

บทที่ห้า

เชื้อเพลิงของนรก

أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ

فَٱتَّقُوا۟ ٱلنَّارَ ٱلَّتِى وَقُودُهَا ٱلنَّاسُ وَٱلْحِجَارَةُ ۖ أُعِدَّتْ لِلْكَـٰفِرِينَ ﴿٢٤﴾

ก้อนหินและบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาที่ชั่วช้า คือเชื้อเพลิงของนรก ดังที่อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมตรัสว่า «โอ้บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย จงปกป้องตัวของพวกเจ้าและครอบครัวของพวกเจ้าให้พ้นจากไฟนรก ซึ่งเชื้อเพลิงของมันคือมนุษย์และก้อนหิน» (ซูเราะฮ์อัต-ตะห์รีม 66:6)⁽¹⁾ และตรัสว่า «ดังนั้น พวกเจ้าจงป้องกันตัวให้พ้นจากไฟนรก ซึ่งเชื้อเพลิงของมันคือมนุษย์และก้อนหิน ซึ่งได้ถูกเตรียมไว้สำหรับบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:24)⁽²⁾

هي حجارة من كبريت ، خلقها الله يوم خلق السموات والأرض في السماء الدنيا يعدّها للكافرين

มนุษย์ที่ไฟนรกถูกจุดให้ลุกโชนด้วยพวกเขานั้น หมายถึงบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาที่ตั้งภาคี ส่วนชนิดของก้อนหินที่เป็นเชื้อเพลิงของนรกนั้น อัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่งถึงสภาพที่แท้จริงของมัน ทั้งนี้ ชาวสะลัฟบางท่านมีทัศนะว่า ก้อนหินเหล่านี้คือหินกำมะถัน อับดุลลอฮ์ บิน มัสอูด (ร.ฎ.) กล่าวว่า "มันคือก้อนหินกำมะถัน อัลลอฮ์ทรงสร้างมันขึ้นในวันที่พระองค์ทรงสร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน โดยอยู่ในชั้นฟ้าของโลกนี้ พระองค์ทรงเตรียมมันไว้สำหรับบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา" รายงานโดยอิบนุญะรีร อิบนุอบีหาติม และอัล-หากิมในอัล-มุสตัดร็อก และผู้ที่มีทัศนะเช่นนี้ด้วย ได้แก่ อิบนุอับบาส (ร.ฎ.) มุญาฮิด และอิบนุญุร็อยจ์⁽³⁾

หากทัศนะนี้ได้รับมาจากท่านเราะซูล ﷺ เราก็ยึดถือตามนั้นและจะไม่โต้แย้งใด ๆ แต่หากเป็นเรื่องของการวินิจฉัย (อิจญ์ติฮาด) ที่อาศัยความรู้เกี่ยวกับธรรมชาติและคุณสมบัติของก้อนหิน ทัศนะนี้ก็ไม่อาจยอมรับได้โดยปริยาย เพราะมีก้อนหินบางชนิดที่เหนือกว่าหินกำมะถันทั้งในด้านความรุนแรงและการลุกไหม้ บรรดาคนรุ่นก่อนเห็นว่าหินกำมะถันมีคุณสมบัติเฉพาะที่ไม่มีในก้อนหินชนิดอื่น พวกเขาจึงกล่าวว่ามันคือวัตถุที่เป็นเชื้อเพลิงของนรก อิบนุเราะญับกล่าวว่า «นักตัฟซีรส่วนใหญ่มีทัศนะว่า ก้อนหินในที่นี้หมายถึงหินกำมะถัน

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัต-ตะห์รีม : 6 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ : 24 ⁽³⁾ ตัฟซีรอิบนุกะษีร : (1/107)

ถูกใช้เป็นเชื้อจุดไฟ และมีผู้กล่าวว่า ในกำมะถันนั้นมีการลงโทษห้าประการที่ไม่มีในสิ่งอื่น ได้แก่ ติดไฟเร็ว มีกลิ่นเหม็น มีควันมาก ติดแน่นกับร่างกาย และร้อนแรงยิ่งเมื่อถูกเผาจนร้อน»⁽¹⁾ อัลลอฮ์อาจทรงให้มีหินชนิดต่าง ๆ ที่มีคุณสมบัติเหนือกว่ากำมะถันก็ได้ และเราเชื่อมั่นอย่างแน่วแน่ว่าสิ่งที่มีอยู่ในอาคิเราะฮ์นั้นแตกต่างจากสิ่งที่มีอยู่ในดุนยา

إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنتُمْ لَهَا وَٰرِدُونَ ﴿٩٨﴾ لَوْ كَانَ هَـٰٓؤُلَآءِ ءَالِهَةً مَّا وَرَدُوهَا ۖ وَكُلٌّ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٩٩﴾

ในบรรดาสิ่งที่ใช้เป็นเชื้อไฟของนรก ได้แก่ บรรดาพระเจ้าที่ถูกเคารพสักการะอื่นจากอัลลอฮ์ ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «แท้จริงพวกเจ้าและสิ่งที่พวกเจ้าเคารพสักการะอื่นจากอัลลอฮ์นั้นเป็นเชื้อเพลิงของนรกญะฮันนัม พวกเจ้าจะต้องลงไปในนั้น หากสิ่งเหล่านั้นเป็นพระเจ้าจริง พวกมันก็คงไม่ต้องลงไปในนรก และทั้งหมดจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล» (ซูเราะฮ์อัล-อัมบิยาอ์ 21:98-99)⁽²⁾

คำว่า "หะศ็อบ" ของนรก หมายถึง เชื้อเพลิงและฟืนของมัน อัล-เญาฮะรีย์กล่าวว่า «ทุกสิ่งที่ท่านใช้จุดไฟหรือใช้โหมไฟให้ลุกโชน แสดงว่าท่านได้ "หะศ็อบ" ไฟนั้นแล้ว» และอบูอุบัยดะฮ์กล่าวว่า «ทุกสิ่งที่ท่านโยนลงไปในไฟ แสดงว่าท่านได้ "หะศ็อบ" ไฟด้วยสิ่งนั้นแล้ว»⁽³⁾

⁽¹⁾ อัต-ตัคฺวีฟ มินัน-นาร ของอิบนุเราะญับ หน้า 107 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-อัมบิยาอ์ : 98-99 ⁽³⁾ ยะเกาะเซาะฮ์ อุลิล-อิอ์ติบาร หน้า 61

บทที่หก: ความร้อนอันรุนแรงของนรก และความมหึมาของควันและสะเก็ดไฟของมัน

وَأَصْحَـٰبُ ٱلشِّمَالِ مَآ أَصْحَـٰبُ ٱلشِّمَالِ ﴿٤١﴾ فِى سَمُومٍ وَحَمِيمٍ ﴿٤٢﴾ وَظِلٍّ مِّن يَحْمُومٍ ﴿٤٣﴾ لَّا بَارِدٍ وَلَا كَرِيمٍ ﴿٤٤﴾

อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า «และพวกฝ่ายซ้าย พวกฝ่ายซ้ายนั้นเป็นอย่างไรเล่า? พวกเขาอยู่ในลมร้อนแผดเผาและน้ำร้อนเดือดพล่าน และอยู่ใต้ร่มเงาแห่งควันดำทะมึน ซึ่งไม่เย็นและไม่ก่อประโยชน์ใด ๆ» (ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:41-44)⁽¹⁾

อายะฮ์นี้กล่าวถึงสิ่งที่มนุษย์ในโลกดุนยาใช้คลายความทุกข์และความร้อน ซึ่งมีอยู่สามอย่าง คือ น้ำ ลม และร่มเงา แล้วอายะฮ์ก็บอกว่าสิ่งเหล่านี้ไม่อาจช่วยอะไรชาวนรกได้เลย ลมของนรกญะฮันนัมคือ "อัส-สะมูม" ได้แก่ลมร้อนที่ร้อนจัดยิ่ง น้ำของมันคือ "อัล-หะมีม" ได้แก่น้ำที่ร้อนจัดถึงขีดสุด และร่มเงาของมันคือ "อัล-ยะห์มูม" ได้แก่กลุ่มก้อนควันของมัน⁽²⁾

وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَٰزِينُهُۥ ﴿٨﴾ فَأُمُّهُۥ هَاوِيَةٌ ﴿٩﴾ وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا هِيَهْ ﴿١٠﴾ نَارٌ حَامِيَةٌۢ ﴿١١﴾

อัลลอฮ์ทรงบรรยายเรื่องราวของพวกฝ่ายซ้ายซึ่งเป็นชาวนรกในอายะฮ์นี้ให้เห็นถึงความน่าสะพรึงกลัว และในอีกอายะฮ์หนึ่งพระองค์ก็ทรงบรรยายเรื่องของนรกให้เห็นถึงความน่าสะพรึงกลัวเช่นกัน โดยตรัสว่า «ส่วนผู้ที่ตาชั่งของเขาเบา ที่พำนักของเขาคือฮาวิยะฮ์ และอะไรเล่าที่จะทำให้เจ้ารู้ว่ามันคืออะไร? มันคือไฟที่ร้อนแรงยิ่ง» (ซูเราะฮ์อัล-กอริอะฮ์ 101:8-11)⁽³⁾

وَظِلٍّ مِّن يَحْمُومٍ ﴿٤٣﴾

ส่วนร่มเงาที่อายะฮ์ «และอยู่ใต้ร่มเงาแห่งควันดำทะมึน»⁽⁴⁾ กล่าวถึงนั้น คือร่มเงาจากควันของไฟนรก โดยปกติร่มเงาจะให้ความรู้สึกชุ่มชื้นและเย็นสบาย จิตใจจึงชื่นชอบและได้พักผ่อนอยู่ใต้มัน แต่ร่มเงานี้กลับไม่ได้ให้ความเย็นแก่ผู้ที่เข้าไปอาศัย และไม่ได้มีภาพลักษณ์ที่น่าดูแต่อย่างใด เพราะมันคือร่มเงาจากควันดำทะมึน

อัลกุรอานได้บอกเล่าแก่เราถึงร่มเงานี้ ซึ่งก็คือควันของนรกญะฮันนัมที่ลอยสูงอยู่เหนือไฟ

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ : 41-44 ⁽²⁾ อัต-ตัคฺวีฟ มินัน-นาร หน้า 85 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-กอริอะฮ์ : 8-11 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ : 41

ٱنطَلِقُوٓا۟ إِلَىٰ ظِلٍّ ذِى ثَلَـٰثِ شُعَبٍ ﴿٣٠﴾ لَّا ظَلِيلٍ وَلَا يُغْنِى مِنَ ٱللَّهَبِ ﴿٣١﴾ إِنَّهَا تَرْمِى بِشَرَرٍ كَٱلْقَصْرِ ﴿٣٢﴾ كَأَنَّهُۥ جِمَـٰلَتٌ صُفْرٌ ﴿٣٣﴾

แล้วพระองค์ตรัสว่า «พวกเจ้าจงไปยังร่มเงาที่มีสามแฉก ซึ่งมิได้ให้ความร่มเย็น และมิได้ช่วยป้องกันเปลวไฟ แท้จริงมันพ่นสะเก็ดไฟออกมาเหมือนดั่งป้อมปราการ ราวกับว่ามันเป็นฝูงอูฐสีเหลือง»⁽¹⁾ อายะฮ์นี้ยืนยันว่า ควันที่พวยพุ่งขึ้นจากไฟนี้ใหญ่โตมากจนแยกออกเป็นสามส่วน มันทอดเงาลงมา แต่เป็นเงาที่ไม่ร่มเย็น และไม่อาจป้องกันเปลวไฟที่ลุกโชนได้ ส่วนสะเก็ดไฟที่กระเด็นออกมาจากไฟนี้ก็มีขนาดเหมือนป้อมปราการอันใหญ่โต และยังเปรียบได้กับฝูงอูฐสีเหลือง คือฝูงอูฐสีดำ

سَأُصْلِيهِ سَقَرَ ﴿٢٦﴾ وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا سَقَرُ ﴿٢٧﴾ لَا تُبْقِى وَلَا تَذَرُ ﴿٢٨﴾ لَوَّاحَةٌ لِّلْبَشَرِ ﴿٢٩﴾

อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมตรัสอธิบายถึงความรุนแรงของไฟนี้ และผลที่มันกระทำต่อผู้ถูกลงโทษว่า «ข้าจะให้เขาเข้าไปในนรกสะก็อร และอะไรเล่าที่ทำให้เจ้ารู้ว่านรกสะก็อรคืออะไร มันจะไม่ให้เหลือ และจะไม่ปล่อยให้รอด มันเผาผิวหนังจนดำเกรียม»⁽²⁾ มันกลืนกินทุกสิ่งและทำลายทุกสิ่ง ไม่ให้เหลือและไม่ปล่อยให้รอด มันเผาผิวหนัง ลามถึงกระดูก หลอมละลายสิ่งที่อยู่ในท้อง และขึ้นไปถึงหัวใจ

نارنا جزء من سبعين جزءا من نار جهنم

فضلت عليها بتسعة وستين جزءا، كلهنَّ مثل حرها

ناركم التي يوقد ابن آدم

ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกแก่เราว่า «ไฟของพวกเรานี้เป็นเพียงหนึ่งส่วนในเจ็ดสิบส่วนของไฟนรกญะฮันนัม» มีผู้กล่าวว่า "โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ เพียงไฟนี้ก็เพียงพอแล้ว" ท่านตอบว่า «ไฟนรกนั้นมีมากกว่าไฟนี้อีกหกสิบเก้าส่วน ทุกส่วนร้อนเท่ากับความร้อนของไฟนี้» บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์และมุสลิม สำนวนนี้เป็นของอัล-บุคอรีย์ ส่วนในสำนวนของมุสลิมระบุว่า «ไฟของพวกท่านที่ลูกหลานอาดัมจุดขึ้นนั้น...»⁽³⁾

فَذُوقُوا۟ فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا ﴿٣٠﴾

كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَـٰهُمْ سَعِيرًا ﴿٩٧﴾

فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ ٱلْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ ﴿٨٦﴾

ไฟนี้จะไม่มอดดับความร้อนแรงลงเลย แม้กาลเวลาจะยาวนานและวันเวลาจะผ่านไป «ดังนั้นพวกเจ้าจงลิ้มรสเถิด เราจะไม่เพิ่มสิ่งใดแก่พวกเจ้านอกจากการลงโทษ»⁽⁴⁾ และ «ทุกครั้งที่มันมอดลง เราจะเพิ่มความร้อนแรงแก่พวกเขา»⁽⁵⁾ ด้วยเหตุนี้ บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาจึงไม่ได้ลิ้มรสแห่งความสบายเลย และการลงโทษก็จะไม่ถูกผ่อนเบาลงแก่พวกเขา ไม่ว่าการลงโทษจะยาวนานเพียงใด «ดังนั้นการลงโทษจะไม่ถูกผ่อนเบาแก่พวกเขา และพวกเขาจะไม่ได้รับความช่วยเหลือ»⁽⁶⁾ และไฟนรกจะถูกจุดให้ลุกโชนทุกวัน ดังที่มีระบุในหะดีษที่บันทึกโดย

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุรสะลาต 77:30–33 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุดดัษษิร 74:27–30 ⁽³⁾ บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์ในเศาะฮีหฺของท่าน กิตาบบัดอิลค็อลกฺ บาบศิฟะติลนาร ฟัตหุลบารีย์ (6/330) และบันทึกโดยมุสลิมในกิตาบอัล-ญันนะฮ์ บาบชิดดะติหัรริลนาร (4/2184) ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัน-นะบะอ์ 78:30 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:97 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:86

صل صلاة الصبح ، ثم أقصر عن الصلاة ، حتى تطلع الشمس ، وترتفع فإنها تطلع بين قرني شيطان ، وحينئذ يسجد لها الكفار ، ثم صل فإن الصلاة مشهودة حتى يستقل الظل بالرمح ، ثم أقصر عن الصلاة فإنه حينئذ تسجر جهنم ، فإذا أقبل الفيء فَصَلِّ

…มุสลิม จากอัมร์ บิน อะบะสะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «จงละหมาดศุบห์ แล้วจงงดเว้นจากการละหมาดจนกว่าดวงอาทิตย์จะขึ้นและลอยสูงขึ้น เพราะมันขึ้นระหว่างสองเขาของชัยฏอน และในเวลานั้นบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาจะสุญูดต่อมัน หลังจากนั้นจงละหมาด เพราะการละหมาดนั้นมี (มะลาอิกะฮ์) มาร่วมเป็นพยาน จนกระทั่งเงาของหอกหดสั้นลงจนเหลือน้อยที่สุด แล้วจงงดเว้นจากการละหมาด เพราะในเวลานั้นนรกญะฮันนัมถูกโหมให้ร้อนแรง ครั้นเมื่อเงาเริ่มทอดยาวออก ก็จงละหมาด»

إذا اشتد الحرّ فأبردوا بالصلاة ، فإن شدّة الحر من فيح جهنم

และในเศาะฮีหัยน์ (อัล-บุคอรีและมุสลิม) จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «เมื่ออากาศร้อนจัด พวกท่านจงรอให้อากาศเย็นลงก่อนแล้วจึงละหมาด เพราะความร้อนจัดนั้นมาจากไอร้อนของนรกญะฮันนัม»

وَإِذَا ٱلْجَحِيمُ سُعِّرَتْ ﴿١٢﴾ وَإِذَا ٱلْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ ﴿١٣﴾

และไฟนรกจะถูกโหมให้ลุกโชนในวันกิยามะฮ์ เมื่อมันต้อนรับชาวนรก «และเมื่อนรกถูกจุดให้ลุกโชติช่วง และเมื่อสวรรค์ถูกนำมาให้ใกล้»⁽¹⁾ ความหมายของคำว่า "สุอ์อิรัต" คือ ถูกจุดให้ลุกโชน และถูกทำให้ร้อนแรง

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัต-ตักวีร 81:12–13

บทที่เจ็ด

นรกพูดได้และมองเห็นได้

إِذَا رَأَتْهُم مِّن مَّكَانٍۭ بَعِيدٍ سَمِعُوا۟ لَهَا تَغَيُّظًا وَزَفِيرًا ﴿١٢﴾

ผู้ที่อ่านตัวบทจากอัลกุรอานและซุนนะฮ์ที่บรรยายถึงนรก จะพบว่านรกเป็นสิ่งถูกสร้างที่มองเห็นได้ พูดได้ และร้องทุกข์ได้ ในคัมภีร์อันทรงเกียรติระบุว่า นรกมองเห็นชาวนรกขณะที่พวกเขากำลังมุ่งหน้ามายังมันจากที่ไกล เมื่อนั้นมันจะเปล่งเสียงอันน่าสะพรึงกลัว ซึ่งบ่งบอกถึงความเดือดดาลและความโกรธแค้นที่มันมีต่อบรรดาผู้กระทำผิดเหล่านั้น อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «เมื่อมัน (นรก) เห็นพวกเขาจากสถานที่อันไกล พวกเขาก็ได้ยินเสียงเดือดดาลและเสียงคำรามของมัน» (ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน 25:12)⁽¹⁾

« إن الرجل ليجر إلى النار ، فتنزوي وينقبض بعضها إلى بعض ، فيقول الرحمن : مالك ؟ فتقول : إنه يستجير مني ، فيقول : أرسلوا عبدي . وإن الرجل ليجر إلى النار فيقول : يا رب ما كان هذا ظني بك ، فيقول الله : ما كان ظنك ؟ فيقول : أن تسعني رحمتك ، فيقول : أرسلوا عبدي . وإن الرجل ليجر إلى النار ، فتشهق إليه النار شهوق البغلة إلى البعير ، وتزفر زفرة أخرى لا تبقي أحدا إلا أخافته »

อิบนุญะรีรได้รายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า «แท้จริงชายคนหนึ่งจะถูกลากไปยังนรก แล้วนรกก็หดตัวและส่วนหนึ่งของมันก็ม้วนเข้าหากัน พระผู้ทรงกรุณาปรานีจึงตรัสว่า เจ้าเป็นอะไร? นรกตอบว่า เขากำลังขอความคุ้มครองให้พ้นจากข้า พระองค์จึงตรัสว่า จงปล่อยบ่าวของข้าไปเถิด และแท้จริงชายอีกคนหนึ่งจะถูกลากไปยังนรก แล้วเขากล่าวว่า โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์ นี่มิใช่สิ่งที่ข้าพระองค์คาดหวังต่อพระองค์ อัลลอฮ์ตรัสว่า แล้วเจ้าคาดหวังสิ่งใด? เขาตอบว่า (ข้าพระองค์คาดหวังว่า) ความเมตตาของพระองค์จะครอบคลุมข้าพระองค์ พระองค์จึงตรัสว่า จงปล่อยบ่าวของข้าไปเถิด และแท้จริงชายอีกคนหนึ่งจะถูกลากไปยังนรก แล้วนรกก็สูดลมหายใจเข้าหาเขาดุจเสียงล่อสูดหายใจเข้าหาข้าวบาร์เลย์ และมันคำรามออกมาอีกครั้งหนึ่ง จนไม่มีผู้ใดเหลืออยู่เลยนอกจากจะหวาดกลัว»⁽²⁾

« يخرج يوم القيامة عنق من النار ، لها عينان تبصران ، وأذنان تسمعان ، ولسان ينطق ، تقول : إني وكلت بثلاثة : بكل جبار عنيد ، وبكل من دعا مع الله إلها آخر ، وبالمصورين »

อิหม่ามอะห์มัดและอัต-ติรมิซีย์ได้บันทึกจากหะดีษของอัล-อะอ์มัช จากอบูศอลิห์ จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ในวันกิยามะฮ์ จะมีคอส่วนหนึ่งยื่นออกมาจากนรก มันมีดวงตาสองข้างที่มองเห็น มีหูสองข้างที่ได้ยิน และมีลิ้นที่พูดได้ มันกล่าวว่า แท้จริงข้าได้รับมอบหมายให้จัดการกับคนสามจำพวก คือ ผู้กดขี่ที่ดื้อรั้นทุกคน ผู้ที่วิงวอนพระเจ้าอื่นร่วมกับอัลลอฮ์ทุกคน และบรรดาผู้วาดรูปภาพ (สิ่งมีชีวิต)» และอัต-ติรมิซีย์ได้ระบุว่าหะดีษนี้ศอฮีห์⁽³⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน : 12

⁽²⁾ อิบนุกะษีรได้นำหะดีษนี้มากล่าวไว้ในหนังสือ «อัน-นิฮายะฮ์» (2/21) และกล่าวว่า «สายรายงานของมันศอฮีห์»

⁽³⁾ อัต-ตัคฺวีฟ มินัน-นาร หน้า 179 และดูใน ญามิอุล-อุศูล (10/518) ผู้ตรวจทานกล่าวว่า สายรายงานของมันหะสัน และอัต-ติรมิซีย์กล่าวว่า นี่เป็นหะดีษหะสัน ศอฮีห์ เฆาะรีบ

บทที่แปด

การฝันเห็นนรกของอิบนุอุมัร (ร.ฎ.)

رأيت في المنام أنه جاءني ملكان في يد كل واحد منهما مقمعة من حديد ، ثم لقيني ملك في يده مقمعة من حديد ، قالوا : لن تُرع . نعم الرجل أنت . لو كنت تكثر الصلاة من الليل ، فانطلقوا بي حتى وقفوا بي على شفير جهنم ، فإذا هي مطوية كطي البئر ، لها قرون كقرون البئر ، بين كل قرنين ملك بيده مقمعة حديد ، وإذا فيها رجال معلقون بالسلاسل رؤوسهم أسفلهم ، وعرفت رجالا من قريش ، فانصرفوا بي عن ذات اليمين ، فقصصتها على حفصة ، فقصتها حفصة على رسول الله ﷺ ، فقال : « إن عبدالله رجل صالح »

ในเศาะฮีหัยน์ (เศาะฮีหฺอัลบุคอรีและเศาะฮีหฺมุสลิม) ซึ่งเป็นสำนวนของอัลบุคอรี รายงานจากอิบนุอุมัร (ร.ฎ.) ว่า: «ฉันฝันเห็นว่ามะลาอิกะฮ์สองท่านมาหาฉัน ในมือของแต่ละท่านมีกระบองเหล็ก ต่อมามีมะลาอิกะฮ์ท่านหนึ่งมาพบฉัน ในมือของเขามีกระบองเหล็ก พวกเขากล่าวว่า "ท่านจะไม่ต้องตื่นกลัว ท่านเป็นชายที่ดีเยี่ยมยิ่ง หากท่านละหมาดในยามค่ำคืนให้มากกว่านี้" แล้วพวกเขาก็พาฉันไปจนกระทั่งให้ฉันยืนอยู่ที่ขอบนรกญะฮันนัม ปรากฏว่ามันถูกก่อขอบไว้เหมือนการก่อขอบบ่อน้ำ มีเสาเหมือนเสาของบ่อน้ำ ระหว่างเสาทุกสองต้นมีมะลาอิกะฮ์ท่านหนึ่งถือกระบองเหล็กอยู่ในมือ และในนั้นมีผู้ชายหลายคนถูกแขวนด้วยโซ่ตรวน ศีรษะของพวกเขาห้อยลงด้านล่าง และฉันจำผู้ชายบางคนจากเผ่ากุร็อยช์ได้ จากนั้นพวกเขาก็พาฉันหันออกไปทางด้านขวา ฉันจึงเล่าความฝันนั้นให้หัฟเศาะฮ์ (ร.ฎ.) ฟัง และหัฟเศาะฮ์ได้เล่าให้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ฟัง ท่านจึงกล่าวว่า "แท้จริงอับดุลลอฮ์เป็นชายที่ศอลิห์ (ผู้มีคุณธรรม)"»⁽¹⁾

⁽¹⁾ อัตตัควีฟ มินันนาร (التخويف من النار) ของอิบนุเราะญับ หน้า 51

บทที่เก้า

มีผู้ใดเคยเห็นนรกด้วยตาตนเองก่อนวันกิยามะฮ์หรือไม่

إني رأيت الجنة ، فتناولت منها عنقودا ، ولو أخذته لأكلتم منه ما بقيت الدنيا ، ورأيت النار فلم أر كاليوم منظرا قط أفظع ، ورأيت أكثر أهلها النساء

สิ่งที่เรารู้คือ ท่านเราะซูล ﷺ ของเราเคยเห็นนรก เช่นเดียวกับที่ท่านเคยเห็นสวรรค์ในช่วงชีวิตของท่าน ในเศาะฮีหัยน์ (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) มีรายงานจากอับดุลลอฮ์ บินอับบาส (ร.ฎ.) เกี่ยวกับการละหมาดสุริยุปราคาว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงฉันได้เห็นสวรรค์ แล้วฉันก็เอื้อมมือไปหยิบพวงองุ่นพวงหนึ่งจากสวรรค์ หากฉันหยิบมันมาได้ พวกท่านก็จะได้กินมันตราบเท่าที่โลกนี้ยังคงอยู่ และฉันได้เห็นนรก ฉันไม่เคยเห็นภาพใดที่น่าสะพรึงกลัวเท่ากับภาพในวันนี้เลย และฉันเห็นว่าชาวนรกส่วนใหญ่เป็นผู้หญิง»⁽¹⁾

قد دنت مني الجنة ، حتى لو اجترأت عليها لجئتكم بقطاف من قطافها ، ودنت مني النار حتى قلت: أي رب وأنا معهم ؟ فإذا إمرأة تخدشها هرة . قلت : ما شأن هذه ؟ قالوا : حبستها حتى ماتت جوعا ، لا هي أطعمتها ولا أرسلتها تأكل من خشاش الأرض

ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ มีรายงานจากอัสมาอ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «สวรรค์ได้เข้ามาใกล้ฉัน จนกระทั่งหากฉันกล้า ฉันก็จะนำพวงผลไม้พวงหนึ่งจากสวรรค์มาให้พวกท่าน และนรกก็ได้เข้ามาใกล้ฉัน จนฉันกล่าวว่า โอ้พระผู้อภิบาลของข้า ข้าจะอยู่ร่วมกับพวกเขาด้วยหรือ? ทันใดนั้นก็มีผู้หญิงคนหนึ่งถูกแมวข่วน ฉันจึงถามว่า หญิงผู้นี้เป็นอะไร? พวกเขา (มะลาอิกะฮ์) ตอบว่า นางกักขังแมวตัวนั้นไว้จนมันตายเพราะความหิว นางไม่ให้อาหารแก่มัน และไม่ปล่อยมันไปหากินสัตว์เล็กสัตว์น้อยตามพื้นดิน»⁽²⁾

إن النار أدنيت مني حتى نفخت حرّها عن وجهي ، فرأيت فيها صاحب المحجن ، والذي بحر البحيرة وصاحب حمير ، وصاحبة الهرة

ในมุสนัดของอะห์มัด มีรายงานจากอัล-มุฆีเราะฮ์ บินชุอ์บะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ว่า «แท้จริงนรกได้ถูกนำมาใกล้ฉัน จนฉันต้องเป่าไอร้อนของมันออกจากใบหน้าของฉัน แล้วฉันก็ได้เห็นในนรกนั้นเจ้าของไม้เท้าหัวงอ ผู้ที่ผ่าหูอูฐบะฮีเราะฮ์ ชายแห่งหิมยัร และหญิงเจ้าของแมว»⁽³⁾

ในเศาะฮีหฺมุสลิม มีรายงานจากญาบิร (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «แท้จริง…

⁽¹⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (1/470) ⁽²⁾ เศาะฮีหุลญามิอ์ (4/133) หะดีษหมายเลข 4247 ⁽³⁾ เศาะฮีหุลญามิอ์ (2/171) หมายเลข 1968

عرضت عليَّ الجنة والنار ، فقربت مني الجنة ، حتى لقد تناولت منها قطفا ، قصرت يدي عنه ، وعرضت عليَّ النار فجعلت أتأخر رهبة أن تغشاني ، ورأيت امرأة حميرية سوداء طويلة ، تعذب في هرة لها ربطتها ، فلم تطعمها ، ولم تسقها ، ولم تدعها تأكل من خشاش الأرض ، ورأيت فيها أبا ثمامة عمر بن مالك يجر قُصبة من النار »

สวรรค์และนรกได้ถูกนำมาแสดงแก่ฉัน แล้วสวรรค์ก็ถูกทำให้เข้ามาใกล้ฉัน จนกระทั่งฉันได้เอื้อมมือไปหยิบพวงผลไม้จากสวรรค์ แต่มือของฉันเอื้อมไปไม่ถึง และนรกก็ได้ถูกนำมาแสดงแก่ฉัน ฉันจึงถอยหลังด้วยความกลัวว่ามันจะครอบคลุมฉัน และฉันได้เห็นหญิงผิวดำร่างสูงคนหนึ่งจากเผ่าหิมยัร กำลังถูกลงโทษเพราะแมวตัวหนึ่งของนาง ซึ่งนางได้ผูกมันไว้ โดยไม่ให้อาหารมันกิน ไม่ให้น้ำมันดื่ม และไม่ปล่อยให้มันออกไปหากินแมลงและสัตว์เล็ก ๆ บนผืนดิน และฉันได้เห็นอบูษุมามะฮ์ อัมร์ บิน มาลิก ในนรกนั้น กำลังลากไส้ของเขาอยู่ในนรก»⁽¹⁾

และหลังจากที่บ่าวทั้งหลายเสียชีวิตไปแล้ว ที่นั่งของพวกเขาในสวรรค์จะถูกนำมาแสดงแก่พวกเขาในอาลัมบัรซัค หากพวกเขาเป็นผู้ศรัทธา และที่นั่งของพวกเขาในนรกจะถูกนำมาแสดงแก่พวกเขา หากพวกเขาเป็นผู้ปฏิเสธศรัทธา ซึ่งเราได้อธิบายเรื่องนี้ไว้แล้วในการกล่าวถึงเรื่องอาลัมบัรซัค

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺ อัล-ญามิอ์ (2/298) หมายเลข 2394

บทที่สิบ

ผลกระทบของไฟนรกต่อโลกดุนยาและชาวโลก

اشتكت النار إلى ربها ، فقالت ربِّ أكل بعضي بعضا ، فأذن لها بنفسين : نفس في الشتاء ونفس في الصيف ، فأشدُّ ما تجدون من الحر ، وأشدُّ ما تجدون من الزمهرير

อัล-บุคอรีย์ได้รายงานไว้ในเศาะฮีห์ของท่าน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า «ไฟนรกได้ร้องทุกข์ต่อพระผู้อภิบาลของมันว่า ข้าแต่พระผู้อภิบาล บางส่วนของข้าพระองค์ได้กัดกินอีกบางส่วน แล้วพระองค์จึงทรงอนุญาตให้มันหายใจได้สองครั้ง คือหายใจครั้งหนึ่งในฤดูหนาว และหายใจอีกครั้งหนึ่งในฤดูร้อน ดังนั้นความร้อนที่สุดที่พวกท่านประสบ และความหนาวเย็นจัดที่สุดที่พวกท่านประสบ (ก็มาจากลมหายใจนั้น)»

أبردوا بالصلاة ، فإن شدّة الحرّ من فيح جهنم

และอัล-บุคอรีย์ยังได้รายงานจากอบูสะอีด (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «จงรอให้อากาศเย็นลงแล้วจึงละหมาด เพราะความร้อนที่รุนแรงนั้นมาจากไอร้อนของนรกญะฮันนัม»⁽¹⁾

⁽¹⁾ ดูหะดีษทั้งสองนี้ในเศาะฮีห์อัล-บุคอรีย์ กิตาบบัดอิลค็อลก์ บาบศิฟะตินนาร วะอันนะฮา มัคลูเกาะฮ์ (บทว่าด้วยลักษณะของนรกและการที่นรกถูกสร้างขึ้นแล้ว) ฟัตหุลบารีย์ (6/330) และผู้เรียบเรียงญามิอุลอุศูล (10/517) ได้ระบุว่าหะดีษทั้งสองนี้รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ มุสลิม และอัต-ติรมิซีย์

[หน้าว่าง ไม่มีข้อความที่อ่านได้]

บทที่สี่

นรกนั้นคงอยู่ตลอดกาล ไม่สูญสลาย

นรกนั้นคงอยู่ตลอดกาล ไม่ดับสูญและไม่สูญสลาย ดังที่อัฏ-เฏาะหาวีย์กล่าวไว้ในอะกีดะฮ์ของท่านว่า «สวรรค์และนรกเป็นสิ่งที่ถูกสร้างขึ้นแล้ว ทั้งสองจะไม่ดับสูญและไม่สูญสลาย»⁽¹⁾ อิบนุหัซม์ได้รายงานถึงความเห็นพ้องของประชาชาติในเรื่องนี้ไว้ในหนังสือ «อัล-มิลัล วัน-นิหัล» ว่า «ทุกกลุ่มของประชาชาตินี้เห็นพ้องกันว่า สวรรค์และความสุขสำราญในสวรรค์ไม่มีวันดับสูญ นรกและการลงโทษในนรกก็ไม่มีวันดับสูญเช่นกัน ยกเว้นอัล-ญะฮ์มฺ บิน ศ็อฟวาน»⁽²⁾ และในหนังสือ «มะรอติบ อัล-อิจญ์มาอ์» ท่านกล่าวว่า «...และนรกนั้นเป็นความจริง เป็นที่พำนักแห่งการลงโทษที่ไม่ดับสูญ และชาวนรกก็จะไม่ดับสูญไป โดยไม่มีที่สิ้นสุด»⁽³⁾

ตัวบทที่บ่งชี้ถึงความคงอยู่ตลอดกาลของนรกนั้นมีมากมายยิ่ง และจะได้กล่าวถึงจำนวนมากในหลายตอนของการศึกษานี้ เพียงพอแล้วสำหรับท่านที่อัลลอฮ์ทรงเรียกนรกว่า «ดารุล-คุลด์» (ที่พำนักอันนิรันดร์)

นี่คือแนวทางของอะฮ์ลุส-ซุนนะฮ์วัล-ญะมาอะฮ์ คือนรกนั้นคงอยู่ตลอดกาลไม่สูญสลาย และชาวนรกจะอยู่ในนั้นตลอดกาล ไม่มีผู้ใดได้ออกจากนรกนอกจากผู้กระทำบาปจากบรรดาผู้ยึดมั่นในเตาฮีดเท่านั้น ส่วนบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้ตั้งภาคีนั้น พวกเขาจะอยู่ในนรกตลอดกาล

⁽¹⁾ ชัรห์ อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ หน้า 476 ⁽²⁾ อัล-มิลัล วัน-นิหัล ของอิบนุหัซม์ (4/83) ⁽³⁾ มะรอติบ อัล-อิจญ์มาอ์ หน้า 173

ผู้ที่กล่าวว่านรกจะสูญสลาย

ผู้ที่มีทัศนะขัดแย้งกับแนวทางของอะฮ์ลุลหัก (ผู้อยู่บนสัจธรรม) ในประเด็นนี้มีเจ็ดกลุ่ม ได้แก่

1. กลุ่มญะฮ์มียะฮ์ ซึ่งกล่าวว่านรกจะสูญสลาย และสวรรค์ก็จะสูญสลายด้วยเช่นกัน อิมามอะห์มัดได้บันทึกทัศนะของกลุ่มญะฮ์มียะฮ์ที่ว่านรกและสวรรค์จะสูญสลายไว้ในตอนท้ายของหนังสือ «อัร-ร็อดดุ อะลัซ-ซะนาดิเกาะฮ์» (การโต้ตอบพวกนอกรีต) และท่านได้โต้แย้งพวกเขา โดยยกตัวบทต่าง ๆ ที่บ่งชี้ว่าสวรรค์และนรกจะไม่สูญสลาย

1. กลุ่มเคาะวาริจญ์และมุอ์ตะซิละฮ์ ซึ่งกล่าวว่าทุกคนที่เข้านรกจะอยู่ในนั้นตลอดกาล แม้พวกเขาจะเป็นผู้ศรัทธาในเตาฮีดก็ตาม เบื้องหลังของทัศนะนี้คือ กลุ่มเคาะวาริจญ์ตัดสินว่ามุสลิมตกเป็นกาฟิรเพราะการทำบาป ดังนั้นทุกคนที่ทำบาปจึงเป็นกาฟิรที่จะอยู่ในไฟนรกญะฮันนัมตลอดกาล ส่วนกลุ่มมุอ์ตะซิละฮ์เห็นว่า ผู้ที่ทำบาปอยู่ในสถานะระหว่างสองสถานะ คือไม่ใช่ทั้งมุอ์มินและไม่ใช่ทั้งกาฟิร ในโลกดุนยาจะใช้บทบัญญัติของอิสลามกับเขา แต่ในอาคิเราะฮ์เขาจะอยู่ในไฟนรกญะฮันนัมตลอดกาล ทั้งนี้เราได้นำเสนอตัวบทจำนวนมากที่บ่งชี้ว่าผู้ศรัทธาในเตาฮีดจะได้ออกจากนรกไปแล้ว

1. ชาวยิว ซึ่งอ้างว่าพวกเขาจะถูกลงโทษในนรกเพียงระยะเวลาจำกัด แล้วจะมีคนอื่นเข้าไปอยู่แทนที่พวกเขา อัลลอฮ์ได้ทรงยืนยันว่าคำอ้างของพวกเขาเป็นเท็จ และทรงโต้ตอบคำกล่าวของพวกเขาว่า

وَقَالُوا۟ لَن تَمَسَّنَا ٱلنَّارُ إِلَّآ أَيَّامًا مَّعْدُودَةً ۚ قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِندَ ٱللَّهِ عَهْدًا فَلَن يُخْلِفَ ٱللَّهُ عَهْدَهُۥٓ ۖ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ ﴿٨٠﴾ بَلَىٰ مَن كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَـٰطَتْ بِهِۦ خَطِيٓـَٔتُهُۥ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ أَصْحَـٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٨١﴾

«และพวกเขากล่าวว่า ไฟนรกจะไม่สัมผัสพวกเราเลย นอกจากเพียงไม่กี่วันที่นับได้เท่านั้น จงกล่าวเถิด (มุฮัมมัด) ว่า พวกท่านได้ทำสัญญาไว้กับอัลลอฮ์แล้วกระนั้นหรือ ซึ่งอัลลอฮ์จะไม่ทรงผิดสัญญาของพระองค์ หรือว่าพวกท่านพูดเกี่ยวกับอัลลอฮ์ในสิ่งที่พวกท่านไม่รู้ หามิได้ ผู้ใดที่ได้กระทำความชั่ว และความผิดของเขาได้ห้อมล้อมเขาไว้ ชนเหล่านั้นแหละคือชาวนรก โดยที่พวกเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล» ⁽¹⁾

أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ نَصِيبًا مِّنَ ٱلْكِتَـٰبِ يُدْعَوْنَ إِلَىٰ كِتَـٰبِ ٱللَّهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلَّىٰ فَرِيقٌ مِّنْهُمْ وَهُم مُّعْرِضُونَ ﴿٢٣﴾ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا۟ لَن تَمَسَّنَا ٱلنَّارُ إِلَّآ أَيَّامًا مَّعْدُودَٰتٍ ۖ وَغَرَّهُمْ فِى دِينِهِم مَّا كَانُوا۟ يَفْتَرُونَ ﴿٢٤﴾

«เจ้าไม่เห็นดอกหรือ ผู้ที่ได้รับส่วนหนึ่งจากคัมภีร์ พวกเขาถูกเรียกร้องไปสู่คัมภีร์ของอัลลอฮ์เพื่อให้คัมภีร์ตัดสินระหว่างพวกเขา แล้วกลุ่มหนึ่งในหมู่พวกเขาก็ผินหลังให้ โดยที่พวกเขาเป็นผู้ผินหน้าหนี ทั้งนี้เพราะพวกเขากล่าวว่า ไฟนรกจะไม่สัมผัสพวกเราเลย นอกจากเพียงไม่กี่วันที่นับได้เท่านั้น และสิ่งที่พวกเขาเคยกุขึ้นนั้นได้หลอกลวงพวกเขาในเรื่องศาสนาของพวกเขา» ⁽²⁾

⁽¹⁾ (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:80-81) ⁽²⁾ (ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:23-24)

อิบนุญะรีรได้รายงานไว้ในตัฟซีรของท่าน จากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า ท่านกล่าวในการอธิบายอายะฮ์ของซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ว่า «พวกยิวผู้เป็นศัตรูของอัลลอฮ์กล่าวว่า อัลลอฮ์จะไม่ทรงให้พวกเราเข้านรก เว้นแต่เพียงเพื่อให้ครบตามคำสาบานเท่านั้น คือตามจำนวนวันที่พวกเราบูชาลูกวัว ได้แก่สี่สิบวัน เมื่อวันเหล่านั้นผ่านพ้นไปแล้ว การลงโทษก็จะยุติลงจากพวกเรา»

อิบนุญะรีรได้กล่าวถึงคำพูดของอัส-สุดดีย์ว่า «พวกยิวกล่าวว่า แท้จริงอัลลอฮ์จะทรงให้พวกเราเข้านรกเป็นเวลาสี่สิบคืน จนเมื่อไฟนรกได้เผาผลาญความผิดบาปของพวกเราหมดสิ้นแล้ว ก็จะมีผู้ประกาศร้องเรียกว่า จงนำทุกคนที่ได้รับการขลิบจากลูกหลานของบนีอิสรออีลออกมา ด้วยเหตุนี้พวกเราจึงถูกสั่งให้ขลิบ พวกเขากล่าวว่า ดังนั้นจะไม่มีใครในหมู่พวกเราถูกปล่อยทิ้งไว้ในนรกเลย นอกจากจะถูกนำออกมาทั้งหมด»⁽¹⁾

ท่านยังได้กล่าวไว้อีกว่า อิบนุอับบาส (ร.ฎ.) กล่าวว่า «มีการกล่าวว่าพวกยิวพบข้อความที่บันทึกไว้ในคัมภีร์เตารอตว่า แท้จริงระยะทางระหว่างสองปลายของนรกญะฮันนัมนั้นเท่ากับการเดินทางสี่สิบปี จนกระทั่งไปสิ้นสุดที่ต้นซักกูมซึ่งตั้งอยู่ที่ก้นของนรกอัล-ญะฮีม» และอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) เคยกล่าวว่า «แท้จริงอัล-ญะฮีมก็คือซะก็อร และในนั้นมีต้นซักกูม แล้วพวกศัตรูของอัลลอฮ์ก็อ้างว่า เมื่อจำนวนที่พวกเขาพบในคัมภีร์ของพวกเขาผ่านพ้นไปแล้ว (การลงโทษก็สิ้นสุด) นั่นคือวันอันมีจำนวนจำกัด»

لَن تَمَسَّنَا ٱلنَّارُ إِلَّآ أَيَّامًا مَّعْدُودَةً

อิบนุญะรีรกล่าวว่า «แท้จริงพวกเขาหมายถึงการเดินทางที่ไปสิ้นสุดที่ก้นของนรกอัล-ญะฮีม แล้วพวกเขากล่าวว่า เมื่อจำนวน (วัน) นั้นผ่านพ้นไป กำหนดเวลาก็สิ้นสุดลง จะไม่มีการลงโทษอีก และนรกญะฮันนัมจะหายไปและพินาศสิ้น นั่นคือคำตรัสของพระองค์ที่ว่า «ไฟนรกจะไม่สัมผัสพวกเรา นอกจากเพียงไม่กี่วันที่นับได้เท่านั้น» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:80)⁽²⁾ พวกเขาหมายถึงกำหนดเวลานั้น» แล้วอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) กล่าวว่า «เมื่อพวกเขาถูกโยนเข้าไปทางประตูนรกญะฮันนัม พวกเขาก็เดินไปท่ามกลางการลงโทษ จนกระทั่งไปถึงต้นซักกูมในวันสุดท้ายของวันที่นับได้นั้น บรรดาผู้เฝ้านรกซะก็อรก็กล่าวแก่พวกเขาว่า พวกเจ้าเคยอ้างว่าไฟนรกจะไม่สัมผัสพวกเจ้า นอกจากเพียงไม่กี่วันที่นับได้ บัดนี้จำนวนนั้นได้ผ่านพ้นไปแล้ว และพวกเจ้าจะอยู่ในนั้นตลอดกาล แล้วพวกเขาก็ถูกบังคับให้ปีนป่ายทางชันในนรกญะฮันนัมอย่างทุกข์ทรมาน»⁽³⁾

⁽¹⁾ ตัฟซีรอิบนุญะรีร (1/381) ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ : 80 ⁽³⁾ ตัฟซีรอิบนุญะรีร (1/381)

1. ทัศนะของอิหม่ามแห่งพวกอิตติหาดิยะฮ์ (ผู้ถือแนวคิดการรวมเป็นหนึ่งเดียวกับพระเจ้า) คืออิบนุอะเราะบี อัฏ-ฏออี เขาอ้างว่าชาวนรกจะถูกลงโทษในนรกช่วงระยะเวลาหนึ่ง แล้วธรรมชาติของพวกเขาจะเปลี่ยนเป็นธรรมชาติแห่งไฟ จนพวกเขามีความสุขกับไฟนรก เพราะมันสอดคล้องกับธรรมชาติของพวกเขา อิบนุหะญัรกล่าวไว้ในอัล-ฟัตฮ์ว่า «นี่คือทัศนะของพวกซินดีก (ผู้นอกรีต) บางคนที่ถูกโยงเข้ากับลัทธิศูฟี»⁽¹⁾

1. ทัศนะของผู้ที่อ้างว่าชาวนรกจะออกจากนรก ส่วนนรกยังคงอยู่ในสภาพเดิมอย่างถาวร ไม่สูญสลาย

1. ทัศนะของอบูอัล-ฮุซัยล์ อัล-อัลลาฟ หนึ่งในบรรดาอิหม่ามของพวกมุอ์ตะซิละฮ์ ผู้มีความเห็นว่าชีวิตของชาวนรกจะสิ้นสุดลง และพวกเขาจะกลายเป็นวัตถุไร้ชีวิตที่ไม่เคลื่อนไหวและไม่รู้สึกเจ็บปวด เขากล่าวเช่นนั้นเพราะเขาถือว่าเป็นไปไม่ได้ที่จะมีเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่ไม่มีที่สิ้นสุด เขาจึงขัดแย้งกับหลักฐานอันชัดแจ้งและเด็ดขาดในการยืนยัน ด้วยการเทียบเคียงทางปัญญาที่โมฆะ

1. ทัศนะของผู้ที่กล่าวว่า อัลลอฮ์จะทรงนำผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์ออกจากนรก ดังที่มีระบุในหะดีษต่าง ๆ จากนั้นพระองค์จะทรงคงนรกไว้ระยะหนึ่ง แล้วจึงทรงทำให้มันสูญสลาย เพราะพระองค์ทรงกำหนดกาลอันสิ้นสุดไว้สำหรับมัน⁽²⁾

ทัศนะสุดท้ายนี้ เป็นทัศนะที่ปราชญ์ผู้มีความรู้ดุจทะเล อัล-อัลลามะฮ์ เชคุลอิสลาม อิบนุตัยมียะฮ์ ขออัลลอฮ์ตะอาลาทรงเมตตาและทรงอภัยแก่ท่าน มีความโน้มเอียงไปทางนั้น และเป็นทัศนะที่ลูกศิษย์ของท่าน คือ อัล-อัลลามะฮ์ อิบนุลก็อยยิม ขออัลลอฮ์ตะอาลาทรงเมตตาท่าน ได้ยึดถือ

บรรดาอุละมาอ์ได้ทยอยกันเขียนตำราเพื่ออธิบายความผิดพลาดของทัศนะนี้ อิบนุหะญัร อัล-อัสก็อลานี กล่าวหลังจากที่ได้นำเสนอทัศนะนี้ว่า «นักวิชาการรุ่นหลังบางท่านได้โน้มเอียงไปยังทัศนะนี้ และสนับสนุนมันด้วยเหตุผลหลายประการในแง่ของการพิจารณาทางปัญญา แต่มันเป็นทัศนะที่เลวร้าย ถูกตีกลับไปยังผู้กล่าว และอัส-สุบกี อัล-กะบีร ได้อธิบายอย่างละเอียดถึงความอ่อนแอของทัศนะนี้ และท่านได้ทำไว้อย่างดียิ่ง»⁽³⁾ และหนังสือที่ท่านอ้างถึงนี้คือ

⁽¹⁾ ฟัตหุลบารี (11/421) ⁽²⁾ ดูเพิ่มเติมในประเด็นนี้จากแหล่งอ้างอิงต่อไปนี้: ชัรห์ อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ หน้า 483, ชัรห์ อะกีดะฮ์ อัส-สัฟฟารีนี (2/234), ยะเกาะเซาะฮ์ อุลี อัล-อิอ์ติบาร ของศิดดีก หะสัน ข่าน หน้า 41, ฟัตหุลบารี (11/421) ⁽³⁾ ฟัตหุลบารี (11/422)

หนังสือ «อัล-อิอ์ติบาร บิบะกออิล-ญันนะฮ์ วัน-นาร» (การพิจารณาเรื่องความคงอยู่ของสวรรค์และนรก) ของตะกียุดดีน อะลี บิน อับดุลบากี อัส-สุบกี อัช-ชาฟิอี ผู้เสียชีวิตในปี ฮ.ศ. 756

ศิดดีก หะสัน ข่าน กล่าวว่า «อัลลามะฮ์ อัช-ชัยค์ มัรอี อัล-กัรมี อัล-หัมบะลี ได้แต่งริสาละฮ์ฉบับหนึ่งชื่อว่า “เตาฟีก อัล-ฟะรีก็อยน์ อะลา คุลูด อะฮ์ลิด-ดาร็อยน์” (การประสานสองฝ่ายว่าด้วยการอยู่ตลอดกาลของชาวทั้งสองโลก) ในเรื่องนี้ยังมีริสาละฮ์ของอัส-สัยยิด อัล-อิมาม มุหัมมัด บิน อิสมาอีล อัล-อะมีร และริสาละฮ์ของอัล-กอฎี อัลลามะฮ์ ผู้เป็นมุจญ์ตะฮิด มุหัมมัด บิน อะลี อัช-เชากานี ซึ่งสาระสำคัญของทั้งสองฉบับคือ สวรรค์และนรกคงอยู่ และชาวสวรรค์และชาวนรกจะอยู่ในนั้นตลอดกาล»⁽¹⁾

ณ ที่นี้มีหลายประเด็นที่เราประสงค์จะอธิบาย ดังนี้

ประการแรก ทัศนะนี้เป็นทัศนะที่โมฆะ แม้ว่าจะมีปราชญ์ผู้ยิ่งใหญ่สองท่านของอิสลามถือตามก็ตาม ชัยคุลอิสลาม อิบนุตัยมียะฮ์ และศิษย์ของท่านคือ อิบนุลก็อยยิม ได้สอนเราไว้แล้วว่า ความรักต่อสัจธรรมจะต้องมาก่อนความรักต่อบุคคล หลักฐานที่แสดงถึงความโมฆะของทัศนะนี้คือตัวบทจำนวนมากที่บ่งชี้ว่านรกคงอยู่ตลอดกาล ซึ่งเป็นตัวบทที่ยืนยันได้อย่างเด็ดขาดทั้งในด้านที่มาและในด้านความหมาย และเราได้กล่าวถึงคำพูดของผู้ที่รายงานอิจญ์มาอ์ (มติเอกฉันท์) ว่านรกคงอยู่ตลอดกาลไว้แล้ว

ประการที่สอง ไม่อนุญาตไม่ว่าในกรณีใดๆ ที่จะตำหนิประณามชัยคุลอิสลาม อิบนุตัยมียะฮ์ และศิษย์ของท่านคือ อิบนุลก็อยยิม อันเนื่องมาจากทัศนะนี้ เพราะมีคนกลุ่มหนึ่งตัดสินว่าท่านทั้งสองเป็นกาฟิร และอีกกลุ่มหนึ่งตัดสินว่าท่านทั้งสองเป็นผู้ฟาสิก ด้วยสาเหตุดังกล่าว ซึ่งทั้งหมดนี้ไม่ถูกต้อง เพราะท่านทั้งสองเป็นมุจญ์ตะฮิดที่ได้รับผลบุญและได้รับการตอบแทน และหากท่านทั้งสองรู้ว่าสัจธรรมอยู่ในทัศนะที่ขัดกับคำพูดของตน ท่านทั้งสองก็ย่อมปฏิบัติตามสัจธรรมนั้นอย่างแน่นอน การอ้างว่าผู้ที่เห็นต่างในเรื่องเช่นนี้จะต้องถูกตัดสินว่าเป็นกาฟิรนั้น จะนำผู้ที่กล่าวเช่นนี้ไปสู่การตัดสินว่าบรรดาอิมามของประชาชาตินี้ ซึ่งไม่มีผู้ใดโต้แย้งในความเป็นอิมามของพวกเขา เป็นกาฟิรไปด้วย ทั้งนี้เพราะอุมัร บิน อัล-ค็อฏฏอบ (ร.ฎ.) เคยมีทัศนะว่า ผู้เดินทางเมื่อไม่พบน้ำ ก็ไม่ต้องตะยัมมุมและไม่ต้องละหมาด ทั้งที่ประชาชาติได้มีมติเห็นพ้องกันในทางตรงข้ามกับทัศนะนี้ และอิมามมาลิกเคยมีทัศนะว่า «บิสมิลลาฮิรเราะห์มานิรเราะฮีม» ไม่ใช่อายะฮ์ […]

⁽¹⁾ ยักเซาะฮ์ อูลิล-อิอ์ติบาร ของศิดดีก หะสัน ข่าน หน้า 42 ส่วนริสาละฮ์ของอัศ-ศ็อนอานีนั้น อัล-มักตับ อัล-อิสลามี ที่กรุงเบรุตได้จัดพิมพ์ โดยอัช-ชัยค์ นาศิรุดดีน อัล-อัลบานี ได้ตรวจทานและเขียนบทนำอย่างละเอียดไว้เป็นอย่างดียิ่ง

จากคัมภีร์ของอัลลอฮ์ ทั้งที่ประชาชาติได้มีมติเป็นเอกฉันท์ (อิจญ์มาอ์) แล้วว่า สิ่งที่อยู่ระหว่างปกทั้งสองของมุศหัฟนั้นคืออัลกุรอาน และยังมีบางกลุ่มกล่าวว่าอีมานไม่เพิ่มขึ้นและไม่ลดลง ทั้งที่เรื่องนี้ได้รับการยืนยันไว้อย่างชัดแจ้งในอัลกุรอานและซุนนะฮ์ และมีอิจญ์มาอ์ในเรื่องนี้แล้ว

ประการที่สาม: เราควรชี้ให้เห็นว่า อิบนุตัยมียะฮ์และอิบนุลก็อยยิมมีทัศนะว่าไฟนรกจะไม่สูญสลาย ในหนังสือ มัจญ์มูอ์ ฟะตาวา ชัยคุลอิสลาม ได้บันทึกคำกล่าวของท่านในการตอบคำถามข้อหนึ่งว่า «บรรพชนยุคแรก (สะลัฟ) ของประชาชาตินี้ บรรดาอิมามของประชาชาติ และอะฮ์ลุสซุนนะฮ์วัลญะมาอะฮ์ทั้งหมด มีความเห็นพ้องกันว่า ในบรรดามัคลูกนั้นมีบางสิ่งที่จะไม่สูญหายและไม่สูญสลายไปโดยสิ้นเชิง เช่น สวรรค์ นรก อัล-อัรช์ และสิ่งอื่น ๆ และไม่มีผู้ใดกล่าวว่ามัคลูกทั้งหมดจะสูญสลาย นอกจากกลุ่มหนึ่งจากนักกะลามผู้อุตริ เช่น ญะฮ์มฺ บิน เศาะฟวาน และผู้ที่เห็นพ้องกับเขาจากพวกมุอ์ตะซิละฮ์และพวกที่คล้ายคลึงกัน ซึ่งนี่เป็นทัศนะที่โมฆะ ขัดแย้งกับคัมภีร์ของอัลลอฮ์ ซุนนะฮ์ของเราะซูลของพระองค์ ﷺ และอิจญ์มาอ์ของสะลัฟและบรรดาอิมามของประชาชาตินี้»⁽¹⁾

เมื่อเป็นเช่นนี้ คือทั้งสองท่านมีสองทัศนะ จึงไม่อนุญาตให้เราฟันธงว่าทัศนะที่ว่าไฟนรกจะสูญสลายนั้นเป็นทัศนะของทั้งสองท่าน ตราบใดที่ยังไม่ทราบว่านั่นเป็นทัศนะสุดท้ายของท่าน และหากไม่ทราบว่าทัศนะใดเป็นทัศนะสุดท้าย สิ่งที่สมควรกว่าคือการงดเว้น (ตะวักกุฟ) ไม่ระบุว่าทัศนะใดทัศนะหนึ่งเป็นของทั้งสองท่าน

ประการที่สี่: หลักฐานที่ชัยคุลอิสลามและอิบนุลก็อยยิมใช้อ้างว่าไฟนรกจะสูญสลายนั้น บางส่วนไม่ถูกต้อง (ไม่เศาะฮีหฺ) และส่วนที่ถูกต้องก็ไม่ชัดแจ้ง ทั้งยังสามารถตีความไปในความหมายอื่นที่ไม่ใช่การสูญสลายของไฟนรก กล่าวคือ หมายถึงการสูญสลายของนรกที่บรรดาผู้ศรัทธาในเตาฮีดที่ฝ่าฝืนบาปอยู่ในนั้น อัศ-ศ็อนอานีย์ได้อภิปรายหลักฐานเหล่านี้ไว้ในริสาละฮ์ของท่านที่โต้แย้งอิบนุตัยมียะฮ์และอิบนุลก็อยยิม และได้ชี้แจงว่าหลักฐานเหล่านั้นไม่มีน้ำหนักพอจะสนับสนุนทัศนะที่ท่านทั้งสองยึดถือ ริสาละฮ์ดังกล่าวมีชื่อว่า «เราะฟอุล-อัสตาร ลิ-อิบฏอลิ อะดิลละติล-กออิลีน บิ-ฟะนาอิน-นาร» (การเปิดม่านเพื่อหักล้างหลักฐานของผู้ที่กล่าวว่าไฟนรกจะสูญสลาย)⁽²⁾

⁽¹⁾ มัจญ์มูอ์ ฟะตาวา ชัยคุลอิสลาม (18/307) ⁽²⁾ จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์อัล-มักตับ อัล-อิสลามีย์ กรุงเบรุต

يا أهل الجنة خلود فلا موت ، ويا أهل النار خلود فلا موت

ในบรรดาผู้ที่ได้กล่าวถึงประเด็นนี้คือ อัล-กุรฏุบีย์ ในหนังสือ «อัต-ตัซกิเราะฮ์» ท่านได้นำตัวบทต่าง ๆ ที่บ่งชี้ถึงความเป็นนิรันดร์ของสวรรค์และนรกมาแสดง รวมทั้งตัวบทที่บอกว่าความตายจะถูกเชือดระหว่างสวรรค์กับนรก แล้วจะมีเสียงประกาศว่า «โอ้ชาวสวรรค์เอ๋ย จงอยู่ตลอดกาลโดยไม่มีความตาย และโอ้ชาวนรกเอ๋ย จงอยู่ตลอดกาลโดยไม่มีความตาย» จากนั้นท่านกล่าวว่า «หะดีษเหล่านี้ นอกจากจะถูกต้องแล้ว ยังแสดงถึงการพำนักอยู่ตลอดกาลของชาวทั้งสองโลกในที่พำนักของตน โดยไม่มีจุดสิ้นสุดและไม่มีกำหนดเวลา พวกเขาจะพำนักอยู่ตลอดไปชั่วนิรันดร์ โดยไม่มีความตาย ไม่มีชีวิต[ที่ดี] ไม่มีการพักผ่อน และไม่มีการรอดพ้น»⁽¹⁾

จากนั้นท่านได้กล่าวโต้แย้งผู้ที่มีทัศนะว่านรกจะสูญสลาย และอธิบายว่าสิ่งที่จะสูญสลายนั้นคือนรกที่ผู้ฝ่าฝืนในหมู่ผู้ศรัทธาในเตาฮีดเข้าไปเท่านั้น ท่านกล่าวว่า «ผู้ใดกล่าวว่าพวกเขา [ชาวนรก] จะออกจากนรก และนรกจะคงอยู่อย่างว่างเปล่าทั้งหมด รกร้างไร้ผู้คน และจะสูญสลายหมดไป ผู้นั้นได้ออกนอกสิ่งที่สติปัญญาพึงยอมรับ และขัดแย้งกับสิ่งที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้นำมา และสิ่งที่อะฮ์ลุซซุนนะฮ์และบรรดาอิมามผู้เที่ยงธรรมได้มีมติเห็นพ้องกัน.. ที่จะว่างเปล่านั้นคือญะฮันนัม ซึ่งเป็นชั้นบนสุดที่ผู้ฝ่าฝืนในหมู่ชาวเตาฮีดอยู่ในนั้น และเป็นชั้นที่ผักญัรญีร (ผักร็อกเก็ต) จะงอกขึ้นตามขอบของมัน⁽²⁾

ฟัฎล์ บิน ศอลิห์ อัล-มะอาฟิรีย์ กล่าวว่า วันหนึ่งพวกเราอยู่ที่มาลิก บิน อะนัส แล้วท่านกล่าวกับพวกเราว่า "พวกท่านกลับไปเถิด" ครั้นถึงเวลาเย็น พวกเราก็กลับมาหาท่าน ท่านกล่าวว่า "ที่ฉันบอกให้พวกท่านกลับไปนั้น เพราะมีชายคนหนึ่งมาขออนุญาตพบฉัน เขาอ้างว่าเดินทางมาจากเมืองชามเพื่อถามปัญหาข้อหนึ่ง เขากล่าวว่า 'โอ้อบูอับดุลลอฮ์ ท่านมีความเห็นอย่างไรเกี่ยวกับการกินผักญัรญีร เพราะมีคำเล่าลือว่ามันงอกอยู่ตามขอบนรกญะฮันนัม?' ฉันจึงตอบเขาว่า 'ไม่เป็นไร'⁽³⁾ เขาจึงกล่าวว่า 'ขอฝากท่านไว้กับอัลลอฮ์ และขอส่งสลามแด่ท่าน'" อัล-เคาะฏีบ อบูบักร อะห์มัด รอฮิมะฮุลลอฮ์ ได้บันทึกเรื่องนี้ไว้

يأتي على النار زمان تخفق الرياح أبوابها ، ليس فيها أحد

และอบูบักร อัล-บัซซาร ได้บันทึกจากอัมร์ บิน มัยมูน จากอับดุลลอฮ์ บิน อัมร์ บิน อัล-อาศ (ร.ฎ.) ว่า "จะมีช่วงเวลาหนึ่งมาถึงนรก ซึ่งลมจะพัดประตูของมันกระพือไปมา โดยไม่มีผู้ใดอยู่ในนั้นเลย" หมายถึงจากบรรดาชาวเตาฮีด ในลักษณะนี้ได้มีผู้รายงานไว้…

⁽¹⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ หน้า 436 ⁽²⁾ คำกล่าวนี้ไม่มีรายงานที่ถูกต้องยืนยัน ดูเหมือนว่าผู้กล่าวต้องการหมายถึงการมอดดับของนรกที่ผู้ฝ่าฝืนในหมู่ชาวเตาฮีดอยู่ในนั้น จนกระทั่งมีพืชงอกขึ้นตามขอบของมัน ⁽³⁾ เรื่องนี้ หากเป็นเรื่องจริง ผู้ถามคนนี้ก็ได้ลำบากเดินทางไกลเพื่อหาคำตอบในเรื่องที่ชัดเจนอย่างยิ่งอยู่แล้ว

…เป็นรายงานแบบเมากูฟ (หยุดอยู่ที่ศอฮาบะฮ์) จากคำพูดของอับดุลลอฮ์ บิน อัมรฺ (ร.ฎ.) โดยไม่มีการเอ่ยถึงท่านนบี ﷺ ในรายงานนั้น แต่เรื่องทำนองนี้ไม่อาจกล่าวขึ้นได้ด้วยความคิดเห็นส่วนตัว ดังนั้นจึงมีสถานะเป็นมัรฟูอ์ (สืบถึงท่านนบี ﷺ)»⁽¹⁾

⁽¹⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ หน้า 437

บทที่ห้า

ชาวนรกและความผิดของพวกเขา

หัวข้อที่หนึ่ง: ชาวนรกผู้อยู่ในนั้นตลอดกาล

ประเด็นที่หนึ่ง: ความหมายของพวกเขา

وَٱلَّذِينَ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا وَٱسْتَكْبَرُوا۟ عَنْهَآ أُو۟لَـٰٓئِكَ أَصْحَـٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٣٦﴾

لَوْ كَانَ هَـٰٓؤُلَآءِ ءَالِهَةً مَّا وَرَدُوهَا ۖ وَكُلٌّ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٩٩﴾

إِنَّ ٱلْمُجْرِمِينَ فِى عَذَابِ جَهَنَّمَ خَـٰلِدُونَ ﴿٧٤﴾

وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَهُمْ نَارُ جَهَنَّمَ لَا يُقْضَىٰ عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا۟ وَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُم مِّنْ

ชาวนรกผู้อยู่ในนั้นตลอดกาล ซึ่งจะไม่ถูกย้ายออกไปและไม่สูญสลายไป คือบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้ตั้งภาคี อัลลอฮ์ตรัสว่า «และบรรดาผู้ที่ปฏิเสธโองการทั้งหลายของเรา และหยิ่งผยองต่อมัน ชนเหล่านั้นคือชาวนรก พวกเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล»⁽¹⁾ และพระองค์ตรัสว่า «หากสิ่งเหล่านี้เป็นพระเจ้าจริง พวกมันก็คงไม่เข้าไปในนรก และทั้งหมดจะอยู่ในนั้นตลอดกาล»⁽²⁾ และพระองค์ตรัสว่า «แท้จริงบรรดาผู้กระทำความผิดจะอยู่ในการลงโทษของนรกญะฮันนัมตลอดกาล»⁽³⁾ และพระองค์ตรัสว่า «และบรรดาผู้ที่ปฏิเสธศรัทธานั้น สำหรับพวกเขาคือไฟนรกญะฮันนัม จะไม่มีการตัดสินให้พวกเขาตายเพื่อพวกเขาจะได้ตาย และจะไม่มีการผ่อนเบาแก่พวกเขาจาก…

⁽¹⁾ (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:36) ⁽²⁾ (ซูเราะฮ์อัล-อันบิยาอ์ 21:99) ⁽³⁾ (ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ 43:74)

عَذَابِهَا

وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَكَذَّبُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَآ أُو۟لَـٰٓئِكَ أَصْحَـٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٣٩﴾

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَمَاتُوا۟ وَهُمْ كُفَّارٌ أُو۟لَـٰٓئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ ٱللَّهِ وَٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ وَٱلنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿١٦١﴾ خَـٰلِدِينَ فِيهَا ۖ لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ ٱلْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ ﴿١٦٢﴾

…ของมัน»⁽¹⁾ และพระองค์ตรัสว่า «และบรรดาผู้ที่ปฏิเสธศรัทธาและปฏิเสธบรรดาโองการของเรา ชนเหล่านั้นคือชาวนรก พวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล»⁽²⁾ และพระองค์ตรัสว่า «แท้จริงบรรดาผู้ที่ปฏิเสธศรัทธาและได้ตายลงในขณะที่พวกเขายังเป็นผู้ปฏิเสธศรัทธาอยู่ ชนเหล่านั้นจะได้รับการสาปแช่งจากอัลลอฮ์ จากมะลาอิกะฮ์ และจากมนุษย์ทั้งมวล พวกเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล การลงโทษจะไม่ถูกผ่อนเบาแก่พวกเขา และพวกเขาจะไม่ได้รับการผ่อนผัน»⁽³⁾

أَلَمْ يَعْلَمُوٓا۟ أَنَّهُۥ مَن يُحَادِدِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَأَنَّ لَهُۥ نَارَ جَهَنَّمَ خَـٰلِدًا فِيهَا ۚ ذَٰلِكَ ٱلْخِزْىُ ٱلْعَظِيمُ ﴿٦٣﴾

مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَن يَعْمُرُوا۟ مَسَـٰجِدَ ٱللَّهِ شَـٰهِدِينَ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِم بِٱلْكُفْرِ ۚ أُو۟لَـٰٓئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَـٰلُهُمْ وَفِى ٱلنَّارِ هُمْ خَـٰلِدُونَ ﴿١٧﴾

และพระองค์ตรัสว่า «พวกเขาไม่รู้ดอกหรือว่า ผู้ใดที่ต่อต้านอัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ แท้จริงสำหรับเขาคือไฟนรกญะฮันนัม เขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล นั่นคือความอัปยศอันใหญ่หลวง»⁽⁴⁾ และพระองค์ตรัสว่า «ไม่สมควรแก่บรรดาผู้ตั้งภาคีที่จะบูรณะมัสยิดต่าง ๆ ของอัลลอฮ์ ในขณะที่พวกเขาเป็นพยานยืนยันต่อตัวของพวกเขาเองด้วยการปฏิเสธศรัทธา ชนเหล่านั้นการงานของพวกเขาไร้ผล และในไฟนรกนั้นพวกเขาจะพำนักอยู่ตลอดกาล»⁽⁵⁾

يُرِيدُونَ أَن يَخْرُجُوا۟ مِنَ ٱلنَّارِ وَمَا هُم بِخَـٰرِجِينَ مِنْهَا ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ مُّقِيمٌ ﴿٣٧﴾

ثُمَّ قِيلَ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ ذُوقُوا۟ عَذَابَ ٱلْخُلْدِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا بِمَا كُنتُمْ تَكْسِبُونَ ﴿٥٢﴾

และเมื่อพวกเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจจะจึงทรงพรรณนาการลงโทษแห่งไฟนรกว่าเป็นการลงโทษที่ "จีรังยั่งยืน" (มุกีม) หมายถึงไม่มีวันขาดสิ้น ดังที่พระองค์ทรงพาดพิงมันไว้กับความเป็นนิรันดร์ (อัล-คุลด์) อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «พวกเขาต้องการที่จะออกจากไฟนรก แต่พวกเขาจะไม่ได้ออกจากมัน และสำหรับพวกเขาคือการลงโทษอันจีรังยั่งยืน»⁽⁶⁾ และพระองค์ตรัสว่า «แล้วจะมีเสียงกล่าวแก่บรรดาผู้อธรรมว่า จงลิ้มรสการลงโทษอันเป็นนิรันดร์เถิด พวกเจ้าจะไม่ถูกตอบแทนนอกจากด้วยสิ่งที่พวกเจ้าได้แสวงหาไว้เท่านั้นมิใช่หรือ»⁽⁷⁾

يدخل أهل الجنة الجنة ، وأهل النار النار ، ثم يقوم مؤذن بينهم : ياأهل النار لا موت ، ويا أهل الجنة لا موت ، خلود

ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรี มีรายงานจากอิบนุอุมัร (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ชาวสวรรค์จะได้เข้าสวรรค์ และชาวนรกจะได้เข้านรก แล้วผู้ประกาศคนหนึ่งจะยืนขึ้นท่ามกลางพวกเขาและประกาศว่า โอ้ชาวนรกเอ๋ย ไม่มีความตายอีกแล้ว และโอ้ชาวสวรรค์เอ๋ย ไม่มีความตายอีกแล้ว มีแต่ความเป็นนิรันดร์»⁽⁸⁾ และมีรายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า เขากล่าวว่า: …

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์ฟาฏิร 35:36 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:39 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:160–161 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:63 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:17 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัล-มาอิดะฮ์ 5:37 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์ยูนุส 10:52 ⁽⁸⁾ เศาะฮีหฺอัล-บุคอรี, กิตาบอัร-ริกอก, บาบ "เจ็ดหมื่นคนจะได้เข้าสวรรค์โดยไม่ถูกสอบสวน", ฟัตหุลบารี (11/406)

يقال لأهل الجنة : يا أهل الجنة لا موت ، ولأهل النار : يا أهل النار خلود لا موت

ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: «จะมีการกล่าวแก่ชาวสวรรค์ว่า: โอ้ชาวสวรรค์ ไม่มีความตายอีกแล้ว และจะกล่าวแก่ชาวนรกว่า: โอ้ชาวนรก (มีแต่) การอยู่ตลอดกาล ไม่มีความตายอีกแล้ว»⁽¹⁾

إذا صار أهل الجنة إلى الجنة ، وأهل النار إلى النار ، جيء بالموت حتى يجعل بين الجنة والنار ، ثم يذبح ، ثم ينادي منادي : يا أهل الجنة لا موت ، يا أهل النار لا موت ، فيزداد أهل الجنة فرحا إلى فرحهم ، ويزداد أهل النار حزنا إلى حزنهم

คำกล่าวนี้จะถูกประกาศหลังจากที่ความตายถูกเชือดแล้ว ดังที่ปรากฏในหะดีษของอิบนุอุมัร (ร.ฎ.) ซึ่งบันทึกโดยอัล-บุคอรี เขากล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: «เมื่อชาวสวรรค์ได้เข้าสู่สวรรค์ และชาวนรกได้เข้าสู่นรกแล้ว ความตายจะถูกนำมาจนกระทั่งถูกวางไว้ระหว่างสวรรค์กับนรก แล้วมันก็ถูกเชือด จากนั้นผู้ประกาศจะประกาศว่า: โอ้ชาวสวรรค์ ไม่มีความตายอีกแล้ว โอ้ชาวนรก ไม่มีความตายอีกแล้ว ชาวสวรรค์จึงยิ่งปีติยินดีเพิ่มขึ้นจากความปีติยินดีที่พวกเขามีอยู่ และชาวนรกก็ยิ่งเศร้าโศกเพิ่มขึ้นจากความเศร้าโศกที่พวกเขามีอยู่»⁽²⁾

يُجاء بالموت يوم القيامة كأنه كبش أملح ، فيوقف بين الجنة والنار ، فيقال : يا أهل الجنة ، هل تعرفون هذا ؟ فيشرئبون وينظرون ، ويقولون : نعم هذا الموت . قال : ويقال : يا أهل النار ، هل تعرفون هذا ؟ قال : فيشرئبون وينظرون ، ويقولون : نعم ، هذا الموت ، قال فيؤمر به فيذبح . قال : ثم قال : يا أهل الجنة خلود فلا موت ، ويا أهل النار خلود فلا موت

وَأَنذِرْهُمْ يَوْمَ ٱلْحَسْرَةِ إِذْ قُضِىَ ٱلْأَمْرُ وَهُمْ فِى غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ ﴿٣٩﴾

และในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากอบูสะอีด (ร.ฎ.) เขากล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: «ในวันกิยามะฮ์ ความตายจะถูกนำมาในสภาพเหมือนแกะตัวผู้สีขาวปนดำ แล้วมันจะถูกให้ยืนอยู่ระหว่างสวรรค์กับนรก จากนั้นจะมีการกล่าวว่า: โอ้ชาวสวรรค์ พวกท่านรู้จักสิ่งนี้หรือไม่? พวกเขาก็จะชะเง้อคอขึ้นมอง และกล่าวว่า: ใช่ นี่คือความตาย» ท่านกล่าวว่า: «และจะมีการกล่าวว่า: โอ้ชาวนรก พวกท่านรู้จักสิ่งนี้หรือไม่?» ท่านกล่าวว่า: «พวกเขาก็จะชะเง้อคอขึ้นมอง และกล่าวว่า: ใช่ นี่คือความตาย» ท่านกล่าวว่า: «แล้วก็มีคำสั่งให้เชือดมัน มันจึงถูกเชือด» ท่านกล่าวว่า: «จากนั้นจะมีการกล่าวว่า: โอ้ชาวสวรรค์ (มีแต่) การอยู่ตลอดกาล ไม่มีความตายอีกแล้ว และโอ้ชาวนรก (มีแต่) การอยู่ตลอดกาล ไม่มีความตายอีกแล้ว» (ผู้รายงาน) กล่าวว่า: แล้วท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ก็อ่านอายะฮ์ว่า: «และจงเตือนพวกเขาถึงวันแห่งความเสียใจ เมื่อกิจการทั้งหลายได้ถูกตัดสินแล้ว ขณะที่พวกเขายังอยู่ในความหลงลืม และพวกเขาไม่ศรัทธา» (ซูเราะฮ์มัรยัม 19:39)⁽³⁾⁽⁴⁾

إذا كان يوم القيامة أُتي بالموت كالكبش الأملح ، فيوقف بين الجنة والنار ، فيذبح وهم ينظرون ، فلو أن أحدا مات فرحا لمات أهل الجنة ، ولو أن أحدا مات حزنا لمات أهل النار

และอัต-ติรมิซีย์ได้บันทึกจากอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) โดยรายงานถึงท่านนบี ﷺ ว่า: «เมื่อถึงวันกิยามะฮ์ ความตายจะถูกนำมาในสภาพเหมือนแกะตัวผู้สีขาวปนดำ แล้วมันจะถูกให้ยืนอยู่ระหว่างสวรรค์กับนรก แล้วมันก็ถูกเชือดในขณะที่พวกเขามองดูอยู่ หากจะมีผู้ใดตายเพราะความปีติยินดี ชาวสวรรค์ก็คงตายไปแล้ว และหากจะมีผู้ใดตายเพราะความเศร้าโศก ชาวนรกก็คงตายไปแล้ว» เขา (อัต-ติรมิซีย์) กล่าวว่า: เป็นหะดีษหะซันเศาะฮีหฺ⁽⁵⁾

⁽¹⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม ⁽²⁾ เศาะฮีหฺอัล-บุคอรี, กิตาบอัร-ริกอก: บาบศิฟะฮ์อัล-ญันนะฮ์วันนาร, ฟัตหุลบารี: (11/415) ⁽³⁾ ซูเราะฮ์มัรยัม: 39 ⁽⁴⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม, กิตาบอัล-ญันนะฮ์วะศิฟะฮ์นะอีมิฮา: (4/2188) ⁽⁵⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์: หน้า 436

ประเด็นที่สอง

นรกคือที่พำนักของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้ตั้งภาคี

เมื่อบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้ตั้งภาคีจะต้องอยู่ในนรกตลอดกาล นรกจึงนับเป็นที่พำนักและที่พักพิงของพวกเขา เช่นเดียวกับที่สวรรค์เป็นที่พำนักของบรรดาผู้ศรัทธา

وَمَأْوَىٰهُمُ ٱلنَّارُ ۚ وَبِئْسَ مَثْوَى ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿١٥١﴾

«และที่พักพิงของพวกเขาคือนรก และช่างเลวร้ายจริง ๆ ที่พำนักของบรรดาผู้อธรรม»⁽¹⁾

أُو۟لَـٰٓئِكَ مَأْوَىٰهُمُ ٱلنَّارُ بِمَا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ ﴿٨﴾

«ชนเหล่านั้น ที่พักพิงของพวกเขาคือนรก เนื่องจากสิ่งที่พวกเขาได้ขวนขวายไว้»⁽²⁾

أَلَيْسَ فِى جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْكَـٰفِرِينَ ﴿٦٨﴾

«ในนรกญะฮันนัมมิใช่ที่พำนักสำหรับบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาดอกหรือ?»⁽³⁾

นรกคือที่พักพิงของพวกเขา และเป็นผู้ดูแลกิจการของพวกเขา

مَأْوَىٰكُمُ ٱلنَّارُ ۖ هِىَ مَوْلَىٰكُمْ

«ที่พักพิงของพวกเจ้าคือนรก มันคือผู้ดูแลของพวกเจ้า»⁽⁴⁾

นรกนั้นช่างเป็นที่พำนักและที่อาศัยที่เลวร้ายยิ่ง

فَحَسْبُهُۥ جَهَنَّمُ ۚ وَلَبِئْسَ ٱلْمِهَادُ ﴿٢٠٦﴾

«ดังนั้นนรกญะฮันนัมก็เพียงพอแล้วสำหรับเขา และช่างเลวร้ายจริง ๆ ที่พักนั้น»⁽⁵⁾

وَإِنَّ لِلطَّـٰغِينَ لَشَرَّ مَـَٔابٍ ﴿٥٥﴾ جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ ٱلْمِهَادُ ﴿٥٦﴾

«และแท้จริงสำหรับบรรดาผู้ละเมิดขอบเขตนั้น จะได้รับที่กลับอันเลวร้ายที่สุด คือนรกญะฮันนัม ซึ่งพวกเขาจะเข้าไปเผาไหม้อยู่ในนั้น ช่างเลวร้ายจริง ๆ ที่พักนั้น»⁽⁶⁾

ประเด็นที่สาม

บรรดาผู้เชิญชวนไปสู่นรก

บรรดาผู้ยึดถือหลักการที่หลงผิด และลัทธิความเชื่อที่เป็นโมฆะซึ่งขัดแย้งกับบทบัญญัติของอัลลอฮ์ รวมถึงบรรดานักเผยแผ่ที่ศรัทธาในความเท็จของตน พวกเขาเหล่านั้นคือผู้เชิญชวนไปสู่นรก

أُو۟لَـٰٓئِكَ يَدْعُونَ إِلَى ٱلنَّارِ

«ชนเหล่านั้นเชิญชวนไปสู่นรก»⁽⁷⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:151 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์ยูนุส 10:8 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-อันกะบูต 29:68 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-หะดีด 57:15 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:206 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์ศอด 38:55–56 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:221

وَجَعَلْنَـٰهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى ٱلنَّارِ

أَوَلَوْ كَانَ ٱلشَّيْطَـٰنُ يَدْعُوهُمْ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ ﴿٢١﴾

إِنَّمَا يَدْعُوا۟ حِزْبَهُۥ لِيَكُونُوا۟ مِنْ أَصْحَـٰبِ ٱلسَّعِيرِ ﴿٦﴾

«และเราได้ทำให้พวกเขาเป็นผู้นำที่เชิญชวนไปสู่ไฟนรก»⁽¹⁾ และในบรรดาผู้เชิญชวนเหล่านี้ก็คือชัยฏอน «แม้ว่าชัยฏอนจะเรียกร้องพวกเขาไปสู่การลงโทษแห่งไฟนรกอันลุกโชนก็ตามกระนั้นหรือ?»⁽²⁾ «แท้จริงมันเพียงแต่เรียกร้องพรรคพวกของมัน เพื่อให้พวกเขาเป็นชาวไฟนรกอันลุกโชน»⁽³⁾

يَقْدُمُ قَوْمَهُۥ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ فَأَوْرَدَهُمُ ٱلنَّارَ

บรรดาผู้ที่เชิญชวนไปสู่ไฟนรกในโลกดุนยานี้ จะนำพาหมู่ชนและผู้ที่ตามพวกเขาเข้าสู่ไฟนรกในอาคิเราะฮ์ ตัวอย่างเช่นฟิรเอาน์ «เขาจะนำหน้าหมู่ชนของเขาในวันกิยามะฮ์ แล้วเขาก็จะนำพวกเขาลงสู่ไฟนรก»⁽⁴⁾

قَوْمِ مَا لِي أَدْعُوكُمْ إِلَى النَّجَاةِ وَتَدْعُونَنِي إِلَى النَّارِ ﴿٤١﴾

ผู้นำแห่งความชั่วทุกคนที่เชิญชวนไปสู่หลักความเชื่อและหลักการที่ขัดแย้งกับอิสลาม ล้วนเป็นผู้เชิญชวนไปสู่ไฟนรก เพราะหนทางเดียวที่จะช่วยให้รอดพ้นจากไฟนรกและได้เข้าสวรรค์คือหนทางแห่งอีมาน «และโอ้หมู่ชนของฉัน ทำไมฉันจึงเชิญชวนพวกท่านไปสู่ความรอดพ้น แต่พวกท่านกลับเชิญชวนฉันไปสู่ไฟนรก»⁽⁵⁾ พวกเขาเชิญชวนเขาไปสู่ฟิรเอาน์ ไปสู่การปฏิเสธศรัทธาและการตั้งภาคีของฟิรเอาน์ ในขณะที่เขาเชิญชวนพวกเขาไปสู่อัลลอฮ์ สู่การให้เอกภาพแด่พระองค์ (เตาฮีด) และการศรัทธาต่อพระองค์

وَلَا تَنكِحُوا۟ ٱلْمُشْرِكَـٰتِ حَتَّىٰ يُؤْمِنَّ ۚ وَلَأَمَةٌ مُّؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِّن مُّشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ ۗ وَلَا تُنكِحُوا۟ ٱلْمُشْرِكِينَ حَتَّىٰ يُؤْمِنُوا۟ ۚ وَلَعَبْدٌ مُّؤْمِنٌ خَيْرٌ مِّن مُّشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ ۗ أُو۟لَـٰٓئِكَ يَدْعُونَ إِلَى ٱلنَّارِ ۖ وَٱللَّهُ يَدْعُوٓا۟ إِلَى ٱلْجَنَّةِ وَٱلْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِۦ ۖ وَيُبَيِّنُ ءَايَـٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ ﴿٢٢١﴾

เมื่อบรรดากาฟิรเป็นผู้เชิญชวนไปสู่ไฟนรก อัลลอฮ์จึงทรงห้ามบรรดาผู้ศรัทธาชายแต่งงานกับหญิงมุชริก และทรงห้ามบรรดาผู้ศรัทธาหญิงแต่งงานกับชายมุชริกเช่นกัน «และพวกเจ้าอย่าแต่งงานกับหญิงมุชริกจนกว่านางจะศรัทธา และแน่นอนทาสหญิงผู้ศรัทธานั้นดีกว่าหญิงมุชริก ถึงแม้ว่านางจะทำให้พวกเจ้าพึงพอใจก็ตาม และพวกเจ้าอย่าให้ (หญิงผู้ศรัทธา) แต่งงานกับชายมุชริกจนกว่าพวกเขาจะศรัทธา และแน่นอนทาสชายผู้ศรัทธานั้นดีกว่าชายมุชริก ถึงแม้ว่าเขาจะทำให้พวกเจ้าพึงพอใจก็ตาม ชนเหล่านั้นเชิญชวนไปสู่ไฟนรก ส่วนอัลลอฮ์ทรงเชิญชวนไปสู่สวรรค์และการอภัยโทษด้วยอนุมัติของพระองค์ และพระองค์ทรงแจกแจงอายะฮ์ต่าง ๆ ของพระองค์แก่มนุษย์ เพื่อว่าพวกเขาจะได้รำลึก»⁽⁶⁾

หัวข้อย่อยที่สี่

อาชญากรรมที่ร้ายแรงที่สุดของผู้ที่จะอยู่ในไฟนรกตลอดกาล

อัลกุรอานได้อธิบายอย่างละเอียดถึงอาชญากรรมของผู้ที่จะอยู่ในไฟนรกตลอดกาล ซึ่งเป็นเหตุให้พวกเขาสมควรได้รับการอยู่ในไฟนรกตลอดกาล และในที่นี้เราจะกล่าวถึงประการที่สำคัญที่สุด ดังนี้

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-เกาะศ็อศ 28:41 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์ลุกมาน 31:21 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์ฟาฏิร 35:6 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์ฮูด 11:98 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์ฆอฟิร 40:41 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:221

1- การปฏิเสธศรัทธา (กุฟร์) และการตั้งภาคี (ชิริก) อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรม ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง ได้ทรงบอกแก่เราว่า บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธานั้นจะถูกร้องเรียกเมื่อพวกเขาอยู่ในนรก แล้วจะมีเสียงกล่าวแก่พวกเขาว่า ความกริ้วของอัลลอฮ์ที่มีต่อพวกเจ้านั้นยิ่งใหญ่กว่าความเกลียดชังที่พวกเจ้ามีต่อตัวเอง เนื่องจากการที่พวกเจ้าปฏิเสธอีมาน จากนั้นพระองค์ทรงชี้แจงว่า การที่พวกเขาต้องอยู่ในนรกตลอดกาลนั้น ก็เป็นเพราะการปฏิเสธศรัทธาและการตั้งภาคีของพวกเขาเท่านั้น

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ يُنَادَوْنَ لَمَقْتُ ٱللَّهِ أَكْبَرُ مِن مَّقْتِكُمْ أَنفُسَكُمْ إِذْ تُدْعَوْنَ إِلَى ٱلْإِيمَـٰنِ فَتَكْفُرُونَ ﴿١٠﴾ قَالُوا۟ رَبَّنَآ أَمَتَّنَا ٱثْنَتَيْنِ وَأَحْيَيْتَنَا ٱثْنَتَيْنِ فَٱعْتَرَفْنَا بِذُنُوبِنَا فَهَلْ إِلَىٰ خُرُوجٍ مِّن سَبِيلٍ ﴿١١﴾ ذَٰلِكُم بِأَنَّهُۥٓ إِذَا دُعِىَ ٱللَّهُ وَحْدَهُۥ كَفَرْتُمْ ۖ وَإِن يُشْرَكْ بِهِۦ تُؤْمِنُوا۟ ۚ فَٱلْحُكْمُ لِلَّهِ ٱلْعَلِىِّ ٱلْكَبِيرِ ﴿١٢﴾

«แท้จริงบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธานั้นจะถูกร้องเรียก (ว่า) แน่นอนความกริ้วของอัลลอฮ์ (ที่มีต่อพวกเจ้า) นั้นยิ่งใหญ่กว่าความเกลียดชังที่พวกเจ้ามีต่อตัวของพวกเจ้าเอง ขณะที่พวกเจ้าถูกเรียกร้องสู่การศรัทธา แต่พวกเจ้ากลับปฏิเสธ พวกเขากล่าวว่า ข้าแต่พระเจ้าของพวกเรา พระองค์ทรงให้พวกเราตายมาสองครั้ง และทรงให้พวกเรามีชีวิตมาสองครั้ง พวกเราขอสารภาพในบาปทั้งหลายของพวกเรา แล้วมีทางใดบ้างไหมที่จะออกไปได้ (มีเสียงตอบว่า) นั่นเป็นเพราะว่า เมื่ออัลลอฮ์ถูกวิงวอนแต่เพียงพระองค์เดียว พวกเจ้าก็ปฏิเสธ แต่หากมีการตั้งภาคีต่อพระองค์ พวกเจ้าก็ศรัทธา ดังนั้น การตัดสินย่อมเป็นสิทธิของอัลลอฮ์ ผู้ทรงสูงส่ง ผู้ทรงยิ่งใหญ่»⁽¹⁾

أَوَلَمْ تَكُ تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُم بِٱلْبَيِّنَـٰتِ

قَالُوا۟ بَلَىٰ قَدْ جَآءَنَا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنَا وَقُلْنَا مَا نَزَّلَ ٱللَّهُ مِن شَىْءٍ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِى ضَلَـٰلٍ كَبِيرٍ ﴿٩﴾

อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรม ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง ได้ทรงเล่าแก่เราว่า บรรดาผู้เฝ้านรกจะถามพวกผู้ปฏิเสธศรัทธาเมื่อพวกเขามาถึงนรก โดยกล่าวว่า «บรรดาเราะซูลของพวกเจ้ามิได้มาหาพวกเจ้าพร้อมด้วยหลักฐานอันชัดแจ้งดอกหรือ?»⁽²⁾ คำตอบก็คือ พวกเขาสมควรได้รับนรกเพราะการที่พวกเขาปฏิเสธบรรดาเราะซูลและสิ่งที่บรรดาเราะซูลนำมา «พวกเขากล่าวว่า หามิได้ แท้จริงผู้ตักเตือนได้มาหาพวกเราแล้ว แต่พวกเราได้ปฏิเสธ และพวกเรากล่าวว่า อัลลอฮ์มิได้ทรงประทานสิ่งใดลงมาเลย พวกท่านมิใช่อื่นใดนอกจากอยู่ในความหลงผิดอันใหญ่หลวง»⁽³⁾

وَقَدْ ءَاتَيْنَـٰكَ مِن لَّدُنَّا ذِكْرًا ﴿٩٩﴾ مَّنْ أَعْرَضَ عَنْهُ فَإِنَّهُۥ يَحْمِلُ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ وِزْرًا ﴿١٠٠﴾ خَـٰلِدِينَ فِيهِ ۖ وَسَآءَ لَهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ حِمْلًا ﴿١٠١﴾

และพระองค์ตรัสถึงบรรดาผู้ปฏิเสธคัมภีร์ว่า «และแน่นอน เราได้ประทานข้อตักเตือนจากที่เราแก่เจ้าแล้ว ผู้ใดผินหลังให้แก่มัน แท้จริงเขาจะต้องแบกภาระ (บาป) ในวันกิยามะฮ์ พวกเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล และมันช่างเป็นภาระที่เลวร้ายยิ่งสำหรับพวกเขาในวันกิยามะฮ์»⁽⁴⁾

ٱلَّذِينَ كَذَّبُوا۟ بِٱلْكِتَـٰبِ وَبِمَآ أَرْسَلْنَا بِهِۦ رُسُلَنَا ۖ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ﴿٧٠﴾ إِذِ ٱلْأَغْلَـٰلُ فِىٓ أَعْنَـٰقِهِمْ وَٱلسَّلَـٰسِلُ يُسْحَبُونَ ﴿٧١﴾ فِى ٱلْحَمِيمِ ثُمَّ فِى ٱلنَّارِ يُسْجَرُونَ ﴿٧٢﴾ ثُمَّ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ تُشْرِكُونَ ﴿٧٣﴾ مِن دُونِ ٱللَّهِ ۖ قَالُوا۟ ضَلُّوا۟ عَنَّا بَل لَّمْ نَكُن نَّدْعُوا۟ مِن قَبْلُ شَيْـًٔا ۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ ٱلْكَـٰفِرِينَ ﴿٧٤﴾ ذَٰلِكُم بِمَا كُنتُمْ تَفْرَحُونَ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ وَبِمَا كُنتُمْ تَمْرَحُونَ ﴿٧٥﴾ ٱدْخُلُوٓا۟ أَبْوَٰبَ جَهَنَّمَ خَـٰلِدِينَ فِيهَا ۖ فَبِئْسَ مَثْوَى ٱلْمُتَكَبِّرِينَ ﴿٧٦﴾

และพระองค์ตรัสถึงบรรดาผู้ปฏิเสธคัมภีร์ ผู้ตั้งภาคีต่ออัลลอฮ์ว่า «บรรดาผู้ที่ปฏิเสธคัมภีร์ และสิ่งที่เราได้ส่งบรรดาเราะซูลของเรามาพร้อมกับมัน แล้วพวกเขาจะได้รู้ เมื่อปลอกคอเหล็กอยู่ที่คอของพวกเขา และโซ่ตรวน พวกเขาจะถูกลากไปในน้ำเดือดพล่าน แล้วพวกเขาจะถูกเผาในไฟนรก แล้วจะมีเสียงกล่าวแก่พวกเขาว่า ไหนเล่าสิ่งที่พวกเจ้าเคยตั้งเป็นภาคี อื่นจากอัลลอฮ์? พวกเขากล่าวว่า พวกมันได้หายไปจากพวกเราแล้ว ยิ่งกว่านั้น แต่ก่อนพวกเรามิได้วิงวอนสิ่งใดเลย เช่นนั้นแหละอัลลอฮ์ทรงปล่อยให้บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาหลงผิด นั่นเป็นเพราะพวกเจ้าเคยลิงโลดอยู่ในแผ่นดินโดยไม่เป็นธรรม และเพราะพวกเจ้าเคยเย่อหยิ่งลำพองตน จงเข้าประตูนรกญะฮันนัมเถิด โดยอยู่ในนั้นตลอดกาล ช่างเลวร้ายยิ่งนักที่พำนักของบรรดาผู้หยิ่งยโส»⁽⁵⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์ฆอฟิร : 10 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์ฆอฟิร : 50 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุลก์ : 9 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์ฏอฮา : 100-101 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์ฆอฟิร : 70

فَكُبْكِبُوا۟ فِيهَا هُمْ وَٱلْغَاوُۥنَ ﴿٩٤﴾ وَجُنُودُ إِبْلِيسَ أَجْمَعُونَ ﴿٩٥﴾ قَالُوا۟ وَهُمْ فِيهَا يَخْتَصِمُونَ ﴿٩٦﴾ تَٱللَّهِ إِن كُنَّا لَفِى ضَلَـٰلٍ مُّبِينٍ ﴿٩٧﴾ إِذْ نُسَوِّيكُم بِرَبِّ ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿٩٨﴾

และพระองค์ได้ตรัสถึงบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาที่ตั้งภาคี ผู้ซึ่งทำให้พระเจ้าของพวกเขาเทียบเท่ากับพระเจ้าแห่งสากลโลกว่า «แล้วพวกเขาและบรรดาผู้หลงผิดก็ถูกโยนคว่ำหน้าลงไปในนั้น พร้อมทั้งไพร่พลของอิบลีสทั้งหมด ขณะที่พวกเขาทะเลาะวิวาทกันอยู่ในนั้น พวกเขากล่าวว่า ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ แท้จริงพวกเราอยู่ในความหลงผิดอันชัดแจ้ง ขณะที่พวกเราตั้งพวกท่านให้เทียบเท่ากับพระเจ้าแห่งสากลโลก»⁽¹⁾

بَلْ كَذَّبُوا۟ بِٱلسَّاعَةِ ۖ وَأَعْتَدْنَا لِمَن كَذَّبَ بِٱلسَّاعَةِ سَعِيرًا ﴿١١﴾

وَإِن تَعْجَبْ فَعَجَبٌ قَوْلُهُمْ أَءِذَا كُنَّا تُرَٰبًا أَءِنَّا لَفِى خَلْقٍ جَدِيدٍ ۗ أُو۟لَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِرَبِّهِمْ ۖ وَأُو۟لَـٰٓئِكَ ٱلْأَغْلَـٰلُ فِىٓ أَعْنَاقِهِمْ ۖ وَأُو۟لَـٰٓئِكَ أَصْحَـٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٥﴾

مَّأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُ ۖ كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَـٰهُمْ سَعِيرًا ﴿٩٧﴾ ذَٰلِكَ جَزَآؤُهُم بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا وَقَالُوٓا۟ أَءِذَا كُنَّا عِظَـٰمًا وَرُفَـٰتًا أَءِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقًا جَدِيدًا ﴿٩٨﴾

และพระองค์ได้ตรัสถึงบรรดาผู้ปฏิเสธวันแห่งการตอบแทนว่า «แต่ทว่าพวกเขาปฏิเสธวันอวสาน และเราได้เตรียมไฟที่ลุกโชนไว้สำหรับผู้ที่ปฏิเสธวันอวสาน»⁽²⁾ และพระองค์ตรัสว่า «และหากเจ้าจะประหลาดใจ ก็น่าประหลาดใจยิ่งนักกับคำพูดของพวกเขาที่ว่า เมื่อพวกเรากลายเป็นดินแล้ว พวกเราจะถูกสร้างขึ้นใหม่อีกกระนั้นหรือ? ชนเหล่านั้นคือผู้ที่ปฏิเสธศรัทธาต่อพระเจ้าของพวกเขา ชนเหล่านั้นจะมีห่วงเหล็กคล้องอยู่ที่คอของพวกเขา และชนเหล่านั้นคือชาวนรก โดยพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล»⁽³⁾ และพระองค์ตรัสว่า «ที่พำนักของพวกเขาคือนรกญะฮันนัม ทุกครั้งที่มันมอดลง เราจะเพิ่มไฟที่ลุกโชนให้แก่พวกเขา นั่นคือการตอบแทนของพวกเขา เพราะพวกเขาปฏิเสธศรัทธาต่อบรรดาอายะฮ์ของเรา และกล่าวว่า เมื่อพวกเรากลายเป็นกระดูกและผุยผงแล้ว พวกเราจะถูกฟื้นคืนชีพขึ้นมาเป็นการสร้างใหม่อีกกระนั้นหรือ?»⁽⁴⁾

مَا سَلَكَكُمْ فِى سَقَرَ ﴿٤٢﴾

لَمْ نَكُ مِنَ ٱلْمُصَلِّينَ ﴿٤٣﴾ وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ ٱلْمِسْكِينَ ﴿٤٤﴾ وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ ٱلْخَآئِضِينَ ﴿٤٥﴾ وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ ٱلدِّينِ ﴿٤٦﴾ حَتَّىٰٓ أَتَىٰنَا ٱلْيَقِينُ ﴿٤٧﴾

2 – การไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัติทางศาสนา ควบคู่ไปกับการปฏิเสธวันแห่งการตอบแทน และการละทิ้งการยึดมั่นในหลักเกณฑ์ทางศาสนา ดังที่อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรม ผู้ทรงจำเริญและสูงส่งยิ่ง ได้ทรงบอกแก่เราว่า ชาวสวรรค์จะถามชาวนรกว่า «อะไรเล่าที่นำพวกท่านเข้าไปในนรกสะก็อร?»⁽⁵⁾ แล้วพวกเขาก็ตอบว่า «พวกเราไม่ได้เป็นผู้ละหมาด และพวกเราไม่ได้ให้อาหารแก่คนยากจน และพวกเราเคยพูดไร้สาระไปกับบรรดาผู้พูดไร้สาระ และพวกเราเคยปฏิเสธวันแห่งการตอบแทน จนกระทั่งความตายอันแน่นอนได้มายังพวกเรา»⁽⁶⁾

وَقَيَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَآءَ فَزَيَّنُوا۟ لَهُم مَّا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَحَقَّ عَلَيْهِمُ

3 – การเชื่อฟังบรรดาหัวหน้าแห่งความหลงผิดและผู้นำแห่งการปฏิเสธศรัทธา ในสิ่งที่พวกเขากำหนดไว้ อันได้แก่หลักการแห่งความหลงผิดและแนวทางแห่งการปฏิเสธศรัทธา ซึ่งขัดขวางผู้คนจากศาสนาของอัลลอฮ์และจากการปฏิบัติตามบรรดาเราะซูล อัลลอฮ์ตะอาลาได้ตรัสถึงคนเหล่านี้ว่า «และเราได้กำหนดสหายให้แก่พวกเขา แล้วสหายเหล่านั้นก็ทำให้สิ่งที่อยู่เบื้องหน้าพวกเขาและสิ่งที่อยู่เบื้องหลังพวกเขาเป็นที่สวยงามแก่พวกเขา และ(พระดำรัสแห่งการลงโทษ)ได้เป็นจริงแก่พวกเขา…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัช-ชุอะรออ์ 26:94-98 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน 25:11 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะอ์ด 13:5 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:97-98 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุดดัษษิร 74:42 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุดดัษษิร 74:43-47

ٱلْقَوْلُ فِىٓ أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِم مِّنَ ٱلْجِنِّ وَٱلْإِنسِ ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ خَـٰسِرِينَ ﴿٢٥﴾ وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَا تَسْمَعُوا۟ لِهَـٰذَا ٱلْقُرْءَانِ وَٱلْغَوْا۟ فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ ﴿٢٦﴾ فَلَنُذِيقَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ عَذَابًا شَدِيدًا وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَسْوَأَ ٱلَّذِى كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿٢٧﴾ ذَٰلِكَ جَزَآءُ أَعْدَآءِ ٱللَّهِ ٱلنَّارُ ۖ لَهُمْ فِيهَا دَارُ ٱلْخُلْدِ ۖ جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا يَجْحَدُونَ ﴿٢٨﴾

…ในหมู่ประชาชาติทั้งหลายที่ได้ผ่านพ้นไปก่อนพวกเขา ทั้งญินและมนุษย์ แท้จริงพวกเขาเป็นผู้ขาดทุน (25) และบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธากล่าวว่า พวกท่านอย่าฟังอัลกุรอานนี้ และจงส่งเสียงอึกทึกในขณะที่มีการอ่าน เพื่อพวกท่านจะได้ชนะ (26) ดังนั้น แน่นอนเราจะให้บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาลิ้มรสการลงโทษอันสาหัส และแน่นอนเราจะตอบแทนพวกเขาด้วยสิ่งที่เลวร้ายที่สุดที่พวกเขาเคยกระทำไว้ (27) นั่นคือการตอบแทนแก่บรรดาศัตรูของอัลลอฮ์ คือไฟนรก สำหรับพวกเขาในนั้นคือที่พำนักอันถาวร เป็นการตอบแทนที่พวกเขาเคยปฏิเสธอายาตทั้งหลายของเรา»⁽¹⁾

إِنَّ ٱللَّهَ لَعَنَ ٱلْكَـٰفِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمْ سَعِيرًا ﴿٦٤﴾ خَـٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًا ۖ لَّا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا ﴿٦٥﴾ يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ يَقُولُونَ يَا لَيْتَنَا أَطَعْنَا اللَّهَ وَأَطَعْنَا الرَّسُولَا ﴿٦٦﴾ وَقَالُوا۟ رَبَّنَآ إِنَّآ أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَآءَنَا فَأَضَلُّونَا ٱلسَّبِيلَا۠ ﴿٦٧﴾

และเมื่อบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาได้เข้าไปอยู่ในไฟนรก และใบหน้าของพวกเขาถูกพลิกกลับไปมาในนั้น พวกเขาจะเสียใจที่ไม่ได้เชื่อฟังอัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ แต่กลับไปเชื่อฟังบรรดาผู้นำและผู้ยิ่งใหญ่ทั้งหลาย «แท้จริงอัลลอฮ์ทรงสาปแช่งบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา และทรงเตรียมไฟที่ลุกโชติช่วงไว้สำหรับพวกเขา (64) โดยพวกเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล พวกเขาจะไม่พบผู้คุ้มครองและผู้ช่วยเหลือใด ๆ (65) วันที่ใบหน้าของพวกเขาถูกพลิกกลับไปมาในไฟนรก พวกเขาจะกล่าวว่า โอ้ ถ้าหากพวกเราได้เชื่อฟังอัลลอฮ์ และได้เชื่อฟังเราะซูล (66) และพวกเขากล่าวว่า โอ้พระเจ้าของเรา แท้จริงพวกเราได้เชื่อฟังบรรดาผู้นำของเราและบรรดาผู้ใหญ่ของเรา แล้วพวกเขาได้ทำให้พวกเราหลงทาง»⁽²⁾

وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلْمُنَـٰفِقِينَ وَٱلْمُنَـٰفِقَـٰتِ وَٱلْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خَـٰلِدِينَ فِيهَا ۚ هِىَ حَسْبُهُمْ ۚ وَلَعَنَهُمُ ٱللَّهُ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ مُّقِيمٌ ﴿٦٨﴾

إِنَّ ٱلْمُنَـٰفِقِينَ فِى ٱلدَّرْكِ ٱلْأَسْفَلِ مِنَ ٱلنَّارِ

1. การนิฟาก (การกลับกลอก) : อัลลอฮ์ทรงสัญญาไฟนรกแก่บรรดามุนาฟิก และนั่นคือสัญญาที่พระองค์ทรงให้ไว้อย่างเด็ดขาดแก่พระองค์เอง พระองค์จะไม่ทรงผิดสัญญา «อัลลอฮ์ทรงสัญญาแก่บรรดามุนาฟิกชาย บรรดามุนาฟิกหญิง และบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาว่าจะได้รับไฟนรกญะฮันนัม โดยพวกเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล มันเป็นการเพียงพอแล้วสำหรับพวกเขา และอัลลอฮ์ทรงสาปแช่งพวกเขา และสำหรับพวกเขาคือการลงโทษอันยั่งยืน»⁽³⁾ และพระองค์ทรงบอกเราว่า ตำแหน่งของบรรดามุนาฟิกในไฟนรกนั้นคือชั้นที่ต่ำที่สุดของมัน ซึ่งเป็นชั้นที่ร้อนแรงที่สุดและสร้างความเจ็บปวดมากที่สุด «แท้จริงบรรดามุนาฟิกนั้นอยู่ในชั้นที่ต่ำที่สุดของไฟนรก»⁽⁴⁾

وَٱلَّذِينَ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا وَٱسْتَكْبَرُوا۟ عَنْهَآ أُو۟لَـٰٓئِكَ أَصْحَـٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٣٦﴾

1. ความหยิ่งยโส : นี่คือคุณลักษณะที่ชาวนรกส่วนใหญ่มี อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และบรรดาผู้ที่ปฏิเสธอายาตทั้งหลายของเรา และหยิ่งยโสต่อมัน ชนเหล่านั้นคือชาวนรก พวกเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล»⁽⁵⁾

ท่านมุสลิมได้ตั้งบทหนึ่งในหนังสือเศาะฮีหฺของท่านโดยให้ชื่อว่า "บทว่าด้วยไฟนรกนั้นบรรดาผู้เผด็จการจะได้เข้า และสวรรค์นั้นบรรดาผู้อ่อนแอจะได้เข้า" และท่านได้กล่าวถึงในบทนั้นเรื่องการโต้แย้งกันระหว่างสวรรค์กับนรก สิ่งที่ทั้งสองกล่าว และสิ่งที่อัลลอฮ์ตรัส…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์ฟุศศิลัต 41:25 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:64-67 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:68 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:145 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:36

يدخلني الجبارون والمتكبرون

أوثرت بالمتكبرين والجبارين

أنت عذابي أعذب بك من أشاء

...สำหรับทั้งสอง และท่านได้นำหะดีษของอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ซึ่งท่านรายงานไปถึงท่านเราะซูล ﷺ มาไว้ในบทนั้น ในหะดีษระบุว่า นรกได้กล่าวว่า «บรรดาผู้กดขี่ทรราชและบรรดาผู้หยิ่งยโสจะเข้ามาในตัวข้า» และในอีกรายงานหนึ่ง นรกกล่าวว่า «ข้าได้รับการกำหนดให้เป็นที่สำหรับบรรดาผู้หยิ่งยโสและบรรดาผู้กดขี่ทรราช» และอัลลอฮ์ตรัสแก่นรกว่า «เจ้าคือการลงโทษของข้า ข้าจะลงโทษผู้ที่ข้าประสงค์ด้วยเจ้า»⁽¹⁾

ألا أخبركم بأهل الجنة ؟ كل ضعيف متضعف ، لو أقسم على الله لأبره ، ألا أخبركم بأهل النار ، كل عتل جواظ مستكبر

كل جوَّاظ زنيم متكبر

ในเศาะฮีหฺอัลบุคอรีย์ เศาะฮีหฺมุสลิม และสุนันอัตติรมิซีย์ รายงานจากหาริษะฮ์ บิน วะฮ์บ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ฉันจะไม่บอกพวกท่านถึงชาวสวรรค์หรือ? คือทุกคนที่อ่อนแอและถูกผู้คนดูแคลนว่าอ่อนแอ หากเขาสาบานต่ออัลลอฮ์ พระองค์ก็จะทรงทำให้คำสาบานของเขาเป็นจริง ฉันจะไม่บอกพวกท่านถึงชาวนรกหรือ? คือทุกคนที่หยาบกระด้าง สะสมแต่ตระหนี่ และหยิ่งยโส»⁽²⁾ และในอีกรายงานหนึ่งของมุสลิมว่า «ทุกคนที่สะสมแต่ตระหนี่ ต่ำช้า และหยิ่งยโส»⁽³⁾

أَلَيْسَ فِى جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْمُتَكَبِّرِينَ ﴿٦٠﴾

فَٱلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ ٱلْهُونِ بِمَا كُنتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ

فَأَمَّا مَن طَغَىٰ ﴿٣٧﴾ وَءَاثَرَ ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَا ﴿٣٨﴾ فَإِنَّ ٱلْجَحِيمَ هِىَ ٱلْمَأْوَىٰ ﴿٣٩﴾

สิ่งที่ยืนยันเรื่องนี้ในคัมภีร์ของอัลลอฮ์ ตะบาร็อกะ วะตะอาลา คือพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «มิใช่ว่าในนรกญะฮันนัมนั้นมีที่พำนักสำหรับบรรดาผู้หยิ่งยโสดอกหรือ?» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร 39:60)⁽⁴⁾ และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «ดังนั้นวันนี้พวกเจ้าจะถูกตอบแทนด้วยการลงโทษอันอัปยศ เนื่องจากพวกเจ้าเคยหยิ่งยโสในแผ่นดินโดยปราศจากความชอบธรรม» (ซูเราะฮ์อัล-อะห์กอฟ 46:20)⁽⁵⁾ และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «ส่วนผู้ที่ละเมิดขอบเขต และเลือกชีวิตความเป็นอยู่ในโลกนี้ แท้จริงนรกญะฮีมนั้นคือที่พำนักของเขา» (ซูเราะฮ์อัน-นาซิอาต 79:37-39)⁽⁶⁾

เรื่องที่ห้า

ประมวลความผิดที่นำไปสู่นรก

เชคุลอิสลาม อิบนุตัยมียะฮ์ ขออัลลอฮ์ตะอาลาทรงเมตตาท่าน ถูกถามว่า การงานของชาวนรกคืออะไร และการงานของชาวสวรรค์คืออะไร? ท่านตอบว่า การงานของชาวนรก คือ การตั้งภาคีต่ออัลลอฮ์ตะอาลา และการปฏิเสธ...

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม (4/2186) หะดีษหมายเลข 2846 ⁽²⁾ ญามิอุลอุศูล (10/547) หะดีษหมายเลข 8111 ⁽³⁾ ดูหะดีษนี้และรายงานต่าง ๆ ของมันใน «เศาะฮีหฺมุสลิม» กิตาบุลญันนะฮ์ «บทนรกนั้นบรรดาผู้กดขี่ทรราชจะเข้าไป» (4/2190) หมายเลข 2853 คำว่า "อัลอุตุล" หมายถึง ผู้หยาบคายกระด้างที่ไม่ยอมโอนอ่อนต่อความดี "อัซซะนีม" หมายถึง ผู้ที่อ้างตัวเข้าไปติดอยู่กับกลุ่มชนหนึ่งทั้งที่ไม่ใช่พวกเขา หรือหมายถึงผู้ที่ต่ำช้าในหมู่มนุษย์ และ "อัลญะววาซ" หมายถึง ผู้ที่สะสม (ทรัพย์) และหวงไว้ (ไม่ยอมจ่าย) ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร : 60 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะห์กอฟ : 20 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัน-นาซิอาต : 37

…ต่อบรรดาเราะซูล การปฏิเสธศรัทธา (กุฟร์) ความอิจฉาริษยา การโกหก การคดโกง การอธรรม การทำสิ่งลามกอนาจาร การทรยศหักหลัง การตัดขาดความสัมพันธ์ทางเครือญาติ ความขลาดกลัวที่จะออกญิฮาด ความตระหนี่ การที่ภายในกับภายนอกไม่ตรงกัน การสิ้นหวังจากความเมตตาของอัลลอฮ์ การรู้สึกปลอดภัยจากแผนการของอัลลอฮ์ การตีโพยตีพายเมื่อประสบเคราะห์กรรม การโอ้อวดและความหยิ่งผยองเมื่อได้รับความโปรดปราน การละทิ้งบทบัญญัติภาคบังคับของอัลลอฮ์ การละเมิดขอบเขตของพระองค์ การล่วงละเมิดสิ่งที่พระองค์ทรงห้าม การกลัวมัคลูก (สิ่งถูกสร้าง) โดยไม่กลัวพระผู้สร้าง การกระทำอะมัลเพื่อโอ้อวดและเพื่อให้ผู้อื่นได้ยินได้ฟัง การฝ่าฝืนอัลกุรอานและซุนนะฮ์ ทั้งในด้านความเชื่อและการปฏิบัติ การเชื่อฟังมัคลูกในการฝ่าฝืนพระผู้สร้าง การคลั่งไคล้เข้าข้างความเท็จ การเย้ยหยันอายะฮ์ต่าง ๆ ของอัลลอฮ์ การปฏิเสธสัจธรรม การปกปิดสิ่งที่จำเป็นต้องเปิดเผย ทั้งความรู้และการเป็นพยาน ไสยศาสตร์ การเนรคุณต่อบิดามารดา การฆ่าชีวิตที่อัลลอฮ์ทรงห้ามไว้เว้นแต่ด้วยสิทธิอันชอบธรรม การกินทรัพย์สินของเด็กกำพร้า ดอกเบี้ย การหนีจากสมรภูมิ และการกล่าวหาสตรีผู้ศรัทธาที่บริสุทธิ์และไม่รู้เท่าทันว่าทำซินา»⁽¹⁾

وأهل النار خمسة : الضعيف الذي لا زَبْرَ له ، الذين هم فيكم تبعا لا يتبعون أهلا ولا مالا ، والخائن الذي لا يخفى له طمع ، وإن دقَّ إلّا خانه ،ورجل لا يصبح ولا يمسي إلا وهو يخادعك عن أهلك ومالك . وذكر البخل ، والكذب والشنظير ، الفحاش

ท่านเราะซูล ﷺ ได้กล่าวถึงประมวลแห่งบาปทั้งหลายที่จะทำให้ต้องเข้านรก ในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากอิยาฎ บิน หิมาร (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้กล่าวไว้ในคุฏบะฮ์อันยาวของท่านว่า «และชาวนรกมีห้าประเภท ได้แก่ ผู้อ่อนแอที่ไม่มีสติปัญญาคอยยับยั้ง⁽²⁾ คือพวกที่เป็นผู้คอยติดสอยห้อยตามอยู่ในหมู่พวกท่าน โดยไม่แสวงหาทั้งครอบครัวและทรัพย์สิน ผู้คดโกงที่ไม่มีสิ่งใดที่เขาโลภอยากได้ปรากฏแก่เขา⁽³⁾ แม้จะเล็กน้อยเพียงใด เว้นแต่เขาจะคดโกงมัน และชายที่ไม่ว่ายามเช้าหรือยามเย็น เขาจะคอยหลอกลวงท่านในเรื่องครอบครัวและทรัพย์สินของท่านอยู่เสมอ» และท่านได้กล่าวถึงความตระหนี่ การโกหก และอัช-ชินซีร⁽⁴⁾ คือผู้ที่มีวาจาหยาบคายลามก⁽⁵⁾

⁽¹⁾ ยักเซาะฮ์ อุลิล-อิอ์ติบาร หน้า 222 ⁽²⁾ หมายถึง ไม่มีสติปัญญาที่จะยับยั้งตนจากสิ่งที่ไม่สมควร และมีผู้กล่าวว่า หมายถึงผู้ที่ไม่มีทรัพย์สิน ⁽³⁾ หมายถึง ไม่ปรากฏแก่เขา ⁽⁴⁾ คือผู้ที่มีวาจาหยาบคายลามก ดังที่มีการอธิบายไว้ในหะดีษ ⁽⁵⁾ บันทึกโดยมุสลิม ในกิตาบอัล-ญันนะฮ์ วะศิฟะติ นะอีมิฮา บาบอัศ-ศิฟาต อัลละตี ยุอ์รอฟุ บิฮา ฟิดดุนยา อะฮ์ลุล-ญันนะฮ์ วะอะฮ์ลุน-นาร (4/2197) หมายเลข 2865

ประเด็นที่หก

บุคคลที่ถูกระบุตัวว่าอยู่ในนรก

يَقْدُمُ قَوْمَهُۥ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ فَأَوْرَدَهُمُ ٱلنَّارَ

ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلًا لِّلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ٱمْرَأَتَ نُوحٍ وَٱمْرَأَتَ لُوطٍ ۖ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَـٰلِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمْ يُغْنِيَا عَنْهُمَا مِنَ ٱللَّهِ شَيْـًٔا وَقِيلَ ٱدْخُلَا ٱلنَّارَ مَعَ ٱلدَّٰخِلِينَ ﴿١٠﴾

บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้ตั้งภาคีจะอยู่ในนรกโดยไม่มีข้อสงสัยใด ๆ ในเรื่องนี้ อัลกุรอานอันทรงเกียรติได้บอกแก่เราไว้แล้ว เช่นเดียวกับที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกแก่เราว่า มีบุคคลบางคนที่ถูกระบุตัวว่าอยู่ในนรก ในบรรดาคนเหล่านั้นได้แก่ ฟิรเอาน์ในยุคของนบีมูซา «เขาจะนำหน้าพวกพ้องของเขาในวันกิยามะฮ์ แล้วเขาจะนำพวกเขาลงสู่ไฟนรก»⁽¹⁾ และในบรรดาพวกเขาได้แก่ ภรรยาของนบีนูห์และภรรยาของนบีลูฏ «อัลลอฮ์ทรงยกอุทาหรณ์แก่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา คือภรรยาของนูห์และภรรยาของลูฏ ทั้งสองอยู่ภายใต้บ่าวที่ดีสองคนจากปวงบ่าวของเรา แต่นางทั้งสองได้ทรยศต่อเขาทั้งสอง ดังนั้นเขาทั้งสองจึงไม่อาจช่วยนางทั้งสองให้พ้นจาก (การลงโทษของ) อัลลอฮ์ได้แต่อย่างใด และมีเสียงกล่าวว่า จงเข้าไปในไฟนรกพร้อมกับบรรดาผู้ที่เข้าไปเถิด»⁽²⁾

تَبَّتْ يَدَآ أَبِى لَهَبٍ وَتَبَّ ﴿١﴾ مَآ أَغْنَىٰ عَنْهُ مَالُهُۥ وَمَا كَسَبَ ﴿٢﴾ سَيَصْلَىٰ نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ ﴿٣﴾ وَٱمْرَأَتُهُۥ حَمَّالَةَ ٱلْحَطَبِ ﴿٤﴾ فِى جِيدِهَا حَبْلٌ مِّن مَّسَدٍۭ ﴿٥﴾

« قاتل عمّار وسالبه في النار »

และในบรรดาพวกเขาได้แก่ อบูละฮับและภรรยาของเขา «มือทั้งสองของอบูละฮับจงพินาศ และเขาก็พินาศแล้ว ทรัพย์สมบัติของเขาและสิ่งที่เขาได้แสวงหามานั้นไม่ได้ช่วยอะไรเขาเลย เขาจะเข้าไปในไฟที่มีเปลวลุกโชน และภรรยาของเขาผู้แบกฟืน ที่ลำคอของนางมีเชือกที่ทำจากใยอินทผลัม»⁽³⁾ และในบรรดาพวกเขาได้แก่ อัมร์ บินอามิร อัล-คุซาอี ซึ่งท่านเราะซูล ﷺ ได้เห็นเขาลากไส้ของตนเองอยู่ในนรก⁽⁴⁾ และในบรรดาพวกเขาได้แก่ ผู้ที่สังหารอัมมาร (ร.ฎ.) และผู้ที่ปลดเอาสิ่งของของเขาไป ในหนังสืออัล-มุอ์ญัมของอัฏ-เฏาะบะรอนีด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง จากอัมร์ บินอัล-อาศ (ร.ฎ.) และจากบุตรของเขา (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ท่านกล่าวว่า «ผู้ที่สังหารอัมมารและผู้ที่ปลดเอาสิ่งของของเขาไปนั้นอยู่ในนรก»⁽⁵⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์ฮูด 11:98 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัต-ตะห์รีม 66:10 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์ตับบัต (อัล-มะสัด) 111:1–5 ⁽⁴⁾ เป็นหะดีษเศาะฮีห์ รายงานโดยอัล-บุคอรี มุสลิม และอะห์มัด และเราได้กล่าวถึงตัวบทของหะดีษนี้ไว้ในอีกที่หนึ่งแล้ว ⁽⁵⁾ เศาะฮีห์ อัล-ญามิอ์ (4/110) หมายเลข 4170

เรื่องที่เจ็ด

ญินผู้ปฏิเสธศรัทธาอยู่ในนรก

وَمَا خَلَقْتُ ٱلْجِنَّ وَٱلْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ ﴿٥٦﴾

ญินผู้ปฏิเสธศรัทธาจะเข้านรกเช่นเดียวกับมนุษย์ผู้ปฏิเสธศรัทธา เพราะญินก็ได้รับบัญญัติทางศาสนา (มุกัลลัฟ) เช่นเดียวกับมนุษย์ อัลลอฮ์ตรัสว่า «และข้ามิได้สร้างญินและมนุษย์ขึ้นมาเพื่อสิ่งอื่นใด นอกจากเพื่อให้พวกเขาเคารพภักดีต่อข้า»⁽¹⁾

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُم مِّنَ الْإِنسِ

فَوَرَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَٱلشَّيَـٰطِينَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيًّا ﴿٦٨﴾ ثُمَّ لَنَنزِعَنَّ مِن كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى ٱلرَّحْمَـٰنِ عِتِيًّا ﴿٦٩﴾ ثُمَّ لَنَحْنُ أَعْلَمُ بِٱلَّذِينَ هُمْ أَوْلَىٰ بِهَا صِلِيًّا ﴿٧٠﴾

ในวันกิยามะฮ์ ญินและมนุษย์จะถูกชุมนุมเช่นเดียวกัน อัลลอฮ์ตรัสว่า «และวันที่พระองค์จะทรงชุมนุมพวกเขาทั้งหมด (แล้วตรัสว่า) โอ้ชุมนุมแห่งญินเอ๋ย แน่นอนพวกเจ้าได้ (ล่อลวงเอา) มนุษย์ไว้มากมาย»⁽²⁾ และตรัสว่า «ดังนั้น ขอสาบานด้วยพระเจ้าของเจ้า แน่นอนเราจะชุมนุมพวกเขาพร้อมกับเหล่าชัยฏอน แล้วเราจะนำพวกเขามาอยู่รอบนรกญะฮันนัมในสภาพคุกเข่า แล้วเราจะดึงออกจากทุกกลุ่ม ผู้ที่ดื้อด้านต่อพระผู้ทรงกรุณาปรานียิ่งที่สุดในหมู่พวกเขา แล้วแน่นอน เรานั้นรู้ดียิ่งถึงบรรดาผู้ที่สมควรยิ่งกว่าที่จะถูกเผาในนั้น»⁽³⁾

ٱدْخُلُوا۟ فِىٓ أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِكُم مِّنَ ٱلْجِنِّ وَٱلْإِنسِ فِى ٱلنَّارِ

فَكُبْكِبُوا۟ فِيهَا هُمْ وَٱلْغَاوُۥنَ ﴿٩٤﴾ وَجُنُودُ إِبْلِيسَ أَجْمَعُونَ ﴿٩٥﴾

จากนั้นจะมีการกล่าวแก่ผู้ปฏิเสธศรัทธาในหมู่พวกเขาว่า «พวกเจ้าจงเข้าไปอยู่ในไฟนรกร่วมกับประชาชาติต่าง ๆ ทั้งญินและมนุษย์ที่ได้ล่วงลับไปก่อนพวกเจ้า»⁽⁴⁾ เมื่อนั้นพวกเขาจะถูกโยนคว่ำหน้าลงไปในนรก «แล้วพวกเขาและบรรดาผู้หลงผิดจะถูกโยนคว่ำหน้าลงไปในนั้น รวมทั้งไพร่พลของอิบลีสทั้งหมดด้วย»⁽⁵⁾

وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ ٱلْجِنَّةِ وَٱلنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿١١٩﴾

وَحَقَّ عَلَيْهِمُ ٱلْقَوْلُ فِىٓ أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِم مِّنَ ٱلْجِنِّ وَٱلْإِنسِ

ด้วยเหตุนี้ พระดำรัสของอัลลอฮ์ที่ทรงกำหนดไว้ว่าจะให้นรกเต็มไปด้วยญินและมนุษย์ผู้ปฏิเสธศรัทธาจึงสมบูรณ์ «และพระดำรัสของพระเจ้าของเจ้าได้สมบูรณ์แล้วว่า แน่นอนข้าจะให้นรกญะฮันนัมเต็มไปด้วยญินและมนุษย์ทั้งหมด»⁽⁶⁾ และ «พระดำรัส (แห่งการลงโทษ) ได้เป็นที่แน่นอนแก่พวกเขา ร่วมกับประชาชาติต่าง ๆ ทั้งญินและมนุษย์ที่ได้ล่วงลับไปก่อนพวกเขา»⁽⁷⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัษ-ษาริยาต 51:56 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:128 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์มัรยัม 19:68-70 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:38 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัช-ชุอะรออ์ 26:94-95 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์ฮูด 11:119 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์ฟุศศิลัต 41:25

บทที่สอง

ผู้ที่ไม่ได้พำนักอยู่ในนรกตลอดกาล

หัวข้อที่หนึ่ง

การนิยามพวกเขา

ผู้ที่ต้องเข้านรกแล้วต่อมาได้ออกจากนรกนั้น คือผู้ศรัทธาในเตาฮีดซึ่งไม่ได้ตั้งภาคีสิ่งใดกับอัลลอฮ์ แต่พวกเขามีบาปมากมายจนความชั่วของพวกเขามีมากกว่า ตาชั่งความดีของพวกเขาจึงเบา คนเหล่านี้จะเข้านรกเป็นระยะเวลาหนึ่งที่อัลลอฮ์ ตะบาเราะกะวะตะอาลา ทรงรู้ แล้วพวกเขาจะได้ออกจากนรกด้วยการชะฟาอะฮ์ (การขอความช่วยเหลือ) ของบรรดาผู้ให้ชะฟาอะฮ์ และอัลลอฮ์จะทรงนำกลุ่มชนที่ไม่เคยทำความดีใด ๆ เลยออกมาด้วยความเมตตาของพระองค์

หัวข้อที่สอง

บาปที่ถูกสัญญาเตือนด้วยไฟนรก

ในที่นี้เราจะกล่าวถึงบาปบางประการที่ตัวบทได้บอกไว้ว่าผู้กระทำบาปเหล่านั้นจะถูกลงโทษในนรกเพราะบาปดังกล่าว

๑ – กลุ่มชนที่ขัดแย้งกับซุนนะฮ์

ألا إن رسول الله ﷺ قام فينا فقال : « ألا إن من قبلكم من أهل الكتاب افترقوا على ثنتين وسبعين ملة ، وإن هذه الملة ستفترق على ثلاث وسبعين ، ثنتان وسبعون في النار ، وواحدة في الجنة ، وهي الجماعة »

อบูดาวูด อัด-ดาริมีย์ อะห์มัด อัล-หากิม และคนอื่น ๆ ได้รายงานจากมุอาวิยะฮ์ บิน อบีสุฟยาน (ร.ฎ.) ว่า เขากล่าวว่า "พึงรู้เถิดว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้ยืนขึ้นกล่าวแก่พวกเราว่า «พึงรู้เถิดว่า ชาวคัมภีร์ก่อนหน้าพวกท่านได้แตกแยกออกเป็นเจ็ดสิบสองนิกาย และแท้จริงประชาชาตินี้จะแตกแยกออกเป็นเจ็ดสิบสามนิกาย เจ็ดสิบสองนิกายอยู่ในนรก และหนึ่งนิกายอยู่ในสวรรค์ นั่นคืออัล-ญะมาอะฮ์»"

หะดีษบทนี้เป็นหะดีษเศาะฮีห์ อัลหากิมได้กล่าวถึงหะดีษนี้หลังจากที่ได้นำเสนอสายรายงานต่าง ๆ ของมันว่า «สายรายงานเหล่านี้เป็นสายรายงานที่ใช้เป็นหลักฐานยืนยันความถูกต้องของหะดีษได้» และอัษ-ษะฮะบีย์ก็เห็นพ้องกับเขา เชคุลอิสลามอิบนุตัยมียะฮ์ได้กล่าวถึงหะดีษนี้ว่า «เป็นหะดีษเศาะฮีห์ที่เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลาย (มัชฮูร)» อัช-ชาฏิบีย์ได้ระบุว่าหะดีษนี้เศาะฮีห์ในหนังสือ «อัล-อิอ์ติศอม» และเชคนาศิรุดดีน อัล-อัลบานีย์ได้รวบรวมกระแสรายงานต่าง ๆ ของหะดีษนี้ วิเคราะห์สายรายงานของมัน และชี้แจงว่าเป็นหะดีษเศาะฮีห์ที่ไม่มีข้อสงสัยใด ๆ ในความถูกต้องของมัน⁽¹⁾

كلها هالكة إلا واحدة

ثنتان وسبعون في النار

ศิดดีก หะสัน ข่าน มีทัศนะว่าส่วนเพิ่มเติมที่อยู่ในหะดีษ คือถ้อยคำที่ว่า «ทั้งหมดจะพินาศ ยกเว้นเพียงกลุ่มเดียว» และถ้อยคำทำนองเดียวกันที่ว่า «เจ็ดสิบสองกลุ่มอยู่ในนรก» เป็นส่วนเพิ่มเติมที่เฎาะอีฟ (อ่อน) เขาได้อ้างการวินิจฉัยว่าอ่อนนี้จากอาจารย์ของเขาคืออัช-เชากานีย์ ซึ่งก่อนหน้านั้นได้อ้างมาจากอิบนุลวะซีร และก่อนหน้านั้นอีกได้อ้างมาจากอิบนุหัซม์ ทั้งยังเห็นดีกับคำพูดของผู้ที่กล่าวว่า «ส่วนเพิ่มเติมนี้เป็นสิ่งที่พวกนอกศาสนาสอดแทรกเข้ามา เพราะในนั้นมีเนื้อหาที่ทำให้ผู้คนออกห่างจากอิสลาม และทำให้หวาดกลัวที่จะเข้ารับอิสลาม»⁽²⁾

เชคนาศิรุดดีน อัล-อัลบานีย์ได้โต้แย้งผู้ที่วินิจฉัยว่าส่วนเพิ่มเติมนี้อ่อนไว้สองประการ ดังนี้

ประการแรก การตรวจสอบเชิงวิชาการตามหลักวิชาหะดีษได้บ่งชี้ถึงความถูกต้องของส่วนเพิ่มเติมนี้ ดังนั้นคำพูดของผู้ที่วินิจฉัยว่ามันอ่อนจึงไม่มีน้ำหนักแต่อย่างใด

ประการที่สอง บรรดาผู้ที่วินิจฉัยว่าส่วนเพิ่มเติมนี้เศาะฮีห์นั้นมีจำนวนมากกว่าและมีความรู้มากกว่าอิบนุหัซม์ ยิ่งไปกว่านั้น อิบนุหัซม์เป็นที่รู้จักในหมู่ผู้รู้ว่าเป็นผู้ที่เคร่งครัดเกินไปในการวิพากษ์ จึงไม่ควรยึดทัศนะของเขาเป็นหลักฐาน แม้ในกรณีที่เขากล่าวไว้เพียงลำพังโดยไม่มีผู้ใดเห็นต่าง แล้วจะยึดได้อย่างไรเล่าในกรณีที่เขากล่าวขัดแย้งกับผู้อื่น

ส่วนอิบนุลวะซีรนั้น เขาปฏิเสธส่วนเพิ่มเติมนี้ในแง่ของความหมาย มิใช่ในแง่ของสายรายงาน ศิดดีก หะสัน ข่าน ได้กล่าวถึงประเด็นนี้ไว้ในหนังสือ «ยักเซาะเตาะฮ์ อุลิล อิอ์ติบาร» โดยชี้แจงว่า นัยของส่วนเพิ่มเติมนี้คือ ผู้ที่จะได้เข้าสวรรค์จากประชาชาตินี้มีจำนวนน้อย ในขณะที่ตัวบทที่ถูกต้องและได้รับการยืนยันแล้วบ่งชี้ว่า…

⁽¹⁾ ดู สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ หะดีษหมายเลข (204) ⁽²⁾ ยักเซาะเตาะฮ์ อุลิล อิอ์ติบาร หน้า 206

…ว่าผู้ที่จะได้เข้าสวรรค์จากประชาชาตินี้มีจำนวนมากมายเหลือเกิน ถึงขนาดที่มีจำนวนครึ่งหนึ่งของชาวสวรรค์ทั้งหมด⁽¹⁾

การตอบโต้ข้อนี้มีหลายแง่มุมด้วยกัน:

ประการแรก: การที่ประชาชาตินี้แตกออกเป็นเจ็ดสิบสามกลุ่มนั้น ไม่ได้หมายความว่าประชาชาติส่วนใหญ่จะอยู่ในนรก เพราะประชาชาติส่วนใหญ่เป็นคนทั่วไปที่ไม่ได้เข้าไปร่วมอยู่ในกลุ่มต่าง ๆ เหล่านั้น ส่วนผู้ที่แตกแยกออกไป วางกฎเกณฑ์ และสร้างหลักการขึ้นมาที่ขัดแย้งกับซุนนะฮ์นั้น มีจำนวนน้อยเมื่อเทียบกับผู้ที่ออกห่างจากสิ่งเหล่านั้นทั้งหมด

ประการที่สอง: ไม่ใช่ทุกคนที่เห็นต่างจากอะฮ์ลุซซุนนะฮ์ในประเด็นใดประเด็นหนึ่งจะถูกนับว่าเป็นกลุ่มที่ขัดแย้งกับซุนนะฮ์ แต่ที่หมายถึงคือผู้ที่ยึดถือหลักการต่าง ๆ ซึ่งทำให้พวกเขากลายเป็นกลุ่มที่แยกตัวเป็นเอกเทศ และพวกเขาได้ละทิ้งตัวบทจำนวนมากจากอัลกุรอานและซุนนะฮ์เพราะหลักการเหล่านั้น เช่น พวกเคาะวาริจญ์ พวกมุอ์ตะซิละฮ์ และพวกรอฟิเฎาะฮ์

ส่วนผู้ที่ยึดถืออัลกุรอานและซุนนะฮ์และไม่เบี่ยงเบนออกจากทั้งสองนั้น หากพวกเขาเห็นต่างในประเด็นใดประเด็นหนึ่ง ก็ไม่ถูกนับว่าเป็นกลุ่มหนึ่งในบรรดากลุ่มเหล่านั้น

ประการที่สาม: ส่วนที่เพิ่มเติมมา (ในหะดีษ) บ่งชี้ว่ากลุ่มต่าง ๆ เหล่านั้นอยู่ในนรก แต่ไม่ได้บังคับว่าพวกเขาจะต้องอยู่ในนรกตลอดกาล

เป็นที่ทราบกันดีว่าบางส่วนของกลุ่มเหล่านี้เป็นผู้ปฏิเสธศรัทธาที่จะอยู่ในนรกตลอดกาล เช่น พวกบาฏินิยะฮ์สายสุดโต่ง ซึ่งแสดงออกภายนอกว่ามีอีมาน แต่ซ่อนการปฏิเสธศรัทธาไว้ภายใน เช่น พวกอิสมาอีลียะฮ์ พวกดรูซ พวกนุศ็อยริยะฮ์ และพวกที่คล้ายคลึงกัน

และในหมู่พวกเขามีผู้ที่เห็นต่างจากอะฮ์ลุซซุนนะฮ์ในประเด็นใหญ่ ๆ ที่สำคัญยิ่ง แต่ยังไม่ถึงขั้นปฏิเสธศรัทธา คนเหล่านี้ไม่มีสัญญาอย่างเด็ดขาดว่าจะได้เข้าสวรรค์ แต่พวกเขาอยู่ภายใต้พระประสงค์ของอัลลอฮ์ หากพระองค์ทรงประสงค์ก็จะทรงอภัยให้แก่พวกเขา และหากพระองค์ทรงประสงค์ก็จะทรงลงโทษพวกเขา และพวกเขาอาจมีการงานที่ดีอันยิ่งใหญ่ซึ่งจะช่วยให้พวกเขารอดพ้นจาก…

⁽¹⁾ ดูคำพูดของเชคใน «สิลสิละตุลอะหาดีษิศเศาะฮีหะฮ์» หะดีษหมายเลข (204) และ «ยักเซาะตุ อุลิลอิอ์ติบาร» หน้า 207

...นรก บางคนอาจรอดพ้นจากนรกด้วยการชะฟาอะฮ์ (การให้ความช่วยเหลือ) ของบรรดาผู้ให้การชะฟาอะฮ์ และบางคนอาจต้องเข้านรกและพำนักอยู่ในนั้นตามที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์ให้พวกเขาพำนัก จากนั้นพวกเขาจะถูกนำออกจากนรกด้วยการชะฟาอะฮ์ของบรรดาผู้ให้การชะฟาอะฮ์ และด้วยความเมตตาของผู้ทรงเมตตายิ่งกว่าผู้เมตตาทั้งปวง

2. ผู้ที่ไม่ยอมอพยพ (ฮิจญ์เราะฮ์)

ไม่อนุญาตให้มุสลิมพำนักอยู่ในดินแดนของการปฏิเสธศรัทธา (ดารุลกุฟร์) หากมีดินแดนของอิสลาม (ดารุลอิสลาม) ให้อยู่ได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากการพำนักอยู่ในดินแดนของการปฏิเสธศรัทธานั้นทำให้เขาเผชิญกับฟิตนะฮ์ อัลลอฮ์ไม่ทรงรับข้อแก้ตัวของผู้ที่ไม่ยอมอพยพ อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจจริงได้ทรงบอกเราว่า มะลาอิกะฮ์จะตำหนิคนประเภทนี้ในขณะที่เขาตาย และจะไม่รับข้อแก้ตัวของพวกเขาเมื่อพวกเขาอ้างว่าตนเป็นผู้ถูกกดขี่ในแผ่นดิน

إِنَّ ٱلَّذِينَ تَوَفَّىٰهُمُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ ظَالِمِىٓ أَنفُسِهِمْ قَالُوا۟ فِيمَ كُنتُمْ ۖ قَالُوا۟ كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِى ٱلْأَرْضِ ۚ قَالُوٓا۟ أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ ٱللَّهِ وَٰسِعَةً فَتُهَاجِرُوا۟ فِيهَا ۚ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ مَأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُ ۖ وَسَآءَتْ مَصِيرًا ﴿٩٧﴾ إِلَّا ٱلْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ ٱلرِّجَالِ وَٱلنِّسَآءِ وَٱلْوِلْدَٰنِ لَا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَلَا يَهْتَدُونَ سَبِيلًا ﴿٩٨﴾

«แท้จริงบรรดาผู้ที่มะลาอิกะฮ์เอาชีวิตของพวกเขาไปในสภาพที่พวกเขาอธรรมต่อตัวเอง มะลาอิกะฮ์จะกล่าวว่า "พวกท่านอยู่ในสภาพใดกัน?" พวกเขาจะตอบว่า "พวกเราเป็นผู้ถูกกดขี่ในแผ่นดิน" มะลาอิกะฮ์จะกล่าวว่า "แผ่นดินของอัลลอฮ์ไม่กว้างขวางพอที่พวกท่านจะอพยพไปในนั้นหรอกหรือ?" ชนเหล่านี้ที่พำนักของพวกเขาคือนรกญะฮันนัม และมันเป็นจุดหมายปลายทางที่เลวร้ายยิ่ง เว้นแต่บรรดาผู้ถูกกดขี่ ทั้งชาย หญิง และเด็ก ซึ่งไม่สามารถหาทางออกใด ๆ ได้ และไม่ได้รับการชี้นำไปสู่หนทางใด» (ซูเราะฮ์อัน-นิซาอ์ 4:97-98)⁽¹⁾

ดังนั้น อัลลอฮ์จึงไม่ทรงรับข้อแก้ตัวจากคนเหล่านี้ เว้นแต่บรรดาผู้ถูกกดขี่ที่ไม่สามารถหาทางออกไปได้ และไม่ได้รับการชี้นำไปสู่หนทางที่จะนำพวกเขาไปถึงดินแดนของอิสลาม

3. ผู้ที่อธรรมในการตัดสิน

อัลลอฮ์ได้ทรงประทานชะรีอะฮ์ลงมาเพื่อให้มนุษย์ดำรงไว้ซึ่งความเที่ยงธรรม และอัลลอฮ์ได้ทรงบัญชาบ่าวของพระองค์ให้มีความยุติธรรม

إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُ بِٱلْعَدْلِ وَٱلْإِحْسَـٰنِ

«แท้จริงอัลลอฮ์ทรงใช้ให้มีความยุติธรรมและการทำดี» (ซูเราะฮ์อัน-นะห์ล 16:90)⁽²⁾

พระองค์ยังทรงกำหนดให้เป็นหน้าที่ของผู้ปกครองและผู้พิพากษาที่จะต้องตัดสินด้วยความยุติธรรมและไม่อธรรม

إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا۟ ٱلْأَمَـٰنَـٰتِ إِلَىٰٓ أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ ٱلنَّاسِ أَن تَحْكُمُوا۟ بِٱلْعَدْلِ

«แท้จริงอัลลอฮ์ทรงใช้พวกเจ้าให้มอบคืนสิ่งที่ได้รับมอบหมายไว้แก่เจ้าของของมัน และเมื่อพวกเจ้าตัดสินระหว่างผู้คน ก็จงตัดสินด้วยความยุติธรรม» (ซูเราะฮ์อัน-นิซาอ์ 4:58)⁽³⁾

อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจจริงได้ทรงขู่ผู้ที่ไม่ตัดสินด้วยความเป็นธรรมด้วยไฟนรก ดังที่มีรายงาน...

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิซาอ์ : 97-98 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัน-นะห์ล : 90 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิซาอ์ : 58

القضاة ثلاثة : واحد في الجنّة ، واثنان في النار ، فأمّا الذي في الجنّة : فرجل عرف الحق وقضى به ، ورجل عرف الحق فجار في الحكم ، فهو في النار ، ورجل قضى للناس على جهل ، فهو في النار

…บุร็อยดะฮ์ บิน อัล-หุศ็อยบ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้พิพากษามีสามประเภท ประเภทหนึ่งอยู่ในสวรรค์ และอีกสองประเภทอยู่ในนรก ส่วนผู้ที่อยู่ในสวรรค์คือ ชายผู้รู้สัจธรรมและตัดสินตามนั้น ชายผู้รู้สัจธรรมแต่กลับตัดสินอย่างอธรรม เขาอยู่ในนรก และชายผู้ตัดสินให้แก่ผู้คนด้วยความไม่รู้ เขาก็อยู่ในนรก» บันทึกโดยอบูดาวูด⁽¹⁾

4. การกล่าวเท็จต่อท่านเราะซูล ﷺ

لا تكذبوا عليَّ ، فإنه من كذب عليَّ يلج النار

อิบนุลอะษีรได้จัดบทหนึ่งไว้ในหนังสือเล่มใหญ่ของท่าน คือ «ญามิอุลอุศูล» ในบทนั้นท่านได้นำหะดีษจำนวนมากที่เตือนให้ระวังการกล่าวเท็จต่อท่านเราะซูล ﷺ มาแสดงไว้ ส่วนหนึ่งคือหะดีษที่อัล-บุคอรี มุสลิม และอัต-ติรมิซีย์รายงานจากอะลี บิน อบีฏอลิบ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «พวกท่านอย่ากล่าวเท็จต่อฉัน เพราะแท้จริงผู้ใดกล่าวเท็จต่อฉัน เขาจะต้องเข้านรก»

من تقول عليَّ مالم أقل ، فليتبوأ مقعده في النار

อีกส่วนหนึ่งคือหะดีษที่อัล-บุคอรีรายงานจากสะละมะฮ์ บิน อัล-อักวะอ์ (ร.ฎ.) ว่า ฉันได้ยินท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดอ้างว่าฉันพูดในสิ่งที่ฉันไม่ได้พูด⁽²⁾ ก็จงเตรียมที่นั่งของเขาไว้ในนรกเถิด»⁽³⁾

من كذب عليَّ متعمدا فليتبوأ مقعده من النار

อีกส่วนหนึ่งคือหะดีษที่อัล-บุคอรีรายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน และอบูดาวูดรายงานไว้ในสุนันของท่าน จากอับดุลลอฮ์ บิน อัซ-ซุบัยร์ (ร.ฎ.) จากบิดาของเขา คืออัซ-ซุบัยร์ บิน อัล-เอาวาม (ร.ฎ.) ว่า ฉันได้ยินท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดกล่าวเท็จต่อฉันโดยเจตนา ก็จงเตรียมที่นั่งของเขาไว้ในนรกเถิด»

إن كذبا علي ليس ككذب على أحد ، فمن كذب علي متعمدا فليتبوأ مقعده من النار

อีกส่วนหนึ่งคือหะดีษที่อัล-บุคอรีและมุสลิมรายงานจากอัล-มุฆีเราะฮ์ บิน ชุอ์บะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงการกล่าวเท็จต่อฉันนั้นไม่เหมือนกับการกล่าวเท็จต่อผู้อื่นใด ดังนั้นผู้ใดกล่าวเท็จต่อฉันโดยเจตนา ก็จงเตรียมที่นั่งของเขาไว้ในนรกเถิด»⁽⁴⁾

⁽¹⁾ ญามิอุลอุศูล (10/1667) ผู้ตรวจสอบหนังสือกล่าวว่า เป็นหะดีษเศาะฮีหฺ

⁽²⁾ «ตะก็อววะละ อะลัยฮิ» หมายถึง อ้างว่าเขาพูดในสิ่งที่เขาไม่ได้พูด

⁽³⁾ «อัต-ตะบะววุอ์» หมายถึง การยึดเอาเป็นที่พำนัก เพราะคำว่า «อัล-มะบาอะฮ์» แปลว่า ที่พำนัก

⁽⁴⁾ ญามิอุลอุศูล (10/6111) ผู้เขียนยังได้นำรายงานอื่น ๆ มาแสดงไว้อีก ผู้ที่ต้องการศึกษารายงานทั้งหมดที่ท่านนำมา โปรดกลับไปดูได้ที่หนังสือดังกล่าว

5 – ความหยิ่งยโส (อัล-กิบร์)

يقول الله تعالى : الكبرياء ردائي ، والعظمة إزاري ، فمن نازعني واحدا منهما أدخلته النار

أذقته النار

ส่วนหนึ่งของบาปใหญ่คือความหยิ่งยโส มีรายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า ความยิ่งใหญ่ (อัล-กิบริยาอ์) คือผ้าคลุมของข้า และความยิ่งใหญ่เกรียงไกร (อัล-อะซะมะฮ์) คือผ้านุ่งของข้า ผู้ใดแย่งชิงสิ่งหนึ่งสิ่งใดจากทั้งสองนี้ไปจากข้า ข้าจะให้เขาเข้านรก» และในอีกรายงานหนึ่งว่า «ข้าจะให้เขาลิ้มรสไฟนรก» บันทึกโดยมุสลิม

لا يدخل الجنة أحد في قلبه مثقال ذرة من كبر

إن الله جميل يحب الجمال. الكبر : بطر الحق ، وغمط الناس

และมีรายงานจากอิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «จะไม่ได้เข้าสวรรค์ ผู้ที่ในหัวใจของเขามีความหยิ่งยโสแม้เพียงน้ำหนักเท่าผงธุลี» ชายคนหนึ่งจึงกล่าวว่า แท้จริงคนเราชอบที่จะให้เสื้อผ้าของเขาดูดี และรองเท้าของเขาดูดี ท่านกล่าวว่า «แท้จริงอัลลอฮ์ทรงงดงาม และทรงรักความงดงาม ความหยิ่งยโสนั้นคือ การปฏิเสธสัจธรรม และการดูถูกผู้คน» บันทึกโดยมุสลิม⁽¹⁾

6 – ผู้ฆ่าชีวิตโดยไม่มีสิทธิอันชอบธรรม

وَمَن يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَآؤُهُۥ جَهَنَّمُ خَـٰلِدًا فِيهَا وَغَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُۥ وَأَعَدَّ لَهُۥ عَذَابًا عَظِيمًا ﴿٩٣﴾

لا يحل دم امرىء مسلم يشهد أن لا إله إلا الله ، وأني رسول الله ، إلا بإحدى ثلاث : النفس بالنفس ، والثيب الزاني ، والتارك لدينه المفارق للجماعة

อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และผู้ใดฆ่าผู้ศรัทธาคนหนึ่งโดยเจตนา การตอบแทนของเขาคือนรกญะฮันนัม โดยเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล และอัลลอฮ์ทรงกริ้วเขา ทรงสาปแช่งเขา และทรงเตรียมการลงโทษอันใหญ่หลวงไว้สำหรับเขา» (ซูเราะฮ์อัน-นิซาอ์ 4:93)⁽²⁾ ดังนั้นในศาสนาของอัลลอฮ์จึงไม่อนุญาตให้ฆ่าชีวิตของมุสลิม เว้นแต่ด้วยกรณีหนึ่งในสามกรณี ดังที่ปรากฏในหะดีษซึ่งอัล-บุคอรีย์และมุสลิมรายงานจากอิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ไม่เป็นที่อนุญาตให้หลั่งเลือดของมุสลิมคนหนึ่งที่ปฏิญาณว่าไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ และฉันเป็นเราะซูลของอัลลอฮ์ เว้นแต่ด้วยกรณีหนึ่งในสามกรณี คือ ชีวิตแลกด้วยชีวิต ผู้ที่เคยแต่งงานแล้วกระทำซินา และผู้ที่ละทิ้งศาสนาของตน ผู้แยกตัวออกจากญะมาอะฮ์»⁽³⁾

لن يزال المؤمن في فسحة من دينه مالم يصب دما حراما

และในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ มีรายงานจากอิบนุอุมัร (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้ศรัทธาจะยังคงอยู่ในความกว้างขวางแห่งศาสนาของเขา ตราบใดที่เขายังไม่หลั่งเลือดที่ต้องห้าม» อิบนุ […]

⁽¹⁾ ดูหะดีษทั้งสองนี้และหะดีษอื่น ๆ ที่ตำหนิความหยิ่งยโสและเตือนให้ระวังมัน ใน «มิชกาตุล-มะศอบีหฺ» (3/634-635) ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิซาอ์ : 93 ⁽³⁾ ตัฟซีรอิบนุกะษีร : (2/355)

إن من ورطات الأمور التي لا مخرج لمن أوقع نفسه فيها سفك الدم الحرام بغير حله

إذا تواجه المسلمان بسيفيهما ، فالقاتل والمقتول في النار

إنه كان حريصا على قتل صاحبه

…อุมัร (ร.ฎ.) กล่าวว่า: «แท้จริง ในบรรดาเรื่องที่ทำให้ตกที่นั่งลำบาก ซึ่งผู้ที่ทำให้ตนเองตกลงไปในนั้นไม่มีทางออก คือการหลั่งเลือดที่ต้องห้ามโดยไม่มีสิทธิอันชอบธรรม»⁽¹⁾ ท่านเราะซูล ﷺ ได้เตือนบรรดามุสลิมมิให้สู้รบกันเอง และได้บอกว่าทั้งผู้ฆ่าและผู้ถูกฆ่าจะอยู่ในนรก จากอบูบักเราะฮ์ (ร.ฎ.) เล่าว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: «เมื่อมุสลิมสองคนเผชิญหน้ากันพร้อมดาบของแต่ละคน ทั้งผู้ฆ่าและผู้ถูกฆ่าจะอยู่ในนรก» เขากล่าวว่า: ฉันจึงถาม หรือมีผู้ถามว่า: โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ นี่คือผู้ฆ่า แล้วผู้ถูกฆ่าเล่าเป็นอย่างไร? ท่านตอบว่า: «เพราะเขาก็ปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะฆ่าสหายของเขาเช่นกัน»⁽²⁾

وَٱتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ٱبْنَىْ ءَادَمَ بِٱلْحَقِّ إِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ ٱلْـَٔاخَرِ قَالَ لَأَقْتُلَنَّكَ ۖ قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ ٱللَّهُ مِنَ ٱلْمُتَّقِينَ ﴿٢٧﴾ لَئِنۢ بَسَطتَ إِلَىَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِى مَآ أَنَا۠ بِبَاسِطٍ يَدِىَ إِلَيْكَ لِأَقْتُلَكَ ۖ إِنِّىٓ أَخَافُ ٱللَّهَ رَبَّ ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿٢٨﴾ إِنِّىٓ أُرِيدُ أَن تَبُوٓأَ بِإِثْمِى وَإِثْمِكَ فَتَكُونَ مِنْ أَصْحَـٰبِ ٱلنَّارِ ۚ وَذَٰلِكَ جَزَٰٓؤُا۟ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿٢٩﴾

ด้วยเหตุนี้ บ่าวผู้ทรงคุณธรรมจึงปฏิเสธที่จะสู้รบกับพี่น้องของตน เพราะเกรงว่าจะกลายเป็นชาวนรก ผู้ฆ่าจึงต้องแบกรับบาปของตนเองและบาปของพี่น้องของเขา «และจงอ่านให้พวกเขาฟังถึงเรื่องราวของบุตรทั้งสองของอาดัมด้วยความจริง ขณะที่ทั้งสองได้ถวายสิ่งพลีบูชา แล้วได้รับการตอบรับจากคนหนึ่ง และไม่ได้รับการตอบรับจากอีกคนหนึ่ง เขา (คนหลัง) กล่าวว่า "ฉันจะฆ่าเจ้าให้ได้" เขา (คนแรก) กล่าวว่า "แท้จริงอัลลอฮ์จะทรงตอบรับจากบรรดาผู้ยำเกรงเท่านั้น" (27) "หากเจ้ายื่นมือของเจ้ามาเพื่อฆ่าฉัน ฉันก็จะไม่ยื่นมือของฉันไปเพื่อฆ่าเจ้า แท้จริงฉันกลัวอัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก" (28) "แท้จริงฉันต้องการให้เจ้าแบกรับบาปของฉันและบาปของเจ้า แล้วเจ้าจะได้เป็นชาวนรก และนั่นคือการตอบแทนของบรรดาผู้อธรรม"» (ซูเราะฮ์อัล-มาอิดะฮ์ 5:27-29)⁽³⁾

7. ผู้กินดอกเบี้ย (ริบา)

وَمَنْ عَادَ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ أَصْحَـٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٢٧٥﴾

أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافًا مُّضَاعَفَةً ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿١٣٠﴾ وَٱتَّقُوا۟ ٱلنَّارَ ٱلَّتِىٓ أُعِدَّتْ لِلْكَـٰفِرِينَ ﴿١٣١﴾

ในบรรดาบาปที่ทำให้ผู้กระทำต้องพินาศ คือดอกเบี้ย (ริบา) และอัลลอฮ์ผู้ทรงสัจจะได้ตรัสถึงผู้ที่กินมันหลังจากที่การห้ามของอัลลอฮ์ได้มาถึงพวกเขาแล้วว่า: «และผู้ใดหวนกลับไปกระทำอีก ชนเหล่านั้นคือชาวนรก โดยที่พวกเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:275)⁽⁴⁾ และพระองค์ตรัสว่า: «โอ้บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย จงอย่ากินดอกเบี้ยที่ทบทวีคูณหลายเท่า และจงยำเกรงอัลลอฮ์ เพื่อพวกเจ้าจะได้รับความสำเร็จ (130) และจงยำเกรงไฟนรกที่ถูกเตรียมไว้สำหรับบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา» (ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:130-131)⁽⁵⁾ และ…ได้นับมันไว้…

⁽¹⁾ บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์ในเศาะฮีหฺของท่าน กิตาบอัด-ดิยาต บาบพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา: «และผู้ใดฆ่าผู้ศรัทธาโดยเจตนา» ดู ฟัตหุลบารี (12/187) ⁽²⁾ บันทึกโดยมุสลิม กิตาบอัล-ฟิตัน บาบเมื่อมุสลิมสองคนเผชิญหน้ากันพร้อมดาบของแต่ละคน (4/2213) ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-มาอิดะฮ์: 27-29 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์: 275 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อาล อิมรอน: 130-131

اجتنبوا السبع الموبقات

وما هن يارسول الله ؟

الشرك بالله ، والسحر ، وقتل النفس التي حرم الله إلا بالحق ، وأكل الربا ، وأكل مال اليتيم ، والتولي يوم الزحف ، وقذف المحصنات الغافلات المؤمنات

...ท่านเราะซูล ﷺ ในหะดีษที่บันทึกตรงกัน (มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์) ว่าเป็นหนึ่งในเจ็ดบาปที่ทำให้ผู้กระทำต้องพินาศ ในเศาะฮีหฺทั้งสอง (อัล-บุคอรีและมุสลิม) รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «พวกท่านจงหลีกห่างจากเจ็ดประการที่ทำให้พินาศ» พวกเขากล่าวว่า "โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ มันคืออะไรบ้าง?" ท่านกล่าวว่า «การตั้งภาคีต่ออัลลอฮ์ (ชิริก) การทำไสยศาสตร์ การฆ่าชีวิตที่อัลลอฮ์ทรงห้ามไว้ เว้นแต่ด้วยสิทธิอันชอบธรรม การกินดอกเบี้ย (ริบา) การกินทรัพย์สินของเด็กกำพร้า การหนีทัพในวันเผชิญหน้ากับข้าศึก และการกล่าวหาหญิงผู้ศรัทธาที่บริสุทธิ์และไม่รู้เท่าทัน (ว่าทำซินา)»

8. ผู้กินทรัพย์สินของผู้อื่นโดยมิชอบ

أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُم بَيْنَكُم بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَن تَكُونَ تِجَارَةً عَن تَرَاضٍ مِّنكُمْ ۚ وَلَا تَقْتُلُوا أَنفُسَكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا ﴿٢٩﴾ وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ عُدْوَٰنًا وَظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نَارًا ۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرًا ﴿٣٠﴾

ส่วนหนึ่งของการอธรรมอันใหญ่หลวงที่ทำให้ผู้กระทำสมควรได้รับไฟนรก คือการกินทรัพย์สินของผู้อื่นโดยมิชอบ ดังที่อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า «โอ้บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย จงอย่ากินทรัพย์สินของพวกเจ้าระหว่างพวกเจ้าโดยมิชอบ เว้นแต่จะเป็นการค้าที่เกิดจากความพอใจระหว่างพวกเจ้า และจงอย่าฆ่าตัวของพวกเจ้าเอง แท้จริงอัลลอฮ์ทรงเมตตาต่อพวกเจ้าเสมอ และผู้ใดกระทำสิ่งนั้นโดยการละเมิดและอธรรม เราก็จะให้เขาเข้าไฟนรก และนั่นเป็นสิ่งง่ายดายยิ่งสำหรับอัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:29-30)⁽¹⁾

إِنَّ ٱلَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَٰلَ ٱلْيَتَـٰمَىٰ ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِى بُطُونِهِمْ نَارًا ۖ وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا ﴿١٠﴾

และส่วนหนึ่งของการกินทรัพย์สินของผู้อื่นโดยมิชอบ คือการกินทรัพย์สินของเด็กกำพร้าโดยอธรรม อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมได้ทรงระบุทรัพย์สินของพวกเขาไว้เป็นการเฉพาะ เนื่องจากความอ่อนแอของพวกเขา และความง่ายดายในการกินทรัพย์สินของพวกเขา รวมทั้งเพราะความน่ารังเกียจของอาชญากรรมนี้ «แท้จริงบรรดาผู้ที่กินทรัพย์สินของเด็กกำพร้าโดยอธรรมนั้น แท้จริงพวกเขากำลังกินไฟเข้าไปในท้องของพวกเขา และพวกเขาจะได้เข้าไปในไฟที่ลุกโชน» (ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:10)⁽²⁾

9. ผู้สร้างรูปภาพ (รูปเหมือนสิ่งมีชีวิต)

أشدُّ الناس عذابا عند الله المصورون

ผู้ที่ได้รับการลงโทษหนักที่สุดในวันกิยามะฮ์ คือผู้สร้างรูปภาพที่เลียนแบบการสร้างของอัลลอฮ์ ในเศาะฮีหฺทั้งสอง รายงานจากอับดุลลอฮ์ อิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) ว่า ฉันได้ยินท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «มนุษย์ที่ได้รับการลงโทษหนักที่สุด ณ อัลลอฮ์ คือบรรดาผู้สร้างรูปภาพ»⁽³⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ : 29-30 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ : 10 ⁽³⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ : (2/505)

كل مصور في النار ، يجعل له بكل صورة صورها نفسا ، فيعذبه الله في جهنم

และมีรายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า ฉันได้ยินท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้ทำรูปทุกคนจะอยู่ในนรก ทุกรูปที่เขาได้ทำขึ้นจะถูกทำให้มีชีวิตขึ้นมาสำหรับเขา แล้วอัลลอฮ์จะทรงลงโทษเขาในนรกญะฮันนัม» (มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์)⁽¹⁾

إن أصحاب هذه الصور يعذبون يوم القيامة ، ويقال لهم: أحيوا ما خلقتم

และมีรายงานจากอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวถึงหมอนอิงที่มีรูปภาพอยู่ว่า «แท้จริงเจ้าของรูปภาพเหล่านี้จะถูกลงโทษในวันกิยามะฮ์ และจะมีการกล่าวแก่พวกเขาว่า จงทำให้สิ่งที่พวกเจ้าได้สร้างขึ้นมีชีวิตเถิด» (มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์)⁽²⁾

أشدُّ الناس عذابا الذين يضاهون بخلق الله

และมีรายงานจากอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) อีกเช่นกัน จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ผู้คนที่ได้รับการลงโทษหนักที่สุดคือบรรดาผู้ที่เลียนแบบการสร้างของอัลลอฮ์» (มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์)⁽³⁾

قال الله تعالى : ومن أظلم ممن ذهب يخلق كخلقي ، فليخلقوا ذرة ، أو ليخلقوا حبة ، أو شعيرة

และมีรายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ฉันได้ยินท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า และผู้ใดเล่าจะอธรรมยิ่งไปกว่าผู้ที่พยายามสร้างสิ่งที่เหมือนกับการสร้างของข้า ดังนั้นก็จงให้พวกเขาสร้างมดตัวเล็ก ๆ สักตัวดู หรือจงให้พวกเขาสร้างเมล็ดพืชสักเมล็ด หรือเมล็ดข้าวบาร์เลย์สักเมล็ดดู» (มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์)⁽⁴⁾

10. การโน้มเอียงไปหาผู้อธรรม

وَلَا تَرْكَنُوٓا۟ إِلَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ فَتَمَسَّكُمُ ٱلنَّارُ

ในบรรดาสาเหตุที่ทำให้เข้านรกคือ การโน้มเอียงไปหาผู้อธรรมซึ่งเป็นศัตรูของอัลลอฮ์ และการยึดพวกเขาเป็นมิตรผู้ใกล้ชิด «และพวกเจ้าอย่าได้โน้มเอียงไปหาบรรดาผู้ที่อธรรม แล้วไฟนรกจะสัมผัสพวกเจ้า» (ซูเราะฮ์ฮูด 11:113)⁽⁵⁾

⁽¹⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (2/505) ⁽²⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม ⁽³⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม ⁽⁴⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์ฮูด: 113

11 – สตรีที่สวมเสื้อผ้าแต่เหมือนเปลือยกาย และผู้ที่โบยหลังผู้คน

صنفان من أهل النار لم أرهما ، قوم معهم سياط كأذناب البقر يضربون بها الناس ، ونساء كاسيات عاريات ، مميلات مائلات ، رؤوسهن كأسنمة البخت المائلة ، لا يدخلن الجنة ولا يجدن ريحها ، وإن ريحها لتوجد من مسيرة كذا وكذا

ในบรรดาประเภทของผู้ที่จะต้องเข้าไปเผาไหม้ในไฟนรก คือสตรีผู้ฝ่าฝืนที่เปิดเผยเรือนร่างและอวดโฉม ซึ่งสร้างฟิตนะฮ์ (ความเย้ายวนและความวุ่นวาย) แก่บ่าวของอัลลอฮ์ และไม่ยืนหยัดอยู่บนการภักดีต่ออัลลอฮ์ อบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ได้รายงานจากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ชาวนรกสองประเภทที่ฉันยังไม่เคยเห็น ได้แก่ กลุ่มชนที่มีแส้เหมือนหางวัวอยู่กับพวกเขา พวกเขาใช้มันเฆี่ยนตีผู้คน และสตรีที่สวมเสื้อผ้าแต่เหมือนเปลือยกาย ชักนำผู้อื่นให้เบี่ยงเบนและตัวพวกนางเองก็เบี่ยงเบน ศีรษะของพวกนางเหมือนโหนกอูฐบุคต์ที่เอียง พวกนางจะไม่ได้เข้าสวรรค์ และจะไม่ได้กลิ่นของมัน ทั้งที่กลิ่นของสวรรค์นั้นสามารถสัมผัสได้จากระยะทางเท่านั้นเท่านี้» บันทึกโดยมุสลิม อัล-บัยฮะกีย์ และอะห์มัด⁽¹⁾

อัล-กุรฏุบีย์กล่าวถึงผู้ที่มีแส้เหมือนหางวัวอยู่กับพวกเขาว่า «ลักษณะเช่นนี้ของแส้ยังคงพบเห็นได้ในดินแดนมัฆริบของเราจนถึงปัจจุบัน» ศิดดีก หะสัน ข่าน กล่าวเสริมคำพูดของอัล-กุรฏุบีย์ว่า «แท้จริงแล้ว มันพบเห็นได้ในทุกสถานที่และทุกยุคสมัย และยิ่งเพิ่มพูนขึ้นวันแล้ววันเล่าในหมู่บรรดาผู้ปกครองและผู้มีอำนาจ เราขอความคุ้มครองต่ออัลลอฮ์ให้พ้นจากทุกสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงรังเกียจ»⁽²⁾ ข้าพเจ้าขอกล่าวว่า เรายังคงเห็นผู้คนประเภทนี้ในหลายดินแดน ซึ่งโบยเฆี่ยนเนื้อหนังของผู้คน ความพินาศจงประสบแก่คนเหล่านี้และผู้ที่เป็นเช่นเดียวกับพวกเขา

ส่วนสตรีที่สวมเสื้อผ้าแต่เหมือนเปลือยกายนั้นมีอยู่มากมายในยุคสมัยของเรา และบางทีอาจไม่เคยมีมาก่อนเลยที่ฟิตนะฮ์ของพวกนางจะแพร่หลายดังเช่นที่แพร่หลายในยุคสมัยของเรา และพวกนางมีลักษณะตรงตามที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้บรรยายไว้ คือ สวมเสื้อผ้าแต่เหมือนเปลือยกาย เบี่ยงเบนและชักนำผู้อื่นให้เบี่ยงเบน ศีรษะของพวกนางเหมือนโหนกอูฐบุคต์

12 – ผู้ที่ทรมานสัตว์

عُرِضَتْ عَليَّ

มุสลิมได้บันทึกไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากญาบิร (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ได้มีการนำมาแสดงแก่ฉัน…

⁽¹⁾ ดู สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (3/316) หะดีษหมายเลข 1326 ⁽²⁾ ยักเซาะเฏาะฮ์ อุลิล-อิอ์ติบาร หน้า 113

النار ، فرأيت فيها امرأة من بني إسرائيل تُعَذَّب في هرة لها ، ربطتها فلم تُطْعمها ، ولم تدعها تأكل من خشاش الأرض ، حتى ماتت جوعا

…นรก แล้วฉันได้เห็นหญิงคนหนึ่งจากวงศ์วานอิสรออีลในนั้น นางถูกลงโทษเพราะแมวตัวหนึ่งของนาง นางผูกมันไว้โดยไม่ให้อาหารแก่มัน และไม่ปล่อยให้มันออกไปกินแมลงและสัตว์เล็ก ๆ ตามพื้นดิน จนกระทั่งมันตายเพราะความหิวโหย»⁽¹⁾

หากนี่คือสภาพของผู้ที่ทรมานแมวตัวหนึ่ง แล้วผู้ที่สรรหาวิธีการต่าง ๆ มาทรมานบ่าวทั้งหลายของอัลลอฮ์จะเป็นอย่างไรเล่า? และจะเป็นอย่างไรเล่า หากการทรมานนั้นกระทำต่อคนดีมีคุณธรรมในหมู่พวกเขา เพียงเพราะอีมานและการเป็นมุสลิมของพวกเขา?

13. การไม่มีความบริสุทธิ์ใจ (อิคลาศ) ในการแสวงหาความรู้

อัล-หาฟิซ อัล-มุนซิรีย์ได้นำเสนอหะดีษจำนวนมากที่เตือนให้หวาดกลัวต่อการศึกษาหาความรู้เพื่อสิ่งอื่นนอกจากอัลลอฮ์ เราขอคัดเลือกบางส่วนมาให้ท่าน ดังนี้

من تعلم علما مما يبتغي به وجه الله تعالى ، لا يتعلمه إلا ليصيب به عرضا من الدنيا لم يجد عرف الجنة يوم القيامة

รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดศึกษาความรู้ประเภทที่พึงแสวงหาเพื่อพระพักตร์ของอัลลอฮ์ ตะอาลา แต่เขามิได้ศึกษามันนอกจากเพื่อให้ได้มาซึ่งผลประโยชน์ทางโลก เขาจะไม่ได้กลิ่น (อัรฟ์) ของสวรรค์ในวันกิยามะฮ์» หมายถึงกลิ่นหอมของสวรรค์ บันทึกโดยอบูดาวูด อิบนุมาญะฮ์ อิบนุหิบบานในเศาะฮีหฺของท่าน และอัล-หากิม โดยท่านกล่าวว่า เศาะฮีหฺตามเงื่อนไขของอัล-บุคอรีย์และมุสลิม

لا تَعَلَّموا العلم لتباهوا به العلماء ، ولا تماروا به السفهاء ، ولا تخيَّروا به المجالس ، من فعل ذلك فالنار النار

รายงานจากญาบิร (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «พวกท่านอย่าศึกษาความรู้เพื่อนำมันไปโอ้อวดแข่งขันกับบรรดาผู้รู้ อย่าศึกษาเพื่อนำมันไปโต้เถียงกับคนโง่เขลา และอย่าศึกษาเพื่อนำมันไปเลือกที่นั่ง (อันมีเกียรติ) ในที่ชุมนุม ผู้ใดกระทำเช่นนั้น ไฟนรก ไฟนรก (คือที่พำนักของเขา)» บันทึกโดยอิบนุมาญะฮ์ อิบนุหิบบานในเศาะฮีหฺของท่าน และอัล-บัยหะกีย์

من تعلم علما لغير الله ، أو أراد به غير الله ، فليتبوأ مقعده من النار

รายงานจากอิบนุอุมัร (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูล ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ผู้ใดศึกษาความรู้เพื่อสิ่งอื่นนอกจากอัลลอฮ์ หรือมุ่งหมายสิ่งอื่นนอกจากอัลลอฮ์ด้วยความรู้นั้น ก็จงเตรียมที่นั่งของเขาไว้ในนรกเถิด» บันทึกโดยอัต-ติรมิซีย์และอิบนุมาญะฮ์ ทั้งสองรายงานจากคอลิด บิน ดุร็อยก์ จากอิบนุอุมัร ซึ่งเขาไม่เคยได้ยิน (หะดีษ) จากอิบนุอุมัรโดยตรง แต่บรรดาผู้รายงานในสายรายงานของทั้งสองล้วนเป็นผู้ที่เชื่อถือได้⁽²⁾

⁽¹⁾ มิชกาตุลมะศอบีหฺ: (3/688) ⁽²⁾ ดูหะดีษเหล่านี้และการตัครีจ (การตรวจสอบที่มา) ได้ใน «อัต-ตัรฆีบ วัต-ตัรฮีบ» ของอัล-หาฟิซ อัล-มุนซิรีย์: (1/91)

14 – ผู้ที่ดื่มจากภาชนะทองคำและเงิน

الذي يشرب في آنية الذهب والفضة إنما يجرجر في بطنه نار جهنم

إن الذي يأكل ويشرب في آنية الفضة والذهب . . .

อัล-บุคอรีย์และมุสลิมรายงานจากอุมมุสะละมะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้ที่ดื่มจากภาชนะทองคำและเงินนั้น แท้จริงเขากำลังกรอกไฟนรกญะฮันนัมลงไปในท้องของเขา» และในรายงานหนึ่งของมุสลิมระบุว่า «แท้จริงผู้ที่กินและดื่มจากภาชนะเงินและทองคำ…»⁽¹⁾

لا تلبسوا الحرير والديباج ، ولا تشربوا في آنية الذهب والفضة ، ولا تأكلوا في صحافها ، فإنها لهم في الدنيا ، وهي لكم في الآخرة

และรายงานจากหุซัยฟะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ข้าพเจ้าได้ยินท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «พวกท่านอย่าสวมผ้าไหมและผ้าไหมดิบาจ และอย่าดื่มจากภาชนะทองคำและเงิน และอย่ากินจากจานของมัน เพราะแท้จริงมันเป็นของพวกเขา (กาฟิร) ในโลกดุนยา และเป็นของพวกท่านในอาคิเราะฮ์» (มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์)⁽²⁾

15 – ผู้ที่ตัดต้นพุทราซิดร์ที่ให้ร่มเงาแก่ผู้คน

من قطع سدرة صوب الله رأسه في النار

รายงานจากอับดุลลอฮ์ บิน หุบัยช์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดตัดต้นพุทราซิดร์ อัลลอฮ์จะทรงกดศีรษะของเขาลงในไฟนรก» (รายงานโดยอบูดาวูด)⁽³⁾

إن الذين يقطعون السدر يصبون في النار على رؤوسهم صبا

และอัล-บัยฮะกีย์รายงานด้วยสายรายงานที่ศอฮีห์ จากท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «แท้จริงบรรดาผู้ที่ตัดต้นพุทราซิดร์ จะถูกเทลงในไฟนรกโดยเอาศีรษะลงอย่างรุนแรง»⁽⁴⁾

16 – ผลตอบแทนของการฆ่าตัวตาย

من قتل نفسه بحديدة ، فحديدته في يده ، يجأبها في بطنه في نار جهنم خالدا مخلدا فيها

มีรายงานที่ถูกต้องในเศาะฮีหัยน์ (บุคอรีย์และมุสลิม) จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ผู้ใดฆ่าตัวตายด้วยเหล็ก (อาวุธมีคม) เหล็กนั้นจะอยู่ในมือของเขา เขาจะใช้มันแทงท้องของตนเองในไฟนรกญะฮันนัม โดยอยู่ในนั้นตลอดกาลอย่างถาวร

⁽¹⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ : (2/463) ⁽²⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม ⁽³⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ : (2/135) และเชคนาศิร (อัล-อัลบานีย์) ได้นำมาไว้ใน «เศาะฮีหุลญามิอ์» : (5/341) หะดีษหมายเลข (6353) โดยระบุว่ารายงานโดยอบูดาวูดและอัฎ-ฎิยาอ์ใน «อัล-มุคตาเราะฮ์» และกล่าวว่า : ศอฮีห์ ⁽⁴⁾ ใน «เศาะฮีหุลญามิอ์» (2/88) ระบุว่ารายงานโดยอัล-บัยฮะกีย์ใน «อัส-สุนัน» และกล่าวไว้ว่า : ศอฮีห์

أبدا ، ومن قتل نفسه بسم ، فسمه في يده يتحساه في نار جهنم خالدا مخلدا فيها أبداً ، ومن تردى من جبل فقتل نفسه فهو يتردى في نار جهنم خالدا مخلدا فيها أبداً

…ชั่วนิรันดร์ และผู้ใดฆ่าตัวตายด้วยยาพิษ ยาพิษนั้นจะอยู่ในมือของเขา เขาจะจิบมันอยู่ในไฟนรกญะฮันนัม โดยพำนักอยู่ในนั้นตลอดไปชั่วนิรันดร์ และผู้ใดกระโดดจากภูเขาจนตัวเองตาย เขาจะกระโดดตกลงในไฟนรกญะฮันนัม โดยพำนักอยู่ในนั้นตลอดไปชั่วนิรันดร์»⁽¹⁾

الذي يخنق نفسه يخنقها في النار ، والذي يطعنها يطعنها في النار

ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรี รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ท่านกล่าวว่า «ผู้ที่บีบคอตัวเอง (จนตาย) เขาจะบีบคอตัวเองอยู่ในนรก และผู้ที่แทงตัวเอง (จนตาย) เขาจะแทงตัวเองอยู่ในนรก»⁽²⁾

⁽¹⁾ อัต-ตัควีฟ มินัน-นาร หน้า 148 ⁽²⁾ เศาะฮีหุล-ญามิอ์ (5/1141)

(หน้านี้เป็นหน้าว่าง ไม่มีข้อความภาษาอาหรับให้แปล)

บทที่หก

ความมากมายของชาวนรก

หัวข้อที่หนึ่ง: ตัวบทที่บ่งชี้ถึงเรื่องดังกล่าว

มีตัวบทจำนวนมากมายที่บ่งชี้ว่า ลูกหลานอาดัมที่จะเข้านรกนั้นมีจำนวนมาก และผู้ที่จะเข้าสวรรค์ในหมู่พวกเขานั้นมีจำนวนน้อย

وَمَآ أَكْثَرُ ٱلنَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ ﴿١٠٣﴾

وَلَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُۥ فَٱتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقًا مِّنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿٢٠﴾

لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنكَ وَمِمَّن تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٨٥﴾

อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า «และมนุษย์ส่วนใหญ่ไม่ใช่ผู้ศรัทธา ถึงแม้ว่าเจ้าจะปรารถนาอย่างยิ่งก็ตาม» (ซูเราะฮ์ยูซุฟ 12:103)⁽¹⁾ และพระองค์ตรัสว่า «และแน่นอน อิบลีสได้ทำให้การคาดคะเนของมันที่มีต่อพวกเขาเป็นจริง แล้วพวกเขาก็ปฏิบัติตามมัน เว้นแต่กลุ่มหนึ่งจากบรรดาผู้ศรัทธา» (ซูเราะฮ์สะบะอ์ 34:20)⁽²⁾ และอัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรม ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง ตรัสแก่อิบลีสว่า «แน่นอน ข้าจะให้นรกญะฮันนัมเต็มไปด้วยเจ้า และด้วยผู้ที่ปฏิบัติตามเจ้าจากพวกเขาทั้งหมด» (ซูเราะฮ์ศอด 38:85)⁽³⁾ ดังนั้น ทุกคนที่ปฏิเสธศรัทธาย่อมเป็นชาวนรก และผู้ปฏิเสธศรัทธาจากลูกหลานอาดัมนั้นมีจำนวนมากมาย

สิ่งที่ชี้ให้ท่านเห็นถึงความมากมายของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้ตั้งภาคีที่ปฏิเสธการเชิญชวนของบรรดาเราะซูล ก็คือ ในวันกิยามะฮ์ นบีบางท่านจะมาโดยมีคนกลุ่มเล็ก ๆ (อัร-เราะฮ์ฏ์) อยู่กับท่าน ซึ่งหมายถึงกลุ่มคนที่มีจำนวนไม่ถึงสิบคน และนบีบางท่านมีชายคนหนึ่ง…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์ยูซุฟ : 103 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์สะบะอ์ : 20 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์ศอด : 85

عرضت عليّ الأمم فرأيت النبي ومعه الرهيط، والنبي ومعه الرجل والرجلان، والنبي وليس معه أحد . .

…และชายสองคน ยิ่งไปกว่านั้น นบีบางท่านมาเพียงลำพังโดยไม่มีผู้ใดศรัทธาต่อท่านเลย ดังที่มีรายงานในเศาะหีหฺมุสลิม จากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ประชาชาติต่าง ๆ ถูกนำมาแสดงแก่ฉัน แล้วฉันเห็นนบีท่านหนึ่งมีคนกลุ่มเล็ก ๆ อยู่กับท่าน นบีอีกท่านหนึ่งมีชายหนึ่งคนหรือสองคนอยู่กับท่าน และนบีอีกท่านหนึ่งไม่มีใครอยู่กับท่านเลย…»⁽¹⁾

มีตัวบทจำนวนมากที่บ่งชี้ว่า ในบรรดาลูกหลานของอาดัมนั้น จากทุก ๆ หนึ่งพันคน จะมีเก้าร้อยเก้าสิบเก้าคนที่เข้านรก และมีเพียงหนึ่งคนเท่านั้นที่เข้าสวรรค์

يقول الله: ياآدم، فيقول: لبيك وسعديك، والخير في يديك، ثم يقول: أخرج بعث النار، قال: وما بعث النار؟ قال: من كل ألف تسعمائة وتسعة وتسعين، فذاك حين يشيب الصغير، وتضع كل ذات حمل حملها، وترى الناس سَكْرى وما هم بسكْرى، ولكن عذاب الله شديد. فاشتدَّ ذلك عليهم فقالوا: يا رسول الله، أينا ذلك الرجل؟ قال: أبشروا، فإن من يأجوج ومأجوج ألفا ومنكم رجل. ثم قال: والذي نفسي بيده، إني لأطمع أن تكونوا ثلث أهل الجنة. قال: فحمدنا الله وكبرنا. ثم قال: والذي نفسي بيده إني لأطمع أن تكونوا شطر أهل الجنّة، إن مثلكم في الأمم كمثل الشعرة البيضاء في جلد الثور الأسود، أو كالرقمة في ذراع الحمار

อัล-บุคอรีได้รายงานไว้ในเศาะหีหฺของท่าน จากอบูสะอีด (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «อัลลอฮ์จะตรัสว่า โอ้อาดัมเอ๋ย อาดัมจะกล่าวว่า ข้าพระองค์ขอตอบรับและพร้อมรับใช้พระองค์ ความดีทั้งมวลอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ จากนั้นพระองค์จะตรัสว่า จงแยกกลุ่มชาวนรกออกมา อาดัมกล่าวว่า กลุ่มชาวนรกนั้นมีเท่าใด พระองค์ตรัสว่า จากทุก ๆ หนึ่งพันคน มีเก้าร้อยเก้าสิบเก้าคน ในเวลานั้นเองที่เด็กจะผมหงอก หญิงมีครรภ์ทุกคนจะคลอดสิ่งที่อยู่ในครรภ์ของนาง และเจ้าจะเห็นผู้คนเหมือนคนเมา ทั้งที่พวกเขามิได้เมา แต่ทว่าการลงโทษของอัลลอฮ์นั้นรุนแรงยิ่ง เรื่องนั้นเป็นที่หนักใจแก่พวกเขา (ศอฮาบะฮ์) ยิ่งนัก พวกเขาจึงกล่าวว่า โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ ใครในหมู่พวกเราคือชายผู้นั้น ท่านกล่าวว่า พวกท่านจงดีใจเถิด เพราะจากยะอ์ญูจและมะอ์ญูจนั้นมีหนึ่งพันคน และจากพวกท่านมีหนึ่งคน จากนั้นท่านกล่าวว่า ขอสาบานต่อผู้ซึ่งชีวิตของฉันอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ แท้จริงฉันหวังว่าพวกท่านจะเป็นหนึ่งในสามของชาวสวรรค์ (ผู้รายงาน) กล่าวว่า พวกเราจึงกล่าวสรรเสริญอัลลอฮ์และกล่าวตักบีร จากนั้นท่านกล่าวว่า ขอสาบานต่อผู้ซึ่งชีวิตของฉันอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ แท้จริงฉันหวังว่าพวกท่านจะเป็นครึ่งหนึ่งของชาวสวรรค์ แท้จริงอุปมาของพวกท่านในหมู่ประชาชาติทั้งหลายนั้น เปรียบดั่งเส้นขนสีขาวบนหนังวัวสีดำ หรือดั่งรอยด่างบนขาหน้าของลา»⁽²⁾

أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ ۚ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ ﴿١﴾ يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّآ أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ

และอิมรอน บิน หุศ็อยน์ (ร.ฎ.) ได้รายงานว่า ท่านเราะซูล ﷺ ได้กล่าวขณะที่ท่านอยู่ในการเดินทางครั้งหนึ่ง และบรรดาสหายของท่านเดินทางห่างกันออกไป ท่านได้เปล่งเสียงอ่านสองอายะฮ์นี้ว่า «โอ้มนุษย์ทั้งหลาย จงยำเกรงพระเจ้าของพวกเจ้าเถิด แท้จริงการสั่นสะเทือนของวันสิ้นโลกนั้นเป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่ วันที่พวกเจ้าจะได้เห็นมัน หญิงที่ให้นมทุกคนจะลืมทารกที่นางให้นม และ…» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:1-2)

إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ ﴿١﴾

⁽¹⁾ เศาะหีหฺมุสลิม (1/198) หะดีษหมายเลข 220 ⁽²⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรี ในกิตาบอัร-ริกอก บาบ (หมวด) ดำรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่งที่ว่า «แท้จริงการสั่นสะเทือนของวันสิ้นโลกนั้นเป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่» ฟัตหุลบารี (11/388)

كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى ٱلنَّاسَ سُكَـٰرَىٰ وَمَا هُم بِسُكَـٰرَىٰ وَلَـٰكِنَّ عَذَابَ ٱللَّهِ شَدِيدٌ ﴿٢﴾

«…ทุกนางที่มีครรภ์ก็จะคลอดสิ่งที่อยู่ในครรภ์ออกมา และเจ้าจะเห็นมนุษย์อยู่ในสภาพมึนเมา ทั้งที่พวกเขามิได้มึนเมา แต่ทว่าการลงโทษของอัลลอฮ์นั้นรุนแรงยิ่ง» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:1-2)⁽¹⁾ เมื่อบรรดาศอฮาบะฮ์ของท่านได้ยินเช่นนั้น พวกเขาก็เร่งพาหนะของตน และรู้ว่าท่านกำลังจะกล่าวถ้อยคำบางอย่าง เมื่อพวกเขาเข้ามาใกล้รอบตัวท่านแล้ว ท่านก็กล่าวว่า «พวกท่านรู้หรือไม่ว่านั่นคือวันอะไร? นั่นคือวันที่อาดัม (อ.ล.) จะถูกเรียก พระผู้อภิบาลของเขาผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่งจะทรงเรียกเขาแล้วตรัสว่า โอ้อาดัมเอ๋ย จงส่งกลุ่มชนที่จะถูกส่งไปยังนรก อาดัมจะทูลว่า โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์ กลุ่มชนที่จะถูกส่งไปยังนรกนั้นคือเท่าใด? พระองค์ตรัสว่า จากทุกๆ หนึ่งพันคน เก้าร้อยเก้าสิบเก้าคนไปสู่นรก และหนึ่งคนอยู่ในสวรรค์»

أتدرون أي يوم ذاك ؟ قال ذاك يوم ينادي آدم عليه السلام ، فيناديه ربه عز وجل ، فيقول : يا آدم ابعث بعثا إلى النار . فيقول : يا رب ، وما بعث النار ؟ فيقول : من كل ألف تسعمائة وتسعة وتسعين إلى النار وواحد في الجنة

ผู้รายงานกล่าวว่า บรรดาศอฮาบะฮ์ของท่านต่างตกอยู่ในความหดหู่สิ้นหวัง จนไม่มีผู้ใดยิ้มจนเห็นฟันเลย เมื่อท่านเห็นเช่นนั้นจึงกล่าวว่า «จงดีใจเถิดและจงปฏิบัติ (อะมัลความดี) ขอสาบานด้วยพระผู้ซึ่งชีวิตของมุฮัมมัดอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ แท้จริงพวกท่านอยู่ร่วมกับสิ่งถูกสร้างสองจำพวก ซึ่งไม่เคยอยู่ร่วมกับสิ่งใดเลย เว้นแต่จะมีจำนวนมากกว่าสิ่งนั้นเสมอ คือ ยะอ์ญูจและมะอ์ญูจ และผู้ที่พินาศไปแล้วจากลูกหลานของอาดัมและลูกหลานของอิบลีส» ผู้รายงานกล่าวว่า แล้วความทุกข์ใจก็คลายไปจากพวกเขา จากนั้นท่านกล่าวว่า «จงปฏิบัติ (อะมัลความดี) และจงดีใจเถิด ขอสาบานด้วยพระผู้ซึ่งชีวิตของมุฮัมมัดอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ พวกท่านในหมู่มนุษย์ทั้งหลายนั้น ไม่ต่างอะไรกับจุดไฝที่สีข้างของอูฐ หรือรอยด่างที่ขาหน้าของสัตว์พาหนะ» รายงานโดยอะห์มัด อัต-ติรมิซีย์ และอัน-นะสาอีย์ ในกิตาบุตตัฟสีร ในหนังสือสุนันของทั้งสองท่าน และอัต-ติรมิซีย์กล่าวว่า (หะดีษนี้) หะสันเศาะฮีห์⁽²⁾

أبشروا واعملوا ، فوالذي نفس محمد بيده إنكم لمع خليقتين ما كانتا مع شيء قط إلا كثرتاه : يأجوج ومأجوج ، ومن هلك من بني آدم وبني إبليس

اعملوا وأبشروا ، فوالذي نفس محمد بيده ما أنتم في الناس إلا كالشامة في جنب البعير أو الرقمة في ذراع الدابة

และอัต-ติรมิซีย์ได้รายงานไว้ในสุนันของท่าน จากอิมรอน บินหุศ็อยน์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ ได้กล่าวเมื่ออายะฮ์นี้ถูกประทานลงมาว่า «โอ้มนุษย์ทั้งหลาย จงยำเกรงพระผู้อภิบาลของพวกเจ้าเถิด แท้จริงการสั่นสะเทือนของวันอวสานนั้นเป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:1)⁽³⁾ ผู้รายงานกล่าวว่า อายะฮ์นี้ถูกประทานลงมาแก่ท่านขณะที่ท่านอยู่ในการเดินทาง ท่านจึงกล่าวว่า «พวกท่านรู้หรือไม่ว่านั่นคือวันอะไร?» พวกเขากล่าวว่า อัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ทรงรู้ดียิ่ง ท่านกล่าวว่า «นั่นคือวันที่อัลลอฮ์จะตรัสแก่อาดัมว่า จงส่งกลุ่มชนที่จะถูกส่งไปยังนรก อาดัมทูลว่า โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์ กลุ่มชนที่จะถูกส่งไปยังนรกนั้นคือเท่าใด? พระองค์ตรัสว่า เก้าร้อยเก้าสิบเก้าคนไปสู่นรก และหนึ่งคนไปสู่สวรรค์» บรรดามุสลิมจึงเริ่มร้องไห้ ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ จึงกล่าวว่า «จงปฏิบัติอย่างพอดีและมุ่งสู่ความถูกต้องเถิด เพราะแท้จริงไม่เคยมีการเป็นนบีครั้งใดเลย เว้นแต่ก่อนหน้านั้นจะมียุคญาฮิลิยะฮ์ (ยุคแห่งความโง่เขลา) อยู่เสมอ» ท่านกล่าวว่า «ดังนั้น จำนวนดังกล่าวจะถูกนำมาจากยุคญาฮิลิยะฮ์ หากว่า…

أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ ۚ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ ﴿١﴾

أتدرون أي يوم ذلك ؟

ذلك يوم يقول الله لآدم : ابعث بَعْثَ النار . قال : يا رب ، وما بعث النار ؟ قال : تسعمائة وتسعة وتسعون إلى النار وواحد إلى الجنة

قاربوا وسددوا ، فإنها لم تكن نبوة قط إلا كان بين يديها جاهلية

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ : 1, 2 ⁽²⁾ ตัฟสีรอิบนุกะษีร (4/610) และหะดีษนี้มีอยู่ในมุสนัดอะห์มัด (4/435) ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ : 1

تمت ، وإلا كملت من المنافقين وما مثلكم ومثل الأمم إلا كمثل الرقمة في ذراع الدابة ، أو كالشامة في جنب البعير

إني لأرجو أن تكونوا نصف أهل الجنة

…ก็จะครบจำนวน หากไม่ครบ ก็จะถูกเติมให้ครบจากพวกมุนาฟิก และอุปมาของพวกท่านเมื่อเทียบกับประชาชาติอื่น ๆ นั้น ไม่ต่างอะไรกับรอยด่างที่ขาหน้าของสัตว์พาหนะ หรือเหมือนไฝบนสีข้างของอูฐ» จากนั้นท่านกล่าวว่า «แท้จริงฉันหวังว่าพวกท่านจะเป็นครึ่งหนึ่งของชาวสวรรค์» แล้วพวกเขาก็กล่าวตักบีร ต่อมาท่านกล่าวอีก (ผู้รายงานกล่าวว่า) ฉันไม่ทราบว่าท่านกล่าวว่า "สองในสาม" หรือไม่ หะดีษนี้อิมามอะห์มัดก็รายงานไว้เช่นเดียวกัน และอัต-ติรมิซีย์กล่าวถึงหะดีษนี้ว่า: "นี่เป็นหะดีษหะซันเศาะฮีห์"⁽¹⁾

أول من يدعى يوم القيامة آدم ، فتراءى ذريته ، فيقال : هذا أبوكم آدم ، فيقول : لبيك وسعديك ، فيقول : أخرج بعث جهنم من ذريتك ، فيقول : يا رب ، كم أخرج ؟ فيقول : أخرج من كل مائة تسعة وتسعين فقالوا : يارسول الله ، إذا أخذ منا من كل مائة تسعة وتسعون ، فماذا يبقى منّا ؟ قال : إن أمتي في الأمم كالشعرة البيضاء في الثور الأسود

อาจมีผู้ถามว่า จะประสานระหว่างหะดีษเหล่านี้กับหะดีษที่ปรากฏในเศาะฮีห์อัล-บุคอรีย์ได้อย่างไร ซึ่งรายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «ผู้แรกที่จะถูกเรียกในวันกิยามะฮ์คืออาดัม แล้วลูกหลานของเขาจะมองเห็นเขา จะมีเสียงกล่าวว่า: นี่คืออาดัมบิดาของพวกเจ้า เขาจะกล่าวว่า: ข้าพระองค์ขอสนองรับและพร้อมปฏิบัติตามพระองค์ แล้วพระองค์จะตรัสว่า: จงแยกกลุ่มชาวนรกญะฮันนัมออกมาจากลูกหลานของเจ้า เขาจะทูลว่า: โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์ ข้าพระองค์จะต้องแยกออกมาเท่าใด? พระองค์จะตรัสว่า: จงแยกออกมาจากทุก ๆ หนึ่งร้อยคน เก้าสิบเก้าคน บรรดาศอฮาบะฮ์จึงกล่าวว่า: โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ หากจากทุก ๆ หนึ่งร้อยคนของพวกเราถูกเอาไปเก้าสิบเก้าคน แล้วจะเหลือพวกเราสักเท่าใด? ท่านตอบว่า: แท้จริงประชาชาติของฉันเมื่อเทียบกับประชาชาติอื่น ๆ นั้น เปรียบเสมือนขนสีขาวเส้นหนึ่งบนตัววัวสีดำ»⁽²⁾

ที่ปรากฏชัดคือ รายงานนี้ไม่ได้ขัดแย้งกับรายงานที่เศาะฮีห์อื่น ๆ ที่เราได้นำเสนอไปก่อนหน้านี้ เพราะจำนวนดังกล่าวนั้นพิจารณาจากแง่มุมหนึ่ง ส่วนจำนวนนี้พิจารณาจากอีกแง่มุมหนึ่ง กล่าวคือ หะดีษที่ระบุอัตราส่วนไว้ที่เก้าร้อยเก้าสิบเก้านั้น สามารถเข้าใจได้ว่าหมายถึงลูกหลานของอาดัมทั้งหมด ส่วนหะดีษของอัล-บุคอรีย์ที่ระบุไว้ที่เก้าสิบเก้านั้น เข้าใจได้ว่าหมายถึงลูกหลานของเขาทั้งหมดยกเว้นยะอ์ญูจและมะอ์ญูจ และสิ่งที่ทำให้การประสานนี้มีน้ำหนักใกล้เคียงความจริง ดังที่อิบนุหะญัรกล่าวไว้ ก็คือ ยะอ์ญูจและมะอ์ญูจถูกกล่าวถึงในหะดีษของอบูสะอีด แต่ไม่ได้ถูกกล่าวถึงในหะดีษของอบูฮุร็อยเราะฮ์ และอาจกล่าวได้อีกว่า หะดีษชุดแรกเกี่ยวข้องกับมนุษย์ทั้งมวล ดังนั้นเมื่อคำนวณอัตราส่วนของผู้ที่จะเข้านรกต่อผู้ที่จะเข้าสวรรค์โดยพิจารณาจากประชาชาติทั้งหมด อัตราส่วนก็จะเป็น (999) ส่วนหะดีษของอัล-บุคอรีย์บทหลังนั้นอธิบายถึงอัตราส่วนของผู้ที่จะเข้านรกจากประชาชาตินี้โดยเฉพาะ ไม่รวมประชาชาติอื่น อิบนุหะญัรกล่าวว่า «และสิ่งที่ทำให้มันมีน้ำหนักใกล้เคียง หมายถึงสิ่งนี้…

⁽¹⁾ ตัฟซีรอิบนุกะษีร: (4/610) ⁽²⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ในเศาะฮีห์ของท่าน กิตาบอัร-ริกอก บาบอัล-หัชร์, ฟัตหุลบารีย์: (11/378)

إذا أخذ منا

…ทัศนะนั้น คือคำกล่าวของพวกเขาเกี่ยวกับหะดีษของอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ที่ว่า «เมื่อถูกเอาไปจากพวกเรา» จากนั้นท่านกล่าวว่า «และเป็นไปได้ว่าการแบ่งนั้นเกิดขึ้นสองครั้ง ครั้งหนึ่งแบ่งจากประชาชาติทั้งหมดก่อนหน้าประชาชาตินี้ ซึ่งจากทุก ๆ หนึ่งพันคนจะมีหนึ่งคนที่ได้เข้าสวรรค์ และอีกครั้งหนึ่งแบ่งจากประชาชาตินี้ ซึ่งจากทุก ๆ หนึ่งพันคนจะมีสิบคน»⁽¹⁾

⁽¹⁾ ฟัตหุลบารี (11/390) ท่านได้นำเสนอทัศนะอื่น ๆ ไว้อีก ผู้ที่ต้องการศึกษาเพิ่มเติมโปรดกลับไปดูในหนังสือดังกล่าว

บทที่สอง

เคล็ดลับเบื้องหลังจำนวนชาวนรกที่มีมากมาย

وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّىٰ نَبْعَثَ رَسُولًا ﴿١٥﴾

وَإِن مِّنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٌ ﴿٢٤﴾

สาเหตุของเรื่องนี้ไม่ใช่เพราะสัจธรรมไม่ได้ไปถึงมนุษย์ ไม่ว่าพวกเขาจะอยู่ในยุคสมัยหรือสถานที่ใดก็ตาม เพราะอัลลอฮ์จะไม่ทรงเอาโทษบ่าวของพระองค์หากการเชิญชวนของพระองค์ยังไปไม่ถึงพวกเขา «และเรามิได้เป็นผู้ลงโทษ จนกว่าเราจะส่งเราะซูลคนหนึ่งมา»⁽¹⁾ ด้วยเหตุนี้อัลลอฮ์จึงทรงส่งผู้ตักเตือนมายังทุกประชาชาติ «และไม่มีประชาชาติใดเลย เว้นแต่ได้มีผู้ตักเตือนผ่านมาในหมู่พวกเขาแล้ว»⁽²⁾

แต่สาเหตุที่แท้จริงเบื้องหลังเรื่องนี้คือ ผู้ที่ตอบรับเหล่าเราะซูลมีจำนวนน้อย ขณะที่ผู้ที่ปฏิเสธศรัทธาต่อพวกท่านมีจำนวนมาก และผู้ที่ตอบรับหลายคนก็มีอีมานที่ไม่บริสุทธิ์ใจและไม่ใสสะอาด

อิบนุเราะญับได้กล่าวถึงสาเหตุที่ชาวสวรรค์มีจำนวนน้อยและชาวนรกมีจำนวนมากไว้ในหนังสือของท่าน «อัต-ตัคเวี้ยฟ มินันนาร» (การเตือนให้ยำเกรงไฟนรก) ว่า

وَمَن يَكْفُرْ بِهِۦ مِنَ ٱلْأَحْزَابِ فَٱلنَّارُ مَوْعِدُهُۥ

«หะดีษเหล่านี้และหะดีษที่มีความหมายในทำนองเดียวกันบ่งชี้ว่า ลูกหลานอาดัมส่วนใหญ่เป็นชาวนรก และยังบ่งชี้อีกว่า ผู้ที่ปฏิบัติตามเหล่าเราะซูลมีจำนวนน้อยเมื่อเทียบกับผู้อื่น ส่วนผู้ที่มิได้ปฏิบัติตามเหล่าเราะซูลนั้นทั้งหมดจะอยู่ในนรก เว้นแต่ผู้ที่การเชิญชวนไปไม่ถึง หรือผู้ที่ไม่สามารถเข้าใจมันได้ ตามที่มีความเห็นแตกต่างกันในประเด็นนี้ และบรรดาผู้ที่อ้างตนว่าเป็นผู้ปฏิบัติตามเหล่าเราะซูลนั้น หลายคนในหมู่พวกเขายึดมั่นในศาสนาที่ถูกยกเลิกไปแล้ว และคัมภีร์ที่ถูกเปลี่ยนแปลงแก้ไข พวกเขาเหล่านี้ก็เป็นชาวนรกเช่นกัน ดังที่อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และผู้ใดในบรรดาพรรคพวกต่าง ๆ ปฏิเสธศรัทธาต่อมัน ไฟนรกคือที่สัญญาของเขา»⁽³⁾

⁽¹⁾ (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:15) ⁽²⁾ (ซูเราะฮ์ฟาฏิร 35:24) ⁽³⁾ (ซูเราะฮ์ฮูด 11:17)

ส่วนบรรดาผู้ที่อ้างตนว่าสังกัดคัมภีร์ที่ชัดแจ้ง บทบัญญัติที่ได้รับการสนับสนุน และศาสนาแห่งสัจธรรมนั้น ส่วนมากของพวกเขาก็เป็นชาวนรกเช่นกัน พวกเขาคือบรรดามุนาฟิก (ผู้กลับกลอก) ซึ่งอยู่ในชั้นที่ต่ำที่สุดของนรก ส่วนผู้ที่สังกัดศาสนานี้ทั้งภายนอกและภายใน ส่วนมากของพวกเขาก็ถูกทดสอบด้วยความคลุมเครือ (ชุบฮาต) พวกเขาคือชาวบิดอะฮ์และชาวแห่งความหลงผิด มีหะดีษหลายบทระบุว่า ประชาชาตินี้จะแตกออกเป็นเจ็ดสิบกว่าจำพวก ทุกจำพวกอยู่ในนรก เว้นแต่จำพวกเดียว และส่วนมากของพวกเขาก็ถูกทดสอบด้วยตัณหาที่ต้องห้ามซึ่งถูกขู่สัญญาด้วยนรกเช่นกัน แม้สิ่งนั้นจะไม่ทำให้ต้องอยู่ในนรกตลอดกาลก็ตาม ดังนั้นจึงไม่มีผู้ใดรอดพ้นจากการขู่สัญญาด้วยนรก และไม่มีผู้ใดสมควรได้รับสัญญาอย่างไม่มีเงื่อนไขว่าจะได้เข้าสวรรค์จากประชาชาตินี้ เว้นแต่จำพวกเดียวเท่านั้น คือผู้ที่อยู่บนแนวทางที่ท่านนบี ﷺ และบรรดาศอฮาบะฮ์ของท่านยึดถืออยู่ทั้งภายนอกและภายใน และปลอดภัยจากฟิตนะฮ์แห่งตัณหาและความคลุมเครือ คนเหล่านี้มีจำนวนน้อยยิ่งนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคหลัง ๆ»⁽¹⁾

زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ ٱلشَّهَوَٰتِ مِنَ ٱلنِّسَآءِ وَٱلْبَنِينَ وَٱلْقَنَـٰطِيرِ ٱلْمُقَنطَرَةِ مِنَ ٱلذَّهَبِ وَٱلْفِضَّةِ وَٱلْخَيْلِ ٱلْمُسَوَّمَةِ وَٱلْأَنْعَـٰمِ وَٱلْحَرْثِ ۗ ذَٰلِكَ مَتَـٰعُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا

مَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ فِى قَرْيَةٍ مِّن نَّذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَآ إِنَّا وَجَدْنَآ ءَابَآءَنَا عَلَىٰٓ أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَىٰٓ ءَاثَـٰرِهِم مُّقْتَدُونَ ﴿٢٣﴾ قَـٰلَ أَوَلَوْ جِئْتُكُم بِأَهْدَىٰ مِمَّا وَجَدتُّمْ عَلَيْهِ ءَابَآءَكُمْ ۖ قَالُوٓا۟ إِنَّا بِمَآ أُرْسِلْتُم بِهِۦ كَـٰفِرُونَ ﴿٢٤﴾

และบางทีสาเหตุที่ยิ่งใหญ่ที่สุดก็คือการคล้อยตามตัณหา ทั้งนี้เพราะความรักในสิ่งที่ปรารถนาได้ฝังรากลึกอยู่ในส่วนลึกของจิตใจมนุษย์ «ได้ถูกทำให้เป็นที่สวยงามแก่มนุษย์ ซึ่งความรักในบรรดาสิ่งที่เป็นที่ปรารถนาทั้งหลาย อันได้แก่ สตรี ลูกหลาน ทรัพย์สินจำนวนมากมายที่เป็นทองและเงิน ม้าที่มีเครื่องหมายอย่างดี ปศุสัตว์ และไร่นา นั่นคือสิ่งอำนวยความสุขแห่งชีวิตในโลกนี้» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:14)⁽²⁾ ผู้คนจำนวนมากต้องการบรรลุถึงสิ่งที่ปรารถนาเหล่านี้โดยวิธีที่ใจของเขาใฝ่หาและหัวใจของเขาชื่นชอบ โดยไม่คำนึงถึงบทบัญญัติของอัลลอฮ์ที่ถูกประทานลงมาในเรื่องนั้นเลย ยิ่งไปกว่านั้น คือการที่ลูกหลานยึดมั่นในมรดกของบรรพบุรุษที่ขัดแย้งกับบทบัญญัติของอัลลอฮ์ «เรามิได้ส่งผู้ตักเตือนคนใดมาก่อนเจ้าในเมืองใด เว้นแต่บรรดาผู้ที่ใช้ชีวิตอย่างฟุ่มเฟือยในเมืองนั้นจะกล่าวว่า แท้จริงพวกเราได้พบบรรพบุรุษของพวกเราอยู่บนแนวทางหนึ่ง และแท้จริงพวกเราเป็นผู้ดำเนินตามรอยของพวกเขา (ผู้ตักเตือนนั้น) กล่าวว่า แม้ว่าฉันจะนำสิ่งที่เป็นแนวทางที่ถูกต้องยิ่งกว่าสิ่งที่พวกท่านได้พบบรรพบุรุษของพวกท่านยึดถืออยู่กระนั้นหรือ? พวกเขากล่าวว่า แท้จริงพวกเราปฏิเสธสิ่งที่พวกท่านถูกส่งมาพร้อมกับมัน» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ 43:23-24)⁽³⁾

⁽¹⁾ อัต-ตัคฺวีฟ มินัน-นาร, ของอิบนุเราะญับ, หน้า 214 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน : 14 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ : 23-24

ความเคยชินกับสิ่งที่บรรพบุรุษยึดถือปฏิบัติมาและการยกย่องเทิดทูนสิ่งนั้น เป็นโรคร้ายที่ประชาชาติทั้งหลายถูกทดสอบด้วย ผลกระทบของมันไม่น้อยไปกว่าอารมณ์ใคร่ (ชะฮ์วาต) ที่ฝังรากลึกอยู่ในส่วนลึกของมนุษย์ หากว่ามันมิใช่อารมณ์ใคร่อย่างหนึ่งในตัวของมันเองเสียแล้ว

لما خلق الله النار ، قال لجبريل : اذهب فانظر إليها ، فذهب فنظر إليها ثمَّ جاء ، فقال : وعزتك لا يسمع بها أحد فيدخلها ، فحفها بالشهوات ، فقال : اذهب فانظر إليها ، فذهب فنظر إليها ، فلما رجع ، قال : وعزتك لقد خشيت أن لا يبقى أحد إلا دخلها

وإلى ما أعددت لأهلها فيها

อัต-ติรมิซีย์ อบูดาวูด และอัน-นะสาอีย์ ได้รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «เมื่ออัลลอฮ์ทรงสร้างนรก พระองค์ตรัสแก่ญิบรีลว่า จงไปดูมันเถิด ญิบรีลจึงไปดูมัน แล้วกลับมากล่าวว่า ด้วยเกียรติอันสูงส่งของพระองค์ จะไม่มีผู้ใดได้ยินเรื่องราวของมันแล้วจะเข้าไปในมันเลย แล้วพระองค์ก็ทรงห้อมล้อมมันไว้ด้วยอารมณ์ใคร่ทั้งหลาย จากนั้นตรัสว่า จงไปดูมันเถิด ญิบรีลจึงไปดูมัน เมื่อกลับมาก็กล่าวว่า ด้วยเกียรติอันสูงส่งของพระองค์ แท้จริงข้าพระองค์เกรงว่าจะไม่มีผู้ใดเหลือรอดเลยนอกจากจะต้องเข้าไปในมัน» บันทึกโดยอัต-ติรมิซีย์และอบูดาวูด และอัน-นะสาอีย์ได้เพิ่มเติมหลังจากคำว่า «จงไปดูมันเถิด» ว่า «และดูสิ่งที่ข้าได้เตรียมไว้สำหรับชาวนรกในนั้น»⁽¹⁾

حجبت النار بالشهوات ، وحجبت الجنة بالمكاره

และในเศาะฮีหฺทั้งสองของอัล-บุคอรีย์และมุสลิม รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «นรกถูกปิดกั้นไว้ด้วยอารมณ์ใคร่ทั้งหลาย และสวรรค์ถูกปิดกั้นไว้ด้วยสิ่งที่น่ารังเกียจทั้งหลาย» บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์และมุสลิม และในรายงานของมุสลิมใช้คำว่า «ถูกห้อมล้อม» แทนคำว่า «ถูกปิดกั้น»⁽²⁾

ศิดดีก หะสัน คาน กล่าวว่า «ความหมายของอารมณ์ใคร่ (ชะฮ์วาต) คือ สิ่งที่จิตใจปรารถนา สิ่งที่มันรู้สึกเอร็ดอร่อย และสิ่งที่มันลุ่มหลง»⁽³⁾ และอัล-กุรฏุบีย์กล่าวว่า «อารมณ์ใคร่ คือทุกสิ่งที่สอดคล้องกับจิตใจ เข้ากันได้กับมัน และจิตใจเรียกร้องไปสู่มัน และถูกใจมัน ส่วนรากศัพท์ของคำว่า "อัล-หิฟาฟ" (การห้อมล้อม) คือสิ่งที่วนรอบและโอบล้อมสิ่งหนึ่งไว้ ซึ่งไม่อาจเข้าถึงสิ่งนั้นได้นอกจากจะต้องก้าวข้ามมันไปเสียก่อน»⁽⁴⁾

⁽¹⁾ ญามิอุลอุศูล (10/520) หมายเลข 8068 และผู้ตรวจสอบต้นฉบับกล่าวว่า อัต-ติรมิซีย์กล่าวว่า เป็นหะดีษหะสันเศาะฮีหฺ ⁽²⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม (10/520) หมายเลข 8069 ⁽³⁾ ยักเซาะเตาะฮ์ อูลิลอิอ์ติบาร หน้า 220 ⁽⁴⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม

บทที่สาม

ผู้ที่เข้านรกมากที่สุดคือผู้หญิง

رأيت النار ورأيت أكثر أهلها النساء

ผู้ที่เข้านรกมากที่สุดในหมู่ผู้ฝ่าฝืนจากบรรดาผู้ศรัทธาในเตาฮีดคือผู้หญิง ดังที่มีรายงานในเศาะฮีหัยน์ (อัล-บุคอรีและมุสลิม) จากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่าท่านได้กล่าวในคุฏบะฮ์ (เทศนา) ขณะเกิดสุริยุปราคาว่า «ฉันได้เห็นนรก และฉันได้เห็นว่าชาวนรกส่วนใหญ่คือผู้หญิง»

يا معشر النساء تصدَّقن ، فإني رأيتكن أكثر أهل النار

تكثرن اللعن ، وتكفرن العشير

และในเศาะฮีหัยน์ จากหะดีษของอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่าท่านได้กล่าวว่า «โอ้บรรดาสตรีเอ๋ย จงบริจาคทานเถิด เพราะแท้จริงฉันได้เห็นว่าพวกเธอคือชาวนรกส่วนใหญ่» พวกนางจึงถามว่า "เพราะเหตุใดเล่า โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์?" ท่านตอบว่า «พวกเธอสาปแช่งบ่อยครั้ง และเนรคุณต่อสามี»

وقمت على باب النار فإذا عامة من دخلها النساء

และในเศาะฮีหัยน์ จากหะดีษของอุสามะฮ์ บินซัยด์ (ร.ฎ.) ว่า «และฉันได้ยืนอยู่ที่ประตูนรก ปรากฏว่าส่วนใหญ่ของผู้ที่เข้าไปในนั้นคือผู้หญิง»

إن أقل ساكني الجنة النساء

และในเศาะฮีหฺมุสลิม จากอิมรอน บินหุศ็อยน์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่าท่านได้กล่าวว่า «แท้จริงผู้ที่พำนักอยู่ในสวรรค์น้อยที่สุดคือผู้หญิง»

ข้อนี้ไม่ขัดแย้งกับการที่ชาวสวรรค์แต่ละคนจะมีภรรยามากกว่าหนึ่งคน เพราะผู้หญิงที่หมายถึงว่าเป็นชาวนรกส่วนใหญ่นั้น คือผู้หญิงที่มาจากลูกหลานของอาดัม ส่วนภรรยาจำนวนมากของชาวสวรรค์นั้นมาจากหูรุลอีน (สตรีแห่งสวรรค์ผู้มีดวงตาสวยงาม)

«แท้จริงที่ผู้หญิงเป็นผู้พำนักอยู่ในสวรรค์น้อยที่สุดนั้น ก็เพราะอารมณ์ใฝ่ต่ำและความโน้มเอียงไปสู่ความสวยงามอันฉาบฉวยของโลกดุนยาครอบงำพวกนาง เนื่องจากความบกพร่องของสติปัญญาของพวกนางที่จะทำให้การมองเห็นด้วยใจทะลุไปถึงโลกอาคิเราะฮ์ พวกนางจึงอ่อนแอในการประกอบการงานเพื่ออาคิเราะฮ์และการเตรียมพร้อมสำหรับมัน และเนื่องจากความโน้มเอียงของพวกนางไปสู่โลกดุนยาและการประดับประดาตนเพื่อมัน ทั้งที่พร้อมกันนั้นพวกนางก็เป็นสาเหตุที่ทรงพลังที่สุด…

…แห่งโลกดุนยาที่หันเหผู้ชายให้ห่างออกจากอาคิเราะฮ์ เนื่องจากในตัวพวกนางมีอารมณ์ใคร่และความโน้มเอียงที่ผู้ชายมีต่อพวกนาง ส่วนใหญ่ของพวกนางจึงผินหลังให้แก่อาคิเราะฮ์ด้วยตัวของพวกนางเอง และยังหันเหผู้อื่นให้ห่างออกจากอาคิเราะฮ์ด้วย พวกนางหลงเชื่อได้ง่ายต่อผู้ที่เชิญชวนพวกนางจากบรรดาผู้ที่ผินหลังให้ศาสนา แต่กลับตอบรับได้ยากต่อผู้ที่เชิญชวนพวกนางไปสู่อาคิเราะฮ์และการงานของมันจากบรรดาผู้ยำเกรง»⁽¹⁾

ถึงกระนั้นก็ตาม ในหมู่พวกนางก็ยังมีสตรีผู้ศอลิหะฮ์อยู่เป็นจำนวนมาก พวกนางดำรงไว้ซึ่งขอบเขตของอัลลอฮ์ ยึดมั่นในบทบัญญัติของพระองค์ และเชื่อฟังอัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ ผู้คนจำนวนมากจากพวกนางจะได้เข้าสวรรค์ และในหมู่พวกนางก็มีผู้ที่ล้ำหน้าผู้ชายจำนวนมากด้วยอีมานและการงานที่ดีของพวกนาง

⁽¹⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ (1/369)

บทที่เจ็ด

ความใหญ่โตของรูปร่างชาวนรก

ما بين منكبي الكافر في النار مسيرة ثلاثة أيام للراكب المسرع

ضرس الكافر، أو ناب الكافر، مثل أحد، وغلظ جلده مسيرة ثلاث

ชาวนรกญะฮีมจะเข้าสู่ไฟนรกในรูปร่างที่ใหญ่โตมหึมาน่าสะพรึงกลัว ซึ่งไม่มีผู้ใดประมาณขนาดของมันได้นอกจากผู้ที่ทรงสร้างพวกเขา ในหะดีษที่ท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) รายงานจากท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ท่านกล่าวว่า «ระยะระหว่างไหล่ทั้งสองข้างของผู้ปฏิเสธศรัทธาในนรกนั้น เท่ากับระยะทางการเดินทางสามวันของผู้ขี่พาหนะที่รีบเร่ง» บันทึกโดยมุสลิม⁽¹⁾ และรายงานจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ฟันกรามของผู้ปฏิเสธศรัทธา หรือเขี้ยวของผู้ปฏิเสธศรัทธา มีขนาดเท่าภูเขาอุหุด และความหนาของผิวหนังของเขาเท่ากับระยะทางการเดินทางสามวัน»⁽²⁾

إن الرجل من أهل النار ليعظم للنار، حتى يكون الضرس من أضراسه كأحد

ท่านซัยด์ บินอัรก็อม (ร.ฎ.) กล่าวว่า «แท้จริงชายคนหนึ่งจากชาวนรกจะถูกทำให้ใหญ่โตขึ้นเพื่อรับไฟนรก จนกระทั่งฟันกรามซี่หนึ่งของเขามีขนาดเท่าภูเขาอุหุด» บันทึกโดยอะห์มัด และหะดีษนี้มีสถานะเป็นมัรฟูอ์ (สืบถึงท่านนบี ﷺ) แต่ท่านซัยด์ไม่ได้ระบุอย่างชัดแจ้งว่าสืบถึงท่านนบี ﷺ⁽³⁾

إن غلظ جلد الكافر اثنان

และรายงานจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงความหนาของผิวหนังของผู้ปฏิเสธศรัทธานั้นคือสอง…

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม, กิตาบุลญันนะฮ์, บาบ ยัดคุลุฮัล-ญับบารูน (บทว่าด้วยผู้ที่หยิ่งผยองจะได้เข้าไปในนรก): (4/2190)

⁽²⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม, กิตาบุลญันนะฮ์, บาบ อันนารุ ยัดคุลุฮัล-ญับบารูน (บทว่าด้วยนรกซึ่งผู้ที่หยิ่งผยองจะได้เข้าไป): (4/2189) และในหนังสือ สิลสิละตุล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (4/133) ได้อ้างที่มาของหะดีษนี้ว่าบันทึกโดยมุสลิม อัต-ติรมิซีย์ อัล-หากิม อิบนุหิบบาน และอะห์มัด

⁽³⁾ สิลสิละตุล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (4/131) และได้กล่าวไว้ในนั้นว่า: สายรายงานของหะดีษนี้เศาะฮีหฺตามเงื่อนไขของมุสลิม

وأربعون ذراعا ، وإن ضرسه مثل أحد ، وإن مجلسه من جهنم ما بين مكة والمدينة

...และสี่สิบศอก ฟันกรามของเขาใหญ่เท่าภูเขาอุฮุด และที่นั่งของเขาในนรกญะฮันนัมกว้างเท่าระยะทางระหว่างมักกะฮ์กับมะดีนะฮ์» รายงานโดยอัต-ติรมิซีย์⁽¹⁾

ضرس الكافر يوم القيامة مثل أحد ، وعرض جلده سبعون ذراعا ، وعضده مثل البيضاء ، وفخذه مثل وَرْقَان ، ومقعده من النار ما بيني وبين الربذة

อบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) รายงานว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ในวันกิยามะฮ์ ฟันกรามของผู้ปฏิเสธศรัทธาจะใหญ่เท่าภูเขาอุฮุด ผิวหนังของเขาจะหนาเจ็ดสิบศอก ต้นแขนของเขาจะใหญ่เท่าภูเขาอัล-บัยฎออ์ ต้นขาของเขาจะใหญ่เท่าภูเขาวัรกอน และที่นั่งของเขาในนรกจะกว้างเท่าระยะทางระหว่างฉันกับอัร-ร็อบะซะฮ์» บันทึกโดยอัล-หากิมและอะห์มัด⁽²⁾

การทำให้ร่างกายของผู้ปฏิเสธศรัทธาใหญ่โตเช่นนี้ก็เพื่อให้การลงโทษและความเจ็บปวดของเขาทวีขึ้น อัน-นะวะวีย์กล่าวไว้ในคำอธิบายหะดีษของมุสลิมในบทนี้ว่า «ทั้งหมดนี้เป็นเพราะมันทำให้เขาเจ็บปวดมากยิ่งขึ้น และทั้งหมดนี้อยู่ในวิสัยที่อัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งทรงสามารถกระทำได้ จำเป็นต้องมีอีมานต่อเรื่องนี้ เพราะผู้ที่สัจจริง (คือท่านนบี ﷺ) ได้แจ้งไว้แล้ว»⁽³⁾

لِيَذُوقُوا۟ ٱلْعَذَابَ

อิบนุกะษีรกล่าวอธิบายหะดีษเหล่านี้ที่ท่านได้นำมาอ้างว่า «เพื่อให้การลงโทษพวกเขาสร้างความเจ็บปวดรุนแรงยิ่งขึ้น และทำให้ความทุกข์ทรมานและความร้อนแผดเผาที่พวกเขาได้รับหนักหน่วงยิ่งขึ้น ดังที่พระผู้ทรงลงโทษอย่างรุนแรงได้ตรัสไว้ว่า «เพื่อพวกเขาจะได้ลิ้มรสการลงโทษ» (ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:56)»⁽⁴⁾

⁽¹⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (3/103) ผู้ตรวจทานหนังสืออัล-มิชกาตกล่าวว่า «รายงานโดยอัต-ติรมิซีย์ และท่านกล่าวว่า เป็นหะดีษหะซัน เศาะฮีห์ ข้าพเจ้าขอกล่าวว่า สายรายงานของหะดีษนี้เศาะฮีห์»

⁽²⁾ สิลสิละตุลอะหาดีษอัศ-เศาะฮีหะฮ์ (3/94) ผู้เขียนระบุว่าอัล-หากิมและอัซ-ซะฮะบีย์ตัดสินว่าหะดีษนี้เศาะฮีห์ และผู้เขียนเห็นพ้องกับทั้งสองท่าน แม้ผู้รายงานคนหนึ่งในสายรายงานของหะดีษนี้ คือ อิบนุอิสหาก จะมีความอ่อนอยู่บ้าง ทั้งนี้ผู้เขียนได้นำสายรายงานสนับสนุน (มุตาบะอาต) และหลักฐานสนับสนุน (ชะวาฮิด) จำนวนมากมาประกอบหะดีษนี้ไว้ ส่วน "อัล-บัยฎออ์" เป็นชื่อภูเขาลูกหนึ่ง หรืออาจหมายถึงเมืองที่รู้จักกันในชื่อนี้ในแคว้นมัฆริบ

⁽³⁾ ชัรห์อัน-นะวะวีย์ อะลา มุสลิม (17/186)

⁽⁴⁾ อัน-นิฮายะฮ์ ของอิบนุกะษีร (2/139)

บทที่แปด

อาหาร เครื่องดื่ม และเครื่องนุ่งห่มของชาวนรก

لَّيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٍ ﴿٦﴾ لَّا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِى مِن جُوعٍ ﴿٧﴾

อาหารของชาวนรกคือ “ฎ่อรีอ์” และ “ซักกูม” ส่วนเครื่องดื่มของพวกเขาคือ “หะมีม” (น้ำร้อนจัด) “ฆิสลีน” (น้ำหนอง) และ “ฆัสสาก” (น้ำเหลืองเน่า) อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า «พวกเขาไม่มีอาหารใดนอกจากฎ่อรีอ์ ซึ่งไม่ทำให้อ้วนพี และไม่ช่วยบรรเทาความหิวได้» (ซูเราะฮ์อัล-ฆอชิยะฮ์ 88:6-7)⁽¹⁾

ฎ่อรีอ์คือพืชมีหนามชนิดหนึ่งในแผ่นดินหิญาซ เรียกกันว่า “ชิบริก” มีรายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า ชิบริกคือพืชมีหนามที่ขึ้นแผ่ราบติดพื้นดิน เมื่อมันแห้งเหี่ยวจะถูกเรียกว่าฎ่อรีอ์ และเกาะตาดะฮ์กล่าวว่า มันเป็นอาหารที่ต่ำต้อยที่สุดและน่าขยะแขยงที่สุด⁽²⁾ อาหารที่ชาวนรกกินนี้ไม่ให้ประโยชน์ใด ๆ แก่พวกเขา พวกเขาไม่ได้ลิ้มรสความอร่อยจากมัน และร่างกายของพวกเขาก็ไม่ได้รับประโยชน์จากมัน ดังนั้นการกินของพวกเขาจึงเป็นการลงโทษรูปแบบหนึ่ง

إِنَّ شَجَرَتَ ٱلزَّقُّومِ ﴿٤٣﴾ طَعَامُ ٱلْأَثِيمِ ﴿٤٤﴾ كَٱلْمُهْلِ يَغْلِى فِى ٱلْبُطُونِ ﴿٤٥﴾ كَغَلْىِ ٱلْحَمِيمِ ﴿٤٦﴾

أَذَٰلِكَ خَيْرٌ نُّزُلًا أَمْ شَجَرَةُ ٱلزَّقُّومِ ﴿٦٢﴾ إِنَّا جَعَلْنَـٰهَا فِتْنَةً لِّلظَّـٰلِمِينَ ﴿٦٣﴾ إِنَّهَا شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِىٓ أَصْلِ ٱلْجَحِيمِ ﴿٦٤﴾ طَلْعُهَا كَأَنَّهُۥ رُءُوسُ ٱلشَّيَـٰطِينِ ﴿٦٥﴾ فَإِنَّهُمْ لَـَٔاكِلُونَ مِنْهَا فَمَالِـُٔونَ مِنْهَا ٱلْبُطُونَ ﴿٦٦﴾

อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า «แท้จริงต้นซักกูมนั้น คืออาหารของผู้ทำบาป เสมือนน้ำทองแดงหลอมเหลว ที่เดือดพล่านอยู่ในท้อง ดั่งการเดือดของน้ำร้อนจัด» (ซูเราะฮ์อัด-ดุคอน 44:43-46)⁽³⁾ และพระองค์ทรงพรรณนาลักษณะของต้นซักกูมไว้ในอีกอายะฮ์หนึ่งว่า «นั่นเป็นการต้อนรับที่ดีกว่า หรือต้นซักกูม? แท้จริงเราได้ทำให้มันเป็นบททดสอบสำหรับบรรดาผู้อธรรม แท้จริงมันคือต้นไม้ที่งอกออกมาจากก้นบึ้งของนรกญะฮีม ช่อผลของมันประหนึ่งหัวของบรรดาชัยฏอน แล้วแท้จริงพวกเขาจะกินจากมัน จนเต็มท้อง…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฆอชิยะฮ์ : 6-7 ⁽²⁾ อัต-ตัคฺวีฟ มินัน-นาร ของอิบนุเราะญับ หน้า 115 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัด-ดุคอน : 43-46

ثُمَّ إِنَّ لَهُمْ عَلَيْهَا لَشَوْبًا مِّنْ حَمِيمٍ ﴿٦٧﴾ ثُمَّ إِنَّ مَرْجِعَهُمْ لَإِلَى ٱلْجَحِيمِ ﴿٦٨﴾

«…แล้วแท้จริงพวกเขาจะได้ดื่มน้ำร้อนจัดผสมกับมัน แล้วแท้จริงที่กลับของพวกเขาย่อมสู่ไฟนรกอันลุกโชนอย่างแน่นอน» (ซูเราะฮ์อัศ-ศอฟฟาต 37:67-68)⁽¹⁾

ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا ٱلضَّآلُّونَ ٱلْمُكَذِّبُونَ ﴿٥١﴾ لَـَٔاكِلُونَ مِن شَجَرٍ مِّن زَقُّومٍ ﴿٥٢﴾ فَمَالِـُٔونَ مِنْهَا ٱلْبُطُونَ ﴿٥٣﴾ فَشَـٰرِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ ٱلْحَمِيمِ ﴿٥٤﴾ فَشَـٰرِبُونَ شُرْبَ ٱلْهِيمِ ﴿٥٥﴾ هَـٰذَا نُزُلُهُمْ يَوْمَ ٱلدِّينِ ﴿٥٦﴾

และพระองค์ตรัสไว้อีกแห่งหนึ่งว่า «แล้วแท้จริงพวกเจ้า โอ้บรรดาผู้หลงผิด ผู้ปฏิเสธทั้งหลาย แน่นอนพวกเจ้าจะได้กินจากต้นซักกูม แล้วพวกเจ้าจะกินมันจนเต็มท้อง แล้วพวกเจ้าจะดื่มน้ำร้อนจัดตามลงไป แล้วพวกเจ้าจะดื่มอย่างอูฐที่กระหายน้ำดื่ม นี่คือการต้อนรับพวกเขาในวันตอบแทน» (ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:51-56)⁽²⁾

จากอายะฮ์เหล่านี้ได้ความว่า ต้นไม้นี้เป็นต้นไม้ที่ชั่วร้าย รากของมันหยั่งลึกลงไปในก้นบึ้งของไฟนรก และกิ่งก้านของมันแผ่ขยายไปทั่วทุกด้านของนรก ผลของต้นไม้นี้มีรูปลักษณ์ที่น่าเกลียดน่ากลัว ด้วยเหตุนี้พระองค์จึงเปรียบมันกับหัวของชัยฏอน และความน่าเกลียดของหัวชัยฏอนนั้นได้ฝังแน่นอยู่ในจิตใจของผู้คน แม้ว่าพวกเขาจะไม่เคยเห็นพวกมันก็ตาม

وَسُقُوا۟ مَآءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَآءَهُمْ ﴿١٥﴾

ถึงแม้ต้นไม้นี้และผลของมันจะชั่วร้ายเพียงใด แต่ชาวนรกก็จะถูกทำให้หิวโหยจนไม่อาจหลีกเลี่ยงการกินมันได้ จนถึงขั้นกินจนเต็มท้อง ครั้นเมื่อท้องของพวกเขาเต็มแล้ว มันก็เริ่มเดือดพล่านอยู่ในท้องของพวกเขา ดังเช่นตะกอนน้ำมันที่เดือดพล่าน พวกเขาจึงได้รับความเจ็บปวดทรมานอย่างแสนสาหัส เมื่อสภาพของพวกเขาถึงขั้นนี้ พวกเขาก็พากันกรูเข้าไปหาน้ำร้อนจัด คือน้ำร้อนที่ร้อนถึงขีดสุด แล้วพวกเขาก็ดื่มมันเหมือนอูฐที่ดื่มแล้วดื่มอีกแต่ไม่หายกระหาย เนื่องจากโรคที่มันเป็นอยู่ เมื่อนั้นน้ำร้อนจัดก็จะตัดลำไส้ของพวกเขาขาด «และพวกเขาถูกให้ดื่มน้ำร้อนจัด แล้วมันได้ตัดลำไส้ของพวกเขาขาด» (ซูเราะฮ์มุฮัมมัด 47:15)⁽³⁾ นี่แหละคือการต้อนรับพวกเขาในวันอันยิ่งใหญ่นั้น ขออัลลอฮ์ทรงคุ้มครองเราให้พ้นจากสภาพของชาวนรก ด้วยความโปรดปรานและความเอื้ออารีของพระองค์

إِنَّ لَدَيْنَآ أَنكَالًا وَجَحِيمًا ﴿١٢﴾ وَطَعَامًا ذَا غُصَّةٍ وَعَذَابًا أَلِيمًا ﴿١٣﴾

และเมื่อชาวนรกกินอาหารอันชั่วร้ายนี้ คือต้นเฎาะรีอ์และต้นซักกูม พวกเขาก็จะสำลักติดคอ เพราะความน่าเกลียด ความชั่วร้าย และความเน่าเสียของมัน «แท้จริง ณ ที่เรามีโซ่ตรวนและไฟนรกที่ลุกโชน และอาหารที่ติดคอ และการลงโทษอันเจ็บปวด» (ซูเราะฮ์อัล-มุซซัมมิล 73:12-13)⁽⁴⁾ อาหารที่ติดคอนั้น คืออาหารที่ผู้กินสำลักเพราะมันไปติดค้างอยู่ในลำคอของเขา

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัศ-ศอฟฟาต : 62 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ : 51 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์มุฮัมมัด : 15 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุซซัมมิล : 12

لو أن قطرة من الزقوم قطرت في دار الدنيا، لأفسدت على أهل الأرض معايشهم، فكيف عن يكون طعامه

ท่านเราะซูล ﷺ ได้พรรณนาให้เราเห็นถึงความน่ารังเกียจและความน่าสะพรึงกลัวของต้นซักกูม โดยท่านกล่าวว่า «หากว่าซักกูมเพียงหยดเดียวได้หยดลงในโลกดุนยานี้ แน่นอนมันจะทำลายการดำรงชีพของชาวโลกทั้งมวล แล้วจะเป็นเช่นไรเล่ากับผู้ที่มันเป็นอาหารของเขา» รายงานโดยอัต-ติรมิซีย์ และท่านกล่าวว่า เป็นหะดีษหะสันเศาะฮีหฺ⁽¹⁾

فَلَيْسَ لَهُ ٱلْيَوْمَ هَـٰهُنَا حَمِيمٌ ﴿٣٥﴾ وَلَا طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ ﴿٣٦﴾ لَّا يَأْكُلُهُۥٓ إِلَّا ٱلْخَـٰطِـُٔونَ ﴿٣٧﴾

هَـٰذَا فَلْيَذُوقُوهُ حَمِيمٌ وَغَسَّاقٌ ﴿٥٧﴾ وَءَاخَرُ مِن شَكْلِهِۦٓ أَزْوَٰجٌ ﴿٥٨﴾

ส่วนหนึ่งจากอาหารของชาวนรกคือ “ฆิสลีน” อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «ดังนั้น ในวันนี้ ณ ที่นี้ เขาจึงไม่มีมิตรสนิทคนใดเลย และไม่มีอาหารใด ๆ นอกจากน้ำเลือดน้ำหนอง (ฆิสลีน) ไม่มีผู้ใดกินมันนอกจากบรรดาผู้กระทำผิด» (ซูเราะฮ์อัล-หากเกาะฮ์ 69:35-37)⁽²⁾ และอัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «นี่แหละ ดังนั้นพวกเขาจงลิ้มรสมันเถิด คือน้ำร้อนจัดและน้ำหนอง และสิ่งอื่น ๆ ที่มีลักษณะเช่นเดียวกันอีกหลายชนิด» (ซูเราะฮ์ศ็อด 38:57-58)⁽³⁾

“ฆิสลีน” และ “ฆ็อสสาก” มีความหมายเดียวกัน คือสิ่งที่ไหลออกมาจากผิวหนังของชาวนรก อันได้แก่น้ำหนองและน้ำเลือดเสีย บ้างก็ว่าคือสิ่งที่ไหลออกมาจากอวัยวะเพศของหญิงผู้ทำซินา และจากความเน่าเหม็นของเนื้อและผิวหนังของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา ส่วนอัล-กุรฏุบีย์กล่าวว่า มันคือน้ำที่ถูกบีบคั้นออกมาจากชาวนรก⁽⁴⁾

ผู้ทรงสัจธรรม (อัลลอฮ์) ได้ทรงแจ้งไว้ว่า ฆิสลีนเป็นเพียงชนิดหนึ่งจากหลายชนิดที่คล้ายคลึงกับชนิดนี้ ทั้งในด้านความน่าสะพรึงกลัวและความน่ารังเกียจ

وَسُقُوا۟ مَآءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَآءَهُمْ ﴿١٥﴾

وَإِن يَسْتَغِيثُوا۟ يُغَاثُوا۟ بِمَآءٍ كَٱلْمُهْلِ يَشْوِى ٱلْوُجُوهَ ۚ بِئْسَ ٱلشَّرَابُ وَسَآءَتْ مُرْتَفَقًا ﴿٢٩﴾

وَيُسْقَىٰ مِن مَّآءٍ صَدِيدٍ ﴿١٦﴾ يَتَجَرَّعُهُۥ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُۥ

هَـٰذَا فَلْيَذُوقُوهُ حَمِيمٌ وَغَسَّاقٌ ﴿٥٧﴾

ส่วนเครื่องดื่มของพวกเขาคือ “หะมีม” (น้ำร้อนจัด) อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และพวกเขาถูกให้ดื่มน้ำร้อนจัด แล้วมันได้ตัดลำไส้ของพวกเขาขาดเป็นท่อน ๆ» (ซูเราะฮ์มุหัมมัด 47:15)⁽⁵⁾ และพระองค์ตรัสว่า «และหากพวกเขาร้องขอความช่วยเหลือ พวกเขาก็จะได้รับความช่วยเหลือด้วยน้ำที่เหมือนโลหะหลอมเหลว ซึ่งลวกใบหน้า มันช่างเป็นเครื่องดื่มที่เลวร้ายยิ่ง และเป็นที่พำนักที่เลวร้ายยิ่ง» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี 18:29)⁽⁶⁾ และพระองค์ตรัสว่า «และเขาจะถูกให้ดื่มน้ำหนอง เขาจะจิบมันทีละอึก และแทบจะกลืนมันไม่ลง» (ซูเราะฮ์อิบรอฮีม 14:16-17)⁽⁷⁾ และพระองค์ตรัสว่า «นี่แหละ ดังนั้นพวกเขาจงลิ้มรสมันเถิด คือน้ำร้อนจัดและน้ำหนอง» (ซูเราะฮ์ศ็อด 38:57)⁽⁸⁾

⁽¹⁾ มิชกาตุลมะศอบีหฺ (3/105) และผู้รายงานหะดีษนี้คือท่านอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-หากเกาะฮ์ : 35-37 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์ศ็อด : 58 ⁽⁴⁾ ยะเกาะเซาะตุ อูลิล-อิอ์ติบาร หน้า 86 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์มุหัมมัด : 15 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี : 29 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อิบรอฮีม : 16-17 ⁽⁸⁾ ซูเราะฮ์ศ็อด : 57

อายะฮ์เหล่านี้ได้กล่าวถึงเครื่องดื่มของชาวนรกไว้สี่ประเภท ดังนี้

يَطُوفُونَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ حَمِيمٍ ءَانٍ ﴿٤٤﴾

تُسْقَىٰ مِنْ عَيْنٍ ءَانِيَةٍ ﴿٥﴾

ประเภทที่หนึ่ง: อัล-หะมีม คือน้ำร้อนที่ร้อนถึงขีดสุด ดังที่อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «พวกเขาจะเวียนวนอยู่ระหว่างนรกกับน้ำร้อนที่เดือดพล่านถึงขีดสุด»⁽¹⁾ คำว่า "อาน" หมายถึงน้ำที่ร้อนถึงขีดสุดแล้ว และพระองค์ตรัสว่า «พวกเขาจะถูกให้ดื่มจากตาน้ำที่ร้อนเดือดถึงขีดสุด»⁽²⁾ คือตาน้ำที่ร้อนถึงขีดสุด ไม่มีความร้อนใดยิ่งไปกว่านั้นอีกแล้ว

ประเภทที่สอง: อัล-ฆอสสาก ได้กล่าวถึงไปแล้วก่อนหน้านี้ เพราะมันถูกกล่าวถึงทั้งในฐานะอาหารและเครื่องดื่มของชาวนรก

« إن على الله عهدا لمن شرب المسكرات ليسقيه طينة الخبال . قالوا : يا رسول الله ، وما طينة الخبال ؟ قال : عرق أهل النار ، أو عصارة أهل النار »

ประเภทที่สาม: อัศ-ศอดีด คือสิ่งที่ไหลออกมาจากเนื้อและผิวหนังของผู้ปฏิเสธศรัทธา ในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากญาบิร (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่าท่านกล่าวว่า «แท้จริงอัลลอฮ์ทรงให้คำมั่นไว้ว่า ผู้ใดดื่มสิ่งมึนเมา พระองค์จะให้เขาดื่มฏีนะตุลค็อบาล» บรรดาศอฮาบะฮ์ถามว่า «โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ ฏีนะตุลค็อบาลคืออะไร?» ท่านตอบว่า «คือเหงื่อของชาวนรก หรือน้ำที่ถูกบีบคั้นออกมาจากชาวนรก»

« كعكر الزيت ، فإذا قرب وجهه سقطت فروة وجهه فيه »

ประเภทที่สี่: อัล-มุฮล์ ในหะดีษของอบูสะอีด อัล-คุดรี (ร.ฎ.) ซึ่งบันทึกโดยอะห์มัดและอัต-ติรมิซี จากท่านนบี ﷺ อธิบายคำนี้ว่า «มันเหมือนกากน้ำมัน เมื่อนำเข้าใกล้ใบหน้าของเขา หนังหน้าของเขาก็จะหลุดร่วงลงไปในนั้น»

« غليظ كدردي الزيت »

อิบนุอับบาส (ร.ฎ.) อธิบายความหมายของอัล-มุฮล์ว่า «มันข้นเหนียวเหมือนตะกอนน้ำมัน»

การกินไฟของพวกเขา

إِنَّ ٱلَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَٰلَ ٱلْيَتَـٰمَىٰ ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِى بُطُونِهِمْ نَارًا

ในหมู่ผู้กระทำบาปนั้น มีผู้ที่อัลลอฮ์จะทรงให้เขากินถ่านไฟแห่งนรกญะฮันนัม เป็นการตอบแทนที่สาสมกับการกระทำ «แท้จริงบรรดาผู้ที่กินทรัพย์สินของเด็กกำพร้าโดยอธรรมนั้น แท้จริงพวกเขากำลังกินไฟเข้าไปในท้องของพวกเขา»⁽³⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:44 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฆอชิยะฮ์ 88:5 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:10

إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلْكِتَـٰبِ وَيَشْتَرُونَ بِهِۦ ثَمَنًا قَلِيلًا ۙ أُو۟لَـٰٓئِكَ مَا يَأْكُلُونَ فِى بُطُونِهِمْ إِلَّا ٱلنَّارَ

และพระองค์ตรัสว่า «แท้จริงบรรดาผู้ที่ปกปิดสิ่งที่อัลลอฮ์ได้ทรงประทานลงมาจากคัมภีร์ และนำมันไปแลกกับราคาเพียงเล็กน้อยนั้น ชนเหล่านี้มิได้กินสิ่งใดเข้าไปในท้องของพวกเขานอกจากไฟเท่านั้น» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:174)⁽¹⁾

فَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌ مِّن نَّارٍ يُصَبُّ مِن فَوْقِ رُءُوسِهِمُ ٱلْحَمِيمُ ﴿١٩﴾

สำหรับเครื่องนุ่งห่มของชาวนรกนั้น อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรม ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง ได้ทรงบอกเราว่า พระองค์จะทรงตัดเย็บอาภรณ์จากไฟให้แก่ชาวนรก ดังที่พระองค์ตรัสว่า «ดังนั้น บรรดาผู้ที่ปฏิเสธศรัทธา เสื้อผ้าที่ทำจากไฟจะถูกตัดให้แก่พวกเขา และน้ำร้อนจัดจะถูกราดลงมาจากเหนือศีรษะของพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:19)⁽²⁾ เมื่ออิบรอฮีม อัต-ตัยมี อ่านอายะฮ์นี้ ท่านจะกล่าวว่า "มหาบริสุทธิ์แด่ผู้ทรงสร้างเสื้อผ้าขึ้นจากไฟ"⁽³⁾

وَتَرَى ٱلْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُّقَرَّنِينَ فِى ٱلْأَصْفَادِ ﴿٤٩﴾ سَرَابِيلُهُم مِّن قَطِرَانٍ وَتَغْشَىٰ وُجُوهَهُمُ ٱلنَّارُ ﴿٥٠﴾

และอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งตรัสว่า «และเจ้าจะเห็นบรรดาผู้กระทำผิดในวันนั้นถูกล่ามรวมกันไว้ด้วยโซ่ตรวน เสื้อของพวกเขาทำจากเกาะฏิรอน และไฟจะห่อหุ้มใบหน้าของพวกเขา» (ซูเราะฮ์อิบรอฮีม 14:49-50)⁽⁴⁾ อัล-เกาะฏิรอน คือทองแดงที่หลอมละลาย

النائحة إذا لم تتب قبل موتها، تقام يوم القيامة، وعليها سربال من قطران ودرع من جرب

ในเศาะหีหฺมุสลิม รายงานจากอบูมาลิก อัล-อัชอะรี (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «หญิงที่ร่ำไห้คร่ำครวญ (ต่อผู้ตาย) หากนางไม่เตาบะฮ์ก่อนที่นางจะตาย นางจะถูกให้ยืนขึ้นในวันกิยามะฮ์ โดยที่บนตัวนางสวมเสื้อที่ทำจากเกาะฏิรอน และเสื้อเกราะที่ทำจากโรคหิดเรื้อน»

النائحة إذا ماتت ولم تتب قطع الله لها ثيابا من قطران ودرعا من جرب

และอิบนุมาญะฮ์ได้บันทึกไว้ด้วยถ้อยคำว่า «หญิงที่ร่ำไห้คร่ำครวญ เมื่อนางตายไปโดยที่ยังไม่ได้เตาบะฮ์ อัลลอฮ์จะทรงตัดเสื้อผ้าจากเกาะฏิรอน และเสื้อเกราะจากโรคหิดเรื้อนให้แก่นาง»

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ : 174 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ : 19 ⁽³⁾ อัต-ตัคฺวีฟ มินัน-นาร หน้า 126 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อิบรอฮีม : 49

[หน้านี้เป็นหน้าว่าง ไม่มีข้อความให้แปล]

บทที่เก้า

การลงโทษชาวนรก

หัวข้อที่หนึ่ง: ความรุนแรงของการลงโทษที่ชาวนรกต้องเผชิญ

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَمَاتُوا۟ وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَن يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِم مِّلْءُ ٱلْأَرْضِ ذَهَبًا وَلَوِ ٱفْتَدَىٰ بِهِۦٓ ۗ أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُم مِّن نَّـٰصِرِينَ ﴿٩١﴾

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَوْ أَنَّ لَهُم مَّا فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُۥ مَعَهُۥ لِيَفْتَدُوا۟ بِهِۦ مِنْ عَذَابِ يَوْمِ ٱلْقِيَـٰمَةِ مَا تُقُبِّلَ مِنْهُمْ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿٣٦﴾

นรกนั้นมีการลงโทษที่รุนแรง ในนั้นมีความน่าสะพรึงกลัวและการลงโทษนานาชนิด จนทำให้มนุษย์ยอมสละทรัพย์สินอันล้ำค่าเพื่อให้รอดพ้นจากมัน «แท้จริงบรรดาผู้ที่ปฏิเสธศรัทธาและได้ตายลงในขณะที่พวกเขาเป็นผู้ปฏิเสธศรัทธานั้น จะไม่ถูกรับจากคนใดในหมู่พวกเขาเลย แม้จะเป็นทองคำเต็มแผ่นดิน และแม้เขาจะใช้มันไถ่ตัวก็ตาม ชนเหล่านั้นจะได้รับการลงโทษอันเจ็บปวด และพวกเขาไม่มีผู้ช่วยเหลือใด ๆ เลย» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:91)⁽¹⁾ และอัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมได้ตรัสในความหมายเดียวกันนี้ว่า «แท้จริงบรรดาผู้ที่ปฏิเสธศรัทธานั้น หากว่าพวกเขามีสิ่งที่อยู่ในแผ่นดินทั้งหมด และมีอีกเท่าตัวพร้อมกับมัน เพื่อใช้ไถ่ตัวให้พ้นจากการลงโทษในวันกิยามะฮ์ ก็จะไม่ถูกรับจากพวกเขา และพวกเขาจะได้รับการลงโทษอันเจ็บปวด» (ซูเราะฮ์อัล-มาอิดะฮ์ 5:36)⁽²⁾

และในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากอนัส บิน มาลิก (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ ได้กล่าวว่า «จะมีการนำ…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน : 91 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-มาอิดะฮ์ : 36

بأنعم أهل الدنيا من أهل النار يوم القيامة ، فيصبغ في النار صبغة ، ثم يقال : ياابن آدم ، هل رأيت خيرا قط ؟ هل مرّ بك نعيم قط ؟ فيقول : لا والله يا رب

…ผู้ที่ได้รับความสุขสำราญมากที่สุดในโลกดุนยาจากบรรดาชาวนรกจะถูกนำตัวมาในวันกิยามะฮ์ แล้วเขาจะถูกจุ่มลงในไฟนรกเพียงครั้งเดียว จากนั้นจะมีเสียงถามว่า "โอ้ ลูกหลานของอาดัมเอ๋ย เจ้าเคยเห็นความดีใดๆ บ้างไหม? เจ้าเคยผ่านความสุขสำราญใดๆ บ้างไหม?" เขาจะตอบว่า "ไม่เลย ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ โอ้พระผู้อภิบาลของข้า"»⁽¹⁾

يقول الله لأهون أهل النار عذابا يوم القيامة : لو أن لك مافي الأرض من شيء أكنت تفتدي به ؟ فيقول : نعم . فيقول : أردت منك أهون من هذا ، وأنت في صلب آدم أن لا تشرك بي شيئا ، فأبيت إلا أن تشرك بي

นั่นเป็นเพียงชั่วขณะสั้นๆ แต่ทำให้ผู้ปฏิเสธศรัทธาที่ได้รับความสุขสำราญมากที่สุดลืมช่วงเวลาแห่งความสุขและความรื่นรมย์ทั้งหมดของเขา ในเศาะฮีหฺทั้งสอง (อัลบุคอรีย์และมุสลิม) มีรายงานจากอนัส บิน มาลิก (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «อัลลอฮ์จะตรัสแก่ชาวนรกที่ได้รับการลงโทษเบาที่สุดในวันกิยามะฮ์ว่า "หากเจ้ามีทุกสิ่งที่อยู่ในแผ่นดิน เจ้าจะใช้มันไถ่ตัวเจ้าไหม?" เขาตอบว่า "ใช่" พระองค์ตรัสว่า "ข้าเคยต้องการจากเจ้าในสิ่งที่ง่ายกว่านี้ ขณะที่เจ้ายังอยู่ในกระดูกสันหลังของอาดัม นั่นคือ เจ้าอย่าได้ตั้งภาคีสิ่งใดกับข้า แต่เจ้ากลับปฏิเสธ นอกจากจะตั้งภาคีกับข้า"»⁽²⁾

يَوَدُّ ٱلْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِى مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍۭ بِبَنِيهِ ﴿١١﴾ وَصَـٰحِبَتِهِۦ وَأَخِيهِ ﴿١٢﴾ وَفَصِيلَتِهِ ٱلَّتِى تُـْٔوِيهِ ﴿١٣﴾ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ يُنجِيهِ ﴿١٤﴾ كَلَّآ ۖ إِنَّهَا لَظَىٰ ﴿١٥﴾ نَزَّاعَةً لِّلشَّوَىٰ ﴿١٦﴾

แท้จริงความรุนแรงและความน่าสะพรึงกลัวของไฟนรกนั้นทำให้มนุษย์สูญเสียสติสัมปชัญญะ และทำให้เขายอมสละบรรดาคนที่เขารักทั้งหมด เพื่อให้ตนรอดพ้นจากไฟนรก แต่เขาจะรอดพ้นได้อย่างไร? «ผู้กระทำผิดปรารถนาว่า หากเขาจะไถ่ตัวเองให้พ้นจากการลงโทษของวันนั้นได้ด้วยลูกๆ ของเขา และภรรยาของเขา และพี่น้องของเขา และวงศ์ญาติของเขาที่เคยให้ที่พึ่งพิงแก่เขา และผู้ที่อยู่ในแผ่นดินทั้งหมด แล้วมันจะช่วยให้เขารอดพ้นได้ ไม่เลย! แท้จริงมันคือไฟที่ลุกโชน ที่ลอกหนังศีรษะออก» (ซูเราะฮ์อัล-มะอาริจ 70:11–16)⁽³⁾

และการลงโทษอันน่าสะพรึงกลัวที่ต่อเนื่องไม่หยุดหย่อนนี้ ทำให้ชีวิตของบรรดาผู้กระทำผิดเหล่านี้อยู่ในความทุกข์ทรมานอันถาวร และความเจ็บปวดที่ไม่มีวันสิ้นสุด

⁽¹⁾ รายงานโดยมุสลิม, มิชกาตุลมะศอบีห์ (3/102) ⁽²⁾ รายงานโดยอัลบุคอรีย์ในกิตาบุรริกอก บาบศิฟะติลญันนะฮ์ วันนาร, ฟัตหุลบารี (11/416) และดู มิชกาตุลมะศอบีห์ (3/102) ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-มะอาริจ: 11

บทที่สอง: ภาพบางส่วนของการลงโทษพวกเขา

ประเด็นที่หนึ่ง: ความแตกต่างของการลงโทษชาวนรก

إن منهم من تأخذه النار إلى كعبيه ، ومنهم من تأخذه إلى ركبتيه ، ومنهم من تأخذه إلى حجزته ، ومنهم من تأخذه إلى ترقوته

عنقه

เมื่อนรกมีหลายชั้น บางชั้นมีการลงโทษที่รุนแรงและน่าสะพรึงกลัวยิ่งกว่าชั้นอื่น ชาวนรกจึงได้รับการลงโทษแตกต่างกัน ในหะดีษที่มุสลิมและอะห์มัดรายงานจากสะมุเราะฮ์ (ร.ฎ.) ท่านนบี ﷺ กล่าวถึงชาวนรกว่า «ในหมู่พวกเขามีผู้ที่ไฟนรกเผาไหม้ถึงตาตุ่มทั้งสองของเขา บางคนไฟเผาไหม้ถึงหัวเข่าทั้งสองของเขา บางคนไฟเผาไหม้ถึงเอวของเขา และบางคนไฟเผาไหม้ถึงไหปลาร้าของเขา» และในอีกรายงานหนึ่งว่า «ถึงลำคอของเขา»⁽¹⁾

إن أهون أهل النار عذابا يوم القيامة لرجل توضع في أخمص قدميه جمرة يغلي منها دماغه

إن أهون أهل النار عذابا يوم القيامة رجل على أخمص قدميه جمرتان يغلي منهما دماغه كما يغلي المرجل في القمقم

ท่านเราะซูล ﷺ ได้เล่าให้เราทราบถึงชาวนรกที่ได้รับการลงโทษเบาที่สุด ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ รายงานจากอันนุอ์มาน บิน บะชีร (ร.ฎ.) ว่า ฉันได้ยินท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงชาวนรกที่ได้รับการลงโทษเบาที่สุดในวันกิยามะฮ์ คือชายคนหนึ่งที่ถูกวางถ่านไฟก้อนหนึ่งไว้ที่อุ้งเท้าทั้งสองของเขา ซึ่งทำให้สมองของเขาเดือดพล่าน» และในอีกรายงานหนึ่งในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์เช่นกัน จากอันนุอ์มาน บิน บะชีร (ร.ฎ.) ว่า «แท้จริงชาวนรกที่ได้รับการลงโทษเบาที่สุดในวันกิยามะฮ์ คือชายคนหนึ่งที่มีถ่านไฟสองก้อนอยู่ที่อุ้งเท้าทั้งสองของเขา ซึ่งทำให้สมองของเขาเดือดพล่าน ดังเช่นหม้อน้ำที่เดือดพล่านอยู่ในกาต้มน้ำ»⁽²⁾

⁽¹⁾ รายงานโดยมุสลิม ในกิตาบอัล-ญันนะฮ์ วะศิฟะตุนะอีมิฮา บาบชิดดะตุหัรริลนาร (บทว่าด้วยความร้อนแรงของไฟนรก) (4/2185) ⁽²⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ในเศาะฮีหฺของท่าน กิตาบอัร-ริกอก บาบศิฟะตุลญันนะฮ์ วันนาร (บทว่าด้วยลักษณะของสวรรค์และนรก) ฟัตหุลบารี (11/417) และรายงานโดยมุสลิมในเศาะฮีหฺของท่าน กิตาบอัล-อีมาน (1/196) หมายเลข 363 และสำนวนนี้เป็นของอัล-บุคอรีย์

إن أهون أهل النار عذابا من له نعلان وشراكان من نار . يغلي منهما دماغه ، كما يغلي المرجل ، ما يرى أن أحدا أشدّ منه عذابا ، وإنه لأهونهم عذابا

และในอีกรายงานหนึ่งจากอันนุอ์มาน บิน บะชีร (ร.ฎ.) ซึ่งบันทึกโดยมุสลิม ว่า «แท้จริงชาวนรกที่ได้รับการลงโทษเบาที่สุด คือผู้ที่มีรองเท้าสองข้างพร้อมสายรัดสองเส้นที่ทำจากไฟ สมองของเขาเดือดพล่านเพราะมันดั่งหม้อที่เดือดพล่าน เขาไม่เห็นว่าจะมีผู้ใดได้รับการลงโทษหนักกว่าเขา ทั้งที่แท้จริงเขาคือผู้ที่ได้รับการลงโทษเบาที่สุดในหมู่พวกเขา»⁽¹⁾

إن أدنى أهل النار عذابا ينتعل نعلين من نار يغلي دماغه من حرارة نعليه

และในเศาะฮีหฺมุสลิม จากอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงชาวนรกที่ได้รับการลงโทษน้อยที่สุด คือผู้ที่สวมรองเท้าสองข้างที่ทำจากไฟ สมองของเขาเดือดพล่านเพราะความร้อนของรองเท้าทั้งสองข้างนั้น»⁽²⁾

لعله تنفعه شفاعتي يوم القيامة ، فيجعل في ضحضاح من النار يبلغ كعبيه ، يغلي منه أم دماغه

และอัล-บุคอรีย์กับมุสลิมได้รายงานจากอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) ว่า เขาได้ยินท่านเราะซูล ﷺ ขณะที่มีผู้กล่าวถึงอบูฏอลิบ ลุงของท่าน ณ ที่ท่าน ท่านจึงกล่าวว่า «หวังว่าการชะฟาอะฮ์ของฉันจะเป็นประโยชน์แก่เขาในวันกิยามะฮ์ แล้วเขาจะถูกนำไปไว้ในไฟนรกระดับตื้นซึ่งสูงถึงตาตุ่มทั้งสองของเขา ทำให้สมองของเขาเดือดพล่านเพราะมัน»⁽³⁾

إِنَّ ٱلْمُنَـٰفِقِينَ فِى ٱلدَّرْكِ ٱلْأَسْفَلِ مِنَ ٱلنَّارِ

وَيَوْمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ أَدْخِلُوٓا۟ ءَالَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ ٱلْعَذَابِ ﴿٤٦﴾

ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَصَدُّوا۟ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ زِدْنَـٰهُمْ عَذَابًا فَوْقَ ٱلْعَذَابِ بِمَا كَانُوا۟ يُفْسِدُونَ ﴿٨٨﴾

และตัวบทจากอัลกุรอานก็ได้มายืนยันถึงความแตกต่างกันของชาวนรกในการถูกลงโทษ ดังเช่นที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «แท้จริงบรรดามุนาฟิกนั้นอยู่ในชั้นต่ำสุดของนรก»⁽⁴⁾ และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «และในวันที่วันสิ้นโลกจะเกิดขึ้น (จะมีเสียงกล่าวว่า) จงนำพวกพ้องของฟิรเอาน์เข้าสู่การลงโทษที่หนักที่สุด»⁽⁵⁾ และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและขัดขวาง (ผู้คน) ออกจากทางของอัลลอฮ์นั้น เราได้เพิ่มการลงโทษให้แก่พวกเขาเหนือการลงโทษ เนื่องด้วยการที่พวกเขาได้ก่อความเสียหาย»⁽⁶⁾

อัล-กุรฏุบีย์กล่าวในประเด็นนี้ว่า «บทนี้ชี้แนะท่านว่า การปฏิเสธศรัทธาของผู้ที่เพียงแค่ปฏิเสธศรัทธาเท่านั้น ย่อมไม่เหมือนกับการปฏิเสธศรัทธาของผู้ที่ละเมิดขอบเขต ปฏิเสธศรัทธา ดื้อดึง และฝ่าฝืน และไม่ต้องสงสัยเลยว่าบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธานั้นอยู่ในการลงโทษ…

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม, กิตาบุลอีมาน: (1/196), หะดีษหมายเลข: (364) ⁽²⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม, กิตาบุลอีมาน: (1/195), หะดีษหมายเลข: (361) ⁽³⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ในกิตาบุรริกอก, บาบศิฟะติลญันนะฮ์วันนาร, ฟัตหุลบารีย์: (11/417) และรายงานโดยมุสลิมในเศาะฮีหฺของท่าน ในกิตาบุลอีมาน, บาบชะฟาอะฮ์ของท่านนบี ﷺ ต่ออบูฏอลิบ (1/195), หะดีษหมายเลข (360) และท่านได้นำหะดีษอื่น ๆ อีกหลายบทมาไว้ในบทนั้น ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:145 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์ฆอฟิร 40:46 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัน-นะห์ล 16:88

…ชาวนรกญะฮันนัมนั้นมีความแตกต่างกัน ดังที่เป็นที่รู้กันจากอัลกุรอานและซุนนะฮ์ อีกทั้งเรารู้อย่างแน่นอนและมั่นคงว่า การลงโทษผู้ที่สังหารบรรดานบีและบรรดามุสลิม เข่นฆ่าพวกเขา ก่อความเสียหายบนแผ่นดิน และปฏิเสธศรัทธา ย่อมไม่เท่ากับการลงโทษผู้ที่เพียงแค่ปฏิเสธศรัทธา แต่ทำดีต่อบรรดานบีและบรรดามุสลิม ท่านไม่เห็นหรือว่าท่านนบี ﷺ ได้นำอบูฏอลิบออกมาสู่ส่วนที่ตื้นของไฟนรกอย่างไร เนื่องจากการที่เขาได้ช่วยเหลือท่าน ปกป้องท่าน และทำดีต่อท่าน? ส่วนหะดีษของมุสลิมที่รายงานจากสะมุเราะฮ์ (ร.ฎ.) นั้น อาจหมายถึงบรรดากาฟิรได้ โดยมีหลักฐานจากหะดีษเรื่องอบูฏอลิบ และอาจหมายถึงผู้ที่ถูกลงโทษจากบรรดาผู้ยึดมั่นในเตาฮีดก็ได้เช่นกัน»⁽¹⁾

อิบนุเราะญับกล่าวว่า «พึงรู้เถิดว่า ความแตกต่างของชาวนรกในการถูกลงโทษนั้น เป็นไปตามความแตกต่างของการกระทำของพวกเขาที่เป็นเหตุให้พวกเขาต้องเข้านรก» จากนั้นท่านได้นำหลักฐานต่าง ๆ ที่บ่งชี้ถึงเรื่องนั้นมาแสดง และได้ยกคำพูดของอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ที่ว่า «การลงโทษผู้ที่การปฏิเสธศรัทธาของเขารุนแรง ก่อความเสียหายบนแผ่นดิน และเชิญชวนสู่การปฏิเสธศรัทธา ย่อมไม่เหมือนกับผู้ที่ไม่ได้เป็นเช่นนั้น» แล้วอิบนุเราะญับกล่าวต่อว่า «ในทำนองเดียวกัน การลงโทษบรรดาผู้ฝ่าฝืนจากผู้ยึดมั่นในเตาฮีดในนรกก็แตกต่างกันไปตามการกระทำของพวกเขา ดังนั้นการลงโทษผู้ที่ทำบาปใหญ่จึงไม่เหมือนกับการลงโทษผู้ที่ทำบาปเล็ก และบางคนในหมู่พวกเขาอาจได้รับการผ่อนเบาโทษด้วยความดีอื่น ๆ ที่เขามีอยู่ หรือด้วยสาเหตุอื่นใดตามที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์ และด้วยเหตุนี้ บางคนในหมู่พวกเขาจึงตายในนรก»⁽²⁾

ประเด็นที่สอง

การทำให้ผิวหนังสุกไหม้

แท้จริงไฟของพระผู้ทรงอานุภาพนั้นเผาไหม้ผิวหนังของชาวนรก และผิวหนังคือที่รับรู้ความเจ็บปวดจากการถูกเผาไหม้ ด้วยเหตุนี้อัลลอฮ์จึงทรงเปลี่ยนผิวหนังใหม่ให้แก่พวกเขาแทนผิวหนังที่ถูกเผาไหม้ไปแล้ว เพื่อให้มันถูกเผาไหม้อีกครั้ง และเป็นเช่นนี้เรื่อยไป «แท้จริงบรรดาผู้ที่ปฏิเสธต่อบรรดาอายะฮ์ของเรานั้น เราจะให้พวกเขาเข้าไปในไฟ…

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ

⁽¹⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัลกุรฏุบีย์ หน้า 409 ⁽²⁾ อัต-ตัคฟีฟ มินัน-นาร หน้า 142–143

نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَـٰهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا۟ ٱلْعَذَابَ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا ﴿٥٦﴾

«…ไฟ ทุกครั้งที่ผิวหนังของพวกเขาสุกเกรียม เราจะเปลี่ยนผิวหนังอื่นให้แก่พวกเขา เพื่อพวกเขาจะได้ลิ้มรสการลงโทษ แท้จริงอัลลอฮ์ทรงเดชานุภาพ ทรงปรีชาญาณ»⁽¹⁾

มัฏลับที่สาม: การหลอมละลาย (อัศ-ศะฮ์รฺ)

فَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌ مِّن نَّارٍ يُصَبُّ مِن فَوْقِ رُءُوسِهِمُ ٱلْحَمِيمُ ﴿١٩﴾ يُصْهَرُ بِهِۦ مَا فِى بُطُونِهِمْ وَٱلْجُلُودُ ﴿٢٠﴾

รูปแบบหนึ่งของการลงโทษคือการราดน้ำร้อนจัด (อัล-หะมีม) ลงบนศีรษะของพวกเขา อัล-หะมีมคือน้ำที่ร้อนถึงขีดสุด ด้วยความร้อนอันรุนแรงของมัน ไส้พุงของพวกเขาและสิ่งที่อยู่ในท้องของพวกเขาจะละลาย «ดังนั้นบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา จะมีเสื้อผ้าที่ทำจากไฟถูกตัดให้แก่พวกเขา และน้ำร้อนจัดจะถูกราดลงมาจากเหนือศีรษะของพวกเขา ด้วยน้ำนั้น สิ่งที่อยู่ในท้องของพวกเขาและผิวหนังจะถูกหลอมละลาย»⁽²⁾

إن الحميم ليصب على رؤوسهم فينفذ حتى يخلص إلى جوفه فيسلت ما في جوفه ، حتى يمرق من قدميه ، وهو الصهر ، ثم يعود كما كان

อัต-ติรมิซีย์ได้บันทึกหะดีษของอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «แท้จริงน้ำร้อนจัดนั้นจะถูกราดลงบนศีรษะของพวกเขา แล้วมันจะซึมแทรกเข้าไปจนถึงภายในท้องของเขา แล้วกวาดสิ่งที่อยู่ในท้องของเขาออกไป จนทะลุออกมาทางเท้าทั้งสองของเขา นั่นคือการหลอมละลาย (อัศ-ศะฮ์รฺ) จากนั้นเขาก็จะกลับคืนสู่สภาพเดิม» และอัต-ติรมิซีย์กล่าวว่า เป็นหะดีษหะสัน เฆาะรีบ เศาะฮีห์⁽³⁾

มัฏลับที่สี่: การแผดเผาใบหน้า (อัล-ละฟห์)

وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ عَلَىٰ وُجُوهِهِمْ عُمْيًا وَبُكْمًا وَصُمًّا ۖ مَّأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُ ۖ كُلَّمَا

สิ่งที่มีเกียรติที่สุดในตัวมนุษย์คือใบหน้า ด้วยเหตุนี้ท่านเราะซูล ﷺ จึงห้ามพวกเราตีที่ใบหน้า และการที่อัลลอฮ์ทรงทำให้ชาวนรกต่ำต้อยประการหนึ่ง คือพวกเขาจะถูกนำมาชุมนุมในวันกิยามะฮ์โดยลากไปบนใบหน้า ในสภาพตาบอด หูหนวก และเป็นใบ้ «และเราจะให้พวกเขาฟื้นคืนชีพในวันกิยามะฮ์ โดยลากไปบนใบหน้าของพวกเขา ในสภาพตาบอด เป็นใบ้ และหูหนวก ที่พำนักของพวกเขาคือนรกญะฮันนัม ทุกครั้งที่…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิซาอ์ : 56 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ : 19 ⁽³⁾ อัต-ตัคฟีฟ มินัน-นาร ของอิบนุเราะญับ : 145, ญามิอุล-อุศูล : (10/540)

خَبَتْ زِدْنَـٰهُمْ سَعِيرًا ﴿٩٧﴾

...ทุกครั้งที่มันมอดลง เราก็จะเพิ่มเปลวไฟที่ลุกโชนแก่พวกเขา»⁽¹⁾

وَمَن جَآءَ بِٱلسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِى ٱلنَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿٩٠﴾

لَوْ يَعْلَمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ حِينَ لَا يَكُفُّونَ عَن وُجُوهِهِمُ ٱلنَّارَ وَلَا عَن ظُهُورِهِمْ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ ﴿٣٩﴾

تَلْفَحُ وُجُوهَهُمُ ٱلنَّارُ وَهُمْ فِيهَا كَـٰلِحُونَ ﴿١٠٤﴾

سَرَابِيلُهُم مِّن قَطِرَانٍ وَتَغْشَىٰ وُجُوهَهُمُ ٱلنَّارُ ﴿٥٠﴾

أَفَمَن يَتَّقِى بِوَجْهِهِۦ سُوٓءَ ٱلْعَذَابِ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ

พวกเขาจะถูกโยนลงในไฟนรกโดยคว่ำหน้าลง «และผู้ใดนำความชั่วมา ใบหน้าของพวกเขาจะถูกคว่ำลงในไฟนรก (โดยมีเสียงกล่าวว่า) พวกเจ้าจะไม่ถูกตอบแทนนอกจากสิ่งที่พวกเจ้าเคยกระทำไว้เท่านั้นมิใช่หรือ»⁽²⁾ จากนั้นไฟนรกจะแผดเผาใบหน้าของพวกเขาและห่อหุ้มมันไว้ตลอดไป พวกเขาจะไม่พบสิ่งใดมากั้นระหว่างพวกเขากับมันได้เลย «หากบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธารู้ถึงเวลาที่พวกเขาไม่อาจปัดป้องไฟนรกออกจากใบหน้าของพวกเขา และไม่อาจปัดป้องออกจากหลังของพวกเขา และพวกเขาจะไม่ได้รับการช่วยเหลือ»⁽³⁾ «ไฟนรกจะแผดเผาใบหน้าของพวกเขา และพวกเขาจะอยู่ในนั้นด้วยใบหน้าบูดเบี้ยว (ริมฝีปากหดจนเห็นฟัน)»⁽⁴⁾ «เสื้อผ้าของพวกเขาทำจากน้ำมันดิน และไฟจะห่อหุ้มใบหน้าของพวกเขา»⁽⁵⁾ «แล้วผู้ที่ต้องใช้ใบหน้าของเขาป้องกันการลงโทษอันเลวร้ายในวันกิยามะฮ์ (จะเหมือนกับผู้ที่ปลอดภัยกระนั้นหรือ)»⁽⁶⁾

تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ يَقُولُونَ يَا لَيْتَنَا أَطَعْنَا اللَّهَ وَأَطَعْنَا الرَّسُولَا ﴿٦٦﴾

และจงพิจารณาภาพเหตุการณ์นี้ ซึ่งทำให้ร่างกายขนลุกซู่ด้วยความน่าสะพรึงกลัวของมัน «วันที่ใบหน้าของพวกเขาถูกพลิกกลับไปมาในไฟนรก พวกเขาจะกล่าวว่า โอ้ ถ้าหากพวกเราได้เชื่อฟังอัลลอฮ์และเชื่อฟังเราะซูลก็คงดี»⁽⁷⁾ ท่านเคยเห็นไหมว่าเนื้อถูกพลิกกลับไปมาบนไฟอย่างไร และปลาถูกพลิกกลับไปมาในกระทะทอดอย่างไร ใบหน้าของพวกเขาก็จะถูกพลิกกลับไปมาในไฟนรกเช่นนั้น เราขอความคุ้มครองต่ออัลลอฮ์ให้พ้นจากการลงโทษของชาวนรก

หัวข้อที่ห้า

การลาก

إِنَّ ٱلْمُجْرِمِينَ فِى ضَلَـٰلٍ وَسُعُرٍ ﴿٤٧﴾ يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِى ٱلنَّارِ عَلَىٰ وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا۟ مَسَّ سَقَرَ ﴿٤٨﴾

และในบรรดาประเภทของการลงโทษอันเจ็บปวดนั้น คือการที่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาถูกลากไปในไฟนรกโดยคว่ำหน้าลง «แท้จริงบรรดาผู้กระทำผิดนั้นอยู่ในความหลงผิดและอยู่ในไฟที่ลุกโชน วันที่พวกเขาจะถูกลากไปในไฟนรกโดยคว่ำหน้าลง (โดยมีเสียงกล่าวว่า) จงลิ้มรสการสัมผัสของไฟสะก็อรเถิด»⁽⁸⁾ และสิ่งที่เพิ่มความเจ็บปวดให้แก่พวกเขาในขณะที่ถูกลากไปในไฟนรกก็คือ พวกเขาถูกล่ามไว้ด้วยโซ่ตรวนและห่วงคล้องคอ

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:97 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัน-นัมล์ 27:90 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-อัมบิยาอ์ 21:39 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุอ์มินูน 23:104 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อิบรอฮีม 14:50 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร 39:24 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:66 ⁽⁸⁾ ซูเราะฮ์อัล-เกาะมัร 54:47-48

فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ﴿٧٠﴾ إِذِ ٱلْأَغْلَـٰلُ فِىٓ أَعْنَـٰقِهِمْ وَٱلسَّلَـٰسِلُ يُسْحَبُونَ ﴿٧١﴾ فِى ٱلْحَمِيمِ ثُمَّ فِى ٱلنَّارِ يُسْجَرُونَ ﴿٧٢﴾

…และโซ่ตรวน «แล้วพวกเขาจะได้รู้ เมื่อปลอกคออยู่ที่คอของพวกเขา และโซ่ตรวนด้วย พวกเขาจะถูกลากไปในน้ำร้อนจัด แล้วพวกเขาจะถูกเผาในไฟนรก» (ซูเราะฮ์ฆอฟิร 40:70-72)⁽¹⁾ กอตาดะฮ์กล่าวว่า "พวกเขาจะถูกลากไปในไฟนรกครั้งหนึ่ง และถูกลากไปในน้ำร้อนจัดอีกครั้งหนึ่ง"⁽²⁾

ประเด็นที่หก

การทำให้ใบหน้าดำคล้ำ

يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ ۚ فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ٱسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَـٰنِكُمْ فَذُوقُوا۟ ٱلْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ ﴿١٠٦﴾

وَٱلَّذِينَ كَسَبُوا۟ ٱلسَّيِّـَٔاتِ جَزَآءُ سَيِّئَةٍۭ بِمِثْلِهَا وَتَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ۖ مَّا لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِنْ عَاصِمٍ ۖ كَأَنَّمَآ أُغْشِيَتْ وُجُوهُهُمْ قِطَعًا مِّنَ ٱلَّيْلِ مُظْلِمًا ۚ أُو۟لَـٰٓئِكَ أَصْحَـٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٢٧﴾

อัลลอฮ์จะทรงทำให้ใบหน้าของชาวนรกดำคล้ำในโลกอาคิเราะฮ์ «วันที่ใบหน้าบางกลุ่มจะขาวผ่อง และใบหน้าบางกลุ่มจะดำคล้ำ ส่วนบรรดาผู้ที่ใบหน้าของพวกเขาดำคล้ำนั้น (จะถูกกล่าวแก่พวกเขาว่า) พวกเจ้าปฏิเสธศรัทธาหลังจากที่พวกเจ้ามีอีมานแล้วกระนั้นหรือ ดังนั้นจงลิ้มรสการลงโทษเนื่องด้วยการที่พวกเจ้าปฏิเสธศรัทธาเถิด» (ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:106)⁽³⁾ และมันเป็นความดำคล้ำอย่างรุนแรง ราวกับว่าความมืดของยามค่ำคืนได้มาปกคลุมอยู่บนใบหน้าของพวกเขา «และบรรดาผู้ที่ได้ประกอบความชั่วทั้งหลาย การตอบแทนความชั่วนั้นจะเป็นสิ่งที่เท่าเทียมกับมัน และความต่ำต้อยจะปกคลุมพวกเขา พวกเขาจะไม่มีผู้ใดปกป้องพวกเขาให้พ้นจาก (การลงโทษของ) อัลลอฮ์ได้ ประหนึ่งว่าใบหน้าของพวกเขาถูกปกคลุมด้วยส่วนหนึ่งของยามค่ำคืนที่มืดมิด ชนเหล่านั้นคือชาวนรก พวกเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล» (ซูเราะฮ์ยูนุส 10:27)⁽⁴⁾

ประเด็นที่เจ็ด

การที่ไฟนรกล้อมรอบบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา

بَلَىٰ مَن كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَـٰطَتْ بِهِۦ خَطِيٓـَٔتُهُۥ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ أَصْحَـٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ

ชาวนรกคือบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาที่บาปและการฝ่าฝืนของพวกเขาได้ล้อมรอบตัวพวกเขาไว้ จนไม่หลงเหลือความดีใด ๆ แก่พวกเขาอีก ดังที่อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสในการโต้ตอบชาวยิวที่กล่าวว่า "ไฟนรกจะไม่สัมผัสพวกเรา เว้นแต่เพียงไม่กี่วันที่นับได้" ว่า «หามิได้ ผู้ใดที่ได้ประกอบความชั่ว และความผิดของเขาได้ล้อมรอบตัวเขาไว้ ชนเหล่านั้นคือชาวนรก พวกเขา…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์ฆอฟิร : 70-72 ⁽²⁾ อัต-ตัคฺวีฟ มินัน-นาร โดยอิบนุเราะญับ หน้า 147 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อาล อิมรอน : 106 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์ยูนุส : 27

فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٨١﴾

…พวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:81)⁽¹⁾ และบุคคลจะไม่เป็นเช่นนั้น เว้นแต่เมื่อเขาเป็นผู้ปฏิเสธศรัทธาและเป็นผู้ตั้งภาคี ศิดดีก หะสัน ข่าน กล่าวว่า «ความหมายของคำว่า "ความชั่ว" ในที่นี้คือความชั่วโดยประเภท และความชั่วนั้นต้องห้อมล้อมเขาไว้รอบทุกด้าน จนไม่มีความดีใดหลงเหลืออยู่สำหรับเขาเลย และหนทางแห่งความรอดทั้งหลายถูกปิดกั้นไว้หมด ส่วนการพำนักอยู่ในนรกตลอดกาลนั้นเป็นของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้ตั้งภาคี ดังนั้นจึงจำเป็นต้องอธิบายคำว่า "ความชั่ว" และ "ความผิด" ในอายะฮ์นี้ว่าหมายถึงการปฏิเสธศรัทธาและการชิริก และด้วยเหตุนี้ ข้ออ้างของพวกมุอ์ตะซิละฮ์และพวกเคาะวาริจจึงเป็นโมฆะ เพราะมีหลักฐานที่ยืนยันในซุนนะฮ์อย่างมุตะวาติรว่า ผู้ศรัทธาในเตาฮีดที่ทำบาปจะได้ออกจากนรก»⁽²⁾

لَهُم مِّن جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَمِن فَوْقِهِمْ غَوَاشٍ

يَوْمَ يَغْشَىٰهُمُ ٱلْعَذَابُ مِن فَوْقِهِمْ وَمِن تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ

لَهُم مِّن فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِّنَ النَّارِ وَمِن تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ

وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌۢ بِٱلْكَـٰفِرِينَ ﴿٤٩﴾

เมื่อความผิดและบาปทั้งหลายห้อมล้อมผู้ปฏิเสธศรัทธาไว้ ดุจกำไลที่สวมรอบข้อมือ การตอบแทนจึงเป็นไปตามประเภทของการกระทำ ด้วยเหตุนี้ ไฟนรกจึงห้อมล้อมบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาไว้จากทุกทิศทาง ดังที่อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «สำหรับพวกเขานั้นมีที่ปูลาดจากนรกญะฮันนัม และเบื้องบนของพวกเขามีสิ่งปกคลุม» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:41)⁽³⁾ คำว่า "อัล-มิฮาด" (ที่ปูลาด) คือสิ่งที่อยู่เบื้องล่างของพวกเขา ส่วน "อัล-เฆาะวาช" เป็นพหูพจน์ของคำว่า "ฆอชิยะฮ์" คือสิ่งที่ปกคลุมพวกเขาจากเบื้องบน ความหมายคือ ไฟนรกจะห้อมล้อมพวกเขาไว้ทั้งจากเบื้องบนและจากเบื้องล่าง ดังที่อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «วันที่การลงโทษจะปกคลุมพวกเขาจากเบื้องบนของพวกเขาและจากใต้เท้าของพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-อันกะบูต 29:55)⁽⁴⁾ และตรัสในอีกที่หนึ่งว่า «สำหรับพวกเขานั้น เบื้องบนของพวกเขามีชั้นไฟเป็นร่มเงาปกคลุม และเบื้องล่างของพวกเขาก็มีชั้นไฟเป็นร่มเงาเช่นกัน» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร 39:16)⁽⁵⁾ และพระองค์ทรงระบุถึงการห้อมล้อมไว้อย่างชัดแจ้งในอีกที่หนึ่งว่า «และแท้จริงนรกญะฮันนัมนั้นห้อมล้อมบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาไว้อย่างแน่นอน» (ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:49)⁽⁶⁾

สะลัฟบางท่านได้อธิบายคำว่า "อัล-มิฮาด" ว่าหมายถึงที่นอน และ "อัล-เฆาะวาช" ว่าหมายถึงผ้าห่ม⁽⁷⁾

การห้อมล้อมยังมีอีกด้านหนึ่ง กล่าวคือ ไฟนรกมีกำแพงที่ห้อมล้อมบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาไว้ ดังนั้นจึงไม่…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ : 81 ⁽²⁾ ยักเซาะเฏาะฮ์ อูลิลอิอ์ติบาร หน้า 67 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ : 41 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-อันกะบูต : 55 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร : 16 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ : 49 ⁽⁷⁾ ตัฟซีรอิบนุกะษีร (3/168)

إِنَّآ أَعْتَدْنَا لِلظَّـٰلِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا ۚ وَإِن يَسْتَغِيثُوا۟ يُغَاثُوا۟ بِمَآءٍ كَٱلْمُهْلِ يَشْوِى ٱلْوُجُوهَ ۚ بِئْسَ ٱلشَّرَابُ وَسَآءَتْ مُرْتَفَقًا ﴿٢٩﴾

…ที่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาจะสามารถละทิ้งมันหรือออกจากมันไปได้ ดังที่อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «แท้จริงเราได้เตรียมไฟนรกไว้สำหรับบรรดาผู้อธรรม ซึ่งกำแพงของมันได้ล้อมรอบพวกเขาไว้ และหากพวกเขาร้องขอความช่วยเหลือ พวกเขาก็จะได้รับความช่วยเหลือด้วยน้ำที่เหมือนโลหะหลอมเหลว ซึ่งลวกใบหน้า ช่างเป็นเครื่องดื่มที่เลวร้ายยิ่ง และช่างเป็นที่พำนักที่เลวร้ายยิ่ง» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี 18:29)⁽¹⁾

“สุรอดิก” ของไฟนรก คือกำแพงและรั้วของมันที่ล้อมรอบมันอยู่

เรื่องที่แปด: ไฟนรกลุกลามขึ้นถึงหัวใจ

سَأُصْلِيهِ سَقَرَ ﴿٢٦﴾ وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا سَقَرُ ﴿٢٧﴾ لَا تُبْقِى وَلَا تَذَرُ ﴿٢٨﴾ لَوَّاحَةٌ لِّلْبَشَرِ ﴿٢٩﴾

เราได้กล่าวไปแล้วว่า ชาวนรกนั้นร่างกายของพวกเขาจะถูกทำให้ใหญ่โตมหึมาในนรก ถึงกระนั้นไฟนรกก็ยังเข้าไปในร่างกายของพวกเขา จนกระทั่งไปถึงส่วนที่ลึกที่สุดในตัวพวกเขา «ข้าจะให้เขาเข้าไปเผาไหม้ในนรกสะก็อร และอะไรเล่าจะทำให้เจ้ารู้ได้ว่าสะก็อรนั้นคืออะไร มันไม่ปล่อยให้สิ่งใดเหลืออยู่และไม่ละเว้นสิ่งใดไว้ มันเผาผิวหนังจนเกรียม» (ซูเราะฮ์อัล-มุดดัษษิร 74:26-29)⁽²⁾ ชาวสะลัฟบางท่านกล่าวเกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «มันไม่ปล่อยให้สิ่งใดเหลืออยู่และไม่ละเว้นสิ่งใดไว้» ว่า «มันกินกระดูก เนื้อ และไขกระดูก และไม่ปล่อยเขาไว้ในสภาพนั้น»⁽³⁾

كَلَّا ۖ لَيُنۢبَذَنَّ فِى ٱلْحُطَمَةِ ﴿٤﴾ وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا ٱلْحُطَمَةُ ﴿٥﴾ نَارُ ٱللَّهِ ٱلْمُوقَدَةُ ﴿٦﴾ ٱلَّتِى تَطَّلِعُ عَلَى ٱلْأَفْـِٔدَةِ ﴿٧﴾

และอัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรม ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง ตรัสว่า «มิใช่เช่นนั้น แน่นอนเขาจะถูกโยนลงไปในอัล-หุฏ็อมะฮ์ และอะไรเล่าจะทำให้เจ้ารู้ได้ว่าอัล-หุฏ็อมะฮ์นั้นคืออะไร คือไฟของอัลลอฮ์ที่ถูกจุดให้ลุกโชน ซึ่งลุกลามขึ้นไปถึงหัวใจ» (ซูเราะฮ์อัล-ฮุมะซะฮ์ 104:4-7)⁽⁴⁾ มุฮัมมัด บิน กะอ์บ อัล-กุเราะซีย์ กล่าวว่า «ไฟจะกินเขาไปจนถึงหัวใจของเขา เมื่อมันไปถึงหัวใจของเขาแล้ว ร่างกายของเขาก็จะถูกสร้างขึ้นใหม่» และมีรายงานจากษาบิต อัล-บุนานีย์ว่า เขาได้อ่านอายะฮ์นี้ แล้วกล่าวว่า «ไฟจะเผาไหม้พวกเขาไปจนถึงหัวใจ ในขณะที่พวกเขายังมีชีวิตอยู่ การลงโทษได้มาถึงพวกเขาอย่างสาหัสแล้วจริงๆ» จากนั้นเขาก็ร้องไห้⁽⁵⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี: 29 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุดดัษษิร: 26-30 ⁽³⁾ อัต-ตัคฺวีฟ มินัน-นาร โดยอิบนุเราะญับ: 146 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฮุมะซะฮ์: 4-7 ⁽⁵⁾ อัต-ตัคฺวีฟ มินัน-นาร โดยอิบนุเราะญับ: 146

ประเด็นที่เก้า: ไส้ทะลักออกในนรก

يجاء بالرجل يوم القيامة ، فيلقى في النار ، فتندلق أقتابه في النار ، فيطحن فيها كطحن الحمار برحاه ، فيجتمع أهل النار عليه ، فيقولون : أي فلان ، ما شأنك ، أليس كنت تأمرنا بالمعروف وتنهانا عن المنكر ؟ قال : كنت آمركم بالمعروف ولا آتيه ، وأنهاكم عن المنكر وآتيه

ในเศาะฮีหฺทั้งสอง (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) รายงานจากอุสามะฮ์ บินซัยด์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า «ในวันกิยามะฮ์ จะมีชายคนหนึ่งถูกนำตัวมาแล้วถูกโยนลงในนรก ไส้ของเขาจะทะลักออกมาในนรก แล้วเขาก็จะวนเวียนอยู่ในนั้นเหมือนลาที่เดินวนรอบโม่ของมัน ชาวนรกจะมารุมล้อมเขาแล้วกล่าวว่า "โอ้ คนนั้นเอ๋ย เกิดอะไรขึ้นกับท่าน ท่านไม่ใช่หรือที่เคยใช้ให้พวกเราทำความดีและห้ามพวกเราจากความชั่ว?" เขาจะตอบว่า "ฉันเคยใช้ให้พวกท่านทำความดี แต่ตัวฉันเองไม่ได้ทำ และฉันเคยห้ามพวกท่านจากความชั่ว แต่ตัวฉันเองกลับทำมัน"»⁽¹⁾ แล้วเขาก็จะวนเวียนและเดินรอบมันอยู่เช่นนั้น เหมือนลาที่เดินวนรอบโม่ของมัน

رأيت عمرو بن عامر الخزاعي يَجُرُّ قصبه في النار ، وكان أول من سيب السوائب

ในบรรดาผู้ที่ลากไส้ของตนอยู่ในนรก คือ อัมร์ บินลุหัยย์ ซึ่งเป็นคนแรกที่เปลี่ยนแปลงศาสนาของชาวอาหรับ ท่านเราะซูล ﷺ ได้เห็นเขาลากไส้ของตนอยู่ในนรก ในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากญาบิร บินอับดุลลอฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ฉันเห็นอัมร์ บินอามิร อัล-คุซาอีย์ ลากไส้ของเขาอยู่ในนรก และเขาคือคนแรกที่ริเริ่มการปล่อยอัส-เสาะวาอิบ»⁽²⁾

ประเด็นที่สิบ: ตรวน ปลอกคอเหล็ก โซ่ และค้อนเหล็กของชาวนรก

إِنَّآ أَعْتَدْنَا لِلْكَـٰفِرِينَ سَلَـٰسِلَا۟ وَأَغْلَـٰلًا وَسَعِيرًا ﴿٤﴾

إِنَّ لَدَيْنَآ أَنكَالًا وَجَحِيمًا ﴿١٢﴾ وَطَعَامًا ذَا

อัลลอฮ์ทรงเตรียมโซ่ ปลอกคอเหล็ก ตรวน และค้อนเหล็กไว้สำหรับชาวนรกในนรก «แท้จริงเราได้เตรียมโซ่ ปลอกคอเหล็ก และไฟที่ลุกโชนไว้สำหรับบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา»⁽³⁾ และ «แท้จริง ณ ที่เรานั้นมีตรวนหนักและไฟนรกที่ลุกโชน และอาหารที่…

⁽¹⁾ มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์, มิชกาตุล-มะศอบีหฺ (2/642), หะดีษหมายเลข 5139 ⁽²⁾ มิชกาตุล-มะศอบีหฺ (3/688) การปล่อยอัส-เสาะวาอิบ คือ การที่อัมร์ได้บัญญัติแบบแผนขึ้นแก่ชาวอาหรับ ซึ่งเขาได้ทำให้สิ่งที่อัลลอฮ์ตะอาลาทรงห้ามกลายเป็นที่อนุมัติ โดยเขาได้ห้ามปศุสัตว์บางประเภทด้วยเหตุผลที่อัลลอฮ์มิได้ทรงประทานหลักฐานใด ๆ ลงมา เขาห้ามมิให้เชือด รีดนม และขี่สัตว์เหล่านั้น ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน 76:4

وَجَعَلْنَا ٱلْأَغْلَـٰلَ فِىٓ أَعْنَاقِ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ۚ هَلْ يُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿٣٣﴾

إِذِ ٱلْأَغْلَـٰلُ فِىٓ أَعْنَـٰقِهِمْ وَٱلسَّلَـٰسِلُ يُسْحَبُونَ ﴿٧١﴾

…ที่ติดคอ และการลงโทษอันเจ็บปวด»⁽¹⁾ ส่วนห่วงเหล็กนั้นจะถูกสวมไว้ที่คอ ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «และเราได้ใส่ห่วงเหล็กไว้ที่คอของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา พวกเขาจะไม่ได้รับการตอบแทนนอกจากสิ่งที่พวกเขาเคยกระทำไว้เท่านั้น»⁽²⁾ และ «เมื่อห่วงเหล็กอยู่ที่คอของพวกเขา และโซ่ตรวน พวกเขาจะถูกลากไป»⁽³⁾

إِنَّ لَدَيْنَآ أَنكَالًا

ส่วน "อัล-อันกาล" คือเครื่องพันธนาการ ที่เรียกว่า "อันกาล" ก็เพราะอัลลอฮ์ทรงใช้มันลงโทษพวกเขาและทำให้พวกเขาได้รับความทรมานอย่างเป็นเยี่ยงอย่าง ดังที่พระองค์ตรัสว่า «แท้จริง ณ ที่เรานั้นมีเครื่องพันธนาการ…»⁽⁴⁾

خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ﴿٣٠﴾ ثُمَّ ٱلْجَحِيمَ صَلُّوهُ ﴿٣١﴾ ثُمَّ فِى سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَٱسْلُكُوهُ ﴿٣٢﴾

ส่วนโซ่ตรวนเป็นการลงโทษอีกรูปแบบหนึ่ง ซึ่งใช้ล่ามบรรดาผู้กระทำผิด ดังที่ผู้กระทำผิดถูกล่ามในโลกดุนยา จงพิจารณาภาพที่คัมภีร์อันทรงเกียรติได้บอกแก่เรา «(มีเสียงสั่งว่า) จงจับเขาแล้วสวมห่วงเหล็กให้เขา แล้วจงโยนเขาเข้าไปในไฟนรก แล้วจงล่ามเขาด้วยโซ่ซึ่งมีความยาวเจ็ดสิบศอก»⁽⁵⁾

وَلَهُم مَّقَـٰمِعُ مِنْ حَدِيدٍ ﴿٢١﴾ كُلَّمَآ أَرَادُوٓا۟ أَن يَخْرُجُوا۟ مِنْهَا مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا۟ فِيهَا وَذُوقُوا۟ عَذَابَ ٱلْحَرِيقِ ﴿٢٢﴾

และอัลลอฮ์ได้ทรงเตรียมตะบองเหล็กไว้สำหรับชาวนรก มันคือค้อนที่ฟาดลงบนบรรดาผู้กระทำผิดขณะที่พวกเขาพยายามจะออกจากนรก แล้วมันก็เหวี่ยงพวกเขากลับไปยังใจกลางของนรกอีกครั้งหนึ่ง «และสำหรับพวกเขานั้นมีตะบองเหล็ก ทุกครั้งที่พวกเขาต้องการจะออกจากมันเพราะความทุกข์ทรมาน พวกเขาก็จะถูกนำกลับเข้าไปในนั้น (และจะมีเสียงกล่าวว่า) จงลิ้มรสการลงโทษแห่งไฟที่เผาไหม้เถิด»⁽⁶⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุซซัมมิล 73:12–13 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์ซะบะอ์ 34:33 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์ฆอฟิร 40:71 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุซซัมมิล 73:12 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-หากเกาะฮ์ 69:30–32 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:21–22

หัวข้อย่อยที่สิบเอ็ด

การนำสิ่งที่พวกเขาเคารพสักการะและเหล่าชัยฏอนของพวกเขามาอยู่ร่วมกับพวกเขาในนรก

إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنتُمْ لَهَا وَٰرِدُونَ ﴿٩٨﴾ لَوْ كَانَ هَـٰٓؤُلَآءِ ءَالِهَةً مَّا وَرَدُوهَا ۖ وَكُلٌّ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٩٩﴾

บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้ตั้งภาคีเคยยกย่องเทิดทูนบรรดาพระเจ้าที่พวกเขาเคารพสักการะนอกเหนือจากอัลลอฮ์ ปกป้องพวกมัน และยอมสละทั้งชีวิตและทรัพย์สินเพื่อการนั้น ครั้นถึงวันกิยามะฮ์ อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมจะทรงให้พระเจ้าเหล่านั้นที่พวกเขาเคยเคารพสักการะนอกเหนือจากอัลลอฮ์เข้าไปในนรก เพื่อเป็นการหยามเหยียดและทำให้ผู้ที่เคารพสักการะพวกมันต้องต่ำต้อย และเพื่อให้พวกเขารู้ว่าตนเองเคยหลงผิด เคารพสักการะสิ่งที่ไม่มีอำนาจให้โทษหรือให้คุณแก่พวกเขาได้เลย «แท้จริงพวกเจ้าและสิ่งที่พวกเจ้าเคารพสักการะอื่นจากอัลลอฮ์นั้นเป็นเชื้อเพลิงของนรกญะฮันนัม พวกเจ้าจะต้องเข้าไปในนั้น หากสิ่งเหล่านี้เป็นพระเจ้าจริง พวกมันก็คงไม่เข้าไปในนั้น และทั้งหมดจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล» (ซูเราะฮ์อัล-อันบิยาอ์ 21:98-99)⁽¹⁾

อิบนุเราะญับกล่าวว่า "เมื่อบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาเคารพสักการะพระเจ้าต่าง ๆ นอกเหนือจากอัลลอฮ์ และเชื่อว่าพระเจ้าเหล่านั้นจะให้การชะฟาอะฮ์ (ไกล่เกลี่ย) แก่พวกเขา ณ อัลลอฮ์ และจะทำให้พวกเขาใกล้ชิดพระองค์ พวกเขาจึงถูกลงโทษด้วยการให้พระเจ้าเหล่านั้นอยู่ร่วมกับพวกเขาในนรก เพื่อเป็นการหยามเหยียดและทำให้พวกเขาต่ำต้อย เป็นการซ้ำเติมพวกเขา และทำให้ความเสียใจและความสำนึกผิดของพวกเขาถึงขีดสุด เพราะเมื่อมนุษย์ถูกให้อยู่ร่วมในการลงโทษกับสิ่งที่เป็นต้นเหตุแห่งการลงโทษของเขา ก็ย่อมทำให้ความเจ็บปวดและความเสียใจของเขารุนแรงยิ่งขึ้น"⁽²⁾

الشمس والقمر مكوران في النار

ด้วยเหตุนี้ ในวันกิยามะฮ์ ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์จะถูกโยนลงไปในนรก เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่ใช้จุดไฟนรก เป็นการตำหนิประณามบรรดาผู้อธรรมที่เคยเคารพสักการะทั้งสองนอกเหนือจากอัลลอฮ์ ดังที่มีในหะดีษว่า «ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์จะถูกม้วนพับ (จนหมดแสง) อยู่ในนรก»⁽³⁾

อัล-กุรฏุบีย์กล่าวว่า "แท้จริงทั้งสองถูกรวบรวมไว้ในนรกญะฮันนัม ก็เพราะทั้งสองถูกเคารพสักการะนอกเหนือจากอัลลอฮ์ ไม่ใช่

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-อันบิยาอ์ : 98-99 ⁽²⁾ อัต-ตัคฮ์วีฟ มินัน-นาร หน้า 105 ⁽³⁾ รายงานโดยอัล-บัยหะกีย์ในหนังสือ "ชุอะบุล-อีมาน" และอัล-บัซซาร อัล-อิสมาอีลีย์ และอัล-เคาะฏฏอบีย์ ดู สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (1/32)

ไฟนรกจะเป็นการลงโทษสำหรับทั้งสอง เพราะทั้งสองเป็นวัตถุที่ไม่มีชีวิต แต่ที่ทำเช่นนั้นกับทั้งสองก็เพื่อเพิ่มความอับอายและความเสียใจแก่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา นี่คือคำกล่าวของนักวิชาการบางท่าน»⁽¹⁾

يَعْشُ عَن ذِكْرِ ٱلرَّحْمَـٰنِ نُقَيِّضْ لَهُۥ شَيْطَـٰنًا فَهُوَ لَهُۥ قَرِينٌ ﴿٣٦﴾ وَإِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ ٱلسَّبِيلِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُم مُّهْتَدُونَ ﴿٣٧﴾ حَتَّىٰ إِذَا جَاءَنَا قَالَ يَا لَيْتَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِينُ ﴿٣٨﴾ وَلَن يَنفَعَكُمُ ٱلْيَوْمَ إِذ ظَّلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِى ٱلْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ ﴿٣٩﴾

ด้วยเหตุผลนี้เอง บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาจะถูกจับคู่ไว้กับชัยฏอนของพวกเขา เพื่อให้การลงโทษของพวกเขารุนแรงยิ่งขึ้น: «และผู้ใดที่ผินหลังให้แก่การรำลึกถึงพระผู้ทรงกรุณาปรานี เราจะกำหนดชัยฏอนตนหนึ่งให้แก่เขา แล้วมันก็จะเป็นสหายคู่กายของเขา (36) และแท้จริงพวกมันจะขัดขวางพวกเขาจากแนวทาง โดยที่พวกเขาคิดว่าพวกเขาเป็นผู้ได้รับทางนำ (37) จนกระทั่งเมื่อเขามาหาเรา เขาจะกล่าวว่า "โอ้ หากว่าระหว่างฉันกับเจ้ามีระยะห่างดั่งทิศตะวันออกกับทิศตะวันตกก็คงดี ช่างเป็นสหายที่เลวร้ายยิ่งนัก" (38) และในวันนี้ การที่พวกเจ้าร่วมกันรับการลงโทษนั้นจะไม่ยังประโยชน์อันใดแก่พวกเจ้าเลย เพราะพวกเจ้าได้อธรรมไว้แล้ว» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ 43:36-39)⁽²⁾

หัวข้อย่อยที่สิบสอง

ความเสียใจ ความสำนึกผิด และการร้องวิงวอนของพวกเขา

وَأَسَرُّوا۟ ٱلنَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا۟ ٱلْعَذَابَ ۖ وَقُضِىَ بَيْنَهُم بِٱلْقِسْطِ ۚ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ ﴿٥٤﴾

เมื่อบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาได้เห็นไฟนรก พวกเขาจะเสียใจอย่างที่สุด แต่เวลานั้นมิใช่เวลาที่การเสียใจจะยังประโยชน์ใด ๆ อีกแล้ว «และพวกเขาได้ซ่อนความเสียใจไว้เมื่อพวกเขาได้เห็นการลงโทษ และได้มีการตัดสินระหว่างพวกเขาด้วยความยุติธรรม และพวกเขาจะไม่ถูกอธรรม» (ซูเราะฮ์ยูนุส 10:54)⁽³⁾

وَأَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتَـٰبَهُۥ وَرَآءَ ظَهْرِهِۦ ﴿١٠﴾ فَسَوْفَ يَدْعُوا۟ ثُبُورًا ﴿١١﴾ وَيَصْلَىٰ سَعِيرًا ﴿١٢﴾

เมื่อผู้ปฏิเสธศรัทธาได้เห็นบันทึกการงานของเขา และได้เห็นการปฏิเสธศรัทธาและการตั้งภาคีของเขา ซึ่งทำให้เขาต้องอยู่ในไฟนรกตลอดกาล เขาจะร้องขอให้ตนพินาศและสูญสิ้นไปเสีย «ส่วนผู้ที่ได้รับบันทึกของเขาทางเบื้องหลังของเขา (10) เขาจะร้องขอความพินาศ (11) และเขาจะเข้าไปเผาไหม้ในไฟที่ลุกโชน» (ซูเราะฮ์อัล-อินชิกอก 84:10-12)⁽⁴⁾

وَإِذَآ أُلْقُوا۟ مِنْهَا مَكَانًا ضَيِّقًا مُّقَرَّنِينَ دَعَوْا۟ هُنَالِكَ ثُبُورًا ﴿١٣﴾ لَّا تَدْعُوا۟ ٱلْيَوْمَ ثُبُورًا وَٰحِدًا وَٱدْعُوا۟ ثُبُورًا كَثِيرًا ﴿١٤﴾

การร้องขอความหายนะและความพินาศของพวกเขาจะเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า เมื่อพวกเขาถูกโยนลงไปในไฟนรกและได้ลิ้มรสความร้อนของมัน «และเมื่อพวกเขาถูกโยนลงไปในสถานที่คับแคบแห่งหนึ่งในนรกโดยถูกล่ามโซ่ไว้ด้วยกัน ณ ที่นั้นพวกเขาจะร้องขอความพินาศ (13) วันนี้พวกเจ้าอย่าร้องขอความพินาศเพียงครั้งเดียว แต่จงร้องขอความพินาศให้มากมายเถิด» (ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน 25:13-14)⁽⁵⁾

وَهُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَآ

ณ ที่นั้น เสียงกรีดร้องของพวกเขาจะดังขึ้น และเสียงคร่ำครวญของพวกเขาจะรุนแรงยิ่งขึ้น พวกเขาจะวิงวอนต่อพระเจ้าของพวกเขาโดยหวังว่าพระองค์จะทรงนำพวกเขาออกจากไฟนรก «และพวกเขาจะร้องตะโกนอยู่ในนั้นว่า "โอ้พระเจ้าของเรา…

⁽¹⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ หน้า 392 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ : 36-39 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์ยูนุส : 54 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินชิกอก : 10-12 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน : 13-14

أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَـٰلِحًا غَيْرَ ٱلَّذِى كُنَّا نَعْمَلُ

وَقَالُوا۟ لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِىٓ أَصْحَـٰبِ ٱلسَّعِيرِ ﴿١٠﴾ فَٱعْتَرَفُوا۟ بِذَنۢبِهِمْ فَسُحْقًا لِّأَصْحَـٰبِ ٱلسَّعِيرِ ﴿١١﴾

قَالُوا۟ رَبَّنَآ أَمَتَّنَا ٱثْنَتَيْنِ وَأَحْيَيْتَنَا ٱثْنَتَيْنِ فَٱعْتَرَفْنَا بِذُنُوبِنَا فَهَلْ إِلَىٰ خُرُوجٍ مِّن سَبِيلٍ ﴿١١﴾

…ได้โปรดนำพวกเราออกไปเถิด พวกเราจะทำความดีอื่นจากที่พวกเราเคยทำมา»⁽¹⁾ ในเวลานั้นพวกเขาจะยอมรับถึงความหลงผิด การปฏิเสธศรัทธา และความโง่เขลาของพวกเขาเอง ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «และพวกเขากล่าวว่า หากพวกเราได้ฟังหรือใช้สติปัญญาไตร่ตรอง พวกเราก็คงไม่อยู่ในหมู่ชาวนรกที่ลุกโชน แล้วพวกเขาก็ยอมรับความผิดของพวกเขา ดังนั้นความพินาศจงประสบแก่ชาวนรกที่ลุกโชนเถิด»⁽²⁾ และตรัสว่า «พวกเขากล่าวว่า โอ้พระเจ้าของพวกเรา พระองค์ทรงให้พวกเราตายสองครั้ง และทรงให้พวกเรามีชีวิตสองครั้ง แล้วพวกเราก็ยอมรับความผิดของพวกเราแล้ว ดังนั้นจะมีหนทางใดที่จะออกไปได้บ้างไหม»⁽³⁾

قَالُوا۟ رَبَّنَا غَلَبَتْ عَلَيْنَا شِقْوَتُنَا وَكُنَّا قَوْمًا ضَآلِّينَ ﴿١٠٦﴾ رَبَّنَآ أَخْرِجْنَا مِنْهَا فَإِنْ عُدْنَا فَإِنَّا ظَـٰلِمُونَ ﴿١٠٧﴾ قَالَ ٱخْسَـُٔوا۟ فِيهَا وَلَا تُكَلِّمُونِ ﴿١٠٨﴾

แต่คำขอของพวกเขาจะถูกปฏิเสธอย่างรุนแรง และพวกเขาจะได้รับคำตอบเยี่ยงที่สัตว์ปศุสัตว์สมควรได้รับ ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «พวกเขากล่าวว่า โอ้พระเจ้าของพวกเรา ความเคราะห์ร้ายของพวกเราได้ครอบงำพวกเรา และพวกเราเป็นกลุ่มชนที่หลงผิด โอ้พระเจ้าของพวกเรา โปรดนำพวกเราออกจากมันเถิด หากพวกเราหวนกลับไปทำชั่วอีก แน่นอนพวกเราก็เป็นผู้อธรรม พระองค์ตรัสว่า จงจมอยู่ในนั้นอย่างต่ำต้อยเถิด และอย่าได้พูดกับข้า»⁽⁴⁾

وَلَوْ تَرَىٰٓ إِذِ ٱلْمُجْرِمُونَ نَاكِسُوا۟ رُءُوسِهِمْ عِندَ رَبِّهِمْ رَبَّنَآ أَبْصَرْنَا وَسَمِعْنَا فَٱرْجِعْنَا نَعْمَلْ صَـٰلِحًا إِنَّا مُوقِنُونَ ﴿١٢﴾ وَلَوْ شِئْنَا لَـَٔاتَيْنَا كُلَّ نَفْسٍ هُدَىٰهَا وَلَـٰكِنْ حَقَّ ٱلْقَوْلُ مِنِّى لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ ٱلْجِنَّةِ وَٱلنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿١٣﴾ فَذُوقُوا۟ بِمَا نَسِيتُمْ لِقَآءَ يَوْمِكُمْ هَـٰذَآ إِنَّا نَسِينَـٰكُمْ ۖ وَذُوقُوا۟ عَذَابَ ٱلْخُلْدِ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿١٤﴾

แท้จริงพระดำรัสได้เป็นจริงแก่พวกเขาแล้ว และพวกเขาได้ไปสู่จุดจบที่การวิงวอนใด ๆ ไม่อาจให้ประโยชน์ และความหวังใด ๆ ไม่ถูกรับ ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «และหากเจ้าได้เห็นขณะที่บรรดาผู้กระทำผิดก้มศีรษะของพวกเขาต่อหน้าพระเจ้าของพวกเขา (พลางกล่าวว่า) โอ้พระเจ้าของพวกเรา พวกเราได้เห็นแล้วและได้ยินแล้ว ดังนั้นโปรดส่งพวกเรากลับไปเถิด พวกเราจะทำความดี แท้จริงพวกเราเป็นผู้มีความเชื่อมั่นแล้ว และหากเราประสงค์ แน่นอนเราก็ได้ให้ทางนำแก่ทุกชีวิตแล้ว แต่ทว่าพระดำรัสจากข้าได้เป็นจริงแล้วว่า แน่นอนข้าจะให้นรกญะฮันนัมเต็มไปด้วยญินและมนุษย์ทั้งหมด ดังนั้นจงลิ้มรสเถิด เนื่องเพราะพวกเจ้าได้ลืมการพบกับวันของพวกเจ้านี้ แท้จริงเราก็ได้ลืมพวกเจ้าแล้ว และจงลิ้มรสการลงโทษอันถาวรเนื่องด้วยสิ่งที่พวกเจ้าเคยกระทำไว้»⁽⁵⁾

وَقَالَ ٱلَّذِينَ فِى ٱلنَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ٱدْعُوا۟ رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْمًا مِّنَ ٱلْعَذَابِ ﴿٤٩﴾ قَالُوٓا۟ أَوَلَمْ تَكُ تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُم بِٱلْبَيِّنَـٰتِ ۖ قَالُوا۟ بَلَىٰ ۚ قَالُوا۟ فَٱدْعُوا۟ ۗ وَمَا دُعَـٰٓؤُا۟ ٱلْكَـٰفِرِينَ إِلَّا فِى ضَلَـٰلٍ ﴿٥٠﴾

หลังจากนั้นชาวนรกจะหันไปร้องเรียกผู้เฝ้านรก ขอให้พวกเขาช่วยวิงวอนให้ เพื่อที่อัลลอฮ์จะทรงผ่อนผันบางส่วนจากสิ่งที่พวกเขากำลังทนทุกข์อยู่ ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «และบรรดาผู้ที่อยู่ในไฟนรกกล่าวแก่ผู้เฝ้านรกญะฮันนัมว่า จงวิงวอนต่อพระเจ้าของพวกท่านเถิด ให้พระองค์ทรงผ่อนการลงโทษแก่พวกเราสักวันหนึ่ง พวกเขา (ผู้เฝ้านรก) กล่าวว่า บรรดาเราะซูลของพวกเจ้ามิได้มายังพวกเจ้าพร้อมด้วยหลักฐานอันชัดแจ้งดอกหรือ? พวกเขากล่าวว่า ใช่แล้ว (มาแล้วจริง) พวกเขา (ผู้เฝ้านรก) กล่าวว่า ถ้าเช่นนั้นก็จงวิงวอนเองเถิด และการวิงวอนของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธานั้นหาใช่อื่นใดไม่ นอกจากอยู่ในความหลงผิด»⁽⁶⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์ฟาฏิร : 37 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุลก์ : 10 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์ฆอฟิร : 10 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุอ์มินูน : 106–108 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ : 12–14 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์ฆอฟิร : 49–50

وَنَادَوْا يَا مَالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ ۖ قَالَ إِنَّكُم

และเมื่อนั้น พวกเขาจะขอการช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) เพื่อให้พระผู้อภิบาลของพวกเขาทรงให้พวกเขาตายไปเสีย «และพวกเขาร้องเรียกว่า โอ้มาลิกเอ๋ย! ขอให้พระผู้อภิบาลของท่านทรงให้พวกเราตายเสียเถิด เขา (มาลิก) กล่าวว่า แท้จริงพวกเจ้าจะต้องอยู่ (ในนั้นตลอดไป)»⁽¹⁾

فَٱصْبِرُوٓا۟ أَوْ لَا تَصْبِرُوا۟ سَوَآءٌ عَلَيْكُمْ ۖ إِنَّمَا تُجْزَوْنَ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿١٦﴾

มันคือการปฏิเสธต่อทุกสิ่งที่พวกเขาร้องขอ ไม่มีการออกจากนรก ไม่มีการผ่อนเบาการลงโทษของมัน และไม่มีการให้ตายไป แต่มันคือการลงโทษที่ยืนยง ชั่วนิรันดร์ และคงอยู่ตลอดไป และในเวลานั้นจะมีการกล่าวแก่พวกเขาว่า «พวกเจ้าจงอดทนหรือไม่อดทนก็ตาม มันก็เท่ากันสำหรับพวกเจ้า แท้จริงพวกเจ้าจะถูกตอบแทนตามที่พวกเจ้าเคยกระทำไว้เท่านั้น»⁽²⁾

فَلْيَضْحَكُوا۟ قَلِيلًا وَلْيَبْكُوا۟ كَثِيرًا جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ ﴿٨٢﴾

« إن أهل النار ليبكون ، حتى لو أجريت السفن في دموعهم ، لجرت ، وإنهم ليبكون الدم ـ يعني ـ مكان الدمع »

« يرسل البكاء على أهل النار فيبكون حتى تنقطع الدموع ، ثم يبكون الدم حتى تصير في وجوههم كهيئة الأخدود ، لو أرسلت فيه السفن لجرت »

ณ ที่นั้น เสียงคร่ำครวญของพวกเขาจะยิ่งรุนแรง น้ำตาของพวกเขาจะหลั่งไหล และการร้องไห้ของพวกเขาจะยาวนาน «ดังนั้นพวกเขาจงหัวเราะแต่น้อย และจงร้องไห้ให้มาก เป็นการตอบแทนสิ่งที่พวกเขาเคยขวนขวายไว้»⁽³⁾ แท้จริงพวกเขาร้องไห้จนน้ำตาเหือดแห้ง แล้วพวกเขาก็ร้องไห้ออกมาเป็นเลือด และน้ำตาของพวกเขาก็ทิ้งร่องรอยไว้บนใบหน้าของพวกเขา ดังที่กระแสน้ำหลากทิ้งร่องรอยไว้บนหินผา ในหนังสืออัล-มุสตัดร็อกของอัล-หากิม รายงานจากอับดุลลอฮ์ บิน ก็อยส์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงชาวนรกนั้นจะร้องไห้ จนกระทั่งหากเรือถูกปล่อยให้แล่นไปในน้ำตาของพวกเขา มันก็จะแล่นไปได้ และแท้จริงพวกเขาจะร้องไห้เป็นเลือด หมายถึง แทนที่น้ำตา» และรายงานจากอนัส บิน มาลิก (ร.ฎ.) โดยเป็นหะดีษมัรฟูอ์ ด้วยถ้อยคำว่า «การร้องไห้จะถูกส่งลงมายังชาวนรก แล้วพวกเขาก็ร้องไห้จนน้ำตาเหือดแห้ง จากนั้นพวกเขาก็ร้องไห้เป็นเลือด จนกระทั่งมันกลายเป็นร่องลึกบนใบหน้าของพวกเขา ซึ่งหากเรือถูกปล่อยลงไปในนั้น มันก็จะแล่นไปได้»⁽⁴⁾

تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ يَقُولُونَ يَا لَيْتَنَا أَطَعْنَا اللَّهَ

แท้จริงคนอธรรมเหล่านี้ได้ขาดทุนทั้งตัวของพวกเขาเองและครอบครัวของพวกเขา เมื่อพวกเขาเลือกการปฏิเสธศรัทธา (กุฟร์) เหนือการศรัทธา (อีมาน) และจงฟังเสียงร่ำไห้คร่ำครวญของพวกเขา ขณะที่พวกเขากล่าวซ้ำไปซ้ำมาในสภาพที่ถูกลงโทษ «วันที่ใบหน้าของพวกเขาถูกพลิกกลับไปมาในไฟนรก พวกเขาจะกล่าวว่า โอ้ หากว่าพวกเราได้เชื่อฟังอัลลอฮ์

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ 43:77 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัฏ-ฏูร 52:16 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:82 ⁽⁴⁾ เชคนาศิร (อัล-อัลบานีย์) ได้นำหะดีษทั้งสองบทนี้มาไว้ในหนังสือ สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-ศอฮีหะฮ์ (4/245) หะดีษหมายเลข 1679 และท่านได้อ้างหะดีษบทแรกว่ามาจากอัล-หากิมในหนังสืออัล-มุสตัดร็อกของท่าน ซึ่งอัล-หากิมได้กล่าวเกี่ยวกับหะดีษนี้ว่า «เป็นหะดีษที่มีสายรายงานเศาะฮีห์» และอัซ-ซะฮะบีย์ก็เห็นพ้องกับท่าน เชคนาศิรกล่าวว่า ที่ถูกต้องควรเพิ่มเติมว่า ตามเงื่อนไขของอัช-ชัยค็อยน์ (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) «เพราะผู้รายงานทั้งหมดของหะดีษนี้เป็นผู้รายงานของทั้งสองท่าน» และท่านได้กล่าวไว้ว่า ผู้รายงานคนหนึ่งของหะดีษนี้ คือ อบุนนุอ์มาน ซึ่งมีฉายาว่า (อาริม) เคยมีความจำสับสน และเชคนาศิรได้นำหะดีษบทที่สองมาเป็นหลักฐานสนับสนุน (ชาฮิด) ให้แก่หะดีษบทแรก โดยอ้างว่ามาจากอิบนุมาญะฮ์และอิบนุอบีดดุนยา ส่วนยะซีด อัร-ร็อกกอชีย์ ซึ่งเป็นผู้รายงานคนหนึ่งของหะดีษนี้นั้นอ่อน (เฎาะอีฟ) และผู้รายงานที่เหลือเป็นผู้รายงานของอัช-ชัยค็อยน์

وَأَطَعْنَا الرَّسُولَا ﴿٦٦﴾ وَقَالُوا۟ رَبَّنَآ إِنَّآ أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَآءَنَا فَأَضَلُّونَا ٱلسَّبِيلَا۠ ﴿٦٧﴾ رَبَّنَآ ءَاتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ ٱلْعَذَابِ وَٱلْعَنْهُمْ لَعْنًا كَبِيرًا ﴿٦٨﴾

…และพวกเราได้เชื่อฟังท่านเราะซูล (66) และพวกเขากล่าวว่า โอ้พระเจ้าของพวกเรา แท้จริงพวกเราได้เชื่อฟังบรรดาผู้นำของพวกเราและบรรดาผู้ใหญ่ของพวกเรา แล้วพวกเขาก็ได้ทำให้พวกเราหลงทาง (67) โอ้พระเจ้าของพวกเรา โปรดให้พวกเขาได้รับการลงโทษเป็นสองเท่า และโปรดสาปแช่งพวกเขาด้วยการสาปแช่งอันใหญ่หลวงเถิด»⁽¹⁾

فَأَمَّا ٱلَّذِينَ شَقُوا۟ فَفِى ٱلنَّارِ لَهُمْ فِيهَا زَفِيرٌ وَشَهِيقٌ ﴿١٠٦﴾ خَـٰلِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ ٱلسَّمَـٰوَٰتُ وَٱلْأَرْضُ إِلَّا مَا

และจงใคร่ครวญพระดำรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งที่ทรงพรรณนาถึงสภาพของพวกเขา ขออัลลอฮ์ทรงคุ้มครองเราให้พ้นจากสภาพของพวกเขา: «ส่วนบรรดาผู้ที่เคราะห์ร้ายนั้นจะอยู่ในนรก สำหรับพวกเขาในนั้นมีแต่เสียงหายใจออกอย่างแรง (ซะฟีร) และเสียงหายใจเข้าอย่างแรง (ชะฮีก) (106) พวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดไปตราบเท่าที่ชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดินยังคงอยู่ เว้นแต่สิ่งที่พระเจ้าของเจ้าทรงประสงค์»⁽²⁾

อัซ-ซัจญาจญ์กล่าวว่า "อัซ-ซะฟีร" มาจากการครวญครางอย่างรุนแรง และเป็นเสียงที่ดังมาก มีผู้กล่าวว่า "อัซ-ซะฟีร" คือการที่ลมหายใจวนเวียนอยู่ในอกเนื่องจากความหวาดกลัวอย่างรุนแรง จนกระทั่งซี่โครงพองออก ส่วน "อัช-ชะฮีก" คือลมหายใจที่ยาวและยืดออกไป หรือการดึงลมหายใจกลับเข้าสู่อก ความหมายของทั้งสองคำนี้คือการบ่งบอกถึงความทุกข์ทรมานและความโศกเศร้าอันแสนสาหัสของพวกเขา และเป็นการเปรียบสภาพของพวกเขากับผู้ที่ความร้อนได้เข้าครอบงำหัวใจของเขา และวิญญาณของเขาถูกบีบคั้นอยู่ภายในนั้น

อัล-ลัยษ์กล่าวว่า "อัซ-ซะฟีร" คือการที่ชายคนหนึ่งสูดลมหายใจเข้าจนเต็มอกในขณะที่เขาอยู่ในความโศกเศร้าอย่างรุนแรง แล้วจึงปล่อยลมหายใจนั้นออกมา ส่วน "อัช-ชะฮีก" คือการปล่อยลมหายใจนั้นออกมา⁽³⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ : 66 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์ฮูด : 106 ⁽³⁾ ยะเกาะเซาะฮ์ อุลิล-อิอ์ติบาร (يقظة أولي الاعتبار) โดยศิดดีก หะซัน ข่าน หน้า 72

(หน้านี้เป็นหน้าว่าง ไม่มีข้อความภาษาอาหรับให้แปล)

บทที่สิบ

มนุษย์จะป้องกันตนเองจากไฟนรกของอัลลอฮ์ได้อย่างไร

ٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَآ إِنَّنَآ ءَامَنَّا فَٱغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ ﴿١٦﴾

رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَـٰذَا بَـٰطِلًا سُبْحَـٰنَكَ فَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ ﴿١٩١﴾ رَبَّنَآ إِنَّكَ مَن تُدْخِلِ ٱلنَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُۥ ۖ وَمَا لِلظَّـٰلِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ ﴿١٩٢﴾ رَّبَّنَآ إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِى لِلْإِيمَـٰنِ أَنْ ءَامِنُوا۟ بِرَبِّكُمْ فَـَٔامَنَّا ۚ رَبَّنَا فَٱغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّـَٔاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ ٱلْأَبْرَارِ ﴿١٩٣﴾ رَبَّنَا وَءَاتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ ۗ إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ ٱلْمِيعَادَ ﴿١٩٤﴾

เมื่อการปฏิเสธศรัทธา (กุฟร์) เป็นสาเหตุที่ทำให้ต้องอยู่ในนรกตลอดกาล การรอดพ้นจากไฟนรกจึงเกิดขึ้นได้ด้วยอีมานและการงานที่ดี ด้วยเหตุนี้บรรดามุสลิมจึงใช้อีมานของพวกเขาเป็นสื่อในการวิงวอนต่อพระผู้อภิบาลของพวกเขา เพื่อให้พระองค์ทรงช่วยพวกเขาให้รอดพ้นจากไฟนรก ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «คือบรรดาผู้ที่กล่าวว่า "ข้าแต่พระผู้อภิบาลของเรา แท้จริงพวกเราได้ศรัทธาแล้ว ดังนั้นขอพระองค์ทรงโปรดอภัยโทษแก่พวกเราซึ่งบาปทั้งหลายของพวกเรา และทรงโปรดคุ้มครองพวกเราให้พ้นจากการลงโทษแห่งไฟนรกด้วยเถิด"»⁽¹⁾ และตรัสว่า «"ข้าแต่พระผู้อภิบาลของเรา พระองค์มิได้ทรงสร้างสิ่งนี้มาโดยไร้สาระ มหาบริสุทธิ์แด่พระองค์ ดังนั้นขอพระองค์ทรงโปรดคุ้มครองพวกเราให้พ้นจากการลงโทษแห่งไฟนรกด้วยเถิด (191) ข้าแต่พระผู้อภิบาลของเรา แท้จริงผู้ใดที่พระองค์ทรงให้เขาเข้านรก แน่นอนพระองค์ได้ทรงให้เขาอัปยศแล้ว และสำหรับบรรดาผู้อธรรมนั้นย่อมไม่มีผู้ช่วยเหลือใด ๆ (192) ข้าแต่พระผู้อภิบาลของเรา แท้จริงพวกเราได้ยินผู้ประกาศคนหนึ่งประกาศเชิญชวนสู่อีมานว่า 'จงศรัทธาต่อพระผู้อภิบาลของพวกท่านเถิด' แล้วพวกเราก็ได้ศรัทธา ข้าแต่พระผู้อภิบาลของเรา ขอพระองค์ทรงโปรดอภัยโทษแก่พวกเราซึ่งบาปทั้งหลายของพวกเรา และทรงโปรดลบล้างความผิดทั้งหลายของพวกเราออกจากพวกเรา และทรงโปรดให้พวกเราสิ้นชีวิตพร้อมกับบรรดาผู้มีคุณธรรมด้วยเถิด (193) ข้าแต่พระผู้อภิบาลของเรา และขอพระองค์ทรงโปรดประทานแก่พวกเราซึ่งสิ่งที่พระองค์ได้ทรงสัญญาไว้แก่พวกเราโดยผ่านบรรดาเราะซูลของพระองค์ และขอพระองค์อย่าได้ทรงให้พวกเราอัปยศในวันกิยามะฮ์ แท้จริงพระองค์นั้นไม่ทรงผิดสัญญา"»⁽²⁾

« والله لا يلقي الله حبيبه في النار »

ตัวบททั้งหลายได้อธิบายเรื่องนี้ไว้อย่างละเอียด โดยได้ชี้แจงถึงการงานต่าง ๆ ที่จะคุ้มครองให้พ้นจากไฟนรก ในจำนวนนั้นได้แก่ ความรักต่ออัลลอฮ์ ดังที่มีรายงานในอัล-มุสตัดร็อกของอัล-หากิม และมุสนัดของอะหมัด จากอะนัส บิน มาลิก (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ ได้กล่าวว่า «ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ อัลลอฮ์จะไม่ทรงโยนผู้ที่พระองค์ทรงรักลงในไฟนรก»⁽³⁾ และการถือศีลอดเป็นเกราะป้องกันจากไฟนรก ดังที่มีรายงานในมุสนัดของอะหมัด และอัล-บัยหะกีย์ในชุอะบุลอีมาน ด้วยสายรายงานที่หะซัน จากญาบิร บิน อับดิลลาฮ์ (ร.ฎ.) จาก…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:16 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:191–194 ⁽³⁾ หะดีษเศาะฮีห์ ดู เศาะฮีหุลญามิอ์ 6/104 หมายเลขหะดีษ: (6/104)

قال الله تعالى : الصيام جنة يستجن بها من النار

الصوم جنة من عذاب الله

…ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า การถือศีลอดเป็นโล่ที่ใช้ป้องกันตนจากไฟนรก»⁽¹⁾ และในหนังสือ อัช-ชุอับ ของอัล-บัยฮะกีย์ จากหะดีษของอุษมาน บิน อบิล-อาศ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า «การถือศีลอดเป็นโล่ป้องกันการลงโทษของอัลลอฮ์» หะดีษนี้รายงานโดยอะห์มัด อัน-นะสาอีย์ อิบนุมาญะฮ์ และอิบนุคุซัยมะฮ์ และสายรายงานของหะดีษเศาะฮีห์⁽²⁾

من صام يوما في سبيل الله بعَّد الله وجهه عن النار سبعين خريفا

ส่วนการถือศีลอดในขณะทำญิฮาดต่อสู้กับศัตรูนั้น ย่อมเป็นชัยชนะอันยิ่งใหญ่ อบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) รายงานว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดถือศีลอดหนึ่งวันในหนทางของอัลลอฮ์ อัลลอฮ์จะทรงให้ใบหน้าของเขาห่างไกลจากไฟนรกเป็นระยะทางเจ็ดสิบปี» รายงานโดยอะห์มัด อัล-บุคอรีย์ มุสลิม อัต-ติรมิซีย์ และอัน-นะสาอีย์⁽³⁾

وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِۦ جَنَّتَانِ ﴿٤٦﴾

لا يلج النار من بكى من خشية الله حتى يعود اللبن في الضرع ، ولا يجتمع على عبد غبار في سبيل الله ودخان جهنم

สิ่งที่ช่วยให้รอดพ้นจากไฟนรกอีกประการหนึ่ง คือ ความยำเกรงต่ออัลลอฮ์ และการญิฮาดในหนทางของอัลลอฮ์ «และสำหรับผู้ที่เกรงกลัวต่อการยืนเฉพาะพระพักตร์พระเจ้าของเขานั้น จะได้รับสวนสวรรค์สองแห่ง» (ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:46)⁽⁴⁾ อัต-ติรมิซีย์และอัน-นะสาอีย์รายงานไว้ในหนังสือสุนันของทั้งสองท่าน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ผู้ที่ร้องไห้เพราะความยำเกรงต่ออัลลอฮ์จะไม่เข้าไฟนรก จนกว่าน้ำนมจะกลับคืนสู่เต้า และฝุ่นในหนทางของอัลลอฮ์กับควันของนรกญะฮันนัมจะไม่รวมกันบนตัวบ่าวคนหนึ่ง»⁽⁵⁾

ما اغبرت قدما عبد في سبيل الله ، فتمسه النار

لا يجتمع كافر وقاتله في النار أبدا

ในเศาะฮีห์อัล-บุคอรีย์ จากอบูอับส์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ไม่มีบ่าวคนใดที่เท้าทั้งสองของเขาเปื้อนฝุ่นในหนทางของอัลลอฮ์ แล้วไฟนรกจะสัมผัสเขาได้»⁽⁶⁾ และในเศาะฮีห์มุสลิม จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ผู้ปฏิเสธศรัทธากับผู้ที่สังหารเขาจะไม่อยู่ร่วมกันในไฟนรกตลอดกาล»⁽⁷⁾

وَٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا ٱصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ ۖ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا ﴿٦٥﴾ إِنَّهَا سَآءَتْ مُسْتَقَرًّا وَمُقَامًا ﴿٦٦﴾

สิ่งที่ปกป้องบ่าวจากไฟนรกอีกประการหนึ่ง คือ การที่บ่าวขอความคุ้มครองต่ออัลลอฮ์ให้พ้นจากไฟนรก «และบรรดาผู้ที่กล่าวว่า ข้าแต่พระเจ้าของพวกเรา โปรดทรงให้การลงโทษของนรกญะฮันนัมพ้นไปจากพวกเราด้วยเถิด แท้จริงการลงโทษของมันนั้นติดตัวอยู่ตลอดไป แท้จริงมันเป็นที่พำนักและที่อยู่อันเลวร้ายยิ่ง» (ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน 25:65–66)⁽⁸⁾ และในมุสนัดอะห์มัด สุนันอิบนุมาญะฮ์ เศาะฮีห์อิบนุหิบบาน และอัล-มุสตัดร็อก…

⁽¹⁾ เศาะฮีห์อัล-ญามิอ์ (4/114) ⁽²⁾ เศาะฮีห์อัล-ญามิอ์ (3/264) ⁽³⁾ เศาะฮีห์อัล-ญามิอ์ (5/310) ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 46 ⁽⁵⁾ มิชกาตุล-มะศอบีห์ (2/356) หะดีษหมายเลข 3828 ผู้ตรวจสอบกล่าวว่า สายรายงานของหะดีษนี้เศาะฮีห์ ⁽⁶⁾ มิชกาตุล-มะศอบีห์ (2/349) หมายเลข 3794 ⁽⁷⁾ มิชกาตุล-มะศอบีห์ (2/349) หมายเลข 3795 ⁽⁸⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน : 65

ما سأل أحد الله الجنة ثلاثا ، إلا قالت الجنة : اللهم أدخله الجنّة ، ولا استجار رجل مسلم الله من النار ثلاثا ، إلا قالت النار : اللهمَّ أجره مني

…อัล-หากิม ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีหฺ จากท่านอนัส (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ไม่มีผู้ใดขอสวรรค์ต่ออัลลอฮ์สามครั้ง เว้นแต่สวรรค์จะกล่าวว่า โอ้อัลลอฮ์ โปรดให้เขาได้เข้าสวรรค์ และไม่มีชายมุสลิมคนใดขอความคุ้มครองต่ออัลลอฮ์ให้พ้นจากนรกสามครั้ง เว้นแต่นรกจะกล่าวว่า โอ้อัลลอฮ์ โปรดคุ้มครองเขาให้พ้นจากฉัน»⁽¹⁾

فمم يتعوذون ؟ فيقولون : من النار ، فيقول : وهل رأوها ؟ فيقولون : لا والله يا رب ما رأوها ، فيقول كيف لو رأوها ؟ فيقولون : لو رأوها كانوا أشدَّ منها فرارا ، وأشدَّ مخافة ، فيقول : فأشهدكم أني قد غفرت لهم

และในเศาะฮีหฺทั้งสอง (อัล-บุคอรีและมุสลิม) มีรายงานจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ เกี่ยวกับมะลาอิกะฮ์ที่ตระเวนแสวงหาวงชุมนุมแห่งการซิกรุลลอฮ์ ในหะดีษนั้นมีว่า อัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและยิ่งใหญ่ทรงถามพวกเขา ทั้งที่พระองค์ทรงรู้ดียิ่งกว่าพวกเขา โดยตรัสว่า «แล้วพวกเขาขอความคุ้มครองให้พ้นจากสิ่งใด? พวกเขา (มะลาอิกะฮ์) ทูลว่า: จากนรก พระองค์ตรัสว่า: แล้วพวกเขาเคยเห็นนรกหรือไม่? พวกเขาทูลว่า: ไม่เลย ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ โอ้พระผู้อภิบาล พวกเขาไม่เคยเห็นมัน พระองค์ตรัสว่า: แล้วจะเป็นอย่างไรหากพวกเขาได้เห็นมัน? พวกเขาทูลว่า: หากพวกเขาได้เห็นมัน พวกเขาจะยิ่งหนีห่างจากมันมากกว่านี้ และยิ่งเกรงกลัวมันมากกว่านี้ พระองค์ตรัสว่า: เราขอให้พวกเจ้าเป็นพยานว่า แท้จริงเราได้อภัยโทษให้แก่พวกเขาแล้ว»⁽²⁾

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺ อัล-ญามิอ์ (5/145) หมายเลข 5506

⁽²⁾ เศาะฮีหฺ อัล-ญามิอ์ (2/233) หมายเลข 2169 และท่านได้อ้างอิงไปยังอัล-บุคอรี มุสลิม และอะหมัด

(หน้านี้ไม่มีข้อความ)

บทที่สอง

สวรรค์

(หน้าว่าง)

บทนำ: นิยามและคำอธิบาย

สวรรค์คือผลตอบแทนอันยิ่งใหญ่และรางวัลอันมากมาย ซึ่งอัลลอฮ์ทรงเตรียมไว้สำหรับบรรดาวะลีย์ของพระองค์และผู้ที่เชื่อฟังพระองค์ สวรรค์คือความสุขสำราญอันสมบูรณ์ที่ไม่มีความบกพร่องใดเจือปน และไม่มีความขุ่นมัวใดมาทำให้ความบริสุทธิ์ของมันหมองลง สิ่งที่อัลลอฮ์ทรงบอกเล่าแก่เราเกี่ยวกับสวรรค์ และสิ่งที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้แจ้งแก่เรานั้น ทำให้สติปัญญาต้องงุนงงและตะลึงงัน เพราะการจะนึกภาพความยิ่งใหญ่ของความสุขสำราญนั้นเป็นสิ่งที่สติปัญญาไม่สามารถเข้าใจและรับรู้ได้ทั้งหมด

أعددت لعبادي الصالحين ما لا عين رأت ولا أذن سمعت ولاخطر على قلب بشر

اقرؤوا إن شئتم

فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّآ أُخْفِىَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْيُنٍ

จงฟังพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงจำเริญและทรงสูงส่งในหะดีษกุดซีย์ที่ว่า «ข้าได้เตรียมไว้สำหรับบ่าวที่ดีของข้า ซึ่งสิ่งที่ไม่มีดวงตาใดเคยเห็น ไม่มีหูใดเคยได้ยิน และไม่เคยผุดขึ้นในหัวใจของมนุษย์คนใด» จากนั้นท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «พวกท่านจงอ่านเถิดหากพวกท่านประสงค์ว่า: “ไม่มีชีวิตใดรู้ถึงสิ่งที่ถูกซ่อนไว้สำหรับพวกเขา อันเป็นความรื่นรมย์แห่งดวงตา”»⁽¹⁾⁽²⁾

موضع سوط في الجنة خير من الدنيا وما فيها

ความยิ่งใหญ่ของความสุขสำราญในสวรรค์จะปรากฏชัดเมื่อเปรียบเทียบกับความสุขสำราญแห่งโลกดุนยา เพราะความสุขสำราญแห่งโลกดุนยาเมื่ออยู่เคียงข้างความสุขสำราญแห่งอาคิเราะฮ์แล้ว ย่อมไร้ค่าและต่ำต้อย ไม่มีค่าใดๆ เลย ในเศาะฮีห์อัล-บุคอรีย์ รายงานจากสะฮ์ล์ บิน สะอ์ด อัส-สาอิดีย์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «พื้นที่เพียงขนาดแส้หนึ่งเล่มในสวรรค์นั้น ดียิ่งกว่าโลกดุนยาและสิ่งที่อยู่ในนั้น»⁽³⁾

فَمَن زُحْزِحَ عَنِ ٱلنَّارِ

ด้วยเหตุนี้ การได้เข้าสวรรค์และรอดพ้นจากนรกตามการตัดสินและการกำหนดของอัลลอฮ์ จึงเป็นความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ ชัยชนะอันใหญ่หลวง และการรอดพ้นอันสูงสุด อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «ดังนั้นผู้ใดที่ถูกให้พ้นห่างจากไฟนรก …

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ 32:17 ⁽²⁾ บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์ในเศาะฮีห์ของท่าน รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ในกิตาบ: บัดอุลค็อลก์ (การเริ่มต้นการสร้าง) บาบ: มาญาอะ ฟี ศิฟะติลนาร (สิ่งที่มีรายงานเกี่ยวกับลักษณะของนรก) ฟัตหุลบารีย์: (6/318) หะดีษหมายเลข 3244 ⁽³⁾ ฟัตหุลบารีย์: (6/319) และอัน-นะวะวีย์ในคำอธิบายเศาะฮีห์มุสลิม: (17/166)

وَأُدْخِلَ ٱلْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ

وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَـٰتِ جَنَّـٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَا وَمَسَـٰكِنَ طَيِّبَةً فِى جَنَّـٰتِ عَدْنٍ ۚ وَرِضْوَٰنٌ مِّنَ ٱللَّهِ أَكْبَرُ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ ﴿٧٢﴾

وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدْخِلْهُ جَنَّـٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَا ۚ وَذَٰلِكَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ ﴿١٣﴾

…และถูกนำเข้าสวรรค์ แน่นอนเขาได้รับชัยชนะแล้ว»⁽¹⁾ และพระองค์ตรัสว่า «อัลลอฮ์ได้ทรงสัญญาแก่บรรดาผู้ศรัทธาชายและบรรดาผู้ศรัทธาหญิงไว้ว่าจะได้สวนสวรรค์หลายแห่ง ซึ่งมีลำน้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง โดยพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล และจะได้ที่พำนักอันดีงามในสวนสวรรค์อัดน์ และความพอพระทัยจากอัลลอฮ์นั้นยิ่งใหญ่กว่า นั่นแหละคือชัยชนะอันยิ่งใหญ่»⁽²⁾ และพระองค์ยังตรัสอีกว่า «และผู้ใดเชื่อฟังอัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ พระองค์จะทรงให้เขาเข้าสวนสวรรค์หลายแห่ง ซึ่งมีลำน้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง โดยพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล และนั่นคือชัยชนะอันยิ่งใหญ่»⁽³⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:185 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:72 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:13

บทที่หนึ่ง

การเข้าสวรรค์

ไม่ต้องสงสัยเลยว่า ความสุขของบรรดาผู้ศรัทธานั้นไม่มีความสุขใดเทียบได้ ในยามที่พวกเขาถูกนำไปเป็นกลุ่มๆ สู่สวนสวรรค์แห่งความโปรดปรานอย่างมีเกียรติและได้รับการยกย่อง จนกระทั่งเมื่อพวกเขามาถึง ประตูทั้งหลายของสวรรค์ก็ถูกเปิดออก และบรรดามะลาอิกะฮ์ผู้มีเกียรติก็ออกมาต้อนรับพวกเขา แสดงความยินดีที่พวกเขามาถึงโดยปลอดภัย หลังจากที่พวกเขาได้ประสบความทุกข์ยาก และได้พบเห็นความน่าสะพรึงกลัวต่างๆ มาแล้ว

وَسِيقَ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ رَبَّهُمْ إِلَى ٱلْجَنَّةِ زُمَرًا ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءُوهَا وَفُتِحَتْ أَبْوَٰبُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلَـٰمٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَٱدْخُلُوهَا خَـٰلِدِينَ ﴿٧٣﴾

«และบรรดาผู้ที่ยำเกรงพระเจ้าของพวกเขาจะถูกนำไปสู่สวรรค์เป็นกลุ่มๆ จนกระทั่งเมื่อพวกเขามาถึง และประตูทั้งหลายของสวรรค์ถูกเปิดออก บรรดาผู้เฝ้าสวรรค์ก็กล่าวแก่พวกเขาว่า ศานติจงมีแด่พวกท่าน พวกท่านเป็นผู้ดีงามแล้ว ดังนั้นจงเข้าไปในสวรรค์เถิด เป็นผู้พำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล»⁽¹⁾

หมายความว่า การงาน คำพูด และอะกีดะฮ์ของพวกท่านดีงามแล้ว จิตใจของพวกท่านจึงบริสุทธิ์ผุดผ่อง และหัวใจของพวกท่านก็สะอาด ด้วยเหตุนี้พวกท่านจึงสมควรได้รับสวนสวรรค์ทั้งหลาย

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร : 72

ประเด็นที่หนึ่ง

การชะฟาอะฮ์ (การขอความช่วยเหลือ) เพื่อให้ได้เข้าสวรรค์

يجمع الله تبارك وتعالى الناس ، فيقوم المؤمنون ، حتى تزلف لهم الجنة ، فيأتون آدم ، فيقولون : يا أبانا ، استفتح لنا الجنة ، فيقول : وهل أخرجكم من الجنة إلا خطيئة أبيكم ، لست بصاحب ذلك . . .

มีรายงานยืนยันในหะดีษที่ถูกต้องว่า เมื่อบรรดาผู้ศรัทธาต้องยืนรออยู่ ณ ลานแห่งการตัดสินในวันแห่งการตอบแทนเป็นเวลายาวนาน พวกเขาจะขอให้บรรดานบีช่วยเปิดประตูสวรรค์ให้แก่พวกเขา แต่ทุกท่านต่างปฏิเสธและบ่ายเบี่ยง โดยกล่าวว่า "ฉันไม่ใช่ผู้ที่เหมาะสมกับเรื่องนี้" จนกระทั่งเรื่องนี้ไปถึงท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ นบีของเรา ท่านจึงทำการชะฟาอะฮ์ในเรื่องนั้น และการชะฟาอะฮ์ของท่านก็ได้รับการตอบรับ ในเศาะฮีห์มุสลิม มีรายงานจากหุซัยฟะฮ์ บินอัล-ยะมาน (ร.ฎ.) และอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ทั้งสองกล่าวว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «อัลลอฮ์ผู้ทรงจำเริญและสูงส่งจะทรงรวบรวมมนุษย์ทั้งหลาย แล้วบรรดาผู้ศรัทธาก็จะยืนขึ้น จนกระทั่งสวรรค์ถูกนำมาใกล้พวกเขา พวกเขาจึงไปหาอาดัม แล้วกล่าวว่า "โอ้บิดาของเรา โปรดขอให้เปิดสวรรค์แก่พวกเราเถิด" อาดัมจึงกล่าวว่า "มีสิ่งใดเล่าที่ทำให้พวกท่านต้องออกจากสวรรค์ นอกจากความผิดของบิดาของพวกท่าน ฉันไม่ใช่ผู้ที่จะทำเรื่องนั้นได้..."»⁽¹⁾ จนจบหะดีษ ในหะดีษนี้ได้กล่าวถึงการที่บรรดานบีต่างผลักเรื่องนี้ไปให้กันและกัน จนกระทั่งพวกเขามาหาท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ แล้วพวกเขาก็ได้รับอนุญาต

⁽¹⁾ บันทึกโดยมุสลิม ในกิตาบอัล-อีมาน บาบอัดนา อะฮ์ลิลญันนะฮ์ มันซิละฮ์ (บทว่าด้วยชาวสวรรค์ที่มีตำแหน่งต่ำที่สุด) (4/186) หมายเลข 195

บทที่สอง

การขัดเกลาและชำระบรรดาผู้ศรัทธาให้บริสุทธิ์ก่อนเข้าสวรรค์

หลังจากที่บรรดาผู้ศรัทธาข้ามสะพานศิรอฏไปแล้ว พวกเขาจะถูกให้หยุดอยู่บนสะพานแห่งหนึ่งระหว่างสวรรค์กับนรก จากนั้นพวกเขาจะถูกขัดเกลาและชำระให้บริสุทธิ์ โดยจะมีการชดใช้ความผิดระหว่างกัน หากในโลกดุนยาเคยมีการอธรรมต่อกัน เมื่อพวกเขาเข้าสวรรค์ พวกเขาก็จะเป็นผู้บริสุทธิ์และเป็นคนดี ไม่มีผู้ใดติดค้างการอธรรมไว้กับอีกคนหนึ่ง และไม่มีผู้ใดเรียกร้องสิ่งใดจากกันอีก

يخلص المؤمنون من النار ، فيحبسون على قنطرة بين الجنة والنار ، فيقتص لبعضهم من بعض مظالم كانت بينهم في الدنيا ، حتى إذا هُذِّبوا ونقوا أذن لهم في دخول الجنة ، فوالذي نفس محمد بيده لأحدهم أهدى بمنزله في الجنة منه بمنزله كان في الدنيا

อัล-บุคอรีย์ได้รายงานไว้ในหนังสือเศาะฮีหฺของท่าน จากอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «บรรดาผู้ศรัทธาจะรอดพ้นจากไฟนรก แล้วพวกเขาจะถูกกักไว้บนสะพานแห่งหนึ่งระหว่างสวรรค์กับนรก แล้วจะมีการชดใช้ให้แก่กันจากการอธรรมที่เคยมีต่อกันในโลกดุนยา จนเมื่อพวกเขาได้รับการขัดเกลาและชำระให้บริสุทธิ์แล้ว พวกเขาก็จะได้รับอนุญาตให้เข้าสวรรค์ ขอสาบานต่อพระผู้ซึ่งชีวิตของมุหัมมัดอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ แต่ละคนในหมู่พวกเขาจะรู้จักที่พำนักของตนในสวรรค์ดียิ่งกว่าที่เขารู้จักที่พำนักของตนในโลกดุนยา»⁽¹⁾

เราได้กล่าวไปแล้วใน «หะดีษต่าง ๆ เกี่ยวกับการชะฟาอะฮ์» ในหนังสือ «อัล-กิยามะฮ์» ว่า ท่านเราะซูลของเรา ﷺ คือผู้แรกที่จะขอให้เปิดประตูสวรรค์ หลังจากที่บิดาแห่งมนุษยชาติคือท่านนบีอาดัม และบรรดาเราะซูลผู้มีความมุ่งมั่นอันแน่วแน่ (อุลุล-อัซมิ) ปฏิเสธที่จะรับภารกิจนี้

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺ อัล-บุคอรีย์, กิตาบ อัร-ริกอก, บาบ อัล-กิศอศ เยามัล-กิยามะฮ์, ฟัตหุล-บารีย์ : (11/395)

หัวข้อที่สาม

บรรดาผู้ที่จะได้เข้าสวรรค์เป็นกลุ่มแรก

มนุษย์คนแรกที่จะได้เข้าสวรรค์โดยไม่มีข้อยกเว้นใด ๆ คือท่านเราะซูลของเรา มุฮัมมัด ﷺ ประชาชาติแรกที่จะได้เข้าสวรรค์คือประชาชาติของท่าน และบุคคลแรกจากประชาชาตินี้ที่จะได้เข้าสวรรค์คืออบูบักร อัศ-ศิดดีก (ร.ฎ.)

أنا أول من يقرع باب الجنة

อิบนุกะษีรได้นำเสนอหะดีษต่าง ๆ ที่มีรายงานไว้ในเรื่องนี้⁽¹⁾ ส่วนหนึ่งคือหะดีษที่มุสลิมรายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอนัส (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ฉันคือคนแรกที่จะเคาะประตูสวรรค์»

آتي باب الجنة فأستفتح ، فيقول الخازن : من أنت ؟ فأقول : محمد ، فيقول : بك أمرت أن لا أفتح لأحد قبلك

มุสลิมยังได้รายงานจากอนัส (ร.ฎ.) อีกว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ฉันจะมายังประตูสวรรค์แล้วขอให้เปิด ผู้เฝ้าประตูจะถามว่า ท่านคือใคร? ฉันจะตอบว่า มุฮัมมัด เขาจะกล่าวว่า ฉันถูกสั่งไว้สำหรับท่านโดยเฉพาะว่า จะไม่เปิดให้แก่ผู้ใดก่อนท่าน»

نحن الآخرون الأولون يوم القيامة ، نحن أول الناس دخولا الجنة

มีรายงานที่ถูกต้องในเศาะฮีหฺทั้งสอง (อัล-บุคอรีและมุสลิม) และในสุนันอันนะสาอี จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า «พวกเราคือผู้มาทีหลังสุด (ในโลกนี้) แต่จะเป็นผู้มาก่อนในวันกิยามะฮ์ พวกเราคือมนุษย์กลุ่มแรกที่จะได้เข้าสวรรค์»

أتاني جبريل ، فأراني باب الجنة الذي تدخل منه أمتي

يا رسول الله ، وددت أني كنت معك حتى أنظر إليه

أما إنك يا أبا بكر أول من يدخل الجنة من أمتي

ในสุนันอบูดาวูด มีรายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า «ญิบรีลได้มาหาฉัน แล้วพาฉันไปดูประตูสวรรค์ที่ประชาชาติของฉันจะเข้าไป» อบูบักรจึงกล่าวว่า โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ฉันปรารถนาจะได้อยู่กับท่านด้วย เพื่อจะได้มองดูมัน ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ จึงกล่าวว่า «พึงรู้เถิด โอ้อบูบักร แท้จริงท่านคือคนแรกจากประชาชาติของฉันที่จะได้เข้าสวรรค์»

⁽¹⁾ อัน-นิฮายะฮ์ ของอิบนุกะษีร (2/213)

บทที่สี่

ผู้ที่ได้เข้าสวรรค์โดยไม่ถูกสอบสวน

กลุ่มแรกของประชาชาตินี้ที่จะได้เข้าสวรรค์ คือบรรดาผู้ที่อยู่ในระดับสูงสุดด้านอีมาน ความยำเกรง การงานที่ดี และการยืนหยัดมั่นคงอยู่บนศาสนาที่เที่ยงแท้ พวกเขาจะเข้าสวรรค์เป็นแถวเดียวกัน คนแรกของพวกเขาจะไม่เข้าจนกว่าคนสุดท้ายของพวกเขาจะเข้า รูปโฉมของพวกเขาเปรียบดั่งดวงจันทร์ในคืนเพ็ญ

أول زمرة تلج الجنة صورتهم على صورة القمر ليلة البدر ، لا يبصقون فيها ، ولا يمتخطون ، ولا يتغوطون ، آنيتهم فيها الذهب ، أمشاطهم من الذهب والفضة ، ومجامرهم الألوة ، ورشحهم المسك ، ولكل واحد منهم زوجتان يرى مخ سوقهما من وراء اللحم من الحسن ، لا اختلاف بينهم ولا تباغض ، قلوبهم قلب رجل واحد ، يسبحون الله بكرة وعشيا

อัลบุคอรีย์ได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «กลุ่มแรกที่จะได้เข้าสวรรค์ รูปโฉมของพวกเขาเปรียบดั่งดวงจันทร์ในคืนเพ็ญ พวกเขาจะไม่ถ่มน้ำลายในสวรรค์ ไม่สั่งน้ำมูก และไม่ถ่ายอุจจาระ ภาชนะของพวกเขาในสวรรค์นั้นทำจากทองคำ หวีของพวกเขาทำจากทองคำและเงิน กระถางกำยานของพวกเขาคือไม้หอมอัลอุลูวะฮ์ เหงื่อของพวกเขาคือชะมดเชียง แต่ละคนในหมู่พวกเขามีภรรยาสองคน ซึ่งไขในกระดูกหน้าแข้งของนางสามารถมองเห็นได้จากเบื้องหลังเนื้อหนัง เนื่องด้วยความงดงาม ไม่มีความขัดแย้งระหว่างพวกเขา และไม่มีความเกลียดชังต่อกัน หัวใจของพวกเขาเป็นดั่งหัวใจของชายคนเดียว พวกเขาจะกล่าวสดุดีความบริสุทธิ์แด่อัลลอฮ์ทั้งยามเช้าและยามเย็น»⁽¹⁾

ليدخلن الجنة من أمتي سبعون ألفا أو سبعمائة ألف ـ لا يدخل أولهم حتى يدخل آخرهم ، وجوههم على صورة القمر ليلة البدر

และอัลบุคอรีย์ได้รายงานจากสะฮ์ล บิน สะอ์ด (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «แน่นอนยิ่ง จะมีผู้คนจากประชาชาติของฉันเจ็ดหมื่นคน หรือเจ็ดแสนคน ได้เข้าสวรรค์ — คนแรกของพวกเขาจะไม่เข้าจนกว่าคนสุดท้ายของพวกเขาจะเข้า — ใบหน้าของพวกเขาเปรียบดั่งดวงจันทร์ในคืนเพ็ญ»⁽²⁾

และมีรายงานที่ถูกต้องว่า อัลลอฮ์ได้ประทานแก่เราะซูลของพระองค์ ﷺ เพิ่มอีกเจ็ดหมื่นคนพร้อมกับแต่ละคนจากเจ็ดหมื่นคนเหล่านี้ ดังที่ปรากฏในมุสนัดอะหมัด ด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง จากอบูบักร (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ …

⁽¹⁾ รายงานโดยอัลบุคอรีย์ในเศาะฮีหฺของท่าน กิตาบบัดอิลค็อลก์ บาบมาญาอะฟีศิฟะติลญันนะฮ์ ฟัตหุลบารีย์ (6/318) และรายงานโดยมุสลิม อัตติรมิซีย์ และท่านอื่น ๆ

⁽²⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม ฟัตหุลบารีย์ (6/319)

أعطيت سبعين ألفا من أمتي يدخلون الجنة بغير حساب ، وجوههم كالقمر ليلة البدر ، قلوبهم على قلب رجل واحد ، فاستزدت ربي عز وجل ، فزادني مع كل واحد سبعين ألفا

وعدني ربي أن يدخل الجنة من أمتي سبعين ألفا بلا حساب عليهم ولا عذاب ، مع كل ألف سبعون ، وثلاث حثيات من حثيات ربي

…ﷺ กล่าวว่า «ฉันได้รับประทานเจ็ดสิบพันคนจากประชาชาติของฉัน ที่จะได้เข้าสวรรค์โดยไม่ต้องถูกสอบสวน ใบหน้าของพวกเขาดุจดวงจันทร์ในคืนเพ็ญ หัวใจของพวกเขาเป็นดั่งหัวใจของชายคนเดียวกัน แล้วฉันได้ขอเพิ่มจากพระผู้อภิบาลของฉัน ผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่ง พระองค์จึงทรงเพิ่มให้ฉันอีกเจ็ดสิบพันคนพร้อมกับแต่ละคน»⁽¹⁾ และในมุสนัดของอะหมัด สุนันของอัต-ติรมิซีย์ และเศาะฮีหฺของอิบนุหิบบาน รายงานจากอบูอุมามะฮ์ (ร.ฎ.) ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีหฺ ว่าท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «พระผู้อภิบาลของฉันได้ทรงสัญญากับฉันว่า จะทรงให้เจ็ดสิบพันคนจากประชาชาติของฉันได้เข้าสวรรค์ โดยไม่มีการสอบสวนและไม่มีการลงโทษพวกเขา พร้อมกับทุก ๆ หนึ่งพันคนจะมีอีกเจ็ดสิบพันคน และอีกสามกอบมือจากการกอบของพระผู้อภิบาลของฉัน»⁽²⁾ ในหะดีษบทนี้จึงได้กล่าวถึงส่วนที่เพิ่มเติมมาอีกสามกอบมือ

عرضت عليَّ الأمم ، فأخذ النبي يمر معه الأمة ، والنبي يمر معه النفر ، والنبي يمر معه العشرة ، والنبي يمر معه الخمسة ، والنبي يمرُّ وحده ، فنظرت فإذا سواد كثير ، قلت : يا جبريل ، هؤلاء أمتي ؟ قال : لا ، ولكن انظر إلى الأفق ، فنظرت فإذا سواد كثير . قال : هؤلاء أمتك ، وهؤلاء سبعون ألفا قدامهم لا حساب عليهم ولا عذاب ، قلت : ولم ؟ قال : كانوا لا يكتوون ، ولا يسترقون ، ولا يتطيرون ، وعلى ربهم يتوكلون ، فقام إليه عكاشة بن محصن فقال : ادع الله أن يجعلني منهم . قال : اللهمَّ اجعله منهم . ثم قام إليه رجل آخر فقال : ادع الله أن يجعلني منهم . قال : سبقك بها عكاشة

ท่านเราะซูล ﷺ ได้บรรยายลักษณะของเจ็ดสิบพันคนกลุ่มแรกนี้ และได้อธิบายถึงสัญลักษณ์ของพวกเขาไว้ ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ รายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «บรรดาประชาชาติได้ถูกนำมาแสดงต่อฉัน นบีคนหนึ่งผ่านไปพร้อมกับประชาชาติหมู่หนึ่ง นบีคนหนึ่งผ่านไปพร้อมกับคนกลุ่มเล็ก ๆ นบีคนหนึ่งผ่านไปพร้อมกับคนสิบคน นบีคนหนึ่งผ่านไปพร้อมกับคนห้าคน และนบีคนหนึ่งผ่านไปเพียงลำพัง แล้วฉันก็มองไป ปรากฏว่ามีกลุ่มคนจำนวนมหาศาล ฉันจึงถามว่า โอ้ญิบรีล คนเหล่านี้คือประชาชาติของฉันหรือ? เขาตอบว่า ไม่ใช่ แต่จงมองไปยังขอบฟ้าเถิด ฉันจึงมองไป ปรากฏว่ามีกลุ่มคนจำนวนมหาศาล เขากล่าวว่า คนเหล่านี้คือประชาชาติของท่าน และคนเจ็ดสิบพันคนที่อยู่ข้างหน้าพวกเขาเหล่านี้ คือผู้ที่ไม่ต้องถูกสอบสวนและไม่ต้องถูกลงโทษ ฉันถามว่า เพราะเหตุใด? เขาตอบว่า พวกเขาไม่จี้รักษาด้วยเหล็กร้อน ไม่ขอให้ผู้อื่นทำรุกยะฮ์ให้ ไม่ถือลางร้าย และพวกเขามอบหมายการงานไว้กับพระผู้อภิบาลของพวกเขาเท่านั้น» แล้วอุกาชะฮ์ บิน มิห์ศอน (ร.ฎ.) ก็ลุกขึ้นไปหาท่าน และกล่าวว่า "โปรดวิงวอนต่ออัลลอฮ์ให้พระองค์ทรงให้ฉันเป็นหนึ่งในพวกเขาด้วยเถิด" ท่านกล่าวว่า «โอ้อัลลอฮ์ ขอพระองค์ทรงให้เขาเป็นหนึ่งในพวกเขาด้วยเถิด» จากนั้นก็มีชายอีกคนหนึ่งลุกขึ้นไปหาท่าน และกล่าวว่า "โปรดวิงวอนต่ออัลลอฮ์ให้พระองค์ทรงให้ฉันเป็นหนึ่งในพวกเขาด้วยเถิด" ท่านกล่าวว่า «อุกาชะฮ์ได้ชิงมันไปก่อนท่านแล้ว»⁽³⁾

และบางทีคนเหล่านี้ก็คือผู้ที่อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมทรงเรียกพวกเขาว่า "อัล-มุก็อรร็อบูน" (ผู้ใกล้ชิด) และพวกเขาคือ "อัส-สาบิกูน" (ผู้นำหน้า)

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺ อัล-ญามิอ์ (1/350) หมายเลข 1068 ⁽²⁾ เศาะฮีหฺ อัล-ญามิอ์ (6/108) หมายเลข 6988 ⁽³⁾ เศาะฮีหฺ อัล-บุคอรีย์ กิตาบ อัร-ริก็อก, บาบ ยัดคุลุล ญันนะฮ์ สับอูนะ อัลฟัน บิฆ็อยริ หิสาบ (บทว่าด้วยเจ็ดสิบพันคนจะได้เข้าสวรรค์โดยไม่ต้องถูกสอบสวน), ฟัตหุลบารีย์ (11/405)

وَٱلسَّـٰبِقُونَ ٱلسَّـٰبِقُونَ أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلْمُقَرَّبُونَ فِى جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ

«และบรรดาผู้ที่นำหน้านั้นคือผู้ที่นำหน้า ชนเหล่านี้คือผู้ที่ถูกให้ใกล้ชิด (ต่ออัลลอฮ์) อยู่ในสวนสวรรค์แห่งความสุขสำราญ»⁽¹⁾

ثُلَّةٌ مِّنَ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿١٣﴾ وَقَلِيلٌ مِّنَ ٱلْـَٔاخِرِينَ ﴿١٤﴾

และพวกเขาเหล่านี้คือกลุ่มชนจำนวนมากจากชนรุ่นแรก และจำนวนน้อยจากชนรุ่นหลัง «กลุ่มชนจำนวนมากจากชนรุ่นแรก และจำนวนน้อยจากชนรุ่นหลัง»⁽²⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:10-12 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:13-14

บทที่ห้า

คนยากจนจะเข้าสวรรค์ก่อนคนร่ำรวย

إن فقراء المهاجرين يسبقون الأغنياء يوم القيامة إلى الجنة بأربعين خريفا

มุสลิมได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอับดุลลอฮ์ บิน อัมรฺ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงคนยากจนจากบรรดามุฮาญิรีนจะเข้าสวรรค์ก่อนคนร่ำรวยในวันกิยามะฮ์ถึงสี่สิบปี»⁽¹⁾

فقراء المهاجرين يدخلون الجنة قبل أغنيائهم بخمسمائة عام

อัต-ติรมิซีย์ได้รายงานจากอบูสะอีด และอะห์มัด อัต-ติรมิซีย์ และอิบนุหิบบานได้รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «คนยากจนจากบรรดามุฮาญิรีนจะเข้าสวรรค์ก่อนคนร่ำรวยในหมู่พวกเขาห้าร้อยปี»⁽²⁾

أتعلم أول زمرة تدخل الجنة من أمتي ؟ قلت : الله ورسوله أعلم ، فقال : فقراء المهاجرين ، يأتون يوم القيامة إلى باب الجنة ، ويستفتحون ، فيقول لهم الخزنة : أوقد حوسبتم ؟ فيقولون : بأي شيء نحاسب ، وإنما كانت أسيافنا على عواتقنا في سبيل الله حتى متنا على ذلك ؟ قال : فيفتح لهم ، فيقيلون فيه أربعين عاما قبل أن يدخلها الناس

ในอีกที่หนึ่ง ท่านเราะซูล ﷺ ได้อธิบายว่า คนเหล่านี้ไม่มีสิ่งใดที่พวกเขาจะต้องถูกสอบสวน ทั้งที่พวกเขามีการญิฮาดและมีความประเสริฐ อัล-หากิมได้บันทึกไว้ในอัล-มุสตัดร็อกของท่าน จากอับดุลลอฮ์ บิน อัมรฺ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ท่านรู้หรือไม่ว่ากลุ่มแรกจากประชาชาติของฉันที่จะได้เข้าสวรรค์คือใคร?» ฉันตอบว่า อัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ทรงรู้ดียิ่ง ท่านจึงกล่าวว่า «คือคนยากจนจากบรรดามุฮาญิรีน พวกเขาจะมายังประตูสวรรค์ในวันกิยามะฮ์และขอให้เปิดประตู ผู้เฝ้าสวรรค์จะกล่าวกับพวกเขาว่า พวกท่านถูกสอบสวนแล้วหรือ? พวกเขาตอบว่า พวกเราจะถูกสอบสวนด้วยสิ่งใดเล่า ในเมื่อดาบของพวกเราอยู่บนบ่าของพวกเราในหนทางของอัลลอฮ์ จนกระทั่งพวกเราตายไปในสภาพเช่นนั้น?» ท่านกล่าวว่า «แล้วประตูสวรรค์ก็จะถูกเปิดให้แก่พวกเขา พวกเขาจะได้พักผ่อนในนั้นสี่สิบปีก่อนที่ผู้คนทั้งหลายจะได้เข้าไป»⁽³⁾

⁽¹⁾ มิชกาตุล-มะศอบีหฺ (2/663) หมายเลข 5235 ⁽²⁾ เศาะฮีหุล-ญามิอ์ (4/90) หมายเลข 4104 ⁽³⁾ ดู สิลสิละตุล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (2/532) หมายเลข 853 ท่านเชคนาศิรได้กล่าวเกี่ยวกับหะดีษนี้ว่า อัล-หากิมได้บันทึกไว้และกล่าวว่า เศาะฮีหฺตามเงื่อนไขของอัช-เชคอัยน์ (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) และอัซ-ซะฮะบีย์ก็เห็นพ้องด้วย ข้าพเจ้า (เชคนาศิร) ขอกล่าวว่า แท้จริงแล้วหะดีษนี้อยู่ตามเงื่อนไขของมุสลิมเท่านั้น

قمت على باب الجنة فكان عامَّة من دخلها المساكين ، وأصحاب الجدِّ محبوسون غير أن أصحاب النار قد أمر بهم إلى النار

ในเศาะฮีห์อัล-บุคอรี รายงานจากอุสามะฮ์ บินซัยด์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ท่านกล่าวว่า «ฉันได้ยืนอยู่ที่ประตูสวรรค์ ปรากฏว่าคนส่วนใหญ่ที่ได้เข้าสวรรค์คือบรรดาคนยากจน ส่วนบรรดาผู้มีโภคทรัพย์นั้นยังถูกกักตัวไว้ ส่วนชาวนรกนั้นได้มีคำสั่งให้นำพวกเขาไปสู่นรกแล้ว»⁽¹⁾ ผู้มีโภคทรัพย์ในที่นี้ก็คือบรรดาคนร่ำรวยจากหมู่มุสลิมนั่นเอง

ในหะดีษต่าง ๆ ที่ผ่านมาระบุว่า คนยากจนจะเข้าสวรรค์ก่อนคนร่ำรวยสี่สิบปี (เคาะรีฟ) แต่ในอีกหะดีษหนึ่งระบุว่าห้าร้อยปี แนวทางในการประสานระหว่างสองหะดีษนี้ก็คือ คนยากจนมีสภาพที่แตกต่างกัน และคนร่ำรวยก็เช่นกัน ดังที่อัล-กุรฏุบีย์กล่าวไว้⁽²⁾ ว่า «คนยากจนมีความแตกต่างกันในด้านความเข้มแข็งของอีมานและความก้าวหน้าของพวกเขา คนร่ำรวยก็เช่นเดียวกัน ดังนั้น หากนับจากคนยากจนคนแรกที่เข้าสวรรค์ไปจนถึงคนร่ำรวยคนสุดท้ายที่เข้าสวรรค์ ระยะเวลาจะเท่ากับห้าร้อยปี แต่หากท่านพิจารณาจากคนยากจนคนสุดท้ายที่เข้าสวรรค์กับคนร่ำรวยคนแรกที่เข้าสวรรค์ ระยะเวลาจะเท่ากับสี่สิบปี โดยพิจารณาจากคนยากจนคนแรกและคนร่ำรวยคนสุดท้าย และอัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่ง»⁽³⁾

⁽¹⁾ เศาะฮีห์อัล-บุคอรี, กิตาบุรริกอก, บาบ ศิฟะตุลญันนะฮ์ วันนาร, ฟัตหุลบารี: (2/345) ⁽²⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์, ของอัล-กุรฏุบีย์: หน้า 470 ⁽³⁾ อัน-นิฮายะฮ์, ของอิบนุกะษีร: (2/345)

ประเด็นที่หก

สามคนแรกที่จะได้เข้าสวรรค์

عرض علي أول ثلاثة يدخلون الجنة : شهيد ، وعفيف متعفف ، وعبد أحسن عبادة الله ونصح مواليه

อัต-ติรมิซีย์ได้รายงานด้วยสายรายงานที่หะซัน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ได้มีการนำเสนอแก่ฉันถึงสามคนแรกที่จะได้เข้าสวรรค์ คือ ผู้ตายชะฮีด ผู้ที่รักษาความบริสุทธิ์ของตนและสงวนตนจากการขอ และบ่าวผู้ทำอิบาดะฮ์ต่ออัลลอฮ์อย่างดีเยี่ยมและมีความจริงใจต่อนายของเขา»⁽¹⁾

⁽¹⁾ ญามิอ์ อัล-อุศูล (10/535) ผู้ตรวจทานหนังสืออัล-ญามิอ์ได้อ้างอิงหะดีษนี้ไปยังอะห์มัดในหนังสืออัล-มุสนัดของท่าน อัล-หากิมในหนังสืออัล-มุสตัดร็อกของท่าน และอัล-บัยฮะกีย์ในหนังสืออัส-สุนัน

บทที่เจ็ด: การเข้าสวรรค์ของผู้ศรัทธาที่ทำบาป

ประเด็นที่หนึ่ง: การนำพวกเขาออกจากนรกและให้เข้าสวรรค์ด้วยการชะฟาอะฮ์ (การขอความช่วยเหลือ)

أمّا أهل النار الذين هم أهلها؛ فإنهم لا يموتون فيها ولا يحيون، ولكن ناس أصابتهم النار بذنوبهم (أو قال: بخطاياهم) فأماتتهم إماتة، حتى إذا كانوا فحما، أذن بالشفاعة، فجيء بهم ضبائر ضبائر، فبثوا على أنهار الجنة، ثم قيل: يا أهل الجنة أفيضوا عليهم، فينبتون نبات الحبّة تكون في حميل السيل

มุสลิมได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอบูสะอีด (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ส่วนชาวนรกที่เป็นชาวนรกโดยแท้นั้น พวกเขาจะไม่ตายในนรกและจะไม่มีชีวิตอยู่ (อย่างแท้จริง) แต่⁽¹⁾ผู้คนกลุ่มหนึ่งที่ไฟนรกได้แผดเผาพวกเขาเพราะบาปของพวกเขา (หรือท่านกล่าวว่า: เพราะความผิดของพวกเขา) ไฟนรกจะทำให้พวกเขาตายไปจริง ๆ จนเมื่อพวกเขากลายเป็นถ่านแล้ว ก็จะมีการอนุญาตให้ชะฟาอะฮ์ แล้วพวกเขาก็ถูกนำมาเป็นกลุ่ม ๆ⁽²⁾ และถูกโปรยไว้ตามลำธารต่าง ๆ ของสวรรค์ จากนั้นมีเสียงกล่าวว่า: โอ้ชาวสวรรค์ จงรดน้ำให้แก่พวกเขาเถิด แล้วพวกเขาก็จะงอกขึ้นมาเหมือนเมล็ดพืชที่งอกขึ้นในตะกอนที่กระแสน้ำหลากพัดพามา»⁽³⁾

إن قوما يخرجون من النار يحترقون فيها، إلا دارات وجوههم، حتى يدخلون الجنة

และในรายงานของมุสลิม จากหะดีษของญาบิร บิน อับดุลลอฮ์ (ร.ฎ.) ซึ่งท่านรายงานถึงท่านเราะซูล ﷺ ว่า «แท้จริงมีกลุ่มชนหนึ่งจะออกมาจากนรก โดยพวกเขาถูกเผาไหม้อยู่ในนั้น เว้นแต่บริเวณรอบใบหน้าของพวกเขา จนกระทั่งพวกเขาได้เข้าสวรรค์»⁽⁴⁾

และบรรดาผู้ที่ออกจากนรกแล้วเข้าสวรรค์เหล่านี้ ชาวสวรรค์จะเรียกพวกเขาว่า …

⁽¹⁾ คำว่า "ลากิน" (لكنْ) ในที่นี้เป็นรูปแบบที่ลดเสียงลง (มุค็อฟฟะฟะฮ์) และไม่มีผลทางไวยากรณ์ (ไม่มีอำนาจกำหนดการผันคำ) ⁽²⁾ หมายถึง เป็นหมู่ ๆ เป็นกลุ่ม ๆ ⁽³⁾ รายงานโดยมุสลิม, กิตาบุลอีมาน, บาบอิษบาติชชะฟาอะฮ์ วะอิครอจิลมุวะห์ฮิดีน มินันนาร (บทว่าด้วยการยืนยันการชะฟาอะฮ์และการนำผู้ยึดมั่นในเตาฮีดออกจากนรก), (1/172) ⁽⁴⁾ รายงานโดยมุสลิม, กิตาบุลอีมาน, บาบอัดนา อะฮ์ลิลญันนะฮ์ มันซิละฮ์ (บทว่าด้วยชาวสวรรค์ที่มีตำแหน่งต่ำสุด), (1/178) และคำว่า "ดาโรต วุญูฮิฮิม" หมายถึง ส่วนที่ล้อมรอบใบหน้าทุกด้าน

يخرج قوم من النار بشفاعة محمد ﷺ ، فيدخلون الجنة ، يسمون الجهنميين

…ว่า "อัลญะฮันนะมิยยีน" (ชาวนรก) ดังที่มีรายงานในเศาะฮีหฺอัลบุคอรีย์ จากอิมรอน บิน หุศ็อยน์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «จะมีกลุ่มชนหนึ่งออกจากนรกด้วยการชะฟาอะฮ์ของมุหัมมัด ﷺ แล้วพวกเขาก็จะได้เข้าสวรรค์ พวกเขาถูกเรียกว่า อัลญะฮันนะมิยยีน»⁽¹⁾

يخرج من النار بالشفاعة كأنهم الثعارير ، قلت : وما الثعارير ؟ قال : الضغابيس

และในเศาะฮีหฺเช่นกัน มีรายงานจากญาบิร (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «จะมีผู้คนออก⁽²⁾จากนรกด้วยการชะฟาอะฮ์ ราวกับว่าพวกเขาเป็นษะอารีร» ข้าพเจ้าถามว่า "ษะอารีรคืออะไร?" ท่านตอบว่า «คือเฎาะฆอบีส»⁽³⁾

يخرج قوم من النار بعدما مسهم منها سَفْعٌ، فيدخلون الجنة ، فيسميهم أهل الجنة : الجهنميين

อัลบุคอรีย์รายงานจากอนัส บิน มาลิก (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «จะมีกลุ่มชนหนึ่งออกจากนรก หลังจากที่ไฟนรกได้แผดเผาจนผิวของพวกเขาไหม้เกรียม แล้วพวกเขาก็จะได้เข้าสวรรค์ ชาวสวรรค์จึงเรียกพวกเขาว่า อัลญะฮันนะมิยยีน»⁽⁴⁾

حتى إذا فرغ الله من القضاء بين العباد ، وأراد أن يخرج برحمته من أراد من أهل النار ، أمر الملائكة أن يخرجوا من النار من كان لا يشرك بالله شيئا ، ممن أراد الله أن يرحمه ، ممن يقول : لا إله إلا الله ، فيعرفونهم في النار ، يعرفونهم بأثر السجود ، تأكل النار من ابن آدم إلا أثر السجود ، حرّم الله على النار أن تأكل أثر السجود ، فيخرجون من النار وقد امتحشوا ، فيصب عليهم ماء الحياة ، فينبتون منه ، كما تنبت الحبة في حميل السيل

และในเศาะฮีหฺมุสลิม จากหะดีษอันยาวของอบูฮุรอยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ที่บรรยายถึงอาคิเราะฮ์ว่า «จนกระทั่งเมื่ออัลลอฮ์ทรงตัดสินระหว่างปวงบ่าวเสร็จสิ้นแล้ว และทรงประสงค์จะนำผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์จากชาวนรกให้ออกมาด้วยความเมตตาของพระองค์ พระองค์จะทรงบัญชาให้มะลาอิกะฮ์นำผู้ที่ไม่เคยตั้งภาคีสิ่งใดกับอัลลอฮ์ออกจากนรก คือผู้ที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์จะเมตตาเขา จากบรรดาผู้ที่กล่าวว่า "ลาอิลาฮะอิลลัลลอฮ์" (ไม่มีพระเจ้าที่ควรเคารพสักการะนอกจากอัลลอฮ์) แล้วมะลาอิกะฮ์ก็จะจำพวกเขาได้ในนรก โดยจำได้จากร่องรอยของการสุญูด ไฟนรกจะเผากินร่างกายของลูกหลานอาดัมทั้งหมด ยกเว้นร่องรอยของการสุญูด อัลลอฮ์ทรงห้ามไฟนรกมิให้เผากินร่องรอยของการสุญูด แล้วพวกเขาก็จะถูกนำออกจากนรกในสภาพที่ถูกไฟเผาจนไหม้เกรียม⁽⁵⁾ จากนั้นน้ำแห่งชีวิตจะถูกเทราดลงบนพวกเขา แล้วพวกเขาก็จะงอกเงยขึ้นจากน้ำนั้น ดังเช่นเมล็ดพืชที่งอกขึ้นในตะกอนที่กระแสน้ำพัดพามา»⁽⁶⁾

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺอัลบุคอรีย์ กิตาบอัรริกอก บาบศิฟะฮ์อัลญันนะฮ์ วันนาร, ฟัตหุลบารีย์ (11/418) และมีการกล่าวถึงพวกเขาในหะดีษของญาบิรที่รายงานโดยมุสลิม (1/179) ⁽²⁾ หมายถึง กลุ่มชนกลุ่มหนึ่ง ⁽³⁾ รายงานโดยอัลบุคอรีย์ กิตาบอัรริกอก บาบศิฟะฮ์อัลญันนะฮ์ วันนาร, ฟัตหุลบารีย์ (11/416) "อัษษะอารีร" คือแตงกวาลูกเล็ก ๆ ส่วน "อัฎฎุฆบูส" คือพืชชนิดหนึ่งที่งอกขึ้นสูงประมาณหนึ่งคืบ เรียวเล็กขนาดนิ้วมือ ไม่มีใบ และมีรสเปรี้ยว จุดประสงค์คือ (การพรรณนาว่าพวกเขามีผิวขาวและร่างกายผอมเรียว) ⁽⁴⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม, ฟัตหุลบารีย์ (11/416) ⁽⁵⁾ หมายถึง ถูกไฟเผาไหม้ ⁽⁶⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม กิตาบอัลอีมาน บาบอัรรุอ์ยะฮ์ (1/299) หะดีษหมายเลข (182)

يدخل الله أهل الجنة الجنة ، يدخل من يشاء برحمته ، ويدخل أهل النار النار ، ثم يقول : « انظروا من وجدتم في قلبه مثقال حبة من خردل من إيمان فأخرجوه . . .

มีหะดีษหลายบทระบุว่า อัลลอฮ์จะทรงนำผู้ที่มีอีมานในหัวใจหนักเท่าหนึ่งดีนาร หรือครึ่งดีนาร หรือเท่าผงธุลีออกจากนรก และพระองค์ยังจะทรงนำคนบางกลุ่มที่ไม่เคยทำความดีใด ๆ เลยออกจากนรกด้วย ดังที่ปรากฏในหะดีษของอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «อัลลอฮ์จะทรงให้ชาวสวรรค์เข้าสวรรค์ พระองค์จะทรงให้ผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์เข้าสวรรค์ด้วยความเมตตาของพระองค์ และจะทรงให้ชาวนรกเข้านรก จากนั้นพระองค์จะตรัสว่า "จงดูเถิด ผู้ใดที่พวกเจ้าพบว่ามีอีมานในหัวใจหนักเท่าเมล็ดมัสตาร์ด ก็จงนำเขาออกมา..."»⁽¹⁾

ثم تحل الشفاعة ، ويشفعون حتى يخرج من النار من قال : لا إله إلا الله ، وكان في قلبه من الخير مثقال شعيرة ، فيجعلون بفناء الجنة ، ويجعل أهل الجنة يرشون عليهم الماء ، حتى ينبتوا نبات الشيء في حميل السيل . ويذهب حراقه ثم يسأل حتى يجعل له الدنيا وعشرة أمثالها معها

ในหะดีษของญาบิร บิน อับดุลลอฮ์ (ร.ฎ.) ซึ่งกล่าวถึงการผ่านนรก มีความว่า «จากนั้นการให้ชะฟาอะฮ์ก็จะได้รับอนุญาต พวกเขาจะให้ชะฟาอะฮ์จนกระทั่งผู้ที่กล่าว ลาอิลาฮะอิลลัลลอฮ์ และมีความดีในหัวใจหนักเท่าเมล็ดข้าวบาร์เลย์ได้ออกจากนรก พวกเขาจะถูกนำไปไว้ที่ลานหน้าสวรรค์ และชาวสวรรค์จะประพรมน้ำลงบนพวกเขา จนพวกเขางอกขึ้นมาดุจพืชที่งอกขึ้นในตะกอนที่กระแสน้ำพัดพามา ร่องรอยการถูกไฟเผาของเขาก็จะหมดไป⁽²⁾ จากนั้นเขาจะวิงวอนขอ จนกระทั่งเขาได้รับดุนยาพร้อมกับสิ่งที่เหมือนกันอีกสิบเท่า»⁽³⁾

يخرج من النار من قال : لا إله إلا الله ، وكان في قلبه من الخير ما يزن شعيرة ، ثم يخرج من النار من قال : لا إله إلا الله ، وكان في قلبه ما يزن بره ، ثم يخرج من النار من قال : لا إله إلا الله وكان في قلبه من الخير ما يزن ذرة

ในหะดีษของอนัส บิน มาลิก (ร.ฎ.) ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «ผู้ที่กล่าว ลาอิลาฮะอิลลัลลอฮ์ และมีความดีในหัวใจหนักเท่าเมล็ดข้าวบาร์เลย์จะได้ออกจากนรก จากนั้นผู้ที่กล่าว ลาอิลาฮะอิลลัลลอฮ์ และมีความดีในหัวใจหนักเท่าเมล็ดข้าวสาลีจะได้ออกจากนรก จากนั้นผู้ที่กล่าว ลาอิลาฮะอิลลัลลอฮ์ และมีความดีในหัวใจหนักเท่าผงธุลีจะได้ออกจากนรก»⁽⁴⁾ หะดีษในเรื่องนี้มีอยู่มากมาย

⁽¹⁾ เศาะฮีห์มุสลิม, กิตาบุลอีมาน, บาบอิษบาตุชชะฟาอะฮ์ วะอิครอญุลมุวะห์ฮิดีน (บทว่าด้วยการยืนยันชะฟาอะฮ์และการนำผู้ศรัทธาในเตาฮีดออกจากนรก): (1/172) ⁽²⁾ "หุรอกุฮ์" หมายถึง ร่องรอยของไฟ และสรรพนามในคำว่า "หุรอกุฮ์" ย้อนกลับไปยังผู้ที่ถูกนำออกจากนรก ⁽³⁾ เศาะฮีห์มุสลิม, บาบอัดนา อะฮ์ลิลญันนะฮ์ มันซิละฮ์ (บทว่าด้วยชาวสวรรค์ที่มีตำแหน่งต่ำสุด): (1/178) ⁽⁴⁾ เศาะฮีห์มุสลิม, กิตาบุลอีมาน, บาบอัดนา อะฮ์ลิลญันนะฮ์ มันซิละฮ์ (บทว่าด้วยชาวสวรรค์ที่มีตำแหน่งต่ำสุด): (1/182)

เรื่องที่สอง

จุดยืนของกลุ่มต่าง ๆ ต่อชะฟาอะฮ์ (การขอความช่วยเหลือ)

พวกเคาะวาริจญ์และพวกมุอ์ตะซิละฮ์⁽¹⁾ ปฏิเสธชะฟาอะฮ์ของบรรดาผู้ให้ความช่วยเหลือที่มีให้แก่ผู้กระทำบาปใหญ่ ทั้งชะฟาอะฮ์ให้ผู้ที่ถูกสั่งให้นำไปสู่นรกไม่ต้องเข้านรก และชะฟาอะฮ์ให้ผู้ที่เข้าไปแล้วได้ออกจากนรก อัล-กุรฏุบีย์กล่าวว่า «ชะฟาอะฮ์ประเภทนี้ถูกปฏิเสธโดยพวกบิดอะฮ์ คือพวกเคาะวาริจญ์และพวกมุอ์ตะซิละฮ์ พวกเขาปฏิเสธมันโดยอาศัยหลักการอันเสื่อมเสียของพวกเขา นั่นคือหลักว่าการได้รับผลตอบแทนนั้นเป็นสิทธิที่กำหนดด้วยปัญญา ซึ่งตั้งอยู่บนหลักการตัดสินดีและชั่วด้วยปัญญา»⁽²⁾

ทัศนะที่ขัดแย้งกับหะดีษเศาะฮีหฺที่รายงานอย่างมุตะวาติรนี้ได้ปรากฏขึ้นตั้งแต่สมัยที่บรรดาศอฮาบะฮ์ยังมีชีวิตอยู่ มุสลิมได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากยะซีด อัล-ฟะกีร ว่า

إِنَّكَ مَن تُدْخِلِ ٱلنَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُۥ

كُلَّمَآ أَرَادُوٓا۟ أَن يَخْرُجُوا۟ مِنْهَآ أُعِيدُوا۟ فِيهَا

«ข้าพเจ้าเคยหลงใหลในทัศนะหนึ่งจากทัศนะของพวกเคาะวาริจญ์ พวกเราจึงออกเดินทางเป็นคณะที่มีจำนวนมากพอสมควร โดยตั้งใจจะไปทำหัจญ์ แล้วจะออกไปเผยแพร่ (ทัศนะนั้น) แก่ผู้คน เขากล่าวว่า พวกเราได้ผ่านนครมะดีนะฮ์ ปรากฏว่าญาบิร บิน อับดุลลอฮ์ (ร.ฎ.) กำลังเล่าหะดีษจากท่านเราะซูล ﷺ ให้ผู้คนฟัง โดยนั่งพิงเสาต้นหนึ่งอยู่ เขากล่าวว่า แล้วท่านก็กล่าวถึงพวก ‘ญะฮันนะมิยูน’ (ผู้ที่ถูกนำออกจากนรก) ข้าพเจ้าจึงกล่าวแก่ท่านว่า โอ้ศอฮาบะฮ์ของท่านเราะซูลุลลอฮ์ สิ่งที่พวกท่านเล่ากันอยู่นี้คืออะไร ในเมื่ออัลลอฮ์ตรัสว่า «แท้จริงผู้ใดที่พระองค์ทรงให้เข้านรก แน่นอนพระองค์ได้ทรงให้เขาอัปยศแล้ว» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:192)⁽³⁾ และ «ทุกครั้งที่พวกเขาต้องการจะออกจากมัน พวกเขาก็ถูกนำกลับเข้าไปในมันอีก» (ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ 32:20)⁽⁴⁾ แล้วสิ่งที่พวกท่านกล่าวกันอยู่นี้คืออะไรเล่า? เขากล่าวว่า ท่านจึงถามว่า เจ้าอ่านอัลกุรอานหรือไม่? ข้าพเจ้าตอบว่า ใช่ ท่านกล่าวว่า แล้วเจ้าเคยได้ยินเรื่องมะกอม (ตำแหน่ง) ของท่านมุฮัมมัด อะลัยฮิสสลาม (หมายถึงตำแหน่งที่อัลลอฮ์จะทรงให้ท่านได้รับ) หรือไม่? ข้าพเจ้าตอบว่า ใช่ ท่านกล่าวว่า นั่นแหละคือมะกอมอันเป็นที่สรรเสริญ (อัล-มะกอม อัล-มะห์มูด) ของท่านมุฮัมมัด ﷺ ซึ่งอัลลอฮ์ทรงนำผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์ออกจาก (นรก) ด้วยมัน เขากล่าวว่า จากนั้นท่านได้พรรณนาถึงการวางสะพานศิรอฏและการเดินผ่านของผู้คนบนสะพานนั้น เขากล่าวว่า ข้าพเจ้าเกรงว่าข้าพเจ้าจะจำเรื่องนั้นได้ไม่ครบถ้วน เขากล่าวว่า เพียงแต่ท่านได้กล่าวว่า มีกลุ่มชนหนึ่ง…

⁽¹⁾ อัล-เคาะวาริจญ์ คือกลุ่มที่แยกตัวออกมาหลังสงครามศิฟฟีน พวกเขากล่าวหาว่าท่านอะลีย์ (ร.ฎ.) ท่านมุอาวิยะฮ์ (ร.ฎ.) และผู้ที่อยู่ฝ่ายทั้งสองเป็นกาฟิร และอ้างว่าผู้กระทำบาปจะอยู่ในนรกตลอดกาล ส่วนอัล-มุอ์ตะซิละฮ์ คือผู้ที่ติดตามวาศิล บิน อะฏออ์ พวกเขายึดแนวทางของมุอ์ตะซิละฮ์ในการกล่าวว่าผู้กระทำบาปใหญ่จะอยู่ในนรกตลอดกาล และพวกเขาสงวนท่าที (ไม่ตัดสิน) ต่อสถานะของผู้กระทำบาปใหญ่ในโลกนี้ ⁽²⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ หน้า 249 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน : 192 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ : 20

يخرجون من النار بعد أن يكونوا فيها . قال : يعني فيخرجون كأنهم عيدان السماسم ، قال : فيدخلون نهرا من أنهار الجنة فيغتسلون فيه ، فيخرجون كأنهم القراطيس ، فرجعنا قلنا : ويحكم ، أترون الشيخ يكذب على رسول الله ﷺ ؟ فرجعنا . فلا والله ، ما خرج منا غير رجل واحد

ออกจากนรกหลังจากที่พวกเขาได้อยู่ในนั้นแล้ว เขากล่าวว่า: หมายความว่า พวกเขาจะออกมาโดยมีสภาพราวกับกิ่งก้านของต้นงา เขากล่าวว่า: แล้วพวกเขาจะเข้าไปในแม่น้ำสายหนึ่งจากบรรดาแม่น้ำในสวรรค์ แล้วอาบชำระร่างกายในนั้น จากนั้นพวกเขาก็จะออกมาโดยมีสภาพขาวสะอาดราวกับแผ่นกระดาษ⁽¹⁾ แล้วพวกเราก็กลับไปและกล่าวแก่กันว่า: วิบัติแก่พวกท่าน พวกท่านคิดหรือว่าผู้อาวุโสท่านนี้จะกล่าวเท็จต่อท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ? แล้วพวกเราก็กลับตัว ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ไม่มีผู้ใดในหมู่พวกเราออกไป (ร่วมกับพวกเคาะวาริจ) นอกจากชายเพียงคนเดียวเท่านั้น»⁽²⁾

พวกเคาะวาริจและพวกมุอ์ตะซิละฮ์ได้สุดโต่งในประเด็นนี้ โดยพวกเขาอ้างว่า ผู้กระทำบาปใหญ่จะไม่ได้ออกจากนรก และชะฟาอะฮ์ของบรรดาผู้ให้ชะฟาอะฮ์จะไม่ยังประโยชน์แก่พวกเขา ในขณะเดียวกัน พวกมุรญิอะฮ์ก็สุดโต่งไปในด้านตรงกันข้าม โดยพวกเขาไม่ยืนยันอย่างเด็ดขาดว่าจะมีผู้กระทำบาปใหญ่คนใดต้องเข้านรก และพวกเขาอ้างว่าผู้กระทำบาปใหญ่ทั้งหมดจะได้อยู่ในสวรรค์โดยไม่ถูกลงโทษ ทั้งสองกลุ่มนี้ล้วนขัดแย้งกับซุนนะฮ์ที่เป็นมุตะวาติรและเป็นที่ยืนยันมาจากท่านเราะซูล ﷺ และพวกเขายังขัดแย้งกับอิจญ์มาอ์ (มติเอกฉันท์) ของชนรุ่นสะลัฟแห่งประชาชาตินี้และบรรดาอิมามของประชาชาติ

แท้จริงอัลลอฮ์ได้ทรงชี้นำอะฮ์ลุซซุนนะฮ์วัลญะมาอะฮ์สู่สัจธรรมในสิ่งที่พวกเขา (กลุ่มต่างๆ) ขัดแย้งกัน ด้วยการอนุมัติของพระองค์ โดยพวกเขามีทัศนะว่า ผู้กระทำบาปใหญ่นั้นอยู่ภายใต้พระประสงค์ของอัลลอฮ์ หากพระองค์ทรงประสงค์ ก็จะทรงอภัยโทษให้แก่พวกเขาด้วยความเมตตาของพระองค์ และหากพระองค์ทรงประสงค์ ก็จะทรงลงโทษพวกเขาด้วยบาปของพวกเขา แล้วหลังจากนั้นพระองค์ก็จะทรงให้พวกเขาเข้าสวรรค์ด้วยความเมตตาของพระองค์

إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِۦ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَآءُ

«แท้จริงอัลลอฮ์จะไม่ทรงอภัยโทษให้แก่การที่สิ่งหนึ่งถูกนำมาเป็นภาคีกับพระองค์ และพระองค์จะทรงอภัยโทษให้แก่สิ่งที่นอกเหนือจากนั้นสำหรับผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์» (ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:48)⁽³⁾

และอัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า:

قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ

«จงกล่าวเถิด (มุฮัมมัด) โอ้ปวงบ่าวของข้าที่ได้ละเมิดต่อตัวของพวกเขาเอง พวกเจ้าอย่าได้หมดหวังต่อความเมตตาของอัลลอฮ์ แท้จริงอัลลอฮ์ทรงอภัยโทษบาปทั้งหลายทั้งหมด แท้จริงพระองค์คือผู้ทรงอภัยโทษ ผู้ทรงเมตตาเสมอ» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร 39:53)⁽⁴⁾

ดังนั้น ชิริกนั้นอัลลอฮ์จะไม่ทรงอภัยให้ ส่วนบาปที่นอกเหนือจากนั้นอยู่ภายใต้พระประสงค์ของพระองค์ และผู้ที่ได้เตาบะฮ์จากบาปแล้ว ก็เปรียบเสมือนผู้ที่ไม่มีบาปเลย

หลักฐานของพวกเคาะวาริจในการปฏิเสธชะฟาอะฮ์ประเภทนี้ คือบรรดาอายะฮ์ที่ระบุถึงการปฏิเสธชะฟาอะฮ์ที่พวกมุชริกยืนยัน ทั้งนี้เพราะพวกมุชริกมีความเชื่อว่า ชะฟาอะฮ์ ณ อัลลอฮ์นั้นเหมือนกับชะฟาอะฮ์ในโลกดุนยา กล่าวคือ ผู้ให้ชะฟาอะฮ์สามารถขอชะฟาอะฮ์ต่อผู้อื่นได้โดยไม่ต้องได้รับอนุญาตจากเขา และผู้ให้ชะฟาอะฮ์สามารถขอชะฟาอะฮ์ต่อผู้อื่นได้แม้ผู้นั้นจะไม่พึงพอใจต่อผู้ที่ถูกขอชะฟาอะฮ์ให้ก็ตาม ซึ่งสิ่งนี้ย่อมไม่มี ณ อัลลอฮ์ ตะบาเราะกะวะตะอาลา และได้มีตัวบทต่างๆ ระบุถึงการล้มล้างชะฟาอะฮ์ประเภทนี้

⁽¹⁾ อัล-เกาะรอฏีส: แผ่นกระดาษที่ใช้เขียนหนังสือ ⁽²⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม, กิตาบุลอีมาน, บาบอัดนา อะฮ์ลิลญันนะฮ์ มันซิละตัน (1/179) หมายเลข 191 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์: 48 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร: 53

وَٱتَّقُوا۟ يَوْمًا لَّا تَجْزِى نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ شَيْـًٔا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَـٰعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ

فَمَا تَنفَعُهُمْ شَفَـٰعَةُ ٱلشَّـٰفِعِينَ ﴿٤٨﴾

مَا لِلظَّـٰلِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَلَا شَفِيعٍ يُطَاعُ ﴿١٨﴾

ดังที่อัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งตรัสว่า «และพวกเจ้าจงยำเกรงวันหนึ่ง ซึ่งชีวิตหนึ่งจะไม่สามารถทดแทนสิ่งใดให้แก่อีกชีวิตหนึ่งได้เลย และการขอความช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) จะไม่ถูกรับจากชีวิตนั้น และค่าไถ่ก็จะไม่ถูกรับจากชีวิตนั้น»⁽¹⁾ และพระองค์ตรัสว่า «ดังนั้น การขอความช่วยเหลือของบรรดาผู้ขอความช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) ก็จะไม่อำนวยประโยชน์แก่พวกเขาเลย»⁽²⁾ และพระองค์ตรัสว่า «สำหรับบรรดาผู้อธรรมนั้นไม่มีมิตรสนิท และไม่มีผู้ให้ความช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) คนใดที่จะได้รับการเชื่อฟัง»⁽³⁾

مَن ذَا ٱلَّذِى يَشْفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذْنِهِۦ

وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ٱرْتَضَىٰ

وَكَم مِّن مَّلَكٍ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ لَا تُغْنِى شَفَـٰعَتُهُمْ شَيْـًٔا إِلَّا مِنۢ بَعْدِ أَن يَأْذَنَ ٱللَّهُ لِمَن يَشَآءُ وَيَرْضَىٰٓ ﴿٢٦﴾

يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ٱرْتَضَىٰ وَهُم مِّنْ خَشْيَتِهِۦ مُشْفِقُونَ ﴿٢٨﴾

وَلَا تَنفَعُ ٱلشَّفَـٰعَةُ عِندَهُۥٓ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُۥ

และได้มีตัวบทต่าง ๆ อธิบายไว้ว่า การให้ความช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) ณ อัลลอฮ์นั้นจะไม่เกิดขึ้นนอกจากด้วยการอนุมัติของพระองค์ และจะไม่เกิดขึ้นนอกจากหลังจากที่พระองค์ทรงพอพระทัยต่อผู้ให้ความช่วยเหลือและผู้ได้รับความช่วยเหลือแล้วเท่านั้น (พระองค์ตรัสว่า) «ใครเล่าที่จะให้ความช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) ณ พระองค์ได้ นอกจากด้วยการอนุมัติของพระองค์»⁽⁴⁾ และพระองค์ตรัสว่า «และพวกเขาจะไม่ให้ความช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) นอกจากแก่ผู้ที่พระองค์ทรงพอพระทัยเท่านั้น»⁽⁵⁾ และพระองค์ตรัสว่า «และมีมะลาอิกะฮ์มากมายเพียงใดในชั้นฟ้าทั้งหลาย ที่การให้ความช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) ของพวกเขาจะไม่อำนวยประโยชน์ใด ๆ เลย นอกจากหลังจากที่อัลลอฮ์ทรงอนุมัติแก่ผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์และทรงพอพระทัยเท่านั้น»⁽⁶⁾ และพระองค์ยังตรัสเกี่ยวกับมะลาอิกะฮ์อีกว่า «พระองค์ทรงรู้สิ่งที่อยู่เบื้องหน้าพวกเขาและสิ่งที่อยู่เบื้องหลังพวกเขา และพวกเขาจะไม่ให้ความช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) นอกจากแก่ผู้ที่พระองค์ทรงพอพระทัยเท่านั้น และพวกเขาเป็นผู้หวาดหวั่นเนื่องจากความยำเกรงต่อพระองค์»⁽⁷⁾ และพระองค์ตรัสว่า «และการให้ความช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) ณ พระองค์นั้นจะไม่อำนวยประโยชน์ใด ๆ นอกจากแก่ผู้ที่พระองค์ทรงอนุมัติให้เท่านั้น»⁽⁸⁾

ตัวบทเหล่านี้ได้ปฏิเสธและลบล้างชะฟาอะฮ์ที่พวกมุชริกีนยืนยันให้แก่มะลาอิกะฮ์ บรรดานบี และบรรดาคนศอลิห์ และได้ยืนยันชะฟาอะฮ์ที่เกิดขึ้นด้วยการอนุมัติของอัลลอฮ์และการที่พระองค์ทรงพอพระทัยต่อผู้ให้ความช่วยเหลือและผู้ได้รับความช่วยเหลือ และอัลลอฮ์จะไม่ทรงพอพระทัยต่อบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาที่ตั้งภาคี ส่วนบรรดาผู้ฝ่าฝืนจากชาวเตาฮีดนั้น บรรดาผู้ให้ความช่วยเหลือจะให้ชะฟาอะฮ์แก่พวกเขา แต่พวกเขาจะไม่ให้ชะฟาอะฮ์แก่ผู้ตั้งภาคีเลย

لقد ظننت يا أبا هريرة أن لا يسألني عن هذا الحديث أحد أول منك ، لما رأيت من حرصك على الحديث ، أسعد الناس بشفاعتي يوم القيامة من قال : لا إله إلا الله خالصا من قبل نفسه

อัล-บุคอรีย์ได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่านจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านได้กล่าวว่า ฉันได้กล่าวว่า "โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ ผู้ใดคือผู้ที่โชคดีที่สุดในหมู่มนุษย์ที่จะได้รับชะฟาอะฮ์ของท่านในวันกิยามะฮ์" ท่านเราะซูล ﷺ ตอบว่า «แท้จริงฉันคิดไว้แล้ว โอ้อบูฮุร็อยเราะฮ์ ว่าจะไม่มีผู้ใดถามฉันเกี่ยวกับเรื่องนี้ก่อนท่าน เนื่องจากสิ่งที่ฉันเห็นจากความกระตือรือร้นของท่านต่อหะดีษ ผู้ที่โชคดีที่สุดในหมู่มนุษย์ที่จะได้รับชะฟาอะฮ์ของฉันในวันกิยามะฮ์ คือผู้ที่กล่าวว่า ลาอิลาฮะอิลลัลลอฮ์ (ไม่มีพระเจ้าที่ถูกเคารพสักการะโดยเที่ยงแท้นอกจากอัลลอฮ์) ด้วยความบริสุทธิ์ใจจากใจของเขาเอง»⁽⁹⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:48 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุดดัษษิร 74:48 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์ฆอฟิร 40:18 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:255 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-อันบิยาอ์ 21:28 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัน-นัจญ์มุ 53:26 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อัล-อันบิยาอ์ 21:28 ⁽⁸⁾ ซูเราะฮ์สะบะอ์ 34:23 ⁽⁹⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ กิตาบอัร-ริกอก บาบศิฟะตุลญันนะฮ์ วันนาร (บทว่าด้วยลักษณะของสวรรค์และนรก) ฟัตหุลบารีย์ (11/418)

บทที่แปด

ผู้ที่เข้าสวรรค์เป็นคนสุดท้าย

ท่านเราะซูล ﷺ ได้เล่าให้เราฟังถึงเรื่องราวของชายคนสุดท้ายที่ออกจากนรกและเข้าสวรรค์ บทสนทนาระหว่างเขากับพระเจ้าของเขา และเกียรติอันยิ่งใหญ่ที่อัลลอฮ์ทรงประทานแก่เขา ซึ่งเขาไม่อาจเชื่อได้ว่าอัลลอฮ์ทรงให้เกียรติเขาเช่นนั้น เพราะความยิ่งใหญ่ของมัน อิบนุลอะษีรได้รวบรวมสายรายงานต่าง ๆ ของหะดีษนี้ไว้ในหนังสือ "ญามิอุลอุศูล" และเราได้คัดหะดีษเหล่านี้มาจากหนังสือเล่มนั้น⁽¹⁾

إني لأعلم آخر أهل النار خروجا منها ، وآخر أهل الجنة دخولا الجنة : رجل يخرج من النار حبوا ، فيقول الله له : اذهب فادخل الجنة ؛ فيأتيها ، فيخيل إليه أنها ملأى ، فيرجع فيقول : يارب ، وجدتها ملأى ، فيقول الله عز وجل : اذهب فادخل الجنة ؛ فإن لك مثل الدنيا ، ، وعشرة أمثالها ؛ أو إن لك مثل عشرة أمثال الدنيا ، فيقول : أتسخر بي - أو أتضحك بي - وأنت الملك ؟ قال : فلقد رأيت رسول الله ﷺ ضحك حتى بدت نواجذه ، فكان يقال : ذلك أدنى أهل الجنة منزلة

1. จากอับดุลลอฮ์ อิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงฉันรู้จักชาวนรกคนสุดท้ายที่ออกจากนรก และชาวสวรรค์คนสุดท้ายที่เข้าสวรรค์ เขาคือชายคนหนึ่งที่คลานออกมาจากนรก แล้วอัลลอฮ์ตรัสแก่เขาว่า 'จงไปเข้าสวรรค์เถิด' เขาจึงไปยังสวรรค์ แต่เขารู้สึกว่าสวรรค์นั้นเต็มแล้ว เขาจึงกลับมาและกล่าวว่า 'โอ้พระเจ้าของข้าพระองค์ ข้าพระองค์พบว่ามันเต็มแล้ว' อัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่งตรัสว่า 'จงไปเข้าสวรรค์เถิด เพราะแท้จริงเจ้าจะได้เท่ากับโลกดุนยาและอีกสิบเท่าของมัน' หรือ 'แท้จริงเจ้าจะได้เท่ากับสิบเท่าของโลกดุนยา' เขากล่าวว่า 'พระองค์ทรงเย้ยหยันข้าพระองค์ หรือทรงหัวเราะเยาะข้าพระองค์ ทั้งที่พระองค์ทรงเป็นพระราชากระนั้นหรือ'» ผู้รายงานกล่าวว่า «แล้วฉันก็เห็นท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ หัวเราะจนเห็นฟันกราม และมีผู้กล่าวว่า นั่นคือชาวสวรรค์ที่มีตำแหน่งต่ำที่สุด» บันทึกโดยอัลบุคอรีและมุสลิม

إني لأعرف آخر أهل النار خروجا من النار : رجل يخرج منها زحفا ، فيقال له : انطلق فادخل الجنة ، قال : فيذهب فيدخل الجنة ، فيجد الناس قد أخذوا المنازل ، فيقال له :

และในรายงานของมุสลิม ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงฉันรู้จักชาวนรกคนสุดท้ายที่ออกจากนรก เขาคือชายคนหนึ่งที่ออกจากนรกด้วยการเขยิบตัวคืบคลานออกมา แล้วมีผู้กล่าวแก่เขาว่า 'จงไปเข้าสวรรค์เถิด'» ท่านกล่าวว่า «แล้วเขาก็ไปเข้าสวรรค์ แต่พบว่าผู้คนได้จับจองที่พำนักกันหมดแล้ว แล้วมีผู้กล่าวแก่เขาว่า

⁽¹⁾ ญามิอุลอุศูล (10/553)

أتذكر الزمان الذي كنت فيه ؟ فيقول : نعم ، فيقال له : تمن ، فيتمنى فيقال له : لك الذي تمنيت ، وعشرة أضعاف الدنيا ، فيقول : أتسخر بي وأنت الملك ؟ قال : فلقد رأيت رسول الله ﷺ يضحك حتى بدت نواجذه

«เจ้าจำยุคสมัยที่เจ้าเคยอยู่ได้หรือไม่?” เขาตอบว่า “จำได้” แล้วมีเสียงกล่าวแก่เขาว่า “จงปรารถนาเถิด” เขาก็ปรารถนา แล้วมีเสียงกล่าวแก่เขาว่า “เจ้าจะได้สิ่งที่เจ้าปรารถนา และได้สิบเท่าของโลกดุนยา” เขากล่าวว่า “พระองค์ทรงล้อเลียนข้าพระองค์หรือ ทั้งที่พระองค์ทรงเป็นพระราชา?”» ผู้รายงานกล่าวว่า «แล้วฉันก็เห็นท่านเราะซูล ﷺ หัวเราะจนเห็นฟันกราม» และในรายงานของอัต-ติรมิซีย์มีเนื้อความเหมือนกับรายงานของมุสลิมนี้⁽¹⁾

آخر من يدخل الجنة رجل ، فهو يمشي مرة ، ويكبو مرة ، وتسفعه النار مرة ، فإذا ما جاوزها التفت إليها ، فقال : تبارك الذي نجاني منك ، لقد أعطاني الله شيئا ما أعطاه أحدا من الأولين والآخرين ، فترفع له شجرة ، فيقول : يارب ، أدنني من هذه الشجرة فلأستظل بظلها ، وأشرب من مائها ، فيقول الله عز وجل : يا ابن آدم لعلي إن أعطيتكها سألتني غيرها ؟ فيقول : لا ، يارب ، ويعاهده أن لايسأله غيرها، قال: وربه عز وجل يعذره،لأنه يرى مالا صبر له عليه، فيدنيه منها ، فيستظل بظلها ، ويشرب من مائها ، ثم ترفع له شجرة هي أحسن من الأولى ، فيقول : أي رب ، أدنني من هذه لأشرب من مائها ، وأستظل بظلها ، لا أسألك غيرها فيقول : يا ابن آدم ، ألم تعاهدني أن لا تسألني غيرها ؟ فيقول : لعلي إن أدنيتك منها تسألني غيرها ؟ فيعاهده أن لا يسأله غيرها ، وربه تعالى يعذره ، لأنه يرى مالا صبر له عليه ، فيدنيه منها ، فيستظل بظلها ، ويشرب من مائها ، ثم ترفع له شجرة عند باب الجنة ، وهي أحسن من الأوليين ، فيقول : أي رب أدنني من هذه لأستظل بظلها ، وأشرب من مائها ، لا أسألك غيرها ، فيقول : يا ابن آدم ، ألم تعاهدني أن لا تسألني غيرها ؟ قال : بلى ، يارب لا أسألك غيرها ـ وربه عز وجل

๒ – จากอับดุลลอฮ์ อิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «คนสุดท้ายที่จะได้เข้าสวรรค์คือชายผู้หนึ่ง เขาเดินไปบ้าง ล้มคะมำไปบ้าง และไฟนรกก็แผดเผาใบหน้าของเขาบ้าง ครั้นเมื่อเขาผ่านพ้นมันไปได้ เขาก็หันกลับไปมองมันแล้วกล่าวว่า “มหาจำเริญยิ่งแด่พระผู้ทรงช่วยให้ฉันรอดพ้นจากเจ้า แน่แท้อัลลอฮ์ได้ทรงประทานแก่ฉันในสิ่งที่พระองค์ไม่เคยประทานแก่ผู้ใดเลยทั้งในหมู่ชนรุ่นแรกและรุ่นหลัง” แล้วต้นไม้ต้นหนึ่งก็ปรากฏขึ้นแก่เขา เขาจึงกล่าวว่า “โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์ โปรดให้ข้าพระองค์ได้เข้าใกล้ต้นไม้ต้นนี้เถิด เพื่อข้าพระองค์จะได้อาศัยร่มเงาของมัน และดื่มน้ำของมัน” อัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่งตรัสว่า “โอ้ลูกหลานของอาดัม หากข้าให้มันแก่เจ้า บางทีเจ้าอาจจะขอสิ่งอื่นจากข้าอีก?” เขาตอบว่า “ไม่ครับ โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์” และเขาก็ให้สัญญาแก่พระองค์ว่าจะไม่ขอสิ่งอื่นอีก» ท่านกล่าวว่า «และพระผู้อภิบาลของเขาผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่งก็ทรงให้อภัยแก่เขา เพราะเขาได้เห็นสิ่งที่เขาไม่อาจอดทนต่อมันได้ พระองค์จึงทรงให้เขาเข้าใกล้มัน แล้วเขาก็อาศัยร่มเงาของมันและดื่มน้ำของมัน ต่อมาต้นไม้อีกต้นหนึ่งซึ่งงดงามกว่าต้นแรกก็ปรากฏขึ้นแก่เขา เขาจึงกล่าวว่า “โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์ โปรดให้ข้าพระองค์ได้เข้าใกล้ต้นนี้เถิด เพื่อข้าพระองค์จะได้ดื่มน้ำของมัน และอาศัยร่มเงาของมัน ข้าพระองค์จะไม่ขอสิ่งอื่นจากพระองค์อีก” พระองค์ตรัสว่า “โอ้ลูกหลานของอาดัม เจ้ามิได้ให้สัญญาแก่ข้าดอกหรือว่าเจ้าจะไม่ขอสิ่งอื่นจากข้าอีก?” แล้วพระองค์ตรัสว่า “หากข้าให้เจ้าเข้าใกล้มัน บางทีเจ้าอาจจะขอสิ่งอื่นจากข้าอีก?” เขาจึงให้สัญญาแก่พระองค์ว่าจะไม่ขอสิ่งอื่นอีก และพระผู้อภิบาลของเขาผู้ทรงสูงส่งก็ทรงให้อภัยแก่เขา เพราะเขาได้เห็นสิ่งที่เขาไม่อาจอดทนต่อมันได้ พระองค์จึงทรงให้เขาเข้าใกล้มัน แล้วเขาก็อาศัยร่มเงาของมันและดื่มน้ำของมัน ต่อมาต้นไม้อีกต้นหนึ่งก็ปรากฏขึ้นแก่เขาที่ประตูสวรรค์ ซึ่งงดงามกว่าสองต้นแรก เขาจึงกล่าวว่า “โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์ โปรดให้ข้าพระองค์ได้เข้าใกล้ต้นนี้เถิด เพื่อข้าพระองค์จะได้อาศัยร่มเงาของมัน และดื่มน้ำของมัน ข้าพระองค์จะไม่ขอสิ่งอื่นจากพระองค์อีก” พระองค์ตรัสว่า “โอ้ลูกหลานของอาดัม เจ้ามิได้ให้สัญญาแก่ข้าดอกหรือว่าเจ้าจะไม่ขอสิ่งอื่นจากข้าอีก?” เขาตอบว่า “แน่นอนครับ โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์ ข้าพระองค์จะไม่ขอสิ่งอื่นจากพระองค์อีก” – และพระผู้อภิบาลของเขาผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่ง

⁽¹⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ (11/386) ในกิตาบอัร-ริกอก บาบเกี่ยวกับลักษณะของสวรรค์และนรก และในกิตาบอัต-เตาฮีด บาบการตรัสของพระผู้อภิบาลผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่งในวันกิยามะฮ์กับบรรดานบีและคนอื่น ๆ, มุสลิม หมายเลข 186 ในกิตาบอัล-อีมาน บาบชาวนรกคนสุดท้ายที่ออกจากนรก, และอัต-ติรมิซีย์ หมายเลข 2598 ในบทลักษณะของนรกญะฮันนัม บาบที่ 10

يعذره ، لأنه يرى مالا صبر له عليه ، فيدنيه منها ، فإذا أدناه منها سمع أصوات أهل الجنة ، فيقول : أي رب أدخلنيها ، فيقول : يا ابن آدم ، ما يصريني منك ، أيرضيك أن أعطيك الدنيا ومثلها معها ؟ قال : يارب ، أتستهزيء مني وأنت رب العالمين ؟ فضحك ابن مسعود ، فقال : ألا تسألوني مم أضحك ؟ فقالوا : مم تضحك ؟ قال : هكذا ضحك رسول الله ﷺ . فقالوا : مم تضحك يا رسول الله ؟ فقال : من ضحك رب العالمين، حين قال : أتستهزيء مني وأنت رب العالمين؟ فيقول : إني لا أستهزيء منك ، ولكني على ما أشاء قادر

…(อัลลอฮ์ทรง) ให้อภัยแก่เขา เพราะเขาได้เห็นสิ่งที่เขาไม่อาจอดทนต่อมันได้ แล้วพระองค์ก็ทรงให้เขาเข้าใกล้มัน ครั้นเมื่อพระองค์ทรงให้เขาเข้าใกล้มันแล้ว เขาก็ได้ยินเสียงของชาวสวรรค์ เขาจึงกล่าวว่า "โอ้พระผู้อภิบาลของข้า โปรดให้ข้าได้เข้าไปในนั้นเถิด" พระองค์ตรัสว่า "โอ้ลูกหลานอาดัมเอ๋ย อะไรเล่าที่จะทำให้เจ้าหยุดขอจากข้า⁽¹⁾ เจ้าจะพอใจไหม หากข้าจะให้แก่เจ้าเท่ากับโลกดุนยาและอีกเท่าหนึ่งพร้อมกับมัน?" เขากล่าวว่า "โอ้พระผู้อภิบาลของข้า พระองค์ทรงล้อเลียนข้าหรือ ทั้งที่พระองค์คือพระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก?" แล้วอิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) ก็หัวเราะ และกล่าวว่า "พวกท่านจะไม่ถามฉันหรือว่าฉันหัวเราะเพราะอะไร?" พวกเขาจึงถามว่า "ท่านหัวเราะเพราะอะไร?" ท่านตอบว่า "ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ก็หัวเราะเช่นนี้ แล้วพวกเขา (ศอฮาบะฮ์) ถามว่า 'ท่านหัวเราะเพราะอะไร โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์?' ท่านตอบว่า 'เพราะการหัวเราะของพระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก ขณะที่ชายผู้นั้นกล่าวว่า พระองค์ทรงล้อเลียนข้าหรือ ทั้งที่พระองค์คือพระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก? แล้วพระองค์ตรัสว่า แท้จริงข้ามิได้ล้อเลียนเจ้า แต่ข้าทรงอำนาจเหนือทุกสิ่งที่ข้าประสงค์'"» บันทึกโดยมุสลิม⁽²⁾

หะดีษนี้ อัล-หุมัยดีย์ได้บันทึกไว้เช่นนี้ในหมวดหะดีษที่มุสลิมรายงานไว้เพียงผู้เดียว ส่วนหะดีษก่อนหน้านี้อยู่ในหมวดหะดีษที่ (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) เห็นพ้องกัน และเขากล่าวว่า "ที่เราแยกหะดีษนี้ออกมาต่างหาก ก็เพราะมีส่วนที่เพิ่มเติมอยู่ในนั้น"

إن أدنى أهل الجنة منزلة : رجل صرف الله وجهه عن النار قبل الجنة ، ومثل له شجرة ذات ظل ، فقال ، أي رب ، قربني من هذه الشجرة لأكون في ظلها

รายงานจากอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงชาวสวรรค์ที่มีตำแหน่งต่ำที่สุด คือชายคนหนึ่งที่อัลลอฮ์ทรงหันใบหน้าของเขาออกจากนรกไปทางสวรรค์ และมีต้นไม้ที่มีร่มเงาต้นหนึ่งปรากฏแก่เขา เขาจึงกล่าวว่า 'โอ้พระผู้อภิบาลของข้า โปรดให้ข้าเข้าใกล้ต้นไม้นี้เถิด เพื่อข้าจะได้อยู่ใต้ร่มเงาของมัน'..." แล้วท่านก็เล่าหะดีษในทำนองเดียวกับหะดีษของอิบนุมัสอูด แต่มิได้กล่าวถึงประโยคที่ว่า "พระองค์ตรัสว่า โอ้ลูกหลานอาดัมเอ๋ย อะไรเล่าที่จะทำให้เจ้าหยุดขอจากข้า?..." จนจบหะดีษ»

ويذكِّره الله ، سل كذا وكذا ، فإذا انقطعت به الأماني ، قال الله : هو لك وعشرة أمثاله ، قال : ثم يدخل بيته ، فتدخل عليه زوجتاه من الحور العين ، فيقولان : الحمد لله الذي أحياك لنا ، وأحيانا لك ، قال : « فيقول : ما اعطي أحد مثل ما أعطيت

และในหะดีษนี้มีเพิ่มเติมว่า «และอัลลอฮ์ทรงเตือนให้เขานึกถึง (สิ่งต่างๆ ว่า) "จงขอสิ่งนั้นสิ่งนี้" จนเมื่อความปรารถนาของเขาหมดสิ้นลง อัลลอฮ์ตรัสว่า "สิ่งนั้นเป็นของเจ้า และอีกสิบเท่าของมัน" ท่าน (นบี ﷺ) กล่าวว่า "แล้วเขาก็เข้าไปในบ้านของเขา ภรรยาทั้งสองของเขาจากหมู่หูรุลอีนก็เข้ามาหาเขา แล้วนางทั้งสองกล่าวว่า 'มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ ผู้ทรงให้ท่านมีชีวิตเพื่อพวกเรา และทรงให้พวกเรามีชีวิตเพื่อท่าน'" ท่านกล่าวว่า "แล้วเขาก็กล่าวว่า 'ไม่มีผู้ใดได้รับเหมือนดังที่ฉันได้รับเลย'"» มุสลิมบันทึกไว้เช่นนี้ต่อท้ายหะดีษของอิบนุมัสอูด⁽³⁾

⁽¹⁾ (มา ยัศรีนี) หมายถึง อะไรเล่าที่จะทำให้เจ้าพอใจ และทำให้การขอของเจ้าสิ้นสุดลง รากเดิมของคำว่า "อัต-ตัศริยะฮ์" คือการตัดและการรวบรวม และจากรากนี้เองจึงมีคำว่า "อัช-ชาฮ์ อัล-มุศ็อรเราะฮ์" ซึ่งหมายถึงแพะที่ถูกกักน้ำนมไว้ในเต้าและงดการรีดนมของมัน ⁽²⁾ หมายเลข 187 ในกิตาบอัล-อีมาน บาบผู้ที่ออกจากนรกเป็นคนสุดท้าย ⁽³⁾ รายงานโดยมุสลิม หมายเลข 188 ในกิตาบอัล-อีมาน บาบชาวสวรรค์ที่มีตำแหน่งต่ำที่สุดในสวรรค์

บทที่เก้า

ผู้ที่ได้เข้าสวรรค์ก่อนวันกิยามะฮ์

وَقُلْنَا يَا آدَمُ اسْكُنْ أَنتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ

มนุษย์คนแรกที่ได้เข้าสวรรค์คือบิดาของมนุษยชาติ คือ อาดัม ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «และเราได้กล่าวว่า โอ้อาดัมเอ๋ย เจ้าและภรรยาของเจ้าจงพำนักอยู่ในสวรรค์ และเจ้าทั้งสองจงกินจากมันอย่างอุดมสมบูรณ์ตามที่เจ้าทั้งสองปรารถนาเถิด» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:35)⁽¹⁾

آدَمُ اسْكُنْ أَنتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ فَكُلَا مِنْ حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هَـٰذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ ﴿١٩﴾

และพระองค์ตรัสว่า «และโอ้อาดัมเอ๋ย เจ้าและภรรยาของเจ้าจงพำนักอยู่ในสวรรค์ แล้วเจ้าทั้งสองจงกินจากที่ใดก็ได้ตามที่เจ้าทั้งสองปรารถนา แต่เจ้าทั้งสองอย่าเข้าใกล้ต้นไม้นี้ มิฉะนั้นเจ้าทั้งสองจะอยู่ในหมู่ผู้อธรรม» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:19)⁽²⁾

وَلَقَدْ عَهِدْنَآ إِلَىٰٓ ءَادَمَ مِن قَبْلُ فَنَسِىَ وَلَمْ نَجِدْ لَهُۥ عَزْمًا ﴿١١٥﴾ وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ ٱسْجُدُوا۟ لِـَٔادَمَ فَسَجَدُوٓا۟ إِلَّآ إِبْلِيسَ أَبَىٰ ﴿١١٦﴾ فَقُلْنَا يَا آدَمُ إِنَّ هَـٰذَا عَدُوٌّ لَّكَ وَلِزَوْجِكَ فَلَا يُخْرِجَنَّكُمَا مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقَىٰ ﴿١١٧﴾ إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيهَا وَلَا تَعْرَىٰ ﴿١١٨﴾ وَأَنَّكَ لَا تَظْمَؤُا۟ فِيهَا وَلَا تَضْحَىٰ ﴿١١٩﴾ فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطَانُ قَالَ يَا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلَىٰ شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكٍ لَّا يَبْلَىٰ ﴿١٢٠﴾ فَأَكَلَا مِنْهَا فَبَدَتْ لَهُمَا سَوْءَٰتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِن وَرَقِ ٱلْجَنَّةِ ۚ وَعَصَىٰٓ ءَادَمُ رَبَّهُۥ فَغَوَىٰ ﴿١٢١﴾ ثُمَّ ٱجْتَبَـٰهُ رَبُّهُۥ فَتَابَ عَلَيْهِ وَهَدَىٰ ﴿١٢٢﴾ قَالَ ٱهْبِطَا مِنْهَا جَمِيعًۢا ۖ بَعْضُكُمْ

แต่อาดัมได้ฝ่าฝืนพระผู้อภิบาลของเขา ด้วยการกินจากต้นไม้ที่อัลลอฮ์ทรงห้ามมิให้เขากิน อัลลอฮ์จึงทรงให้เขาลงจากสวรรค์สู่โลกแห่งความทุกข์ยาก พระองค์ตรัสว่า «และแท้จริงเราได้ให้คำมั่นสัญญาแก่อาดัมมาก่อนแล้ว แต่เขาลืม และเรามิได้พบว่าเขามีความมุ่งมั่น (115) และจงรำลึกเมื่อเราได้กล่าวแก่มะลาอิกะฮ์ว่า จงสุญูดแก่อาดัมเถิด พวกเขาก็สุญูด เว้นแต่อิบลีส มันปฏิเสธ (116) เราจึงกล่าวว่า โอ้อาดัมเอ๋ย แท้จริงตัวนี้เป็นศัตรูของเจ้าและภรรยาของเจ้า ดังนั้นอย่าให้มันทำให้เจ้าทั้งสองออกจากสวรรค์ แล้วเจ้าจะได้รับความทุกข์ยาก (117) แท้จริงเป็นสิทธิของเจ้าที่จะไม่หิวโหยในนั้นและไม่เปลือยกาย (118) และแท้จริงเจ้าจะไม่กระหายในนั้นและไม่ต้องตากแดดร้อน (119) แล้วชัยฏอนก็กระซิบกระซาบแก่เขา โดยกล่าวว่า โอ้อาดัมเอ๋ย ฉันจะชี้แนะท่านถึงต้นไม้แห่งความเป็นอมตะ และอำนาจที่ไม่มีวันเสื่อมสลายเอาไหม? (120) แล้วเขาทั้งสองก็กินจากต้นไม้นั้น ดังนั้นอวัยวะพึงสงวนของเขาทั้งสองจึงปรากฏแก่เขาทั้งสอง และเขาทั้งสองเริ่มเอาใบไม้ในสวรรค์มาปกปิดตัวของเขาทั้งสอง และอาดัมได้ฝ่าฝืนพระผู้อภิบาลของเขา แล้วเขาจึงหลงผิด (121) ต่อมาพระผู้อภิบาลของเขาได้ทรงคัดเลือกเขา และทรงอภัยโทษให้แก่เขา และทรงชี้แนะทางที่ถูกต้องแก่เขา (122) พระองค์ตรัสว่า เจ้าทั้งสองจงลงไปจากที่นี่ด้วยกันทั้งหมด บางส่วนของพวกเจ้าเป็นศัตรูต่ออีกบางส่วน» (ซูเราะฮ์ฏอฮา 20:115–123)⁽³⁾

اطلعت في الجنة فرأيت أهلها الفقراء، واطلعت في النار فرأيت أهلها النساء

ท่านเราะซูล ﷺ ได้เห็นสวรรค์ ดังที่มีรายงานในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ จากอิมรอน บิน หุศ็อยน์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ฉันได้มองเข้าไปในสวรรค์ แล้วฉันเห็นว่าชาวสวรรค์คือคนยากจน และฉันได้มองเข้าไปในนรก แล้วฉันเห็นว่าชาวนรกคือผู้หญิง»⁽⁴⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ : 35 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ : 19 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์ฏอฮา : 115–123 ⁽⁴⁾ เศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์, กิตาบบัดอิล-ค็อลก์, บาบมาญาอะฟีศิฟะติล-ญันนะฮ์, ฟัตหุล-บารีย์ : (6/318)

และในบรรดาผู้ที่จะได้เข้าสวรรค์ก่อนวันกิยามะฮ์ ได้แก่บรรดาผู้ตายชะฮีด ในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากมัสรูกว่า เขากล่าวว่า พวกเราได้ถามอับดุลลอฮ์ บิน มัสอูด (ร.ฎ.) เกี่ยวกับอายะฮ์นี้:

وَلَا تَحْسَبَنَّ ٱلَّذِينَ قُتِلُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ أَمْوَٰتًۢا ۚ بَلْ أَحْيَآءٌ عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ ﴿١٦٩﴾

«และเจ้าจงอย่าคิดว่าบรรดาผู้ที่ถูกฆ่าในทางของอัลลอฮ์นั้นเป็นผู้ที่ตายแล้ว หามิได้ แต่พวกเขาเป็นผู้ที่มีชีวิตอยู่ ณ พระผู้อภิบาลของพวกเขา โดยที่พวกเขาได้รับปัจจัยยังชีพ» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:169)⁽¹⁾

« إنا قد سألنا عن ذلك فقال : « أرواحهم في أجواف طير خضر ، لها قناديل معلقة بالعرش ، تسرح من الجنة حيث شاءت ، ثم تأوى إلى تلك القناديل ، فاطلع إليهم ربهم اطلاعة ، فقال : هل تشتهون شيئا ؟ قالوا : أي شيء نشتهي ، ونحن نسرح من الجنة حيث شئنا ، ففعل بهم ثلاث مرات ، فلما رأوا أنهم لن يتركوا من أن يسألوا : قالوا : يارب ، نريد أن ترد أرواحنا في أجسادنا حتى نقتل في سبيلك مرة أخرى ، فلما رأى أن ليس لهم حاجة تركوا »

ท่านกล่าวว่า «พวกเราเคยถามท่านนบี ﷺ เรื่องนี้แล้ว ท่านตอบว่า «ดวงวิญญาณของพวกเขาอยู่ในท้องของนกสีเขียว นกเหล่านั้นมีโคมไฟแขวนอยู่กับอะรัช มันบินท่องไปในสวรรค์ตามที่มันปรารถนา แล้วก็กลับมาพักยังโคมไฟเหล่านั้น พระผู้อภิบาลของพวกเขาทรงมองลงมายังพวกเขาครั้งหนึ่ง แล้วตรัสว่า ‘พวกเจ้าปรารถนาสิ่งใดบ้างไหม?’ พวกเขาตอบว่า ‘พวกเราจะปรารถนาสิ่งใดอีกเล่า ในเมื่อพวกเราได้ท่องไปในสวรรค์ตามที่พวกเราปรารถนา’ พระองค์ทรงกระทำเช่นนั้นกับพวกเขาสามครั้ง เมื่อพวกเขาเห็นว่าพวกเขาจะไม่ถูกปล่อยไปโดยไม่ขอสิ่งใด พวกเขาจึงกล่าวว่า ‘โอ้พระผู้อภิบาลของพวกเรา พวกเราปรารถนาให้พระองค์ทรงคืนดวงวิญญาณของพวกเรากลับสู่ร่างกายของพวกเรา เพื่อพวกเราจะได้ถูกฆ่าในทางของพระองค์อีกครั้งหนึ่ง’ เมื่อพระองค์ทรงเห็นว่าพวกเขาไม่มีความต้องการสิ่งใดแล้ว พวกเขาก็ถูกปล่อยไว้»⁽²⁾

« إن أحدكم إذا مات عرض عليه مقعدة بالغداة والعشى إن كان من أهل الجنة فمن أهل الجنة ، وإن كان من أهل النار فمن أهل النار ، يقال هذا مقعدك حتى يبعثك الله إليه يوم القيامة »

และผู้ใดที่เสียชีวิตไป ที่นั่งของเขาในสวรรค์หรือในนรกจะถูกนำมาแสดงแก่เขาทั้งในยามเช้าและยามเย็น ในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากอิบนุอุมัร (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «แท้จริง เมื่อคนหนึ่งคนใดในหมู่พวกท่านเสียชีวิตลง ที่นั่งของเขาจะถูกนำมาแสดงแก่เขาทั้งในยามเช้าและยามเย็น หากเขาเป็นชาวสวรรค์ ก็จะเป็น (ที่นั่ง) ของชาวสวรรค์ และหากเขาเป็นชาวนรก ก็จะเป็น (ที่นั่ง) ของชาวนรก แล้วจะมีเสียงกล่าวแก่เขาว่า ‘นี่คือที่นั่งของเจ้า จนกว่าอัลลอฮ์จะทรงฟื้นคืนชีพเจ้าไปสู่มันในวันกิยามะฮ์’»⁽³⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน : 169 ⁽²⁾ มิชกาตุลมะศอบีหฺ : (2/351) หมายเลข 3804 ⁽³⁾ บันทึกโดยมุสลิมในเศาะฮีหฺของท่าน ดู มุสลิม บิชัรหิน-นะวะวีย์ : (17/200)

(หน้านี้เป็นหน้าว่าง ไม่มีข้อความภาษาอาหรับให้แปล)

บทที่สอง: สวรรค์นั้นนิรันดร์ และชาวสวรรค์ก็อยู่ในนั้นตลอดกาล

หัวข้อที่หนึ่ง: ตัวบทที่บ่งชี้ถึงเรื่องดังกล่าว

لَا يَذُوقُونَ فِيهَا ٱلْمَوْتَ إِلَّا ٱلْمَوْتَةَ ٱلْأُولَىٰ ۖ وَوَقَىٰهُمْ عَذَابَ ٱلْجَحِيمِ ﴿٥٦﴾

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ كَانَتْ لَهُمْ جَنَّـٰتُ ٱلْفِرْدَوْسِ نُزُلًا ﴿١٠٧﴾ خَـٰلِدِينَ فِيهَا لَا يَبْغُونَ عَنْهَا حِوَلًا ﴿١٠٨﴾

สวรรค์นั้นนิรันดร์ ไม่สูญสลายและไม่ดับสิ้น ชาวสวรรค์ก็จะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล พวกเขาไม่ต้องย้ายออกไปจากสวรรค์และไม่ต้องจากไป พวกเขาไม่พินาศและไม่ตาย «พวกเขาจะไม่ได้ลิ้มรสความตายในนั้นอีก นอกจากความตายครั้งแรก และพระองค์ทรงคุ้มครองพวกเขาให้พ้นจากการลงโทษแห่งไฟนรก»⁽¹⁾ และ «แท้จริงบรรดาผู้ศรัทธาและประกอบความดีทั้งหลายนั้น สวนสวรรค์ฟิรเดาส์จะเป็นที่พำนักสำหรับพวกเขา พวกเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล โดยไม่ปรารถนาจะย้ายออกไปจากที่นั่นเลย»⁽²⁾

يا أهل الجنة خلود فلا موت ، ويا أهل النار خلود فلا موت

เมื่อครั้งที่เรากล่าวถึงความเป็นนิรันดร์ของนรก เราได้นำเสนอหะดีษต่าง ๆ ที่ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ บอกเล่าถึงการเชือดความตายระหว่างสวรรค์กับนรก หลังจากนั้นจะมีการกล่าวแก่ชาวสวรรค์และชาวนรกว่า «โอ้ชาวสวรรค์เอ๋ย จงอยู่ตลอดกาลเถิด จะไม่มีความตายอีกแล้ว และโอ้ชาวนรกเอ๋ย จงอยู่ตลอดกาลเถิด จะไม่มีความตายอีกแล้ว»

สิ่งที่ตัวบทเหล่านี้บ่งชี้ก็คือ สวรรค์ถูกสร้างขึ้นในสภาพที่ไม่อาจสูญสลายได้ และชาวสวรรค์ก็เช่นเดียวกัน

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัด-ดุคอน 44:56 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟิ 18:107

من يدخل الجنة ينعم ، لا يبأس ، لا تبلى ثيابه ، ولا يفنى شبابه

ดังที่มีในหะดีษจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ผู้ใดที่ได้เข้าสวรรค์ เขาจะได้รับความสุขสำราญ จะไม่ประสบกับความทุกข์ยาก เสื้อผ้าของเขาจะไม่เก่าคร่ำคร่า และความเป็นหนุ่มของเขาจะไม่สูญสิ้นไป»⁽¹⁾

إنَّ لكم أن تصحوا فلا تسقموا أبدا ، وإن لكم أن تحيوا فلا تموتوا أبدا ، وإن لكم أن تشبوا فلا تهرموا أبدا ، وإن لكم أن تنعموا ، فلا تبتئسوا أبدا ، فذلك قوله عز وجل

وَنُودُوٓا۟ أَن تِلْكُمُ ٱلْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿٤٣﴾

และจงสดับฟังเสียงเรียกอันสูงส่งจากพระผู้อภิบาล ซึ่งชาวสวรรค์จะถูกเรียกขานหลังจากที่พวกเขาได้เข้าสวรรค์แล้วว่า «แท้จริงพวกท่านจะมีสุขภาพดีโดยจะไม่เจ็บป่วยอีกตลอดไป แท้จริงพวกท่านจะมีชีวิตอยู่โดยจะไม่ตายอีกตลอดไป แท้จริงพวกท่านจะเป็นหนุ่มสาวโดยจะไม่แก่ชราอีกตลอดไป และแท้จริงพวกท่านจะได้รับความสุขสำราญโดยจะไม่ประสบกับความทุกข์ยากอีกตลอดไป นั่นคือพระดำรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่ง⁽²⁾ «และพวกเขาจะถูกประกาศว่า นั่นคือสวรรค์ที่พวกท่านได้รับเป็นมรดก เนื่องด้วยสิ่งที่พวกท่านเคยกระทำไว้» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:43)»⁽³⁾

⁽¹⁾ บันทึกโดยมุสลิมในเศาะหีหฺของท่าน, กิตาบุลญันนะฮ์, บาบ ฟี เดาวาม นะอีม อัลญันนะฮ์ (บทว่าด้วยความสุขสำราญในสวรรค์ที่คงอยู่ตลอดไป), (4/2181), หมายเลข 2836 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ : 43 ⁽³⁾ เศาะหีหฺมุสลิม, กิตาบุลญันนะฮ์, บาบ เดาวาม นะอีม อัลญันนะฮ์ (บทว่าด้วยความสุขสำราญในสวรรค์ที่คงอยู่ตลอดไป), (4/2182), หมายเลข 2837

หัวข้อที่สอง

ผู้ที่กล่าวว่าสวรรค์จะสูญสลาย

ผู้ที่กล่าวว่าสวรรค์จะสูญสลาย และกล่าวว่านรกจะสูญสลายด้วย คือ ญะฮ์มฺ บินศ็อฟวาน ผู้นำของพวกอัล-มุอัฏฏิละฮ์ (พวกที่ปฏิเสธคุณลักษณะของอัลลอฮ์) ทัศนะนี้ไม่มีบรรพชนคนใดเคยกล่าวมาก่อนเลย ไม่ว่าจะเป็นศอฮาบะฮ์ ตาบิอีนผู้ดำเนินตามพวกเขาด้วยความดี บรรดาอิมามของมุสลิม หรือชาวซุนนะฮ์ และชาวซุนนะฮ์โดยทั่วไปได้คัดค้านทัศนะนี้ของเขา

ส่วนอบุลฮุซัยล์ อัล-อัลลาฟ ปรมาจารย์ของพวกอัล-มุอ์ตะซิละฮ์ กล่าวว่าการเคลื่อนไหวของชาวสวรรค์และชาวนรกจะสิ้นสุดลง จนพวกเขาอยู่ในสภาพนิ่งสงบตลอดไป ไม่มีผู้ใดในหมู่พวกเขาสามารถเคลื่อนไหวได้เลย⁽¹⁾ ทัศนะทั้งหมดนี้เป็นโมฆะ

ผู้อธิบายหนังสืออัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์กล่าวว่า «ส่วนความเป็นนิรันดร์ของสวรรค์ และการที่สวรรค์จะไม่สูญสลายและไม่ดับสูญนั้น เป็นสิ่งที่รู้กันโดยประจักษ์ชัดว่าท่านเราะซูล ﷺ ได้แจ้งไว้ อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า

وَأَمَّا ٱلَّذِينَ سُعِدُوا۟ فَفِى ٱلْجَنَّةِ خَـٰلِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ ٱلسَّمَـٰوَٰتُ وَٱلْأَرْضُ إِلَّا مَا شَآءَ رَبُّكَ ۖ عَطَآءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ ﴿١٠٨﴾

«ส่วนบรรดาผู้ที่ได้รับความผาสุกนั้น พวกเขาจะอยู่ในสวรรค์ โดยพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล ตราบที่ชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดินยังคงอยู่ เว้นแต่สิ่งที่พระเจ้าของเจ้าทรงประสงค์ เป็นการประทานที่ไม่มีวันขาดสาย» (ซูเราะฮ์ฮูด 11:108)⁽²⁾

إِلَّا مَا شَآءَ رَبُّكَ

หมายถึง ไม่มีวันถูกตัดขาด และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «เว้นแต่สิ่งที่พระเจ้าของเจ้าทรงประสงค์» (ซูเราะฮ์ฮูด 11:108)⁽³⁾ ก็ไม่ขัดแย้งกับความหมายดังกล่าว»⁽⁴⁾

ผู้อธิบายหนังสืออัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ได้กล่าวถึงความเห็นที่แตกต่างกันของชาวสะลัฟในเรื่องข้อยกเว้นนี้ว่า «ชาวสะลัฟมีความเห็นแตกต่างกันในเรื่องข้อยกเว้นนี้ บางท่านกล่าวว่า ความหมายของมันคือ เว้นแต่ช่วงเวลาที่พวกเขาพำนักอยู่ในนรก ซึ่งหมายถึงผู้ที่เข้านรกในหมู่พวกเขาแล้วถูกนำออกมาจากนรก มิใช่ทุกคนในหมู่พวกเขา บางท่านกล่าวว่า เว้นแต่ช่วงเวลาที่พวกเขายืนอยู่ ณ ที่ชุมนุม (อัล-เมากิฟ) บางท่านกล่าวว่า เว้นแต่ช่วงเวลาที่พวกเขาอยู่ในหลุมฝังศพและ ณ ที่ชุมนุม และบางท่านกล่าวว่า มันเป็นข้อยกเว้นของพระผู้อภิบาลซึ่งพระองค์จะไม่ทรงกระทำ ดังที่ท่านกล่าวว่า ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ฉันจะตีเจ้าอย่างแน่นอน เว้นแต่ว่า…

⁽¹⁾ ดู ชัรห์ อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ หน้า 480 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์ฮูด : 108 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์ฮูด : 108 ⁽⁴⁾ ชัรห์ อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ : 481

عَطَآءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ ﴿١٠٨﴾

…ฉันเห็นเป็นอย่างอื่น” ทั้งที่ท่านไม่ได้เห็นเป็นอย่างอื่นเลย แต่ท่านตั้งใจเด็ดขาดที่จะตีเขา และมีผู้กล่าวว่า คำว่า «อิลลา» (เว้นแต่) มีความหมายเดียวกับ «วาว» (และ) ซึ่งเป็นไปตามทัศนะของนักไวยากรณ์บางท่าน แต่ทัศนะนี้อ่อน ส่วนสีบะวัยฮ์ถือว่า «อิลลา» มีความหมายว่า «ลากิน» (แต่ทว่า) การยกเว้นนี้จึงเป็นการยกเว้นแบบตัดขาด (อิสติษนาอ์ มุนเกาะฏิอ์) ทัศนะนี้ได้รับการให้น้ำหนักโดยอิบนุญะรีร ท่านกล่าวว่า แท้จริงอัลลอฮ์ตะอาลาจะไม่ทรงผิดสัญญาของพระองค์ และพระองค์ได้ทรงต่อท้ายการยกเว้นนั้นด้วยคำตรัสของพระองค์ว่า «เป็นการประทานที่ไม่ขาดสาย» (ซูเราะฮ์ฮูด 11:108)⁽¹⁾ พวกเขากล่าวว่า เปรียบได้กับการที่ท่านกล่าวว่า “ฉันให้ท่านพักอาศัยในบ้านของฉันหนึ่งปี เว้นแต่สิ่งที่ฉันประสงค์” หมายถึง นอกเหนือจากสิ่งที่ฉันประสงค์ กล่าวคือ แต่ทว่าสิ่งที่ฉันประสงค์คือการเพิ่มเติมให้มากกว่านั้น

وَلَئِن شِئْنَا لَنَذْهَبَنَّ بِٱلَّذِىٓ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ ثُمَّ لَا تَجِدُ لَكَ بِهِۦ عَلَيْنَا وَكِيلًا ﴿٨٦﴾

فَإِن يَشَإِ ٱللَّهُ يَخْتِمْ عَلَىٰ قَلْبِكَ

قُل لَّوْ شَآءَ ٱللَّهُ مَا تَلَوْتُهُۥ عَلَيْكُمْ وَلَآ أَدْرَىٰكُم بِهِۦ

และมีผู้กล่าวว่า การยกเว้นนี้มีขึ้นเพื่อแจ้งให้พวกเขารู้ว่า แม้พวกเขาจะอยู่ในนั้นตลอดกาล พวกเขาก็ยังคงอยู่ภายใต้ความประสงค์ของอัลลอฮ์ เพราะพวกเขาไม่อาจหลุดพ้นจากความประสงค์ของพระองค์ได้ และสิ่งนี้ไม่ขัดกับการที่พระองค์ทรงตั้งพระทัยและทรงยืนยันอย่างเด็ดขาดแก่พวกเขาว่าจะได้อยู่ตลอดกาล ดังเช่นคำตรัสของพระองค์ตะอาลาว่า «และหากเราประสงค์ แน่นอนเราจะนำสิ่งที่เราได้วะห์ยูแก่เจ้าออกไป แล้วเจ้าจะไม่พบผู้ใดเป็นผู้ช่วยเหลือเจ้าต่อเราในเรื่องนั้นเลย» (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:86)⁽²⁾ และคำตรัสของพระองค์ตะอาลาว่า «ดังนั้น หากอัลลอฮ์ทรงประสงค์ พระองค์ก็จะทรงประทับตราบนหัวใจของเจ้า» (ซูเราะฮ์อัช-ชูรอ 42:24)⁽³⁾ และคำตรัสของพระองค์ว่า «จงกล่าวเถิด หากอัลลอฮ์ทรงประสงค์ ฉันก็จะไม่อ่านมันแก่พวกท่าน และพระองค์ก็จะไม่ทรงให้พวกท่านรู้ถึงมัน» (ซูเราะฮ์ยูนุส 10:16)⁽⁴⁾ และยังมีตัวอย่างทำนองนี้อีกมาก พระองค์ผู้ทรงมหาบริสุทธิ์ทรงแจ้งแก่บ่าวของพระองค์ว่า กิจการทั้งปวงล้วนเป็นไปตามความประสงค์ของพระองค์ สิ่งใดที่พระองค์ทรงประสงค์ย่อมเกิดขึ้น และสิ่งใดที่พระองค์ไม่ทรงประสงค์ย่อมไม่เกิดขึ้น

และมีผู้กล่าวว่า «มา» (สิ่งที่) มีความหมายว่า «มัน» (ผู้ที่) หมายถึง เว้นแต่ผู้ที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์ให้เข้านรกเพราะบาปของเขา จากบรรดาผู้ที่ได้รับความผาสุก และยังมีทัศนะอื่น ๆ อีก

عَطَآءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ ﴿١٠٨﴾

إِنَّ هَـٰذَا لَرِزْقُنَا مَا لَهُۥ مِن نَّفَادٍ ﴿٥٤﴾

أُكُلُهَا دَآئِمٌ وَظِلُّهَا

ไม่ว่าจะตีความอย่างไรก็ตาม การยกเว้นนี้ถือเป็นส่วนหนึ่งของถ้อยคำที่มีความหมายคลุมเครือ (มุตะชาบิฮ์) และคำตรัสของพระองค์ว่า «เป็นการประทานที่ไม่ขาดสาย» (ซูเราะฮ์ฮูด 11:108)⁽⁵⁾ เช่นเดียวกับคำตรัสของพระองค์ตะอาลาว่า «แท้จริงนี่คือปัจจัยยังชีพของเรา ซึ่งไม่มีวันหมดสิ้น» (ซูเราะฮ์ศ็อด 38:54)⁽⁶⁾ และคำตรัสของพระองค์ว่า «ผลไม้ของมันมีอยู่ตลอดไป และร่มเงาของมันก็เช่นกัน» (ซูเราะฮ์อัร-เราะอ์ด 13:35)⁽⁷⁾ และอัลลอฮ์ได้ทรงยืนยันการอยู่ตลอดกาลของชาวสวรรค์ด้วยคำว่า “ตลอดไปชั่วนิรันดร์” ในหลายแห่ง

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์ฮูด : 108 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ : 86 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัช-ชูรอ : 24 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์ยูนุส : 16 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์ฮูด : 108 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์ศ็อด : 54 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะอ์ด : 35

لَا يَذُوقُونَ فِيهَا ٱلْمَوْتَ إِلَّا ٱلْمَوْتَةَ ٱلْأُولَىٰ

إِلَّا مَا شَآءَ رَبُّكَ

…จากอัลกุรอาน และพระองค์ได้ทรงบอกว่า พวกเขา «จะไม่ได้ลิ้มรสความตายในนั้น นอกจากความตายครั้งแรกเท่านั้น»⁽¹⁾ การยกเว้นในที่นี้เป็นการยกเว้นแบบมุนเกาะฏิอ์ (คือสิ่งที่ถูกยกเว้นไม่ได้อยู่ในประเภทเดียวกับสิ่งที่ถูกกล่าวถึงก่อนหน้า) และเมื่อท่านนำไปรวมกับการยกเว้นในคำตรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า «เว้นแต่สิ่งที่พระเจ้าของเจ้าทรงประสงค์»⁽²⁾ ก็จะเห็นได้ชัดว่า ความหมายที่ต้องการของทั้งสองอายะฮ์นี้คือ การยกเว้นช่วงเวลาที่พวกเขายังไม่ได้อยู่ในสวรรค์ออกจากระยะเวลาแห่งการพำนักอยู่ชั่วนิรันดร์ เช่นเดียวกับการยกเว้นความตายครั้งแรกออกจากความตายทั้งปวง ดังนั้น ความตายครั้งนี้จึงเป็นความตายที่เกิดขึ้นก่อนชีวิตอันเป็นนิรันดร์ของพวกเขา และช่วงเวลานั้นก็คือการอยู่ห่างจากสวรรค์ที่เกิดขึ้นก่อนการพำนักอยู่ในสวรรค์ชั่วนิรันดร์ของพวกเขา»⁽³⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัด-ดุคอน 44:56 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์ฮูด 11:108 ⁽³⁾ ชัรห์ อัล-อะกีดะฮ์ อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ หน้า 481

[หน้านี้เป็นหน้าว่าง ไม่มีข้อความภาษาอาหรับให้แปล]

บทที่สาม: ลักษณะของสวรรค์

หัวข้อที่หนึ่ง: สวรรค์ไม่มีสิ่งใดเสมอเหมือน

ความสุขสำราญในสวรรค์นั้นเหนือเกินกว่าคำบรรยาย และจินตนาการก็ไม่อาจไปถึงได้ ความสุขสำราญของสวรรค์ไม่มีสิ่งใดเทียบเคียงได้ในบรรดาสิ่งที่ชาวโลกรู้จัก ไม่ว่ามนุษย์จะเจริญก้าวหน้าในโลกนี้สักเพียงใด สิ่งที่พวกเขาไปถึงก็ยังคงเป็นเรื่องเล็กน้อยเมื่อเทียบกับความสุขสำราญแห่งอาคิเราะฮ์ ดังที่มีรายงานในบางอะษัรว่า สวรรค์นั้นไม่มีสิ่งใดเสมอเหมือน «มันคือแสงสว่างที่เจิดจรัส คือไม้หอมที่ไหวเอน คือปราสาทที่สร้างอย่างสูงตระหง่าน คือสายน้ำที่ไหลริน คือผลไม้ที่สุกงอม คือคู่ครองที่งดงามเลอโฉม คืออาภรณ์มากมาย ในที่พำนักชั่วนิรันดร์ ท่ามกลางความเบิกบานและความสดชื่น ในเคหสถานอันสูงส่ง ปลอดภัย และงามสง่า»⁽¹⁾

هي نور يتلألأ ، وريحانة تهتز ، وقصر مشيد ، ونهر مطرد ، وفاكهة نضيجة ، وزوجة حسناء جميلة ، وحلل كثيرة ، في مقام أبدا ، في حَبْرة ونَضْرة ، في دور عالية سليمة بهية

บรรดาศอฮาบะฮ์ได้ถามท่านเราะซูล ﷺ เกี่ยวกับสิ่งก่อสร้างในสวรรค์ แล้วท่านเราะซูล ﷺ ก็ได้ให้เราได้ยินคำตอบที่บรรยายไว้อย่างน่าอัศจรรย์ ท่านกล่าวถึงลักษณะสิ่งก่อสร้างในสวรรค์ว่า «อิฐก้อนหนึ่งทำจากทองคำ และอิฐอีกก้อนหนึ่งทำจากเงิน ปูนสอของมันคือชะมดเชียงที่หอมฟุ้ง⁽²⁾ กรวดของมันคือไข่มุกและทับทิม และดินของมัน

لبنة من ذهب ، ولبنة من فضة ، وملاطها المسك الأذفر ، وحصباؤها اللؤلؤ والياقوت ، وتربتها

⁽¹⁾ นี่คือตัวบทของหะดีษที่อิบนุมาญะฮ์บันทึกไว้ในสุนันของท่าน ในกิตาบอัซ-ซุฮด์ บาบเศาะฟะติลญันนะฮ์ (2/1448) หมายเลข 4332 แต่เราไม่ได้ระบุว่าเป็นคำพูดของท่านเราะซูล ﷺ เพราะในสายรายงานของมันมีข้อวิจารณ์ แม้ว่าอิบนุหิบบานจะบันทึกไว้ในเศาะฮีหฺของท่านก็ตาม ทั้งนี้ความหมายของมันงดงาม และมีตัวบทจากอัลกุรอานและซุนนะฮ์ยืนยันสนับสนุน

⁽²⁾ อัล-มิลาฏ (ปูนสอ) คือวัสดุที่ใช้ใส่ไว้ระหว่างอิฐสองก้อน

الزعفران ، من يدخلها ينعم ولا يبأس ، ويخلد ولا يموت ، ولا يبلى ثيابهم ، ولا يفنى شبابهم

…หญ้าฝรั่น ผู้ใดได้เข้าสวรรค์ เขาจะได้รับความสุขสำราญและจะไม่ประสบความทุกข์ยาก เขาจะได้อยู่ตลอดกาลและจะไม่ตาย เสื้อผ้าของพวกเขาจะไม่เก่าคร่ำคร่า และความหนุ่มสาวของพวกเขาจะไม่สูญสิ้นไป»⁽¹⁾ และช่างสัจจริงยิ่งที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «และเมื่อเจ้ามองดู ณ ที่นั่น เจ้าก็จะเห็นความสุขสำราญและอาณาจักรอันยิ่งใหญ่» (ซูเราะฮ์อัล-อินซาน 76:20)⁽²⁾

وَإِذَا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيمًا وَمُلْكًا كَبِيرًا ﴿٢٠﴾

ความโปรดปรานในสวรรค์ที่อัลลอฮ์ทรงปกปิดไว้จากเรานั้นเป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่ สติปัญญาไม่อาจหยั่งถึง และความคิดก็ไม่อาจเข้าถึงแก่นแท้ของมันได้ «ดังนั้นไม่มีชีวิตใดรู้ถึงสิ่งที่ถูกปกปิดไว้สำหรับพวกเขา อันเป็นความรื่นรมย์แห่งดวงตา เพื่อเป็นการตอบแทนสิ่งที่พวกเขาได้กระทำไว้» (ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ 32:17)⁽³⁾ และมีรายงานในอัศ-ศอฮีหฺจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «อัลลอฮ์ตรัสว่า ข้าได้เตรียมไว้สำหรับบ่าวของข้าที่เป็นคนดี ซึ่งสิ่งที่ไม่เคยมีดวงตาใดได้เห็น ไม่เคยมีหูใดได้ยิน และไม่เคยผุดขึ้นในหัวใจของมนุษย์คนใด ดังนั้นพวกท่านจงอ่านเถิดหากพวกท่านประสงค์ว่า "ดังนั้นไม่มีชีวิตใดรู้ถึงสิ่งที่ถูกปกปิดไว้สำหรับพวกเขา อันเป็นความรื่นรมย์แห่งดวงตา" (ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ 32:17)⁽⁴⁾»⁽⁵⁾

فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّآ أُخْفِىَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿١٧﴾

قال الله : أعددت لعبادي الصالحين ما لا عين رأت ، ولا أذن سمعت ، ولا خطر على قلب بشر ، فاقرؤوا إن شئتم : ﴿فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّآ أُخْفِيَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْيُنٍ﴾

และมุสลิมได้รายงานหะดีษนี้ไว้จากหลายสายรายงานจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) และในบางสายรายงานมีว่า «ข้าได้เตรียมไว้สำหรับบ่าวของข้าที่เป็นคนดี ซึ่งสิ่งที่ไม่เคยมีดวงตาใดได้เห็น ไม่เคยมีหูใดได้ยิน และไม่เคยผุดขึ้นในหัวใจของมนุษย์คนใด เป็นสิ่งสะสมไว้ (สำหรับพวกเขา) จงละไว้เถิด⁽⁶⁾ สิ่งที่อัลลอฮ์ทรงให้พวกท่านได้รับรู้แล้ว» จากนั้นท่านก็อ่านว่า «ดังนั้นไม่มีชีวิตใดรู้ถึงสิ่งที่ถูกปกปิดไว้สำหรับพวกเขา อันเป็นความรื่นรมย์แห่งดวงตา» (ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ 32:17)⁽⁷⁾⁽⁸⁾

أعددت لعبادي الصالحين مالا عين رأت ولا أذن سمعت ولا خطر على قلب بشر ذخرا ، بلْه ما أطلعكم الله عليه

فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّآ أُخْفِىَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْيُنٍ

และมุสลิมยังได้รายงานจากท่านสะฮ์ล์ บิน สะอ์ด อัส-สาอิดีย์ (ร.ฎ.) ว่า ฉันได้ร่วมอยู่ในมัจญ์ลิสหนึ่งของท่านเราะซูล ﷺ ซึ่งท่านได้พรรณนาถึงลักษณะของสวรรค์จนจบ จากนั้นท่าน ﷺ ได้กล่าวในตอนท้ายของคำพูดของท่านว่า:

⁽¹⁾ รายงานโดยอะห์มัด อัต-ติรมิซีย์ และอัด-ดาริมีย์ ดู มิชกาต อัล-มะศอบีหฺ (3/89) และเป็นหะดีษเศาะฮีหฺเมื่อพิจารณาจากสายรายงานต่าง ๆ ของมัน ดังที่ผู้ตรวจทานหนังสืออัล-มิชกาตได้ชี้ไว้ ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน: 20 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์: 17 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์: 17 ⁽⁵⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ในเศาะฮีหฺของท่าน กิตาบ บัดอฺ อัล-ค็อลก์ บาบ มา ญาอะ ฟี ศิฟะติล ญันนะฮ์ ดู ฟัตหุล บารีย์ (6/318) ⁽⁶⁾ คำว่า "บัลฮฺ" (بَلْه) อ่านด้วยสระฟัตหะฮ์ที่อักษรบาอ์ และสุกูนที่อักษรลาม มีความหมายว่า จงละสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงให้พวกท่านได้รับรู้แล้วไว้เถิด เพราะสิ่งที่พระองค์มิได้ทรงให้พวกท่านได้รับรู้นั้นยิ่งใหญ่กว่า ประหนึ่งว่าท่านได้ผละจากการกล่าวถึงสิ่งนั้น เพราะถือว่ามันเป็นเพียงสิ่งเล็กน้อยเมื่อเทียบกับสิ่งที่มิได้ถูกเปิดเผยให้รู้ ดังที่อัน-นะวะวีย์ได้อธิบายไว้ในชัรห์เศาะฮีหฺมุสลิม (17/166) ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์: 17 ⁽⁸⁾ รายงานโดยมุสลิมในเศาะฮีหฺของท่าน ในกิตาบ อัล-ญันนะฮ์ วะ ศิฟะติ นะอีมิ อะฮ์ลิฮา (2/2174) หะดีษหมายเลข 2824

فيها ما لا عين رأت ، ولا أذن سمعت ، ولا خطر على قلب بشر

تَتَجَافَىٰ جُنُوبُهُمْ عَنِ ٱلْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَـٰهُمْ يُنفِقُونَ ﴿١٦﴾ فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّآ أُخْفِىَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿١٧﴾

ในนั้นมีสิ่งที่ไม่เคยมีดวงตาใดได้เห็น ไม่เคยมีหูใดได้ยิน และไม่เคยผุดขึ้นในหัวใจของมนุษย์คนใด» จากนั้นท่านก็อ่านอายะฮ์นี้ว่า «สีข้างของพวกเขาห่างเหินจากที่นอน พวกเขาวิงวอนต่อพระผู้อภิบาลของพวกเขาด้วยความกลัวและความหวัง และพวกเขาบริจาคจากสิ่งที่เราได้ประทานเป็นปัจจัยยังชีพแก่พวกเขา ดังนั้นไม่มีชีวิตใดรู้เลยถึงสิ่งที่ได้ถูกซ่อนไว้สำหรับพวกเขา อันเป็นความรื่นรมย์แห่งดวงตา เพื่อเป็นการตอบแทนตามที่พวกเขาเคยกระทำไว้» (ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ 32:16-17)⁽¹⁾»⁽²⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ อายะฮ์ที่ 16-17 ⁽²⁾ บันทึกโดยมุสลิม หะดีษหมายเลข 2824

หัวข้อที่สอง

ประตูต่าง ๆ ของสวรรค์

جَنَّـٰتِ عَدْنٍ مُّفَتَّحَةً لَّهُمُ ٱلْأَبْوَٰبُ ﴿٥٠﴾

وَٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِم مِّن كُلِّ بَابٍ ﴿٢٣﴾ سَلَـٰمٌ عَلَيْكُم بِمَا صَبَرْتُمْ ۚ فَنِعْمَ عُقْبَى ٱلدَّارِ ﴿٢٤﴾

حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءُوهَا وَفُتِحَتْ أَبْوَٰبُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلَـٰمٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَٱدْخُلُوهَا خَـٰلِدِينَ ﴿٧٣﴾

สวรรค์มีประตูหลายบานที่บรรดาผู้ศรัทธาจะเข้าไปทางประตูเหล่านั้น เช่นเดียวกับที่บรรดามะลาอิกะฮ์ก็เข้าไปทางประตูเหล่านั้นด้วย «คือสวนสวรรค์อัดน์ที่บรรดาประตูของมันถูกเปิดไว้สำหรับพวกเขา»⁽¹⁾ และ «และบรรดามะลาอิกะฮ์จะเข้ามาหาพวกเขาจากทุกประตู (กล่าวว่า) ศานติจงมีแด่พวกท่าน เนื่องด้วยการที่พวกท่านได้อดทน ช่างดีเยี่ยมเสียจริงสำหรับบั้นปลายแห่งที่พำนักนี้»⁽²⁾ และอัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรม ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง ได้ทรงแจ้งแก่เราว่าประตูเหล่านี้จะถูกเปิดออกเมื่อบรรดาผู้ศรัทธาเดินทางมาถึง และบรรดามะลาอิกะฮ์จะออกมาต้อนรับพวกเขาพร้อมกล่าวทักทายด้วยความยินดีที่พวกเขามาถึงโดยสวัสดิภาพ: «จนกระทั่งเมื่อพวกเขามาถึงมัน และบรรดาประตูของมันถูกเปิดออก และบรรดาผู้เฝ้าสวรรค์ได้กล่าวแก่พวกเขาว่า ศานติจงมีแด่พวกท่าน พวกท่านเป็นผู้บริสุทธิ์ดีงามแล้ว ดังนั้นจงเข้าไปในสวรรค์เถิด โดยพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล»⁽³⁾

في الجنة ثمانية أبواب ، باب منها يسمى الريّان ، لا يدخله إلا الصائمون ، فإذا دخلوا أغلق فلم يدخل غيرهم

ประตูสวรรค์มีจำนวนแปดบาน และหนึ่งในประตูเหล่านั้นมีชื่อว่า "อัร-ร็อยยาน" ซึ่งเป็นประตูเฉพาะสำหรับผู้ถือศีลอด ดังที่มีรายงานในเศาะฮีหฺทั้งสอง (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) จากสะฮ์ล บิน สะอ์ด (ร.ฎ.) ว่าท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ในสวรรค์มีประตูแปดบาน ในจำนวนนั้นมีประตูหนึ่งชื่อว่าอัร-ร็อยยาน จะไม่มีผู้ใดเข้าทางประตูนั้นนอกจากบรรดาผู้ถือศีลอด เมื่อพวกเขาเข้าไปแล้ว ประตูนั้นก็จะถูกปิด และจะไม่มีผู้อื่นเข้าไปได้อีก»⁽⁴⁾

من أنفق زوجين في سبيل الله من ماله ، دعى من أبواب الجنة،وللجنة ثمانية أبواب ، فمن كان من أهل

นอกจากนี้ยังมีประตูสำหรับผู้ที่ละหมาดมาก ประตูสำหรับผู้ที่บริจาคทาน และประตูสำหรับผู้ที่ญิฮาด นอกเหนือจากประตูของผู้ถือศีลอดที่มีชื่อว่าอัร-ร็อยยาน ดังมีในหะดีษที่บุคอรีย์และมุสลิมรายงานตรงกัน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดบริจาคทรัพย์สินของเขาเป็นคู่ในหนทางของอัลลอฮ์ เขาจะถูกเรียกจากบรรดาประตูของสวรรค์ และสวรรค์นั้นมีประตูแปดบาน ดังนั้นผู้ใดที่เป็นชาว

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์ศ็อด 38:50 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะอ์ด 13:23–24 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร 39:73 ⁽⁴⁾ อัน-นิฮายะฮ์ ของอิบนุกะษีร (2/214)

الصلاة دعى من باب الصلاة ، ومن كان من أهل الصدقة دعى من باب الصدقة ، ومن كان من أهل الجهاد دعى من باب الجهاد ، ومن كان من أهل الصيام دعى من باب الصيام »

…ละหมาด เขาจะถูกเรียกจากประตูแห่งการละหมาด ผู้ใดเป็นผู้ที่บริจาคทานเศาะดะเกาะฮ์ เขาจะถูกเรียกจากประตูแห่งเศาะดะเกาะฮ์ ผู้ใดเป็นผู้ที่ทำญิฮาด เขาจะถูกเรียกจากประตูแห่งญิฮาด และผู้ใดเป็นผู้ที่ถือศีลอด เขาจะถูกเรียกจากประตูแห่งการถือศีลอด»

والله ما على أحد من ضرر دعي من أيها دعي ، فهل يدعى منها كلها أحد يارسول الله ؟ قال : « نعم ، وأرجو أن تكون منهم »

อบูบักร (ร.ฎ.) จึงกล่าวว่า "ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ไม่มีความเสียหายใด ๆ แก่ผู้ที่ถูกเรียกจากประตูใดก็ตาม แล้วจะมีผู้ใดบ้างไหมที่ถูกเรียกจากประตูทั้งหมด โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์?" ท่านตอบว่า «มี และฉันหวังว่าท่านจะเป็นหนึ่งในพวกเขา»⁽¹⁾

คำถามของอบูบักร (ร.ฎ.) นั้น ท่านหมายถึงบุคคลที่มีคุณลักษณะแห่งความดีงามรวมอยู่ในตัว ไม่ว่าจะเป็นการละหมาด การถือศีลอด การบริจาคเศาะดะเกาะฮ์ การญิฮาด และอื่น ๆ ทำนองนั้น จนกระทั่งเขาถูกเรียกจากประตูเหล่านั้นทั้งหมด ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกไว้ว่า ผู้ที่บริจาคสิ่งของเป็นคู่ในหนทางของอัลลอฮ์ จะถูกเรียกจากประตูสวรรค์ทั้งแปด และท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกไว้อีกว่า ผู้ที่อาบน้ำละหมาดและอาบน้ำละหมาดอย่างดี แล้วแหงนมองขึ้นไปยังฟากฟ้า แล้วกล่าวว่า "ข้าพเจ้าขอปฏิญาณว่า ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ พระองค์เดียว ไม่มีภาคีใด ๆ สำหรับพระองค์ และข้าพเจ้าขอปฏิญาณว่า มุหัมมัดเป็นบ่าวและเป็นเราะซูลของพระองค์" ประตูสวรรค์ทั้งแปดจะถูกเปิดให้แก่เขา เขาจะเข้าทางประตูใดก็ได้ตามที่เขาประสงค์

« من توضأ فأحسن الوضوء ، ثم رفع بصره إلى السماء ، فقال : أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له ، وأشهد أن محمدا عبده ورسوله ، فتحت له أبواب الجنة الثمانية ، يدخل من أيها شاء »

มุสลิมได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน อะห์มัดในมุสนัดของท่าน และบรรดาผู้รวบรวมหนังสือสุนัน จากอะมีรุลมุอ์มินีน อุมัร อิบนุลค็อฏฏ็อบ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดอาบน้ำละหมาดและอาบน้ำละหมาดอย่างดี แล้วแหงนมองขึ้นไปยังฟากฟ้า แล้วกล่าวว่า "ข้าพเจ้าขอปฏิญาณว่า ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ พระองค์เดียว ไม่มีภาคีใด ๆ สำหรับพระองค์ และข้าพเจ้าขอปฏิญาณว่า มุหัมมัดเป็นบ่าวและเป็นเราะซูลของพระองค์" ประตูสวรรค์ทั้งแปดจะถูกเปิดให้แก่เขา เขาจะเข้าทางประตูใดก็ได้ตามที่เขาประสงค์»⁽²⁾

ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกเราว่า อัลลอฮ์ทรงกำหนดประตูเฉพาะไว้สำหรับบรรดาผู้ที่ไม่ถูกสอบสวนบัญชี ซึ่งเป็นประตูสำหรับพวกเขาโดยเฉพาะ ไม่ใช่สำหรับผู้อื่น นั่นคือประตูสวรรค์ด้านขวา ส่วนคนอื่น ๆ ที่เหลือจากพวกเขาจะร่วมใช้ประตูอื่น ๆ กับประชาชาติอื่น ๆ ดังที่ปรากฏในหะดีษที่ได้รับการรายงานพ้องกัน (มุตตะฟะกุน อะลัยฮ์) จากหะดีษของอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ในเรื่องการชะฟาอะฮ์ (การขอความช่วยเหลือ) ว่า «แล้วอัลลอฮ์จะตรัสว่า…

⁽¹⁾ อัน-นิฮายะฮ์ ของอิบนุกะษีร (2/214) ⁽²⁾ อัน-นิฮายะฮ์ ของอิบนุกะษีร (2/219)

يامحمد : أدخل من لا حساب عليه من أمتك من الباب الأيمن ، وهم شركاء الناس في الأبواب الأخر

والذي نفس محمد بيده : إن بين المصراعين من مصاريع الجنة ، أو ما بين عضادتي الباب ، كما بين مكة وهجر ، أو كما بين مكة وبصرى

«…โอ้มุฮัมมัด จงให้ผู้ที่ไม่ต้องถูกสอบสวนบัญชีจากประชาชาติของเจ้าเข้าทางประตูด้านขวา และพวกเขายังมีสิทธิ์เข้าทางประตูอื่น ๆ ร่วมกับผู้คนทั้งหลายด้วย» จากนั้นในหะดีษนี้ท่านนบี ﷺ ได้อธิบายถึงความกว้างของประตูสวรรค์ว่า ระยะระหว่างสองข้างของประตูนั้นเท่ากับระยะทางระหว่างมักกะฮ์กับฮะญัร หรือระหว่างมักกะฮ์กับบุศรอ ในหะดีษข้างต้นซึ่งเป็นหะดีษมุตตะฟะกุนอะลัยฮ์ ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ขอสาบานด้วยพระผู้ซึ่งชีวิตของมุฮัมมัดอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ แท้จริงระยะระหว่างบานประตูทั้งสองของประตูสวรรค์ หรือระหว่างเสากรอบประตูทั้งสองข้างนั้น เท่ากับระยะระหว่างมักกะฮ์กับฮะญัร หรือระหว่างมักกะฮ์กับบุศรอ»⁽¹⁾

إذا دخل شهر رمضان فتحت أبواب السماء

فتحت أبواب الجنة ، وغلقت أبواب النار

ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกแก่เราว่า ประตูสวรรค์จะถูกเปิดในเดือนเราะมะฎอน ในเศาะฮีหัยน์ (อัล-บุคอรีและมุสลิม) และมุสนัดอะห์มัด รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «เมื่อเดือนเราะมะฎอนมาถึง ประตูฟากฟ้าทั้งหลายจะถูกเปิด» และในอีกรายงานหนึ่งว่า «ประตูสวรรค์ทั้งหลายจะถูกเปิด และประตูนรกทั้งหลายจะถูกปิด»⁽²⁾

إن ما بين المصراعين في الجنة مسيرة أربعين سنة ، وليأتين عليه يوم ، وإنه لكظيظ

มีรายงานในหะดีษบางบทว่า ระยะระหว่างบานประตูทั้งสองนั้นเท่ากับระยะการเดินทางสี่สิบปี อิมามอะห์มัดได้รายงานไว้ใน «อัล-มุสนัด» และอบูนุอัยม์ใน «อัล-ฮิลยะฮ์» จากหะกีม บุตรของมุอาวิยะฮ์ จากบิดาของเขาคือมุอาวิยะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงระยะระหว่างบานประตูทั้งสองในสวรรค์นั้นเท่ากับระยะการเดินทางสี่สิบปี และจะมีวันหนึ่งมาถึงซึ่งประตูนั้นจะแออัดยัดเยียด» และสายรายงานของหะดีษนี้เศาะฮีห์

لقد ذكر لنا أن ما بين المصراعين في الجنة مسيرة أربعين سنة ، وليأتين عليه يوم ، وإنه لكظيظ من الزحام

มุสลิมและอะห์มัดได้รายงานจากอุตบะฮ์ บิน ฆ็อซวาน (ร.ฎ.) ว่า เขากล่าวว่า «แท้จริงได้มีการบอกเล่าแก่พวกเราว่า ระยะระหว่างบานประตูทั้งสองในสวรรค์นั้นเท่ากับระยะการเดินทางสี่สิบปี และจะมีวันหนึ่งมาถึงซึ่งประตูนั้นจะแน่นขนัดไปด้วยผู้คนที่เบียดเสียดกัน»

⁽¹⁾ อัน-นิฮายะฮ์ ของอิบนุกะษีร (2/221) ⁽²⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (1/612)

إن ما بين المصراعين في الجنة مسيرة أربعين سنة ، يزاحم عليه كازدحام الإبل وردت لخمس ظما

อัฏฏ็อบรอนีย์ได้รายงานหะดีษนี้ไว้ในหนังสือ อัลมุอ์ญัม อัลกะบีร ของท่าน จากอับดุลลอฮ์ บิน สะลาม (ร.ฎ.) ว่า «แท้จริงระยะระหว่างบานประตูทั้งสองข้างในสวรรค์นั้นเท่ากับระยะทางเดินสี่สิบปี และผู้คนจะเบียดเสียดกันที่ประตูนั้น เหมือนฝูงอูฐที่เบียดเสียดกันเมื่อมาถึงแหล่งน้ำหลังจากกระหายน้ำมาห้าวัน»⁽¹⁾

⁽¹⁾ การตรวจสอบสายรายงานนี้ เราได้นำมาโดยย่อจากหนังสือ สิลสิละฮ์ อัลอะฮาดีษ อัศเศาะฮีหะฮ์ ของเชคนาศิรุดดีน อัลอัลบานีย์ (4/273) หะดีษหมายเลข 1698

บทที่สาม

ระดับชั้นต่าง ๆ ของสวรรค์

หัวข้อที่หนึ่ง

หลักฐานที่แสดงว่าสวรรค์มีหลายระดับชั้น และชาวสวรรค์มีความสูงส่งในสวรรค์แตกต่างกัน

وَمَن يَأْتِهِۦ مُؤْمِنًا قَدْ عَمِلَ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمُ ٱلدَّرَجَـٰتُ ٱلْعُلَىٰ ﴿٧٥﴾

สวรรค์มีหลายระดับชั้น ซ้อนกันชั้นหนึ่งอยู่เหนืออีกชั้นหนึ่ง และชาวสวรรค์มีความประเสริฐเหลื่อมล้ำกันตามตำแหน่งของพวกเขาในสวรรค์ อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และผู้ใดมาหาพระองค์ในสภาพผู้ศรัทธา โดยที่เขาได้ประกอบความดีทั้งหลายไว้ ชนเหล่านั้นแหละสำหรับพวกเขาคือระดับชั้นอันสูงส่ง» (ซูเราะฮ์ฏอฮา 20:75)⁽¹⁾

مَّن كَانَ يُرِيدُ ٱلْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهُۥ فِيهَا مَا نَشَآءُ لِمَن نُّرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهُۥ جَهَنَّمَ يَصْلَىٰهَا مَذْمُومًا مَّدْحُورًا ﴿١٨﴾ وَمَنْ أَرَادَ ٱلْـَٔاخِرَةَ وَسَعَىٰ لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ كَانَ سَعْيُهُم مَّشْكُورًا ﴿١٩﴾ كُلًّا نُّمِدُّ هَـٰٓؤُلَآءِ وَهَـٰٓؤُلَآءِ مِنْ عَطَآءِ رَبِّكَ ۚ وَمَا كَانَ عَطَآءُ رَبِّكَ مَحْظُورًا ﴿٢٠﴾ ٱنظُرْ كَيْفَ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ ۚ وَلَلْـَٔاخِرَةُ أَكْبَرُ دَرَجَـٰتٍ وَأَكْبَرُ تَفْضِيلًا ﴿٢١﴾

ในบรรดาผู้ที่อธิบายประเด็นนี้ไว้อย่างชัดเจน คือ ชัยคุลอิสลาม อิบนุตัยมียะฮ์ ท่านกล่าวว่า "สวรรค์มีหลายระดับชั้นที่แตกต่างกันอย่างมาก และบรรดาวะลีย์ (ผู้ใกล้ชิด) ของอัลลอฮ์ ซึ่งเป็นผู้ศรัทธาและผู้ยำเกรง อยู่ในระดับชั้นเหล่านั้นตามระดับอีมานและความยำเกรงของพวกเขา อัลลอฮ์ ตะบาเราะกะ วะตะอาลา ตรัสว่า «ผู้ใดต้องการสิ่งที่ผ่านไปอย่างรวดเร็ว (คือโลกดุนยา) เราจะเร่งให้แก่เขาในโลกนี้ตามที่เราประสงค์ แก่ผู้ที่เราต้องการ แล้วเราได้กำหนดนรกญะฮันนัมไว้สำหรับเขา เขาจะเข้าไปเผาไหม้ในนั้นในสภาพถูกตำหนิและถูกขับไล่ และผู้ใดต้องการอาคิเราะฮ์ และได้มุ่งมั่นพยายามเพื่อมันอย่างเต็มที่ โดยที่เขาเป็นผู้ศรัทธา ชนเหล่านั้นแหละ ความพยายามของพวกเขาย่อมได้รับการตอบแทนอย่างดี ทั้งหมดนั้นเราจะประทานให้ ทั้งแก่พวกนี้และพวกนั้น จากความโปรดปรานของพระเจ้าของเจ้า และความโปรดปรานของพระเจ้าของเจ้านั้นไม่เคยถูกกีดกัน จงดูเถิดว่า เราได้ให้บางคนในหมู่พวกเขาเหนือกว่าอีกบางคนอย่างไร และแน่นอนว่าอาคิเราะฮ์นั้นยิ่งใหญ่กว่าในด้านระดับชั้น และยิ่งใหญ่กว่าในด้านความเหนือกว่า» (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:18–21)⁽²⁾

ดังนั้น อัลลอฮ์ ซุบหานะฮู วะตะอาลา ได้ทรงชี้แจงว่า พระองค์ทรงประทานจากความโปรดปรานของพระองค์ให้แก่ผู้ที่ต้องการโลกดุนยาและผู้ที่ต้องการอาคิเราะฮ์ และความโปรดปรานของพระองค์นั้นไม่เคยถูกกีดกันไปจากทั้งคนดีและคนชั่ว จากนั้นพระองค์ตะอาลาตรัสว่า «จงดูเถิดว่า เราได้ให้…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์ฏอฮา : 75 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ : 18–21

بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ ۚ وَلَلْـَٔاخِرَةُ أَكْبَرُ دَرَجَـٰتٍ وَأَكْبَرُ تَفْضِيلًا ﴿٢١﴾

…บางคนในหมู่พวกเขาเหนืออีกบางคน และแน่นอนอาคิเราะฮ์นั้นมีระดับชั้นที่ยิ่งใหญ่กว่า และมีความดีเด่นที่ยิ่งกว่า»⁽¹⁾

อัลลอฮ์ผู้ทรงมหาบริสุทธิ์ได้ทรงชี้แจงว่า ชาวอาคิเราะฮ์นั้นมีความเหลื่อมล้ำกันในเรื่องความดีเด่นมากยิ่งกว่าที่มนุษย์มีความเหลื่อมล้ำกันในโลกดุนยา และระดับชั้นต่าง ๆ ในอาคิเราะฮ์นั้นยิ่งใหญ่กว่าระดับชั้นต่าง ๆ ในโลกดุนยา ทั้งความดีเด่นที่เหลื่อมล้ำกันของบรรดานบีของพระองค์ (ขอความสันติจงมีแด่พวกท่าน) ก็เป็นเช่นเดียวกับความดีเด่นที่เหลื่อมล้ำกันของบรรดาบ่าวผู้ศรัทธาทั้งหลายของพระองค์ อัลลอฮ์ตะอาลาได้ตรัสว่า

تِلْكَ ٱلرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ ۘ مِّنْهُم مَّن كَلَّمَ ٱللَّهُ ۖ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَـٰتٍ ۚ وَءَاتَيْنَا عِيسَى ٱبْنَ مَرْيَمَ ٱلْبَيِّنَـٰتِ وَأَيَّدْنَـٰهُ بِرُوحِ ٱلْقُدُسِ

«เหล่าเราะซูลเหล่านั้น เราได้ให้บางท่านในหมู่พวกเขาดีเด่นเหนืออีกบางท่าน ในหมู่พวกเขามีผู้ที่อัลลอฮ์ได้ทรงพูดด้วย และพระองค์ได้ทรงยกบางท่านในหมู่พวกเขาขึ้นหลายระดับชั้น และเราได้ประทานบรรดาหลักฐานอันชัดแจ้งแก่อีซา บุตรของมัรยัม และเราได้สนับสนุนเขาด้วยรูหุลกุดุส»⁽²⁾

وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ عَلَىٰ بَعْضٍ ۖ وَءَاتَيْنَا دَاوُۥدَ زَبُورًا ﴿٥٥﴾

และอัลลอฮ์ตะอาลาได้ตรัสว่า «และโดยแน่นอน เราได้ให้บรรดานบีบางท่านดีเด่นเหนืออีกบางท่าน และเราได้ประทานคัมภีร์ซะบูรแก่ดาวูด»⁽³⁾

المؤمن القوي خير وأحب إلى الله من المؤمن الضعيف ، وفي كل خير ، احرص على ما ينفعك واستعن بالله ولا تعجزن وإن أصابك شيء فلا تقل لو أني فعلت لكان كذا وكذا ، ولكن قل: قدر الله وما شاء فعل ، فإن لو تفتح عمل الشيطان

ในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านได้กล่าวว่า «ผู้ศรัทธาที่เข้มแข็งนั้นดีกว่าและเป็นที่รักยิ่งกว่า ณ อัลลอฮ์ มากกว่าผู้ศรัทธาที่อ่อนแอ แต่ในทั้งสองนั้นต่างก็มีความดี จงมุ่งมั่นขวนขวายในสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ท่าน และจงขอความช่วยเหลือจากอัลลอฮ์ และอย่าได้ท้อแท้ หากมีสิ่งใดประสบแก่ท่าน ก็จงอย่ากล่าวว่า "หากฉันได้ทำอย่างนั้น ก็คงจะเป็นอย่างนั้นอย่างนี้" แต่จงกล่าวว่า "อัลลอฮ์ได้ทรงกำหนดแล้ว และสิ่งใดที่พระองค์ทรงประสงค์ พระองค์ก็ทรงกระทำ" เพราะแท้จริงคำว่า "หาก" นั้นจะเปิดทางให้แก่การงานของชัยฏอน»

إذا اجتهد الحاكم فأصاب فله أجران ، وإذا اجتهد فأخطأ فله أجر

และในเศาะฮีหฺทั้งสอง (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์และอัมร์ อิบนุลอาศ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านได้กล่าวว่า «เมื่อผู้ตัดสินได้วินิจฉัยด้วยความอุตสาหะ แล้วเขาวินิจฉัยถูกต้อง เขาจะได้รับสองผลบุญ และเมื่อเขาได้วินิจฉัยด้วยความอุตสาหะ แล้วเขาวินิจฉัยผิดพลาด เขาก็จะได้รับหนึ่งผลบุญ»

لَا يَسْتَوِى مِنكُم مَّنْ أَنفَقَ مِن قَبْلِ ٱلْفَتْحِ وَقَـٰتَلَ ۚ أُو۟لَـٰٓئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِّنَ ٱلَّذِينَ أَنفَقُوا۟ مِنۢ بَعْدُ وَقَـٰتَلُوا۟ ۚ وَكُلًّا وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلْحُسْنَىٰ

และอัลลอฮ์ตะอาลาได้ตรัสว่า «ในหมู่พวกเจ้านั้น ผู้ที่บริจาคก่อนการพิชิต (นครมักกะฮ์) และได้ต่อสู้ ย่อมไม่เท่าเทียมกัน (กับผู้อื่น) ชนเหล่านั้นมีระดับชั้นที่ยิ่งใหญ่กว่าบรรดาผู้ที่บริจาคภายหลังและได้ต่อสู้ และแต่ละฝ่ายนั้น อัลลอฮ์ได้ทรงสัญญาไว้ซึ่งสิ่งที่ดีงามยิ่ง»⁽⁴⁾

لَّا يَسْتَوِى ٱلْقَـٰعِدُونَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُو۟لِى ٱلضَّرَرِ وَٱلْمُجَـٰهِدُونَ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ بِأَمْوَٰلِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ ۚ فَضَّلَ ٱللَّهُ ٱلْمُجَـٰهِدِينَ بِأَمْوَٰلِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ عَلَى ٱلْقَـٰعِدِينَ دَرَجَةً ۚ وَكُلًّا وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلْحُسْنَىٰ ۚ وَفَضَّلَ ٱللَّهُ ٱلْمُجَـٰهِدِينَ عَلَى ٱلْقَـٰعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا ﴿٩٥﴾ دَرَجَـٰتٍ مِّنْهُ وَمَغْفِرَةً وَرَحْمَةً ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا ﴿٩٦﴾

และอัลลอฮ์ตะอาลาได้ตรัสว่า «บรรดาผู้ที่นั่งอยู่ (ไม่ออกไปญิฮาด) จากหมู่ผู้ศรัทธาซึ่งมิใช่ผู้มีเหตุขัดข้อง ย่อมไม่เท่าเทียมกับบรรดาผู้ต่อสู้ในหนทางของอัลลอฮ์ด้วยทรัพย์สินและชีวิตของพวกเขา อัลลอฮ์ได้ทรงให้บรรดาผู้ต่อสู้ด้วยทรัพย์สินและชีวิตของพวกเขาดีเด่นเหนือบรรดาผู้ที่นั่งอยู่หนึ่งระดับชั้น และแต่ละฝ่ายนั้น อัลลอฮ์ได้ทรงสัญญาไว้ซึ่งสิ่งที่ดีงามยิ่ง และอัลลอฮ์ได้ทรงให้บรรดาผู้ต่อสู้ดีเด่นเหนือบรรดาผู้ที่นั่งอยู่ด้วยรางวัลอันยิ่งใหญ่ คือระดับชั้นหลายระดับจากพระองค์ และการอภัยโทษ และความเมตตา และอัลลอฮ์นั้นเป็นผู้ทรงอภัยโทษ ผู้ทรงเมตตาเสมอ»⁽⁵⁾

และได้กล่าวว่า…

⁽¹⁾ (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:21) ⁽²⁾ (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:253) ⁽³⁾ (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:55) ⁽⁴⁾ (ซูเราะฮ์อัล-หะดีด 57:10) ⁽⁵⁾ (ซูเราะฮ์อัน-นิซาอ์ 4:95–96)

أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ ٱلْحَآجِّ وَعِمَارَةَ ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ كَمَنْ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِ وَجَـٰهَدَ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ۚ لَا يَسْتَوُۥنَ عِندَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿١٩﴾ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَهَاجَرُوا۟ وَجَـٰهَدُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ بِأَمْوَٰلِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِندَ ٱللَّهِ ۚ وَأُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْفَآئِزُونَ ﴿٢٠﴾ يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُم بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَرِضْوَٰنٍ وَجَنَّـٰتٍ لَّهُمْ فِيهَا نَعِيمٌ مُّقِيمٌ ﴿٢١﴾ خَـٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًا ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥٓ أَجْرٌ عَظِيمٌ ﴿٢٢﴾

...ตะอาลาว่า: «พวกเจ้าทำให้การให้น้ำแก่ผู้ประกอบพิธีฮัจญ์และการบูรณะมัสยิดอัล-หะรอมเหมือนกับผู้ที่ศรัทธาต่ออัลลอฮ์และวันอาคิเราะฮ์ และได้ต่อสู้ในหนทางของอัลลอฮ์กระนั้นหรือ? พวกเขาไม่เท่าเทียมกัน ณ อัลลอฮ์ และอัลลอฮ์จะไม่ทรงชี้ทางแก่กลุ่มชนผู้อธรรม (19) บรรดาผู้ที่ศรัทธา ได้อพยพ และได้ต่อสู้ในหนทางของอัลลอฮ์ด้วยทรัพย์สินและชีวิตของพวกเขานั้น มีระดับชั้นที่ยิ่งใหญ่กว่า ณ อัลลอฮ์ และชนเหล่านั้นคือผู้ประสบความสำเร็จ (20) พระผู้อภิบาลของพวกเขาจะทรงแจ้งข่าวดีแก่พวกเขาด้วยความเมตตาและความพึงพอพระทัยจากพระองค์ และด้วยบรรดาสวนสวรรค์ซึ่งในนั้นมีความสุขสำราญอันถาวรสำหรับพวกเขา (21) โดยพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล แท้จริงอัลลอฮ์นั้น ณ พระองค์มีรางวัลอันใหญ่หลวง (22)»⁽¹⁾

أَمَّنْ هُوَ قَـٰنِتٌ ءَانَآءَ ٱلَّيْلِ سَاجِدًا وَقَآئِمًا يَحْذَرُ ٱلْـَٔاخِرَةَ وَيَرْجُوا۟ رَحْمَةَ رَبِّهِۦ ۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى ٱلَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَٱلَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ ۗ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُو۟لُوا۟ ٱلْأَلْبَـٰبِ ﴿٩﴾

และพระองค์ตรัสว่า: «หรือผู้ที่ภักดีต่ออัลลอฮ์ในยามค่ำคืน ทั้งในสภาพสุญูดและยืน โดยเกรงกลัววันอาคิเราะฮ์และหวังความเมตตาของพระผู้อภิบาลของเขา (จะเหมือนกับผู้ที่ไม่เป็นเช่นนั้นกระนั้นหรือ)? จงกล่าวเถิดว่า บรรดาผู้ที่รู้และบรรดาผู้ที่ไม่รู้จะเท่าเทียมกันหรือ? แท้จริงผู้ที่จะรับคำตักเตือนได้นั้นมีเพียงบรรดาผู้มีสติปัญญาเท่านั้น»⁽²⁾

يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ ۚ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ ﴿١١﴾

และพระองค์ตรัสว่า: «อัลลอฮ์จะทรงยกย่องบรรดาผู้ศรัทธาในหมู่พวกเจ้าและบรรดาผู้ได้รับความรู้ขึ้นหลายระดับชั้น และอัลลอฮ์ทรงรอบรู้ยิ่งในสิ่งที่พวกเจ้ากระทำ»⁽³⁾"⁽⁴⁾

من آمن بالله وبرسوله وأقام الصلاة وصام رمضان كان حقا على الله أن يدخله الجنة ، جاهد في سبيل الله ، أو جلس في أرضه التي ولد فيها ، فقالوا : يارسول الله ، أفلا نبشر الناس ؟ قال : إن في الجنة مائة درجة أعدها الله للمجاهدين في سبيل الله ما بين الدرجتين كما بين السماء والأرض ، فإذا سألتم الله ، فأسألوه الفردوس ، فإنه أوسط الجنة ، وأعلى الجنة ، أراه قال : وفوقه عرش الرحمن ـ ومنه تفجر أنهار الجنة

อัล-บุคอรีย์ได้รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า: «ผู้ใดศรัทธาต่ออัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ ดำรงการละหมาด และถือศีลอดเดือนเราะมะฎอน ย่อมเป็นสิทธิ์ที่อัลลอฮ์จะทรงให้เขาเข้าสวรรค์ ไม่ว่าเขาจะญิฮาดในหนทางของอัลลอฮ์ หรือนั่งอยู่ในแผ่นดินที่เขาถือกำเนิดก็ตาม" พวกเขากล่าวว่า "โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ เราจะไม่แจ้งข่าวดีนี้แก่ผู้คนหรือ?" ท่านกล่าวว่า "แท้จริงในสวรรค์มีหนึ่งร้อยระดับชั้นที่อัลลอฮ์ทรงเตรียมไว้สำหรับบรรดาผู้ญิฮาดในหนทางของอัลลอฮ์ ระหว่างสองระดับชั้นนั้นห่างกันเหมือนระหว่างฟ้ากับแผ่นดิน ดังนั้นเมื่อพวกท่านขอต่ออัลลอฮ์ ก็จงขอสวรรค์ฟิรเดาส์เถิด เพราะมันเป็นใจกลางของสวรรค์และเป็นสวรรค์ที่สูงที่สุด" – (ผู้รายงานกล่าวว่า) ข้าพเจ้าคิดว่าท่านกล่าวว่า – "และเหนือมันคือบัลลังก์ของอัร-เราะห์มาน และจากมันนั้นแม่น้ำต่าง ๆ ของสวรรค์ได้ไหลพุ่งออกมา"»⁽⁵⁾

يارسول الله ، قد علمت موقع حارثة من قلبي ، فإن كان في الجنة لم أبك عليه ، وإلا سوف ترى

และมีรายงานที่ถูกต้องในอัศ-เศาะฮีหฺเช่นกันจากอนัส (ร.ฎ.) ว่า อุมมุหาริษะฮ์ได้มาหาท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ขณะที่หาริษะฮ์ได้เสียชีวิตในวันบัดร์ โดยถูกลูกธนูหลงลูกหนึ่ง นางกล่าวว่า "โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ท่านย่อมรู้ดีถึงสถานะของหาริษะฮ์ในหัวใจของฉัน หากเขาอยู่ในสวรรค์ ฉันจะไม่ร้องไห้ให้เขา แต่หากไม่เป็นเช่นนั้น ท่านก็จะได้เห็น...

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:19 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร 39:9 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุญาดะละฮ์ 58:11 ⁽⁴⁾ มัจญ์มูอ์ ฟะตาวา ชัยคุลอิสลาม (11/188) ⁽⁵⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ในเศาะฮีหฺของท่าน กิตาบอัล-ญิฮาด บาบดะเราะญาตอัล-มุญาฮิดีน ฟี สะบีลิลลาฮ์ (บทว่าด้วยระดับชั้นของบรรดาผู้ญิฮาดในหนทางของอัลลอฮ์): ฟัตหุลบารีย์ (6/11)

أجنة واحدة هي ؟ إنها جنان كثيرة ، وإنه في الفردوس الأعلى

…สิ่งที่ฉันจะทำ” ท่านจึงกล่าวแก่นางว่า «สวรรค์มีเพียงแห่งเดียวกระนั้นหรือ? แท้จริงสวรรค์นั้นมีมากมายหลายแห่ง และแท้จริงเขาอยู่ในสวรรค์ฟิรเดาส์ชั้นสูงสุด»⁽¹⁾

إن أهل الجنة يتراءون أهل الغرف من فوقهم كما يتراءون الكوكب الدري الغابر في الأفق من المشرق أو المغرب ، لتفاضل ما بينهم . قالوا : يارسول الله ، تلك منازل الأنبياء لا يبلغها غيرهم ؟ قال : بلى والذي نفسي بيده ، رجال آمنوا بالله وصدقوا المرسلين

ท่านเราะซูล ﷺ ได้อธิบายไว้ว่า ชาวสวรรค์มีความเหลื่อมล้ำกันในสวรรค์ตามระดับฐานะของพวกเขาในนั้น ในเศาะฮีหฺทั้งสองของอัลบุคอรีย์และมุสลิม รายงานจากอบูสะอีด อัลคุดรีย์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «แท้จริงชาวสวรรค์จะมองเห็นชาวห้องสูง (อัลฆุรอฟ) ที่อยู่เหนือพวกเขา ดังที่พวกท่านมองเห็นดวงดาวที่ส่องประกายเจิดจ้าซึ่งอยู่ห่างไกล⁽²⁾ ณ ขอบฟ้าทางทิศตะวันออกหรือทิศตะวันตก เนื่องจากความเหลื่อมล้ำระหว่างพวกเขา» พวกเขากล่าวว่า “โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ นั่นคือที่พำนักของบรรดานบีซึ่งผู้อื่นไม่อาจไปถึงได้ใช่หรือไม่?” ท่านกล่าวว่า «มิใช่เพียงเท่านั้น ขอสาบานต่อผู้ซึ่งชีวิตของฉันอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ (ยังมี) บรรดาชายที่ศรัทธาต่ออัลลอฮ์และเชื่อมั่นต่อบรรดาเราะซูล»⁽³⁾

إن أهل الدرجات العلى يراهم من هو أسفل منهم كما ترون الكوكب الطالع في أفق السماء ، وإن أبا بكر وعمر منهم وأنعما

และในมุสนัดอะห์มัด สุนันอัตติรมิซีย์ สุนันอิบนุมาญะฮ์ และเศาะฮีหฺอิบนุหิบบาน รายงานจากอบูสะอีด จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «แท้จริงชาวระดับชั้นที่สูงส่งนั้น ผู้ที่อยู่ต่ำกว่าพวกเขาจะมองเห็นพวกเขาดังที่พวกท่านมองเห็นดวงดาวที่ขึ้นอยู่ ณ ขอบฟ้า และแท้จริงอบูบักรและอุมัรเป็นส่วนหนึ่งในหมู่พวกเขา และยิ่งดีเลิศไปกว่านั้นอีก»⁽⁴⁾

อัลกุรฏุบีย์กล่าวว่า «พึงทราบเถิดว่า ห้องสูงเหล่านี้มีความแตกต่างกันในด้านความสูงและลักษณะ ตามความแตกต่างของเจ้าของห้องในด้านการงาน บางห้องจึงสูงกว่าและยกระดับกว่าบางห้อง ... และคำกล่าวของท่านที่ว่า “ขอสาบานต่อผู้ซึ่งชีวิตของฉันอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ (ยังมี) บรรดาชายที่ศรัทธาต่ออัลลอฮ์และเชื่อมั่นต่อบรรดาเราะซูล” โดยที่ท่านมิได้กล่าวถึงการงานใด ๆ และมิได้กล่าวถึงสิ่งใดนอกจากอีมานและการเชื่อมั่นต่อบรรดาเราะซูลนั้น ก็เพื่อให้รู้ว่าท่านหมายถึงอีมานที่สมบูรณ์ถึงขีดสุด และการเชื่อมั่นต่อบรรดาเราะซูลโดยไม่ต้องร้องขอสัญญาณ (ปาฏิหาริย์) ใด ๆ และไม่มีความลังเลแต่อย่างใด มิฉะนั้นแล้ว ห้องสูงเหล่านั้นจะได้มาด้วยอีมานและการเชื่อมั่นในระดับที่คนทั่วไปมีได้อย่างไร? หากเป็นเช่นนั้นจริง บรรดาผู้ยึดมั่นในเตาฮีดทั้งหมดก็จะอยู่ในห้องสูงที่สูงที่สุดและในระดับชั้นที่สูงส่งที่สุด ซึ่งเป็นไปไม่ได้ และอัลลอฮ์ ตะอาลา ได้ตรัสว่า:

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺอัลบุคอรีย์ กิตาบอัรริกอก บาบศิฟะตุลญันนะฮ์ วันนาร, ฟัตหุลบารีย์ (11/418) ⁽²⁾ อัลฆอบิร หมายถึง ที่จากไป หรือที่ยังคงอยู่ เพราะคำว่า “ฆอบะเราะ” เป็นคำที่มีความหมายตรงกันข้ามในตัว (อัลอัฎดาด) กล่าวคือ ฆอบะเราะ ใช้ในความหมายว่าจากไป และใช้ในความหมายว่ายังคงอยู่ ในที่นี้หมายถึงสภาพของดวงดาวขณะขึ้นและขณะตก ซึ่งอยู่ห่างไกลจากสายตา จึงปรากฏให้เห็นเล็กเนื่องจากความห่างไกลนั้น ⁽³⁾ เศาะฮีหฺอัลบุคอรีย์ กิตาบบัดอิลค็อลก์ บาบศิฟะตุลญันนะฮ์ วันนาร, ฟัตหุลบารีย์ (6/320) และเศาะฮีหฺมุสลิม กิตาบุลญันนะฮ์ บาบตะรออี อะฮ์ลิลญันนะฮ์ อะฮ์ลัลฆุรอฟ (4/2177) หมายเลข 2831 ⁽⁴⁾ เศาะฮีหฺอัลญามิอ์อัศเศาะฆีร (2/187) หมายเลข 2026

أُو۟لَـٰٓئِكَ يُجْزَوْنَ ٱلْغُرْفَةَ بِمَا صَبَرُوا۟

«ชนเหล่านั้นจะได้รับการตอบแทนด้วยห้องสูง (ในสวรรค์) เนื่องด้วยที่พวกเขาได้อดทน» (ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน 25:75)⁽¹⁾ ความอดทนคือการทุ่มเทตนเองและยืนหยัดมั่นคงเพื่อพระองค์ ด้วยการยืนอยู่เบื้องหน้าพระองค์ด้วยหัวใจอย่างผู้เป็นบ่าว และนี่คือคุณลักษณะของบรรดาผู้ใกล้ชิด (อัล-มุก็อรร็อบีน) พระองค์ยังตรัสไว้ในอีกอายะฮ์หนึ่งว่า:

وَلَآ أَوْلَـٰدُكُم بِٱلَّتِى تُقَرِّبُكُمْ عِندَنَا زُلْفَىٰٓ إِلَّا مَنْ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَـٰلِحًا فَأُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ جَزَآءُ ٱلضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوا۟ وَهُمْ فِى ٱلْغُرُفَـٰتِ ءَامِنُونَ ﴿٣٧﴾

«และทรัพย์สมบัติของพวกเจ้าและลูกหลานของพวกเจ้านั้น มิใช่สิ่งที่จะทำให้พวกเจ้าใกล้ชิดกับเราได้แต่อย่างใด เว้นแต่ผู้ที่ศรัทธาและประกอบความดี ชนเหล่านั้นจะได้รับการตอบแทนเป็นทวีคูณตามที่พวกเขาได้กระทำไว้ และพวกเขาจะอยู่อย่างปลอดภัยในห้องสูงทั้งหลาย» (ซูเราะฮ์สะบะอ์ 34:37)⁽²⁾

พระองค์ได้กล่าวถึงเรื่องห้องสูง และว่าห้องสูงนั้นไม่อาจได้มาด้วยทรัพย์สมบัติและลูกหลาน หากแต่ได้มาด้วยอีมานและการงานที่ดีเท่านั้น จากนั้นพระองค์ทรงชี้แจงว่าพวกเขาจะได้รับการตอบแทนเป็นทวีคูณ และที่พำนักของพวกเขาคือห้องสูงทั้งหลาย ข้อนี้ทำให้ท่านรู้ว่า อีมานนี้เป็นอีมานแห่งความสงบมั่นและการที่หัวใจผูกพันอยู่กับพระองค์ โดยมั่นใจในพระองค์ในทุกสิ่งที่ประสบ รวมทั้งในกิจการและบทบัญญัติทั้งปวงของพระองค์ ดังนั้นเมื่อเขาประกอบการงานที่ดี เขาก็จะไม่นำสิ่งที่ตรงกันข้ามกับมัน นั่นคือการงานที่เสียหาย มาปะปน การงานที่ดีอันปราศจากความเสียหายเจือปนนั้นจะไม่เกิดขึ้น เว้นแต่พร้อมกับอีมานอันสมบูรณ์ ซึ่งผู้เป็นเจ้าของมีความสงบมั่นต่อพระผู้ที่เขาศรัทธา และต่อกิจการและบทบัญญัติทั้งปวงของพระองค์ ส่วนผู้ที่ทำดีปะปนกับทำชั่วนั้น อีมานและการงานของเขาไม่ได้เป็นเช่นนี้ ด้วยเหตุนี้ฐานะของเขาจึงต่ำกว่าผู้อื่น»⁽³⁾

وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِۦ جَنَّتَانِ ﴿٤٦﴾

وَمِن دُونِهِمَا جَنَّتَانِ ﴿٦٢﴾

ชาวสวรรค์ผู้อยู่ในระดับชั้นสูงทั้งหลายจะได้อยู่ในความสุขสำราญที่สูงส่งกว่าผู้ที่อยู่ในระดับรองลงมา อัลลอฮ์ได้ทรงกล่าวไว้ว่า พระองค์ทรงเตรียมสวนสวรรค์สองแห่งไว้สำหรับผู้ที่ยำเกรงพระองค์ «และสำหรับผู้ที่เกรงกลัวต่อการยืนอยู่เบื้องหน้าพระเจ้าของเขา จะได้รับสวนสวรรค์สองแห่ง» (ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:46)⁽⁴⁾ แล้วพระองค์ทรงพรรณนาลักษณะของสวนทั้งสองนั้น จากนั้นตรัสว่า «และรองลงมาจากสวนทั้งสองนั้น ยังมีสวนสวรรค์อีกสองแห่ง» (ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:62)⁽⁵⁾ หมายถึง ต่ำกว่าสวนสวรรค์สองแห่งแรกทั้งในด้านฐานะและระดับชั้น

ผู้ใดพินิจพิจารณาลักษณะของสวนสวรรค์สองแห่งที่อัลลอฮ์ทรงกล่าวถึงในตอนหลัง ก็จะรู้ว่าสวนทั้งสองนั้นด้อยกว่าสองแห่งแรกในด้านความประเสริฐ สองแห่งแรกเป็นของบรรดาผู้ใกล้ชิด (อัล-มุก็อรร็อบีน) ส่วนสองแห่งหลังเป็นของชาวฝ่ายขวา (อัศหาบุลยะมีน) ดังที่อิบนุอับบาส (ร.ฎ.) และอบูมูซา อัล-อัชอะรีย์ (ร.ฎ.) ได้กล่าวไว้⁽⁶⁾

فِيهِمَا عَيْنَانِ تَجْرِيَانِ ﴿٥٠﴾

อัล-กุรฏุบีย์กล่าวว่า: «เมื่อพระองค์ทรงพรรณนาสวนสวรรค์ทั้งสองคู่ พระองค์ก็ทรงชี้ถึงความแตกต่างระหว่างทั้งสองคู่นั้น โดยตรัสถึงสองแห่งแรกว่า «ในสวนทั้งสองนั้นมีตาน้ำสองแห่งไหลริน» (ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:50)⁽⁷⁾ และตรัสถึงสองแห่งหลังว่า «ในสวนทั้งสองนั้นมีตาน้ำสองแห่ง…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน : 75 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์สะบะอ์ : 37 ⁽³⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ หน้า 464 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 46 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 62 ⁽⁶⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ : 440 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 50

نَضَّاخَتَانِ ﴿٦٦﴾

«…ที่พวยพุ่ง»⁽¹⁾ หมายถึง ตาน้ำสองตาที่พุ่งน้ำออกมา แต่ไม่เหมือนกับตาน้ำสองตาที่ไหลริน เพราะการพวยพุ่งนั้นด้อยกว่าการไหลริน

فِيهِمَا مِن كُلِّ فَـٰكِهَةٍ زَوْجَانِ ﴿٥٢﴾

فِيهِمَا فَـٰكِهَةٌ وَنَخْلٌ وَرُمَّانٌ ﴿٦٨﴾

พระองค์ตรัสถึงสวนสองแห่งแรกว่า «ในสวนทั้งสองนั้นมีผลไม้ทุกชนิดเป็นคู่ ๆ»⁽²⁾ คือมีทั้งชนิดที่รู้จักและชนิดแปลกใหม่ ทั้งสดและแห้ง พระองค์ตรัสครอบคลุมทั้งหมดโดยไม่เจาะจง ส่วนสวนสองแห่งหลังตรัสว่า «ในสวนทั้งสองนั้นมีผลไม้ อินทผลัม และทับทิม»⁽³⁾ โดยไม่ได้ตรัสว่ามีผลไม้ทุกชนิดเป็นคู่ ๆ

مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ فُرُشٍۭ بَطَآئِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ

مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِىٍّ حِسَانٍ ﴿٧٦﴾

พระองค์ตรัสถึงสวนสองแห่งแรกว่า «พวกเขาเอนกายอยู่บนฟูกที่ซับในทำด้วยผ้าไหมหนา (อิสตับร็อก)»⁽⁴⁾ ซึ่งก็คือผ้าไหมดีบาจ ส่วนสวนสองแห่งหลังตรัสว่า «พวกเขาเอนกายอยู่บนเบาะสีเขียวและพรมงดงาม»⁽⁵⁾ คำว่า "อับก็อรีย์" หมายถึงผ้าปักลวดลาย ไม่ต้องสงสัยเลยว่าผ้าไหมดีบาจนั้นสูงค่ากว่าผ้าปักลวดลาย ส่วนคำว่า "ร็อฟร็อฟ" หมายถึงชายผ้าของกระโจม และไม่ต้องสงสัยเลยว่าฟูกที่จัดเตรียมไว้สำหรับเอนกายนั้นประเสริฐกว่าผ้ากระโจม

كَأَنَّهُنَّ ٱلْيَاقُوتُ وَٱلْمَرْجَانُ ﴿٥٨﴾

فِيهِنَّ خَيْرَٰتٌ حِسَانٌ ﴿٧٠﴾

พระองค์ตรัสถึงสวนสองแห่งแรกในการพรรณนาลักษณะของหูรุลอีนว่า «ราวกับพวกนางเป็นทับทิมและไข่มุก»⁽⁶⁾ ส่วนสวนสองแห่งหลังตรัสว่า «ในสวนเหล่านั้นมีหญิงสาวผู้ดีงามและสวยงาม»⁽⁷⁾ ทว่าความงามทั้งปวงย่อมไม่เทียบเท่าความงามของทับทิมและไข่มุก

ذَوَاتَآ أَفْنَانٍ ﴿٤٨﴾

مُدْهَآمَّتَانِ ﴿٦٤﴾

พระองค์ตรัสถึงสวนสองแห่งแรกว่า «สวนทั้งสองนั้นมีกิ่งก้านมากมาย»⁽⁸⁾ ส่วนสวนสองแห่งหลังตรัสว่า «สวนทั้งสองนั้นเขียวขจีจนเกือบดำ»⁽⁹⁾ หมายถึงสวนสองแห่งที่เขียวขจี ราวกับว่ามีสีดำเพราะความเขียวเข้มยิ่งนัก พระองค์ทรงพรรณนาสวนสองแห่งแรกด้วยความมากมายของกิ่งก้าน และพรรณนาสวนสองแห่งหลังด้วยความเขียวขจีเพียงอย่างเดียว⁽¹⁰⁾

جنتان من فضة ، آنيتهما وما فيهما ، وجنتان من ذهب آنيتهما

ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์และเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากอบูมูซา อัล-อัชอะรีย์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «สวนสองแห่งทำจากเงิน ทั้งภาชนะและสิ่งที่อยู่ในสวนทั้งสอง และสวนสองแห่งทำจากทองคำ ทั้งภาชนะ…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:66 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:52 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:68 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:54 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:76 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:58 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:70 ⁽⁸⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:48 ⁽⁹⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:64 ⁽¹⁰⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ หน้า 440

وما فيهما ، وما بين القوم وبين أن ينظروا إلى ربهم إلا رداء الكبرياء على وجهه في جنة عدن

إن في الجنة جنتين من فضة . .

…และสิ่งที่อยู่ในสวนทั้งสองนั้น และไม่มีสิ่งใดกั้นระหว่างพวกเขากับการที่พวกเขาจะได้มองดูพระผู้อภิบาลของพวกเขา นอกจากผ้าคลุมแห่งความยิ่งใหญ่ (ริดาอุลกิบรียาอ์) บนพระพักตร์ของพระองค์ในสวนสวรรค์อัดน์»⁽¹⁾ และในรายงานของอัตติรมิซีย์ระบุว่า «แท้จริงในสวนสวรรค์นั้นมีสวนสองแห่งที่ทำจากเงิน…» แล้วท่านก็กล่าวหะดีษนั้นต่อไป⁽²⁾

إِنَّ ٱلْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِن كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا ﴿٥﴾

وَيُسْقَوْنَ فِيهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِيلًا ﴿١٧﴾

وَمِزَاجُهُۥ مِن تَسْنِيمٍ ﴿٢٧﴾ عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا ٱلْمُقَرَّبُونَ ﴿٢٨﴾

อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรม ผู้ทรงจำเริญและสูงส่งยิ่ง ได้ทรงกล่าวไว้ว่า บรรดาผู้มีคุณธรรม (อัล-อับร็อร) จะได้ดื่มจากถ้วยที่ผสมด้วยกาฟูร «แท้จริงบรรดาผู้มีคุณธรรมนั้นจะได้ดื่มจากถ้วยที่มีส่วนผสมเป็นกาฟูร» (ซูเราะฮ์อัล-อินซาน 76:5)⁽³⁾ และพระองค์ทรงตรัสไว้อีกแห่งหนึ่งว่า «และในสวนสวรรค์นั้นพวกเขาจะได้รับการให้ดื่มจากถ้วยที่มีส่วนผสมเป็นขิง» (ซูเราะฮ์อัล-อินซาน 76:17)⁽⁴⁾ ดูเหมือนว่าสิ่งนี้ (วัลลอฮุอะอฺลัม) เป็นของชาวขวา (อัศหาบุลยะมีน) และพระองค์ทรงตรัสไว้อีกแห่งหนึ่งว่า «และส่วนผสมของมันมาจากตัสนีม คือตาน้ำซึ่งบรรดาผู้ใกล้ชิด (อัล-มุก็อรร่อบูน) ได้ดื่มจากมัน» (ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน 83:27-28)⁽⁵⁾ ดังนั้น ชาวขวาจะได้ดื่มเครื่องดื่มที่ผสมด้วยตัสนีม ซึ่งเป็นตาน้ำแห่งหนึ่งในสวนสวรรค์ ส่วนบรรดาผู้ใกล้ชิดนั้นจะได้ดื่มจากตัสนีมโดยบริสุทธิ์ล้วน ๆ ไม่มีสิ่งใดผสม

หัวข้อที่สอง

ชาวสวรรค์ผู้มีตำแหน่งสูงสุดและผู้มีตำแหน่งต่ำสุด

سأل موسى ربه : ما أدنى أهل الجنة منزلة ؟ قال : هو رجل يجيء بعدما أدخل أهل الجنة الجنة ، فيقال له : ادخل الجنة . فيقول : أي رب ؛ وكيف ؟ وقد نزل الناس منازلهم ، وأخذوا أخذاتهم ؟ فيقال له : أترضى أن يكون لك مثل مُلْك مَلِكٍ من ملوك الدنيا ؟ فيقول : رضيت رب ، فيقول : لك ذلك ومثله ، ومثله ،

มุสลิมได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอัล-มุฆีเราะฮ์ บิน ชุอ์บะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «มูซา (อะลัยฮิสสลาม) ได้ทูลถามพระผู้อภิบาลของท่านว่า ชาวสวรรค์ผู้มีตำแหน่งต่ำที่สุดคือใคร? พระองค์ตรัสว่า เขาคือชายคนหนึ่งที่มาหลังจากชาวสวรรค์ได้ถูกให้เข้าสวรรค์ไปแล้ว แล้วมีเสียงกล่าวแก่เขาว่า จงเข้าสวรรค์เถิด เขาก็จะกล่าวว่า โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์ จะเป็นไปได้อย่างไร ในเมื่อผู้คนต่างได้เข้าพำนักในที่พำนักของพวกเขา และได้รับส่วนของพวกเขาไปหมดแล้ว? แล้วมีเสียงกล่าวแก่เขาว่า เจ้าพอใจไหมที่เจ้าจะได้รับเหมือนกับอาณาจักรของกษัตริย์องค์หนึ่งจากบรรดากษัตริย์แห่งโลกดุนยา? เขาจะกล่าวว่า ข้าพระองค์พอใจแล้ว โอ้พระผู้อภิบาล พระองค์จึงตรัสว่า เจ้าจะได้รับสิ่งนั้น และอีกเท่าหนึ่ง และอีกเท่าหนึ่ง

⁽¹⁾ ญามิอุลอุศูล (10/498) หมายเลข 8029 ⁽²⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน : 5 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน : 17 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน : 27

ومثله ، ومثله . فقال في الخامسة : رضيت ، رب . فيقول : لك هذا وعشرة أمثاله ، ولك ما اشتهت نفسك ، ولذت عينك . فيقول : رضيت ربِّ .

และเท่ากับสิ่งนั้นอีก และเท่ากับสิ่งนั้นอีก แล้วในครั้งที่ห้าเขาก็กล่าวว่า “ข้าพระองค์พอใจแล้ว โอ้พระผู้อภิบาล” พระองค์ตรัสว่า “สำหรับเจ้าคือสิ่งนี้และอีกสิบเท่าของมัน และสำหรับเจ้าคือสิ่งที่ใจของเจ้าปรารถนาและสิ่งที่ตาของเจ้าเพลิดเพลิน” เขากล่าวว่า “ข้าพระองค์พอใจแล้ว โอ้พระผู้อภิบาล”

قال : رب ، فأعلاهم منزلة ؟ قال : أولئك الذين أردت ، غرست كرامتهم بيدي وختمت عليها ، فلم ترعين ، ولم تسمع أذن ، ولم يخطر على قلب بشر

فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّآ أُخْفِىَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْيُنٍ

(มูซา) ทูลว่า “โอ้พระผู้อภิบาล แล้วผู้ที่มีตำแหน่งสูงสุดในหมู่พวกเขาเล่า?” พระองค์ตรัสว่า “พวกเขาคือผู้ที่ข้าได้ประสงค์ (เลือกสรร) ข้าได้ปลูกเกียรติของพวกเขาด้วยมือของข้าเอง และได้ประทับตราปิดไว้ ไม่เคยมีดวงตาใดได้เห็น ไม่เคยมีหูใดได้ยิน และไม่เคยผุดขึ้นในใจของมนุษย์คนใด”» ท่านกล่าวว่า สิ่งที่ยืนยันเรื่องนี้ในคัมภีร์ของอัลลอฮ์ผู้ทรงเกียรติและสูงส่งคือ «ไม่มีชีวิตใดรู้ถึงสิ่งที่ถูกซ่อนไว้สำหรับพวกเขา อันเป็นความรื่นรมย์แห่งดวงตา»⁽¹⁾

เรื่องที่สาม

ตำแหน่งสูงสุดในสวรรค์

ตำแหน่งที่สูงที่สุดในสวรรค์นั้นจะมีเพียงบุคคลเดียวที่ได้รับ เรียกว่า “อัล-วะสีละฮ์” และผู้ที่จะได้รับตำแหน่งนี้ อินชาอัลลอฮ์ คือท่านนบีผู้ได้รับการคัดสรรและเลือกสรร ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงสร้าง นั่นคือนบีของเรา มุฮัมมัด ﷺ

من قال حين يسمع النداء : اللهم رب هذه الدعوة التامة ، والصلاة القائمة ، آت محمداً الوسيلة والفضيلة ، وابعثه مقاما محمودا الذي وعدته : حلت له الشفاعة يوم القيامة

อิบนุกะษีรได้กล่าวไว้ในหนังสือ “อัน-นิฮายะฮ์” ว่า «การกล่าวถึงตำแหน่งที่สูงที่สุดในสวรรค์ นั่นคืออัล-วะสีละฮ์ ซึ่งเป็นที่พำนักของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ» และท่านได้ยกหะดีษของญาบิร บินอับดุลลอฮ์ (ร.ฎ.) ที่บันทึกโดยอัล-บุคอรีในเศาะฮีหฺของท่าน จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ผู้ใดกล่าวขณะที่ได้ยินเสียงอะซานว่า “โอ้อัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลแห่งการเรียกร้องอันสมบูรณ์นี้ และการละหมาดที่กำลังจะถูกดำรงขึ้นนี้ โปรดประทานอัล-วะสีละฮ์และความประเสริฐแก่มุฮัมมัด และโปรดให้ท่านได้ฟื้นคืนชีพขึ้นสู่ตำแหน่งอันน่าสรรเสริญที่พระองค์ได้ทรงสัญญาไว้แก่ท่าน” การชะฟาอะฮ์ (การช่วยเหลือ) ของฉันย่อมเป็นสิทธิ์สำหรับเขาในวันกิยามะฮ์»

إذا سمعتم المؤذن فقولوا مثل ما يقول ، ثم صلوا عليَّ فإن من صلى عليَّ صلاة صلى الله عليه عشرا ، ثم سلوا الله تعالى لي الوسيلة ، فإن من سأل الله لي الوسيلة حلت له الشفاعة

และท่านได้ยกหะดีษของอับดุลลอฮ์ บินอัมร์ บินอัล-อาศ (ร.ฎ.) ที่บันทึกโดยมุสลิมในเศาะฮีหฺของท่าน โดยเขากล่าวว่า ฉันได้ยินท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «เมื่อพวกท่านได้ยินผู้อะซาน ก็จงกล่าวเหมือนที่เขากล่าว แล้วจงเศาะละวาตแก่ฉัน เพราะผู้ใดเศาะละวาตแก่ฉันหนึ่งครั้ง อัลลอฮ์จะทรงประทานความเมตตาแก่เขาสิบครั้ง แล้วจงขอต่ออัลลอฮ์ตะอาลาให้ทรงประทานอัล-วะสีละฮ์แก่ฉัน เพราะผู้ใดขอต่ออัลลอฮ์ให้ทรงประทานอัล-วะสีละฮ์แก่ฉัน การชะฟาอะฮ์ (ของฉัน) ย่อมเป็นสิทธิ์สำหรับเขา»⁽²⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ 32:17 ⁽²⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม, กิตาบุลอีมาน, บาบอัดนาอะฮ์ลิลญันนะฮ์มันซิละตันฟีฮา (บทว่าด้วยชาวสวรรค์ที่มีตำแหน่งต่ำที่สุดในสวรรค์) (1/176), หมายเลข 189

وما الوسيلة ؟ قال : أعلى درجة في الجنة ، لا ينالها إلا رجل واحد ، وأرجو أن أكون هو

الوسيلة درجة عند الله ، ليس فوقها درجة ، فسلوا الله أن يؤتيني الوسيلة

ศอฮาบะฮ์ได้ถามท่านเราะซูล ﷺ ว่า «อัล-วะซีละฮ์คืออะไร? ท่านตอบว่า: คือระดับชั้นที่สูงที่สุดในสวรรค์ ไม่มีผู้ใดได้รับมันนอกจากชายเพียงคนเดียว และฉันหวังว่าฉันจะเป็นผู้นั้น» รายงานโดยอะหมัดจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) และในมุสนัดรายงานจากอบูสะอีด (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «อัล-วะซีละฮ์คือระดับชั้นหนึ่ง ณ อัลลอฮ์ ไม่มีระดับชั้นใดอยู่เหนือมันอีก ดังนั้นพวกท่านจงขอต่ออัลลอฮ์ให้พระองค์ประทานอัล-วะซีละฮ์แก่ฉัน»⁽¹⁾

หัวข้อที่สี่

บรรดาผู้ที่ได้พำนักในระดับชั้นอันสูงส่ง

أفضل الشهداء الذين يقاتلون في الصف الأول ، فلا يلفتون وجوههم حتى يقتلوا ، أولئك يتلبطون في الغرف العلى من الجنة ، يضحك إليهم ربك ، فإذا ضحك ربك إلى عبد في موطن فلا حساب عليه

ในบรรดาผู้ที่ได้พำนักในระดับชั้นอันสูงส่งในสวรรค์ คือบรรดาผู้ตายชะฮีด และผู้ที่ประเสริฐที่สุดในหมู่พวกเขา คือผู้ที่สู้รบอยู่ในแถวหน้า โดยไม่หันหลังกลับจนกระทั่งถูกสังหาร ในมุสนัดของอะหมัดและอัล-มุอ์ญัมของอัฏ-เฏาะบะรอนี รายงานจากนุอัยม์ บิน ฮัมมาร (ร.ฎ.)⁽²⁾ ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีห์ จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ผู้ตายชะฮีดที่ประเสริฐที่สุด คือผู้ที่สู้รบอยู่ในแถวแรก โดยไม่หันใบหน้าของพวกเขาไปทางอื่นจนกระทั่งถูกสังหาร คนเหล่านั้นจะได้เอนกายพักผ่อนอย่างสุขสบายอยู่ในห้องอันสูงส่งของสวรรค์ พระเจ้าของท่านทรงหัวเราะให้แก่พวกเขา และเมื่อพระเจ้าของท่านทรงหัวเราะให้แก่บ่าวคนใดในสถานที่ใดแล้ว บ่าวผู้นั้นก็จะไม่ถูกสอบสวนบัญชีใด ๆ อีก»⁽³⁾

الساعي على الأرملة والمسكين ، كالمجاهد في سبيل الله ـ وأحسبه قال : وكالقائم لا يفتر ، وكالصائم لا يفطر

ผู้ที่ขวนขวายดูแลหญิงหม้ายและคนยากจน จะได้รับฐานะเดียวกับผู้ต่อสู้ในหนทางของอัลลอฮ์ ในเศาะฮีห์มุสลิม รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ผู้ที่ขวนขวายดูแลหญิงหม้ายและคนยากจน เปรียบเสมือนผู้ต่อสู้ในหนทางของอัลลอฮ์ – และข้าพเจ้าคิดว่าท่านกล่าวด้วยว่า – และเปรียบเสมือนผู้ที่ยืนละหมาดโดยไม่เหน็ดเหนื่อย และเปรียบเสมือนผู้ถือศีลอดโดยไม่ละศีลอด»⁽⁴⁾

⁽¹⁾ ดูหะดีษเหล่านี้ใน «อัน-นิฮายะฮ์» ของอิบนุกะษีร: (2/232) ⁽²⁾ อิบนุหะญัรกล่าวไว้ใน «ตักรีบ อัต-ตะฮ์ซีบ» ว่า «นุอัยม์ บิน ฮัมมาร ด้วยการเน้นเสียงตัวมีม หรือ ฮับบาร หรือ ค็อมมาร (ด้วยตัวอักษรที่มีจุดหรือไม่มีจุด) อัล-เฆาะเฏาะฟานี เป็นศอฮาบะฮ์ และนักวิชาการส่วนใหญ่ให้น้ำหนักว่าชื่อบิดาของเขาคือ ฮัมมาร» ⁽³⁾ มุสนัดอะหมัด: (5/287) เศาะฮีห์ อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฆีร: (1/363) หมายเลข 1118 ⁽⁴⁾ เศาะฮีห์มุสลิม กิตาบอัซ-ซุฮด์ บาบการทำดีต่อหญิงหม้าย คนยากจน และเด็กกำพร้า: (2/2286) หะดีษหมายเลข 2982

كافل اليتيم له أو لغيره ، أنا وهو كهاتين في الجنة

ตำแหน่งของผู้อุปการะเด็กกำพร้านั้นอยู่ใกล้กับตำแหน่งของท่านเราะซูล ﷺ ดังที่มีรายงานในเศาะฮีหฺมุสลิม จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «ผู้อุปการะเด็กกำพร้า ไม่ว่าจะเป็นเด็กกำพร้าที่เป็นญาติของเขาหรือของผู้อื่น ฉันกับเขาจะอยู่ในสวรรค์เช่นนี้» และมาลิกได้ชี้ด้วยนิ้วชี้และนิ้วกลาง⁽¹⁾

إن الله ليرفع الدرجة للعبد الصالح في الجنة ، فيقول : يارب ، أَنَّى لي هذه ؟ فيقول : باستغفار ولدك لك

إذا مات ابن آدم انقطع عنه عمله إلا من ثلاث : صدقة جارية ، أو علم ينتفع به ، أو ولد صالح يدعو له

อัลลอฮ์ทรงยกฐานะของบิดามารดาให้สูงขึ้นด้วยบะเราะกะฮ์ของการขอดุอาอ์ของลูกๆ ดังที่มีรายงานในมุสนัดอะห์มัด จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงอัลลอฮ์จะทรงยกฐานะของบ่าวผู้ศอลิหฺในสวรรค์ให้สูงขึ้น แล้วเขาจะกล่าวว่า โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์ ข้าพระองค์ได้สิ่งนี้มาได้อย่างไร? พระองค์ตรัสว่า ด้วยการขออภัยโทษของลูกของเจ้าให้แก่เจ้า» อิบนุกะษีรกล่าวว่า สายรายงานนี้เศาะฮีหฺ แต่ไม่มีผู้ใดในบรรดาเจ้าของตำราหะดีษทั้งหกเล่มบันทึกไว้ ทว่ามีหะดีษสนับสนุน (ชาฮิด) ในเศาะฮีหฺมุสลิม จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «เมื่อลูกหลานอาดัมเสียชีวิต การงานของเขาก็จะขาดตอนลง เว้นแต่สามประการ คือ เศาะดะเกาะฮ์ที่ให้ผลต่อเนื่อง หรือความรู้ที่ผู้คนได้รับประโยชน์ หรือลูกที่ศอลิหฺซึ่งขอดุอาอ์ให้แก่เขา»⁽²⁾

⁽¹⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม และคำว่า (ที่เป็นญาติของเขาหรือของผู้อื่น) หมายถึง ไม่ว่าเขาจะอุปการะเด็กกำพร้านั้นด้วยทรัพย์สินของตนเอง หรือด้วยทรัพย์สินของเด็กกำพร้าเองในฐานะผู้ปกครองตามบทบัญญัติศาสนาก็ตาม ⁽²⁾ อัน-นิฮายะฮ์ ของอิบนุกะษีร : (2/340)

บทที่สี่

ดินของสวรรค์

أدخلت الجنة ، فإذا فيها جنادل اللؤلؤ ، وإذا ترابها المسك

มีรายงานยืนยันในเศาะฮีหัยน์ (อัล-บุคอรีและมุสลิม) จากอนัส บิน มาลิก (ร.ฎ.) จากอบูซัรร์ (ร.ฎ.) ในหะดีษเรื่องอัล-มิอ์รอจญ์ ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: «ฉันถูกพาเข้าไปในสวรรค์ ปรากฏว่าในนั้นมีก้อนไข่มุกขนาดใหญ่ และดินของมันคือชะมดเชียง (มิสก์)»

هي درمكة بيضاء مسك خالص

และในเศาะฮีหฺมุสลิมและมุสนัดอะห์มัด จากอบูสะอีด (ร.ฎ.) ว่า อิบนุศ็อยยาดได้ถามท่านเราะซูล ﷺ เกี่ยวกับดินของสวรรค์ ท่านตอบว่า: «มันคือแป้งละเอียด⁽¹⁾ สีขาว เป็นชะมดเชียงล้วนๆ»

إني سائلهم عن تربة الجنة ، وهي درمكة بيضاء

الخبز من الدر

และในมุสนัดอะห์มัด จากญาบิร บิน อับดุลลอฮ์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวถึงชาวยิวว่า: «แท้จริงฉันจะถามพวกเขาเกี่ยวกับดินของสวรรค์ ซึ่งมันคือแป้งละเอียดสีขาว» แล้วท่านก็ถามพวกเขา พวกเขาตอบว่า: มันคือขนมปัง โอ้อบุลกอสิม ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ จึงกล่าวว่า: «ขนมปังที่ทำจากไข่มุก»⁽²⁾

من ماء

لبنة من ذهب ، ولبنة من فضة ، وملاطها المسك الأذفر ، وحصباؤها الدر والياقوت ، وتربتها الزعفران ، من يدخلها ينعم ولا يبأس ، ويخلد ولا يموت ، ولا يبلى ثيابهم ، ولا يفنى شبابهم

และอะห์มัด อัต-ติรมิซีย์ และอัด-ดาริมีย์ ได้รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า: ฉันกล่าวว่า โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ สิ่งถูกสร้างทั้งหลายถูกสร้างมาจากอะไร? ท่านตอบว่า: «จากน้ำ» พวกเรากล่าวว่า: แล้วสวรรค์นั้นมีสิ่งก่อสร้างเป็นอย่างไร? ท่านตอบว่า: «อิฐก้อนหนึ่งทำจากทองคำ และอิฐอีกก้อนหนึ่งทำจากเงิน ปูนเชื่อมของมันคือชะมดเชียงที่มีกลิ่นหอมฟุ้ง กรวดของมันคือไข่มุกและทับทิม และดินของมันคือหญ้าฝรั่น ผู้ใดได้เข้าไปในนั้น เขาจะได้รับความสุขสำราญและไม่ทุกข์ยาก จะอยู่ตลอดกาลและไม่ตาย เสื้อผ้าของพวกเขาจะไม่เก่าคร่ำคร่า และความเป็นหนุ่มสาวของพวกเขาจะไม่สูญสิ้น»⁽³⁾

⁽¹⁾ อัด-ดัรมะกะฮ์ (الدرمكة) เป็นเอกพจน์ของคำว่า อัด-ดัรมัก ซึ่งหมายถึงแป้งละเอียดชั้นดีที่ขาวบริสุทธิ์ ⁽²⁾ ดูหะดีษเหล่านี้ใน อัน-นิฮายะฮ์ ของอิบนุกะษีร (2/242) ⁽³⁾ มิชกาตุลมะศอบีหฺ (3/89) หมายเลข 5630 ผู้ตรวจสอบหนังสืออัล-มิชกาตกล่าวว่า: หะดีษนี้มีสายรายงานหลายสายและมีหลักฐานสนับสนุน และท่านได้นำมาบันทึกไว้ใน สิลสิละตุลอะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์

บทที่ห้า

แม่น้ำต่าง ๆ ในสวรรค์

وَبَشِّرِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّـٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ

أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ جَنَّـٰتُ عَدْنٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهِمُ ٱلْأَنْهَـٰرُ

อัลลอฮ์ ตะบาเราะกะวะตะอาลา ทรงบอกแก่เราว่าสวรรค์นั้นมีแม่น้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง «และจงแจ้งข่าวดีแก่บรรดาผู้ศรัทธาและประกอบความดีทั้งหลายว่า แท้จริงสำหรับพวกเขาคือสวนสวรรค์หลายแห่ง ซึ่งมีแม่น้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:25)⁽¹⁾ และบางครั้งพระองค์ตรัสว่า มีแม่น้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่างพวกเขา «ชนเหล่านั้น สำหรับพวกเขาคือสวนสวรรค์อัดน์ ซึ่งมีแม่น้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่างพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟิ 18:31)⁽²⁾

رأى أربعة أنهار يخرج من أصلها نهران ظاهران ونهران باطنان ، فقلت : ياجبريل ، ما هذه الأنهار ؟ قال : أما النهران الباطنان فنهران في الجنة ، وأما الظاهران فالنيل والفرات

ท่านเราะซูล ﷺ ได้เล่าให้เราฟังเกี่ยวกับแม่น้ำต่าง ๆ ในสวรรค์อย่างชัดเจนแจ่มแจ้ง ในการเดินทางยามค่ำคืน (อิสรออ์) ของท่าน ﷺ นั้น «ท่านได้เห็นแม่น้ำสี่สายไหลออกมาจากโคนของมัน⁽³⁾ เป็นแม่น้ำที่ปรากฏให้เห็นภายนอกสองสาย และแม่น้ำที่ซ่อนอยู่ภายในสองสาย ฉันจึงถามว่า โอ้ญิบรีล แม่น้ำเหล่านี้คืออะไร? เขาตอบว่า ส่วนแม่น้ำสองสายที่ซ่อนอยู่ภายในนั้น เป็นแม่น้ำสองสายในสวรรค์ และส่วนสองสายที่ปรากฏให้เห็นภายนอกนั้น คือแม่น้ำไนล์และแม่น้ำยูเฟรติส (อัล-ฟุร็อต)»⁽⁴⁾

رفعت لي السدرة ، فإذا أربعة أنهار : نهران ظاهران ، ونهران باطنان ، فأما الظاهران فالنيل والفرات ، وأما الباطنان : فنهران في الجنة

ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ รายงานจากอนัส บิน มาลิก (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ต้นซิดเราะฮ์ได้ถูกยกขึ้นให้ฉันเห็น ทันใดนั้นก็มีแม่น้ำสี่สาย คือแม่น้ำที่ปรากฏให้เห็นภายนอกสองสาย และแม่น้ำที่ซ่อนอยู่ภายในสองสาย ส่วนสองสายที่ปรากฏให้เห็นภายนอกนั้น คือแม่น้ำไนล์และแม่น้ำยูเฟรติส และส่วนสองสายที่ซ่อนอยู่ภายในนั้น เป็นแม่น้ำสองสายในสวรรค์»⁽⁵⁾

سيحان وجيحان والفرات والنيل كل من أنهار الجنة

ในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ซัยหาน ญัยหาน ยูเฟรติส และไนล์ ทั้งหมดล้วนเป็นแม่น้ำจากสวรรค์»⁽⁶⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ : 25 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟิ : 31 ⁽³⁾ สรรพนาม (ของมัน) ย้อนกลับไปยังซิดเราะตุลมุนตะฮา ดังที่บริบทของหะดีษบางบทได้บ่งชี้ไว้ ⁽⁴⁾ รายงานโดยมุสลิมในเศาะฮีหฺของท่าน กิตาบุลอีมาน บาบุลอิสรออ์ (1/150) หะดีษหมายเลข 164 ⁽⁵⁾ ญามิอุลอุศูล (10/507) ผู้ตรวจสอบ (มุหักกิก) กล่าวว่า: อัล-บุคอรีย์รายงานไว้แบบตะอฺลีก (ไม่ระบุสายรายงานครบถ้วน) ในเรื่องเครื่องดื่ม (อัล-อัชริบะฮ์) อัล-หาฟิซ (อิบนุหะญัร) กล่าวไว้ในอัล-ฟัตหฺว่า: อบูเอาวานะฮ์ อัล-อิสมาอีลีย์ และอัฏ-ฏ็อบรอนีย์ใน «อัศ-ศ็อฆีร» ได้รายงานไว้อย่างครบสายรายงานจากสายของท่าน ⁽⁶⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม กิตาบุลญันนะฮ์ บาบ มา ฟิดดุนยา มิน อันฮาริลญันนะฮ์ (บทว่าด้วยแม่น้ำในโลกดุนยาที่มาจากแม่น้ำในสวรรค์) (4/2183) หะดีษหมายเลข: =

«บางทีความหมายของการที่แม่น้ำเหล่านี้มาจากสวรรค์ คือ ต้นกำเนิดของมันมาจากสวรรค์ เช่นเดียวกับที่ต้นกำเนิดของมนุษย์มาจากสวรรค์ ดังนั้นหะดีษนี้จึงไม่ขัดแย้งกับสิ่งที่รู้กันและมองเห็นได้ว่าแม่น้ำเหล่านี้ไหลออกมาจากต้นน้ำที่เป็นที่รู้จักบนแผ่นดิน หากความหมายไม่ใช่เช่นนี้หรือไม่ใกล้เคียงกับนี้ หะดีษนี้ก็เป็นเรื่องเร้นลับ (เฆาะยบ์) ที่จำเป็นต้องมีอีมานต่อมัน และยอมจำนนต่อผู้ที่แจ้งข่าวเรื่องนี้»⁽¹⁾

อัล-กอรีย์กล่าวว่า «แท้จริงแม่น้ำทั้งสี่สายถูกนับว่าเป็นแม่น้ำของสวรรค์ เพราะมันมีความจืดสนิทและช่วยในการย่อย เพราะมันบรรจุไว้ซึ่งความจำเริญ (บะเราะกะฮ์) จากอัลลอฮ์ และเพราะมันได้รับเกียรติจากการที่บรรดานบีได้มาถึงและดื่มน้ำจากมัน»⁽²⁾

إِنَّآ أَعْطَيْنَـٰكَ ٱلْكَوْثَرَ ﴿١﴾

بينما أنا أسير في الجنة ، إذ أنا بنهر حافتاه قباب الدر المجوف ، قلت : ما هذا ياجبريل ؟ قال : هذا الكوثر الذي أعطاك ربك ، فإذا طيبه - أو طينه - مسك أذفر

ในบรรดาแม่น้ำของสวรรค์ คือ อัล-เกาษัร ซึ่งอัลลอฮ์ได้ประทานแก่ท่านเราะซูล ﷺ ของพระองค์ «แท้จริงเราได้ให้แก่เจ้าแล้วซึ่งอัล-เกาษัร» (ซูเราะฮ์อัล-เกาษัร 108:1)⁽³⁾ ท่านเราะซูล ﷺ ได้เห็นมันและได้เล่าให้เราฟังเกี่ยวกับมัน ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ รายงานจากอนัส บิน มาลิก (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ขณะที่ฉันกำลังเดินอยู่ในสวรรค์ ทันใดนั้นฉันก็พบแม่น้ำสายหนึ่ง ริมฝั่งทั้งสองของมันเป็นโดมไข่มุกที่ภายในกลวง ฉันถามว่า "นี่คืออะไร โอ้ญิบรีล?" เขาตอบว่า "นี่คืออัล-เกาษัรที่พระผู้อภิบาลของท่านได้ประทานแก่ท่าน" ปรากฏว่ากลิ่นหอมของมัน – หรือดินของมัน – เป็นชะมดเชียงที่หอมฟุ้ง» ฮุดบะฮ์ไม่แน่ใจ (ว่าเป็นคำใด)⁽⁴⁾

อิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ได้อธิบายความหมายของอัล-เกาษัรว่า คือความดีอันมากมายที่อัลลอฮ์ได้ประทานแก่ท่านเราะซูล ﷺ ของพระองค์ อบูบิชร์จึงกล่าวแก่สะอีด บิน ญุบัยร์ ผู้รายงานคำอธิบายนี้จากอิบนุอับบาสว่า "มีผู้คนบางกลุ่มอ้างว่ามันคือแม่น้ำสายหนึ่งในสวรรค์" สะอีดจึงกล่าวว่า "แม่น้ำที่อยู่ในสวรรค์นั้นก็เป็นส่วนหนึ่งของความดีที่อัลลอฮ์ได้ประทานแก่ท่าน"⁽⁵⁾ และอัล-หาฟิซ อิบนุกะษีร ได้รวบรวมหะดีษต่าง ๆ ที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้แจ้งไว้เกี่ยวกับ

(ต่อจากหน้าก่อน) หมายเลข 2839 และเชคนาศิร (อัล-อัลบานีย์) ได้ระบุไว้ในสิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (1/6) ว่ารายงานโดยมุสลิม อะห์มัด อัล-อาญุรรีย์ และอัล-เคาะฏีบ

⁽¹⁾ สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (1/18) ⁽²⁾ เชคนาศิรได้ยกมาจากเขาในคำอธิบายประกอบของท่านต่อหนังสือมิชกาต อัล-มะศอบีห์ (3/80) ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-เกาษัร อายะฮ์ที่ 1 ⁽⁴⁾ เศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ กิตาบอัร-ริกอก บาบฟิลเหาฎ์ ฟัตหุลบารีย์ (11/464) และฮุดบะฮ์คือหนึ่งในผู้รายงานหะดีษนี้ ⁽⁵⁾ เศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ กิตาบอัร-ริกอก บาบฟิลเหาฎ์ ฟัตหุลบารีย์ (11/463)

إِنَّآ أَعْطَيْنَـٰكَ ٱلْكَوْثَرَ ﴿١﴾

« أتدرون ما الكوثر ؟ قالوا : الله ورسوله أعلم ، قال : هو نهر وعدنيه الله عز وجل ، عليه خير كثير »

…อัล-เกาษัร ในบรรดาหะดีษเหล่านั้น ได้แก่หะดีษที่มุสลิมรายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอนัส (ร.ฎ.) ว่า เมื่ออายะฮ์ «แท้จริงเราได้ให้อัล-เกาษัรแก่เจ้าแล้ว»⁽¹⁾ ถูกประทานลงมาแก่ท่านเราะซูล ﷺ ท่านกล่าวว่า «พวกท่านรู้หรือไม่ว่าอัล-เกาษัรคืออะไร?» พวกเขากล่าวว่า "อัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ทรงรู้ดียิ่ง" ท่านกล่าวว่า «มันคือแม่น้ำสายหนึ่งที่อัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่งได้ทรงสัญญาไว้แก่ฉัน บนแม่น้ำนั้นมีความดีงามมากมาย»

« أعطيت الكوثر ، فإذا نهر يجري على ظهر الأرض ، حافتاه قباب اللؤلؤ ، ليس مسقوفا ، فضربت بيدي إلى تربته ، فإذا تربته مسك أذفر ، وحصباؤه اللؤلؤ »

อิมามอะหมัดได้รายงานหะดีษของอนัส (ร.ฎ.) ไว้ในมุสนัดของท่าน จากท่านเราะซูล ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ฉันได้รับอัล-เกาษัร ปรากฏว่ามันคือแม่น้ำที่ไหลอยู่บนพื้นผิวแผ่นดิน สองฝั่งของมันเป็นโดมไข่มุกที่ไม่มีหลังคาปิด ฉันจึงเอามือแตะลงไปที่ดินของมัน ปรากฏว่าดินของมันคือชะมดเชียงที่มีกลิ่นหอมฟุ้ง และกรวดของมันคือไข่มุก»

« هو نهر أعطانيه الله في الجنة ، ترابه مسك ، ماؤه أبيض من اللبن ، وأحلى من العسل ، ترده طيور أعناقها مثل أعناق الجزور »

และในอีกรายงานหนึ่งในอัล-มุสนัด จากอนัส (ร.ฎ.) โดยสืบถึงท่านนบี ﷺ ว่า «มันคือแม่น้ำที่อัลลอฮ์ได้ทรงประทานให้แก่ฉันในสวรรค์ ดินของมันคือชะมดเชียง น้ำของมันขาวยิ่งกว่านม และหวานยิ่งกว่าน้ำผึ้ง มีนกบินลงมาดื่มน้ำ ซึ่งคอของพวกมันเหมือนคออูฐ»

อัล-หาฟิซ อิบนุกะษีร ได้นำเสนอรายงานอื่น ๆ อีกมากมายในหัวข้อนี้ ท่านจึงสามารถกลับไปศึกษาเพิ่มเติมได้หากต้องการ⁽²⁾

แม่น้ำต่าง ๆ ในสวรรค์มิใช่มีเพียงแม่น้ำที่เป็นน้ำเท่านั้น แต่ในบรรดาแม่น้ำเหล่านั้นมีทั้งแม่น้ำที่เป็นน้ำ แม่น้ำที่เป็นนม แม่น้ำที่เป็นเหล้า และแม่น้ำที่เป็นน้ำผึ้งบริสุทธิ์

مَّثَلُ ٱلْجَنَّةِ ٱلَّتِى وُعِدَ ٱلْمُتَّقُونَ ۖ فِيهَآ أَنْهَـٰرٌ مِّن مَّآءٍ غَيْرِ ءَاسِنٍ وَأَنْهَـٰرٌ مِّن لَّبَنٍ لَّمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُۥ وَأَنْهَـٰرٌ مِّنْ خَمْرٍ لَّذَّةٍ لِّلشَّـٰرِبِينَ وَأَنْهَـٰرٌ مِّنْ عَسَلٍ مُّصَفًّى

อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «อุปมาสวรรค์ที่ได้ถูกสัญญาไว้แก่บรรดาผู้ยำเกรงนั้น ในสวรรค์มีแม่น้ำหลายสายที่เป็นน้ำซึ่งไม่เปลี่ยนสภาพ มีแม่น้ำหลายสายที่เป็นนมซึ่งรสชาติไม่เปลี่ยนแปลง มีแม่น้ำหลายสายที่เป็นเหล้าซึ่งให้ความโอชะแก่ผู้ดื่ม และมีแม่น้ำหลายสายที่เป็นน้ำผึ้งบริสุทธิ์» (ซูเราะฮ์มุหัมมัด 47:15)⁽³⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-เกาษัร 108:1 ⁽²⁾ อัน-นิฮายะฮ์ ของอิบนุกะษีร (2/246) ⁽³⁾ ซูเราะฮ์มุหัมมัด 47:15

إن في الجنة بحر العسل ، وبحر الخمر ، وبحر اللبن ، وبحر الماء ، ثم تنشق الأنهار بعد

ในสุนันอัต-ติรมิซีย์ ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีห์ จากหะกีม บิน มุอาวิยะฮ์ (ร.ฎ.) (ผู้เป็นปู่ของบะฮ์ซ์ บิน หะกีม) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงในสวรรค์นั้นมีทะเลน้ำผึ้ง ทะเลสุรา ทะเลน้ำนม และทะเลน้ำ แล้วหลังจากนั้นแม่น้ำทั้งหลายก็แยกออกมา (จากทะเลเหล่านั้น)»⁽¹⁾

الشهداء على بارق نهر بباب الجنة ، في قبة خضراء ، يخرج عليهم رزقهم من الجنة بكرة وعشيا

ดังนั้น แม่น้ำทั้งหลายในสวรรค์จึงแยกออกมาจากทะเลเหล่านั้นที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้กล่าวถึง และท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกเราถึงแม่น้ำสายหนึ่งชื่อว่า "บาริก" ซึ่งอยู่ที่ประตูสวรรค์ และบรรดาผู้ตายชะฮีดจะอยู่ในอาลัมบัรซัค ณ แม่น้ำสายนี้ ในมุสนัดอะห์มัด อัล-มุอ์ญัมของอัฏ-เฏาะบะรอนีย์ และอัล-มุสตัดร็อกของอัล-หากิม จากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ด้วยสายรายงานที่หะซัน ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «บรรดาผู้ตายชะฮีดอยู่ที่บาริก ซึ่งเป็นแม่น้ำสายหนึ่งที่ประตูสวรรค์ ในโดมสีเขียว ปัจจัยยังชีพของพวกเขาจากสวรรค์จะถูกนำออกมาให้แก่พวกเขาทั้งในยามเช้าและยามเย็น»⁽²⁾

⁽¹⁾ ญามิอุลอุศูล (10/507) ผู้ตรวจทานกล่าวว่า: อัต-ติรมิซีย์รายงานไว้ในหมวดลักษณะของแม่น้ำในสวรรค์ และอัด-ดาริมีย์ก็รายงานไว้เช่นกัน อัต-ติรมิซีย์กล่าวว่า: เป็นหะดีษหะซันเศาะฮีห์ และเป็นไปตามที่เขากล่าว ⁽²⁾ เศาะฮีห์ อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฆีร (3/235) หมายเลข 3636

บทที่หก

ตาน้ำแห่งสวรรค์

إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى جَنَّـٰتٍ وَعُيُونٍ ﴿٤٥﴾

إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى ظِلَـٰلٍ وَعُيُونٍ ﴿٤١﴾

فِيهِمَا عَيْنَانِ تَجْرِيَانِ ﴿٥٠﴾

فِيهِمَا عَيْنَانِ نَضَّاخَتَانِ ﴿٦٦﴾

ในสวรรค์มีตาน้ำมากมายที่มีรสชาติและเครื่องดื่มแตกต่างกัน อัลลอฮ์ตรัสว่า «แท้จริงบรรดาผู้ยำเกรงนั้นอยู่ในสวนสวรรค์และตาน้ำทั้งหลาย» (ซูเราะฮ์อัล-ฮิจญ์รฺ 15:45)⁽¹⁾ และ «แท้จริงบรรดาผู้ยำเกรงนั้นอยู่ในร่มเงาและตาน้ำทั้งหลาย» (ซูเราะฮ์อัล-มุรสะลาต 77:41)⁽²⁾ พระองค์ตรัสถึงสวนสวรรค์ทั้งสองที่ทรงเตรียมไว้สำหรับผู้ที่ยำเกรงพระเจ้าของเขาว่า «ในสวนทั้งสองนั้นมีตาน้ำสองตาไหลริน» (ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:50)⁽³⁾ และตรัสถึงสวนสวรรค์ทั้งสองที่อยู่ในระดับรองลงมาว่า «ในสวนทั้งสองนั้นมีตาน้ำสองตาพวยพุ่งออกมา» (ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:66)⁽⁴⁾

ในสวรรค์มีตาน้ำสองตาที่บรรดาผู้ใกล้ชิด (อัล-มุก็อรร็อบูน) จะได้ดื่มน้ำของมันอย่างบริสุทธิ์ล้วนโดยไม่มีสิ่งใดเจือปน ส่วนบรรดาผู้ทำความดี (อัล-อับรอร) จะได้ดื่มเครื่องดื่มจากตาน้ำทั้งสองนั้นโดยผสมเจือปนกับเครื่องดื่มอื่น

إِنَّ ٱلْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِن كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا ﴿٥﴾ عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ ٱللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا ﴿٦﴾

ตาน้ำที่หนึ่ง: ตาน้ำกาฟูร อัลลอฮ์ตรัสว่า «แท้จริงบรรดาผู้ทำความดีจะได้ดื่มจากถ้วยซึ่งส่วนผสมของมันคือกาฟูร (การบูร) เป็นตาน้ำที่บรรดาบ่าวของอัลลอฮ์ได้ดื่มจากมัน พวกเขาทำให้มันไหลพุ่งออกมาอย่างทั่วถึง» (ซูเราะฮ์อัล-อินซาน 76:5-6)⁽⁵⁾ พระองค์ทรงแจ้งว่าบรรดาผู้ทำความดีจะได้ดื่มเครื่องดื่มของพวกเขาที่ผสมจากตาน้ำกาฟูร ขณะที่บรรดาบ่าวของอัลลอฮ์ได้ดื่มจากตาน้ำนั้นอย่างบริสุทธิ์ล้วน

إِنَّ ٱلْأَبْرَارَ لَفِى نَعِيمٍ ﴿٢٢﴾ عَلَى ٱلْأَرَآئِكِ يَنظُرُونَ ﴿٢٣﴾ تَعْرِفُ فِى وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ ٱلنَّعِيمِ ﴿٢٤﴾ يُسْقَوْنَ مِن رَّحِيقٍ

ตาน้ำที่สอง: ตาน้ำตัสนีม อัลลอฮ์ตรัสว่า «แท้จริงบรรดาผู้ทำความดีนั้นอยู่ในความสุขสำราญ พวกเขาเอนกายอยู่บนเตียงมองดู เจ้าจะรู้ได้ถึงความเบิกบานแห่งความสุขสำราญบนใบหน้าของพวกเขา พวกเขาจะได้รับการให้ดื่มจากเครื่องดื่มบริสุทธิ์…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฮิจญ์รฺ : 45 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุรสะลาต : 41 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 50 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 66 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน : 5-6

مَّخْتُومٍ ﴿٢٥﴾ خِتَـٰمُهُۥ مِسْكٌ ۚ وَفِى ذَٰلِكَ فَلْيَتَنَافَسِ ٱلْمُتَنَـٰفِسُونَ ﴿٢٦﴾ وَمِزَاجُهُۥ مِن تَسْنِيمٍ ﴿٢٧﴾ عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا ٱلْمُقَرَّبُونَ ﴿٢٨﴾

…ที่ถูกผนึกไว้ ตราผนึกของมันคือชะมดเชียง และในการนั้นแหละ ผู้แข่งขันทั้งหลายจงแข่งขันกันเถิด และส่วนผสมของมันมาจากตัสนีม คือตาน้ำที่บรรดาผู้ใกล้ชิด (อัลลอฮ์) ได้ดื่มจากมัน»⁽¹⁾

وَيُسْقَوْنَ فِيهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِيلًا ﴿١٧﴾ عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّىٰ سَلْسَبِيلًا ﴿١٨﴾

และในบรรดาตาน้ำแห่งสวรรค์ มีตาน้ำหนึ่งที่ถูกเรียกว่า "อัส-สัลสะบีล" อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และพวกเขาจะได้รับการให้ดื่มในสวรรค์นั้นจากถ้วยเครื่องดื่มที่ส่วนผสมของมันคือขิง (ซันญะบีล) คือตาน้ำหนึ่งในสวรรค์นั้นที่ถูกเรียกว่า สัลสะบีล»⁽²⁾ และบางทีตาน้ำนี้อาจเป็นตาน้ำแรกนั่นเอง

⁽¹⁾ (ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน 83:22-28) ⁽²⁾ (ซูเราะฮ์อัล-อินซาน 76:17-18)

บทที่เจ็ด

ปราสาทและกระโจมในสวรรค์

وَمَسَـٰكِنَ طَيِّبَةً فِى جَنَّـٰتِ عَدْنٍ

وَهُمْ فِى ٱلْغُرُفَـٰتِ ءَامِنُونَ ﴿٣٧﴾

أُو۟لَـٰٓئِكَ يُجْزَوْنَ ٱلْغُرْفَةَ بِمَا صَبَرُوا۟ وَيُلَقَّوْنَ فِيهَا تَحِيَّةً وَسَلَـٰمًا ﴿٧٥﴾

อัลลอฮ์ทรงสร้างที่พำนักอันดีงามและสวยงามในสวรรค์ไว้สำหรับชาวสวรรค์ ดังที่พระองค์ตรัสว่า «และที่พำนักอันดีงามในสวนสวรรค์แห่งความสถาพร»⁽¹⁾ และในหลายแห่งของคัมภีร์ของพระองค์ อัลลอฮ์ทรงเรียกที่พำนักเหล่านี้ว่า "ห้องสูง" (อัล-ฆุรอฟาต) พระองค์ตรัสว่า «และพวกเขาจะอยู่ในห้องสูงทั้งหลายอย่างปลอดภัย»⁽²⁾ และพระองค์ตรัสถึงการตอบแทนแก่บ่าวของพระผู้ทรงกรุณาปรานีว่า «ชนเหล่านั้นจะได้รับการตอบแทนด้วยห้องสูง เนื่องจากความอดทนของพวกเขา และพวกเขาจะได้รับการต้อนรับในนั้นด้วยการคำนับและสลาม»⁽³⁾

لَـٰكِنِ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِّن فَوْقِهَا غُرَفٌ مَّبْنِيَّةٌ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ ۖ وَعْدَ ٱللَّهِ ۖ لَا يُخْلِفُ ٱللَّهُ ٱلْمِيعَادَ ﴿٢٠﴾

และพระองค์ตรัสพรรณนาถึงห้องสูงเหล่านี้ว่า «แต่บรรดาผู้ที่ยำเกรงพระเจ้าของพวกเขา สำหรับพวกเขาคือห้องสูงทั้งหลาย ซึ่งเหนือห้องสูงเหล่านั้นมีห้องสูงที่ถูกสร้างขึ้นอีก มีลำน้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง นั่นคือสัญญาของอัลลอฮ์ อัลลอฮ์จะไม่ทรงผิดสัญญา»⁽⁴⁾

مِّن فَوْقِهَا غُرَفٌ مَّبْنِيَّةٌ

อิบนุกะษีรกล่าวว่า "อัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่งทรงบอกเล่าถึงบ่าวผู้ได้รับความสุขของพระองค์ว่า พวกเขาจะได้รับห้องสูงในสวรรค์ ซึ่งก็คือปราสาทอันสูงตระหง่าน «ซึ่งเหนือห้องสูงเหล่านั้นมีห้องสูงที่ถูกสร้างขึ้นอีก»⁽⁵⁾ คือเป็นชั้นซ้อนเหนือชั้น ถูกสร้างขึ้นอย่างมั่นคงแข็งแรง ประดับประดาอย่างงดงาม และสูงส่ง"

إن في الجنة غرفا يرى ظاهرها من باطنها ، وباطنها من ظاهرها ، أعدها الله تعالى لمن أطعم الطعام ، وألان الكلام ، وتابع الصيام ، وصلى بالليل والناس نيام

ท่านเราะซูล ﷺ ได้พรรณนาถึงปราสาทเหล่านี้ให้เราฟัง ในหะดีษที่อิมามอะห์มัดรายงานไว้ในอัล-มุสนัดของท่าน และอิบนุหิบบานรายงานไว้ในอัศ-เศาะฮีห์ของท่าน จากอบูมาลิก อัล-อัชอะรีย์ (ร.ฎ.) และอัต-ติรมิซีย์รายงานจากอะลี (ร.ฎ.) ว่าท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงในสวรรค์มีห้องสูงทั้งหลาย ซึ่งมองเห็นภายนอกได้จากภายใน และมองเห็นภายในได้จากภายนอก อัลลอฮ์ตะอาลาทรงเตรียมไว้สำหรับผู้ที่ให้อาหาร (แก่ผู้อื่น) ผู้ที่พูดจาอ่อนโยน ผู้ที่ถือศีลอดอย่างต่อเนื่อง และผู้ที่ละหมาดในยามค่ำคืนขณะที่ผู้คนกำลังนอนหลับ»⁽⁶⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:72 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์สะบะอ์ 34:37 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน 25:75 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร 39:20 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร 39:20 ⁽⁶⁾ เศาะฮีห์ อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฆีร (2/220) หมายเลข 2119

«และแท้จริงอัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรม ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง ได้ทรงแจ้งแก่เราว่าในสวรรค์มีกระโจม พระองค์ตรัสว่า

حُورٌ مَّقْصُورَٰتٌ فِى ٱلْخِيَامِ ﴿٧٢﴾

«(พวกนางคือ) หูรุลอีนที่ถูกเก็บตัวอยู่ในกระโจม» (ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:72)⁽¹⁾

« الخيمة درة مجوفة طولها في السماء ثلاثون ميلا ، في كل زاوية منها للمؤمن أهل لا يراهم الآخرون »

« ستون ميلا »

กระโจมเหล่านี้เป็นกระโจมที่น่าอัศจรรย์ มันทำจากไข่มุก ยิ่งไปกว่านั้น มันทำจากไข่มุกกลวงเพียงเม็ดเดียว สูงขึ้นไปในฟากฟ้าหกสิบไมล์ ในบางรายงานระบุว่ากว้างหกสิบไมล์ ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรี มีรายงานจากอับดุลลอฮ์ บิน ก็อยส์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «กระโจมนั้นคือไข่มุกกลวง สูงขึ้นไปในฟากฟ้าสามสิบไมล์ ในทุกมุมของมันมีครอบครัวของผู้ศรัทธา โดยที่คนอื่นๆ มองไม่เห็นพวกเขา» อบูอับดิศเศาะมัดและอัล-หาริษรายงานจากอบูอิมรอนว่า «หกสิบไมล์»⁽²⁾

« إن للمؤمن في الجنة لخيمة من لؤلؤة واحدة مجوفة ، طولها ستون ميلا ، للمؤمن فيها أهلون ، يطوف عليهم المؤمن ، فلا يرى بعضهم بعضا »

มุสลิมได้รายงานหะดีษนี้จากอับดุลลอฮ์ บิน ก็อยส์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «แท้จริงผู้ศรัทธาในสวรรค์จะมีกระโจมที่ทำจากไข่มุกกลวงเพียงเม็ดเดียว สูงหกสิบไมล์ ผู้ศรัทธามีครอบครัวอยู่ในนั้น ผู้ศรัทธาจะเวียนไปหาพวกเขา โดยที่พวกเขาไม่เห็นกันและกัน»

« في الجنة خيمة من لؤلؤة مجوفة عرضها ستون ميلا في كل زاوية منها أهل ، ما يرون الآخرين ، يطوف عليهم المؤمن »

และในอีกรายงานหนึ่งของมุสลิม «ในสวรรค์มีกระโจมที่ทำจากไข่มุกกลวง กว้างหกสิบไมล์ ในทุกมุมของมันมีครอบครัว พวกเขามองไม่เห็นคนอื่นๆ ผู้ศรัทธาจะเวียนไปหาพวกเขา»⁽³⁾

« يارسول الله هذه خديجة قد أتت معها إناء فيه إدام وطعام ، فإذا أتتك فاقرأ عليها السلام من ربها ومني ، وبشرها ببيت في الجنة من قصب ، لا صخب فيه ولا نصب »

ท่านเราะซูล ﷺ ยังได้บอกแก่เราถึงลักษณะของปราสาทของภรรยาบางคนและศอฮาบะฮ์บางคนของท่าน ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีและมุสลิม มีรายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ญิบรีลได้มาหาท่านนบี ﷺ แล้วกล่าวว่า «โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ นี่คือเคาะดีญะฮ์ (ร.ฎ.) นางกำลังมาพร้อมกับภาชนะที่มีกับข้าวและอาหาร เมื่อนางมาถึงท่าน ขอท่านจงกล่าวสลามแก่นางจากพระผู้อภิบาลของนางและจากฉัน และจงแจ้งข่าวดีแก่นางถึงบ้านหลังหนึ่งในสวรรค์ที่สร้างจากไข่มุกกลวง (เกาะศับ) ในนั้นไม่มีเสียงอึกทึกและไม่มีความเหนื่อยยาก»⁽⁴⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 72 ⁽²⁾ เศาะฮีหฺอัล-บุคอรี, กิตาบบัดอิลค็อลก์, บาบศิฟะติลญันนะฮ์, ฟัตหุลบารี : (6/318) ⁽³⁾ รายงานโดยมุสลิม, กิตาบอัล-ญันนะฮ์, บาบฟีศิฟะติคิยามิลญันนะฮ์ : (4/2182) หมายเลข 2838 ⁽⁴⁾ มิชกาตุลมะศอบีหฺ : (3/266)

دخلت الجنة فإذا أنا بالرميصاء امرأة أبي طلحة وسمعت خشفة ، فقلت : من هذا ؟ فقال : هذا بلال ، ورأيت قصرا بفنائه جارية ، فقلت : لمن هذا ؟ فقالوا : لعمر بن الخطاب ، فأردت أن أدخله فأنظر إليه فذكرت غيرتك

بأبي أنت وأمي يارسول الله : أعليك أغار ؟

ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์และเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากท่านญาบิร (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ฉันได้เข้าไปในสวรรค์ แล้วฉันก็ได้พบอัร-รุมัยศออ์ ภรรยาของท่านอบูฏ็อลหะฮ์ และฉันได้ยินเสียงฝีเท้า ฉันจึงถามว่า "นี่คือใคร?" (ญิบรีล) ตอบว่า "นี่คือบิลาล" และฉันได้เห็นปราสาทหลังหนึ่ง ที่ลานของมันมีหญิงสาวผู้หนึ่ง ฉันจึงถามว่า "ปราสาทนี้เป็นของใคร?" พวกเขาตอบว่า "เป็นของอุมัร อิบนุลค็อฏฏ็อบ" ฉันอยากจะเข้าไปข้างในเพื่อดูมัน แต่แล้วฉันก็นึกถึงความหวงแหนของท่าน» ท่านอุมัร (ร.ฎ.) จึงกล่าวว่า «ข้าพเจ้าขอพลีบิดาและมารดาของข้าพเจ้าเพื่อท่าน โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ข้าพเจ้าจะหวงแหนต่อท่านกระนั้นหรือ?»⁽¹⁾

من بنى لله مسجدا ، ولو كمفحص قطاة لبيضها بنى الله له بيتا في الجنة

ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกเราถึงหนทางที่ผู้ศรัทธาจะได้รับบ้านเพิ่มขึ้นในสวรรค์ กล่าวคือ ผู้ใดสร้างมัสยิดเพื่ออัลลอฮ์ อัลลอฮ์จะทรงสร้างบ้านหลังหนึ่งในสวรรค์ให้แก่เขา ในมุสนัดของอิมามอะห์มัด รายงานจากท่านอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีหฺ ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดสร้างมัสยิดเพื่ออัลลอฮ์ แม้จะเล็กเพียงรังวางไข่ของนกกะฏอฮ์ก็ตาม อัลลอฮ์จะทรงสร้างบ้านหลังหนึ่งในสวรรค์ให้แก่เขา»⁽²⁾

من بنى مسجدا ، يبتغي به وجه الله ، بنى الله له مثله في الجنة

ในมุสนัดของอิมามอะห์มัด เศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ เศาะฮีหฺมุสลิม สุนันอัต-ติรมิซีย์ และสุนันอิบนุมาญะฮ์ รายงานจากท่านอุษมาน (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดสร้างมัสยิดโดยมุ่งหวังพระพักตร์ของอัลลอฮ์ อัลลอฮ์จะทรงสร้างสิ่งที่เหมือนกันนั้นในสวรรค์ให้แก่เขา»⁽³⁾

من صلى في اليوم والليلة اثنتي عشرة ركعة تطوعا ، بنى الله له بيتا في الجنة

ในเศาะฮีหฺมุสลิม มุสนัดของอิมามอะห์มัด สุนันอบีดาวูด สุนันอัน-นะสาอีย์ และสุนันอิบนุมาญะฮ์ รายงานจากท่านหญิงอุมมุหะบีบะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดละหมาดในวันหนึ่งและคืนหนึ่งสิบสองร็อกอะฮ์เป็นละหมาดสุนัต อัลลอฮ์จะทรงสร้างบ้านหลังหนึ่งในสวรรค์ให้แก่เขา»⁽⁴⁾

⁽¹⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (3/226) ⁽²⁾ เศาะฮีหุลญามิอิศเศาะฆีร (5/265) หะดีษหมายเลข 6005 ⁽³⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม หมายเลข 6007 ⁽⁴⁾ เศาะฮีหุลญามิอ์ (5/316) หมายเลข 6234

หัวข้อที่แปด

แสงสว่างแห่งสวรรค์

อัล-กุรฏุบีย์กล่าวว่า «บรรดาอุละมาอ์กล่าวว่า ในสวรรค์นั้นไม่มีกลางคืนและกลางวัน หากแต่พวกเขาอยู่ในแสงสว่างที่คงอยู่ตลอดไป พวกเขาจะรู้ช่วงเวลาของกลางคืนด้วยการปล่อยม่านลงและการปิดประตู และจะรู้ช่วงเวลาของกลางวันด้วยการยกม่านขึ้นและการเปิดประตู อบุลฟะร็อจญ์ อิบนุลเญาซีย์ได้กล่าวไว้»⁽¹⁾

وَلَهُمْ رِزْقُهُمْ فِيهَا بُكْرَةً وَعَشِيًّا ﴿٦٢﴾ تِلْكَ ٱلْجَنَّةُ ٱلَّتِى نُورِثُ مِنْ عِبَادِنَا مَن كَانَ تَقِيًّا ﴿٦٣﴾

อิบนุกะษีรกล่าวในการอธิบายพระดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «และสำหรับพวกเขาในสวรรค์นั้นคือปัจจัยยังชีพของพวกเขาทั้งในยามเช้าและยามเย็น นั่นคือสวรรค์ที่เราจะให้ผู้ที่ยำเกรงจากปวงบ่าวของเราได้รับเป็นมรดก»⁽²⁾ ว่า «หมายถึง ในเวลาที่เทียบเท่ากับเวลายามเช้าและเวลายามเย็น มิใช่ว่าที่นั่นมีกลางคืนและกลางวัน แต่พวกเขาอยู่ในช่วงเวลาที่ผลัดเปลี่ยนกันไป ซึ่งพวกเขารู้ถึงการผ่านไปของมันด้วยแสงและรัศมีต่าง ๆ»⁽³⁾

และอิบนุตัยมียะฮ์กล่าวในประเด็นนี้ว่า «สวรรค์นั้นไม่มีดวงอาทิตย์และไม่มีดวงจันทร์ ไม่มีกลางคืนและไม่มีกลางวัน แต่ยามเช้าและยามเย็นจะเป็นที่รู้ได้ด้วยแสงสว่างที่ปรากฏขึ้นมาจากทางอัรช์»⁽⁴⁾

⁽¹⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ หน้า 504 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์มัรยัม 19:62-63 ⁽³⁾ ตัฟซีรอิบนุกะษีร (4/471) ⁽⁴⁾ มัจญ์มูอ์ ฟะตาวา ชัยคุลอิสลาม (4/312)

บทที่เก้า

กลิ่นหอมของสวรรค์

من قتل رجلا من أهل الذمة لم يجد ريح الجنة ، وإن ريحها ليوجد من مسيرة سبعين عاما

สวรรค์มีกลิ่นหอมฟุ้งอันบริสุทธิ์ซึ่งอบอวลไปทั่วทุกมุมของมัน และกลิ่นหอมนี้บรรดาผู้ศรัทธาจะได้สัมผัสจากระยะทางอันไกลโพ้น ในมุสนัดของอะห์มัด สุนันของอันนะสาอีย์ สุนันของอิบนุมาญะฮ์ และอัลมุสตัดร็อกของอัลหากิม ด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง ว่าท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดฆ่าชายคนหนึ่งจากอะฮ์ลุซซิมมะฮ์ (ผู้มิใช่มุสลิมที่อยู่ภายใต้การคุ้มครองของรัฐอิสลาม) เขาจะไม่ได้กลิ่นหอมของสวรรค์ และแท้จริงกลิ่นหอมของมันนั้นสามารถสัมผัสได้จากระยะทางการเดินเจ็ดสิบปี»⁽¹⁾

من قتل معاهدا لم يرح رائحة الجنة ، وإن ريحها ليوجد من مسيرة أربعين عاما

และในเศาะฮีหฺอัลบุคอรีย์ มุสนัดของอะห์มัด สุนันของอันนะสาอีย์ และสุนันของอิบนุมาญะฮ์ รายงานจากอับดุลลอฮ์ บิน อัมรู (ร.ฎ.) ว่าท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดฆ่าผู้มีพันธสัญญา (มุอาฮัด) เขาจะไม่ได้กลิ่นหอมของสวรรค์ และแท้จริงกลิ่นหอมของมันนั้นสามารถสัมผัสได้จากระยะทางการเดินสี่สิบปี»⁽²⁾

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺอัลญามิอฺ อัศเศาะฆีร (5/335) หะดีษหมายเลข 6324 ⁽²⁾ เศาะฮีหฺอัลญามิอฺ (5/337) หะดีษหมายเลข 6333

บทที่สิบ: ต้นไม้และผลไม้แห่งสวรรค์

หัวข้อที่หนึ่ง: ต้นไม้และผลไม้ของสวรรค์มีมากมาย หลากหลาย และคงอยู่ตลอดไป

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا ﴿٣١﴾ حَدَآئِقَ وَأَعْنَـٰبًا ﴿٣٢﴾

فِيهِمَا فَـٰكِهَةٌ وَنَخْلٌ وَرُمَّانٌ ﴿٦٨﴾

وَأَصْحَـٰبُ ٱلْيَمِينِ مَآ أَصْحَـٰبُ ٱلْيَمِينِ ﴿٢٧﴾ فِى سِدْرٍ مَّخْضُودٍ ﴿٢٨﴾ وَطَلْحٍ مَّنضُودٍ ﴿٢٩﴾ وَظِلٍّ مَّمْدُودٍ ﴿٣٠﴾ وَمَآءٍ مَّسْكُوبٍ ﴿٣١﴾ وَفَـٰكِهَةٍ كَثِيرَةٍ ﴿٣٢﴾

ต้นไม้แห่งสวรรค์มีมากมาย ดีงาม และหลากหลายชนิด อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมได้ทรงแจ้งแก่เราว่าในสวรรค์มีต้นองุ่น ต้นอินทผลัม และต้นทับทิม รวมทั้งมีต้นซิดร์และต้นฏ็อลห์ด้วย อัลลอฮ์ตรัสว่า «แท้จริงสำหรับบรรดาผู้ยำเกรงนั้นคือความสำเร็จ คือสวนต่าง ๆ และองุ่นทั้งหลาย»⁽¹⁾ และตรัสว่า «ในสวนทั้งสองนั้นมีผลไม้ ต้นอินทผลัม และทับทิม»⁽²⁾ และตรัสว่า «และพวกฝ่ายขวา พวกฝ่ายขวานั้นคือใครเล่า? พวกเขาอยู่ท่ามกลางต้นซิดร์ที่ไร้หนาม และต้นฏ็อลห์ที่ออกผลเรียงซ้อนกัน และร่มเงาที่แผ่กว้างยาวไกล และน้ำที่ไหลรินอยู่เสมอ และผลไม้อันมากมาย»⁽³⁾

ซิดร์คือต้นพุทราที่มีหนาม แต่ในสวรรค์นั้นมันเป็นต้นที่ "มัคฎูด" คือหนามของมันถูกถอดออกไปหมดแล้ว ส่วนฏ็อลห์คือต้นไม้ชนิดหนึ่งในแถบหิญาซ เป็นไม้จำพวกอะฎอฮ์ซึ่งมีหนาม แต่ในสวรรค์มันเป็นต้นที่ "มันฎูด" คือออกผลเรียงซ้อนกันเป็นระเบียบ พร้อมให้เก็บกินได้โดยไม่ต้องเหน็ดเหนื่อยหรือยากลำบากใด ๆ

فِيهِمَا مِن كُلِّ فَـٰكِهَةٍ زَوْجَانِ ﴿٥٢﴾

يَدْعُونَ فِيهَا بِفَـٰكِهَةٍ كَثِيرَةٍ وَشَرَابٍ ﴿٥١﴾

وَفَـٰكِهَةٍ مِّمَّا يَتَخَيَّرُونَ ﴿٢٠﴾

إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى ظِلَـٰلٍ

สิ่งที่อัลกุรอานกล่าวถึงเกี่ยวกับต้นไม้แห่งสวรรค์นี้เป็นเพียงส่วนน้อยของสิ่งที่สวรรค์เหล่านั้นมีอยู่ ด้วยเหตุนี้อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมจึงตรัสว่า «ในสวนทั้งสองนั้นมีผลไม้ทุกชนิดเป็นคู่ ๆ»⁽⁴⁾ และเนื่องจากผลไม้มีมากมาย ชาวสวรรค์จึงเรียกหาสิ่งที่พวกเขาต้องการได้ และเลือกสรรสิ่งที่พวกเขาปรารถนาได้ตามใจ «พวกเขาเรียกหาผลไม้อันมากมายและเครื่องดื่มในนั้น»⁽⁵⁾ และ «และผลไม้ที่พวกเขาเลือกสรรได้»⁽⁶⁾ และ «แท้จริงบรรดาผู้ยำเกรงอยู่ในร่มเงา…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัน-นะบะอ์ 78:31–32 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:69 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:27–32 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:53 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์ศ็อด 38:5 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:20

وَعُيُونٍ ﴿٤١﴾ وَفَوَٰكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ ﴿٤٢﴾

และ «…และตาน้ำทั้งหลาย และผลไม้นานาชนิดตามที่พวกเขาปรารถนา»⁽¹⁾ โดยสรุปแล้ว ในสวรรค์มีผลไม้และความสุขสำราญทุกชนิดที่จิตใจปรารถนาและเป็นที่รื่นรมย์แก่สายตา «จะมีการนำจานทองคำและแก้วน้ำเวียนไปยังพวกเขา และในนั้นมีทุกสิ่งที่จิตใจปรารถนาและเป็นที่รื่นรมย์แก่สายตา»⁽²⁾

يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ ۖ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ ٱلْأَنفُسُ وَتَلَذُّ ٱلْأَعْيُنُ

อิบนุกะษีรได้กล่าวถ้อยคำที่ลึกซึ้งไว้ โดยชี้ให้เห็นถึงความยิ่งใหญ่ของผลไม้ในสวรรค์ ท่านสรุปว่า อัลลอฮ์ทรงใช้สิ่งเล็กน้อยบ่งบอกถึงสิ่งที่มากมาย และใช้สิ่งต่ำต้อยบ่งบอกถึงสิ่งที่ยิ่งใหญ่ เมื่อพระองค์ทรงกล่าวถึงต้นซิดร์และต้นฏ็อลห์ ท่านกล่าวว่า

«หากต้นซิดร์ในโลกดุนยาไม่ให้ผลอื่นใดนอกจากผลที่ด้อยคุณค่า คือผลนับก์ อีกทั้งยังมีหนามมากมาย และต้นฏ็อลห์ในโลกดุนยาก็ไม่มีประโยชน์อื่นใดนอกจากร่มเงา แต่ในสวรรค์ ต้นไม้ทั้งสองนี้จะมีผลดกและงดงามอย่างถึงที่สุด ถึงขนาดที่ผลเพียงผลเดียวแตกออกเป็นรสชาติและสีสันถึงเจ็ดสิบชนิดซึ่งคล้ายคลึงกัน แล้วท่านคิดว่าผลของต้นไม้ที่ในโลกดุนยามีผลงดงามอยู่แล้ว เช่น แอปเปิล อินทผลัม องุ่น และอื่น ๆ จะเป็นเช่นไร? และท่านคิดว่าพรรณไม้หอมและดอกไม้นานาชนิดจะเป็นเช่นไร? โดยสรุปแล้ว ในสวรรค์มีสิ่งที่ไม่เคยมีดวงตาใดได้เห็น ไม่เคยมีหูใดได้ยิน และไม่เคยผุดขึ้นในหัวใจของมนุษย์คนใด เราขอวิงวอนต่ออัลลอฮ์ให้ทรงประทานสวรรค์แก่เราด้วยความโปรดปรานของพระองค์»⁽³⁾

مَّثَلُ ٱلْجَنَّةِ ٱلَّتِى وُعِدَ ٱلْمُتَّقُونَ ۖ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ ۖ أُكُلُهَا دَآئِمٌ وَظِلُّهَا

وَفَـٰكِهَةٍ كَثِيرَةٍ ﴿٣٢﴾ لَّا مَقْطُوعَةٍ وَلَا مَمْنُوعَةٍ ﴿٣٣﴾

ต้นไม้ในสวรรค์ให้ผลอยู่ตลอดไป ไม่เหมือนต้นไม้ในโลกดุนยาที่ให้ผลในบางเวลาและบางฤดูเท่านั้น แต่ต้นไม้ในสวรรค์ออกผลและให้ร่มเงาอยู่เป็นนิจ «อุปมาสวรรค์ที่ถูกสัญญาไว้แก่บรรดาผู้ยำเกรงนั้น มีแม่น้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง ผลไม้ของมันมีอยู่ตลอดไป และร่มเงาของมันก็เช่นกัน»⁽⁴⁾ และ «และผลไม้มากมาย ที่ไม่มีวันขาดหายและไม่ถูกหวงห้าม»⁽⁵⁾ หมายความว่า ผลไม้นั้นมีอยู่ตลอดและต่อเนื่อง และแม้จะมีอยู่ตลอดเช่นนี้ ก็ไม่ถูกหวงห้ามจากชาวสวรรค์ ส่วนหนึ่งจากความละเอียดอ่อนที่ชาวสวรรค์จะได้พบเมื่อผลไม้ถูกนำมาให้พวกเขา คือพวกเขาจะพบว่าผลไม้เหล่านั้นมีลักษณะคล้ายคลึงกันใน

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุรสะลาต : 41–42 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ : 72 ⁽³⁾ อัน-นิฮายะฮ์ ของอิบนุกะษีร (2/262) ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะอ์ด : 35 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ : 33–34

كُلَّمَا رُزِقُوا۟ مِنْهَا مِن ثَمَرَةٍ رِّزْقًا ۙ قَالُوا۟ هَـٰذَا ٱلَّذِى رُزِقْنَا مِن قَبْلُ ۖ وَأُتُوا۟ بِهِۦ مُتَشَـٰبِهًا

…ในรูปลักษณ์ภายนอก แต่แตกต่างกันในรสชาติและเนื้อแท้ ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «ทุกครั้งที่พวกเขาได้รับผลไม้จากสวนเหล่านั้นเป็นปัจจัยยังชีพ พวกเขาจะกล่าวว่า "นี่คือสิ่งที่เราเคยได้รับมาก่อนแล้ว" และพวกเขาได้รับสิ่งนั้นโดยมีลักษณะคล้ายคลึงกัน»⁽¹⁾

وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِۦ جَنَّتَانِ ﴿٤٦﴾ فَبِأَىِّ ءَالَآءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٤٧﴾ ذَوَاتَآ أَفْنَانٍ ﴿٤٨﴾

وَمِن دُونِهِمَا جَنَّتَانِ ﴿٦٢﴾ فَبِأَىِّ ءَالَآءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٦٣﴾ مُدْهَآمَّتَانِ ﴿٦٤﴾

ต้นไม้ในสวรรค์มีกิ่งก้านสาขาที่สูงตระหง่านและงอกงาม «และสำหรับผู้ที่เกรงกลัวการยืนต่อหน้าพระผู้อภิบาลของเขานั้น จะได้รับสวนสองแห่ง ดังนั้นความโปรดปรานใดเล่าแห่งพระผู้อภิบาลของพวกเจ้าทั้งสองที่พวกเจ้าทั้งสองจะปฏิเสธ (สวนทั้งสองนั้น) มีกิ่งก้านสาขามากมาย»⁽²⁾ และต้นไม้เหล่านั้นมีสีเขียวเข้มยิ่ง «และนอกจากสวนทั้งสองนั้นยังมีสวนอีกสองแห่ง ดังนั้นความโปรดปรานใดเล่าแห่งพระผู้อภิบาลของพวกเจ้าทั้งสองที่พวกเจ้าทั้งสองจะปฏิเสธ (สวนทั้งสองนั้น) มีสีเขียวเข้มจนเกือบดำ»⁽³⁾ สวนจะไม่ถูกพรรณนาว่า "มุดฮามมะฮ์" (เขียวเข้มจนเกือบดำ) นอกจากเมื่อต้นไม้ของมันมีสีออกไปทางดำ อันเนื่องมาจากความเขียวขจีอย่างยิ่งและความหนาแน่นของต้นไม้ที่เกี่ยวพันกัน

مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ فُرُشٍۭ بَطَآئِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ ۚ وَجَنَى ٱلْجَنَّتَيْنِ دَانٍ ﴿٥٤﴾

وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِيلًا ﴿١٤﴾

ส่วนผลไม้ของต้นไม้เหล่านั้นอยู่ใกล้ ห้อยต่ำลงมา และถูกทำให้ง่ายดาย ชาวสวรรค์สามารถเก็บได้อย่างสะดวกและง่ายดาย «พวกเขาเอนกายบนฟูกซึ่งซับในทำด้วยผ้าไหมหนา และผลไม้ของสวนทั้งสองนั้นอยู่ใกล้ (เอื้อมถึงได้)»⁽⁴⁾ และ «ช่อผลไม้ของมันถูกทำให้ห้อยต่ำลงมาให้เก็บได้โดยง่าย»⁽⁵⁾

وَنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيلًا ﴿٥٧﴾

وَظِلٍّ مَّمْدُودٍ ﴿٣٠﴾

إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى ظِلَـٰلٍ وَعُيُونٍ ﴿٤١﴾

ส่วนร่มเงาของมันนั้น เป็นดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «และเราจะให้พวกเขาเข้าไปอยู่ในร่มเงาอันร่มรื่น»⁽⁶⁾ «และร่มเงาที่แผ่ขยายออกไป»⁽⁷⁾ และ «แท้จริงบรรดาผู้ยำเกรงนั้นจะอยู่ในร่มเงาและตาน้ำทั้งหลาย»⁽⁸⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ : 25 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 47–49 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 63–65 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 55 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน : 14 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิซาอ์ : 56 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ : 30 ⁽⁸⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุรสะลาต : 41

หัวข้อย่อยที่สอง

ลักษณะของต้นไม้บางต้นในสวรรค์

ท่านเราะซูล ﷺ ได้เล่าให้เราฟังถึงต้นไม้บางต้นในสวรรค์ เป็นเรื่องเล่าที่น่าอัศจรรย์ ซึ่งบอกให้ท่านรู้ถึงสิ่งที่ถูกสร้างอันวิจิตรและยิ่งใหญ่มหึมา จนจินตนาการต้องล่องลอยไปอย่างยาวนานในการประมาณขนาดและทำความรู้จักมัน และเราจะนำเสนอแก่ท่านบางส่วนจากสิ่งที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้เล่าให้เราฟัง

1. ต้นไม้ที่ผู้ขี่พาหนะเดินทางใต้ร่มเงาของมันเป็นเวลาหนึ่งร้อยปี

إن في الجنة لشجرة يسير الراكب الجواد المضمر السريع مائة عام وما يقطعها

นี่คือต้นไม้ขนาดมหึมาที่ไม่มีผู้ใดสามารถประเมินขนาดของมันได้ นอกจากผู้ที่สร้างมันขึ้นมา ท่านเราะซูล ﷺ ได้อธิบายถึงความใหญ่โตของต้นไม้นี้ โดยบอกว่า ผู้ที่ขี่ม้าที่ถูกเตรียมไว้สำหรับการแข่งขัน จำเป็นต้องใช้เวลาหนึ่งร้อยปีกว่าจะผ่านพ้นมันไปได้ หากเขาควบไปด้วยความเร็วสูงสุดเท่าที่จะทำได้ ในเศาะฮีหัยน์ (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) รายงานจากอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า «แท้จริงในสวรรค์นั้นมีต้นไม้ต้นหนึ่ง⁽¹⁾ ซึ่งผู้ขี่ม้าพันธุ์ดีที่ถูกฝึกเตรียมไว้อย่างดีและวิ่งเร็ว เดินทางไปเป็นเวลาหนึ่งร้อยปีก็ยังไม่อาจผ่านพ้นมันไปได้»⁽²⁾

إن في الجنة لشجرة يسير الراكب في ظلها مائة سنة ، واقرؤوا إن شئتم : ﴿وَظِلٍّ مَّمْدُودٍ﴾

وَظِلٍّ مَّمْدُودٍ ﴿٣٠﴾

และในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านได้กล่าวว่า «แท้จริงในสวรรค์นั้นมีต้นไม้ต้นหนึ่ง ซึ่งผู้ขี่พาหนะเดินทางไปใต้ร่มเงาของมันเป็นเวลาหนึ่งร้อยปี และหากพวกท่านประสงค์ก็จงอ่านเถิดว่า "และร่มเงาที่แผ่ขยายออกไป"⁽³⁾»⁽⁴⁾

إن في الجنة لشجرة يسير الراكب في ظلها مائة سنة لا يقطعها

และมุสลิมได้รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์และสะฮ์ล์ บิน สะอัด (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ว่า ท่านได้กล่าวว่า «แท้จริงในสวรรค์นั้นมีต้นไม้ต้นหนึ่ง ซึ่งผู้ขี่พาหนะเดินทางไปใต้ร่มเงาของมันเป็นเวลาหนึ่งร้อยปีก็ยังไม่อาจผ่านพ้นมันไปได้»⁽⁵⁾

⁽¹⁾ ในเศาะฮีหฺมุสลิมใช้คำว่า "ชะญะเราะฮ์" (ต้นไม้) ⁽²⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ ในกิตาบอัร-ริกอก บาบเศาะฟะติลญันนะฮ์, ฟัตหุลบารีย์ (11/416) และรายงานโดยมุสลิม ในกิตาบอัล-ญันนะฮ์ บาบอินนะ ฟิลญันนะฮ์ ชะญะเราะฮ์ (2/2176) หะดีษหมายเลข 2828 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:30 ⁽⁴⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ ในกิตาบบัดอิลค็อลก์ บาบมาญาอะ ฟี เศาะฟะติลญันนะฮ์, ฟัตหุลบารีย์ (6/319) ⁽⁵⁾ รายงานโดยมุสลิม ในกิตาบอัล-ญันนะฮ์ บาบอินนะ ฟิลญันนะฮ์ ชะญะเราะตัน ยะสีรุร-รอกิบุ ฟี ซิลลิฮา มิอะตะ อาม (2/2175) หะดีษหมายเลข 2826, 2827

๒. ซิดเราะตุลมุนตะฮา

وَلَقَدْ رَءَاهُ نَزْلَةً أُخْرَىٰ ﴿١٣﴾ عِندَ سِدْرَةِ ٱلْمُنتَهَىٰ ﴿١٤﴾ عِندَهَا جَنَّةُ ٱلْمَأْوَىٰٓ ﴿١٥﴾ إِذْ يَغْشَى ٱلسِّدْرَةَ مَا يَغْشَىٰ ﴿١٦﴾ مَا زَاغَ ٱلْبَصَرُ وَمَا

ต้นไม้นี้ อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมได้ทรงกล่าวถึงไว้ในคัมภีร์ที่ทรงประทานลงมาอย่างรัดกุม และพระองค์ทรงบอกว่า ท่านเราะซูลของเรา มุฮัมมัด ﷺ ได้เห็นญิบรีลในรูปลักษณ์ที่อัลลอฮ์ทรงสร้างเขาไว้ ณ ที่ต้นไม้นั้น ต้นไม้นี้อยู่ใกล้กับสวนสวรรค์อัล-มะอ์วา และพระองค์ยังทรงแจ้งแก่เราว่า ขณะที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้เห็นต้นไม้นั้น มีสิ่งหนึ่งได้ปกคลุมมันอยู่ ซึ่งไม่มีผู้ใดรู้ถึงสิ่งนั้นนอกจากอัลลอฮ์ «และโดยแน่นอน เขาได้เห็นเขา (ญิบรีล) อีกครั้งหนึ่ง ณ ซิดเราะตุลมุนตะฮา ณ ที่นั้นคือสวนสวรรค์อัล-มะอ์วา ขณะที่สิ่งที่ปกคลุมได้ปกคลุมต้นซิดเราะฮ์นั้น สายตา (ของเขา) มิได้เบี่ยงเบนและมิได้เลยเถิด» (ซูเราะฮ์อัน-นัจญ์ม์ 53:13-17)⁽¹⁾

« ثم رفعت لي سدرة المنتهى ، فإذا نبقها مثل قلال هجر ، وإذا ورقها مثل آذان الفيلة . قال : ( أي جبريل ) هذه سدرة المنتهى ، وإذا أربعة أنهار ، نهران باطنان ، ونهران ظاهران ، قلت : ما هذان ياجبريل ؟ قال : أمّا الباطنان فنهران في الجنة ، وأما الظاهران فالنيل والفرات »

ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกเราถึงบางส่วนที่ท่านได้เห็นเกี่ยวกับต้นไม้นี้ว่า «แล้วซิดเราะตุลมุนตะฮาก็ถูกยกขึ้นให้ฉันเห็น ปรากฏว่าผลของมันเหมือนกับโอ่งดินแห่งเมืองฮะญัร และใบของมันเหมือนกับใบหูช้าง เขา (หมายถึงญิบรีล) กล่าวว่า นี่คือซิดเราะตุลมุนตะฮา และปรากฏว่ามีแม่น้ำสี่สาย เป็นแม่น้ำที่อยู่ภายในสองสาย และแม่น้ำที่อยู่ภายนอกสองสาย ฉันถามว่า ทั้งสองนี้คืออะไรหรือ โอ้ญิบรีล เขาตอบว่า ส่วนสองสายที่อยู่ภายในนั้นคือแม่น้ำสองสายในสวรรค์ และส่วนสองสายที่อยู่ภายนอกนั้นคือแม่น้ำไนล์และแม่น้ำยูเฟรติส» รายงานโดยอัล-บุคอรีย์และมุสลิม⁽²⁾

« ثم انطلق بي حتى انتهى إلى سدرة المنتهى ، ونبقها مثل قلال هجر ، وورقها مثل آذان الفيلة ، تكاد الورقة تغطي هذه الأمة . فغشيها ألوان لا أدري ما هي ، ثم أدخلت الجنة ، فإذا فيها جنابذ اللؤلؤ ، وإذا ترابها المسك »

และในเศาะฮีหฺทั้งสอง (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) ยังมีรายงานอีกว่า «แล้วเขา (ญิบรีล) ก็พาฉันไปจนกระทั่งถึงซิดเราะตุลมุนตะฮา ผลของมันเหมือนกับโอ่งดินแห่งเมืองฮะญัร และใบของมันเหมือนกับใบหูช้าง ใบเพียงใบเดียวแทบจะปกคลุมประชาชาตินี้ได้ทั้งหมด แล้วมีสีสันต่าง ๆ ซึ่งฉันไม่รู้ว่ามันคืออะไรได้ปกคลุมมันอยู่ จากนั้นฉันก็ถูกพาเข้าสู่สวรรค์ ปรากฏว่าในนั้นมีโดมที่ทำจากไข่มุก และดินของมันคือชะมดเชียง»⁽³⁾

๓. ต้นตูบา

ต้นไม้นี้เป็นต้นไม้ที่ยิ่งใหญ่และใหญ่โต ซึ่งเสื้อผ้าของชาวสวรรค์ถูกทำขึ้นจากมัน ในมุสนัดของอะห์มัด ตัฟซีรของอิบนุญะรีร และเศาะฮีหฺของอิบนุหิบบาน มีรายงานจากอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ […]

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัน-นัจญ์ม์ : 14-17 ⁽²⁾ เศาะฮีหุลญามิอ์ (3/18) หมายเลข 2861 และระบุว่ารายงานโดยอัล-บุคอรีย์ มุสลิม อะห์มัด และอัต-ติรมิซีย์ ⁽³⁾ เศาะฮีหุลญามิอ์ อัศ-เศาะฆีร (4/82) และระบุว่ารายงานโดยอัล-บุคอรีย์และมุสลิม หมายเลข 4075

طوبى شجرة في الجنة ، مسيرة مائة عام ، ثياب أهل الجنة تخرج من أكمامها

ท่านกล่าวว่า «ตูบาคือต้นไม้ต้นหนึ่งในสวรรค์ (ใหญ่โตจนต้องใช้เวลา) เดินทางนานหนึ่งร้อยปี เสื้อผ้าของชาวสวรรค์ออกมาจากกลีบหุ้มดอกของมัน»⁽¹⁾

ومم تضحكون ، مِنْ جاهل سأل عالما ؟

หลักฐานที่แสดงว่าเสื้อผ้าของชาวสวรรค์นั้นแตกออกมาจากผลไม้ของสวรรค์ คือหะดีษที่อิมามอะห์มัดรายงานไว้ในมุสนัดของท่าน จากอับดุลลอฮ์ อิบนุ อัมรู (ร.ฎ.) ท่านกล่าวว่า มีชายคนหนึ่งมาหาท่านนบี ﷺ แล้วกล่าวว่า "โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ โปรดบอกพวกเราเกี่ยวกับเสื้อผ้าของชาวสวรรค์ว่า มันถูกสร้างขึ้นมา หรือถูกถักทอขึ้นมา?" คนบางส่วนในที่นั้นจึงหัวเราะ ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ ﷺ จึงกล่าวว่า «พวกท่านหัวเราะเรื่องอะไรกัน หัวเราะคนไม่รู้ที่ถามผู้รู้อย่างนั้นหรือ?» จากนั้นท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ ﷺ ก็ก้มศีรษะลง แล้วกล่าวว่า "ผู้ถามอยู่ที่ไหน?" ชายผู้นั้นกล่าวว่า "ข้าพเจ้าอยู่นี่ โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์" ท่านกล่าวว่า «ไม่ใช่ แต่ผลไม้ของสวรรค์จะแตกออกเป็นเสื้อผ้าเหล่านั้น» (ท่านกล่าวเช่นนี้) สามครั้ง⁽²⁾

لا ، بل تشقق عنها ثمر الجنة

หัวข้อที่สาม

เจ้าแห่งพืชหอมในสวรรค์

فَأَمَّآ إِن كَانَ مِنَ ٱلْمُقَرَّبِينَ ﴿٨٨﴾ فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّتُ نَعِيمٍ ﴿٨٩﴾

อัลลอฮ์ทรงบอกเราว่าในสวรรค์นั้นมีพืชหอม «ส่วนหากเขาเป็นคนหนึ่งในหมู่ผู้ที่ถูกให้ใกล้ชิด เขาก็จะได้รับความสุขสบาย พืชหอม และสวนสวรรค์แห่งความสุขสำราญ» (ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:88-89)⁽³⁾ และท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกเราว่า เจ้าแห่งพืชหอมของชาวสวรรค์คือต้นเฮนนา (อัล-หินนาอ์) ดังที่มีในอัล-มุอ์ญัม อัล-กะบีร ของอัฏ-ฏ็อบรอนีย์ ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีหฺตามเงื่อนไขของอัช-ชัยค็อยน์ (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) จากอับดุลลอฮ์ อิบนุ อัมรู (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ท่านกล่าวว่า «เจ้าแห่งพืชหอมของสวรรค์คือต้นเฮนนา»⁽⁴⁾

سيد ريحان الجنة الحناء

⁽¹⁾ สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (4/639) หะดีษหมายเลข 1985 และหะดีษนี้มีสายรายงานระดับหะสัน ⁽²⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม (4/640) ⁽³⁾ อัล-วากิอะฮ์ : 89 ⁽⁴⁾ สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (3/407) หมายเลข 1420

หัวข้อที่สี่

ลำต้นของต้นไม้ในสวรรค์ทำจากทองคำ

ما في الجنة شجرة إلا وساقها من ذهب

ในบรรดาเรื่องอัศจรรย์ที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกแก่เรา คือ ลำต้นของต้นไม้ในสวรรค์ทำจากทองคำ ในสุนันอัต-ติรมิซีย์ เศาะฮีหฺอิบนุหิบบาน และสุนันอัล-บัยฮะกีย์ ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีหฺ จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ไม่มีต้นไม้ต้นใดในสวรรค์ เว้นแต่ลำต้นของมันทำจากทองคำ»⁽¹⁾

หัวข้อที่ห้า

ผู้ศรัทธาจะเพิ่มพูนส่วนของตนจากต้นไม้ในสวรรค์ได้อย่างไร?

لقيت إبراهيم ليلة أسري بي ، فقال : يامحمد ، أقرىء أمتك أن الجنة أرض طيبة التربة ، عذبة الماء ، وأنها قيعان ، وأن غراسها سبحان الله ، والحمد لله ، ولا إله إلا الله ، والله أكبر

เคาะลีลุรเราะห์มาน (สหายผู้ใกล้ชิดของพระผู้ทรงกรุณาปรานี) บิดาแห่งบรรดานบี คือท่านนบีอิบรอฮีม (อ.ล.) ได้ขอต่อท่านนบีมุหัมมัด ﷺ ของเราในคืนอิสรออ์ ให้ท่านนำสลามไปยังประชาชาติของท่าน และให้บอกพวกเขาถึงวิธีที่พวกเขาจะสามารถเพิ่มพูนส่วนของตนจากต้นไม้ในสวรรค์ได้ ดังที่อัต-ติรมิซีย์ได้รายงานด้วยสายรายงานที่หะสัน จากอิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ฉันได้พบอิบรอฮีมในคืนที่ฉันถูกพาเดินทางยามค่ำคืน แล้วเขากล่าวว่า "โอ้มุหัมมัด จงบอกประชาชาติของท่านเถิดว่า สวรรค์นั้นเป็นแผ่นดินที่มีดินดี มีน้ำจืดสนิท และมันเป็นที่ราบโล่ง และสิ่งที่ปลูกลงไปในนั้นคือ ซุบหานัลลอฮ์ (มหาบริสุทธิ์แด่อัลลอฮ์) อัลหัมดุลิลลาฮ์ (การสรรเสริญทั้งมวลเป็นของอัลลอฮ์) ลาอิลาฮะอิลลัลลอฮ์ (ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์) และอัลลอฮุอักบัร (อัลลอฮ์ทรงยิ่งใหญ่)"»⁽²⁾

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺอัล-ญามิอ์อัศ-เศาะฆีร (5/150) อิบนุกะษีรกล่าวไว้ใน อัน-นิฮายะฮ์ (2/254) ว่า อัต-ติรมิซีย์รายงานไว้ และกล่าวว่า หะสันเศาะฮีหฺ ⁽²⁾ เศาะฮีหฺอัล-ญามิอ์อัศ-เศาะฆีร (5/34) หะดีษหมายเลข 5028

หัวข้อที่สิบเอ็ด

สัตว์และนกในสวรรค์

وَلَحْمِ طَيْرٍ مِّمَّا يَشْتَهُونَ ﴿٢١﴾ وَحُورٌ عِينٌ ﴿٢٢﴾

ذاك نهر أعطانيه الله - يعني في الجنة - أشدُّ بياضا من اللبن ، وأحلى من العسل ، فيه طير أعناقها كأعناق الجزر

أَكَلَتُها أنعم منها

ในสวรรค์มีนกและสัตว์ต่าง ๆ ซึ่งไม่มีผู้ใดรู้นอกจากอัลลอฮ์ตะอาลาเท่านั้น พระองค์ตรัสถึงความโปรดปรานที่ชาวสวรรค์จะได้รับว่า «และเนื้อนกตามที่พวกเขาปรารถนา และมีสาวสวรรค์ที่มีดวงตากลมโตสวยงาม» (ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:21-22)⁽¹⁾ ในสุนันอัต-ติรมิซีย์ รายงานจากอนัส (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ ถูกถามว่า อัล-เกาษัรคืออะไร? ท่านตอบว่า «นั่นคือแม่น้ำสายหนึ่งที่อัลลอฮ์ทรงประทานแก่ฉัน (หมายถึงในสวรรค์) น้ำของมันขาวยิ่งกว่านม และหวานยิ่งกว่าน้ำผึ้ง ในนั้นมีนกที่คอของมันเหมือนคออูฐ⁽²⁾» อุมัร (ร.ฎ.) กล่าวว่า นกเหล่านี้ช่างอวบอ้วนน่ารับประทานยิ่งนัก ท่านเราะซูล ﷺ จึงกล่าวว่า «ผู้ที่ได้กินมันนั้นมีความสุขสบายยิ่งกว่ามันเสียอีก»⁽³⁾

جاء رجل بناقة مخطومة ، فقال : يارسول الله ، هذه الناقة في سبيل الله . فقال : « لك بها سبعمائه ناقة مخطومة في الجنة

لك بها يوم القيامة سبعمائة ناقة كلها مخطومة

อบูนุอัยม์ได้บันทึกไว้ในหนังสืออัล-หิลยะฮ์ และอัล-หากิมได้บันทึกไว้ในหนังสืออัล-มุสตัดร็อกของท่าน จากอิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) ว่า «มีชายคนหนึ่งนำอูฐตัวเมียที่สวมบังเหียนมา แล้วกล่าวว่า โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ อูฐตัวนี้ (ขอมอบไว้) ในหนทางของอัลลอฮ์ ท่านจึงกล่าวว่า «ด้วยอูฐตัวนี้ ท่านจะได้รับอูฐตัวเมียที่สวมบังเหียน⁽⁴⁾เจ็ดร้อยตัวในสวรรค์» อัล-หากิมกล่าวว่า (หะดีษนี้) ศอฮีห์ตามเงื่อนไขของอัช-ชัยคอน (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) อัซ-ซะฮะบีย์เห็นพ้องกับท่าน และเชคนาศิรุดดีน อัล-อัลบานีย์ก็เห็นพ้องกับทั้งสองท่าน⁽⁵⁾ และมุสลิมได้รายงานไว้ในหนังสือศอฮีห์ของท่าน จากอบูมัสอูด อัล-อันศอรีย์ (ร.ฎ.) ว่า มีชายคนหนึ่งนำอูฐตัวเมียที่สวมบังเหียนมา แล้วกล่าวว่า อูฐตัวนี้ (ขอมอบไว้) ในหนทางของอัลลอฮ์ ท่านเราะซูล ﷺ จึงกล่าวว่า «ด้วยอูฐตัวนี้ ในวันกิยามะฮ์ท่านจะได้รับอูฐตัวเมียเจ็ดร้อยตัว ทุกตัวล้วนสวมบังเหียน» รายงานโดยมุสลิม⁽⁶⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ : 21-22 ⁽²⁾ คำว่า อัล-ญุซุร หมายถึง อูฐ ⁽³⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (2/91) ผู้ตรวจทานกล่าวว่า รายงานโดยอัต-ติรมิซีย์ และท่านกล่าวว่าเป็นหะดีษหะซันเฆาะรีบ ข้าพเจ้า (เชคนาศิร) ขอกล่าวว่า สายรายงานของหะดีษนี้หะซัน ⁽⁴⁾ มัคฏูมะฮ์ หมายถึง อูฐที่มีเชือกบังเหียน (คิฏอม) ซึ่งใกล้เคียงกับสายจูง (ซิมาม) ⁽⁵⁾ ซิลซิละตุลอะหาดีษ อัศ-ศอฮีหะฮ์ (2/228) หะดีษหมายเลข 634 ⁽⁶⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (2/350) หมายเลข 3799

บทที่สี่

ชาวสวรรค์

หัวข้อที่หนึ่ง: การงานที่ทำให้พวกเขาสมควรได้รับสวรรค์

ชาวสวรรค์คือบรรดาผู้ศรัทธาที่ยึดมั่นในเตาฮีด ดังนั้นผู้ใดที่ตั้งภาคีต่ออัลลอฮ์ ปฏิเสธศรัทธาต่อพระองค์ หรือปฏิเสธหลักการข้อหนึ่งข้อใดของอีมาน ผู้นั้นจะถูกห้ามจากสวรรค์ และจะต้องอยู่ในนรก

อัลกุรอานกล่าวไว้บ่อยครั้งว่า ชาวสวรรค์คือบรรดาผู้ศรัทธาที่ประกอบความดีงาม และในบางครั้งก็ได้แจกแจงรายละเอียดของการงานที่ดีซึ่งทำให้ผู้กระทำสมควรได้รับสวรรค์

وَبَشِّرِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّـٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ ۖ كُلَّمَا رُزِقُوا۟ مِنْهَا مِن ثَمَرَةٍ رِّزْقًا ۙ قَالُوا۟ هَـٰذَا ٱلَّذِى رُزِقْنَا مِن قَبْلُ ۖ وَأُتُوا۟ بِهِۦ مُتَشَـٰبِهًا ۖ وَلَهُمْ فِيهَآ أَزْوَٰجٌ مُّطَهَّرَةٌ ۖ وَهُمْ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٢٥﴾

ในบรรดาอายะฮ์ที่อัลกุรอานระบุว่าชาวสวรรค์สมควรได้รับสวรรค์ด้วยอีมานและการงานที่ดี ได้แก่ คำตรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «และจงแจ้งข่าวดีแก่บรรดาผู้ศรัทธาและประกอบความดีทั้งหลายว่า สำหรับพวกเขานั้นคือสวนสวรรค์หลายแห่ง ซึ่งมีลำน้ำหลายสายไหลผ่านเบื้องล่าง ทุกครั้งที่พวกเขาได้รับผลไม้จากสวนสวรรค์นั้นเป็นปัจจัยยังชีพ พวกเขาจะกล่าวว่า "นี่คือสิ่งที่เราเคยได้รับมาก่อนแล้ว" ทั้งนี้พวกเขาได้รับสิ่งนั้นอย่างคล้ายคลึงกัน และสำหรับพวกเขาในนั้นมีคู่ครองที่บริสุทธิ์ และพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล»⁽¹⁾ และคำตรัสของพระองค์ที่ว่า «และบรรดาผู้ศรัทธาและประกอบความดีทั้งหลายนั้น เราจะให้พวกเขาเข้าสวนสวรรค์หลายแห่งที่มีลำน้ำหลายสายไหลผ่านเบื้องล่าง โดยพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล สำหรับพวกเขาในนั้น…

وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّـٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًا ۖ لَّهُمْ فِيهَآ

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:25

أَزْوَٰجٌ مُّطَهَّرَةٌ ۖ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيلًا ﴿٥٧﴾

…คู่ครองที่บริสุทธิ์ และเราจะให้พวกเขาเข้าไปอยู่ในร่มเงาอันร่มรื่น»⁽¹⁾

وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَآ أُو۟لَـٰٓئِكَ أَصْحَـٰبُ ٱلْجَنَّةِ ۖ هُمْ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٤٢﴾

และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «และบรรดาผู้ศรัทธาและประกอบความดีทั้งหลายนั้น เราจะไม่บังคับชีวิตใดเว้นแต่ตามความสามารถของมันเท่านั้น ชนเหล่านั้นคือชาวสวรรค์ พวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล»⁽²⁾

وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَـٰتِ جَنَّـٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَا وَمَسَـٰكِنَ طَيِّبَةً فِى جَنَّـٰتِ عَدْنٍ ۚ وَرِضْوَٰنٌ مِّنَ ٱللَّهِ أَكْبَرُ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ ﴿٧٢﴾

และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «อัลลอฮ์ทรงสัญญาแก่บรรดาผู้ศรัทธาชายและบรรดาผู้ศรัทธาหญิงไว้ว่าจะได้รับสวนสวรรค์หลายแห่ง ซึ่งมีแม่น้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง โดยพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล และจะได้รับที่พำนักอันดีงามในสวนสวรรค์แห่งอัดน์ และความพึงพอพระทัยจากอัลลอฮ์นั้นยิ่งใหญ่กว่า นั่นแหละคือชัยชนะอันใหญ่หลวง»⁽³⁾

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ يَهْدِيهِمْ رَبُّهُم بِإِيمَـٰنِهِمْ ۖ تَجْرِى مِن تَحْتِهِمُ ٱلْأَنْهَـٰرُ فِى جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ ﴿٩﴾ دَعْوَىٰهُمْ فِيهَا سُبْحَـٰنَكَ ٱللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَـٰمٌ ۚ وَءَاخِرُ دَعْوَىٰهُمْ أَنِ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿١٠﴾

และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «แท้จริงบรรดาผู้ศรัทธาและประกอบความดีทั้งหลายนั้น พระเจ้าของพวกเขาจะทรงชี้นำพวกเขาด้วยอีมานของพวกเขา โดยมีแม่น้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่างพวกเขาในสวนสวรรค์แห่งความสุขสำราญ คำวิงวอนของพวกเขาในนั้นคือ "มหาบริสุทธิ์ยิ่งแด่พระองค์ โอ้อัลลอฮ์" และคำทักทายของพวกเขาในนั้นคือ "สลาม" และคำวิงวอนสุดท้ายของพวกเขาคือ "มวลการสรรเสริญเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์ พระเจ้าแห่งสากลโลก"»⁽⁴⁾

أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ جَنَّـٰتُ عَدْنٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهِمُ ٱلْأَنْهَـٰرُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِّن سُندُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُّتَّكِـِٔينَ فِيهَا عَلَى ٱلْأَرَآئِكِ ۚ نِعْمَ ٱلثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا ﴿٣١﴾

และพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า «ชนเหล่านั้นจะได้รับสวนสวรรค์แห่งอัดน์ ซึ่งมีแม่น้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง พวกเขาจะได้รับการประดับในนั้นด้วยกำไลทองคำ และพวกเขาจะสวมเสื้อผ้าสีเขียวจากผ้าไหมเนื้อบางและผ้าไหมเนื้อหนา โดยเอนกายอยู่บนเตียงนั่งในนั้น ช่างเป็นการตอบแทนที่ดีเยี่ยม และเป็นที่พักพิงที่งดงามยิ่ง»⁽⁵⁾

وَمَن يَأْتِهِۦ مُؤْمِنًا قَدْ عَمِلَ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمُ ٱلدَّرَجَـٰتُ ٱلْعُلَىٰ ﴿٧٥﴾ جَنَّـٰتُ عَدْنٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَا ۚ وَذَٰلِكَ جَزَآءُ مَن تَزَكَّىٰ ﴿٧٦﴾

และพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า «และผู้ใดมาหาพระองค์ในสภาพผู้ศรัทธา โดยได้ประกอบความดีทั้งหลายไว้แล้ว ชนเหล่านั้นจะได้รับฐานันดรอันสูงส่ง คือสวนสวรรค์แห่งอัดน์ ซึ่งมีแม่น้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง พวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล และนั่นคือการตอบแทนแก่ผู้ที่ขัดเกลาตนให้บริสุทธิ์»⁽⁶⁾

ในบางครั้งพระองค์ทรงกล่าวว่า พวกเขาสมควรได้รับสวรรค์เนื่องจากพวกเขาได้ปฏิบัติให้เกิดขึ้นจริงซึ่งเรื่องหนึ่งจากเรื่องของอีมาน หรือการงานที่ดีอย่างหนึ่ง และบางครั้งพระองค์ทรงแจกแจงรายละเอียดของการงานที่ดีทั้งหลาย และทรงกล่าวถึงเรื่องนั้นอย่างยืดยาว

عِبَادِ لَا خَوْفٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ وَلَا أَنتُمْ تَحْزَنُونَ ﴿٦٨﴾ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا وَكَانُوا۟ مُسْلِمِينَ ﴿٦٩﴾ ٱدْخُلُوا۟ ٱلْجَنَّةَ أَنتُمْ وَأَزْوَٰجُكُمْ تُحْبَرُونَ ﴿٧٠﴾

ในบางครั้งพระองค์ทรงกล่าวว่า พวกเขาสมควรได้รับสวรรค์ด้วยอีมานและอิสลาม «โอ้ปวงบ่าวของข้า วันนี้ไม่มีความหวาดกลัวใด ๆ แก่พวกเจ้า และพวกเจ้าจะไม่เศร้าโศก (คือ) บรรดาผู้ศรัทธาต่อโองการทั้งหลายของเรา และพวกเขาเป็นผู้นอบน้อมยอมจำนน จงเข้าสวรรค์เถิด ทั้งพวกเจ้าและคู่ครองของพวกเจ้า โดยพวกเจ้าจะได้รับความปีติยินดี»⁽⁷⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ : 56 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ : 41 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ : 72 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์ยูนุส : 9-10 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี : 30-31 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์ฏอฮา : 75-76 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ : 68-70

إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلْمُخْلَصِينَ ﴿٤٠﴾ أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَّعْلُومٌ ﴿٤١﴾ فَوَٰكِهُ ۖ وَهُم مُّكْرَمُونَ ﴿٤٢﴾ فِى جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ ﴿٤٣﴾

และบางครั้งก็ระบุว่าพวกเขาได้รับสิทธิ์ในสวนสวรรค์ เพราะพวกเขาได้ทำให้ศาสนาของพวกเขาบริสุทธิ์เพื่ออัลลอฮ์ «นอกจากบรรดาบ่าวของอัลลอฮ์ผู้มีความบริสุทธิ์ใจเท่านั้น ชนเหล่านั้นจะได้รับปัจจัยยังชีพที่ถูกกำหนดไว้แล้ว คือผลไม้นานาชนิด และพวกเขาจะได้รับการยกย่องให้เกียรติ ในสวนสวรรค์แห่งความสุขสำราญ»⁽¹⁾

إِنَّمَا يُؤْمِنُ بِـَٔايَـٰتِنَا ٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُوا۟ بِهَا خَرُّوا۟ سُجَّدًا وَسَبَّحُوا۟ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ ﴿١٥﴾ تَتَجَافَىٰ جُنُوبُهُمْ عَنِ ٱلْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَـٰهُمْ يُنفِقُونَ ﴿١٦﴾ فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّآ أُخْفِىَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿١٧﴾

และบางครั้งก็ระบุว่าพวกเขาได้รับสิทธิ์ในสวนสวรรค์ เพราะความผูกพันอันแน่นแฟ้นที่พวกเขามีต่ออัลลอฮ์ ความปรารถนาที่พวกเขามุ่งไปยังพระองค์ และการเคารพภักดีที่พวกเขามีต่อพระองค์ «แท้จริงผู้ที่ศรัทธาต่อบรรดาอายะฮ์ของเรานั้น คือบรรดาผู้ที่เมื่อพวกเขาได้รับการตักเตือนด้วยอายะฮ์เหล่านั้น พวกเขาจะก้มลงสุญูด และแซ่ซ้องสดุดีด้วยการสรรเสริญพระเจ้าของพวกเขา และพวกเขาไม่หยิ่งยโส สีข้างของพวกเขาห่างจากที่นอน พวกเขาวิงวอนต่อพระเจ้าของพวกเขาด้วยความกลัวและความหวัง และพวกเขาบริจาคจากสิ่งที่เราได้ให้เป็นปัจจัยยังชีพแก่พวกเขา ดังนั้นไม่มีชีวิตใดรู้ถึงสิ่งที่ถูกซ่อนไว้สำหรับพวกเขา อันเป็นความชื่นตาชื่นใจ เป็นการตอบแทนแก่สิ่งที่พวกเขาเคยปฏิบัติไว้»⁽²⁾

وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ لَنُبَوِّئَنَّهُم مِّنَ ٱلْجَنَّةِ غُرَفًا تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَا ۚ نِعْمَ أَجْرُ ٱلْعَـٰمِلِينَ ﴿٥٨﴾ ٱلَّذِينَ صَبَرُوا۟ وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ ﴿٥٩﴾

และในบรรดาการงานเหล่านั้น คือความอดทนและการมอบหมายไว้วางใจ (ตะวักกุล) «และบรรดาผู้ศรัทธาและประกอบความดีทั้งหลายนั้น แน่นอนเราจะให้พวกเขาพำนักอยู่ในห้องสูงๆ ในสวนสวรรค์ ซึ่งมีลำน้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง โดยพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล ช่างประเสริฐแท้ซึ่งรางวัลของผู้ปฏิบัติ คือบรรดาผู้ที่อดทน และมอบหมายไว้วางใจต่อพระเจ้าของพวกเขา»⁽³⁾

إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُوا۟ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسْتَقَـٰمُوا۟ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿١٣﴾ أُو۟لَـٰٓئِكَ أَصْحَـٰبُ ٱلْجَنَّةِ خَـٰلِدِينَ فِيهَا جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿١٤﴾

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ وَأَخْبَتُوٓا۟ إِلَىٰ رَبِّهِمْ أُو۟لَـٰٓئِكَ أَصْحَـٰبُ ٱلْجَنَّةِ ۖ هُمْ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٢٣﴾

وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِۦ جَنَّتَانِ ﴿٤٦﴾

لَّا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِ يُوَآدُّونَ مَنْ حَآدَّ

และในบรรดาการงานเหล่านั้น คือการยืนหยัดมั่นคงบนอีมาน «แท้จริงบรรดาผู้ที่กล่าวว่า พระเจ้าของเราคืออัลลอฮ์ แล้วพวกเขาก็ยืนหยัดอย่างมั่นคง ดังนั้นจะไม่มีความกลัวใดๆ แก่พวกเขา และพวกเขาจะไม่เศร้าโศกเสียใจ ชนเหล่านั้นคือชาวสวนสวรรค์ โดยพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล เป็นการตอบแทนแก่สิ่งที่พวกเขาเคยปฏิบัติไว้»⁽⁴⁾ และในบรรดาการงานเหล่านั้น คือการนอบน้อมถ่อมตนต่ออัลลอฮ์ ตะอาลา «แท้จริงบรรดาผู้ศรัทธาและประกอบความดีทั้งหลาย และนอบน้อมถ่อมตนต่อพระเจ้าของพวกเขา ชนเหล่านั้นคือชาวสวนสวรรค์ โดยพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล»⁽⁵⁾ และในจำนวนนั้น คือความยำเกรงต่ออัลลอฮ์ «และสำหรับผู้ที่เกรงกลัวการยืนต่อหน้าพระเจ้าของเขา จะได้รับสวนสวรรค์สองแห่ง»⁽⁶⁾ และในจำนวนนั้น คือการเกลียดชังบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาที่ตั้งภาคี และการไม่รักใคร่สนิทสนมกับพวกเขา «เจ้าจะไม่พบกลุ่มชนใดที่ศรัทธาต่ออัลลอฮ์และวันอาคิเราะฮ์ รักใคร่ผู้ที่ต่อต้าน

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัศ-ศอฟฟาต : 40 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ : 15–18 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-อันกะบูต : 58–59 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะห์กอฟ : 13 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์ฮูด : 23 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 47

ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَلَوْ كَانُوٓا۟ ءَابَآءَهُمْ أَوْ أَبْنَآءَهُمْ أَوْ إِخْوَٰنَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ ۚ أُو۟لَـٰٓئِكَ كَتَبَ فِى قُلُوبِهِمُ ٱلْإِيمَـٰنَ وَأَيَّدَهُم بِرُوحٍ مِّنْهُ ۖ وَيُدْخِلُهُمْ جَنَّـٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَا ۚ رَضِىَ ٱللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا۟ عَنْهُ

…อัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ แม้ว่าพวกเขาเหล่านั้นจะเป็นบิดาของพวกเขา หรือลูก ๆ ของพวกเขา หรือพี่น้องของพวกเขา หรือญาติในวงศ์ตระกูลของพวกเขาก็ตาม ชนเหล่านั้นแหละที่พระองค์ทรงจารึกอีมานไว้ในหัวใจของพวกเขา และทรงสนับสนุนพวกเขาด้วยรูห์จากพระองค์ และพระองค์จะทรงให้พวกเขาเข้าสวนสวรรค์ทั้งหลายซึ่งมีลำน้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง พวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล อัลลอฮ์ทรงพอพระทัยพวกเขา และพวกเขาก็พอใจในพระองค์»⁽¹⁾

ในบางครั้ง อายะฮ์ต่าง ๆ ได้แจกแจงการงานที่ดีซึ่งทำให้ผู้ปฏิบัติสมควรได้รับสวรรค์อย่างละเอียดยิ่ง ในซูเราะฮ์อัร-เราะอ์ดได้กล่าวว่า พวกเขาสมควรได้รับสวรรค์เพราะพวกเขามีความเชื่อมั่นว่าสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่ท่านเราะซูล ﷺ นั้นคือสัจธรรม เพราะพวกเขารักษาสัญญา ไม่ทำลายพันธสัญญา เชื่อมสัมพันธ์ในสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงบัญชาให้เชื่อมสัมพันธ์ ยำเกรงอัลลอฮ์ หวาดกลัวการสอบสวนที่เลวร้าย อดทนเพื่ออัลลอฮ์ ดำรงการละหมาด บริจาคทั้งในที่ลับและที่เปิดเผย และขจัดความชั่วด้วยความดี

أَفَمَن يَعْلَمُ أَنَّمَآ أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ ٱلْحَقُّ كَمَنْ هُوَ أَعْمَىٰٓ ۚ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُو۟لُوا۟ ٱلْأَلْبَـٰبِ ﴿١٩﴾ ٱلَّذِينَ يُوفُونَ بِعَهْدِ ٱللَّهِ وَلَا يَنقُضُونَ ٱلْمِيثَـٰقَ ﴿٢٠﴾ وَٱلَّذِينَ يَصِلُونَ مَآ أَمَرَ ٱللَّهُ بِهِۦٓ أَن يُوصَلَ وَيَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَيَخَافُونَ سُوٓءَ ٱلْحِسَابِ ﴿٢١﴾ وَٱلَّذِينَ صَبَرُوا۟ ٱبْتِغَآءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَأَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنفَقُوا۟ مِمَّا رَزَقْنَـٰهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً وَيَدْرَءُونَ بِٱلْحَسَنَةِ ٱلسَّيِّئَةَ أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ عُقْبَى ٱلدَّارِ ﴿٢٢﴾ جَنَّـٰتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا وَمَن صَلَحَ مِنْ ءَابَآئِهِمْ وَأَزْوَٰجِهِمْ وَذُرِّيَّـٰتِهِمْ ۖ وَٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِم مِّن كُلِّ بَابٍ ﴿٢٣﴾ سَلَـٰمٌ عَلَيْكُم بِمَا صَبَرْتُمْ ۚ فَنِعْمَ عُقْبَى ٱلدَّارِ ﴿٢٤﴾

«ผู้ที่รู้ว่าสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่เจ้าจากพระผู้อภิบาลของเจ้านั้นคือสัจธรรม จะเหมือนกับผู้ที่ตาบอดกระนั้นหรือ? แท้จริงผู้ที่จะรำลึกได้นั้นคือบรรดาผู้มีสติปัญญาเท่านั้น (19) คือบรรดาผู้ที่ปฏิบัติตามสัญญาของอัลลอฮ์และไม่ทำลายพันธสัญญา (20) และบรรดาผู้ที่เชื่อมสัมพันธ์ในสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงบัญชาให้เชื่อมสัมพันธ์ และพวกเขายำเกรงพระผู้อภิบาลของพวกเขา และหวาดกลัวการสอบสวนที่เลวร้าย (21) และบรรดาผู้ที่อดทนเพื่อแสวงหาพระพักตร์ของพระผู้อภิบาลของพวกเขา ดำรงการละหมาด และบริจาคจากสิ่งที่เราได้ประทานเป็นปัจจัยยังชีพแก่พวกเขาทั้งในที่ลับและที่เปิดเผย และพวกเขาขจัดความชั่วด้วยความดี ชนเหล่านั้นแหละ สำหรับพวกเขาคือบั้นปลายที่ดีแห่งที่พำนัก (22) คือสวนสวรรค์อัดน์ซึ่งพวกเขาจะได้เข้าไปพร้อมกับผู้ที่ประพฤติดีจากบรรพบุรุษของพวกเขา คู่ครองของพวกเขา และลูกหลานของพวกเขา และมะลาอิกะฮ์จะเข้ามาหาพวกเขาจากทุกประตู (23) (พร้อมกล่าวว่า) ศานติจงมีแด่พวกท่าน เนื่องด้วยความอดทนของพวกท่าน ช่างประเสริฐยิ่งนักบั้นปลายแห่งที่พำนัก (24)»⁽²⁾

ในตอนต้นของซูเราะฮ์อัล-มุอ์มินูน พระองค์ทรงตัดสินว่าความสำเร็จนั้นเป็นของบรรดาผู้ศรัทธาเท่านั้น จากนั้นทรงชี้แจงถึงการงานต่าง ๆ ที่ทำให้พวกเขาคู่ควรแก่ความสำเร็จ และทรงแจ้งให้เราทราบว่า ความสำเร็จของพวกเขานั้นคือการที่พวกเขาได้เข้าสวนสวรรค์ฟิรเดาส์ โดยพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล

قَدْ أَفْلَحَ ٱلْمُؤْمِنُونَ ﴿١﴾ ٱلَّذِينَ هُمْ فِى صَلَاتِهِمْ خَـٰشِعُونَ ﴿٢﴾ وَٱلَّذِينَ هُمْ عَنِ ٱللَّغْوِ مُعْرِضُونَ ﴿٣﴾ وَٱلَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَوٰةِ فَـٰعِلُونَ ﴿٤﴾ وَٱلَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَـٰفِظُونَ ﴿٥﴾ إِلَّا عَلَىٰٓ أَزْوَٰجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَـٰنُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ ﴿٦﴾ فَمَنِ ٱبْتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْعَادُونَ ﴿٧﴾ وَٱلَّذِينَ هُمْ لِأَمَـٰنَـٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَٰعُونَ ﴿٨﴾

«แท้จริงบรรดาผู้ศรัทธาได้ประสบความสำเร็จแล้ว (1) คือบรรดาผู้ที่นอบน้อมในการละหมาดของพวกเขา (2) และบรรดาผู้ที่หันหลังให้แก่เรื่องไร้สาระ (3) และบรรดาผู้ที่จ่ายซะกาต (4) และบรรดาผู้ที่รักษาอวัยวะเพศของพวกเขา (5) เว้นแต่กับคู่ครองของพวกเขา หรือสิ่งที่มือขวาของพวกเขาครอบครอง แท้จริงพวกเขาไม่ถูกตำหนิ (6) ดังนั้นผู้ใดแสวงหานอกเหนือจากนั้น ชนเหล่านั้นแหละคือผู้ละเมิด (7) และบรรดาผู้ที่รักษาอะมานะฮ์และสัญญาของพวกเขา (8)…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุญาดะละฮ์ : 22 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะอ์ด : 21–26

وَٱلَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَوَٰتِهِمْ يُحَافِظُونَ ﴿٩﴾ أُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْوَٰرِثُونَ ﴿١٠﴾ ٱلَّذِينَ يَرِثُونَ ٱلْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿١١﴾

«และบรรดาผู้ที่พวกเขารักษาการละหมาดของพวกเขาไว้อย่างดี ชนเหล่านั้นแหละคือผู้ได้รับมรดก คือผู้ที่จะได้รับมรดกสวรรค์ฟิรเดาส์ โดยที่พวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล»⁽¹⁾

... وأهل الجنة ثلاثة ذو سلطان مقسط متصدق موفق، ورجل رحيم رقيق القلب لكل ذي قربى ومسلم، وعفيف متعفف ذو عيال

ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกเล่าแก่เราถึงการงานอันยิ่งใหญ่สามประการ ซึ่งผู้กระทำการงานเหล่านั้นจะสมควรได้รับสวรรค์ มุสลิมได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอิยาฎ บิน หิมาร อัล-มุญาชิอีย์ (ร.ฎ.) ว่า ในวันหนึ่งท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้กล่าวในคุฏบะฮ์ของท่านว่า «…และชาวสวรรค์มีสามจำพวก คือ ผู้มีอำนาจปกครองที่ยุติธรรม ชอบบริจาคทาน และได้รับความสำเร็จ (ในการทำความดี) ชายผู้มีความเมตตาและมีจิตใจอ่อนโยนต่อญาติใกล้ชิดทุกคนและต่อมุสลิมทุกคน และผู้รักษาความบริสุทธิ์ สำรวมตนจากการขอ ทั้งที่มีภาระครอบครัวต้องดูแล»⁽²⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุอ์มินูน 23:1–11 ⁽²⁾ รายงานโดยมุสลิม ดู ชัรหฺ อัน-นะวะวีย์ อะลา มุสลิม (17/198)

บทที่สอง

หนทางสู่สวรรค์นั้นยากลำบาก

حجبت النار بالشهوات، وحجبت الجنة بالمكاره

สวรรค์เป็นสถานะอันสูงส่ง และการไต่ขึ้นสู่ที่สูงต้องอาศัยความพยายามอย่างมาก หนทางสู่สวรรค์นั้นต้องฝืนอารมณ์ใฝ่ต่ำของจิตใจและสิ่งที่จิตใจรักใคร่ ซึ่งต้องอาศัยความมุ่งมั่นอันแน่วแน่และความตั้งใจอันแรงกล้า ในหะดีษที่บันทึกโดยอัลบุคอรีย์และมุสลิม จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูล ﷺ ได้กล่าวว่า «นรกถูกบดบังไว้ด้วยสิ่งที่อารมณ์ปรารถนา และสวรรค์ถูกบดบังไว้ด้วยสิ่งที่จิตใจรังเกียจ» ในรายงานของมุสลิมใช้คำว่า "หุฟฟัต" (ถูกห้อมล้อมไว้) แทนคำว่า "หุญิบัต" (ถูกบดบังไว้)⁽¹⁾

لما خلق الله الجنة قال لجبريل : اذهب فانظر إليها ، فذهب فنظر إليها، فقال : وعزتك لا يسمع بها أحد إلا دخلها، فحفها بالمكاره، فقال : اذهب فانظر إليها، فذهب فنظر إليها، ثم جاء فقال : وعزتك لقد خشيت أن لا يدخلها أحد

ในสุนันของอันนะสาอีย์ อัตติรมิซีย์ และอบูดาวูด จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ ได้กล่าวว่า «เมื่ออัลลอฮ์ทรงสร้างสวรรค์ พระองค์ตรัสแก่ญิบรีลว่า จงไปดูมันเถิด เขาจึงไปดูมัน แล้วกล่าวว่า ขอสาบานด้วยเกียรติอันสูงส่งของพระองค์ จะไม่มีผู้ใดได้ยินถึงมันเว้นแต่เขาจะต้องได้เข้าไปในมัน แล้วพระองค์ก็ทรงห้อมล้อมมันไว้ด้วยสิ่งที่จิตใจรังเกียจ แล้วตรัสว่า จงไปดูมันเถิด เขาจึงไปดูมัน แล้วกลับมากล่าวว่า ขอสาบานด้วยเกียรติอันสูงส่งของพระองค์ ข้าพระองค์เกรงว่าจะไม่มีผู้ใดได้เข้าไปในมันเลย»⁽²⁾

อันนะวะวีย์ได้อธิบายหะดีษแรกไว้ใน «ชัรห์ของท่านต่อเศาะฮีหฺมุสลิม» ว่า «นี่คือถ้อยคำอันวิจิตร ไพเราะ และกระชับแต่ครอบคลุมความหมาย ซึ่งท่านนบี ﷺ ได้รับประทานมา อันเป็นการเปรียบเทียบที่งดงาม ความหมายของมันคือ สวรรค์นั้นจะไปถึงไม่ได้เว้นแต่ด้วยการกระทำสิ่งที่จิตใจรังเกียจ และนรกนั้น (จะไปถึง) ด้วยการทำตามสิ่งที่อารมณ์ปรารถนา ในทำนองเดียวกัน ทั้งสองถูกบดบังไว้ด้วยสิ่งดังกล่าว ผู้ใดที่เปิดม่านนั้นออก ก็จะไปถึงสิ่งที่ถูกบดบังไว้ ม่านของสวรรค์ถูกเปิดออกด้วยการฝ่าฟันสิ่งที่จิตใจรังเกียจ และม่านของนรกถูกเปิดออกด้วยการทำตามสิ่งที่อารมณ์ปรารถนา สำหรับสิ่งที่จิตใจรังเกียจนั้น รวมถึงความอุตสาหะในการทำอิบาดะฮ์

⁽¹⁾ ญามิอุลอุศูล (10/521) หมายเลข 8069 ⁽²⁾ ญามิอุลอุศูล (10/520) หมายเลข 8068 และอัตติรมิซีย์กล่าวถึงหะดีษนี้ว่า เป็นหะดีษหะสัน เศาะฮีหฺ เฆาะรีบ

…และการปฏิบัติสิ่งเหล่านั้นอย่างสม่ำเสมอ การอดทนต่อความยากลำบากของมัน การข่มความโกรธ การให้อภัย ความสุขุมอดกลั้น การบริจาคทาน การทำดีต่อผู้ที่ทำไม่ดีต่อตน การอดทนอดกลั้นต่ออารมณ์ใคร่ และสิ่งอื่น ๆ ทำนองนี้»⁽¹⁾

⁽¹⁾ ชัรห์ อัน-นะวะวีย์ อะลา มุสลิม (17/165)

บทที่สาม

ชาวสวรรค์จะได้รับมรดกส่วนของชาวนรกในสวรรค์

อัลลอฮ์ทรงกำหนดให้ลูกหลานของอาดัมแต่ละคนมีที่พำนักสองแห่ง คือที่พำนักในสวรรค์และที่พำนักในนรก ผู้ที่ถูกกำหนดให้เป็นผู้อับโชคจากบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้ตั้งภาคี จะได้รับมรดกที่พำนักของชาวสวรรค์ซึ่งเคยเป็นของพวกเขาในนรก ส่วนผู้ที่ถูกกำหนดให้เป็นผู้ประสบความสุขจากชาวสวรรค์ จะได้รับมรดกที่พำนักของชาวนรกซึ่งเคยเป็นของพวกเขาในสวรรค์ อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสถึงบรรดาผู้ศรัทธาที่ประสบความสำเร็จ หลังจากที่ทรงกล่าวถึงการงานของพวกเขาที่จะนำพวกเขาเข้าสวรรค์ว่า

أُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْوَٰرِثُونَ ﴿١٠﴾ ٱلَّذِينَ يَرِثُونَ ٱلْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿١١﴾

«ชนเหล่านี้แหละคือผู้รับมรดก คือผู้ที่จะได้รับมรดกสวรรค์ฟิรเดาส์ โดยพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล» (ซูเราะฮ์อัล-มุอ์มินูน 23:10-11)⁽¹⁾

ما منكم من أحد إلا وله منزلان: منزل في الجنة، ومنزل في النار، فأمّا المؤمن فيبني بيته الذي في الجنة، ويهدم بيته الذي في النار

يجيء ناس يوم القيامة من المسلمين بذنوب أمثال الجبال، فيغفرها الله لهم، ويضعها على اليهود والنصارى

إذا كان يوم القيامة دفع الله لكل

อิบนุกะษีรกล่าวไว้ในการอธิบายอายะฮ์นี้ว่า "อิบนุอบีหาติมกล่าวว่า โดยท่านได้ยกสายรายงานไปถึงอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ไม่มีผู้ใดในหมู่พวกท่าน เว้นแต่เขาจะมีที่พำนักสองแห่ง คือที่พำนักในสวรรค์และที่พำนักในนรก สำหรับผู้ศรัทธานั้น บ้านของเขาที่อยู่ในสวรรค์จะถูกสร้างขึ้น และบ้านของเขาที่อยู่ในนรกจะถูกรื้อทิ้ง» และมีรายงานจากสะอีด อิบนุญุบัยร์ในทำนองเดียวกันนี้ ดังนั้นบรรดาผู้ศรัทธาจึงได้รับมรดกที่พำนักของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา เพราะพวกเขาทั้งหมดถูกสร้างมาเพื่อเคารพภักดีต่ออัลลอฮ์องค์เดียว ไม่มีภาคีใด ๆ สำหรับพระองค์ เมื่อคนกลุ่มนี้ได้ปฏิบัติการเคารพภักดีที่เป็นหน้าที่ของพวกเขา ขณะที่คนกลุ่มนั้นละทิ้งสิ่งที่ถูกใช้ให้ปฏิบัติ อันเป็นจุดประสงค์ที่พวกเขาถูกสร้างมา คนกลุ่มนี้จึงได้ครอบครองส่วนที่คนกลุ่มนั้นจะได้รับ หากพวกเขาเชื่อฟังพระผู้อภิบาลของพวกเขา ผู้ทรงเกียรติและสูงส่ง ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีสิ่งที่ชัดเจนยิ่งกว่านี้อีก คือสิ่งที่ปรากฏอยู่ในเศาะฮีหฺมุสลิม จากอบูบุรดะฮ์ จากอบูมูซา (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ในวันกิยามะฮ์จะมีผู้คนจากบรรดามุสลิมมาพร้อมกับบาปที่ใหญ่โตดั่งภูเขา แล้วอัลลอฮ์จะทรงอภัยบาปเหล่านั้นแก่พวกเขา และทรงวางบาปเหล่านั้นไว้บนชาวยิวและชาวคริสต์» และในอีกสำนวนหนึ่งของมุสลิม ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «เมื่อถึงวันกิยามะฮ์ อัลลอฮ์จะทรงมอบให้แก่ทุก […]

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุอ์มินูน : 10-11

مسلم يهودياً أونصرانياً، فيقال: هذا فكاك من النار

…มุสลิม[ทุกคน] ยิวหรือคริสเตียนคนหนึ่ง แล้วจะมีเสียงกล่าวว่า: นี่คือสิ่งที่ไถ่ตัวเจ้าให้พ้นจากนรก» … หะดีษบทนี้มีความหมายเช่นเดียวกับคำตรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า: «นั่นคือสวรรค์ที่เราจะให้ผู้ที่ยำเกรงจากปวงบ่าวของเราได้รับเป็นมรดก»⁽¹⁾ และคำตรัสของพระองค์ที่ว่า: «และนั่นคือสวรรค์ที่พวกเจ้าได้รับเป็นมรดก เนื่องด้วยสิ่งที่พวกเจ้าเคยกระทำไว้»⁽²⁾ ดังนั้น พวกเขาจึงได้รับส่วนของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาในสวรรค์เป็นมรดก⁽³⁾

تِلْكَ ٱلْجَنَّةُ ٱلَّتِى نُورِثُ مِنْ عِبَادِنَا مَن كَانَ تَقِيًّا ﴿٦٣﴾

وَتِلْكَ ٱلْجَنَّةُ ٱلَّتِىٓ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿٧٢﴾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์มัรยัม 19:63 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ 43:72 ⁽³⁾ ตัฟซีรอิบนุกะษีร (5/10)

บทที่สี่: ผู้อ่อนแอคือชาวสวรรค์ส่วนใหญ่

ألا أخبركم بأهل الجنة؟ قالوا: بلى، قال: كل ضعيف متضعف، لو أقسم على الله لأبره

ผู้ที่ได้เข้าสวรรค์ส่วนใหญ่คือผู้อ่อนแอที่ผู้คนไม่ใส่ใจ ทว่าพวกเขากลับยิ่งใหญ่ ณ อัลลอฮ์ เพราะพวกเขานอบน้อมต่อพระผู้อภิบาลของพวกเขา ถ่อมตนต่อพระองค์ และปฏิบัติตามสิทธิแห่งการเป็นบ่าวต่ออัลลอฮ์อย่างครบถ้วน อัล-บุคอรีย์และมุสลิมรายงานจากฮาริษะฮ์ บิน วะฮ์บ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «พวกท่านจะให้ฉันบอกพวกท่านถึงชาวสวรรค์ไหม?» พวกเขากล่าวว่า "แน่นอน" ท่านกล่าวว่า «คือทุกคนที่อ่อนแอและถูกมองว่าต่ำต้อย หากเขาสาบานต่ออัลลอฮ์ พระองค์ก็จะทรงทำให้คำสาบานของเขาเป็นจริง»⁽¹⁾

อัน-นะวะวีย์กล่าวในการอธิบายหะดีษนี้ว่า «ความหมายของมันคือ ผู้คนมองว่าเขาอ่อนแอ ดูแคลนเขา และข่มเหงเขา เนื่องจากสภาพของเขาในโลกดุนยาอ่อนแอ และเจตนาคือ ชาวสวรรค์ส่วนใหญ่คือคนเหล่านี้... มิได้หมายความว่าครอบคลุมทั้งหมด»⁽²⁾

قمت على باب الجنة، فكان عامّة من دخلها المساكين، وأصحاب الجدّ محبوسون غير أن أصحاب النار قد أمر بهم إلى النار، وقمت على باب النار فإذا عامة من دخلها النساء

ในเศาะฮีหัยน์ (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) และมุสนัดอะห์มัด รายงานจากอุสามะฮ์ บิน ซัยด์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ฉันได้ยืนอยู่ที่ประตูสวรรค์ ปรากฏว่าผู้ที่ได้เข้าสวรรค์ส่วนใหญ่คือคนยากจน ส่วนบรรดาผู้มีทรัพย์และฐานะนั้นถูกกักตัวไว้ (เพื่อรอการสอบสวน) เว้นแต่ชาวนรกนั้นได้ถูกสั่งให้นำไปสู่นรกแล้ว และฉันได้ยืนอยู่ที่ประตูนรก ปรากฏว่าผู้ที่เข้านรกส่วนใหญ่คือผู้หญิง»⁽³⁾

اطلعت في الجنة، فرأيت أكثر أهلها الفقراء، واطلعت في النار فرأيت أكثر أهلها النساء

และในเศาะฮีหัยน์ รายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ฉันได้มองดูในสวรรค์ แล้วเห็นว่าชาวสวรรค์ส่วนใหญ่คือคนยากจน และฉันได้มองดูในนรก แล้วเห็นว่าชาวนรกส่วนใหญ่คือผู้หญิง»⁽⁴⁾

⁽¹⁾ ญามิอุลอุศูล (10/535) ⁽²⁾ อัน-นะวะวีย์ อะลา มุสลิม (17/187) ⁽³⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (2/663) หมายเลข 5233 ⁽⁴⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (2/663) หมายเลข 5234

บทที่ห้า

ในสวรรค์ผู้ชายมีมากกว่าหรือผู้หญิง?

إن أول زمرة تدخل الجنة على صورة القمر ليلة البدر ، والتي تليها على أضوأ كوكب درّى في السماء، لكل امرىء منهم زوجتان اثنتان ، يرى مخ سوقهما من وراء اللحم ، وما في الجنة أعزب

ผู้ชายและผู้หญิงเคยโต้แย้งกันในเรื่องนี้ตั้งแต่สมัยที่บรรดาศอฮาบะฮ์ยังมีชีวิตอยู่ ในเศาะฮีหฺมุสลิมมีรายงานจากอิบนุสีรีน ว่า ผู้ชายและผู้หญิงโต้แย้งกันว่าฝ่ายใดมีมากกว่าในสวรรค์ ในอีกรายงานหนึ่งระบุว่า พวกเขาอาจจะโอ้อวดกัน หรืออาจจะหยิบยกขึ้นมาสนทนากันว่า ในสวรรค์ผู้ชายมีมากกว่าหรือผู้หญิง แล้วพวกเขาจึงไปถามอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ได้ยกคำพูดของท่านเราะซูล ﷺ เป็นหลักฐานว่าผู้หญิงในสวรรค์มีมากกว่า คือ «แท้จริงกลุ่มแรกที่จะได้เข้าสวรรค์นั้นมีรูปโฉมดั่งดวงจันทร์ในคืนเพ็ญ และกลุ่มที่ตามมาจะมีรูปโฉมดั่งดวงดาวที่ส่องแสงเจิดจ้าที่สุดบนฟากฟ้า แต่ละคนในหมู่พวกเขาจะมีภรรยาสองคน ซึ่งจะมองเห็นไขกระดูกขาของนางทั้งสองทะลุเนื้อออกมา และในสวรรค์นั้นไม่มีผู้ใดเป็นโสดเลย»⁽¹⁾

رأيتكن أكثر أهل النار

หะดีษนี้บ่งชี้อย่างชัดเจนว่าผู้หญิงในสวรรค์มีมากกว่าผู้ชาย แต่บางคนอ้างหะดีษ «ฉันเห็นพวกเธอเป็นชาวนรกส่วนใหญ่» เป็นหลักฐานว่าผู้ชายมีมากกว่า คำตอบคือ การที่พวกนางเป็นชาวนรกส่วนใหญ่นั้น ไม่ได้หมายความว่าพวกนางจะต้องเป็นผู้อยู่อาศัยในสวรรค์ส่วนน้อย ดังที่อิบนุหะญัร อัล-อัสเกาะลานีย์ได้กล่าวไว้⁽²⁾ ดังนั้น การประสานระหว่างหะดีษทั้งสองคือ ผู้หญิงเป็นชาวนรกส่วนใหญ่และเป็นชาวสวรรค์ส่วนใหญ่ ด้วยเหตุนี้พวกนางจึงมีจำนวนมากกว่าผู้ชายในหมู่มนุษย์ที่ถูกสร้างขึ้น อาจกล่าวได้อีกว่า หะดีษของอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) บ่งชี้ว่าเพศหญิงในสวรรค์มีมากกว่า ไม่ว่าพวกนางจะเป็นสตรีจากโลกดุนยาหรือเป็นหูรุลอีน แต่คำถามคือ ในสวรรค์ฝ่ายใดมีมากกว่ากัน ระหว่างผู้ชายชาวดุนยากับผู้หญิงชาวดุนยา? อัล-กุรฏุบีย์ได้ประสานระหว่างตัวบททั้งสองว่า ผู้หญิงจะเป็นชาวนรกส่วนใหญ่ก่อนการให้ชะฟาอะฮ์และก่อนการออก

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม, กิตาบอัล-ญันนะฮ์, บาบกลุ่มแรกที่จะได้เข้าสวรรค์ (4/2179), หะดีษหมายเลข 2834 ⁽²⁾ ฟัตหุลบารีย์ (6/325)

(…ผู้ทำบาปจากบรรดาผู้ศรัทธาในเตาฮีด) ในนรก ครั้นเมื่อพวกนางได้ออกจากนรกด้วยการชะฟาอะฮ์ (การอนุเคราะห์) ของบรรดาผู้ให้การชะฟาอะฮ์ และด้วยความเมตตาของผู้ทรงเมตตายิ่งกว่าผู้เมตตาทั้งปวง พวกนางก็จะกลายเป็นชาวสวรรค์ส่วนใหญ่⁽¹⁾

بينما نحن مع رسول الله ﷺ في هذا الشعب إذ قال: انظروا هل ترون شيئاً؟ فقلنا: نرى غربانا فيها غراب أعصم، أحمر المنقار والرجلين، فقال رسول الله ﷺ: لا يدخل الجنة من النساء إلا من كان منهن مثل هذا الغراب في الغربان

สิ่งที่บ่งชี้ว่าผู้หญิงในสวรรค์มีจำนวนน้อย คือหะดีษที่อะห์มัดและอบูยะอ์ลารายงานจากอัมร์ บิน อัล-อาศ (ร.ฎ.) ว่า «ขณะที่พวกเราอยู่กับท่านเราะซูล ﷺ ในหุบเขาแห่งนี้ ท่านก็กล่าวขึ้นว่า "พวกท่านจงมองดูสิ ว่าพวกท่านเห็นอะไรบ้างไหม?" พวกเราตอบว่า "พวกเราเห็นฝูงอีกา และในฝูงนั้นมีอีกาอะอ์ศ็อมอยู่ตัวหนึ่ง ซึ่งจะงอยปากและขาทั้งสองเป็นสีแดง" ท่านเราะซูล ﷺ จึงกล่าวว่า "จะไม่มีผู้หญิงคนใดได้เข้าสวรรค์ นอกจากผู้ที่เป็นเหมือนอีกาตัวนี้ท่ามกลางฝูงอีกาทั้งหลาย"»⁽²⁾

⁽¹⁾ ดู อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ หน้า 475 ⁽²⁾ สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-ศอฮีหะฮ์ (4/466) หมายเลข 1851 และเชค (อัล-อัลบานีย์) ได้รับรองว่าสายรายงานของหะดีษนี้ศอฮีห์

บทที่หก: ผู้ที่เสียชีวิตก่อนถึงวัยที่ต้องรับผิดชอบทางศาสนา (ตักลีฟ)

ประเด็นที่หนึ่ง: บุตรของบรรดาผู้ศรัทธา

وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَٱتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُم بِإِيمَـٰنٍ أَلْحَقْنَا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَمَآ أَلَتْنَـٰهُم مِّنْ عَمَلِهِم مِّن شَىْءٍ ۚ كُلُّ ٱمْرِئٍۭ بِمَا كَسَبَ رَهِينٌ ﴿٢١﴾

บุตรของบรรดาผู้ศรัทธาที่ยังไม่บรรลุศาสนภาวะ (บาลิฆ) จะอยู่ในสวรรค์ อินชาอัลลอฮ์ ด้วยความโปรดปรานและความเมตตาของอัลลอฮ์ อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และบรรดาผู้ที่ศรัทธา และลูกหลานของพวกเขาได้ปฏิบัติตามพวกเขาด้วยการศรัทธา เราจะให้ลูกหลานของพวกเขาได้ติดตามมาสมทบกับพวกเขา และเราจะไม่ลดหย่อนสิ่งใดจากการงานของพวกเขาเลย ทุกคนย่อมถูกยึดไว้เป็นประกันด้วยสิ่งที่เขาได้ขวนขวายไว้» (ซูเราะฮ์อัฏ-ฏูร 52:21)⁽¹⁾

كُلُّ نَفْسٍۭ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ ﴿٣٨﴾

ท่านอะลี บิน อบีฏอลิบ (ร.ฎ.) ได้ใช้คำตรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «ทุกชีวิตย่อมถูกยึดไว้เป็นประกันด้วยสิ่งที่ตนได้ขวนขวายไว้» (ซูเราะฮ์อัล-มุดดัษษิร 74:38)⁽²⁾ เป็นหลักฐานว่าบุตรของบรรดาผู้ศรัทธาอยู่ในสวรรค์ เพราะพวกเขายังไม่ได้ขวนขวายสิ่งใด จึงไม่ถูกยึดไว้เป็นประกันด้วยสิ่งที่พวกเขาขวนขวาย⁽³⁾

ما من الناس مسلم يتوفى له ثلاث لم يبلغوا الحنث إلا أدخله الله الجنة بفضل رحمته إياهم

اجعل لنا يوماً ، فوعظهنَّ ، وقال : أيما امرأة مات لها ثلاثة من الولد كانوا لها حجاباً من النار. قالت امرأة : واثنان ؟ قال : واثنان

ท่านอัล-บุคอรีได้ตั้งบทหนึ่งไว้ในหนังสือเศาะฮีหฺของท่าน โดยให้ชื่อบทว่า "บทว่าด้วยความประเสริฐของผู้ที่บุตรของเขาเสียชีวิต แล้วเขาอดทนหวังผลบุญจากอัลลอฮ์" และท่านได้นำหะดีษของท่านอนัส (ร.ฎ.) มาไว้ในบทนั้น โดยท่านกล่าวว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «ไม่มีมุสลิมคนใดที่บุตรสามคนของเขาซึ่งยังไม่บรรลุศาสนภาวะได้เสียชีวิตไป เว้นแต่อัลลอฮ์จะทรงให้เขาได้เข้าสวรรค์ ด้วยความโปรดปรานแห่งความเมตตาของพระองค์ที่มีต่อเด็กเหล่านั้น» และหะดีษของท่านอบูสะอีด (ร.ฎ.) ว่า บรรดาสตรีได้กล่าวแก่ท่านนบี ﷺ ว่า «โปรดกำหนดวันหนึ่งให้แก่พวกเราด้วยเถิด» แล้วท่านก็ได้ตักเตือนพวกนาง และกล่าวว่า «สตรีใดก็ตามที่บุตรสามคนของนางเสียชีวิตไป พวกเขาจะเป็นม่านกั้นนางจากไฟนรก» มีสตรีคนหนึ่งถามว่า «แล้วสองคนเล่า?» ท่านตอบว่า «สองคนก็เช่นกัน»⁽⁴⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัฏ-ฏูร : 21 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุดดัษษิร : 38 ⁽³⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบี หน้า 511 และท่านได้อ้างอิงไปยังอบูอัมรฺในหนังสืออัต-ตัมฮีด และอัล-อิสติซการ และอบูอับดิลลาฮ์ อัต-ติรมิซี ในหนังสือนะวาดิรุล-อุศูล ⁽⁴⁾ เศาะฮีหฺอัล-บุคอรี, กิตาบอัล-ญะนาอิซ, บทว่าด้วยความประเสริฐของผู้ที่บุตรของเขาเสียชีวิตแล้วเขาอดทนหวังผลบุญ, ฟัตหุล-บารี : (3/118)

من مات له ثلاثة من الولد لم يبلغوا الحنث كان له حجاباً من النار أو دخل الجنة

لما توفى إبراهيم عليه السلام قال رسول الله ﷺ : «إن له مرضعاً في الجنة»

และท่าน (อัล-บุคอรีย์) ได้ตั้งอีกบทหนึ่งซึ่งมีชื่อว่า "บทว่าด้วยสิ่งที่ถูกกล่าวถึงเกี่ยวกับบุตรของพวกมุชริก" โดยท่านได้นำหะดีษของท่านอะนัส (ร.ฎ.) ที่ผ่านมาแล้วมาไว้ในบทนี้ และหะดีษของท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า «ผู้ใดที่บุตรของเขาสามคนซึ่งยังไม่บรรลุศาสนภาวะได้เสียชีวิตไป บุตรเหล่านั้นจะเป็นม่านกั้นเขาจากไฟนรก หรือเขาจะได้เข้าสวรรค์» และหะดีษของท่านอัล-บะรออ์ (ร.ฎ.) ซึ่งกล่าวว่า «เมื่ออิบรอฮีม (อลัยฮิสสลาม) เสียชีวิต ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้กล่าวว่า "แท้จริงเขามีแม่นมในสวรรค์"»⁽¹⁾

ส่วนแง่มุมของการบ่งชี้ในหะดีษต่างๆ ที่อัล-บุคอรีย์ได้นำมาว่าเด็กๆ ของผู้ศรัทธาจะอยู่ในสวรรค์นั้น ดังที่อิบนุหะญัรกล่าวไว้ คือ «ผู้ที่เป็นสาเหตุในการกั้นไฟนรกออกจากบิดามารดาของเขานั้น ย่อมสมควรยิ่งกว่าที่ตัวเขาเองจะถูกกั้นจากไฟนรก เพราะเขาคือต้นเหตุของความเมตตาและเป็นสาเหตุของมัน»⁽²⁾

إن المسلمين وأولادهم في الجنة

และยังมีตัวบทที่ชัดแจ้งระบุถึงการที่ลูกหลานของผู้ศรัทธาจะได้เข้าสวรรค์ ส่วนหนึ่งจากตัวบทเหล่านั้นคือ หะดีษของท่านอะลีย์ (ร.ฎ.) ในฐานะหะดีษมัรฟูอ์ ซึ่งบันทึกโดยอับดุลลอฮ์ บิน อะห์มัด ในส่วนที่เพิ่มเติมของอัล-มุสนัด ว่า «แท้จริงบรรดามุสลิมและลูกหลานของพวกเขาจะอยู่ในสวรรค์»⁽³⁾

ما من مسلمين يموت لهما ثلاثة من الولد لم يبلغوا الحنث إلا أدخلهما الله وإياهم بفضل رحمته الجنة

และหะดีษของท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ซึ่งบันทึกโดยอะห์มัดในมุสนัดของท่านในฐานะหะดีษมัรฟูอ์ว่า «ไม่มีคู่สามีภรรยามุสลิมคู่ใดที่บุตรของทั้งสองสามคนซึ่งยังไม่บรรลุศาสนภาวะได้เสียชีวิตไป เว้นแต่อัลลอฮ์จะทรงให้ทั้งสองและบุตรเหล่านั้นได้เข้าสวรรค์ด้วยความโปรดปรานแห่งความเมตตาของพระองค์»⁽⁴⁾

صغارهم دعاميص الجنة ، يتلقى أحدهم أباه أو قال أبويه ،

และมุสลิมได้รายงานไว้ในเศาะฮีห์ของท่าน และอะห์มัดในมุสนัดของท่าน จากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่าท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้กล่าวว่า «เด็กเล็กๆ ของพวกเขาคือดะอามีศ⁽⁵⁾แห่งสวรรค์ คนหนึ่งในพวกเขาจะไปพบบิดาของเขา หรือท่านกล่าวว่า บิดามารดาของเขา

⁽¹⁾ เศาะฮีห์อัล-บุคอรีย์ กิตาบุลญะนาอิซ บทว่าด้วยสิ่งที่ถูกกล่าวถึงเกี่ยวกับบุตรของบรรดามุสลิม, ฟัตหุลบารีย์ (3/244) ส่วนหะดีษของท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์นั้น ท่านได้รายงานไว้แบบมุอัลลัก ⁽²⁾ ฟัตหุลบารีย์ (3/244) ⁽³⁾ ฟัตหุลบารีย์ (3/245) ⁽⁴⁾ ฟัตหุลบารีย์ (3/245) ⁽⁵⁾ คำว่า "ดุอ์มูศ" (เอกพจน์ของดะอามีศ) ในที่นี้หมายถึง ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้เข้าพบกษัตริย์และเข้าออกรับใช้อยู่ต่อหน้าพวกเขาได้อย่างอิสระ

فيأخذ بثوبه ، أو قال بيده ، كما آخذ أنا بصنفة ثوبك هذا ، فلا يتناهى ، أو قال: فلا ينتهي حتى يدخله الله وإياه الجنة

…แล้วเขาก็จะจับเสื้อผ้าของบิดา หรือท่านกล่าวว่า จับมือของเขา เหมือนที่ฉันจับชายเสื้อของท่านอยู่นี้ แล้วเขาก็จะไม่ยอมปล่อย หรือท่านกล่าวว่า เขาจะไม่หยุดจนกว่าอัลลอฮ์จะทรงให้เขาและบิดาของเขาเข้าสวรรค์»⁽¹⁾

ذراري المسلمين في الجنة تكفلهم إبراهيم ﷺ

อิมามอะห์มัด อิบนุหิบบาน และอัล-หากิม ได้รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «ลูกหลานของมุสลิมอยู่ในสวรรค์ โดยมีนบีอิบรอฮีม (อ.ล.) เป็นผู้ดูแลพวกเขา»⁽²⁾

أطفال المؤمنين في الجنة يكفلهم إبراهيم وسارة ، حتى يدفعوهم إلى آبائهم يوم القيامة

อบูนุอัยม์ได้รายงานไว้ในหนังสือ "อัคบาร อัศบะฮาน" รวมถึงอัด-ดัยละมีย์ และอิบนุอะซากิร จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «เด็ก ๆ ของผู้ศรัทธาอยู่ในสวรรค์ โดยมีนบีอิบรอฮีม (อ.ล.) และนางซาเราะฮ์เป็นผู้ดูแลพวกเขา จนกระทั่งท่านทั้งสองจะส่งมอบพวกเขาคืนแก่บิดามารดาของพวกเขาในวันกิยามะฮ์»⁽³⁾

อัน-นะวะวีย์ได้ถ่ายทอดอิจญ์มาอ์ (มติเอกฉันท์) ของบรรดาอุละมาอ์มุสลิมที่ความเห็นของพวกเขาได้รับการยอมรับว่า เด็ก ๆ ของมุสลิมที่เสียชีวิตไปนั้นจะได้อยู่ในสวรรค์ และมีการรายงานจากท่านด้วยว่า อุละมาอ์บางท่านได้ระงับการชี้ขาด (ตะวักกุฟ) ในเรื่องนี้⁽⁴⁾

อัล-กุรฏุบีย์ได้เล่าถึงการระงับการชี้ขาดในเรื่องนี้จากหัมมาด บิน ซัยด์ หัมมาด บิน สะละมะฮ์ และอิสหาก บิน รอฮะวัยฮ์⁽⁵⁾

توفي صبي من الأنصار ، فقلت: طوبى له لم يعمل سوءًا ولم يدركه ، فقال النبي ﷺ : «أو غير ذلك يا عائشة ، إن الله خلق للجنة أهلًا . .

อัน-นะวะวีย์กล่าวว่า «อุละมาอ์บางท่านได้ระงับการชี้ขาดในเรื่องนี้ เนื่องด้วยหะดีษของท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.)» หมายถึงหะดีษที่มุสลิมได้รายงานไว้ด้วยถ้อยคำว่า «เด็กชายคนหนึ่งจากชาวอันศอรได้เสียชีวิตลง ฉันจึงกล่าวว่า ช่างเป็นความโชคดีสำหรับเขาเสียนี่กระไร เขายังไม่เคยกระทำความชั่วและยังไม่ทันได้ประสบกับมัน ท่านนบี ﷺ จึงกล่าวว่า "หรืออาจเป็นอย่างอื่นจากนั้นก็ได้ โอ้อาอิชะฮ์ แท้จริงอัลลอฮ์ทรงสร้างผู้ที่จะเป็นชาวสวรรค์ไว้แล้ว..."»

⁽¹⁾ สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (1/174) หะดีษหมายเลข 432 ⁽²⁾ สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (2/156) หะดีษหมายเลข 603 ผู้ตรวจสอบต้นฉบับระบุว่า อัล-หากิมได้รับรองว่าสายรายงานของหะดีษนี้เศาะฮีห์ และอัษ-ษะฮะบีย์เห็นพ้องด้วย แต่เชคนาศิรกล่าวว่า หะดีษนี้อยู่ในระดับหะสันเท่านั้น ⁽³⁾ สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (3/451) หมายเลข 1467 ⁽⁴⁾ ฟัตหุลบารี (3/244) ⁽⁵⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ (หน้า 511)

ท่านกล่าวว่า: คำตอบในเรื่องนี้คือ ท่านอาจห้ามนางมิให้รีบด่วนชี้ขาดโดยไม่มีหลักฐาน หรือท่านกล่าวเช่นนั้นก่อนที่ท่านจะรู้ว่าเด็ก ๆ ของมุสลิมนั้นอยู่ในสวรรค์»⁽¹⁾

ข้าพเจ้าขอกล่าวว่า: ทัศนะที่ถูกต้องน่าจะเป็นว่า หะดีษนี้บ่งชี้ว่าไม่อนุญาตให้เราชี้ขาดแก่บุคคลใดบุคคลหนึ่งโดยเฉพาะเจาะจงว่าเขาเป็นชาวสวรรค์ ถึงแม้ว่าเราจะยืนยันแก่พวกเขาโดยรวมว่าได้เข้าสวรรค์ก็ตาม ประการที่สองคือ การไม่ด่วนตัดสินในเรื่องนี้ เพื่อมิให้ผู้คนกล้าพูดเรื่องเช่นนี้ ดังที่เกิดขึ้นในยุคสมัยของเรา โดยผู้ประกาศข่าวการเสียชีวิตต่างอ้างว่าผู้ตายของพวกเขาอยู่ในสวรรค์ แม้ว่าเขาจะเป็นคนที่ฝ่าฝืนมากที่สุดก็ตาม

อิบนุตัยมียะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) กล่าวว่า: «จะไม่ยืนยันแก่เด็กแต่ละคนของบรรดาผู้ศรัทธาโดยเฉพาะเจาะจงว่าเขาอยู่ในสวรรค์ ถึงแม้จะยืนยันแก่พวกเขาโดยรวมก็ตาม»⁽²⁾

ประเด็นที่สอง: เด็ก ๆ ของพวกมุชริก

سئل رسول الله ﷺ عن أولاد المشركين ، فقال : الله إذخلقهم أعلم بما كانوا عاملين

อัล-บุคอรีย์ได้ตั้งบทหนึ่งในเศาะฮีหฺของท่านภายใต้ชื่อ «บทว่าด้วยสิ่งที่ถูกกล่าวถึงเกี่ยวกับลูก ๆ ของพวกมุชริก» และท่านได้นำหะดีษของอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) มาไว้ในบทนั้น ซึ่งท่านกล่าวว่า: «ท่านเราะซูล ﷺ ถูกถามถึงลูก ๆ ของพวกมุชริก ท่านจึงตอบว่า: อัลลอฮ์ ในขณะที่พระองค์ทรงสร้างพวกเขานั้น ทรงรู้ดียิ่งถึงสิ่งที่พวกเขาจะกระทำ»

سئل النبي ﷺ عن ذراري المشركين ، فقال : الله أعلم بما كانوا عاملين

และหะดีษของอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ซึ่งท่านกล่าวว่า: «ท่านนบี ﷺ ถูกถามถึงลูกหลานของพวกมุชริก ท่านจึงตอบว่า: อัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่งถึงสิ่งที่พวกเขาจะกระทำ»

كل مولود يولد

และหะดีษของอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ซึ่งท่านกล่าวว่า: ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า: «ทารกทุกคนถือกำเนิด…

⁽¹⁾ ฟัตหุลบารีย์: (3/244) ⁽²⁾ มัจญ์มูอะฮ์ ฟะตาวา ชัยคุลอิสลาม: (4/281)

على الفطرة ، فأبواه يهودانه أو ينصرانه أو يمجسانه ، كمثل البهيمة تنتج البهيمة ، هل ترى فيها جدعاء

…บนฟิฏเราะฮ์ (ธรรมชาติดั้งเดิม) แล้วบิดามารดาของเขาก็ทำให้เขาเป็นยิว หรือเป็นคริสต์ หรือเป็นมะญูซี เปรียบดังสัตว์ที่ให้กำเนิดลูกสัตว์ (ที่สมบูรณ์) ท่านเห็นว่ามีตัวใดที่หูขาดบ้างหรือไม่»⁽¹⁾

وأما الصبيان حوله فأولاد الناس

وأما الولدان الذين حوله فكل مولود يولد على الفطرة ، فقال بعض المسلمين : وأولاد المشركين ؟ فقال: وأولاد المشركين

อิบนุหะญัรกล่าวว่า อัล-บุคอรีย์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ได้บ่งชี้ด้วยชื่อบทนี้ว่า ท่านสงวนท่าที (ตะวักกุฟ) ในเรื่องบุตรของพวกมุชริกีน หลังจากนั้นในตัฟซีรซูเราะฮ์อัร-รูมในเศาะฮีหฺของท่าน ท่านได้ยืนยันอย่างชัดเจนถึงสิ่งที่บ่งชี้ว่าท่านเลือกทัศนะที่ว่าพวกเขาอยู่ในสวรรค์ ท่านยังได้เรียงลำดับหะดีษในบทนี้ในลักษณะที่ชี้ไปยังทัศนะที่ท่านเลือก กล่าวคือ ท่านเริ่มบทด้วยหะดีษที่บ่งชี้ถึงการสงวนท่าที ตามด้วยหะดีษที่ให้น้ำหนักว่าพวกเขาอยู่ในสวรรค์ แล้วลำดับที่สามคือหะดีษที่ระบุเรื่องนี้อย่างชัดแจ้ง ในคำกล่าวของท่านนบี ﷺ ในบริบทของหะดีษนั้นว่า «ส่วนเด็ก ๆ ที่อยู่รอบตัวเขา คือบุตรของมนุษย์ทั้งหลาย» ซึ่งอัล-บุคอรีย์ได้รายงานไว้ในบทการตีความความฝัน (อัต-ตะอ์บีร) ด้วยถ้อยคำว่า «ส่วนเด็ก ๆ ที่อยู่รอบตัวเขานั้น คือเด็กทุกคนที่เกิดมาบนฟิฏเราะฮ์ มุสลิมบางคนจึงถามว่า แล้วบุตรของพวกมุชริกีนเล่า ท่านตอบว่า และบุตรของพวกมุชริกีนด้วย»⁽²⁾

سألت ربي اللاهين من ذرية البشر أن لا يعذبهم فأعطانيهم

قلت : يا رسول الله ، مَنْ في الجنة ؟ قال: النبي في الجنة ، والشهيد في الجنة ، والمولود في الجنة

อิบนุหะญัรกล่าวว่า «สิ่งที่สนับสนุนทัศนะนี้คือหะดีษที่อบูยะอ์ลารายงานจากอนัส (ร.ฎ.) แบบมัรฟูอ์ว่า "ฉันได้ขอต่อพระผู้อภิบาลของฉันเกี่ยวกับอัล-ลาฮีน (ผู้ไร้เดียงสา) จากลูกหลานของมนุษย์ ว่าขอพระองค์อย่าทรงลงโทษพวกเขา แล้วพระองค์ก็ทรงประทานพวกเขาให้แก่ฉัน"» สายรายงานของหะดีษนี้หะซัน และมีรายงานอธิบายคำว่า "อัล-ลาฮีน" ว่าหมายถึงเด็ก ๆ จากหะดีษของอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) แบบมัรฟูอ์ ซึ่งอัล-บัซซารได้รายงานไว้ และอะห์มัดได้รายงานผ่านสายของค็อนสาอ์ บินติมุอาวิยะฮ์ อิบนุศ็อรีม จากป้า (อา) ของนางว่า นางกล่าวว่า «ฉันถามว่า โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ ใครบ้างที่อยู่ในสวรรค์ ท่านตอบว่า นบีอยู่ในสวรรค์ ผู้ตายชะฮีดอยู่ในสวรรค์ และทารกแรกเกิดก็อยู่ในสวรรค์» และสายรายงานของหะดีษนี้หะซัน⁽³⁾

أطفال المشركين خدم أهل الجنة

พวกเขายังได้อ้างหลักฐานด้วยคำกล่าวของท่านนบี ﷺ ที่ว่า «เด็ก ๆ ของพวกมุชริกีนคือผู้รับใช้ของชาวสวรรค์» ซึ่งรายงานโดยอิบนุมันดะฮ์ในหนังสืออัล-มะอ์ริฟะฮ์ อบูนุอัยม์ในหนังสืออัล-หิลยะฮ์ และอบูยะอ์ลาในมุสนัดของท่าน และเชคนาศิรุดดีน อัล-อัลบานีย์ได้ตัดสินว่าหะดีษนี้เศาะฮีหฺเมื่อพิจารณาจากสายรายงานทั้งหมดรวมกัน⁽⁴⁾

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ กิตาบอัล-ญะนาอิซ บทว่าด้วยสิ่งที่ถูกกล่าวถึงเกี่ยวกับบุตรของพวกมุชริกีน, ฟัตหุลบารีย์ (3/246) ⁽²⁾ ฟัตหุลบารีย์ (3/246) ⁽³⁾ ฟัตหุลบารีย์ (3/246) ⁽⁴⁾ สิลสิละตุลอะหาดีษิศเศาะฮีหะฮ์ (3/452) หมายเลข 1468

وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّىٰ نَبْعَثَ رَسُولًا ﴿١٥﴾

ส่วนทัศนะที่ว่าพวกเขาอยู่ในสวรรค์นั้น เป็นทัศนะของนักวิชาการกลุ่มหนึ่ง และเป็นทัศนะที่อบุลฟะร็อจ อิบนุลเญาซีย์เลือก⁽¹⁾ อันนะวะวีย์กล่าวถึงทัศนะนี้ว่า “เป็นทัศนะที่ถูกต้องและได้รับการเลือก ซึ่งบรรดานักวิชาการผู้ตรวจสอบอย่างถี่ถ้วนยึดถือ เนื่องด้วยดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «และเรามิได้เป็นผู้ลงโทษ จนกว่าเราจะส่งเราะซูลคนหนึ่งมา» (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:15)⁽²⁾” และท่านได้อ้างหลักฐานต่าง ๆ ที่อัล-บุคอรีย์และท่านอื่น ๆ ได้นำมาเสนอไว้⁽³⁾

الله أعلم بما كانوا عاملين

وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ

ข้าพเจ้าขอกล่าวว่า ทัศนะนี้คือทัศนะที่อัล-กุรฏุบีย์ให้น้ำหนักเช่นกัน อัล-กุรฏุบีย์ได้ประสานระหว่างตัวบทต่าง ๆ ที่ดูเหมือนขัดแย้งกันในประเด็นนี้ว่า ในตอนแรกท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า พวกเขาอยู่กับบิดาของพวกเขา หมายถึงอยู่ในนรก ต่อมาท่านได้งดเว้นการชี้ขาดในเรื่องนี้ โดยกล่าวว่า «อัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่งถึงสิ่งที่พวกเขาจะกระทำ» หลังจากนั้นจึงมีวะห์ยูลงมาแก่ท่านว่า บุคคลใดจะไม่ถูกลงโทษเพราะบาปของผู้อื่น «และผู้แบกบาปคนหนึ่งจะไม่แบกบาปของผู้อื่น» (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:15)⁽⁴⁾ ท่านจึงได้ตัดสินว่าพวกเขาอยู่ในสวรรค์⁽⁵⁾ และอัล-กุรฏุบีย์ได้กล่าวถึงหะดีษบทหนึ่งในเรื่องนี้ซึ่งอับดุรร็อซซากได้รายงานไว้ แต่หะดีษบทนี้เป็นหะดีษเฎาะอีฟ ดังที่อิบนุหะญัร อัล-อัสก็อลานีย์ได้กล่าวไว้⁽⁶⁾

สิ่งที่เป็นข้อติดขัดต่อการประสานตัวบทที่อิบนุหะญัรกล่าวถึงนี้ก็คือ ประเด็นนี้มิใช่ประเด็นที่อยู่ในขอบเขตของการพิจารณาใคร่ครวญและการวินิจฉัย (อิจญ์ติฮาด) หากแต่เป็นประเด็นเรื่องเร้นลับ (เฆาะยบ์) ซึ่งจะพูดถึงมิได้นอกจากด้วยวะห์ยูเท่านั้น และอัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่ง

และสิ่งที่อาจเป็นข้อติดขัดต่อทัศนะที่ว่าลูกหลานของผู้ศรัทธาและของบรรดามุชริกีนอยู่ในสวรรค์ ก็คือตัวบทต่าง ๆ ที่ระบุว่า อัลลอฮ์ทรงรู้มาตั้งแต่อะซัล (ก่อนกาลเริ่มต้น) แล้วว่าผู้ใดคือชาวสวรรค์และผู้ใดคือชาวนรก และมะลาอิกะฮ์เมื่อมายังมดลูกจะบันทึกริซกี อายุขัย ความทุกข์ระทม และความสุขของทารกในครรภ์ ซึ่งอาจตอบได้ว่า ผู้ที่เสียชีวิตตั้งแต่ยังเล็กก่อนที่จะได้กระทำการงานใด ๆ นั้น ย่อมถูกบันทึกไว้ว่าเป็นหนึ่งในบรรดาผู้มีความสุขตั้งแต่ยังอยู่ในครรภ์มารดาของเขา และอัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่งถึงสิ่งที่ถูกต้อง

⁽¹⁾ มัจญ์มูอ์ ฟะตาวา เชคุลอิสลาม (24/372), (4/303) ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ : 15 ⁽³⁾ ฟัตหุลบารี (3/247) ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ : 15 ⁽⁵⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ หน้า 515 ⁽⁶⁾ ฟัตหุลบารี (3/247)

الله أعلم بما كانوا عاملين

มีนักวิชาการกลุ่มหนึ่งเห็นว่า พวกเขา (บรรดาเด็ก ๆ) อยู่ภายใต้พระประสงค์ของอัลลอฮ์ตะอาลา ทัศนะนี้มีรายงานมาจากหัมมาด บิน ซัยด์ หัมมาด บิน สะละมะฮ์ อิบนุลมุบาร็อก และอิสหาก อัล-บัยฮะกีย์ได้รายงานทัศนะนี้ไว้ในหนังสือ «อัล-อิอ์ติกอด» จากอัช-ชาฟิอีย์ ซึ่งเป็นทัศนะเฉพาะในเรื่องบุตรของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาเท่านั้น อิบนุอับดิลบัรกล่าวว่า ทัศนะนี้สอดคล้องกับแนวทางของมาลิก แม้ท่านจะไม่มีคำพูดที่ระบุไว้อย่างชัดเจนในเรื่องนี้ เพียงแต่บรรดาสานุศิษย์ของท่านได้ระบุไว้อย่างชัดแจ้งว่า เด็ก ๆ ของมุสลิมจะอยู่ในสวรรค์ ส่วนเด็ก ๆ ของผู้ปฏิเสธศรัทธาเท่านั้นที่อยู่ภายใต้พระประสงค์ (ของอัลลอฮ์) หลักฐานของทัศนะนี้คือหะดีษที่ว่า «อัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่งถึงสิ่งที่พวกเขาจะกระทำ»⁽¹⁾

ทัศนะนี้อบุลหะสัน อัล-อัชอะรีย์ได้รายงานไว้จากอะฮ์ลุสซุนนะฮ์วัลญะมาอะฮ์⁽²⁾ และเป็นทัศนะที่ชัยคุลอิสลามเลือก โดยท่านเลือกว่า เด็ก ๆ ของบรรดามุชริกอยู่ภายใต้พระประสงค์ของอัลลอฮ์ และพวกเขาจะถูกทดสอบในวันกิยามะฮ์ ท่านได้อ้างทัศนะนี้ไปยังอบุลหะสัน อัล-อัชอะรีย์และอิมามอะหมัด ชัยคุลอิสลามกล่าวว่า «ที่ถูกต้องคือ ให้กล่าวเกี่ยวกับพวกเขาว่า อัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่งถึงสิ่งที่พวกเขาจะกระทำ และจะไม่ตัดสินให้ผู้ใดผู้หนึ่งในหมู่พวกเขาโดยเฉพาะว่าจะได้เข้าสวรรค์หรือนรก และมีหะดีษหลายบทระบุว่า ในวันกิยามะฮ์พวกเขาจะถูกทดสอบ ณ ลานแห่งวันกิยามะฮ์ โดยจะถูกใช้และถูกห้าม ผู้ใดเชื่อฟังก็จะได้เข้าสวรรค์ และผู้ใดฝ่าฝืนก็จะเข้านรก และนี่คือสิ่งที่อบุลหะสัน อัล-อัชอะรีย์ได้กล่าวไว้จากอะฮ์ลุสซุนนะฮ์วัลญะมาอะฮ์»⁽³⁾

الله أعلم بما كانوا عاملين

และท่านกล่าวไว้ในอีกที่หนึ่งว่า «เด็ก ๆ ของบรรดามุชริกที่ไม่ได้ถูกกำหนดภาระหน้าที่ (ทางศาสนา) ในโลกดุนยา จะถูกกำหนดภาระหน้าที่ในอาคิเราะฮ์ ดังที่มีหะดีษหลายบทระบุไว้เช่นนั้น และนี่คือทัศนะที่อบุลหะสัน อัล-อัชอะรีย์ได้รายงานไว้เกี่ยวกับเด็ก ๆ ของบรรดามุชริก ดังที่มีรายงานยืนยันในเศาะฮีหัยน์ (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านถูกถามเกี่ยวกับพวกเขา แล้วท่านตอบว่า «อัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่งถึงสิ่งที่พวกเขาจะกระทำ»»⁽⁴⁾

⁽¹⁾ ฟัตหุลบารีย์ (3/246) ⁽²⁾ มัจญ์มูอ์ ฟะตาวา ชัยคุลอิสลาม (4/281–404), (24/372) ⁽³⁾ มัจญ์มูอ์ ฟะตาวา ชัยคุลอิสลาม (24/372), (4/303) ⁽⁴⁾ มัจญ์มูอ์ ฟะตาวา ชัยคุลอิสลาม (4/281)

อิบนุหะญัรได้กล่าวไว้ว่า พวกเขาจะถูกทดสอบในอาคิเราะฮ์ โดยจะมีไฟถูกยกขึ้นมาให้แก่พวกเขา ผู้ใดเข้าไปในไฟนั้น ไฟก็จะเย็นและปลอดภัยสำหรับเขา และผู้ใดปฏิเสธก็จะถูกลงโทษ หะดีษนี้บันทึกโดยอัลบัซซารจากหะดีษของอะนัส (ร.ฎ.) และอบูสะอีด (ร.ฎ.) และบันทึกโดยอัฏเฏาะบะรอนีย์จากหะดีษของมุอาซ บินญะบัล (ร.ฎ.) ประเด็นเรื่องการทดสอบนี้ได้รับการยืนยันว่าถูกต้องในกรณีของคนวิกลจริต และผู้ที่อยู่ในช่วงว่างเว้นจากศาสนทูต (อะฮ์ลุลฟัตเราะฮ์) ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีหฺหลายสาย และอัลบัยฮะกีย์ได้รายงานไว้ใน «กิตาบุลอิอ์ติก็อด» ว่า นี่คือทัศนะที่ถูกต้อง⁽¹⁾

وَأَمَّا ٱلْغُلَـٰمُ فَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ فَخَشِينَآ أَن يُرْهِقَهُمَا طُغْيَـٰنًا وَكُفْرًا ﴿٨٠﴾

« طبع يوم طبع كافراً ، ولو ترك لأرهق أبويه طغياناً وكفراً »

สิ่งที่บ่งชี้ถึงความถูกต้องของทัศนะนี้ คือสิ่งที่ปรากฏในอายะฮ์อัลกุรอานที่มีความหมายชัดเจน เกี่ยวกับเรื่องราวของบ่าวผู้ทรงคุณธรรมที่นบีมูซาของอัลลอฮ์ได้เดินทางไปพบที่บริเวณที่ทะเลทั้งสองบรรจบกัน โดยท่านได้กล่าวอธิบายถึงเหตุผลเบื้องหลังการสังหารเด็กหนุ่มคนนั้นว่า «ส่วนเด็กหนุ่มนั้น พ่อแม่ของเขาทั้งสองเป็นผู้ศรัทธา เราจึงเกรงว่าเขาจะทำให้พ่อแม่ทั้งสองต้องประสบกับการละเมิดและการปฏิเสธศรัทธา» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี 18:80)⁽²⁾ และในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ ได้กล่าวถึงเด็กหนุ่มที่อัลคิฎิรสังหารว่า «เขาถูกกำหนดในวันที่เขาถูกกำหนดให้เป็นผู้ปฏิเสธศรัทธา และหากเขาถูกปล่อยไว้ เขาก็จะทำให้พ่อแม่ของเขาต้องประสบกับการละเมิดและการปฏิเสธศรัทธา» อิบนุตัยมียะฮ์ได้กล่าวอธิบายหะดีษนี้ว่า «หมายถึง อัลลอฮ์ทรงกำหนดเขาไว้ในอุมมุลกิตาบ กล่าวคือ ทรงบันทึกและลิขิตไว้ว่าเขาเป็นผู้ปฏิเสธศรัทธา หมายความว่า หากเขามีชีวิตอยู่ เขาก็จะปฏิเสธศรัทธาจริงในทางการกระทำ»

อัลกุรฏุบีย์ได้ถือว่าทัศนะนี้อ่อน โดยอ้างเหตุผลว่าอาคิเราะฮ์เป็นสถานแห่งการตอบแทน มิใช่สถานแห่งการทดสอบ ในหนังสือ «อัตตัซกิเราะฮ์» ผู้แต่ง (หมายถึงตัวท่านเอง) กล่าวว่า «สิ่งที่ทำให้ทัศนะนี้ (คือทัศนะที่ว่าพวกเขาจะถูกทดสอบในลานแห่งวันกิยามะฮ์) อ่อนในแง่ของความหมาย คือ อาคิเราะฮ์มิใช่สถานแห่งการมอบหมายภาระทางศาสนา (ตักลีฟ) หากแต่เป็นสถานแห่งการตอบแทน ทั้งผลบุญและการลงโทษ และอัลหะลีมีย์กล่าวว่า หะดีษนี้ไม่ได้รับการยืนยันว่าถูกต้อง และขัดแย้งกับหลักการพื้นฐานของมุสลิม เพราะอาคิเราะฮ์มิใช่สถานแห่งการทดสอบ เนื่องจากการรู้จักอัลลอฮ์ตะอาลาในอาคิเราะฮ์นั้นเป็นสิ่งที่ประจักษ์โดยจำเป็น และย่อมไม่มีการทดสอบใด ๆ ในสิ่งที่ประจักษ์โดยจำเป็น»⁽³⁾

ข้อโต้แย้งที่ท่านยกมาว่า ภาระทางศาสนา (ตักลีฟ) สิ้นสุดลงด้วยความตายนั้นไม่ถูกต้อง และได้มีการโต้ตอบ […]

⁽¹⁾ ฟัตหุลบารี (3/246) ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี : 80 ⁽³⁾ อัตตัซกิเราะฮ์ หน้า 514

يَوْمَ يُكْشَفُ عَن سَاقٍ وَيُدْعَوْنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ ﴿٤٢﴾

«يتجلى الله لعباده في الموقف ، إذا قيل ليتبع كل قوم ما كانوا يعبدون ، فيتبع المشركون آلهتهم ، ويبقى المؤمنون ، فيتجلى لهم الرب الحق في غير الصورة التي كانوا يعرفون ، فينكرونه ، ثم يتجلى لهم في الصورة التي يعرفون ، فيسجد له المؤمنون ، وتبقى ظهور المنافقين كقرون البقر ، فيريدون أن يسجدوا فلا يستطيعون ، وذلك قوله

يَوْمَ يُكْشَفُ عَن سَاقٍ

…ในเรื่องนี้ ชัยคุลอิสลามอิบนุตัยมียะฮ์ได้กล่าวไว้ว่า “ภาระหน้าที่ทางศาสนา (อัต-ตักลีฟ) จะสิ้นสุดลงก็ต่อเมื่อได้เข้าสู่ดินแดนแห่งการตอบแทนแล้วเท่านั้น นั่นคือสวรรค์และนรก ส่วนในลานกว้างแห่งวันกิยามะฮ์นั้น พวกเขาจะถูกทดสอบในที่นั้น เช่นเดียวกับที่พวกเขาถูกทดสอบในโลกบัรซัค โดยจะมีการถามคนหนึ่งในหมู่พวกเขาว่า ใครคือพระผู้อภิบาลของเจ้า? อะไรคือศาสนาของเจ้า? และใครคือนบีของเจ้า? และอัลลอฮ์ ตะอาลา ได้ตรัสว่า «วันที่หน้าแข้งจะถูกเผยออก และพวกเขาจะถูกเรียกร้องให้สุญูด แต่พวกเขาไม่สามารถกระทำได้» (ซูเราะฮ์อัล-เกาะลัม 68:42)⁽¹⁾ และได้มีรายงานที่ถูกต้องในอัศ-เศาะฮีหฺจากหลายสายรายงาน จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านได้กล่าวว่า «อัลลอฮ์จะทรงปรากฏต่อปวงบ่าวของพระองค์ ณ ที่ยืนรอ (อัล-เมากิฟ) เมื่อมีการประกาศว่า ให้แต่ละกลุ่มชนติดตามสิ่งที่พวกเขาเคยเคารพสักการะ บรรดาผู้ตั้งภาคีก็จะติดตามพระเจ้าต่าง ๆ ของพวกเขาไป และคงเหลือแต่บรรดาผู้ศรัทธา แล้วพระผู้อภิบาลผู้เที่ยงแท้จะทรงปรากฏต่อพวกเขาในรูปลักษณ์อื่นที่ไม่ใช่รูปลักษณ์ที่พวกเขาเคยรู้จัก พวกเขาจึงปฏิเสธพระองค์ จากนั้นพระองค์จะทรงปรากฏต่อพวกเขาในรูปลักษณ์ที่พวกเขารู้จัก บรรดาผู้ศรัทธาจึงสุญูดต่อพระองค์ ส่วนหลังของพวกมุนาฟิกจะแข็งทื่ออยู่เหมือนเขาวัว พวกเขาต้องการจะสุญูดแต่ไม่สามารถกระทำได้ และนั่นคือพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «วันที่หน้าแข้งจะถูกเผยออก» (ซูเราะฮ์อัล-เกาะลัม 68:42)⁽²⁾»”⁽³⁾

ดังนั้น การทดสอบจะไม่ยุติลงนอกจากด้วยการเข้าสู่สวรรค์และนรกเท่านั้น และสิ่งที่อัล-กุรฏุบีย์ได้กล่าวไว้ว่า การรู้จักอัลลอฮ์ในวันนั้นเป็นความรู้ที่เกิดขึ้นโดยจำเป็น (เฎาะรูรีย์) นั้นถูกต้อง เพียงแต่ว่าการทดสอบนั้นจะเกิดขึ้นด้วยคำสั่งใช้และคำสั่งห้าม ดังที่มีระบุไว้ในตัวบทบางบทว่า อัลลอฮ์จะทรงกำหนดภาระหน้าที่แก่พวกเขาในวันนั้นให้เข้าไปในไฟ ผู้ใดที่เชื่อฟังก็จะเป็นหนึ่งในชาวผู้ได้รับความผาสุก และผู้ใดที่ฝ่าฝืนก็จะเป็นหนึ่งในชาวผู้ประสบความทุกข์ระทม

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-เกาะลัม : 42 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-เกาะลัม : 42 ⁽³⁾ มัจญ์มูอ์ ฟะตาวา ชัยคิลอิสลาม : (24/372) และดูเพิ่มเติม : (17/309)

บทที่เจ็ด

จำนวนผู้ที่จะได้เข้าสวรรค์จากประชาชาตินี้

عرضت عليَّ الأمم ، فأخذ النبيُّ يمرُّ معه الأمّة ، والنبيُّ يمرُّ معه النفر ، والنبيُّ يمرُّ معه العشرة ، والنبي يمرُّ معه الخمسة ، والنبيُّ يمرُّ وحده ، فنظرت فإذا سواد كثير ، قلت : يا جبريل هؤلاء أمتي ؟ قال : لا ، ولكن انظر إلى الأفق ، فنظرت فإذا سواد كثير ، قال : هؤلاء أمتك ، وهؤلاء سبعون ألفاً قدامهم لا حساب عليهم ولا عذاب

จากประชาชาตินี้จะมีผู้คนจำนวนมากมายได้เข้าสวรรค์ อัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่งถึงจำนวนของพวกเขา ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ รายงานจากสะอีด บิน ญุบัยร์ ว่า อิบนุอับบาส (ร.ฎ.) เล่าให้ฉันฟังว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «ประชาชาติทั้งหลายถูกนำมาแสดงแก่ฉัน แล้วมีนบีท่านหนึ่งเดินผ่านไปพร้อมกับประชาชาติของท่าน มีนบีท่านหนึ่งเดินผ่านไปพร้อมกับคนกลุ่มเล็กๆ มีนบีท่านหนึ่งเดินผ่านไปพร้อมกับคนสิบคน มีนบีท่านหนึ่งเดินผ่านไปพร้อมกับคนห้าคน และมีนบีท่านหนึ่งเดินผ่านไปเพียงลำพัง แล้วฉันก็มองไป ปรากฏว่ามีหมู่ชนจำนวนมหาศาล ฉันจึงถามว่า โอ้ญิบรีล นี่คือประชาชาติของฉันหรือ? เขาตอบว่า ไม่ใช่ แต่ท่านจงมองไปที่ขอบฟ้า ฉันจึงมองไป ปรากฏว่ามีหมู่ชนจำนวนมหาศาล เขากล่าวว่า นี่คือประชาชาติของท่าน และเจ็ดหมื่นคนที่อยู่ข้างหน้าพวกเขานี้ จะไม่ถูกสอบสวนและไม่ถูกลงโทษ»⁽¹⁾

فرجوت أن تكون أمتي فقيل هذا موسى وقومه

หมู่ชนกลุ่มแรกที่ท่านเราะซูล ﷺ คาดว่าเป็นประชาชาติของท่านนั้น คือบนีอิสรออีล ดังที่ปรากฏในบางสายรายงานในอัศ-เศาะฮีหฺว่า «ฉันหวังว่าจะเป็นประชาชาติของฉัน แต่มีผู้กล่าวว่า นี่คือมูซาและกลุ่มชนของเขา»⁽²⁾

فإذا سواد كثير

فقيل لي : انظر إلى الأفق ، فنظرت فإذا سواد عظيم ، فقيل لي أنظر إلى الأفق الآخر مثله

فإذا سواد قد ملأ الأفق ، فقيل لي : انظرها هنا ، وها هنا في آفاق السماء

فإذا الأفق قد سدّ بوجوه الرجال

ไม่ต้องสงสัยเลยว่า ประชาชาติของท่านนบีมุหัมมัด ﷺ มีจำนวนมากกว่าบนีอิสรออีล ในหะดีษกล่าวว่า «ปรากฏว่ามีหมู่ชนจำนวนมหาศาล» อิบนุหะญัรกล่าวว่า «ในสายรายงานของสะอีด บิน มันศูร ใช้คำว่า "ยิ่งใหญ่" และเพิ่มเติมว่า "แล้วมีผู้กล่าวแก่ฉันว่า จงมองไปที่ขอบฟ้า ฉันจึงมองไป ปรากฏว่ามีหมู่ชนจำนวนมหาศาลยิ่ง แล้วมีผู้กล่าวแก่ฉันว่า จงมองไปที่ขอบฟ้าอีกด้านหนึ่ง ก็ปรากฏเช่นเดียวกัน"» และในสายรายงานของอิบนุฟุฎัยล์ว่า «ปรากฏว่ามีหมู่ชนจำนวนมหาศาลเต็มขอบฟ้า แล้วมีผู้กล่าวแก่ฉันว่า จงมองตรงนี้และตรงนั้นในขอบฟ้าทั้งหลายของท้องฟ้า» และในหะดีษของอิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) ว่า «ปรากฏว่าขอบฟ้าถูกปิดทึบด้วยใบหน้าของผู้คน»

⁽¹⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ กิตาบอัร-ริกอก บาบยัดคุลุลญันนะฮ์ สับอูนะ อัลฟัน (บทว่าด้วยเจ็ดหมื่นคนจะได้เข้าสวรรค์), ฟัตหุลบารีย์ (11/406) ⁽²⁾ ฟัตหุลบารีย์ (11/407)

فرأيت أمتي قد ملؤوا السهل والجبل، فأعجبني كثرتهم وهيأتهم، فقيل: أرضيت يا محمد؟ قلت: نعم يا رب

และในสำนวนรายงานของอะห์มัดระบุว่า «แล้วฉันก็เห็นประชาชาติของฉันเต็มทั่วทั้งที่ราบและภูเขา ความมากมายและลักษณะท่าทางของพวกเขาทำให้ฉันปลื้มใจ แล้วมีเสียงกล่าวว่า "เจ้าพอใจแล้วหรือ โอ้มุฮัมมัด?" ฉันตอบว่า "ใช่แล้ว โอ้พระผู้อภิบาล"»⁽¹⁾

وعدني ربي أن يدخل الجنة من أمتي سبعين ألفاً لا حساب عليهم، ولا عذاب، مع كل ألف سبعون ألفاً، وثلاث حثيات من حثيات ربي

มีหะดีษบางบทระบุว่า ทุก ๆ หนึ่งพันคนจากเจ็ดหมื่นคนนั้นจะมีอีกเจ็ดหมื่นคนติดตามไปด้วย และยังมีอีกสามกอบจากการกอบของอัลลอฮ์ ในมุสนัดของอะห์มัด สุนันของอัต-ติรมิซีย์ และสุนันของอิบนุมาญะฮ์ รายงานจากอบูอุมามะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ฉันได้ยินท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «พระผู้อภิบาลของฉันทรงสัญญากับฉันว่า จะให้เจ็ดหมื่นคนจากประชาชาติของฉันได้เข้าสวรรค์โดยไม่มีการสอบสวนและไม่มีการลงโทษ ทุก ๆ หนึ่งพันคนจะมีอีกเจ็ดหมื่นคนติดตามไปด้วย และยังมีอีกสามกอบจากการกอบของพระผู้อภิบาลของฉัน»⁽²⁾ ไม่ต้องสงสัยเลยว่าสามกอบนั้นจะนำผู้คนจำนวนมากมายเข้าสู่สวรรค์

والذي نفسي بيده إني أرجو أن تكونوا ربع أهل الجنة

أرجو أن تكونوا ثلث أهل الجنة

أرجو أن تكونوا نصف أهل الجنة

ما أنتم في الناس إلا كالشعرة السوداء في جلد ثور أبيض، أو كشعرة بيضاء في جلد ثور أسود

ท่านเราะซูลของเรา ﷺ หวังว่าประชาชาตินี้จะเป็นครึ่งหนึ่งของชาวสวรรค์ ในหะดีษที่มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์ (บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์และมุสลิม) รายงานจากอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูล ﷺ ในเรื่องการแยกส่งชาวนรก ท่าน (ขอการสดุดีและความสันติจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) กล่าวไว้ในตอนท้ายว่า «ขอสาบานด้วยพระผู้ซึ่งชีวิตของฉันอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ แท้จริงฉันหวังว่าพวกท่านจะเป็นหนึ่งในสี่ของชาวสวรรค์» แล้วพวกเราก็กล่าวตักบีร ท่านกล่าวว่า «ฉันหวังว่าพวกท่านจะเป็นหนึ่งในสามของชาวสวรรค์» แล้วพวกเราก็กล่าวตักบีร ท่านกล่าวว่า «ฉันหวังว่าพวกท่านจะเป็นครึ่งหนึ่งของชาวสวรรค์» แล้วพวกเราก็กล่าวตักบีร ท่านกล่าวว่า «พวกท่านในหมู่มนุษย์ทั้งหลายนั้นเปรียบเสมือนเส้นขนสีดำบนหนังของวัวสีขาว หรือเสมือนเส้นขนสีขาวบนหนังของวัวสีดำเท่านั้น»⁽³⁾

أهل الجنة عشرون ومائة صف، ثمانون منها من هذه الأمة، وأربعون من سائر الأمم

ยิ่งไปกว่านั้น มีหะดีษบางบทระบุว่าประชาชาตินี้จะมีจำนวนถึงสองในสามของชาวสวรรค์ ในสุนันของอัต-ติรมิซีย์ด้วยสายรายงานที่หะซัน สุนันของอัด-ดาริมีย์ และหนังสือ «อัล-บะอษ์ วัน-นุชูร» ของอัล-บัยฮะกีย์ รายงานจากบุร็อยดะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ชาวสวรรค์มีหนึ่งร้อยยี่สิบแถว แปดสิบแถวในจำนวนนั้นมาจากประชาชาตินี้ และอีกสี่สิบแถวมาจากประชาชาติอื่น ๆ ทั้งหมด»⁽⁴⁾

⁽¹⁾ ฟัตหุลบารีย์ (11/408) ⁽²⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (3/64) หมายเลข 5556 อัต-ติรมิซีย์ระบุว่าเป็นหะดีษหะซัน และเชคนาศิร (อัล-อัลบานีย์) ระบุว่าสายรายงานของหะดีษนี้เศาะฮีห์ ⁽³⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (3/58) หะดีษหมายเลข 5541 ⁽⁴⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (3/92) หะดีษหมายเลข 5644

أنا أول شفيع في الجنة لم يصدّق نبي من الأنبياء ما صدقت ، وإن من الأنبياء نبيًّا ما صدقه من أمته إلا رجل واحد

และในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากอะนัส (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ฉันคือผู้ให้การชะฟาอะฮ์ (ขอความช่วยเหลือ) คนแรกในสวรรค์ ไม่มีนบีคนใดในบรรดานบีที่ได้รับการเชื่อถือ (จากผู้คน) เท่ากับที่ฉันได้รับการเชื่อถือ และแท้จริงในบรรดานบีนั้น มีนบีคนหนึ่งที่ไม่มีผู้ใดในประชาชาติของเขาเชื่อเขาเลย นอกจากชายเพียงคนเดียว»⁽¹⁾

ما من الأنبياء من نبيّ إلا قد أعطى من الآيات ما مثله آمن عليه البشر ، وإنما كان الذي أوتيت وحياً أوحى الله إليَّ ، وأرجو أن أكون أكثرهم تابعاً يوم القيامة

เคล็ดลับที่ทำให้ผู้ศรัทธาจากประชาชาตินี้มีจำนวนมากมายนั้น คือ มุอ์ญิซะฮ์อันยิ่งใหญ่ของท่านเราะซูล ﷺ เป็นวะห์ยูที่ถูกอ่านสาธยาย ซึ่งสื่อสารกับสติปัญญาและจิตใจ และเป็นมุอ์ญิซะฮ์ที่คงอยู่ ได้รับการปกปักรักษาไว้จนถึงวันกิยามะฮ์ ในเศาะฮีหฺทั้งสอง (อัล-บุคอรีและมุสลิม) รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ไม่มีนบีคนใดในบรรดานบี เว้นแต่ได้รับสัญญาณ (มุอ์ญิซะฮ์) ซึ่งมนุษย์ศรัทธาต่อสิ่งที่เหมือนกับมัน แต่สิ่งที่ฉันได้รับนั้นคือวะห์ยูที่อัลลอฮ์ทรงประทานลงมายังฉัน และฉันหวังว่าฉันจะเป็นผู้ที่มีผู้ปฏิบัติตามมากที่สุดในหมู่พวกเขาในวันกิยามะฮ์»⁽²⁾

⁽¹⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (3/124) หะดีษหมายเลข 5744 ⁽²⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (3/124) หะดีษหมายเลข 5746

บทที่แปด

บรรดาผู้นำของชาวสวรรค์

หัวข้อที่หนึ่ง

สองผู้นำของชาวสวรรค์ผู้อยู่ในวัยกลางคน

أبو بكر وعمر سيدا كهول أهل الجنة من الأولين والآخرين

ศอฮาบะฮ์กลุ่มหนึ่งได้รายงาน ในจำนวนนั้นมีอะลี บิน อบีฏอลิบ (ร.ฎ.) อนัส บิน มาลิก (ร.ฎ.) อบูญุฮัยฟะฮ์ (ร.ฎ.) ญาบิร บิน อับดุลลอฮ์ (ร.ฎ.) และอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «อบูบักรและอุมัรคือสองผู้นำของชาวสวรรค์ผู้อยู่ในวัยกลางคน ทั้งจากชนรุ่นแรกและชนรุ่นหลัง»

เชคนาศิรุดดีน อัล-อัลบานีย์ได้กล่าวถึงสายรายงานต่าง ๆ ของหะดีษนี้ที่ปรากฏในตำราซุนนะฮ์ และท่านกล่าวในตอนท้ายของการตัครีจหะดีษนี้ว่า «โดยสรุปแล้ว หะดีษนี้เมื่อพิจารณาจากสายรายงานทั้งหมดรวมกันถือว่าเศาะฮีหฺอย่างไม่ต้องสงสัย เพราะสายรายงานบางสายเป็นหะซันในตัวเอง และบางสายใช้เป็นหลักฐานสนับสนุน…»⁽¹⁾

หัวข้อที่สอง

สองผู้นำของชาวสวรรค์ผู้อยู่ในวัยหนุ่ม

ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกแก่เราว่า อัล-หะซัน (ร.ฎ.) และอัล-หุซัยน์ (ร.ฎ.) คือสองผู้นำของชาวสวรรค์ผู้อยู่ในวัยหนุ่ม เรื่องนี้ได้รับการยืนยันจากสายรายงานจำนวนมากจนถึงระดับมุตะวาติร และเชคนาศิรุดดีน อัล-อัลบานีย์ได้รวบรวมสายรายงานของหะดีษนี้ไว้ในหนังสืออันทรงคุณค่าของท่าน «ซิลซิละตุลอะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์»

⁽¹⁾ ซิลซิละตุลอะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (12/487) หมายเลข 824

الحسن والحسين سيدا شباب أهل الجنة

ดังที่อัต-ติรมิซีย์ อัล-หากิม อัฏ-เฏาะบะรอนีย์ อะห์มัด และท่านอื่น ๆ ได้รายงานจากอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «อัล-หะซันและอัล-หุเซน คือประมุขแห่งคนหนุ่มชาวสวรรค์»

عرض لي ملك استأذن ربه أن يسلم عليَّ ويبشرني في أن الحسن والحسين سيدا شباب أهل الجنة

อัต-ติรมิซีย์ อิบนุหิบบาน อะห์มัด อัฏ-เฏาะบะรอนีย์ และท่านอื่น ๆ ได้รายงานจากหุซัยฟะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า: ฉันได้ไปหาท่านนบี ﷺ แล้วฉันได้ละหมาดมัฆริบพร้อมกับท่าน จากนั้นท่านก็ยืนละหมาดต่อไปจนถึงเวลาอิชาอ์ แล้วท่านก็ออกไป ฉันจึงติดตามท่านไป ท่านกล่าวว่า «มีมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งมาปรากฏต่อฉัน เขาได้ขออนุญาตจากพระผู้อภิบาลของเขาเพื่อมากล่าวสลามแก่ฉัน และแจ้งข่าวดีแก่ฉันว่า อัล-หะซันและอัล-หุเซน คือประมุขแห่งคนหนุ่มชาวสวรรค์»

ابناي هذان سيدا شباب أهل الجنة

และอัล-หากิมกับอิบนุอะสากิรได้บันทึกจากอับดุลลอฮ์ บิน อุมัร (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «บุตรทั้งสองของฉันนี้ คือประมุขแห่งคนหนุ่มชาวสวรรค์»⁽¹⁾

หัวข้อที่สาม

บรรดาประมุขแห่งสตรีชาวสวรรค์

تدرون ما هذا ؟

أفضل نساء أهل الجنة خديجة بنت خويلد ، وفاطمة بنت محمد ، ومريم ابنة عمران ، وآسية بنت مزاحم امرأة فرعون

ผู้เป็นประมุขที่แท้จริง คือผู้ที่พระผู้อภิบาลของเขาทรงสรรเสริญและทรงเป็นพยานยืนยันให้แก่เขา และสตรีผู้เป็นประมุขที่ประเสริฐ คือผู้ที่พระผู้อภิบาลของนางทรงพอพระทัยในตัวนาง และทรงรับนางด้วยการรับอันดียิ่ง สตรีที่ประเสริฐที่สุดคือบรรดาสตรีที่ได้ครอบครองสวนสวรรค์แห่งความสุขสำราญ และสตรีชาวสวรรค์นั้นมีความประเสริฐเหนือกว่ากันเป็นลำดับ ส่วนบรรดาประมุขแห่งสตรีชาวสวรรค์ได้แก่ เคาะดีญะฮ์ ฟาฏิมะฮ์ มัรยัม และอาสิยะฮ์ ดังที่มีระบุในมุสนัดอะห์มัด มุชกิล อัล-อาษาร ของอัฏ-เฏาะหาวีย์ และอัล-มุสตัดร็อก ของอัล-หากิม ด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง จากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า: ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้ขีดเส้นลงบนพื้นดินสี่เส้น แล้วกล่าวว่า «พวกท่านรู้ไหมว่านี่คืออะไร?» พวกเขาตอบว่า อัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ทรงรู้ดียิ่ง ท่านกล่าวว่า «สตรีชาวสวรรค์ที่ประเสริฐที่สุด คือ เคาะดีญะฮ์ บินติ คุวัยลิด ฟาฏิมะฮ์ บินติ มุหัมมัด มัรยัม บินติ อิมรอน และอาสิยะฮ์ บินติ มุซาฮิม ภรรยาของฟิรเอาน์»⁽²⁾

⁽¹⁾ หากท่านต้องการทราบถึงผู้รายงานหะดีษนี้ และการตัครีจหะดีษนี้จากตำราซุนนะฮ์ต่าง ๆ ให้ดูที่ ซิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-ศอฮีหะฮ์ (2/438) หะดีษที่ 797

⁽²⁾ ซิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-ศอฮีหะฮ์ (4/13) หะดีษที่ 1508

خير نسائها مريم وخير نسائها خديجة

และมัรยัมกับเคาะดีญะฮ์ (ร.ฎ.) เป็นผู้ที่ประเสริฐที่สุดในบรรดาสตรีทั้งสี่ ดังที่มีรายงานในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรี จากอะลี บิน อบีฏอลิบ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ท่านกล่าวว่า «สตรีที่ดีที่สุดของนางคือมัรยัม และสตรีที่ดีที่สุดของนางคือเคาะดีญะฮ์»⁽¹⁾

سيدات نساء أهل الجنة بعد مريم ابنة عمران : فاطمة ، وخديجة ، وآسية امرأة فرعون

قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَىٰ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ ﴿٤٢﴾

بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا

มัรยัมคือนายหญิงอันดับแรกของบรรดาสตรี และเป็นสตรีที่ประเสริฐที่สุดโดยสมบูรณ์ อัฏ-ฏ็อบรอนีได้รายงานด้วยสายรายงานที่ถูกต้องตามเงื่อนไขของมุสลิม จากญาบิร (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «บรรดานายหญิงของสตรีชาวสวรรค์ ถัดจากมัรยัม บุตรีของอิมรอน ได้แก่ ฟาฏิมะฮ์ เคาะดีญะฮ์ และอาสิยะฮ์ ภรรยาของฟิรเอาน์»⁽²⁾ การที่นางเป็นสตรีที่ประเสริฐที่สุดโดยสมบูรณ์นั้น อัลกุรอานได้ระบุไว้อย่างชัดแจ้งว่า «และจงรำลึกขณะที่มะลาอิกะฮ์กล่าวว่า โอ้มัรยัมเอ๋ย แท้จริงอัลลอฮ์ได้ทรงเลือกเธอ และทรงทำให้เธอบริสุทธิ์ และทรงเลือกเธอเหนือบรรดาสตรีแห่งประชาชาติทั้งหลาย» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:42)⁽³⁾ และจะไม่เป็นเช่นนั้นได้อย่างไร ในเมื่อพระผู้ทรงสัจธรรมได้ทรงประกาศอย่างชัดแจ้งว่าพระองค์ทรงรับนาง «ด้วยการรับอย่างดี และทรงให้นางเจริญเติบโตอย่างดี» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:37)⁽⁴⁾

أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيهِ مِن رُّوحِنَا وَصَدَّقَتْ بِكَلِمَـٰتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهِۦ وَكَانَتْ مِنَ ٱلْقَـٰنِتِينَ ﴿١٢﴾

สตรีทั้งสี่ท่านนี้เป็นแบบอย่างอันงดงามของสตรีผู้สมบูรณ์และศอลิหะฮ์ มัรยัม บุตรีของอิมรอน พระผู้อภิบาลของนางได้ทรงสรรเสริญนางไว้ในดำรัสของพระองค์ว่า «ผู้ซึ่งได้รักษาพรหมจรรย์ของนาง แล้วเราได้เป่าวิญญาณของเราเข้าไปในนั้น และนางได้เชื่อมั่นต่อบรรดาพจนารถแห่งพระผู้อภิบาลของนางและคัมภีร์ต่าง ๆ ของพระองค์ และนางอยู่ในหมู่ผู้ภักดี» (ซูเราะฮ์อัต-ตะห์รีม 66:12)⁽⁵⁾

أتى جبريل النبي ﷺ فقال : يا رسول الله ، هذه خديجة قد أتت معها إناء فيه إدام أو

และเคาะดีญะฮ์ (ร.ฎ.) ผู้สัจจริง ผู้ซึ่งศรัทธาต่อท่านเราะซูล ﷺ โดยไม่ลังเล ได้ให้ความมั่นคงแก่ท่าน และได้ช่วยเหลือท่านด้วยตัวของนางและทรัพย์สินของนาง พระผู้อภิบาลของนางได้แจ้งข่าวดีแก่นางในขณะที่นางยังมีชีวิตอยู่ว่า นางจะได้รับปราสาทในสวรรค์ที่ทำจากไข่มุกกลวง ซึ่งไม่มีเสียงอึกทึกและไม่มีความเหน็ดเหนื่อย ดังที่อัล-บุคอรีได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า «ญิบรีลได้มาหาท่านนบี ﷺ แล้วกล่าวว่า โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ นี่คือเคาะดีญะฮ์ นางกำลังมาพร้อมกับภาชนะที่บรรจุกับข้าว หรือ

⁽¹⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีในเศาะฮีหฺของท่าน กิตาบมะนากิบอัล-อันศอร บาบการแต่งงานของท่านนบี ﷺ กับเคาะดีญะฮ์และความประเสริฐของนาง ดู ฟัตหุลบารี (7/133) ⁽²⁾ สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (3/410) หะดีษหมายเลข 1424 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน : 42 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน : 37 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัต-ตะห์รีม : 12

طعام أو شراب ، فإذا هي أتتك فاقرأ عليها السلام من ربها ومني ، وبشرها ببيت في الجنة من قصب ، لا صخب فيه ولا نصب

อาหารหรือเครื่องดื่ม เมื่อนางมาหาท่าน จงกล่าวสลามแก่นางจากพระผู้อภิบาลของนางและจากฉัน และจงแจ้งข่าวดีแก่นางถึงบ้านหลังหนึ่งในสวรรค์ที่ทำจากมุก ไม่มีเสียงอึกทึกและไม่มีความเหนื่อยยากในนั้น»⁽¹⁾

และอาสิยะฮ์ ภริยาของฟิรเอาน์ อำนาจและความสุขสำราญแห่งโลกดุนยาเป็นสิ่งไร้ค่าสำหรับนาง นางจึงปฏิเสธฟิรเอาน์และความเป็นพระเจ้าของเขา สามีของนางจึงทรมานนาง แต่นางก็อดทนจนกระทั่งวิญญาณของนางได้ออกไปสู่พระผู้สร้างของนาง «และอัลลอฮ์ได้ทรงยกภริยาของฟิรเอาน์เป็นอุทาหรณ์แก่บรรดาผู้ศรัทธา ขณะที่นางกล่าวว่า "ข้าแต่พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์ ขอพระองค์ทรงสร้างบ้านหลังหนึ่งแก่ข้าพระองค์ ณ ที่พระองค์ในสวรรค์ และทรงช่วยข้าพระองค์ให้พ้นจากฟิรเอาน์และการกระทำของเขา และทรงช่วยข้าพระองค์ให้พ้นจากหมู่ชนผู้อธรรม"» (ซูเราะฮ์อัต-ตะห์รีม 66:11)⁽²⁾

وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلًا لِّلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱمْرَأَتَ فِرْعَوْنَ إِذْ قَالَتْ رَبِّ ٱبْنِ لِى عِندَكَ بَيْتًا فِى ٱلْجَنَّةِ وَنَجِّنِى مِن فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِۦ وَنَجِّنِى مِنَ ٱلْقَوْمِ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿١١﴾

และฟาฏิมะฮ์ อัซ-ซะฮ์รออ์ (ร.ฎ.) บุตรีของท่านเราะซูล ﷺ ผู้อดทน ผู้หวังผลบุญจากอัลลอฮ์ ผู้ยำเกรง ผู้เคร่งครัดระมัดระวัง กิ่งก้านแห่งต้นไม้อันบริสุทธิ์ และเป็นผู้ที่ได้รับการอบรมเลี้ยงดูจากบรมครูแห่งมวลมนุษยชาติ

⁽¹⁾ บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์ ในกิตาบอัล-มะนากิบ บาบตัซวีจอันนบี ﷺ เคาะดีญะฮ์ วะฟัฎลิฮา (บทว่าด้วยการแต่งงานของท่านนบี ﷺ กับเคาะดีญะฮ์และความประเสริฐของนาง) ฟัตหุลบารีย์ 7/133 และหะดีษนี้ยังได้รับการรายงานในบทนี้จากสายรายงานอื่นๆ จากท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) และอับดุลลอฮ์ บิน อบีเอาฟา (ร.ฎ.)

⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัต-ตะห์รีม : 11

หัวข้อที่เก้า: สิบท่านที่ได้รับข่าวดีว่าจะได้เข้าสวรรค์

أبو بكر في الجنة ، وعمر في الجنة ، وعثمان في الجنة ، وعلي في الجنة ، وطلحة في الجنة ، والزبير في الجنة ، وعبدالرحمن بن عوف في الجنة ، وسعد بن أبي وقاص في الجنة ، وسعيد بن زيد في الجنة وأبو عبيدة بن الجراح في الجنة

ท่านเราะซูล ﷺ ได้ระบุไว้อย่างชัดแจ้งว่า ศอฮาบะฮ์ของท่านสิบคนเป็นชาวสวรรค์ ในมุสนัดของอิมามอะห์มัดมีรายงานจากสะอีด บิน ซัยด์ (ร.ฎ.) และในสุนันอัต-ติรมิซีย์มีรายงานจากอับดุรเราะห์มาน บิน เอาฟ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่าท่านกล่าวว่า «อบูบักรอยู่ในสวรรค์ อุมัรอยู่ในสวรรค์ อุษมานอยู่ในสวรรค์ อะลีอยู่ในสวรรค์ ฏ็อลหะฮ์อยู่ในสวรรค์ อัซ-ซุบัยร์อยู่ในสวรรค์ อับดุรเราะห์มาน บิน เอาฟ์อยู่ในสวรรค์ สะอัด บิน อบีวักก็อศอยู่ในสวรรค์ สะอีด บิน ซัยด์อยู่ในสวรรค์ และอบูอุบัยดะฮ์ บิน อัล-ญัรรอหฺอยู่ในสวรรค์» หะดีษนี้มีสายรายงานที่เศาะฮีหฺ⁽¹⁾

عشرة في الجنة : النبي في الجنة ، وأبو بكر في الجنة ، وعمر في الجنة ، وعثمان في الجنة ، وعلي في الجنة ، وطلحة في الجنة، والزبير بن العوام في الجنة ، وسعد بن مالك في الجنة ، وعبدالرحمن بن عوف في الجنة ، وسعيد بن زيد في الجنة

อิมามอะห์มัด อบูดาวูด อิบนุมาญะฮ์ และอัฎ-ฎิยาอ์ในหนังสืออัล-มุคตาเราะฮ์ ก็ได้รายงานหะดีษนี้จากสะอีด บิน ซัยด์ (ร.ฎ.) เช่นกัน ด้วยถ้อยคำที่แตกต่างจากรายงานก่อนหน้าอยู่บ้าง ถ้อยคำของหะดีษคือ «สิบคนอยู่ในสวรรค์ ได้แก่ ท่านนบีอยู่ในสวรรค์ อบูบักรอยู่ในสวรรค์ อุมัรอยู่ในสวรรค์ อุษมานอยู่ในสวรรค์ อะลีอยู่ในสวรรค์ ฏ็อลหะฮ์อยู่ในสวรรค์ อัซ-ซุบัยร์ บิน อัล-เอาวามอยู่ในสวรรค์ สะอัด บิน มาลิกอยู่ในสวรรค์ อับดุรเราะห์มาน บิน เอาฟ์อยู่ในสวรรค์ และสะอีด บิน ซัยด์อยู่ในสวรรค์» หะดีษนี้มีสายรายงานที่เศาะฮีหฺ⁽²⁾

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺ อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฆีร (1/70) หมายเลข 50 ⁽²⁾ เศาะฮีหฺ อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฆีร (4/34) หมายเลข 3905

ائذن له وبشره بالجنة

ائذن له، وبشره بالجنة

إئذن له وبشره بالجنة على بلوى تصيبه

«บรรดาตำราซุนนะฮ์ได้เล่าให้เราทราบว่า วันหนึ่งท่านเราะซูล ﷺ นั่งอยู่ที่บ่อน้ำอะรีส โดยมีอบูมูซา อัล-อัชอะรีย์ (ร.ฎ.) เป็นผู้เฝ้าประตูให้ท่าน แล้วอบูบักร อัศ-ศิดดีก (ร.ฎ.) ก็มาขออนุญาตเข้าพบ ท่านเราะซูล ﷺ จึงกล่าวแก่เขาว่า «จงอนุญาตให้เขาเข้ามา และจงแจ้งข่าวดีแก่เขาด้วยสวรรค์» ต่อมาอุมัร (ร.ฎ.) ก็มา ท่านกล่าวว่า «จงอนุญาตให้เขาเข้ามา และจงแจ้งข่าวดีแก่เขาด้วยสวรรค์» จากนั้นอุษมาน (ร.ฎ.) ก็มา ท่านกล่าวว่า «จงอนุญาตให้เขาเข้ามา และจงแจ้งข่าวดีแก่เขาด้วยสวรรค์ พร้อมกับบททดสอบที่จะประสบแก่เขา»⁽¹⁾

القائم بعدي في الجنة، والذي يقوم بعده في الجنة، والثالث والرابع في الجنة

อิบนุอะซากิรได้รายงานด้วยสายรายงานที่เศาะฮีหฺ จากอิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่าท่านกล่าวว่า «ผู้ที่ดำรงตำแหน่งต่อจากฉันอยู่ในสวรรค์ ผู้ที่ดำรงตำแหน่งต่อจากเขาอยู่ในสวรรค์ และคนที่สามกับคนที่สี่ก็อยู่ในสวรรค์»⁽²⁾ ความหมายของคำว่า "ผู้ที่ดำรงตำแหน่งต่อจากท่าน" คือ ผู้ที่ปกครองหลังจากท่านเสียชีวิต และบุคคลทั้งสี่นี้ได้แก่ อบูบักร อุมัร อุษมาน และอะลี (ร.ฎ.) ทั้งหมด

أنت عتيق من النار

อัต-ติรมิซีย์และอัล-หากิมได้รายงานด้วยสายรายงานที่เศาะฮีหฺ จากท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวแก่อบูบักรว่า «ท่านคือผู้ที่ได้รับการปลดปล่อยให้พ้นจากไฟนรก»⁽³⁾

หัวข้อที่สิบ: บุคคลอื่นนอกเหนือจากที่ได้กล่าวมาแล้ว ซึ่งมีตัวบทระบุว่าพวกเขาอยู่ในสวรรค์

1–2. ญะอ์ฟัร บิน อบีฏอลิบ และหัมซะฮ์ บิน อับดุลมุฏฏอลิบ

ในบรรดาผู้ที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้แจ้งว่าพวกเขาอยู่ในสวรรค์ คือ ญะอ์ฟัรและหัมซะฮ์ (ร.ฎ.) ซึ่งในหนังสือสุนัน…

⁽¹⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ มุสลิม และอัต-ติรมิซีย์, ญามิอุลอุศูล (8/562) หมายเลข 6372 หะดีษนี้ยาว เราได้ยกมาเฉพาะส่วนที่เป็นหลักฐานเท่านั้น ⁽²⁾ เศาะฮีหุลญามิอิศเศาะฆีร (4/149) หมายเลข 4311 ⁽³⁾ เศาะฮีหุลญามิอิศเศาะฆีร (2/24) หมายเลข 1494 ⁽⁴⁾ เชคนาศิร (อัล-อัลบานีย์) กล่าวไว้ในสิลสิละตุลอะหาดีษิศเศาะฮีหะฮ์ (3/226) หะดีษหมายเลข 1226 ว่า «เป็นหะดีษเศาะฮีหฺ ซึ่งมาจากหลายสายรายงาน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ อิบนุอับบาส อะลี บิน อบีฏอลิบ อบูอามิร และอัล-บะรออ์» และท่านได้ยกสายรายงานต่าง ๆ ของหะดีษนี้มา…

رأيت جعفر بن أبي طالب ملكا يطير في الجنة بجناحين

อัต-ติรมิซีย์ มุสนัดอบูยะอ์ลา มุสตัดร็อกของอัล-หากิม และท่านอื่น ๆ จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่าท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ฉันเห็นญะอ์ฟัร บิน อบีฏอลิบ (ร.ฎ.) เป็นมะลาอิกะฮ์ที่บินอยู่ในสวรรค์ด้วยปีกสองข้าง»⁽⁴⁾

دخلت الجنة البارحة ، فنظرت فيها ، فإذا جعفر يطير مع الملائكة ، وإذا حمزة متكىء على سرير

อัฏ-ฏ็อบรอนีย์ อิบนุอะดีย์ และอัล-หากิม รายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่าท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «เมื่อคืนนี้ฉันได้เข้าสวรรค์ แล้วฉันได้มองดูในนั้น ทันใดนั้นก็พบญะอ์ฟัรกำลังบินอยู่พร้อมกับเหล่ามะลาอิกะฮ์ และพบหัมซะฮ์กำลังเอนกายอยู่บนเตียง» และสายรายงานของหะดีษนี้เศาะฮีห์⁽¹⁾

سيد الشهداء حمزة بن عبدالمطلب

และมีรายงานที่ถูกต้องว่าท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ประมุขแห่งบรรดาชะฮีดคือหัมซะฮ์ บิน อับดุลมุฏฏอลิบ»⁽²⁾

3 – อับดุลลอฮ์ บิน สลาม (ร.ฎ.)

عبدالله بن سلام عاشر عشرة في الجنة

อะห์มัด อัฏ-ฏ็อบรอนีย์ และอัล-หากิม รายงานด้วยสายรายงานที่เศาะฮีห์จากมุอาซ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «อับดุลลอฮ์ บิน สลาม เป็นคนที่สิบในบรรดาสิบคนที่อยู่ในสวรรค์»⁽³⁾

4 – ซัยด์ บิน หาริษะฮ์ (ร.ฎ.)

دخلت الجنة ، فاستقبلتني جارية شابّة ، فقلت : لمن أنت ؟ قالت : لزيد بن حارثة

อัร-รูยานีย์ และอัฎ-ฎิยาอ์ รายงานจากบุร็อยดะฮ์ (ร.ฎ.) ว่าท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «ฉันได้เข้าสวรรค์ แล้วมีหญิงสาวแรกรุ่นคนหนึ่งออกมาต้อนรับฉัน ฉันจึงถามว่า เธอเป็นของใคร? นางตอบว่า เป็นของซัยด์ บิน หาริษะฮ์»⁽⁴⁾

5 – ซัยด์ บิน อัมร์ บิน นุฟัยล์

دخلت الجنة ، فرأيت لزيد بن عمرو بن نفيل درجتين

อิบนุอะซากิร รายงานด้วยสายรายงานที่หะซันจากอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ฉันได้เข้าสวรรค์ แล้วฉันเห็นว่าซัยด์ บิน อัมร์ บิน นุฟัยล์ มีสองระดับชั้น»⁽⁵⁾

⁽¹⁾ เศาะฮีห์อัล-ญามิอ์ (3/140) หมายเลข 3358 ⁽²⁾ เศาะฮีห์อัล-ญามิอ์ (3/219) หมายเลข 3569 ⁽³⁾ เศาะฮีห์อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฆีร (4/25) หมายเลข 3870 ⁽⁴⁾ เศาะฮีห์อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฆีร (3/141) หมายเลข 3361 ⁽⁵⁾ เศาะฮีห์อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฆีร (3/141) หมายเลข 3362

ซัยด์ผู้นี้เคยเรียกร้องไปสู่เตาฮีดในยุคญาฮิลิยะฮ์ และเขายึดมั่นอยู่บนแนวทางหะนีฟียะฮ์ ซึ่งเป็นศาสนาของนบีอิบรอฮีม

6. หาริษะฮ์ บิน อันนุอ์มาน (ร.ฎ.)

دخلت الجنة ، فسمعت فيها قراءة ، فقلت : من هذا ؟ قالوا : حارثة بن النعمان ، كذلكم البر ، كذلكم البر

อัตติรมิซีย์และอัลหากิมรายงานจากท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ฉันได้เข้าไปในสวรรค์ แล้วได้ยินเสียงอ่าน (อัลกุรอาน) ในนั้น ฉันจึงถามว่า "นี่คือใคร?" พวกเขาตอบว่า "หาริษะฮ์ บิน อันนุอ์มาน" เช่นนั้นแหละคือ (ผลของ) ความกตัญญู เช่นนั้นแหละคือ (ผลของ) ความกตัญญู»⁽¹⁾

7. บิลาล บิน อบีเราะบาห์ (ร.ฎ.)

دخلت الجنة ، فسمعت خَشْفة بين يدي ، قلت : ما هذه الخشفة ؟ فقيل : هذا بلال يمشي أمامك

อัฏฏ็อบรอนีย์และอิบนุอะดีย์รายงานด้วยสายรายงานที่ศอฮีห์ จากท่านอบูอุมามะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ฉันได้เข้าไปในสวรรค์ แล้วได้ยินเสียงฝีเท้าอยู่เบื้องหน้าฉัน ฉันจึงถามว่า "เสียงฝีเท้านี้คืออะไร?" มีผู้ตอบว่า "นี่คือบิลาลกำลังเดินอยู่ข้างหน้าท่าน"»⁽²⁾

دخلت الجنة ليلة أسري بي ، فسمعت من جانبها وجسا ، فقلت : يا جبريل ما هذا ؟ قال : بلال المؤذن

และในอัลมุสนัด ด้วยสายรายงานที่ศอฮีห์ จากท่านอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ฉันได้เข้าไปในสวรรค์ในคืนที่ฉันถูกพาเดินทางยามค่ำคืน (อิสรออ์) แล้วฉันได้ยินเสียงเบา ๆ จากด้านข้างของมัน ฉันจึงถามว่า "โอ้ญิบรีลเอ๋ย นี่คืออะไร?" เขาตอบว่า "บิลาลผู้อะซาน"»⁽³⁾

8. อบูอัดดะห์ดาห์ (ร.ฎ.)

มุสลิมรายงานไว้ในศอฮีห์ของท่าน รวมถึงอบูดาวูด อัตติรมิซีย์ และอะห์มัด จากท่านญาบิร บิน สะมุเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า …

⁽¹⁾ ศอฮีห์ อัลญามิอ์ อัศเศาะฆีร (3/142) หมายเลข 3366 ⁽²⁾ ศอฮีห์ อัลญามิอ์ อัศเศาะฆีร (3/142) หมายเลข 3364 ⁽³⁾ ศอฮีห์ อัลญามิอ์ อัศเศาะฆีร (3/143) หมายเลข 3367

كم من عذق معلّق لابن الدحداح في الجنة

…ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: «ช่างมีทะลายอินทผลัมที่ห้อยระย้าอยู่มากมายเพียงใดสำหรับอิบนุดดะห์ดาห์ในสวรรค์»⁽¹⁾

مَّن ذَا ٱلَّذِى يُقْرِضُ ٱللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَـٰعِفَهُۥ لَهُۥٓ

อบุดดะห์ดาห์ผู้นี้คือผู้ที่บริจาคสวนของเขาเป็นทาน นั่นคือสวนบัยรุหาอ์ ซึ่งเป็นสวนที่ดีที่สุดในนครมะดีนะฮ์ เมื่อเขาได้ยินอัลลอฮ์ตรัสว่า: «ใครเล่าที่จะให้อัลลอฮ์ยืมเป็นการยืมที่ดี แล้วพระองค์จะทรงเพิ่มพูนให้แก่เขา»⁽²⁾ (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:245)

9 – วะเราะเกาะฮ์ อิบนุเนาฟัล

لا تسبوا ورقة بن نوفل ، فإني قد رأيت له جنة أو جنتين

อัล-หากิมได้รายงานด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง (เศาะฮีห์) จากท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: «พวกท่านอย่าได้ด่าทอวะเราะเกาะฮ์ อิบนุเนาฟัล เพราะแท้จริงฉันได้เห็นว่าเขามีสวนสวรรค์หนึ่งแห่งหรือสองแห่ง»⁽³⁾

วะเราะเกาะฮ์ได้ศรัทธาต่อท่านเราะซูล ﷺ เมื่อท่านหญิงเคาะดีญะฮ์ได้พาท่านเราะซูล ﷺ มาหาเขาในช่วงแรกของการเป็นนบี และเขาได้วิงวอนขอต่ออัลลอฮ์ให้เขามีชีวิตอยู่ทันวันที่ภารกิจของท่านเราะซูล ﷺ ปรากฏขึ้น เพื่อที่เขาจะได้ช่วยเหลือท่าน

⁽¹⁾ เศาะฮีห์ อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฆีร (4/185) หมายเลข 4450 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ อายะฮ์ที่ 245 ⁽³⁾ เศาะฮีห์ อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฆีร (6/153) หมายเลข 7197

บทที่สิบเอ็ด

สวรรค์มิใช่ค่าตอบแทนของการงาน

لن يدخل أحدا منكم عمله الجنة

ولا أنا إلا أن يتغمدني الله منه بفضل ورحمة

สวรรค์เป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่ มนุษย์ไม่อาจได้รับมันด้วยการงานที่เขาได้กระทำไว้ หากแต่จะได้รับด้วยความเมตตาและความโปรดปรานของอัลลอฮ์ อิมามมุสลิมได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «การงานของคนใดในหมู่พวกท่านจะไม่ทำให้เขาได้เข้าสวรรค์» พวกเขากล่าวว่า แม้แต่ท่านด้วยหรือ โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์? ท่านกล่าวว่า «แม้แต่ฉันก็เช่นกัน เว้นแต่อัลลอฮ์จะทรงปกคลุมฉันด้วยความโปรดปรานและความเมตตาจากพระองค์»⁽¹⁾

فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّآ أُخْفِىَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿١٧﴾

تِلْكُمُ ٱلْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿٤٣﴾

อาจมีผู้สงสัยในเรื่องนี้เนื่องจากมีตัวบทต่าง ๆ ที่บ่งบอกว่าสวรรค์คือค่าตอบแทนของการงาน ดังเช่นที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «ไม่มีชีวิตใดรู้ถึงสิ่งที่ถูกปกปิดไว้สำหรับพวกเขา อันเป็นความรื่นรมย์แห่งดวงตา ทั้งนี้เป็นการตอบแทนตามที่พวกเขาเคยกระทำไว้»⁽²⁾ และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «นั่นคือสวรรค์ที่พวกเจ้าได้รับเป็นมรดก เนื่องด้วยสิ่งที่พวกเจ้าเคยกระทำไว้»⁽³⁾

ทว่าไม่มีความขัดแย้งกันระหว่างอายะฮ์เหล่านั้นกับสิ่งที่หะดีษได้บ่งชี้ เพราะอายะฮ์ต่าง ๆ บ่งชี้ว่าการงานเป็นสาเหตุของการได้เข้าสวรรค์ มิใช่ค่าตอบแทนของมัน ส่วนหะดีษนั้นปฏิเสธว่าการงานมิได้เป็นค่าตอบแทนของสวรรค์ ในประเด็นนี้มีสองกลุ่มที่หลงผิด คือ กลุ่มญับรียะฮ์ ซึ่งใช้หะดีษนี้เป็นหลักฐานว่าการตอบแทนมิได้ขึ้นอยู่กับการงาน เพราะบ่าวไม่มีส่วนกระทำใด ๆ ในการงานของเขา และกลุ่มเกาะดะรียะฮ์ ซึ่งใช้อายะฮ์เหล่านั้นเป็นหลักฐาน โดยกล่าวว่าอายะฮ์เหล่านั้นบ่งชี้ว่าสวรรค์คือค่าตอบแทนของการงาน และบ่าวมีสิทธิ์อันพึงได้จากพระผู้อภิบาลของเขาในการเข้าสวรรค์ด้วยการงานของเขา

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม (4/2170) หะดีษหมายเลข 2816 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ 32:17 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:42

ผู้อธิบายตำราอัฏเฏาะหาวียะฮ์ได้กล่าวไว้ในประเด็นนี้ว่า

«ส่วนเรื่องที่การตอบแทนเป็นผลสืบเนื่องจากการงานนั้น กลุ่มญับรียะฮ์และกลุ่มเกาะดะรียะฮ์ต่างก็หลงผิดในเรื่องนี้ แต่อัลลอฮ์ทรงชี้นำอะฮ์ลุซซุนนะฮ์สู่ความถูกต้อง การสรรเสริญและความโปรดปรานเป็นสิทธิ์ของพระองค์ ทั้งนี้เพราะคำบุพบท "บาอ์" (بِ) ในประโยคปฏิเสธนั้นมีความหมายต่างจาก "บาอ์" ในประโยคยืนยัน

لن يدخل الجنة أحد بعمله

"บาอ์" ที่ถูกปฏิเสธในคำกล่าวของท่านนบี ﷺ ที่ว่า «ไม่มีผู้ใดจะได้เข้าสวรรค์ด้วยการงานของเขา» คือ "บาอ์" ที่หมายถึงการแลกเปลี่ยนหรือค่าตอบแทน กล่าวคือ ถือว่าการงานเป็นเสมือนราคาค่างวดสำหรับการได้เข้าสวรรค์ของบุคคลหนึ่ง ดังที่พวกมุอ์ตะซิละฮ์อ้างว่า ผู้ปฏิบัติการงานมีสิทธิ์ที่จะได้เข้าสวรรค์จากพระเจ้าของเขาเพราะการงานของเขา แต่แท้จริงแล้ว การได้เข้าสวรรค์นั้นเป็นไปด้วยความเมตตาและความกรุณาของอัลลอฮ์

جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿١٧﴾

ส่วน "บาอ์" ในพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «เป็นการตอบแทนแก่สิ่งที่พวกเขาได้กระทำไว้»⁽¹⁾ และอายะฮ์อื่น ๆ ในทำนองเดียวกันนั้น คือ "บาอ์" ที่หมายถึงสาเหตุ กล่าวคือ เนื่องด้วยการงานของพวกท่าน และอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งคือผู้ทรงสร้างทั้งเหตุและผล ดังนั้น ทั้งหมดจึงย้อนกลับไปสู่ความกรุณาและความเมตตาของอัลลอฮ์แต่เพียงประการเดียว»⁽²⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ 32:17 ⁽²⁾ ชัรห์ อัฏเฏาะหาวียะฮ์ หน้า 495

(หน้านี้เป็นหน้าว่าง ไม่มีข้อความ)

บทที่ห้า

ลักษณะของชาวสวรรค์และความสุขสำราญของพวกเขาในสวรรค์

« خلق الله عز وجل آدم على صورته ، طوله ستون ذراعا . . . فكل من يدخل الجنة على صورة آدم ، وطوله ستون ذراعا ، فلم يزل الخلق ينقص بعده »

ชาวสวรรค์จะได้เข้าสวรรค์ในรูปลักษณ์ที่สมบูรณ์และงดงามที่สุด คือในรูปลักษณ์ของบิดาของพวกเขา ท่านนบีอาดัม (อะลัยฮิสสลาม) ไม่มีรูปลักษณ์ใดที่สมบูรณ์และครบถ้วนไปกว่ารูปลักษณ์และสภาพการสร้างที่อัลลอฮ์ทรงสร้างบิดาของมนุษยชาติ คือท่านนบีอาดัมขึ้นมา อัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งทรงสร้างท่านด้วยพระหัตถ์ของพระองค์ ทรงทำให้การสร้างท่านสมบูรณ์ และทรงทำให้รูปร่างของท่านงดงามยิ่ง ทุกคนที่ได้เข้าสวรรค์จะอยู่ในรูปลักษณ์และสภาพการสร้างเช่นเดียวกับท่านนบีอาดัม อัลลอฮ์ทรงสร้างท่านให้สูงใหญ่ดั่งต้นอินทผลัมที่สูงตระหง่าน ความสูงของท่านขึ้นไปในฟากฟ้าหกสิบศอก ในเศาะฮีหฺมุสลิมมีรายงานจากท่านอบูฮุรอยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูล ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «อัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและยิ่งใหญ่ทรงสร้างอาดัมตามรูปลักษณ์ของเขา ความสูงของเขาหกสิบศอก ... ดังนั้นทุกคนที่ได้เข้าสวรรค์จะอยู่ในรูปลักษณ์ของอาดัม ความสูงของเขาหกสิบศอก และมนุษย์ก็ยังคงลดน้อยลง (ในด้านรูปร่าง) เรื่อยมาหลังจากเขา»⁽¹⁾

และเมื่อสภาพการสร้างภายนอกของพวกเขาเหมือนกัน สภาพการสร้างภายในของพวกเขาก็เป็นหนึ่งเดียวกันเช่นกัน จิตใจของพวกเขาใสสะอาด และวิญญาณของพวกเขาบริสุทธิ์ผ่องแผ้ว ในเศาะฮีหฺมุสลิมมีรายงานจากท่านอบูฮุรอยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ในหะดีษที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้พรรณนาถึงการเข้าสวรรค์ของชาวสวรรค์ และในหมู่พวกเขามีกลุ่มชนที่ได้เข้าสวรรค์

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม, กิตาบุลญันนะฮ์, บาบ ยัดคุลุลญันนะฮ์ อักวามุน อัฟอิดะตุฮุม มิษลุ อัฟอิดะติฏฏ็อยรฺ (บทว่าด้วย จะมีกลุ่มชนที่หัวใจของพวกเขาเหมือนหัวใจของนกได้เข้าสวรรค์) (4/2183) หมายเลข 2841

أخلاقهم على خلق رجل واحد ، على صورة أبيهم آدم ستون ذراعا في السماء

…รัศมีของพวกเขาดั่งดวงจันทร์เต็มดวง ท่านกล่าวว่า «อุปนิสัยของพวกเขาเป็นดั่งอุปนิสัยของชายคนเดียวกัน มีรูปร่างตามแบบบิดาของพวกเขาคืออาดัม สูงหกสิบศอก»⁽¹⁾

ส่วนหนึ่งของความงามแห่งรูปร่างของพวกเขาคือ พวกเขาจะไม่มีขนตามร่างกายและไม่มีหนวดเครา ราวกับดวงตาของพวกเขาถูกแต้มด้วยกุหลฺ (ผงทาขอบตา) และพวกเขาทุกคนจะได้เข้าสวรรค์ในวัยที่แข็งแรง กระชุ่มกระชวย และอยู่ในวัยหนุ่ม คืออายุสามสิบสามปี ในมุสนัดของอะห์มัดและสุนันของอัต-ติรมิซีย์ รายงานจากมุอาซ อิบนุญะบัล (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูล ﷺ ว่าท่านกล่าวว่า «ชาวสวรรค์จะเข้าสวรรค์โดยไม่มีขนตามร่างกายและไม่มีหนวดเครา ราวกับดวงตาของพวกเขาถูกแต้มด้วยกุหลฺ อายุสามสิบสามปี»⁽²⁾

يدخل أهل الجنة جردا مردا ، كأنهم مكحلون ، أبناء ثلاث وثلاثين

ชาวสวรรค์นั้น ดังที่มีระบุในหะดีษของอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ในเศาะฮีหัยน์ (เศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์และเศาะฮีหฺมุสลิม) ว่า «พวกเขาไม่บ้วนน้ำลาย ไม่สั่งน้ำมูก และไม่ถ่ายอุจจาระ»⁽³⁾

لا يبصقون ، ولا يمتخطون ، ولا يتغوطون

ชาวสวรรค์นั้นไม่นอนหลับ ดังที่มีระบุในหะดีษของญาบิร อิบนุอับดิลลาฮ์ (ร.ฎ.) และอับดุลลอฮ์ อิบนุอบีเอาฟา (ร.ฎ.) ว่าท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «การนอนหลับคือพี่น้องของความตาย และชาวสวรรค์จะไม่นอนหลับ»⁽⁴⁾

النوم أخو الموت ولا ينام أهل الجنة

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม กิตาบุลญันนะฮ์ บาบเอาวัลซุมเราะติน ยัดคุลูนัลญันนะฮ์ (หมวดกลุ่มแรกที่จะได้เข้าสวรรค์) (4/2179) หะดีษหมายเลข 2834 ⁽²⁾ เศาะฮีหุลญามิอ์ (6/337) หมายเลข 7928 และเชคนาศิรได้กล่าวถึงหะดีษนี้ว่า: เศาะฮีหฺ ⁽³⁾ นี่เป็นส่วนหนึ่งของหะดีษบทยาว ซึ่งเราได้ยกมาโดยสมบูรณ์ไว้ในเรื่อง «การเข้าสวรรค์» ⁽⁴⁾ เชคนาศิรุดดีน อัล-อัลบานีย์ ได้ยกหะดีษนี้ไว้ใน «สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์» (3/74) หมายเลข 1087 และได้กล่าวไว้ ณ ที่นั้นว่า ตำราหะดีษจำนวนมากได้บันทึกหะดีษนี้ไว้ ในจำนวนนั้นได้แก่ อัล-กามิล ของอิบนุอะดีย์, อัล-หิลยะฮ์ ของอบูนุอัยม์ และตารีคอัศบะฮาน ของอบูอัช-เชค เชคนาศิรได้รวบรวมสายรายงานต่าง ๆ ของหะดีษนี้ และได้สรุปการอธิบายเกี่ยวกับหะดีษนี้ว่า «โดยสรุปแล้ว หะดีษนี้เศาะฮีหฺด้วยสายรายงานบางสายจากญาบิร»

บทที่หก

ความสุขสำราญของชาวสวรรค์

หัวข้อที่หนึ่ง: ความประเสริฐของความสุขสำราญในสวรรค์เหนือความสุขชั่วคราวของโลกดุนยา

ความสุขชั่วคราวของโลกดุนยาเป็นความจริงที่ประจักษ์แก่สายตา ส่วนความสุขสำราญในสวรรค์เป็นสิ่งเร้นลับที่ถูกสัญญาไว้ มนุษย์ได้รับอิทธิพลจากสิ่งที่พวกเขามองเห็นและประจักษ์ด้วยตา และเป็นการยากแก่จิตใจของพวกเขาที่จะละทิ้งสิ่งที่อยู่ในมือ เพื่อแลกกับสิ่งที่พวกเขาจะได้รับในเวลาข้างหน้า แล้วจะเป็นเช่นไรเล่าหากสิ่งที่ถูกสัญญาไว้นั้นจะได้รับก็ต่อเมื่อหลังความตายไปแล้ว? ด้วยเหตุนี้ อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรม ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง จึงทรงเปรียบเทียบระหว่างความสุขชั่วคราวของโลกดุนยากับความสุขสำราญในสวรรค์ และทรงชี้แจงว่าความสุขสำราญในสวรรค์นั้นดีกว่าและประเสริฐกว่าโลกดุนยา และทรงกล่าวอย่างยืดยาวในการตำหนิโลกดุนยาและการชี้แจงถึงความประเสริฐของอาคิเราะฮ์ ทั้งนี้ก็เพียงเพื่อให้ปวงบ่าวทุ่มเทความพยายามในการแสวงหาอาคิเราะฮ์และได้รับความสุขสำราญในนั้น

ท่านจะพบการตำหนิโลกดุนยา การยกย่องความสุขสำราญแห่งอาคิเราะฮ์ และการให้ความสำคัญแก่สิ่งที่อยู่ ณ อัลลอฮ์เหนือความสุขชั่วคราวของโลกดุนยาที่ใกล้และรวดเร็วนั้นในหลายแห่ง เช่น คำตรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า «แต่บรรดาผู้ที่ยำเกรงพระผู้อภิบาลของพวกเขานั้น สำหรับพวกเขาคือสวนสวรรค์หลากหลาย ซึ่งมีลำน้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง โดยที่พวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล เป็นที่พำนักต้อนรับจากอัลลอฮ์ และสิ่งที่อยู่ ณ อัลลอฮ์นั้นดียิ่งสำหรับบรรดาผู้ทำความดี»⁽¹⁾ และคำตรัสของพระองค์ที่ว่า «และเจ้าอย่าทอดสายตาของเจ้าไปยังสิ่งที่เราได้ให้ความสุขแก่บางกลุ่มในหมู่พวกเขา อันเป็นความสวยงามแห่งชีวิตในโลกดุนยา เพื่อเราจะทดสอบพวกเขาด้วยสิ่งนั้น และปัจจัยยังชีพของพระผู้อภิบาลของเจ้านั้นดียิ่งกว่าและจีรังยิ่งกว่า»⁽²⁾

لَـٰكِنِ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّـٰتٌ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَا نُزُلًا مِّنْ عِندِ ٱللَّهِ ۗ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ خَيْرٌ لِّلْأَبْرَارِ ﴿١٩٨﴾

وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعْنَا بِهِۦٓ أَزْوَٰجًا مِّنْهُمْ زَهْرَةَ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ ۚ وَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَأَبْقَىٰ ﴿١٣١﴾

⁽¹⁾ (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:198) ⁽²⁾ (ซูเราะฮ์ฏอฮา 20:131)

زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ ٱلشَّهَوَٰتِ مِنَ ٱلنِّسَآءِ وَٱلْبَنِينَ وَٱلْقَنَـٰطِيرِ ٱلْمُقَنطَرَةِ مِنَ ٱلذَّهَبِ وَٱلْفِضَّةِ وَٱلْخَيْلِ ٱلْمُسَوَّمَةِ وَٱلْأَنْعَـٰمِ وَٱلْحَرْثِ ۗ ذَٰلِكَ مَتَـٰعُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۖ وَٱللَّهُ عِندَهُۥ حُسْنُ ٱلْمَـَٔابِ ﴿١٤﴾ قُلْ أَؤُنَبِّئُكُم بِخَيْرٍ مِّن ذَٰلِكُمْ ۚ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّـٰتٌ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ خَـٰلِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَٰجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَرِضْوَٰنٌ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ بَصِيرٌۢ بِٱلْعِبَادِ ﴿١٥﴾

และพระองค์ตรัสไว้ในอีกแห่งหนึ่งว่า «ได้ถูกทำให้เป็นที่สวยงามแก่มนุษย์ ซึ่งความรักในสิ่งที่ปรารถนาทั้งหลาย อันได้แก่ บรรดาสตรี บรรดาลูกชาย ทรัพย์สมบัติที่ถูกสะสมไว้อย่างมากมายทั้งทองคำและเงิน ม้าที่ถูกฝึกไว้อย่างดี ปศุสัตว์ และไร่นา นั่นคือความสุขสำราญแห่งชีวิตในโลกนี้ และอัลลอฮ์นั้น ที่พระองค์มีที่กลับอันสวยงาม (14) จงกล่าวเถิด (มุหัมมัด) ว่า จะให้ฉันบอกพวกท่านไหมถึงสิ่งที่ดียิ่งกว่านั้น สำหรับบรรดาผู้ที่ยำเกรงนั้น ณ พระผู้อภิบาลของพวกเขา มีบรรดาสวนสวรรค์ซึ่งมีลำน้ำหลายสายไหลอยู่เบื้องล่าง โดยพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล และมีคู่ครองที่บริสุทธิ์ และความพึงพอพระทัยจากอัลลอฮ์ และอัลลอฮ์นั้นทรงเห็นบรรดาบ่าวของพระองค์» (ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:14-15)⁽¹⁾

หากเราพิจารณาค้นหาเคล็ดลับที่ทำให้ความสุขสำราญแห่งอาคิเราะฮ์ประเสริฐกว่าความสุขสำราญแห่งโลกนี้ เราก็จะพบว่ามีอยู่หลายแง่มุมด้วยกัน คือ

قُلْ مَتَـٰعُ ٱلدُّنْيَا قَلِيلٌ وَٱلْـَٔاخِرَةُ خَيْرٌ لِّمَنِ ٱتَّقَىٰ

ประการแรก: ความสุขสำราญแห่งโลกนี้มีเพียงเล็กน้อย อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «จงกล่าวเถิดว่า ความสุขสำราญแห่งโลกนี้นั้นเล็กน้อย และอาคิเราะฮ์นั้นดียิ่งกว่าสำหรับผู้ที่ยำเกรง» (ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ 4:77)⁽²⁾

والله ما الدنيا في الآخرة إلا مثل ما يجعل أحدكم أصبعه هذه ـ وأشار بالسبابة ـ في اليم ـ فلينظر بم ترجع

ท่านเราะซูล ﷺ ได้วาดภาพให้เราเห็นถึงความเล็กน้อยของความสุขสำราญแห่งโลกนี้เมื่อเทียบกับความสุขสำราญแห่งอาคิเราะฮ์ ด้วยการยกอุปมาอุปไมย โดยท่านกล่าวว่า «ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ โลกนี้เมื่อเทียบกับอาคิเราะฮ์แล้ว ไม่ได้เป็นอื่นใดนอกจากเปรียบเสมือนการที่คนหนึ่งในพวกท่านจุ่มนิ้วของเขานี้ – และท่านได้ชี้ด้วยนิ้วชี้ – ลงไปในทะเล แล้วให้เขาดูเถิดว่านิ้วนั้นจะนำอะไรกลับขึ้นมา»⁽³⁾ นิ้วจะนำอะไรติดขึ้นมาเล่า เมื่อมันถูกจุ่มลงไปในมหาสมุทรอันกว้างใหญ่ไพศาล แท้จริงมันแทบจะไม่ได้นำน้ำติดขึ้นมาแม้สักหยดเดียว นี่แหละคือสัดส่วนของโลกนี้เมื่อเทียบกับอาคิเราะฮ์

أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ ۚ أَرَضِيتُم بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الْآخِرَةِ ۚ فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ ﴿٣٨﴾

และเมื่อความสุขสำราญแห่งโลกนี้มีเพียงเล็กน้อย อัลลอฮ์จึงทรงตำหนิบรรดาผู้ที่เลือกความสุขสำราญแห่งโลกนี้เหนือความสุขสำราญแห่งอาคิเราะฮ์ ว่า «โอ้บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย เกิดอะไรขึ้นแก่พวกเจ้า เมื่อได้มีการกล่าวแก่พวกเจ้าว่า จงออกไปต่อสู้ในหนทางของอัลลอฮ์ พวกเจ้าก็ทอดตัวหนักอยู่กับแผ่นดิน พวกเจ้าพึงพอใจต่อชีวิตในโลกนี้ยิ่งกว่าอาคิเราะฮ์กระนั้นหรือ ความสุขสำราญแห่งชีวิตในโลกนี้เมื่อเทียบกับอาคิเราะฮ์แล้ว ไม่มีอะไรนอกจากเพียงเล็กน้อยเท่านั้น» (ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ 9:38)⁽⁴⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อาล อิมรอน : 14-15 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัน-นิสาอ์ : 77 ⁽³⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม (4/2193) หะดีษหมายเลข 2858 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัต-เตาบะฮ์ : 38

และในหนังสือของเราเล่มนี้ เราได้กล่าวถึงตัวบทต่าง ๆ ที่บ่งชี้ถึงความมากมายของความสุขสำราญแห่งดุนยา และการที่มันไม่หมดสิ้นและไม่ขาดตอน

موضع سوط في الجنة خير من الدنيا ومافيها

ولقاب قوس أحدكم من الجنة خير مما طلعت عليه الشمس

لو أن امرأة من نساء أهل الجنة اطلعت على الأرض لأضاءت ما بينهما ، ولملأت ما بينهما ريحا ، ولنصيفها على رأسها خير من الدنيا ومافيها

ประการที่สอง: ความสุขสำราญในสวรรค์ดีเลิศกว่าในแง่ของประเภท เสื้อผ้า อาหาร เครื่องดื่ม เครื่องประดับ และปราสาทของชาวสวรรค์ล้วนดีเลิศกว่าสิ่งที่มีอยู่ในดุนยา ยิ่งกว่านั้น ทั้งสองไม่อาจนำมาเปรียบเทียบกันได้เลย เพราะพื้นที่เพียงขนาดไม้เรียวเส้นหนึ่งในสวรรค์ยังดีกว่าดุนยาและสิ่งที่อยู่ในนั้น ในเศาะฮีหฺอัลบุคอรีและมุสลิม รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «พื้นที่ขนาดไม้เรียวเส้นหนึ่งในสวรรค์ดีกว่าดุนยาและสิ่งที่อยู่ในนั้น»⁽¹⁾ และในอีกหะดีษหนึ่งที่อัลบุคอรีและมุสลิมรายงานไว้เช่นกันจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «และพื้นที่ขนาดเท่าคันธนูของคนใดคนหนึ่งในหมู่พวกท่านในสวรรค์ ดีกว่าทุกสิ่งที่ดวงอาทิตย์ขึ้นส่องถึง»⁽²⁾ และจงเปรียบเทียบสตรีของชาวสวรรค์กับสตรีในดุนยาดูเถิด แล้วท่านจะได้รู้ถึงความประเสริฐของสิ่งที่อยู่ในสวรรค์เหนือสิ่งที่อยู่ในดุนยา ในเศาะฮีหฺอัลบุคอรี รายงานจากอนัส (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «หากสตรีคนหนึ่งจากสตรีของชาวสวรรค์ได้ปรากฏตัวต่อแผ่นดิน แน่นอนนางจะทำให้สิ่งที่อยู่ระหว่างทั้งสอง (ฟ้าและแผ่นดิน) สว่างไสว และจะทำให้สิ่งที่อยู่ระหว่างทั้งสองอบอวลไปด้วยกลิ่นหอม และแน่นอนผ้าคลุมศีรษะของนางนั้นดีกว่าดุนยาและสิ่งที่อยู่ในนั้น»⁽³⁾

หากท่านต้องการศึกษาตัวบทเพิ่มเติมที่อธิบายถึงความประเสริฐของความสุขสำราญในสวรรค์เหนือความเพลิดเพลินแห่งดุนยา ก็จงอ่านบทที่ว่าด้วยความสุขสำราญในสวรรค์ในหนังสือของเราเล่มนี้

ประการที่สาม: สวรรค์ปราศจากสิ่งเจือปนและความขุ่นมัวต่าง ๆ แห่งดุนยา อาหารและเครื่องดื่มของชาวดุนยาย่อมนำมาซึ่งอุจจาระ ปัสสาวะ และกลิ่นอันน่ารังเกียจ เมื่อคนเราดื่มสุราแห่งดุนยาเขาก็จะเสียสติ สตรีในดุนยามีประจำเดือนและคลอดบุตร และประจำเดือนนั้นเป็นสิ่งสกปรก ส่วนสวรรค์ปราศจากสิ่งเหล่านี้ทั้งหมด ชาวสวรรค์ไม่ปัสสาวะ ไม่อุจจาระ ไม่ถ่มน้ำลาย และไม่บ้วนน้ำลาย และสุราแห่งสวรรค์นั้นดังที่…

⁽¹⁾ มิชกาตุลมะศอบีหฺ (3/85) หะดีษหมายเลข 5613 ⁽²⁾ มิชกาตุลมะศอบีหฺ (3/85) หะดีษหมายเลข 5615 คำว่า "กอบ" (قاب) หมายถึง ที่และขนาด ⁽³⁾ มิชกาตุลมะศอบีหฺ (3/85) หะดีษหมายเลข 5614 คำว่า "นะศีฟ" (النصيف) หมายถึง ผ้าคลุมศีรษะ (คิมาร)

بَيْضَآءَ لَذَّةٍ لِّلشَّـٰرِبِينَ ﴿٤٦﴾ لَا فِيهَا غَوْلٌ وَلَا هُمْ عَنْهَا يُنزَفُونَ ﴿٤٧﴾

أَنْهَـٰرٌ مِّن مَّآءٍ غَيْرِ ءَاسِنٍ وَأَنْهَـٰرٌ مِّن لَّبَنٍ لَّمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُۥ

وَلَهُمْ فِيهَآ أَزْوَٰجٌ مُّطَهَّرَةٌ

…ซึ่งพระผู้ทรงสร้างได้ทรงพรรณนาไว้ว่า «มันขาวใส มีรสโอชาแก่ผู้ดื่ม ในนั้นไม่มีสิ่งที่ทำให้มึนเมา และพวกเขาก็จะไม่เมามายเพราะมัน»⁽¹⁾ น้ำในสวรรค์ไม่เน่าเสีย และน้ำนมในสวรรค์ก็ไม่เปลี่ยนรส «มีลำน้ำต่าง ๆ จากน้ำที่ไม่เน่าเสีย และมีลำน้ำต่าง ๆ จากน้ำนมที่รสชาติของมันไม่เปลี่ยนแปลง»⁽²⁾ บรรดาภรรยาของชาวสวรรค์ก็บริสุทธิ์จากเลือดประจำเดือน เลือดหลังคลอด และสิ่งสกปรกทั้งปวงที่มีอยู่ในสตรีแห่งโลกดุนยา ดังที่อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และสำหรับพวกเขาในนั้นจะได้คู่ครองที่บริสุทธิ์»⁽³⁾

لَّا لَغْوٌ فِيهَا وَلَا تَأْثِيمٌ ﴿٢٣﴾

لَّا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّٰبًا ﴿٣٥﴾

لَّا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا إِلَّا سَلَـٰمًا

لَّا تَسْمَعُ فِيهَا لَـٰغِيَةً ﴿١١﴾

لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا ﴿٢٥﴾ إِلَّا قِيلًا سَلَـٰمًا سَلَـٰمًا ﴿٢٦﴾

หัวใจของชาวสวรรค์ใสสะอาด คำพูดของพวกเขาดีงาม และการงานของพวกเขาก็เป็นความดี ในสวรรค์ท่านจะไม่ได้ยินถ้อยคำหยาบคายที่ทำให้จิตใจขุ่นมัว อารมณ์หมองหม่น และยั่วยุให้โกรธเคือง สวรรค์จึงปราศจากคำพูดและการกระทำที่ไร้สาระ «ในนั้นไม่มีคำพูดไร้สาระ และไม่มีสิ่งที่ก่อให้เกิดบาป»⁽⁴⁾ สิ่งที่จะผ่านเข้าหูมีเพียงถ้อยคำที่สัตย์จริง ดีงาม และปลอดจากข้อบกพร่องทั้งหลายในคำพูดของชาวโลกดุนยา «ในนั้นพวกเขาจะไม่ได้ยินคำพูดไร้สาระ และคำโกหก»⁽⁵⁾ «ในนั้นพวกเขาจะไม่ได้ยินคำพูดไร้สาระ นอกจากคำกล่าวสลาม»⁽⁶⁾ «ในนั้นเจ้าจะไม่ได้ยินคำพูดไร้สาระ»⁽⁷⁾ แท้จริงสวรรค์คือนิวาสสถานแห่งความบริสุทธิ์ ความสะอาด และความใส ปราศจากสิ่งเจือปนและความขุ่นมัวทั้งปวง แท้จริงมันคือนิวาสสถานแห่งความสันติและการให้สลามแก่กัน «ในนั้นพวกเขาจะไม่ได้ยินคำพูดไร้สาระ และไม่มีสิ่งที่ก่อให้เกิดบาป นอกจากคำกล่าวว่า สลาม สลาม»⁽⁸⁾

ด้วยเหตุนี้ เมื่อชาวสวรรค์รอดพ้นจากนรกแล้ว พวกเขาจะถูกกักไว้บนสะพานแห่งหนึ่งระหว่างสวรรค์กับนรก จากนั้นพวกเขาจะถูกขัดเกลาและชำระให้สะอาด ด้วยการให้มีการชดใช้สิทธิ์ระหว่างกันและกัน แล้วพวกเขาจึงได้เข้าสวรรค์ในสภาพที่หัวใจของพวกเขาใสสะอาด และสิ่งที่เคยมีอยู่ในจิตใจของพวกเขา ทั้งความเกลียดชังกัน ความอิจฉาริษยา และสิ่งอื่น ๆ ทำนองนั้นที่เคยมีอยู่ใน…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัศ-ศ็อฟฟาต 37:46 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์มุหัมมัด 47:15 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:25 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัฏ-ฏูร 52:23 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัน-นะบะอ์ 78:35 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์มัรยัม 19:62 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฆอชิยะฮ์ 88:11 ⁽⁸⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:25

لا اختلاف بينهم ولا تباغض ، قلوبهم قلب واحد ، يسبحون الله بكرة وعشيًا

وَنَزَعْنَا مَا فِى صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ إِخْوَٰنًا عَلَىٰ سُرُرٍ مُّتَقَـٰبِلِينَ ﴿٤٧﴾

…ดุนยา และในเศาะฮีหัยน์ (เศาะฮีหฺอัล-บุคอรีและเศาะฮีหฺมุสลิม) ได้กล่าวถึงลักษณะของชาวสวรรค์เมื่อพวกเขาเข้าสู่สวรรค์ว่า «ไม่มีความขัดแย้งระหว่างพวกเขาและไม่มีความเกลียดชังกัน หัวใจของพวกเขาเป็นดั่งหัวใจดวงเดียวกัน พวกเขาแซ่ซ้องสดุดีอัลลอฮ์ทั้งยามเช้าและยามเย็น»⁽¹⁾ และอัลลอฮ์ทรงสัจจริงยิ่งเมื่อพระองค์ตรัสว่า «และเราได้ถอดถอนความอาฆาตแค้นที่มีอยู่ในหัวอกของพวกเขาออกไป โดยพวกเขาเป็นพี่น้องกัน นั่งอยู่บนเตียงหันหน้าเข้าหากัน» (ซูเราะฮ์อัล-หิจญ์รฺ 15:47)⁽²⁾

وَسَقَىٰهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا ﴿٢١﴾

คำว่า "อัล-ฆิลล์" หมายถึง ความอาฆาตแค้น มีรายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) และอะลี บิน อบีฏอลิบ (ร.ฎ.) ว่า เมื่อชาวสวรรค์เข้าสู่สวรรค์ พวกเขาจะได้ดื่มจากตาน้ำแห่งหนึ่ง แล้วอัลลอฮ์จะทรงขจัดความอาฆาตแค้นที่มีอยู่ในหัวใจของพวกเขาออกไป และพวกเขาจะได้ดื่มจากตาน้ำอีกแห่งหนึ่ง แล้วสีผิวของพวกเขาก็จะเปล่งปลั่งและใบหน้าของพวกเขาก็จะผ่องใส⁽³⁾ และบางทีพวกเขาอาจได้ความเข้าใจนี้มาจากพระดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «และพระเจ้าของพวกเขาจะทรงให้พวกเขาได้ดื่มเครื่องดื่มอันบริสุทธิ์» (ซูเราะฮ์อัล-อินซาน 76:21)⁽⁴⁾

مَا عِندَكُمْ يَنفَدُ ۖ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ بَاقٍ

إِنَّ هَـٰذَا لَرِزْقُنَا مَا لَهُۥ مِن نَّفَادٍ ﴿٥٤﴾

أُكُلُهَا دَآئِمٌ وَظِلُّهَا

وَٱضْرِبْ لَهُم مَّثَلَ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا كَمَآءٍ أَنزَلْنَـٰهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَٱخْتَلَطَ بِهِۦ نَبَاتُ ٱلْأَرْضِ فَأَصْبَحَ هَشِيمًا تَذْرُوهُ ٱلرِّيَـٰحُ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ مُّقْتَدِرًا ﴿٤٥﴾ ٱلْمَالُ وَٱلْبَنُونَ زِينَةُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۖ وَٱلْبَـٰقِيَـٰتُ ٱلصَّـٰلِحَـٰتُ خَيْرٌ عِندَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَخَيْرٌ أَمَلًا ﴿٤٦﴾

ประการที่สี่: ความสุขสำราญแห่งดุนยานั้นมลายหายไป ส่วนความสุขสำราญแห่งอาคิเราะฮ์นั้นคงอยู่ตลอดกาล ด้วยเหตุนี้อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรม ตะบาเราะกะ วะตะอาลา จึงทรงเรียกสิ่งที่ถูกทำให้เป็นที่สวยงามแก่มนุษย์จากความงามแห่งดุนยาว่า "มะตาอ์" (สิ่งอำนวยความสุขชั่วคราว) เพราะมนุษย์ได้รับความสุขจากมันแล้วมันก็มลายหายไป ส่วนความสุขสำราญแห่งอาคิเราะฮ์นั้นคงอยู่ ไม่มีวันหมดสิ้น «สิ่งที่อยู่กับพวกเจ้านั้นย่อมหมดสิ้นไป และสิ่งที่อยู่ ณ อัลลอฮ์นั้นคงอยู่ตลอดไป» (ซูเราะฮ์อัน-นะห์ลฺ 16:96)⁽⁵⁾ «แท้จริงนี่คือปัจจัยยังชีพของเรา ซึ่งไม่มีวันหมดสิ้น» (ซูเราะฮ์ศอด 38:54)⁽⁶⁾ «ผลไม้ของมันมีอยู่ตลอดไป และร่มเงาของมันก็เช่นกัน» (ซูเราะฮ์อัร-เราะอฺด์ 13:35)⁽⁷⁾ และอัลลอฮ์ได้ทรงยกอุปมาต่าง ๆ ถึงความรวดเร็วของการมลายหายไปและการสิ้นสุดของดุนยา «และจงยกอุปมาแก่พวกเขาถึงชีวิตแห่งโลกดุนยานี้ ดั่งน้ำที่เราได้หลั่งลงมาจากฟากฟ้า แล้วพืชพันธุ์ของแผ่นดินก็ผสมปนเปกับมัน (เจริญงอกงาม) แล้วมันก็กลายเป็นเศษแห้งที่ลมพัดกระจัดกระจายไป และอัลลอฮ์ทรงมีอำนาจเหนือทุกสิ่ง ทรัพย์สมบัติและลูกหลานเป็นเครื่องประดับแห่งชีวิตในโลกดุนยา แต่ความดีงามที่คงอยู่นั้นดียิ่งกว่า ณ พระเจ้าของเจ้า ทั้งในด้านผลตอบแทนและดียิ่งกว่าในด้านความหวัง» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟฺ 18:45-46)⁽⁸⁾ ดังนั้นอัลลอฮ์จึงได้ทรงยกอุปมาถึงความรวดเร็วของการมลายหายไปและการสิ้นสุดของดุนยา…

⁽¹⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) กิตาบบัดอิล-ค็อลก์ บาบมาญาอะ ฟี ศิฟะติล-ญันนะฮ์, ฟัตหุล-บารี 6/318 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-หิจญ์รฺ : 47 ⁽³⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบี หน้า 499 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน : 21 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัน-นะห์ลฺ : 96 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์ศอด : 54 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะอฺด์ : 13 (ที่ถูกต้องคือ 35) ⁽⁸⁾ ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟฺ : 45-46

…ด้วยน้ำที่หลั่งลงมาจากฟากฟ้า ซึ่งผสมผสานกับพืชพันธุ์ของแผ่นดิน แล้วมันก็เขียวขจี ผลิดอก และออกผล แต่เป็นเพียงช่วงเวลาสั้น ๆ เท่านั้น ความงดงามของมันก็มลายหายไป มันเหี่ยวแห้งและกลายเป็นสีเหลือง แล้วลมก็พัดกระหน่ำมันปลิวไปทุกหนแห่ง ในทำนองเดียวกัน เครื่องประดับของดุนยา ไม่ว่าจะเป็นความเป็นหนุ่มสาว ทรัพย์สิน ลูกหลาน ไร่นา และพืชผล… ทั้งหมดล้วนเลือนหายและสิ้นสุดลง ความเป็นหนุ่มสาวย่อมร่วงโรยและจากไป สุขภาพและความแข็งแรงย่อมเปลี่ยนเป็นความชราและความเจ็บป่วย ทรัพย์สินและลูกหลานอาจสูญสิ้นไป และมนุษย์ก็อาจถูกพรากไปจากครอบครัวและทรัพย์สินของเขา ส่วนอาคิเราะฮ์นั้น ไม่มีการโยกย้าย ไม่มีการดับสูญ และไม่มีการมลายหายไป «และแน่นอน ที่พำนักแห่งอาคิเราะฮ์นั้นดีกว่า และช่างประเสริฐยิ่งแท้ ที่พำนักของบรรดาผู้ยำเกรง คือสวนสวรรค์อัดน์ที่พวกเขาจะได้เข้าไป ณ เบื้องล่างของมันมีลำน้ำหลายสายไหลผ่าน» (ซูเราะฮ์อัน-นะห์ล 16:30-31)⁽¹⁾

وَلَدَارُ ٱلْـَٔاخِرَةِ خَيْرٌ ۚ وَلَنِعْمَ دَارُ ٱلْمُتَّقِينَ ﴿٣٠﴾ جَنَّـٰتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ

ประการที่ห้า: การทำงานเพื่อความสุขสำราญของดุนยาและหลงลืมอาคิเราะฮ์นั้น จะตามมาด้วยความเสียใจ ความสำนึกเสียใจ และการเข้าสู่ไฟนรก «ทุกชีวิตย่อมลิ้มรสความตาย และแท้จริงพวกเจ้าจะได้รับรางวัลของพวกเจ้าอย่างครบถ้วนในวันกิยามะฮ์ ดังนั้นผู้ใดที่ถูกให้ห่างไกลจากไฟนรกและถูกให้เข้าสวรรค์ แน่นอนเขาได้ประสบความสำเร็จแล้ว และชีวิตแห่งดุนยานี้มิใช่อื่นใด นอกจากเป็นความสุขสำราญอันหลอกลวงเท่านั้น» (ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:185)⁽²⁾

كُلُّ نَفْسٍ ذَآئِقَةُ ٱلْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ ۖ فَمَن زُحْزِحَ عَنِ ٱلنَّارِ وَأُدْخِلَ ٱلْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ۗ وَمَا ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَآ إِلَّا مَتَـٰعُ ٱلْغُرُورِ ﴿١٨٥﴾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัน-นะห์ล: 30-31 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อาล อิมรอน: 185

บทที่สอง

อาหารและเครื่องดื่มของชาวสวรรค์

وَفَـٰكِهَةٍ مِّمَّا يَتَخَيَّرُونَ ﴿٢٠﴾ وَلَحْمِ طَيْرٍ مِّمَّا يَشْتَهُونَ ﴿٢١﴾

وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ ٱلْأَنفُسُ وَتَلَذُّ ٱلْأَعْيُنُ

كُلُوا۟ وَٱشْرَبُوا۟ هَنِيٓـًٔۢا بِمَآ أَسْلَفْتُمْ فِى ٱلْأَيَّامِ ٱلْخَالِيَةِ ﴿٢٤﴾

ก่อนหน้านี้เราได้กล่าวถึงต้นไม้และผลไม้ของสวรรค์ ช่อผลที่ห้อยต่ำลงมาให้เก็บได้อย่างง่ายดาย และการที่ชาวสวรรค์ได้เลือกผลไม้ตามที่พวกเขาต้องการและปรารถนา ในสวรรค์มีอาหารและเครื่องดื่มทุกอย่างที่จิตใจปรารถนา «และผลไม้จากที่พวกเขาเลือก และเนื้อนกจากที่พวกเขาปรารถนา»⁽¹⁾ «และในนั้นมีสิ่งที่จิตใจปรารถนาและเป็นที่รื่นรมย์แก่สายตา»⁽²⁾ อัลลอฮ์ทรงอนุมัติให้พวกเขาได้รับประทานสิ่งดีงามและอาหารเครื่องดื่มนานาชนิดในสวรรค์ตามที่พวกเขาปรารถนา «จงกินและจงดื่มอย่างสำราญ เนื่องด้วยสิ่งที่พวกเจ้าได้ประกอบไว้ล่วงหน้าในวันเวลาที่ผ่านมา»⁽³⁾

เราได้กล่าวไว้ก่อนหน้านี้ด้วยว่า ในสวรรค์มีทะเลน้ำ ทะเลสุรา ทะเลน้ำนม และทะเลน้ำผึ้ง และบรรดาแม่น้ำในสวรรค์แยกสายออกมาจากทะเลเหล่านี้ ในสวรรค์ยังมีตาน้ำอีกมากมาย และชาวสวรรค์ได้ดื่มจากทะเล แม่น้ำ และตาน้ำเหล่านั้น

إِنَّ ٱلْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِن كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا ﴿٥﴾ عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ ٱللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا ﴿٦﴾

อัลลอฮ์ตาอาลาตรัสว่า «แท้จริงบรรดาผู้มีคุณธรรมนั้นจะได้ดื่มจากถ้วยซึ่งมีส่วนผสมของการบูร เป็นตาน้ำที่บรรดาบ่าวของอัลลอฮ์ได้ดื่มจากมัน พวกเขาทำให้มันไหลพุ่งออกมาอย่างมากมาย»⁽⁴⁾

وَيُسْقَوْنَ فِيهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِيلًا ﴿١٧﴾ عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّىٰ سَلْسَبِيلًا ﴿١٨﴾

وَمِزَاجُهُۥ مِن تَسْنِيمٍ ﴿٢٧﴾ عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا ٱلْمُقَرَّبُونَ ﴿٢٨﴾

และพระองค์ตรัสว่า «และพวกเขาจะได้รับการให้ดื่มในนั้นจากถ้วยซึ่งมีส่วนผสมของขิง เป็นตาน้ำในนั้นที่ถูกเรียกว่า ซัลสะบีล»⁽⁵⁾ และพระองค์ตรัสว่า «และส่วนผสมของมันมาจากตัสนีม เป็นตาน้ำที่บรรดาผู้ใกล้ชิด (อัลลอฮ์) ได้ดื่มจากมัน»⁽⁶⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ : 20 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ : 71 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-หากเกาะฮ์ : 24 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน : 5 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน : 17 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน : 26

หัวข้อที่หนึ่ง

สุราของชาวสวรรค์

ส่วนหนึ่งของเครื่องดื่มที่อัลลอฮ์ทรงประทานความโปรดปรานแก่ชาวสวรรค์ คือ สุรา (เคาะมัร) สุราแห่งสวรรค์ปราศจากข้อบกพร่องและโทษภัยต่าง ๆ ที่มีอยู่ในสุราแห่งโลกดุนยา สุราแห่งโลกดุนยาทำให้สติปัญญาเลือนหาย ทำให้ปวดศีรษะ ปวดท้อง ทำให้ร่างกายเจ็บป่วย และนำมาซึ่งโรคภัยต่าง ๆ บางครั้งยังมีข้อบกพร่องในการผลิต ในสีของมัน หรือในด้านอื่น ๆ ส่วนสุราแห่งสวรรค์นั้นปราศจากสิ่งเหล่านั้นทั้งหมด มันงดงาม ใสบริสุทธิ์ และสดชื่น

يُطَافُ عَلَيْهِم بِكَأْسٍ مِّن مَّعِينٍۭ ﴿٤٥﴾ بَيْضَآءَ لَذَّةٍ لِّلشَّـٰرِبِينَ ﴿٤٦﴾ لَا فِيهَا غَوْلٌ وَلَا هُمْ عَنْهَا يُنزَفُونَ ﴿٤٧﴾

«พวกเขาจะได้รับการเวียนเสิร์ฟด้วยถ้วยจากธารน้ำที่ไหลริน สีขาวใส เป็นความโอชะแก่ผู้ดื่มทั้งหลาย ในนั้นไม่มีสิ่งที่ทำลายสติปัญญา และพวกเขาก็จะไม่มึนเมาเพราะมัน»⁽¹⁾

وَأَنْهَـٰرٌ مِّنْ خَمْرٍ لَّذَّةٍ لِّلشَّـٰرِبِينَ

อัลลอฮ์ทรงพรรณนาถึงความงดงามของสีของมันว่า (สีขาวใส) จากนั้นทรงชี้แจงว่ามันให้ความโอชะแก่ผู้ดื่มโดยไม่ทำลายสติปัญญาของเขา ดังที่พระองค์ตรัสว่า «และมีลำธารแห่งสุราซึ่งเป็นความโอชะแก่ผู้ดื่มทั้งหลาย»⁽²⁾ นอกจากนี้ผู้ดื่มยังไม่เบื่อหน่ายต่อการดื่มมัน «และพวกเขาก็จะไม่มึนเมาเพราะมัน»⁽³⁾

وَلَا هُمْ عَنْهَا يُنزَفُونَ ﴿٤٧﴾

และพระองค์ตรัสไว้ในอีกที่หนึ่ง โดยพรรณนาถึงสุราแห่งสวรรค์ว่า «จะมีเด็กหนุ่มที่เป็นอมตะเวียนรอบพวกเขา พร้อมด้วยแก้ว เหยือก และถ้วยจากธารน้ำที่ไหลริน พวกเขาจะไม่ปวดศีรษะเพราะมัน และจะไม่มึนเมา»⁽⁴⁾

يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَٰنٌ مُّخَلَّدُونَ ﴿١٧﴾ بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِّن مَّعِينٍ ﴿١٨﴾ لَّا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنزِفُونَ ﴿١٩﴾

อิบนุกะษีรกล่าวในการอธิบายอายะฮ์เหล่านี้ว่า «มันไม่ทำให้ศีรษะของพวกเขาปวด และไม่ทำให้สติปัญญาของพวกเขาเลือนหาย ทว่าสติปัญญานั้นยังคงมั่นคงอยู่ พร้อมกับความรื่นเริงอย่างเต็มเปี่ยมและความโอชะที่ได้รับ อัฎ-เฎาะห์ฮากได้รายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่าท่านกล่าวว่า: ในสุรามีคุณลักษณะสี่ประการ คือ ความมึนเมา อาการปวดศีรษะ การอาเจียน และการปัสสาวะ ดังนั้นอัลลอฮ์จึงทรงกล่าวถึงสุราแห่งสวรรค์ และทรงทำให้มันบริสุทธิ์จากคุณลักษณะเหล่านี้»⁽⁵⁾

และอัลลอฮ์ผู้ทรงสัจธรรมตรัสไว้ในที่ที่สามว่า «พวกเขาจะได้รับการให้ดื่มจากเครื่องดื่มบริสุทธิ์ที่ถูกผนึกไว้ * ตราผนึกของมัน…

يُسْقَوْنَ مِن رَّحِيقٍ مَّخْتُومٍ ﴿٢٥﴾ خِتَـٰمُهُۥ

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัศ-ศ็อฟฟาต 37:45–47 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์มุหัมมัด 47:18 (ตามที่ระบุในต้นฉบับ ที่ถูกต้องคืออายะฮ์ที่ 15) ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัศ-ศ็อฟฟาต 37:47 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:17–19 ⁽⁵⁾ ตัฟซีรอิบนุกะษีร 6/514

…ชะมดเชียง»⁽¹⁾ คำว่า "อัร-เราะฮีก" หมายถึง สุรา และสุรานี้ถูกพรรณนาด้วยคุณลักษณะสองประการ ประการแรก คือ ถูกผนึกไว้ หมายถึง มีตราประทับปิดไว้ ประการที่สอง คือ เมื่อพวกเขาดื่มมัน พวกเขาจะพบว่าในตอนท้ายของการดื่มนั้นมีกลิ่นของชะมดเชียง

หัวข้อย่อยที่สอง

อาหารมื้อแรกของชาวสวรรค์

تكون الأرض يوم القيامة خبزة واحدة ، يتكفؤها الجبار بيده ، كما يتكفأ أحدكم خبزته في السفر نزلا لأهل الجنة

อาหารมื้อแรกที่อัลลอฮ์ทรงมอบเป็นของขวัญแก่ชาวสวรรค์ คือ ติ่งตับปลา อัล-บุคอรีย์และมุสลิมได้รายงานจากอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ในวันกิยามะฮ์ แผ่นดินจะกลายเป็นขนมปังก้อนเดียว อัล-ญับบารจะทรงพลิกมันด้วยพระหัตถ์ของพระองค์ ดังที่คนหนึ่งในพวกท่านพลิกขนมปังของตนในการเดินทาง เพื่อเป็นอาหารต้อนรับสำหรับชาวสวรรค์» แล้วมีชายคนหนึ่งจากชาวยิวมาหา และกล่าวว่า «ขอพระผู้ทรงกรุณาปรานีทรงประทานความจำเริญแก่ท่าน โอ้ อบุลกอซิม จะให้ฉันบอกท่านถึงอาหารต้อนรับของชาวสวรรค์ในวันกิยามะฮ์ไหม?» ท่านตอบว่า «แน่นอน» เขากล่าวว่า «แผ่นดินจะเป็นขนมปังก้อนเดียว» ตรงตามที่ท่านนบี ﷺ ได้กล่าวไว้ ท่านนบี ﷺ จึงมองมาที่พวกเรา แล้วท่านก็หัวเราะจนกระทั่งเห็นฟันกราม จากนั้นชายผู้นั้นกล่าวว่า «จะให้ฉันบอกท่านถึงกับข้าวของพวกเขาไหม? คือ บาลามและนูน» พวกเขาถามว่า «นั่นคืออะไร?» เขาตอบว่า «วัวและปลา ซึ่งจะมีผู้คนเจ็ดหมื่นคนได้รับประทานจากติ่งตับของมันทั้งสอง»⁽²⁾

อัน-นะวะวีย์ได้กล่าวไว้ในการอธิบายหะดีษนี้ โดยสรุปว่า «"อัน-นุซุล" คือสิ่งที่จัดเตรียมไว้สำหรับแขกเมื่อเขามาถึง คำว่า "พลิกมันด้วยพระหัตถ์ของพระองค์" หมายถึง เอียงมันจากมือหนึ่งไปยังอีกมือหนึ่งจนกระทั่งมันรวมตัวกันและเรียบเสมอ เพราะมันไม่ได้แผ่แบนเหมือนขนมปังแผ่นบางและสิ่งที่คล้ายกัน ความหมายของหะดีษคือ อัลลอฮ์ตะอาลาจะทรงทำให้แผ่นดินเป็นเหมือนก้อนขนมปังขนาดใหญ่ และจะเป็นอาหารและอาหารต้อนรับสำหรับชาวสวรรค์ ส่วนคำว่า "อัน-นูน" นั้น: อัษ-เษาร์ (คือวัว) (ส่วนคำว่า "บาลาม") เป็นคำภาษาฮีบรู มีความหมายว่า วัว และ "ติ่งตับปลา" คือชิ้นส่วนเดี่ยวที่ห้อยติดอยู่กับตับ ซึ่งเป็นส่วนที่อร่อยที่สุดของมัน»⁽³⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน 83:25–26 ⁽²⁾ มิชกาตุล-มะศอบีห์ (3/56) ⁽³⁾ ชัรหุน-นะวะวีย์ อะลา มุสลิม (17/136)

ما أول شيء يأكله أهل الجنة ؟ فقال : زيادة كبد الحوت

«และในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ระบุว่า อับดุลลอฮ์ บิน สลาม (ร.ฎ.) ได้ถามท่านนบี ﷺ เมื่อท่านมาถึงนครมะดีนะฮ์ใหม่ ๆ หลายคำถาม หนึ่งในนั้นคือ «สิ่งแรกที่ชาวสวรรค์จะได้รับประทานคืออะไร?» ท่านตอบว่า «ส่วนติ่งของตับปลา»⁽¹⁾

فما تحفتهم حين يدخلون الجنة ؟ « قال : زيادة كبد الحوت

และในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากเษาบาน (ร.ฎ.) ว่า ชาวยิวคนหนึ่งได้ถามท่านเราะซูล ﷺ ว่า «แล้วของขวัญต้อนรับพวกเขาเมื่อเข้าสวรรค์คืออะไร?» ท่านตอบว่า «ส่วนติ่งของตับปลา»

فما غذاؤهم على إثرها ؟ قال : ينحر لهم ثور الجنة الذي يأكل من أطرافها

เขาถามว่า «แล้วอาหารของพวกเขาหลังจากนั้นคืออะไร?» ท่านตอบว่า «วัวแห่งสวรรค์ซึ่งเคยกินหญ้าจากทุกมุมของสวรรค์จะถูกเชือดให้แก่พวกเขา»

فما شرابهم عليه ؟ » قال : « من عين تسمى سلسبيلا »، قال : صدقت

เขาถามว่า «แล้วเครื่องดื่มของพวกเขาตามหลังจากนั้นคืออะไร?» ท่านตอบว่า «มาจากตาน้ำที่มีชื่อว่าสัลสะบีล» เขากล่าวว่า «ท่านพูดจริง»⁽²⁾

เรื่องที่สาม

อาหารและเครื่องดื่มของชาวสวรรค์ไม่มีสิ่งสกปรกใด ๆ ตามมา

أول زمرة تلج الجنة صورتهم على صورة القمر ليلة البدر ، لا يبصقون فيها ، ولا يمتخطون ، ولا يتغوطون

อาจมีความคิดแวบขึ้นมาว่า อาหารและเครื่องดื่มในสวรรค์จะก่อให้เกิดสิ่งเดียวกับที่เกิดจากอาหารและเครื่องดื่มของชาวโลกดุนยา เช่น ปัสสาวะ อุจจาระ น้ำมูก น้ำลาย และสิ่งอื่น ๆ ทำนองนั้น แต่ความจริงหาได้เป็นเช่นนั้นไม่ เพราะสวรรค์เป็นที่พำนักที่บริสุทธิ์ปราศจากสิ่งรบกวนทั้งปวง และชาวสวรรค์ก็ได้รับการชำระให้สะอาดจากสิ่งปนเปื้อนต่าง ๆ ของชาวโลกดุนยา ดังที่ปรากฏในหะดีษซึ่งเจ้าของหนังสือเศาะฮีหฺทั้งสองเล่มรายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านได้กล่าวปฏิเสธความคิดดังกล่าวไว้ว่า «คณะแรกที่จะได้เข้าสวรรค์นั้น รูปโฉมของพวกเขาเหมือนดวงจันทร์ในคืนเพ็ญ พวกเขาจะไม่ถ่มน้ำลายในสวรรค์ ไม่สั่งน้ำมูก และไม่ถ่ายอุจจาระ»⁽³⁾

⁽¹⁾ อัน-นิฮายะฮ์ ของอิบนุกะษีร (2/270) ⁽²⁾ อัน-นิฮายะฮ์ ของอิบนุกะษีร (2/270) ⁽³⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ กิตาบบัดอิล-ค็อลก์ บาบมาญาอะ ฟี ศิฟะติล-ญันนะฮ์ ฟัตหุลบารีย์ (6/317) และรายงานโดยมุสลิมในกิตาบอัล-ญันนะฮ์ บาบเอาวะลุ ซุมเราะติน ตัดคุลุล-ญันนะฮ์ (4/2178) หะดีษหมายเลข 2834

أول زمرة تدخل الجنة من أمتي على صورة القمر ليلة البدر ، ثم الذين يلونهم على أشدّ نجم في السماء إضاءة ، ثم هم بعد ذلك منازل ، لا يتغوطون ، ولا يتبولون ، ولا يمتخطون ، ولا يبزقون

และลักษณะนี้ไม่ได้จำเพาะเฉพาะกลุ่มแรกที่ได้เข้าสวรรค์เท่านั้น แต่ครอบคลุมทุกคนที่ได้เข้าสวรรค์ ดังที่มีรายงานหนึ่งของมุสลิมจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «กลุ่มแรกจากประชาชาติของฉันที่จะได้เข้าสวรรค์นั้นมีรูปลักษณ์ดุจดวงจันทร์ในคืนเพ็ญ จากนั้นกลุ่มที่ถัดมามีรูปลักษณ์ดุจดวงดาวที่ส่องแสงสว่างที่สุดบนท้องฟ้า หลังจากนั้นพวกเขาก็มีฐานะลดหลั่นกันไป พวกเขาไม่ถ่ายอุจจาระ ไม่ถ่ายปัสสาวะ ไม่สั่งน้ำมูก และไม่ถ่มน้ำลาย»⁽¹⁾

ดังนั้น สิ่งที่ชาวสวรรค์มีความแตกต่างกันตามที่หะดีษได้ระบุไว้ก็คือความเจิดจ้าของรัศมีของแต่ละคน ส่วนการปลอดพ้นจากสิ่งสกปรกนั้น พวกเขาทั้งหมดมีเหมือนกัน คือพวกเขาไม่ถ่ายอุจจาระ ไม่ถ่ายปัสสาวะ ไม่ถ่มน้ำลาย ไม่บ้วนน้ำลาย และไม่สั่งน้ำมูก

إن أهل الجنة يأكلون فيها ويشربون ، ولا يتفلون ، ولا يتبولون ، ولا يتغوطون ، ولا يمتخطون

جشاء كجشاء المسك

อาจมีผู้ถามว่า แล้วกากของอาหารและเครื่องดื่มจะไปอยู่ที่ใด? คำถามนี้เคยมีศอฮาบะฮ์ของท่านเราะซูล ﷺ ถามท่านมาแล้ว ท่านจึงชี้แจงว่า ส่วนที่เหลือของอาหารและเครื่องดื่มจะแปรเปลี่ยนเป็นเหงื่อดุจเหงื่อแห่งชะมดเชียงที่ไหลซึมออกมาจากร่างกายของพวกเขา และบางส่วนก็จะแปรเปลี่ยนเป็นการเรอ แต่เป็นการเรอที่มีกลิ่นหอมหวนอบอวลออกมา ดังที่มีรายงานในเศาะฮีหฺมุสลิมจากญาบิร บิน อับดุลลอฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ฉันได้ยินท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงชาวสวรรค์จะกินและดื่มในสวรรค์ โดยที่พวกเขาไม่ถ่มน้ำลาย ไม่ถ่ายปัสสาวะ ไม่ถ่ายอุจจาระ และไม่สั่งน้ำมูก» พวกเขา (ศอฮาบะฮ์) ถามว่า แล้วอาหารจะเป็นอย่างไร? ท่านตอบว่า «(ออกมาเป็น) การเรอดุจการเรอที่มีกลิ่นชะมดเชียง»⁽²⁾

⁽¹⁾ รายงานโดยมุสลิม, กิตาบุลญันนะฮ์, บาบ เอาวะลุ ซุมเราะฮ์ ตัดคุลุลญันนะฮ์ (4/2188), หะดีษหมายเลข 2834 ⁽²⁾ รายงานโดยมุสลิมในเศาะฮีหฺของท่าน (4/2180), หะดีษหมายเลข 2835

หัวข้อย่อยที่สี่

เหตุใดชาวสวรรค์จึงกิน ดื่ม และหวีผม

หากชาวสวรรค์จะพำนักอยู่ในสวรรค์ตลอดกาล และสวรรค์ปราศจากความเจ็บปวด ความทุกข์ทรมาน และโรคภัยไข้เจ็บ ไม่มีความหิวและไม่มีความกระหาย ไม่มีสิ่งปฏิกูลและไม่มีความสกปรกใด ๆ แล้วเหตุใดชาวสวรรค์จึงกินและดื่มในสวรรค์ และเหตุใดพวกเขาจึงใส่เครื่องหอมและหวีผม?

إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيهَا وَلَا تَعْرَىٰ ﴿١١٨﴾ وَأَنَّكَ لَا تَظْمَؤُا۟ فِيهَا وَلَا تَضْحَىٰ ﴿١١٩﴾

อัล-กุรฏุบีย์ได้ตอบคำถามนี้ไว้ในหนังสือ "อัต-ตัซกิเราะฮ์" ว่า⁽¹⁾ «ความสุขสำราญและเครื่องนุ่งห่มของชาวสวรรค์นั้น มิได้มีไว้เพื่อขจัดความเจ็บปวดที่ประสบแก่พวกเขา ดังนั้นการกินของพวกเขาจึงมิใช่เพราะความหิว การดื่มของพวกเขามิใช่เพราะความกระหาย และการใส่เครื่องหอมของพวกเขามิใช่เพราะกลิ่นเหม็น หากแต่เป็นความเพลิดเพลินที่ต่อเนื่องกัน และความโปรดปรานที่หลั่งไหลมาไม่ขาดสาย ท่านไม่เห็นดอกหรือถึงดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ตรัสแก่อาดัมว่า «แท้จริงเป็นสิทธิ์สำหรับเจ้าที่เจ้าจะไม่หิวในนั้น และจะไม่เปลือยกาย และแท้จริงเจ้าจะไม่กระหายในนั้น และจะไม่ร้อนแดด» (ซูเราะฮ์ฏอฮา 20:118-119) วิทยปัญญาของเรื่องนี้คือ อัลลอฮ์ตะอาลาทรงให้พวกเขาได้รู้จักในสวรรค์ถึงประเภทของสิ่งที่พวกเขาเคยได้รับความสุขสำราญในโลกดุนยา และทรงเพิ่มเติมให้แก่พวกเขายิ่งกว่านั้นด้วยสิ่งที่ไม่มีผู้ใดรู้นอกจากอัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่ง»

หัวข้อย่อยที่ห้า

ภาชนะอาหารและเครื่องดื่มของชาวสวรรค์

يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ

وَيُطَافُ عَلَيْهِم بِـَٔانِيَةٍ مِّن فِضَّةٍ وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيرَا۠ ﴿١٥﴾ قَوَارِيرَا۟ مِن فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْدِيرًا ﴿١٦﴾

ภาชนะอาหารของชาวสวรรค์ที่พวกเขาใช้กินและดื่มนั้นทำจากทองคำและเงิน อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «จะมีการนำจานทองคำและแก้วน้ำเวียนไปยังพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ 43:71)⁽²⁾ หมายถึง แก้วน้ำที่ทำจากทองคำ และพระองค์ตรัสว่า «และจะมีการนำภาชนะที่ทำจากเงินและแก้วน้ำที่เป็นดั่งแก้วผลึกเวียนไปยังพวกเขา เป็นแก้วผลึกที่ทำจากเงิน ซึ่งพวกเขา (ผู้รับใช้) ได้กำหนดขนาดไว้อย่างพอเหมาะ» (ซูเราะฮ์อัล-อินซาน 76:15-16)⁽³⁾ หมายถึง ในภาชนะนั้นได้รวมเอาความใสของแก้วผลึกและความขาวของเงินไว้ด้วยกัน

⁽¹⁾ อัต-ตัซกิเราะฮ์ ของอัล-กุรฏุบีย์ หน้า 475 และดู ฟัตหุลบารีย์ (6/325) ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ : 71 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน : 15

إن للمؤمن في الجنة لخيمة من لؤلؤة واحدة مجوفة . . . وجنتان من فضة ، آنيتهما وما فيهما ، وجنتان من ذهب آنيتهما وما فيهما

และอัล-บุคอรีย์และมุสลิมได้รายงานไว้ในหนังสือเศาะฮีหฺของท่านทั้งสอง จากท่านอบูมูซา อัล-อัชอะรีย์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงผู้ศรัทธานั้นมีกระโจมในสวรรค์ที่ทำจากไข่มุกเม็ดเดียวซึ่งกลวง … และ (ผู้ศรัทธามี) สวนสองแห่งที่ทำจากเงิน⁽¹⁾ ทั้งภาชนะของมันและสิ่งที่อยู่ในนั้น และสวนสองแห่งที่ทำจากทองคำ ทั้งภาชนะของมันและสิ่งที่อยู่ในนั้น»⁽²⁾

يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَٰنٌ مُّخَلَّدُونَ ﴿١٧﴾ بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِّن مَّعِينٍ ﴿١٨﴾

ภาชนะที่ชาวสวรรค์ใช้ดื่มได้แก่ อักวาบ (ถ้วย) อะบารีก (เหยือก) และกุอูส (จอก) อัลลอฮ์ตรัสว่า «จะมีเด็กหนุ่มผู้เป็นอมตะเวียนไปมาให้บริการแก่พวกเขา ด้วยถ้วยและเหยือก และจอกที่บรรจุเครื่องดื่มจากธารน้ำที่ไหลริน»⁽³⁾

คำว่า อัล-กูบ (ถ้วย) หมายถึง ภาชนะที่ไม่มีหู ไม่มีที่จับ และไม่มีพวยกา ส่วนอัล-อะบารีก (เหยือก) หมายถึง ภาชนะที่มีหูและมีที่จับ และอัล-กะอ์ส (จอก) หมายถึง แก้วดื่มที่มีเครื่องดื่มบรรจุอยู่

⁽¹⁾ หมายความว่า ผู้ศรัทธามีสวนสองแห่ง ⁽²⁾ มิชกาฮ์ อัล-มะศอบีหฺ (3/86) ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:17

ประเด็นที่สาม

เครื่องแต่งกาย เครื่องประดับ และเครื่องหอมของชาวสวรรค์

ชาวสวรรค์จะสวมใส่อาภรณ์อันหรูหราในสวรรค์ และประดับประดาตนด้วยเครื่องประดับนานาชนิดที่ทำจากทองคำ เงิน และไข่มุก อาภรณ์ของพวกเขาส่วนหนึ่งคือผ้าไหม และเครื่องประดับของพวกเขาส่วนหนึ่งคือกำไลทองคำ เงิน และไข่มุก อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า

وَجَزَىٰهُم بِمَا صَبَرُوا۟ جَنَّةً وَحَرِيرًا ﴿١٢﴾

«และพระองค์ทรงตอบแทนพวกเขาด้วยสวนสวรรค์และผ้าไหม เนื่องจากความอดทนของพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-อินซาน 76:12)⁽¹⁾

يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا ۖ وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ ﴿٢٣﴾

«พวกเขาจะได้รับการประดับในนั้นด้วยกำไลทองคำและไข่มุก และอาภรณ์ของพวกเขาในนั้นคือผ้าไหม» (ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ 22:23)⁽²⁾

جَنَّـٰتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا ۖ وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ ﴿٣٣﴾

«สวนสวรรค์อัดน์ที่พวกเขาจะได้เข้าไป พวกเขาจะได้รับการประดับในนั้นด้วยกำไลทองคำและไข่มุก และอาภรณ์ของพวกเขาในนั้นคือผ้าไหม» (ซูเราะฮ์ฟาฏิร 35:33)⁽³⁾

وَحُلُّوٓا۟ أَسَاوِرَ مِن فِضَّةٍ وَسَقَىٰهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا ﴿٢١﴾

«และพวกเขาได้รับการประดับด้วยกำไลเงิน และพระผู้อภิบาลของพวกเขาทรงให้พวกเขาดื่มเครื่องดื่มอันบริสุทธิ์» (ซูเราะฮ์อัล-อินซาน 76:21)⁽⁴⁾

อาภรณ์ของพวกเขามีหลากหลายสี สีหนึ่งของเสื้อผ้าที่พวกเขาสวมใส่คือสีเขียว ซึ่งทำจากผ้าไหมเนื้อบาง (ซุนดุส) และผ้าไหมเนื้อหนา (อิสตับร็อก) อัลลอฮ์ตรัสว่า

يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِّن سُندُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُّتَّكِـِٔينَ فِيهَا عَلَى ٱلْأَرَآئِكِ ۚ نِعْمَ ٱلثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا ﴿٣١﴾

«พวกเขาจะได้รับการประดับในนั้นด้วยกำไลทองคำ และพวกเขาจะสวมเสื้อผ้าสีเขียวจากผ้าไหมเนื้อบางและผ้าไหมเนื้อหนา โดยเอนกายอยู่บนตั่งในนั้น นั่นคือผลตอบแทนอันประเสริฐยิ่ง และเป็นที่พำนักอันงดงามยิ่ง» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี 18:31)⁽⁵⁾

عَـٰلِيَهُمْ ثِيَابُ سُندُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ ۖ وَحُلُّوٓا۟ أَسَاوِرَ مِن فِضَّةٍ

«บนร่างกายของพวกเขามีเสื้อผ้าไหมเนื้อบางสีเขียวและผ้าไหมเนื้อหนา และพวกเขาได้รับการประดับด้วยกำไลเงิน» (ซูเราะฮ์อัล-อินซาน 76:21)⁽⁶⁾

أتى الرسول ﷺ بثوب من حرير، فجعلوا يعجبون من حسنه ولينه، فقال رسول الله ﷺ: «لمناديل سعد بن معاذ في الجنة أفضل من هذا»

อาภรณ์ของพวกเขาเลิศล้ำกว่าเสื้อผ้าใด ๆ ที่มนุษย์ได้ประดิษฐ์ขึ้น อัล-บุคอรีได้รายงานไว้ในเศาะฮีห์ของท่าน จากอัล-บะรออ์ บิน อาซิบ (ร.ฎ.) ว่า «มีผู้นำผ้าไหมผืนหนึ่งมามอบแก่ท่านเราะซูล ﷺ ผู้คนต่างพากันประหลาดใจในความงามและความนุ่มนวลของมัน ท่านเราะซูล ﷺ จึงกล่าวว่า "แน่แท้ ผ้าเช็ดมือของสะอ์ด บิน มุอาซในสวรรค์นั้นดีเลิศกว่าผืนนี้"»⁽⁷⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน : 12 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-หัจญ์ : 23 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์ฟาฏิร : 33 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน : 21 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี : 31 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน : 21 ⁽⁷⁾ เศาะฮีห์อัล-บุคอรี, กิตาบบัดอิลค็อลก์ (บทว่าด้วยการเริ่มต้นการสร้าง), บาบมาญาอะ ฟี ศิฟะติล-ญันนะฮ์ วัน-นาร (บทว่าด้วยสิ่งที่มีรายงานเกี่ยวกับลักษณะของสวรรค์และนรก), ฟัตหุลบารี 6/319

آنيتهم الذهب والفضة ، وأمشاطهم الذهب ، ووقود مجامرهم الألوَّه ـ قال أبو اليمان : عود الطيب ـ ورشحهم المسك

ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกแก่เราว่า ชาวสวรรค์มีหวีที่ทำจากทองคำและเงิน และพวกเขาจุดเครื่องหอมด้วยไม้หอม (อูด) ทั้งที่กลิ่นชะมดเชียงก็โชยออกมาจากร่างกายอันบริสุทธิ์ของพวกเขาอยู่แล้ว ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูล ﷺ ในการพรรณนาลักษณะของบรรดาผู้ที่จะได้เข้าสวรรค์ว่า «ภาชนะของพวกเขาทำจากทองคำและเงิน หวีของพวกเขาทำจากทองคำ เชื้อเพลิงในกระถางกำยานของพวกเขาคืออัล-อะลุวฺวะฮ์ – อบุลยะมานกล่าวว่า: (หมายถึง) ไม้หอม (อูด) – และเหงื่อของพวกเขาคือชะมดเชียง»⁽¹⁾

ويوضع على رأسه تاج الوقار ، الياقوتة منه خير من الدنيا ومافيها

ในบรรดาเครื่องประดับของพวกเขาคือมงกุฎ ในสุนันอัต-ติรมิซีย์และอิบนุมาญะฮ์ รายงานจากอัล-มิกดาม บิน มะอ์ดีกะริบ (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ในการกล่าวถึงคุณลักษณะที่ผู้ตายชะฮีดจะได้รับว่า «และจะมีมงกุฎแห่งเกียรติยศถูกสวมไว้บนศีรษะของเขา ทับทิมเพียงเม็ดเดียวในมงกุฎนั้นดีกว่าโลกดุนยาและสิ่งที่อยู่ในนั้น»⁽²⁾

من يدخل الجنة ينعم لا يبأس ، لا تبلى ثيابه ، ولا يفنى شبابه

เสื้อผ้าและเครื่องประดับของชาวสวรรค์นั้นจะไม่เก่าคร่ำคร่าและไม่สูญสลาย ในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ผู้ใดได้เข้าสวรรค์ เขาจะได้รับความสุขสำราญ โดยไม่มีความทุกข์ยาก เสื้อผ้าของเขาจะไม่เก่าคร่ำคร่า และความเป็นหนุ่มสาวของเขาจะไม่ร่วงโรย»⁽³⁾

⁽¹⁾ แหล่งอ้างอิงเดิม ⁽²⁾ มิชกาตุลมะศอบีหฺ (3/358) หมายเลข 3834 และเชคนาศิร (อัล-อัลบานีย์) ได้ตัดสินว่าสายรายงานของหะดีษนี้เศาะฮีหฺ ⁽³⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม กิตาบุลญันนะฮ์ บาบฟีดะวามินะอีมิลญันนะฮ์ (4/2181) หะดีษหมายเลข 2836

หัวข้อที่สี่

เครื่องปูลาดของชาวสวรรค์

ปราสาทต่าง ๆ ในสวรรค์ ตลอดจนสถานที่นั่งในสวนและอุทยานของสวรรค์ ได้ถูกจัดเตรียมไว้ด้วยเครื่องปูลาดสำหรับนั่งและเอนกายที่หรูหรางดงามหลากหลายชนิด เตียงนั้นมีมากมายและสูงส่ง ส่วนเครื่องปูลาดก็มีค่ายิ่ง ซับในของมันทำจากผ้าไหมเนื้อหนา แล้วด้านนอกของมันจะงดงามเพียงใด ณ ที่นั้นท่านจะเห็นหมอนอิงเรียงรายเป็นแถวอย่างน่าชื่นใจและน่ารื่นรมย์ และพรมที่ปูลาดไว้อย่างเป็นระเบียบสมบูรณ์ อัลลอฮ์ ตรัสว่า

فِيهَا سُرُرٌ مَّرْفُوعَةٌ ﴿١٣﴾ وَأَكْوَابٌ مَّوْضُوعَةٌ ﴿١٤﴾ وَنَمَارِقُ مَصْفُوفَةٌ ﴿١٥﴾ وَزَرَابِىُّ مَبْثُوثَةٌ ﴿١٦﴾

«ในนั้นมีเตียงยกสูง และแก้วน้ำวางเรียงไว้ และหมอนอิงเรียงรายเป็นแถว และพรมปูลาดไว้»⁽¹⁾

مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ فُرُشٍۭ بَطَآئِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ

«พวกเขาเอนกายบนเครื่องปูลาดซึ่งซับในทำจากผ้าไหมเนื้อหนา»⁽²⁾

مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ سُرُرٍ مَّصْفُوفَةٍ ۖ وَزَوَّجْنَـٰهُم بِحُورٍ عِينٍ ﴿٢٠﴾

«พวกเขาเอนกายบนเตียงที่เรียงรายเป็นแถว และเราได้ให้พวกเขาแต่งงานกับนางฮูรตาโต»⁽³⁾

ثُلَّةٌ مِّنَ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿١٣﴾ وَقَلِيلٌ مِّنَ ٱلْـَٔاخِرِينَ ﴿١٤﴾ عَلَىٰ سُرُرٍ مَّوْضُونَةٍ ﴿١٥﴾ مُّتَّكِـِٔينَ عَلَيْهَا مُتَقَـٰبِلِينَ ﴿١٦﴾

«กลุ่มใหญ่จากชนรุ่นแรก และส่วนน้อยจากชนรุ่นหลัง อยู่บนเตียงที่ประดับถักทอ พวกเขาเอนกายบนนั้นโดยหันหน้าเข้าหากัน»⁽⁴⁾

การที่พวกเขาเอนกายบนเตียงเหล่านั้นในลักษณะเช่นนี้ เป็นความโปรดปรานประเภทหนึ่งที่ชาวสวรรค์ได้รับความสุขสำราญเมื่อพวกเขามาชุมนุมกัน ดังที่อัลลอฮ์ ทรงแจ้งไว้ว่า

وَنَزَعْنَا مَا فِى صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ إِخْوَٰنًا عَلَىٰ سُرُرٍ مُّتَقَـٰبِلِينَ ﴿٤٧﴾

«และเราได้ถอดถอนความเคียดแค้นออกจากหัวอกของพวกเขา โดยเป็นพี่น้องกันบนเตียงที่หันหน้าเข้าหากัน»⁽⁵⁾

และพระองค์ตรัสว่า

مُتَّكِـِٔينَ عَلَىٰ رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِىٍّ حِسَانٍ ﴿٧٦﴾

«พวกเขาเอนกายบนเบาะสีเขียวและพรมอับเกาะรีย์อันงดงาม»⁽⁶⁾

مُّتَّكِـِٔينَ فِيهَا عَلَى ٱلْأَرَآئِكِ

«พวกเขาเอนกายในนั้นบนเตียงประดับ (อะรออิก)»⁽⁷⁾

ความหมายของ "อัน-นะมาริก" คือ หมอนและหมอนอิงสำหรับพิง "อัซ-ซะรอบีย์" คือ พรม "อัล-อับเกาะรีย์" คือ พรมชั้นดี "อัร-ร็อฟร็อฟ" คือ สวนต่าง ๆ ของสวรรค์ และมีผู้กล่าวว่าเป็นผ้าชนิดหนึ่ง ส่วน "อัล-อะรออิก" คือ เตียง

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-ฆอชิยะฮ์ 88:13-16 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:54 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัฏ-ฏูร 52:20 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:13-16 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-หิจญ์รฺ 15:47 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:76 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี 18:31

บทที่ห้า: ผู้รับใช้ของชาวสวรรค์

يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَٰنٌ مُّخَلَّدُونَ ﴿١٧﴾ بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِّن مَّعِينٍ ﴿١٨﴾

وَيَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَٰنٌ مُّخَلَّدُونَ إِذَا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤًا مَّنثُورًا ﴿١٩﴾

ชาวสวรรค์จะได้รับการปรนนิบัติจากเด็กหนุ่ม ซึ่งอัลลอฮ์ทรงบังเกิดพวกเขาขึ้นมาเพื่อรับใช้ชาวสวรรค์ พวกเขามีความงดงามและความสมบูรณ์พร้อมอย่างถึงที่สุด ดังที่อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «จะมีเด็กหนุ่มอยู่ตลอดกาลเวียนรอบพวกเขา พร้อมด้วยแก้ว เหยือก และถ้วยจากน้ำที่ไหลริน» (ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:17-18)⁽¹⁾ และพระองค์ตรัสไว้ในอีกที่หนึ่งว่า «และจะมีเด็กหนุ่มอยู่ตลอดกาลเวียนรอบพวกเขา เมื่อเจ้าได้เห็นพวกเขา เจ้าจะคิดว่าพวกเขาคือไข่มุกที่โปรยกระจายอยู่» (ซูเราะฮ์อัล-อินซาน 76:19)⁽²⁾

إِذَا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤًا مَّنثُورًا ﴿١٩﴾

อิบนุกะษีร (ขออัลลอฮ์ตะอาลาทรงเมตตาท่าน) กล่าวว่า «จะมีเด็กหนุ่มจากเด็กหนุ่มของชาวสวรรค์เวียนรอบชาวสวรรค์เพื่อปรนนิบัติรับใช้ (มุคัลละดูน) หมายถึง พวกเขาอยู่ในสภาพเดียวตลอดกาล ไม่เปลี่ยนแปลงไปจากสภาพนั้น อายุของพวกเขาไม่เพิ่มขึ้นเกินกว่าวัยนั้น ส่วนผู้ที่อธิบายว่าพวกเขาคือผู้ที่สวมห่วง คือมีตุ้มหูอยู่ที่หู นั่นก็เป็นเพียงการอธิบายความหมาย เพราะเด็กเท่านั้นที่เหมาะสมกับสิ่งนั้น มิใช่ผู้ใหญ่ ส่วนพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «เมื่อเจ้าได้เห็นพวกเขา เจ้าจะคิดว่าพวกเขาคือไข่มุกที่โปรยกระจายอยู่» (ซูเราะฮ์อัล-อินซาน 76:19)⁽³⁾ หมายถึง เมื่อเจ้าได้เห็นพวกเขากระจายตัวกันไปจัดการธุระของบรรดานายของพวกเขา ด้วยจำนวนที่มากมาย ใบหน้าที่ผ่องใส ผิวพรรณที่งดงาม ตลอดจนเสื้อผ้าและเครื่องประดับของพวกเขา เจ้าจะคิดว่าพวกเขาคือไข่มุกที่โปรยกระจายอยู่ และไม่มีการเปรียบเทียบใดจะงดงามไปกว่านี้ และไม่มีภาพใดจะงดงามไปกว่าไข่มุกที่โปรยกระจายอยู่บนสถานที่อันงดงาม»⁽⁴⁾

และนักวิชาการบางท่านมีความเห็นว่า เด็กหนุ่มเหล่านี้คือผู้ที่เสียชีวิตตั้งแต่ยังเยาว์วัย

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ : 17-18 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน : 19 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-อินซาน : 19 ⁽⁴⁾ ตัฟซีรอิบนุกะษีร (7/184)

…จากบรรดาบุตรของผู้ศรัทธาหรือของผู้ตั้งภาคี ท่านอัลลามะฮ์อิบนุตัยมียะฮ์ (ขออัลลอฮ์ตะอาลาทรงเมตตาท่าน) ได้โต้แย้งทัศนะนี้ และอธิบายว่า เหล่าเด็กหนุ่มผู้เป็นอมตะ (อัล-วิลดาน อัล-มุคัลละดูน) คือสิ่งถูกสร้างประเภทหนึ่งจากสิ่งถูกสร้างของสวรรค์ ท่านกล่าวว่า «เหล่าเด็กหนุ่มที่เวียนรับใช้ชาวสวรรค์นั้น เป็นสิ่งถูกสร้างประเภทหนึ่งจากสิ่งถูกสร้างของสวรรค์ มิใช่ลูกหลานของชาวโลกดุนยา ส่วนลูกหลานของชาวดุนยานั้น เมื่อพวกเขาได้เข้าสวรรค์ รูปร่างของพวกเขาจะถูกทำให้สมบูรณ์เช่นเดียวกับชาวสวรรค์ ตามรูปลักษณ์ของบิดาของพวกเขา คืออาดัม»⁽¹⁾

⁽¹⁾ มัจญ์มูอ์ อัล-ฟะตาวา (4/279) และดูเพิ่มเติม (4/311)

บทที่หก

ตลาดของชาวสวรรค์

إن في الجنة لسوقا ، يأتونها كل جمعة ، فتهب ريح الشمال ، فتحثوا في وجوههم وثيابهم ، فيزدادون حسنا وجمالا ، فيرجعون إلى أهليهم وقد ازدادوا حسنا وجمالا ، فيقول لهم أهلوهم : والله لقد ازددتم بعدنا حسنا وجمالا ، فيقولون : وأنتم ،والله لقد ازددتم بعدنا حسنا وجمالا

มุสลิมได้รายงานไว้ในหนังสือเศาะฮีหฺของท่าน จากอะนัส บิน มาลิก (ร.ฎ.) ว่าท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงในสวรรค์มีตลาดแห่งหนึ่ง ซึ่งพวกเขาจะมายังตลาดนั้นทุกวันศุกร์ แล้วลมเหนือจะพัดมา โปรยปราย (กลิ่นหอม) ลงบนใบหน้าและเสื้อผ้าของพวกเขา พวกเขาจึงยิ่งงดงามและสง่างามขึ้น แล้วพวกเขาก็กลับไปหาครอบครัวของตน ในสภาพที่งดงามและสง่างามยิ่งขึ้น ครอบครัวของพวกเขาจะกล่าวแก่พวกเขาว่า ขอสาบานด้วยอัลลอฮ์ พวกท่านงดงามและสง่างามยิ่งขึ้นหลังจากที่จากพวกเราไป แล้วพวกเขาก็จะกล่าวตอบว่า และพวกท่านก็เช่นกัน ขอสาบานด้วยอัลลอฮ์ พวกท่านงดงามและสง่างามยิ่งขึ้นหลังจากที่พวกเราจากไป»⁽¹⁾

อันนะวะวีย์กล่าวไว้ในการอธิบายหะดีษนี้ว่า «ที่หมายถึงตลาดในที่นี้ คือสถานที่ชุมนุมแห่งหนึ่งซึ่งพวกเขามารวมตัวกัน ดังที่ผู้คนในโลกดุนยามารวมตัวกันในตลาด และความหมายของคำว่า "พวกเขาจะมายังตลาดนั้นทุกวันศุกร์" คือ ในระยะเวลาเท่ากับทุกวันศุกร์ หมายถึงทุกสัปดาห์ ทั้งนี้ที่นั่นไม่มีสัปดาห์อย่างแท้จริง เพราะไม่มีดวงอาทิตย์ ไม่มีกลางคืนและกลางวัน ... และท่านได้ระบุเจาะจงลมของสวรรค์ว่าเป็นลมเหนือ เพราะลมเหนือเป็นลมแห่งฝนในทัศนะของชาวอาหรับ มันพัดมาจากทางทิศชาม และพาเมฆฝนมาด้วย ซึ่งพวกเขาเฝ้าหวังเมฆที่มาจากทางชาม และในหะดีษได้มีการเรียกลมนี้ว่า "อัล-มุษีเราะฮ์" หมายถึง ลมที่พัดให้ฟุ้งกระจาย เพราะมันพัดโปรยปรายลงบนใบหน้าของพวกเขา ด้วยสิ่งที่มันพัดพามา ทั้งชะมดเชียงจากผืนดินแห่งสวรรค์ และความโปรดปรานอื่น ๆ ของสวรรค์»⁽²⁾

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺมุสลิม, กิตาบุลญันนะฮ์, บาบ ฟี ซูกิลญันนะฮ์ (4/2178), หมายเลข 2833 ⁽²⁾ อันนะวะวีย์ อะลา มุสลิม (17/170)

บทที่เจ็ด

การชุมนุมของชาวสวรรค์และการสนทนาของพวกเขา

ชาวสวรรค์จะไปเยี่ยมเยียนกัน และชุมนุมกันในวงสนทนาอันดีงาม พวกเขาพูดคุยกัน และรำลึกถึงสิ่งที่เคยเกิดขึ้นกับพวกเขาในโลกดุนยา รวมถึงความโปรดปรานที่อัลลอฮ์ทรงประทานแก่พวกเขาด้วยการให้ได้เข้าสวรรค์ อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสพรรณนาถึงการชุมนุมของชาวสวรรค์ว่า

وَنَزَعْنَا مَا فِى صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ إِخْوَٰنًا عَلَىٰ سُرُرٍ مُّتَقَـٰبِلِينَ ﴿٤٧﴾

«และเราได้ถอดถอนความอาฆาตพยาบาทที่มีอยู่ในหัวอกของพวกเขาออกไป พวกเขาเป็นพี่น้องกัน นั่งอยู่บนเตียงหันหน้าเข้าหากัน»⁽¹⁾

อัลลอฮ์ยังทรงบอกเราถึงเรื่องราวบางส่วนที่พวกเขาสนทนากันในที่ชุมนุมของพวกเขาว่า

وَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ يَتَسَآءَلُونَ ﴿٢٥﴾ قَالُوٓا۟ إِنَّا كُنَّا قَبْلُ فِىٓ أَهْلِنَا مُشْفِقِينَ ﴿٢٦﴾ فَمَنَّ ٱللَّهُ عَلَيْنَا وَوَقَىٰنَا عَذَابَ ٱلسَّمُومِ ﴿٢٧﴾ إِنَّا كُنَّا مِن قَبْلُ نَدْعُوهُ ۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْبَرُّ ٱلرَّحِيمُ ﴿٢٨﴾

«และบางคนในหมู่พวกเขาหันหน้าเข้าหากันต่างไต่ถามกัน พวกเขากล่าวว่า แท้จริงเมื่อก่อนนี้ขณะที่พวกเราอยู่ท่ามกลางครอบครัวของพวกเรา พวกเราเป็นผู้หวาดกลัว (ต่อการลงโทษของอัลลอฮ์) แล้วอัลลอฮ์ทรงโปรดปรานแก่พวกเรา และทรงคุ้มครองพวกเราให้พ้นจากการลงโทษของลมร้อนแผดเผา แท้จริงเมื่อก่อนนี้พวกเราได้วิงวอนต่อพระองค์ แท้จริงพระองค์คือผู้ทรงดียิ่ง ผู้ทรงเมตตาเสมอ»⁽²⁾

และส่วนหนึ่งจากเรื่องที่พวกเขาสนทนากัน คือการรำลึกถึงพวกคนชั่วที่เคยทำให้บรรดาผู้ศรัทธาเกิดความสงสัย และเชิญชวนพวกเขาไปสู่การปฏิเสธศรัทธา

فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ يَتَسَآءَلُونَ ﴿٥٠﴾ قَالَ قَآئِلٌ مِّنْهُمْ إِنِّى كَانَ لِى قَرِينٌ ﴿٥١﴾ يَقُولُ أَءِنَّكَ لَمِنَ ٱلْمُصَدِّقِينَ ﴿٥٢﴾ أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَـٰمًا أَءِنَّا لَمَدِينُونَ ﴿٥٣﴾ قَالَ هَلْ أَنتُم مُّطَّلِعُونَ ﴿٥٤﴾ فَٱطَّلَعَ فَرَءَاهُ فِى سَوَآءِ ٱلْجَحِيمِ ﴿٥٥﴾ قَالَ تَٱللَّهِ إِن كِدتَّ لَتُرْدِينِ ﴿٥٦﴾ وَلَوْلَا نِعْمَةُ رَبِّى لَكُنتُ مِنَ ٱلْمُحْضَرِينَ ﴿٥٧﴾ أَفَمَا نَحْنُ بِمَيِّتِينَ ﴿٥٨﴾ إِلَّا مَوْتَتَنَا ٱلْأُولَىٰ وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ ﴿٥٩﴾ إِنَّ هَـٰذَا لَهُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ ﴿٦٠﴾ لِمِثْلِ هَـٰذَا فَلْيَعْمَلِ ٱلْعَـٰمِلُونَ ﴿٦١﴾

«แล้วบางคนในหมู่พวกเขาหันหน้าเข้าหากันต่างไต่ถามกัน ผู้กล่าวคนหนึ่งในหมู่พวกเขากล่าวว่า แท้จริงฉันเคยมีเพื่อนสนิทคนหนึ่ง เขากล่าวว่า ท่านเป็นคนหนึ่งในหมู่ผู้ที่เชื่อเช่นนั้นจริงหรือ? เมื่อพวกเราตายไปและกลายเป็นดินและกระดูกแล้ว พวกเราจะถูกสอบสวนและตอบแทนอีกกระนั้นหรือ? เขากล่าวว่า พวกท่านจะมองลงไปดูไหม? แล้วเขาก็มองลงไป และได้เห็นเพื่อนคนนั้นอยู่ท่ามกลางนรกญะฮีม เขากล่าวว่า ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ท่านเกือบจะทำให้ฉันพินาศไปแล้ว และหากมิใช่ความโปรดปรานของพระผู้อภิบาลของฉัน ฉันก็คงเป็นคนหนึ่งในหมู่ผู้ถูกนำตัวมา (รับการลงโทษ) แล้ว พวกเราจะไม่ตายอีกแล้วมิใช่หรือ? นอกจากการตายครั้งแรกของพวกเราเท่านั้น และพวกเราจะไม่ถูกลงโทษ แท้จริงนี่คือชัยชนะอันยิ่งใหญ่ สำหรับสิ่งเช่นนี้แหละ ผู้ปฏิบัติทั้งหลายจงปฏิบัติเถิด»⁽³⁾

⁽¹⁾ (ซูเราะฮ์อัล-หิจญ์รฺ 15:47) ⁽²⁾ (ซูเราะฮ์อัฏ-ฏูร 52:25) ⁽³⁾ (ซูเราะฮ์อัศ-ศอฟฟาต 37:50–61)

บทที่แปด

ความปรารถนาของชาวสวรรค์

ชาวสวรรค์บางคนมีความปรารถนาในสวรรค์ ซึ่งความปรารถนาเหล่านั้นจะเป็นจริงขึ้นอย่างน่าอัศจรรย์ ไม่เหมือนกับสิ่งที่เกิดขึ้นในโลกดุนยา ท่านเราะซูล ﷺ ได้เล่าให้เราฟังถึงความปรารถนาบางประการเหล่านี้และลักษณะที่มันเป็นจริงขึ้น

إن رجلا من أهل الجنة استأذن ربّه في الزرع ، فقال له : ألست فيما شئت ؟ قال : بلى ، ولكن أحب الزرع ، فبذر، فبادر الطرف نباته واستواؤه ، واستحصاده ، فكان أمثال الجبال ، فيقول الله تعالى : دونك ياابن آدم ، فإنه لا يشبعك شيء

والله لا تجده إلا قرشيا أو أنصاريا ، فإنهم أصحاب زرع ، وأمّا نحن فلسنا بأصحاب زرع ، فضحك رسول الله ﷺ

ชาวสวรรค์คนหนึ่งขออนุญาตพระผู้อภิบาลของเขาเพื่อทำการเพาะปลูก พระองค์ทรงอนุญาตให้เขา เพียงแค่เขาหว่านเมล็ดลงไป มันก็หยั่งรากลงในดิน แล้วงอกงาม เติบโตเต็มที่ และสุกพร้อมเก็บเกี่ยวในเวลาเดียวกัน ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กำลังเล่าเรื่องราวขณะที่มีชายชาวชนบทคนหนึ่งอยู่กับท่านว่า «ชายคนหนึ่งจากชาวสวรรค์ขออนุญาตพระผู้อภิบาลของเขาเพื่อทำการเพาะปลูก พระองค์ตรัสแก่เขาว่า เจ้ามิได้อยู่ในสิ่งที่เจ้าปรารถนาแล้วหรือ?⁽¹⁾ เขาตอบว่า แน่นอนครับ แต่ข้าพระองค์ชอบการเพาะปลูก แล้วเขาก็หว่านเมล็ด การงอก⁽²⁾ การเติบโตเต็มที่ และการพร้อมเก็บเกี่ยวของมันก็เกิดขึ้นเร็วกว่าการกะพริบตา จนกระทั่งผลผลิตกองสูงเท่าภูเขา แล้วอัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า จงรับเอาไปเถิด โอ้ลูกหลานอาดัมเอ๋ย เพราะไม่มีสิ่งใดทำให้เจ้าอิ่มได้» ชายชาวชนบทจึงกล่าวว่า «ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ท่านจะไม่พบเขาเป็นใครอื่นนอกจากชาวกุร็อยช์หรือชาวอันศ็อร เพราะพวกเขาเป็นนักเพาะปลูก ส่วนพวกเรานั้นไม่ใช่นักเพาะปลูก แล้วท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ก็หัวเราะ»⁽³⁾

และอีกคนหนึ่งปรารถนาจะมีบุตร อัลลอฮ์ทรงทำให้ความปรารถนาของเขาเป็นจริงภายในเวลาเพียงชั่วครู่เดียว โดยที่ภรรยาของเขาตั้งครรภ์และคลอดบุตรภายในชั่วครู่เดียว

⁽¹⁾ หมายถึง อยู่ในสิ่งที่เจ้าปรารถนาจากความสุขสำราญนานาชนิด และอาหารและเครื่องดื่มหลากหลายประเภท ⁽²⁾ หมายถึง เร็วกว่าการมองของสายตา ⁽³⁾ มิชกาต อัล-มะศอบีหฺ: (3/95) หะดีษหมายเลข 5653

المؤمن إذا اشتهى الولد في الجنة ، كان حمله ووضعه وسنه في ساعة واحدة كما يشتهي

อัต-ติรมิซีย์ได้รายงานไว้ในหนังสือสุนันของท่าน อะห์มัดได้รายงานไว้ในหนังสือมุสนัดของท่าน และอิบนุหิบบานได้รายงานไว้ในหนังสือเศาะฮีหฺของท่าน ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีหฺ จากอบูสะอีด (ร.ฎ.) ว่าท่านนบี ﷺ ได้กล่าวว่า «ผู้ศรัทธานั้น เมื่อเขาปรารถนาจะมีบุตรในสวรรค์ การตั้งครรภ์ การคลอด และการเติบโตจนถึงวัยของบุตรนั้น จะเกิดขึ้นภายในชั่วเวลาเดียวตามที่เขาปรารถนา»⁽¹⁾

⁽¹⁾ เศาะฮีหุลญามิอ์ (6/5) หะดีษหมายเลข 6525

บทที่เก้า: สตรีของชาวสวรรค์

หัวข้อที่หนึ่ง: ภรรยาของผู้ศรัทธาในโลกดุนยาจะเป็นภรรยาของเขาในอาคิเราะฮ์ หากนางเป็นผู้ศรัทธา

جَنَّـٰتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا وَمَن صَلَحَ مِنْ ءَابَآئِهِمْ وَأَزْوَٰجِهِمْ وَذُرِّيَّـٰتِهِمْ

เมื่อผู้ศรัทธาได้เข้าสวรรค์ หากภรรยาของเขาเป็นผู้ประพฤติดี นางก็จะเป็นภรรยาของเขาในสวรรค์ด้วย ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «คือสวนสวรรค์อัดน์ที่พวกเขาจะได้เข้าไป พร้อมกับผู้ที่ประพฤติดีจากบรรพบุรุษของพวกเขา คู่ครองของพวกเขา และลูกหลานของพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัร-เราะอ์ด 13:23)⁽¹⁾

هُمْ وَأَزْوَٰجُهُمْ فِى ظِلَـٰلٍ عَلَى ٱلْأَرَآئِكِ مُتَّكِـُٔونَ ﴿٥٦﴾

ٱدْخُلُوا۟ ٱلْجَنَّةَ أَنتُمْ وَأَزْوَٰجُكُمْ تُحْبَرُونَ ﴿٧٠﴾

พวกเขาอยู่ในสวนสวรรค์โดยได้รับความสุขสำราญพร้อมกับคู่ครองของตน พวกเขาเอนกายอยู่ใต้ร่มเงาของสวรรค์อย่างปีติยินดีและเบิกบาน ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «พวกเขาและคู่ครองของพวกเขาอยู่ใต้ร่มเงา เอนกายอยู่บนตั่งที่ประดับประดา» (ซูเราะฮ์ยาสีน 36:56)⁽²⁾ และ «พวกเจ้าจงเข้าสวรรค์เถิด ทั้งพวกเจ้าและคู่ครองของพวกเจ้า โดยพวกเจ้าจะได้รับความปีติยินดี» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ 43:70)⁽³⁾

หัวข้อที่สอง: สตรีจะเป็นของสามีคนสุดท้ายของนาง

อบูอะลี อัล-หัรรอนี ได้รายงานไว้ในหนังสือ «ตารีค อัร-ร็อกเกาะฮ์» จากมัยมูน บิน มิฮ์รอน ว่า: มุอาวิยะฮ์ บิน อบีสุฟยาน (ร.ฎ.) ได้สู่ขออุมมุดดัรดาอ์ แต่นางปฏิเสธที่จะแต่งงานกับเขา และนางกล่าวว่า:

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะอ์ด: 23 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์ยาสีน: 56 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ: 70

المرأة في آخر أزواجها

لآخر أزواجها

…ได้ยินว่าท่านอบูดัรดาอ์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «สตรีนั้นจะอยู่กับสามีคนสุดท้ายของนาง» หรือท่านกล่าวว่า «เป็นของสามีคนสุดท้ายของนาง» ผู้รายงานในสายรายงานนี้ล้วนได้รับการยืนยันว่าเชื่อถือได้ ยกเว้นอัลอับบาส บิน ศอลิหฺ ซึ่งไม่มีประวัติบันทึกไว้ อบุชชัยค์ได้รายงานไว้ในหนังสืออัตตารีค ด้วยสายรายงานที่ศอฮีหฺ โดยจำกัดเฉพาะส่วนที่เป็นมัรฟูอฺ (คำพูดของท่านนบี ﷺ) และอัฏฏ็อบรอนีได้รายงานไว้ในหนังสืออัลมุอฺญัม อัลเอาสัฏ ด้วยสายรายงานที่อ่อน แต่เมื่อรวมทั้งสองสายรายงานเข้าด้วยกันแล้วถือว่าแข็งแรง และส่วนที่เป็นมัรฟูอฺนั้นศอฮีหฺ

أن أسماء بنت أبي بكر كانت تحت الزبير بن العوام ، وكان شديدا عليها ، فأتت أباها ، فشكت ذلك إليه ، فقال : يا بنية اصبري ، فإن المرأة إذا كان لها زوج صالح ، ثم مات عنها ، فلم تزوج بعده جمع بينهما في الجنة

หะดีษนี้ยังมีหลักฐานสนับสนุน (ชาฮิด) ที่เป็นเมากูฟ (คำพูดของศอฮาบะฮ์) อีกสองบท บทแรกรายงานโดยอิบนุอะซากิรจากอิกริมะฮ์ว่า «ท่านอัสมาอ์ บินติ อบีบักร (ร.ฎ.) เป็นภรรยาของท่านอัซซุบัยร์ บิน อัลเอาวาม (ร.ฎ.) และท่านอัซซุบัยร์เป็นคนเข้มงวดกับนางมาก นางจึงไปหาบิดาของนางและร้องทุกข์เรื่องนั้นกับท่าน ท่านอบูบักร (ร.ฎ.) จึงกล่าวว่า "ลูกสาวของพ่อเอ๋ย จงอดทนเถิด เพราะแท้จริงสตรีนั้น หากนางมีสามีที่ดี แล้วเขาเสียชีวิตจากนางไป และนางไม่แต่งงานใหม่หลังจากเขา อัลลอฮ์จะทรงให้ทั้งสองได้อยู่ร่วมกันในสวรรค์"»

ผู้รายงานของสายรายงานนี้ล้วนเชื่อถือได้ เพียงแต่ในสายรายงานมีการขาดตอน (อิรซาล) เนื่องจากอิกริมะฮ์ไม่ทันได้พบท่านอบูบักร (ร.ฎ.) เว้นแต่ว่าเขาจะได้รับเรื่องนี้มาจากท่านอัสมาอ์ (ร.ฎ.)

إن شئت أن تكوني زوجتي في الجنة ، فلا تزوجي بعدي ، فإن المرأة في الجنة لآخر أزواجها في الدنيا

ส่วนบทที่สองนั้น อัลบัยฮะกีได้บันทึกไว้ในหนังสืออัสสุนัน ว่าท่านหุซัยฟะฮ์ (ร.ฎ.) กล่าวแก่ภรรยาของท่านว่า «หากเธอต้องการเป็นภรรยาของฉันในสวรรค์ ก็จงอย่าแต่งงานใหม่หลังจากฉัน เพราะแท้จริงสตรีในสวรรค์นั้นเป็นของสามีคนสุดท้ายของนางในดุนยา»⁽¹⁾ ด้วยเหตุนี้เอง อัลลอฮ์จึงทรงห้ามบรรดาภรรยาของท่านนบี ﷺ มิให้แต่งงานกับผู้ใดหลังจากท่าน เพราะพวกนางคือภรรยาของท่านในอาคิเราะฮ์

หัวข้อที่สาม

หูรุลอีน (สาวสวรรค์)

كَذَٰلِكَ وَزَوَّجْنَـٰهُم بِحُورٍ عِينٍ ﴿٥٤﴾

อัลลอฮ์จะทรงให้พวกเขา (ชาวสวรรค์) ได้แต่งงานกับภรรยาที่งดงามในสวรรค์ นอกเหนือจากภรรยาของพวกเขาที่อยู่ในดุนยา ดังที่พระองค์ตรัสว่า «เช่นนั้นแหละ และเราได้ให้พวกเขาแต่งงานกับหูรุลอีน» (ซูเราะฮ์อัด-ดุคอน 44:54)⁽²⁾ คำว่า "อัลหูร" เป็นพหูพจน์ของคำว่า "หูรออ์" ซึ่งหมายถึง…

⁽¹⁾ การตรวจสอบนี้เราได้นำมาโดยสรุปจากหนังสือ «สิลสิละฮ์ อัลอะหาดีษ อัศเศาะฮีหะฮ์» ของเชคนาศิร (3/275) หะดีษหมายเลข 1281 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัด-ดุคอน : 54

…ผู้ซึ่งส่วนขาวของดวงตาขาวจัด และส่วนดำของดวงตาดำสนิท ส่วนคำว่า “อีน” นั้นเป็นพหูพจน์ของคำว่า “อัยนาอ์” ซึ่งหมายถึงหญิงที่มีดวงตากลมโต

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا ﴿٣١﴾ حَدَآئِقَ وَأَعْنَـٰبًا ﴿٣٢﴾ وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا ﴿٣٣﴾

إِنَّآ أَنشَأْنَـٰهُنَّ إِنشَآءً ﴿٣٥﴾ فَجَعَلْنَـٰهُنَّ أَبْكَارًا ﴿٣٦﴾ عُرُبًا أَتْرَابًا ﴿٣٧﴾

لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَآنٌّ ﴿٥٦﴾

อัลกุรอานได้พรรณนาลักษณะของหูรุลอีนว่าพวกนางเป็นสาวแรกรุ่นที่มีอายุรุ่นราวคราวเดียวกัน อัลลอฮ์ตรัสว่า «แท้จริงสำหรับบรรดาผู้ยำเกรงนั้นคือความสำเร็จ คือบรรดาสวนและองุ่น และบรรดาสาวแรกรุ่นที่มีอายุรุ่นราวคราวเดียวกัน» (ซูเราะฮ์อัน-นะบะอ์ 78:31-33)⁽¹⁾ คำว่า “อัล-กาอิบ” หมายถึงหญิงสาวสวยที่ทรวงอกเต่งตึง ส่วนคำว่า “อัล-อัตร็อบ” หมายถึงหญิงที่มีอายุใกล้เคียงกัน หูรุลอีนเป็นสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงสร้างขึ้นในสวรรค์ พระองค์ทรงบังเกิดพวกนางขึ้นมาเป็นพิเศษ และทรงทำให้พวกนางเป็นสาวบริสุทธิ์ เป็นที่รักใคร่ของสามี และมีอายุรุ่นราวคราวเดียวกัน «แท้จริงเราได้บังเกิดพวกนางขึ้นมาเป็นพิเศษ แล้วเราได้ทำให้พวกนางเป็นสาวบริสุทธิ์ เป็นที่รักใคร่ของสามี มีอายุรุ่นราวคราวเดียวกัน» (ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:35-37)⁽²⁾ การที่พวกนางเป็นสาวบริสุทธิ์นั้นแสดงว่าไม่เคยมีผู้ใดสมสู่กับพวกนางมาก่อนพวกเขา ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «ไม่เคยมีมนุษย์และญินใดแตะต้องพวกนางมาก่อนพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:56)⁽³⁾ ข้อนี้จึงหักล้างทัศนะของผู้ที่กล่าวว่า ภรรยาที่อัลลอฮ์ทรงบังเกิดขึ้นในสวรรค์นั้นหมายถึงภรรยาของพวกเขาในโลกดุนยา โดยพระองค์จะทรงทำให้พวกนางกลับเป็นสาวอีกครั้งหลังจากที่เข้าสู่วัยกลางคนและวัยชรา ความหมายนี้ถูกต้องในตัวของมันเอง เพราะอัลลอฮ์จะทรงให้บรรดาสตรีผู้ศรัทธาเข้าสวรรค์ในวัยสาว แต่พวกนางมิใช่หูรุลอีนที่อัลลอฮ์ทรงบังเกิดขึ้นมาเป็นพิเศษ

ส่วนความหมายของคำว่า “อัล-อุรุบ” คือ หญิงที่มีจริตอ่อนช้อยและแสดงความรักใคร่ต่อสามีของนาง

وَحُورٌ عِينٌ ﴿٢٢﴾ كَأَمْثَـٰلِ ٱللُّؤْلُؤِ ٱلْمَكْنُونِ ﴿٢٣﴾

فِيهِنَّ قَـٰصِرَٰتُ ٱلطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَآنٌّ ﴿٥٦﴾ فَبِأَىِّ ءَالَآءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٥٧﴾ كَأَنَّهُنَّ ٱلْيَاقُوتُ وَٱلْمَرْجَانُ ﴿٥٨﴾

อัลกุรอานได้บอกเล่าแก่เราถึงความงดงามของสตรีในสวรรค์ โดยตรัสว่า «และ (มีสำหรับพวกเขา) หูรุลอีน ประดุจไข่มุกที่ถูกเก็บรักษาไว้» (ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ 56:22-23)⁽⁴⁾ ความหมายของคำว่า “อัล-มักนูน” คือ สิ่งที่ถูกเก็บซ่อนและได้รับการปกป้องรักษา ซึ่งแสงแดดไม่ได้ทำให้ความใสสะอาดของสีของมันเปลี่ยนแปลงไป และไม่เคยถูกมือใดสัมผัสเล่น ในอีกที่หนึ่งพระองค์ทรงเปรียบพวกนางกับทับทิมและปะการัง «ในสวรรค์เหล่านั้นมีบรรดาสาวผู้ลดสายตา ไม่เคยมีมนุษย์และญินใดแตะต้องพวกนางมาก่อนพวกเขา ดังนั้นด้วยความโปรดปรานใดเล่าแห่งพระผู้อภิบาลของพวกเจ้าทั้งสองที่พวกเจ้าทั้งสองจะปฏิเสธ ประหนึ่งว่าพวกนางคือทับทิมและปะการัง» (ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:56-58)⁽⁵⁾ ทับทิมและปะการังเป็นอัญมณีล้ำค่าสองชนิดที่มีความงดงาม และมีรูปลักษณ์อันสวยงามน่าอัศจรรย์ อัลกุรอานยังได้พรรณนาลักษณะของหูรุลอีนว่าเป็นผู้ที่ลดสายตา และพวกนาง…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัน-นะบะอ์ : 31-33 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ : 35-37 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 56 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-วากิอะฮ์ : 22 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน : 56-58

«บรรดาหญิงที่สำรวมสายตาไว้เฉพาะต่อคู่ครองของนาง» สายตาของพวกนางไม่ทอดมองผู้ใดนอกจากคู่ครองของตน อัลลอฮ์ทรงยืนยันถึงความงามและความสวยของหูรุลอีนในสวรรค์ และเพียงพอแล้วสำหรับท่านที่อัลลอฮ์ทรงเป็นผู้ยืนยันเรื่องนี้ด้วยพระองค์เอง นั่นย่อมแสดงว่าพวกนางงามถึงขีดสุดแล้ว

فِيهِنَّ خَيْرَٰتٌ حِسَانٌ ﴿٧٠﴾ فَبِأَىِّ ءَالَآءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٧١﴾ حُورٌ مَّقْصُورَٰتٌ فِى ٱلْخِيَامِ ﴿٧٢﴾

«ในสวรรค์เหล่านั้นมีหญิงสาวที่ดีงามและสวยงาม แล้วความโปรดปรานใดเล่าแห่งพระเจ้าของพวกเจ้าทั้งสองที่พวกเจ้าทั้งสองจะปฏิเสธ หูรุลอีนที่ถูกเก็บรักษาไว้ในกระโจม» (ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน 55:70-72)⁽¹⁾

وَلَهُمْ فِيهَآ أَزْوَٰجٌ مُّطَهَّرَةٌ ۖ وَهُمْ فِيهَا خَـٰلِدُونَ ﴿٢٥﴾

หญิงในสวรรค์ไม่เหมือนหญิงในโลกดุนยา เพราะพวกนางสะอาดบริสุทธิ์จากเลือดประจำเดือนและเลือดหลังคลอดบุตร ปราศจากน้ำลาย น้ำมูก ปัสสาวะ และอุจจาระ นี่คือความหมายที่พระดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาบ่งชี้ไว้ว่า «และพวกเขาจะได้คู่ครองที่บริสุทธิ์ในสวรรค์นั้น และพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:25)⁽²⁾

« أول زمرة تلج الجنة صورتهم على صورة القمر ليلة البدر ، لا يبصقون ، ولا يمتخطون ، ولا يتغوطون ، آنيتهم فيها الذهب ، أمشاطهم من الذهب والفضة ، ومجامرهم الألوه ، ورشحهم المسك ، ولكل واحد منهم زوجتان ، يرى مخ سوقهما من وراء اللحم من الحسن »

ท่านเราะซูล ﷺ ได้เล่าให้เราฟังถึงความงามของภรรยาของชาวสวรรค์ไว้ ดังหะดีษที่อัล-บุคอรีย์และมุสลิมรายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «กลุ่มแรกที่เข้าสวรรค์มีใบหน้าดุจดวงจันทร์ในคืนเพ็ญ พวกเขาไม่บ้วนน้ำลาย ไม่สั่งน้ำมูก และไม่ถ่ายอุจจาระ ภาชนะของพวกเขาในสวรรค์ทำจากทองคำ หวีของพวกเขาทำจากทองคำและเงิน กระถางกำยานของพวกเขาจุดด้วยไม้กฤษณา เหงื่อของพวกเขาคือชะมดเชียง แต่ละคนในหมู่พวกเขามีภรรยาสองคน ซึ่งงดงามถึงขนาดที่มองเห็นไขกระดูกในแข้งของนางทะลุผ่านเนื้อออกมาได้»⁽³⁾

« ولو أن امرأة من أهل الجنة اطلعت إلى أهل الأرض لأضاءت ما بينهما ، ولملأته ريحا ، ولنصيفها على رأسها خير من الدنيا وما فيها »

จงพิจารณาความงามที่ท่านเราะซูล ﷺ เล่าไว้นี้ ท่านจะพบสิ่งใดที่ท่านรู้จักซึ่งเทียบเคียงได้หรือไม่? «หากหญิงคนหนึ่งจากชาวสวรรค์ชะโงกมองมายังชาวโลก นางจะทำให้ทุกสิ่งระหว่างฟ้ากับแผ่นดินสว่างไสว และจะทำให้ทั้งหมดนั้นอบอวลไปด้วยกลิ่นหอม และผ้าคลุมศีรษะของนางยังดีกว่าโลกดุนยาและทุกสิ่งที่อยู่ในนั้น» รายงานโดยอัล-บุคอรีย์⁽⁴⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัร-เราะห์มาน: 70–71 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์: 25 ⁽³⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ในเศาะฮีหฺของท่าน กิตาบุลค็อลก์ บาบมาญาอะฟีศิฟะติลญันนะฮ์, ฟัตหุลบารี: (6/318) และรายงานโดยมุสลิมในกิตาบุลญันนะฮ์ วะศิฟะติ นะอีมิ อะฮ์ลิฮา บาบเอาวะลุ ซุมเราะติน ตัดคุลุลญันนะฮ์: (4/2178) หมายเลข 2834 ⁽⁴⁾ รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ในเศาะฮีหฺของท่าน กิตาบุลญิฮาด บาบ "วะ ซัววัจญ์นาฮุม บิหูริน อีน", ฟัตหุลบารี (6/15) คำว่า "อัน-นะศีฟ" หมายถึง ผ้าคลุมศีรษะ (คิมาร)

للشهيد عند الله ثلاث خصال : يغفر له في أول دفعة من دمه ، ويرى مقعده من الجنة ، ويجار من عذاب القبر ، ويأمن من الفزع الأكبر ، ويوضع على رأسه تاج الوقار ، الياقوتة منها خير من الدنيا وما فيها ، ويزوج اثنتين وسبعين زوجة من الحور العين ، ويشفع في سبعين من أقربائه

การกำหนดจำนวนภรรยาของแต่ละคนในสวรรค์ไว้ที่สองคนนั้น ดูเหมือนว่าเป็นจำนวนที่น้อยที่สุด มิฉะนั้นแล้วก็มีรายงานว่า ผู้ที่ตายชะฮีดจะได้แต่งงานกับภรรยาจากนางฮูรุลอีนถึงเจ็ดสิบสองคน ในสุนันอัต-ติรมิซีย์และสุนันอิบนุมาญะฮ์ ด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง จากอัล-มิกดาม บิน มะอ์ดีกะริบ (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้ที่ตายชะฮีดจะได้รับคุณลักษณะสามประการ ณ อัลลอฮ์ คือ เขาจะได้รับการอภัยตั้งแต่เลือดของเขาพุ่งออกมาหยดแรก เขาจะได้เห็นที่พำนักของเขาในสวรรค์ เขาจะได้รับการคุ้มครองจากการลงโทษในหลุมศพ เขาจะปลอดภัยจากความหวาดกลัวอันยิ่งใหญ่ (ในวันกิยามะฮ์) บนศีรษะของเขาจะถูกสวมมงกุฎแห่งเกียรติ ซึ่งทับทิมเพียงเม็ดเดียวในมงกุฎนั้นดียิ่งกว่าโลกนี้และสิ่งที่อยู่ในโลกนี้ เขาจะได้แต่งงานกับภรรยาจากนางฮูรุลอีนเจ็ดสิบสองคน และเขาจะได้รับอนุญาตให้ชะฟาอะฮ์ (ให้ความช่วยเหลือ) แก่ญาติของเขาเจ็ดสิบคน»⁽¹⁾

การขับร้องของนางฮูรุลอีน

إن أزواج أهل الجنة ليغنين أزواجهنَّ بأحسن أصوات ما سمعها أحد قط . إن مما يغنين : نحن الخيِّرات الحسان ، أزواج قوم كرام ، ينظرن بقرة أعيان . وإن مما يغنين به : نحن الخالدات فلا يَمُتْنَه ، نحن الآمنات فلا يخفنه ، نحن المقيمات فلا يظعنَّه

ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกแก่เราว่า นางฮูรุลอีนในสวรรค์นั้นจะขับร้องด้วยเสียงที่ไพเราะอ่อนหวาน ในหนังสือมุอ์ญัม «อัฏ-ฏ็อบรอนีย์ อัล-เอาสัฏ» ด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง จากอิบนุอุมัร (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «แท้จริงภรรยาของชาวสวรรค์จะขับร้องให้สามีของนางฟังด้วยเสียงที่ไพเราะที่สุด ซึ่งไม่เคยมีผู้ใดได้ยินมาก่อนเลย ส่วนหนึ่งจากสิ่งที่นางขับร้องคือ “พวกเราคือหญิงผู้ประเสริฐและงดงาม เป็นภรรยาของกลุ่มชนผู้มีเกียรติ พวกเขามองดู (พวกเรา) ด้วยความชื่นตาชื่นใจ” และส่วนหนึ่งจากสิ่งที่นางขับร้องคือ “พวกเราคือผู้ที่อยู่ตลอดกาล จึงไม่มีวันตาย พวกเราคือผู้ที่ปลอดภัย จึงไม่มีวันหวาดกลัว พวกเราคือผู้ที่พำนักอยู่ จึงไม่มีวันจากไปไหน”»⁽²⁾

إن الحور العين لتغنين في الجنة ، يقلن : نحن الحور الحسان ، خبئنا لأزواج كرام

และสัมมูยะฮ์ได้รายงานไว้ในหนังสือ «ฟะวาอิด» ของเขา จากอะนัส (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ว่า «แท้จริงนางฮูรุลอีนจะขับร้องในสวรรค์ โดยกล่าวว่า “พวกเราคือนางฮูรผู้งดงาม ถูกเก็บถนอมไว้เพื่อสามีผู้มีเกียรติ”»⁽³⁾

⁽¹⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (3/358) หมายเลข 3834 ⁽²⁾ เศาะฮีหุลญามิอ์ อัศ-ศ็อฆีร (2/48) หะดีษหมายเลข 1557 และเชคนาศิร (อัล-อัลบานีย์) ได้อ้างถึงอัฏ-ฏ็อบรอนีย์ในอัล-เอาสัฏ อบูนุอัยม์ และอัฎ-ฎิยาอ์ในหนังสือศิฟะตุลญันนะฮ์ด้วย ⁽³⁾ เศาะฮีหุลญามิอ์ (2/58) หมายเลข 1598

ความหึงหวงของนางหูรุลอีนต่อสามีของพวกนางในโลกดุนยา

لا تؤذي امرأة زوجها في الدنيا، إلا قالت زوجته من الحور العين : لا تؤذيه قاتلك الله ، فإنما هو دخيل عندك ، يوشك أن يفارقك إلينا

ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกแก่เราว่า นางหูรุลอีนจะหึงหวงสามีของพวกนางที่ยังอยู่ในโลกดุนยา เมื่อภรรยาของชายคนหนึ่งทำร้ายเขาในโลกดุนยา ในมุสนัดของอะห์มัดและสุนันของอัต-ติรมิซีย์ ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีห์ จากมุอาซ (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ท่านกล่าวว่า «ไม่มีสตรีคนใดทำร้ายสามีของนางในโลกดุนยา เว้นแต่ภรรยาของเขาจากหมู่นางหูรุลอีนจะกล่าวว่า: อย่าทำร้ายเขา ขออัลลอฮ์ทรงสาปแช่งเจ้า แท้จริงเขาเป็นเพียงแขกผู้มาพักอยู่กับเจ้าเท่านั้น อีกไม่นานเขาก็จะจากเจ้ามาหาพวกเรา»⁽¹⁾

ประเด็นที่สี่: ผู้ศรัทธาในสวรรค์จะได้รับพละกำลังเท่ากับชายหนึ่งร้อยคน

يعطى المؤمن في الجنة قوة كذا وكذا من الجماع

يعطى قوة مائة رجل

จากอนัส (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ท่านกล่าวว่า «ผู้ศรัทธาในสวรรค์จะได้รับพละกำลังในการร่วมประเวณีมากมายเท่านั้นเท่านี้» มีผู้ถามว่า: โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ เขาจะมีความสามารถเช่นนั้นหรือ? ท่านกล่าวว่า «เขาจะได้รับพละกำลังเท่ากับชายหนึ่งร้อยคน» รายงานโดยอัต-ติรมิซีย์⁽²⁾

⁽¹⁾ เศาะฮีห์ อัล-ญามิอ์ อัศ-ศะฆีร (6/125) หะดีษหมายเลข 7069

⁽²⁾ มิชกาต อัล-มะศอบีห์ (3/90) หมายเลข 5636 ผู้ตรวจทานหนังสือมิชกาตกล่าวว่า «อัต-ติรมิซีย์กล่าวว่า: เป็นหะดีษเศาะฮีห์เฆาะรีบ» ข้าพเจ้า (ผู้ตรวจทาน) ขอกล่าวว่า: สายรายงานของหะดีษนี้หะสัน หรือยิ่งกว่านั้นคือเศาะฮีห์ เพราะมีหะดีษสนับสนุนหลายบท ในจำนวนนั้นคือหะดีษจากเซด บิน อัรก็อม ที่บันทึกโดยอัด-ดาริมีย์ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีห์

บทที่สิบ

การหัวเราะของชาวสวรรค์ต่อชาวนรก

หลังจากที่อัลลอฮ์ทรงให้ชาวสวรรค์ได้เข้าสวรรค์แล้ว พวกเขาจะร้องเรียกศัตรูของพวกเขาจากบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาซึ่งเป็นชาวนรก ด้วยการประณามและตำหนิติเตียน «และชาวสวรรค์ได้ร้องเรียกชาวนรกว่า แท้จริงเราได้พบแล้วว่าสิ่งที่พระเจ้าของเราได้ทรงสัญญาไว้แก่เรานั้นเป็นความจริง แล้วพวกท่านได้พบหรือไม่ว่าสิ่งที่พระเจ้าของพวกท่านได้ทรงสัญญาไว้นั้นเป็นความจริง? พวกเขากล่าวว่า ใช่แล้ว แล้วผู้ประกาศคนหนึ่งก็ได้ประกาศขึ้นในระหว่างพวกเขาว่า การสาปแช่งของอัลลอฮ์นั้นจงประสบแด่บรรดาผู้อธรรม»⁽¹⁾

وَنَادَىٰٓ أَصْحَـٰبُ ٱلْجَنَّةِ أَصْحَـٰبَ ٱلنَّارِ أَن قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجَدتُّم مَّا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا ۖ قَالُوا۟ نَعَمْ ۚ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌۢ بَيْنَهُمْ أَن لَّعْنَةُ ٱللَّهِ عَلَى ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿٤٤﴾

แท้จริงบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาในโลกดุนยานั้นเคยเป็นศัตรูกับบรรดาผู้ศรัทธา พวกเขาเยาะเย้ยและหัวเราะเยาะผู้ศรัทธา แต่ในวันนั้นบรรดาผู้ศรัทธาจะได้รับชัยชนะ ขณะที่พวกเขาอยู่ในความสุขสำราญอันถาวร พวกเขาจะมองไปยังบรรดาผู้กระทำความผิด แล้วพวกเขาก็เยาะเย้ยและหัวเราะเยาะคนเหล่านั้น «แท้จริงบรรดาผู้ทำความดีนั้นอยู่ในความสุขสำราญ (22) อยู่บนเตียงที่ประดับประดา พวกเขาเฝ้ามองดู (23) เจ้าจะรู้จักความเบิกบานแห่งความสุขสำราญบนใบหน้าของพวกเขา (24) พวกเขาจะได้รับการให้ดื่มจากเครื่องดื่มบริสุทธิ์ที่ถูกผนึกไว้ (25) ผนึกของมันคือชะมดเชียง และในสิ่งนี้แหละ ผู้ที่จะแข่งขันก็จงแข่งขันกันเถิด (26) และส่วนผสมของมันมาจากตัสนีม (27) คือตาน้ำที่บรรดาผู้ใกล้ชิด (อัลลอฮ์) ดื่มจากมัน (28) แท้จริงบรรดาผู้กระทำความผิดนั้นเคยหัวเราะเยาะบรรดาผู้ศรัทธา (29) และเมื่อพวกเขาเดินผ่านบรรดาผู้ศรัทธา พวกเขาก็ขยิบตาให้กัน (30) และเมื่อพวกเขากลับไปยังครอบครัวของพวกเขา พวกเขาก็กลับไปอย่างสนุกสนานลำพองใจ (31) และเมื่อพวกเขาเห็นบรรดาผู้ศรัทธา พวกเขากล่าวว่า แท้จริงคนเหล่านี้เป็นผู้หลงผิดแน่แท้ (32) ทั้งที่พวกเขามิได้ถูกส่งมาเป็นผู้เฝ้าดูแลบรรดาผู้ศรัทธาเลย (33) ดังนั้นวันนี้บรรดาผู้ศรัทธาจะหัวเราะเยาะบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา (34) อยู่บนเตียงที่ประดับประดา พวกเขาเฝ้ามองดู (35) บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาได้รับการตอบแทนตามที่พวกเขาเคยกระทำไว้แล้วมิใช่หรือ? (36)»⁽²⁾

إِنَّ ٱلْأَبْرَارَ لَفِى نَعِيمٍ ﴿٢٢﴾ عَلَى ٱلْأَرَآئِكِ يَنظُرُونَ ﴿٢٣﴾ تَعْرِفُ فِى وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ ٱلنَّعِيمِ ﴿٢٤﴾ يُسْقَوْنَ مِن رَّحِيقٍ مَّخْتُومٍ ﴿٢٥﴾ خِتَـٰمُهُۥ مِسْكٌ ۚ وَفِى ذَٰلِكَ فَلْيَتَنَافَسِ ٱلْمُتَنَـٰفِسُونَ ﴿٢٦﴾ وَمِزَاجُهُۥ مِن تَسْنِيمٍ ﴿٢٧﴾ عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا ٱلْمُقَرَّبُونَ ﴿٢٨﴾ إِنَّ ٱلَّذِينَ أَجْرَمُوا۟ كَانُوا۟ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ يَضْحَكُونَ ﴿٢٩﴾ وَإِذَا مَرُّوا۟ بِهِمْ يَتَغَامَزُونَ ﴿٣٠﴾ وَإِذَا ٱنقَلَبُوٓا۟ إِلَىٰٓ أَهْلِهِمُ ٱنقَلَبُوا۟ فَكِهِينَ ﴿٣١﴾ وَإِذَا رَأَوْهُمْ قَالُوٓا۟ إِنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ لَضَآلُّونَ ﴿٣٢﴾ وَمَآ أُرْسِلُوا۟ عَلَيْهِمْ حَـٰفِظِينَ ﴿٣٣﴾ فَٱلْيَوْمَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مِنَ ٱلْكُفَّارِ يَضْحَكُونَ ﴿٣٤﴾ عَلَى ٱلْأَرَآئِكِ يَنظُرُونَ ﴿٣٥﴾ هَلْ ثُوِّبَ ٱلْكُفَّارُ مَا كَانُوا۟ يَفْعَلُونَ ﴿٣٦﴾

ใช่แล้ว ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาได้รับการตอบแทนเช่นเดียวกับที่พวกเขาเคยกระทำไว้ และการตอบแทนนั้นย่อมเป็นไปตามประเภทของการกระทำ ผู้ศรัทธาที่อยู่ในสวนสวรรค์แห่งความสุขสำราญจะระลึกถึงคู่หูหรือสหายผู้นั้นที่เคยประดับประดาให้แก่เขา

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:44 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน 83:22-36

…การปฏิเสธศรัทธาในโลกดุนยา และเขาเคยเชิญชวนชายผู้นั้นไปสู่หลักการอันหลงผิดเหล่านั้น ซึ่งจะทำให้เขาเข้าไปอยู่ในแถวของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา ผู้เป็นศัตรูของอัลลอฮ์ ชายผู้นั้นจึงเล่าให้บรรดาพี่น้องของเขาฟังถึงสหายผู้นั้น และชวนพวกเขาให้มองดูสหายผู้นั้นในที่พำนักซึ่งเขากำลังถูกลงโทษอยู่ เมื่อเขาเห็นการลงโทษที่สหายผู้นั้นกำลังได้รับ เขาก็ตระหนักว่าความโปรดปรานของอัลลอฮ์ที่มีต่อตนนั้นยิ่งใหญ่เพียงใด และพระองค์ทรงช่วยให้เขารอดพ้นจากสภาพเช่นนั้นได้อย่างไร จากนั้นเขาก็หันไปตำหนิและต่อว่าสหายผู้นั้น

فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ يَتَسَآءَلُونَ ﴿٥٠﴾ قَالَ قَآئِلٌ مِّنْهُمْ إِنِّى كَانَ لِى قَرِينٌ ﴿٥١﴾ يَقُولُ أَءِنَّكَ لَمِنَ ٱلْمُصَدِّقِينَ ﴿٥٢﴾ أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَـٰمًا أَءِنَّا لَمَدِينُونَ ﴿٥٣﴾ قَالَ هَلْ أَنتُم مُّطَّلِعُونَ ﴿٥٤﴾ فَٱطَّلَعَ فَرَءَاهُ فِى سَوَآءِ ٱلْجَحِيمِ ﴿٥٥﴾ قَالَ تَٱللَّهِ إِن كِدتَّ لَتُرْدِينِ ﴿٥٦﴾ وَلَوْلَا نِعْمَةُ رَبِّى لَكُنتُ مِنَ ٱلْمُحْضَرِينَ ﴿٥٧﴾ أَفَمَا نَحْنُ بِمَيِّتِينَ ﴿٥٨﴾ إِلَّا مَوْتَتَنَا ٱلْأُولَىٰ وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ ﴿٥٩﴾ إِنَّ هَـٰذَا لَهُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ ﴿٦٠﴾

«แล้วบางคนในหมู่พวกเขาก็หันหน้าเข้าหากันและถามไถ่ซึ่งกันและกัน ผู้กล่าวคนหนึ่งในหมู่พวกเขากล่าวว่า แท้จริงฉันเคยมีสหายคนหนึ่ง เขากล่าวว่า แท้จริงท่านเป็นผู้หนึ่งในบรรดาผู้เชื่อกระนั้นหรือ ว่าเมื่อเราตายไปและกลายเป็นดินและกระดูกแล้ว เราจะถูกตอบแทนผลกรรมอย่างนั้นหรือ เขากล่าวว่า พวกท่านจะมองลงไปดูไหม แล้วเขาก็มองลงไป และเห็นสหายผู้นั้นอยู่ท่ามกลางนรกญะฮีม เขากล่าวว่า ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ แท้จริงท่านเกือบจะทำให้ฉันพินาศไปแล้ว และหากมิใช่เพราะความโปรดปรานของพระผู้อภิบาลของฉันแล้ว แน่นอนฉันก็คงอยู่ในหมู่ผู้ถูกนำตัวมา (สู่การลงโทษ) แล้วเราจะไม่ตายอีกแล้วใช่ไหม นอกจากการตายครั้งแรกของเราเท่านั้น และเราจะไม่ถูกลงโทษ แท้จริงนี่คือชัยชนะอันยิ่งใหญ่» (ซูเราะฮ์อัศ-ศอฟฟาต 37:50-60)⁽¹⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัศ-ศอฟฟาต : 50-60

บทที่สิบเอ็ด

การตัสบีหฺและการตักบีรเป็นส่วนหนึ่งของความสุขสำราญของชาวสวรรค์

يسبحون الله بكرة وعشياً

สวรรค์คือดินแดนแห่งการตอบแทนและการประทานความโปรดปราน มิใช่ดินแดนแห่งการรับภาระหน้าที่ทางศาสนาและการทดสอบ อาจมีข้อสงสัยต่อประเด็นนี้จากหะดีษที่อัล-บุคอรีย์และท่านอื่น ๆ รายงานจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูล ﷺ เกี่ยวกับลักษณะของกลุ่มแรกที่จะได้เข้าสวรรค์ ซึ่งในตอนท้ายของหะดีษท่านกล่าวว่า «พวกเขาจะกล่าวสดุดีความบริสุทธิ์แด่อัลลอฮ์ทั้งยามเช้าและยามเย็น»⁽¹⁾ แต่ประเด็นนี้ไม่มีข้อสงสัยใด ๆ อินชาอัลลอฮ์ เพราะสิ่งนี้มิได้อยู่ในหมวดของการรับภาระหน้าที่ทางศาสนา

يلهمون التسبيح والتكبير كما تلهمون النفس

ท่านอิบนุหะญัรได้กล่าวไว้ในการอธิบายหะดีษนี้ว่า «อัล-กุรฏุบีย์กล่าวว่า การตัสบีหฺนี้มิได้เกิดจากการรับภาระหน้าที่และการบังคับ! ท่านญาบิร (ร.ฎ.) ได้อธิบายไว้ในหะดีษของท่านที่บันทึกโดยมุสลิมว่า «พวกเขาได้รับการดลใจให้กล่าวตัสบีหฺและตักบีร ดังที่พวกท่านได้รับการดลใจให้หายใจ» ประเด็นของการเปรียบเทียบนี้คือ การหายใจของมนุษย์นั้นไม่เป็นภาระแก่เขาแต่อย่างใด และเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้ ดังนั้นการหายใจของพวกเขาจึงถูกทำให้เป็นการตัสบีหฺ สาเหตุก็คือหัวใจของพวกเขาได้รับแสงสว่างด้วยการรู้จักพระผู้อภิบาลผู้ทรงบริสุทธิ์ และเปี่ยมล้นไปด้วยความรักต่อพระองค์ และผู้ใดรักสิ่งใด เขาก็จะรำลึกถึงสิ่งนั้นอยู่เสมอ»⁽²⁾

เชคุลอิสลามได้ยืนยันว่า การตัสบีหฺและการตักบีรนี้เป็นรูปแบบหนึ่งของความสุขสำราญที่ชาวสวรรค์ได้รับ ท่านกล่าวว่า «สิ่งนี้มิใช่การงานแห่งการรับภาระหน้าที่ซึ่งมุ่งหวังผลบุญตอบแทนต่างหาก หากแต่การงานนี้โดยตัวของมันเองคือความสุขสำราญที่จิตใจได้รับความเพลิดเพลินและความชื่นชมยินดี»⁽³⁾

⁽¹⁾ เศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ กิตาบบัดอิลค็อลก์ บาบมาญาอะ ฟี ศิฟะติลญันนะฮ์, ฟัตหุลบารีย์ : (6/318) ⁽²⁾ ฟัตหุลบารีย์ : (6/326) ⁽³⁾ มัจญ์มูอ์ฟะตาวา เชคุลอิสลาม : (4/330)

บทที่สิบสอง

สิ่งที่ประเสริฐที่สุดที่ชาวสวรรค์ได้รับ คือความพึงพอพระทัยของอัลลอฮ์และการได้มองพระพักตร์อันทรงเกียรติของพระองค์

إن الله تعالى يقول لأهل الجنة : يا أهل الجنة ، فيقولون : لبيك ربنا وسعديك ، والخير كله في يديك ، فيقول هل رضيتم ؟ فيقولون : ومالنا لا نرضى يا رب ، وقد أعطيتنا مالم تعط أحداً من خلقك ؟ فيقول : ألا أعطيكم أفضل من ذلك ؟ فيقولون : يا رب ، وأي شيء أفضل من ذلك ؟ فيقول : أحل عليكم رضواني فلا أسخط عليكم بعده أبدا

รายงานจากอบูสะอีด (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงอัลลอฮ์ตะอาลาจะตรัสแก่ชาวสวรรค์ว่า "โอ้ชาวสวรรค์เอ๋ย" พวกเขาจะตอบว่า "ข้าแต่พระผู้อภิบาลของเรา พวกเราขอตอบรับพระองค์ และพร้อมปฏิบัติตามพระองค์ ความดีทั้งมวลอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์" พระองค์จะตรัสว่า "พวกเจ้าพึงพอใจแล้วหรือยัง?" พวกเขาจะตอบว่า "ข้าแต่พระผู้อภิบาล เหตุใดเล่าพวกเราจะไม่พึงพอใจ ในเมื่อพระองค์ได้ประทานแก่พวกเราในสิ่งที่พระองค์มิได้ประทานแก่ผู้ใดในหมู่สิ่งถูกสร้างของพระองค์" พระองค์จะตรัสว่า "เราจะไม่ให้สิ่งที่ประเสริฐกว่านั้นแก่พวกเจ้าดอกหรือ?" พวกเขาจะทูลว่า "ข้าแต่พระผู้อภิบาล สิ่งใดเล่าที่ประเสริฐกว่านั้น?" พระองค์จะตรัสว่า "เราจะให้ความพึงพอใจของเราประสบแก่พวกเจ้า แล้วเราจะไม่กริ้วพวกเจ้าอีกเลยหลังจากนั้นตลอดกาล"» (มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์)⁽¹⁾ และความสุขสำราญที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคือการได้มองพระพักตร์อันทรงเกียรติของอัลลอฮ์ในสวนสวรรค์แห่งความสุขสำราญ อิบนุลอะษีรกล่าวว่า «การได้เห็นอัลลอฮ์คือเป้าหมายสูงสุดแห่งความสุขสำราญในอาคิเราะฮ์ และเป็นระดับสูงสุดแห่งของประทานอันเลอค่าของอัลลอฮ์ ขออัลลอฮ์ทรงให้เราได้บรรลุถึงสิ่งที่เราหวังจากมันด้วยเถิด»⁽²⁾

وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ ﴿٢٢﴾ إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌ ﴿٢٣﴾

แท้จริงพระผู้ทรงสัจธรรม ตะบาร็อกะวะตะอาลา ได้ทรงประกาศไว้อย่างชัดแจ้งถึงการที่บ่าวทั้งหลายจะได้เห็นพระผู้อภิบาลของพวกเขาในสวนสวรรค์แห่งความสุขสำราญ ว่า «ใบหน้าทั้งหลายในวันนั้นจะเบิกบานผ่องใส จ้องมองไปยังพระผู้อภิบาลของมัน» (ซูเราะฮ์อัล-กิยามะฮ์ 75:22-23)⁽³⁾ ส่วนบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้ตั้งภาคีนั้น จะถูกกีดกันจากความสุขสำราญอันยิ่งใหญ่และเกียรติอันเจิดจรัสนี้ «มิใช่เช่นนั้น แท้จริงพวกเขาในวันนั้นจะถูกกั้นไว้จากพระผู้อภิบาลของพวกเขาอย่างแน่นอน» (ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน 83:15)⁽⁴⁾

كَلَّآ إِنَّهُمْ عَن رَّبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَّمَحْجُوبُونَ ﴿١٥﴾

إذا دخل أهل الجنة الجنة ، يقول تبارك وتعالى : تريدون شيئا أزيدكم ؟ فيقولون : ألم تبيض وجوهنا ؟ ألم تدخلنا الجنة ، وتنجنا من النار ؟ قال : فيكشف الحجاب ، فما أعطوا شيئا أحب إليهم من النظر إلى ربهم تبارك

มุสลิมได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน และอัตติรมิซีย์ในสุนันของท่าน จากศุฮัยบ์ อัรรูมีย์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «เมื่อชาวสวรรค์ได้เข้าสวรรค์แล้ว อัลลอฮ์ตะบาร็อกะวะตะอาลาจะตรัสว่า "พวกเจ้าต้องการสิ่งใดที่เราจะเพิ่มให้แก่พวกเจ้าอีกไหม?" พวกเขาจะทูลว่า "พระองค์มิได้ทรงทำให้ใบหน้าของพวกเราขาวผ่องแล้วหรือ? พระองค์มิได้ทรงให้พวกเราได้เข้าสวรรค์ และทรงช่วยพวกเราให้รอดพ้นจากนรกแล้วหรือ?" ท่านกล่าวว่า แล้วม่านก็ถูกเปิดออก พวกเขาไม่เคยได้รับสิ่งใดที่เป็นที่รักยิ่งแก่พวกเขามากไปกว่าการได้มองพระผู้อภิบาลของพวกเขา ตะบาร็อกะ…

⁽¹⁾ มิชกาตุลมะศอบีหฺ (3/88) ⁽²⁾ ญามิอุลอุศูล (10/557) ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-กิยามะฮ์ : 23 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน : 15

لِّلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ ٱلْحُسْنَىٰ وَزِيَادَةٌ

…ผู้ทรงจำเริญยิ่งและทรงสูงส่ง» ในอีกรายงานหนึ่งมีเพิ่มเติมว่า «แล้วท่านก็อ่านอายะฮ์นี้ว่า «สำหรับบรรดาผู้ที่กระทำความดีนั้น จะได้รับสิ่งที่ดีที่สุด และยังมีเพิ่มเติมอีก» (ซูเราะฮ์ยูนุส 10:26)⁽¹⁾»⁽²⁾

إن للمؤمن في الجنة لخيمة من لؤلؤة مجوفة ، عرضها - وفي رواية طولها - ستون ميلا ، في كل زاوية منها أهل ، ما يرون الآخرين ، يطوف عليهم المؤمن ، وجنتان من فضة آنيتهما وما فيهما ، وجنتان من ذهب آنيتهما ومافيهما ، وما بين القوم وبين أن ينظروا إلى ربهم إلا رداء الكبرياء على وجهه في جنة عدن

ในเศาะฮีหฺทั้งสองเล่มของอัล-บุคอรีย์และมุสลิม รายงานจากอบูมูซา อัล-อัชอะรีย์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «แท้จริง ผู้ศรัทธาจะมีกระโจมหลังหนึ่งในสวรรค์ ทำจากไข่มุกเม็ดเดียวที่กลวงข้างใน ความกว้างของมัน (และในอีกรายงานหนึ่งว่า ความยาวของมัน) คือหกสิบไมล์ ในทุกมุมของกระโจมนั้นมีครอบครัว (ภรรยา) ของเขา ซึ่งพวกนางไม่เห็นกันและกัน ผู้ศรัทธาจะเวียนไปหาพวกนาง มีสวนสองแห่งที่ภาชนะและทุกสิ่งในนั้นทำจากเงิน และสวนอีกสองแห่งที่ภาชนะและทุกสิ่งในนั้นทำจากทองคำ และไม่มีสิ่งใดกั้นระหว่างชนเหล่านั้นกับการที่พวกเขาจะมองดูพระผู้อภิบาลของพวกเขา นอกจากผ้าคลุมแห่งความยิ่งใหญ่ที่อยู่บนพระพักตร์ของพระองค์ ณ สวนสวรรค์อัดน์»⁽³⁾

لَهُم مَّا يَشَآءُونَ فِيهَا وَلَدَيْنَا مَزِيدٌ ﴿٣٥﴾

لِّلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ ٱلْحُسْنَىٰ وَزِيَادَةٌ

การมองดูพระพักตร์ของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่ง คือส่วนหนึ่งของ "สิ่งเพิ่มเติม" ที่อัลลอฮ์ทรงสัญญาไว้แก่บรรดาผู้กระทำความดี ดังที่ทรงตรัสว่า «สำหรับพวกเขาในสวรรค์นั้นคือสิ่งที่พวกเขาปรารถนา และ ณ ที่เรายังมีเพิ่มเติมอีก» (ซูเราะฮ์กอฟ 50:35)⁽⁴⁾ และ «สำหรับบรรดาผู้ที่กระทำความดีนั้น จะได้รับสิ่งที่ดีที่สุด และยังมีเพิ่มเติมอีก» (ซูเราะฮ์ยูนุส 10:26)⁽⁵⁾ โดย "สิ่งที่ดีที่สุด" (อัล-หุสนา) ได้รับการอธิบายว่าคือสวรรค์ ส่วน "สิ่งเพิ่มเติม" (อัซ-ซิยาดะฮ์) คือการมองดูพระพักตร์อันทรงเกียรติของอัลลอฮ์ ทั้งนี้หะดีษที่มุสลิมรายงานซึ่งเราได้กล่าวไว้ในตอนต้นของบทนี้ก็ชี้ไปยังความหมายดังกล่าว

إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌ ﴿٢٣﴾

كَلَّآ إِنَّهُمْ عَن رَّبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَّمَحْجُوبُونَ ﴿١٥﴾

การเห็นอัลลอฮ์นั้นเป็นการเห็นที่แท้จริง มิใช่ดังที่บางกลุ่มอ้าง ซึ่งปฏิเสธการเห็นอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่ง ด้วยการเทียบเคียงทางปัญญาที่โมฆะ และการบิดเบือนถ้อยคำอย่างอยุติธรรม อิมามมาลิก บิน อะนัส อิมามแห่งนครแห่งการอพยพ (มะดีนะฮ์) เคยถูกถามถึงพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «มองดูพระผู้อภิบาลของมัน» (ซูเราะฮ์อัล-กิยามะฮ์ 75:23)⁽⁶⁾ โดยมีผู้กล่าวว่า มีคนกลุ่มหนึ่งกล่าวว่า (หมายถึงมองดู) ผลตอบแทนของพระองค์ อิมามมาลิกจึงกล่าวว่า พวกเขากล่าวเท็จ แล้วพวกเขาจะว่าอย่างไรกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «มิใช่เช่นนั้น แท้จริงพวกเขาในวันนั้นจะถูกกั้นจากพระผู้อภิบาลของพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน 83:15)⁽⁷⁾ อิมามมาลิกกล่าวว่า มนุษย์จะมองดูอัลลอฮ์ในวันกิยามะฮ์…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์ยูนุส : 26 ⁽²⁾ ญามิอุลอุศูล (10/560) ⁽³⁾ มิชกาตุลมะศอบีหฺ (10/86) หมายเลข 5616 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์กอฟ : 35 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์ยูนุส : 26 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัล-กิยามะฮ์ : 23 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน : 15

كَلَّآ إِنَّهُمْ عَن رَّبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَّمَحْجُوبُونَ ﴿١٥﴾

…ด้วยตาของพวกเขา และท่านได้กล่าวว่า "หากบรรดาผู้ศรัทธาไม่ได้เห็นพระผู้อภิบาลของพวกเขาในวันกิยามะฮ์ อัลลอฮ์ก็คงจะไม่ทรงกล่าวถึงพวกปฏิเสธศรัทธาว่าถูกปิดกั้น" ดังที่พระองค์ตรัสว่า «มิใช่เช่นนั้น แท้จริงพวกเขาในวันนั้นจะถูกปิดกั้นจากพระผู้อภิบาลของพวกเขา»⁽¹⁾ รายงานไว้ในหนังสือ «ชัรหุสซุนนะฮ์»⁽²⁾

ในบรรดาผู้ที่ได้ระบุไว้อย่างชัดเจนถึงการที่บรรดาผู้ศรัทธาจะได้เห็นพระผู้อภิบาลของพวกเขาในสวรรค์ คือ อัฏ-เฏาะหาวีย์ ในตำราอะกีดะฮ์ที่รู้จักกันในชื่อ «อัล-อะกีดะฮ์ อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์» ท่านกล่าวว่า

وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ ﴿٢٢﴾ إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌ ﴿٢٣﴾

«การเห็น (อัลลอฮ์) เป็นสัจธรรมสำหรับชาวสวรรค์ โดยไม่มีการครอบคลุม (ถึงพระองค์) และไม่มีการระบุรูปลักษณะ ดังที่คัมภีร์แห่งพระผู้อภิบาลของเราได้กล่าวไว้ว่า «ใบหน้าทั้งหลายในวันนั้นจะเบิกบานแจ่มใส จ้องมองไปยังพระผู้อภิบาลของมัน»⁽³⁾ และการอธิบายความหมายของมันนั้นเป็นไปตามที่อัลลอฮ์ตะอาลาทรงประสงค์และทรงรอบรู้ และทุกสิ่งที่มีมาในเรื่องนี้จากหะดีษที่ถูกต้องจากท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ก็เป็นไปตามที่ท่านได้กล่าวไว้ และความหมายของมันก็เป็นไปตามที่ท่านประสงค์ เราจะไม่ก้าวล่วงเข้าไปในเรื่องนั้นด้วยการตีความตามความคิดเห็นของเรา และไม่จินตนาการตามอารมณ์ความใคร่ของเรา เพราะแท้จริงไม่มีผู้ใดที่ปลอดภัยในศาสนาของเขา นอกจากผู้ที่ยอมจำนนต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงเกริกเกียรติและสูงส่ง และต่อเราะซูลของพระองค์ ﷺ และมอบความรู้ในสิ่งที่คลุมเครือสำหรับเขากลับไปยังผู้ที่รู้ในสิ่งนั้น»⁽⁴⁾

ผู้อธิบายหนังสืออัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ได้กล่าวชี้แจงถึงทัศนะของกลุ่มชนที่หลงผิดในประเด็นนี้ และทัศนะของชาวสัจธรรมไว้ว่า

«ผู้ที่ขัดแย้งในเรื่องการเห็น (อัลลอฮ์) ได้แก่ พวกญะฮ์มิยะฮ์ พวกมุอ์ตะซิละฮ์ และผู้ที่ปฏิบัติตามพวกเขาจากพวกเคาะวาริจญ์และพวกอิมามิยะฮ์ คำกล่าวของพวกเขานั้นเป็นโมฆะ ถูกปฏิเสธด้วยอัลกุรอานและซุนนะฮ์ และแท้จริงผู้ที่ยืนยันว่าการเห็น (อัลลอฮ์) มีจริงนั้น ได้แก่ บรรดาศอฮาบะฮ์ บรรดาตาบิอีน บรรดาอิมามแห่งอิสลามที่เป็นที่รู้จักในฐานะผู้นำในศาสนา บรรดานักหะดีษ และกลุ่มต่าง ๆ ทั้งหมดของนักวิชาการกะลามที่ถูกนับว่าเป็นอะฮ์ลุซซุนนะฮ์วัลญะมาอะฮ์»

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน 83:15 ⁽²⁾ มิชกาตุลมะศอบีห์ (3/100) หมายเลข 5663 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-กิยามะฮ์ 75:22-23 ⁽⁴⁾ ชัรหุฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ หน้า 203

จากนั้นท่านได้อธิบายถึงความสำคัญของประเด็นนี้ โดยกล่าวว่า

«ประเด็นนี้เป็นประเด็นที่ทรงเกียรติและยิ่งใหญ่ที่สุดประเด็นหนึ่งในบรรดาประเด็นหลักการพื้นฐานของศาสนา เป็นเป้าหมายที่ผู้มุ่งมั่นทั้งหลายพากันเตรียมพร้อมมุ่งไปสู่ และเป็นสิ่งที่ผู้แข่งขันทั้งหลายพากันแข่งขันกันไขว่คว้า ส่วนผู้ที่ถูกกีดกันจากมันคือบรรดาผู้ที่ถูกปิดกั้นจากพระผู้อภิบาลของพวกเขา และถูกผลักไสออกจากประตูของพระองค์»

وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ ﴿٢٢﴾ إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌ ﴿٢٣﴾

จากนั้นท่านได้อธิบายว่า คำตรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «ในวันนั้น ใบหน้าทั้งหลายจะเบิกบานแจ่มใส จ้องมองไปยังพระผู้อภิบาลของมัน»⁽¹⁾ เป็นหลักฐานที่ชัดแจ้งที่สุดหลักฐานหนึ่งในประเด็นนี้ ส่วนบรรดาผู้ที่ยืนกรานจะบิดเบือนมันด้วยสิ่งที่พวกเขาเรียกว่า "ตะอ์วีล" (การตีความ) นั้น การตีความตัวบทเกี่ยวกับการฟื้นคืนชีพ สวรรค์ นรก และการสอบสวนบัญชี ยังง่ายดายกว่าการตีความตัวบทเหล่านี้สำหรับบรรดาผู้นิยมการตีความเสียอีก และไม่มีผู้หลงผิดคนใดที่ต้องการจะตีความตัวบทและบิดเบือนมันออกจากที่ทางของมัน เว้นแต่เขาจะพบหนทางไปสู่สิ่งนั้นได้เช่นเดียวกับที่ผู้ตีความตัวบทเหล่านี้ได้พบ

และท่านได้อธิบายถึงอันตรายของการตีความว่า «สิ่งนี้แหละที่ได้ทำให้ทั้งโลกและศาสนาเสียหาย เช่นนี้แหละที่ชาวยิวและชาวคริสต์ได้กระทำต่อตัวบทของคัมภีร์เตารอตและอินญีล และอัลลอฮ์ได้ทรงเตือนพวกเรามิให้กระทำเช่นเดียวกับพวกเขา แต่บรรดาผู้หลงผิดก็ยืนกรานที่จะเดินตามแนวทางของพวกเขา การตีความที่ผิดเพี้ยนได้ก่ออาชญากรรมต่อศาสนาและผู้คนของศาสนามากมายเพียงใด การสังหารท่านอุษมาน (ร.ฎ.) มิได้เกิดขึ้นเพราะการตีความที่ผิดเพี้ยนดอกหรือ? และเช่นเดียวกันกับสิ่งที่เกิดขึ้นในวันอัล-ญะมัล ศิฟฟีน การสังหารท่านอัล-หุซัยน์ และเหตุการณ์อัล-หัรเราะฮ์ ? และพวกเคาะวาริจญ์ได้แยกตัวออกไป พวกมุอ์ตะซิละฮ์ได้ปลีกตัวออกไป พวกรอฟิเฎาะฮ์ได้ปฏิเสธ และประชาชาตินี้ได้แตกแยกออกเป็นเจ็ดสิบสามนิกาย มิใช่เพราะการตีความที่ผิดเพี้ยนดอกหรือ»!?

จากนั้นท่านได้อธิบายว่า การที่อายะฮ์นี้บ่งชี้ถึงการมองเห็น (อัลลอฮ์) นั้นมาจากสองด้าน ด้านแรก คือความเข้าใจจากตัวบทเอง ด้านที่สอง คือความเข้าใจของบรรดาอุละมาอ์สะลัฟต่อตัวบทนี้ ในด้านแรกท่านกล่าวว่า

«และการที่การมองถูกเชื่อมโยงไปยังใบหน้าซึ่งเป็นที่ตั้งของการมองในอายะฮ์นี้ และการที่มันถูกเชื่อมด้วยคำบุพบท…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-กิยามะฮ์ : 22

…คำว่า «อิลา» (ไปยัง) ซึ่งชัดเจนในความหมายของการมองด้วยตา และการที่ถ้อยคำปราศจากสิ่งบ่งชี้ใด ๆ ที่แสดงถึงความหมายอื่น ล้วนเป็นสิ่งที่บ่งบอกอย่างแท้จริง ตรงตามรากศัพท์ และชัดเจน ว่าอัลลอฮ์ทรงประสงค์ด้วยถ้อยคำนั้นถึงการมองด้วยดวงตาที่อยู่บนใบหน้าไปยังพระผู้อภิบาล ผู้ทรงยิ่งใหญ่ในความเกรียงไกรของพระองค์

ٱنظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِن نُّورِكُمْ

أَوَلَمْ يَنظُرُوا۟ فِى مَلَكُوتِ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ

ٱنظُرُوٓا۟ إِلَىٰ ثَمَرِهِۦٓ إِذَآ أَثْمَرَ

คำว่า "อัน-นะซ็อร" (การมอง) มีการใช้หลายลักษณะ ขึ้นอยู่กับคำบุพบทที่ตามมาและการที่มันกำกับกรรมโดยตรง หากกำกับกรรมโดยตรง ความหมายคือ การหยุดรอและการคอยท่า ดังอายะฮ์ «โปรดรอพวกเราด้วยเถิด เพื่อพวกเราจะได้อาศัยแสงสว่างของพวกท่านบ้าง»⁽¹⁾ หากใช้คู่กับคำว่า «ฟี» (ใน) ความหมายคือ การใคร่ครวญและการพิจารณาหาบทเรียน ดังที่พระองค์ตรัสว่า «และพวกเขาไม่พิจารณาดูในอาณาจักรแห่งชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดินบ้างหรือ»⁽²⁾ และหากใช้คู่กับคำว่า «อิลา» (ไปยัง) ความหมายคือ การเห็นประจักษ์ด้วยสายตา ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «จงมองดูผลของมันเมื่อมันออกผล»⁽³⁾ แล้วจะเป็นอย่างไรเล่า เมื่อการมองนั้นถูกพาดพิงไปยังใบหน้า ซึ่งเป็นที่ตั้งของการมองเห็น?

إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌ ﴿٢٣﴾

وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ ﴿٢٢﴾

إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌ ﴿٢٣﴾

และในประการที่สอง ท่านได้ยกตัวบทหลายบทจากชาวสะลัฟที่แสดงให้เห็นถึงความเข้าใจของพวกเขาต่ออายะฮ์นี้ โดยรายงานจากอัล-หะสัน ว่า "มัน (ใบหน้าเหล่านั้น) มองไปยังพระผู้อภิบาลของมัน แล้วมันก็เบิกบานผ่องใสด้วยรัศมีของพระองค์" และอบูศอลิห์ได้รายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) เกี่ยวกับอายะฮ์ «มองไปยังพระผู้อภิบาลของมัน»⁽⁴⁾ ว่า "มันมองไปยังพระพักตร์ของพระผู้อภิบาลของมัน ผู้ทรงเกรียงไกรและยิ่งใหญ่" และอิกริมะฮ์กล่าวเกี่ยวกับอายะฮ์ «ใบหน้าทั้งหลายในวันนั้นจะเบิกบานผ่องใส»⁽⁵⁾ ว่า "(ผ่องใส) เนื่องจากความสุขสำราญ" และเกี่ยวกับอายะฮ์ «มองไปยังพระผู้อภิบาลของมัน»⁽⁶⁾ ว่า "มันมองไปยังพระผู้อภิบาลของมันอย่างแท้จริง" จากนั้นท่านได้เล่ารายงานทำนองเดียวกันนี้จากอิบนุอับบาส นี่คือทัศนะของนักตัฟสีรจากชาวอะฮ์ลุซซุนนะฮ์และอะฮ์ลุลหะดีษ

لَهُم مَّا يَشَآءُونَ فِيهَا وَلَدَيْنَا مَزِيدٌ ﴿٣٥﴾

และอัลลอฮ์ตรัสว่า «สำหรับพวกเขาในสวรรค์นั้นคือสิ่งที่พวกเขาปรารถนา และ ณ ที่เรายังมีสิ่งที่เพิ่มพูนอีก»⁽⁷⁾ อัฏ-เฏาะบะรีย์กล่าวว่า อะลี บิน อบีฏอลิบ และอนัส บิน มาลิก (ร.ฎ.) กล่าวว่า "(สิ่งที่เพิ่มพูนนั้น) คือการได้มองพระพักตร์ของอัลลอฮ์ ผู้ทรงเกรียงไกรและยิ่งใหญ่"

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-หะดีด 57:13 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:185 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:99 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-กิยามะฮ์ 75:23 ⁽⁵⁾ ซูเราะฮ์อัล-กิยามะฮ์ 75:22 ⁽⁶⁾ ซูเราะฮ์อัล-กิยามะฮ์ 75:23 ⁽⁷⁾ ซูเราะฮ์กอฟ 50:35

لِّلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ ٱلْحُسْنَىٰ وَزِيَادَةٌ

لِّلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ ٱلْحُسْنَىٰ وَزِيَادَةٌ

«إذا دخل أهل الجنة الجنة، وأهل النار النار، نادى مناد: يا أهل الجنة، إن لكم عندالله موعداً يريد أن ينجزكموه، فيقولون: ما هو؟ ألم يُثقل موازيننا ويبيِّض وجوهنا ويدخلنا الجنة ويجرنا من النار؟ فيكشف الحجاب، فينظرون إليه، فما أعطاهم شيئاً أحب إليهم من النظر إليه، وهي الزيادة»

ต่อมา ท่านได้กล่าวถึงความหมายของคำว่า "การเพิ่มเติม" (อัซ-ซิยาดะฮ์) ในพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า «สำหรับบรรดาผู้ที่กระทำความดีนั้น จะได้รับสิ่งที่ดียิ่ง และยังมีการเพิ่มเติมอีก» (ซูเราะฮ์ยูนุส 10:26)⁽¹⁾ ว่าหมายถึงการได้มองพระพักตร์อันทรงเกียรติของอัลลอฮ์ และท่านได้ยกหะดีษที่มุสลิมรายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่านจากศุฮัยบ์ (ร.ฎ.) เป็นหลักฐาน เขากล่าวว่า ท่านเราะซูล ﷺ ได้อ่านอายะฮ์ «สำหรับบรรดาผู้ที่กระทำความดีนั้น จะได้รับสิ่งที่ดียิ่ง และยังมีการเพิ่มเติมอีก» (ซูเราะฮ์ยูนุส 10:26)⁽¹⁾ แล้วท่านกล่าวว่า «เมื่อชาวสวรรค์ได้เข้าสวรรค์ และชาวนรกได้เข้านรกแล้ว จะมีผู้ประกาศร้องเรียกว่า โอ้ชาวสวรรค์เอ๋ย แท้จริงพวกท่านมีสัญญาอยู่ ณ อัลลอฮ์ ซึ่งพระองค์ทรงประสงค์จะทำให้สัญญานั้นเป็นจริงแก่พวกท่าน พวกเขาจะกล่าวว่า มันคืออะไรหรือ? พระองค์มิได้ทรงทำให้ตาชั่ง (ความดี) ของพวกเราหนัก ทรงทำให้ใบหน้าของพวกเราขาวผ่อง ทรงให้พวกเราเข้าสวรรค์ และทรงคุ้มครองพวกเราให้พ้นจากนรกแล้วดอกหรือ? แล้วม่านกั้นก็จะถูกเปิดออก พวกเขาจึงได้มองพระองค์ ไม่มีสิ่งใดที่พระองค์ทรงประทานแก่พวกเขาที่เป็นที่รักยิ่งแก่พวกเขามากไปกว่าการได้มองพระองค์ และนั่นคือการเพิ่มเติม»

นักรายงานท่านอื่นก็ได้รายงานหะดีษนี้ไว้ด้วยสายรายงานหลายสายและด้วยถ้อยคำอื่น ๆ ซึ่งมีความหมายว่า การเพิ่มเติมนั้นคือการได้มองพระพักตร์ของอัลลอฮ์ ผู้ทรงเกรียงไกรและทรงยิ่งใหญ่ ในทำนองเดียวกัน บรรดาศอฮาบะฮ์ (ร.ฎ.) ก็ได้อธิบายความหมายไว้เช่นนั้น อิบนุญะรีรได้รายงานคำอธิบายดังกล่าวจากศอฮาบะฮ์กลุ่มหนึ่ง ในจำนวนนั้นได้แก่ อบูบักร อัศ-ศิดดีก (ร.ฎ.) หุซัยฟะฮ์ อบูมูซา อัล-อัชอะรีย์ และอิบนุอับบาส (ร.ฎ.)

كَلَّآ إِنَّهُمْ عَن رَّبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَّمَحْجُوبُونَ ﴿١٥﴾

كَلَّآ إِنَّهُمْ عَن رَّبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَّمَحْجُوبُونَ ﴿١٥﴾

ส่วนหนึ่งของหลักฐานในประเด็นนี้ คือพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า «มิใช่เช่นนั้น แท้จริงพวกเขาในวันนั้นจะถูกกั้นจากพระเจ้าของพวกเขาอย่างแน่นอน» (ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน 83:15)⁽²⁾ ผู้แต่งได้กล่าวว่า อัช-ชาฟิอีย์ (เราะหิมะฮุลลอฮ์) และอิมามท่านอื่น ๆ ได้ใช้อายะฮ์นี้เป็นหลักฐานยืนยันว่าชาวสวรรค์จะได้เห็นอัลลอฮ์ อัฏ-ฏ็อบรีย์และท่านอื่น ๆ ได้กล่าวถึงเรื่องนี้โดยรายงานจากอัล-มุซะนีย์ จากอัช-ชาฟิอีย์ และอัล-หากิมกล่าวว่า อัล-อะศ็อมได้เล่าให้เราฟังว่า อัร-เราะบีอ์ บินสุลัยมาน เล่าให้เราฟังว่า ข้าพเจ้าได้อยู่ต่อหน้ามุหัมมัด บินอิดรีส อัช-ชาฟิอีย์ ขณะที่มีจดหมายฉบับหนึ่งส่งมาถึงท่านจากแคว้นอัศ-เศาะอีด (อียิปต์ตอนบน) ในจดหมายนั้นถามว่า ท่านมีความเห็นอย่างไรเกี่ยวกับพระดำรัสของอัลลอฮ์ ผู้ทรงเกรียงไกรและทรงยิ่งใหญ่ ที่ว่า «มิใช่เช่นนั้น แท้จริงพวกเขาในวันนั้นจะถูกกั้นจากพระเจ้าของพวกเขาอย่างแน่นอน» (ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน 83:15)⁽³⁾ อัช-ชาฟิอีย์จึงตอบว่า เมื่อคนเหล่านี้ถูกกั้น (จากการเห็นพระองค์) ในสภาวะที่พระองค์ทรงกริ้ว ก็ย่อมเป็นหลักฐานว่าบรรดาผู้เป็นที่รักของพระองค์ (เอาลิยาอ์) จะได้เห็นพระองค์ในสภาวะที่พระองค์ทรงพอพระทัย

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์ยูนุส : 26 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน : 15 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัล-มุฏ็อฟฟิฟีน : 15

لَن تَرَىٰنِى

لَّا تُدْرِكُهُ ٱلْأَبْصَـٰرُ

ต่อมา ท่านได้กล่าวถึงการยกหลักฐานของพวกมุอ์ตะซิละฮ์ด้วยดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «เจ้าจะไม่เห็นข้า»⁽¹⁾ และดำรัสของพระองค์ที่ว่า «สายตาทั้งหลายไม่อาจหยั่งถึงพระองค์ได้»⁽²⁾ และท่านได้ระบุว่าอายะฮ์ทั้งสองนี้เป็นหลักฐานที่ค้านพวกเขาเอง อายะฮ์แรกบ่งชี้ถึงการยืนยันว่าอัลลอฮ์จะถูกมองเห็นได้ในหลายแง่มุมด้วยกัน ดังนี้

ประการแรก: เป็นไปไม่ได้ที่จะคิดว่าผู้ที่อัลลอฮ์ทรงสนทนาด้วย ผู้เป็นเราะซูลผู้ทรงเกียรติของพระองค์ และเป็นผู้ที่รู้จักพระผู้อภิบาลของตนดีที่สุดในยุคของเขา จะขอในสิ่งที่ไม่อาจเกิดขึ้นกับพระองค์ได้ ทั้งที่สิ่งนี้ในทัศนะของพวกเขาเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้อย่างร้ายแรงที่สุด

إِنِّي أَعِظُكَ أَن تَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ ﴿٤٦﴾

ประการที่สอง: อัลลอฮ์มิได้ทรงตำหนิการขอของท่านนบีมูซา (อ.) ในขณะที่เมื่อท่านนบีนูห์ (อ.) ขอต่อพระผู้อภิบาลของท่านให้บุตรชายของท่านรอดพ้น พระองค์ทรงตำหนิการขอนั้น และตรัสว่า «แท้จริงข้าขอตักเตือนเจ้า มิให้เจ้าเป็นหนึ่งในหมู่ผู้ไม่รู้»⁽³⁾

لَن تَرَىٰنِى

ประการที่สาม: พระองค์ตะอาลาตรัสว่า «เจ้าจะไม่เห็นข้า» และมิได้ตรัสว่า "ข้าไม่อาจถูกมองเห็นได้" หรือ "การมองเห็นข้าเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้" หรือ "ข้ามิใช่สิ่งที่ถูกมองเห็นได้" ความแตกต่างระหว่างคำตอบทั้งสองแบบนั้นชัดเจน ท่านไม่เห็นหรือว่า ผู้ที่มีก้อนหินอยู่ในแขนเสื้อ แล้วมีชายคนหนึ่งคิดว่ามันเป็นอาหาร ก็ถูกต้องที่จะกล่าวแก่เขาว่า "ท่านจะไม่ได้กินมัน" สิ่งนี้บ่งชี้ว่า พระองค์ผู้ทรงมหาบริสุทธิ์นั้นเป็นผู้ที่สามารถถูกมองเห็นได้ แต่พละกำลังของท่านนบีมูซา (อ.) ไม่อาจทนต่อการมองเห็นพระองค์ในโลกนี้ได้ เนื่องจากพละกำลังของมนุษย์ในโลกนี้อ่อนแอเกินกว่าจะมองเห็นพระองค์ตะอาลาได้

وَلَـٰكِنِ ٱنظُرْ إِلَى ٱلْجَبَلِ فَإِنِ ٱسْتَقَرَّ مَكَانَهُۥ فَسَوْفَ تَرَىٰنِى

ประการที่สี่: สิ่งที่อธิบายแง่มุมที่สามให้ชัดเจนยิ่งขึ้นคือดำรัสของพระองค์ตะอาลาที่ว่า «แต่จงมองไปที่ภูเขาเถิด หากมันยังคงตั้งอยู่ในที่ของมัน แล้วเจ้าก็จะเห็นข้า»⁽⁴⁾ พระองค์จึงทรงแจ้งแก่ท่านว่า ภูเขานั้นแม้จะมีความแข็งแกร่งและความมั่นคง ก็ยังไม่อาจทรงตัวอยู่ได้ต่อการเผยพระองค์ (อัต-ตะญัลลี) ในโลกนี้ แล้วจะประสาอะไรกับมนุษย์ที่ถูกสร้างมาจากความอ่อนแอเล่า?

ประการที่ห้า: อัลลอฮ์ผู้ทรงมหาบริสุทธิ์และสูงส่งทรงสามารถที่จะทำให้ภูเขาคงตั้งอยู่ได้ และนั่นเป็นสิ่งที่เป็นไปได้ และพระองค์ได้ทรงผูกการมองเห็นไว้กับเงื่อนไขนั้น หากการมองเห็นเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ ก็จะเหมือนกับการที่พระองค์ตรัสว่า "หากภูเขาคงตั้งอยู่ได้ ข้าก็จะกิน ดื่ม และนอน" ซึ่งทั้งหมดนั้นในทัศนะของพวกเขาก็เท่าเทียมกัน

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:143 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:103 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์ฮูด 11:46 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:143

فَلَمَّا تَجَلَّىٰ رَبُّهُۥ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُۥ دَكًّا

ประการที่หก: คำตรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «ครั้นเมื่อพระเจ้าของเขาได้ทรงปรากฏแก่ภูเขา พระองค์ก็ทรงทำให้ภูเขานั้นแหลกราบ» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:143)⁽¹⁾ ในเมื่อพระองค์ทรงปรากฏแก่ภูเขาได้ ทั้งที่ภูเขาเป็นวัตถุที่ไม่มีทั้งผลบุญและการลงโทษ แล้วเหตุใดจึงจะเป็นไปไม่ได้ที่พระองค์จะทรงปรากฏแก่ศาสนทูตของพระองค์และบรรดาวะลีของพระองค์ในดินแดนแห่งเกียรติยศของพระองค์ (คือสวรรค์)? แต่อัลลอฮ์ทรงให้นบีมูซารู้ว่า เมื่อภูเขายังไม่อาจทนทานต่อการมองเห็นพระองค์ในโลกนี้ได้ มนุษย์ก็ยิ่งอ่อนแอกว่านั้น

ประการที่เจ็ด: อัลลอฮ์ทรงพูดกับนบีมูซา ทรงเรียกท่าน และทรงสนทนากับท่านอย่างใกล้ชิด ผู้ใดที่การพูดและการสนทนาเป็นสิ่งที่เป็นไปได้สำหรับพระองค์ และผู้ที่พระองค์ทรงสนทนาด้วยสามารถได้ยินพระดำรัสของพระองค์โดยไม่ผ่านสื่อกลาง การมองเห็นพระองค์ก็ย่อมสมควรจะเป็นไปได้ยิ่งกว่า ด้วยเหตุนี้ การปฏิเสธการมองเห็นพระองค์จึงจะไม่สมบูรณ์ เว้นแต่ด้วยการปฏิเสธพระดำรัสของพระองค์ และพวกเขาก็ได้ปฏิเสธทั้งสองอย่างนั้นไปพร้อมกันแล้ว

وَلَن يَتَمَنَّوْهُ أَبَدًۢا

وَنَادَوْا يَا مَالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا

فَلَنْ أَبْرَحَ ٱلْأَرْضَ حَتَّىٰ يَأْذَنَ لِىٓ أَبِىٓ

จากนั้นท่านเชคได้ตอบข้ออ้างของพวกเขาที่ว่า คำว่า «ลัน» (لن) ให้ความหมายว่าตลอดไป และบ่งชี้ถึงการปฏิเสธการมองเห็นในอาคิเราะฮ์ ท่านเชคได้ชี้แจงว่า แม้หากคำนั้นจะถูกกำกับด้วยคำว่า "ตลอดไป" ก็ยังไม่บ่งชี้ถึงการปฏิเสธอย่างต่อเนื่องไปจนถึงอาคิเราะฮ์ แล้วจะเป็นเช่นนั้นได้อย่างไรเมื่อมันถูกกล่าวไว้โดยไม่มีการกำกับ? เรื่องนี้มีตัวอย่างในอัลกุรอาน อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และพวกเขาจะไม่ปรารถนามัน (ความตาย) เลยตลอดไป» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:95)⁽²⁾ พร้อมกับที่พระองค์ตรัสว่า «และพวกเขาร้องเรียกว่า โอ้มาลิกเอ๋ย ขอให้พระเจ้าของท่านทรงจัดการให้พวกเราตายเสียเถิด» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ 43:77)⁽³⁾ และหากคำว่า «ลัน» มีความหมายว่าตลอดไปโดยสมบูรณ์ ก็ย่อมไม่อาจกำหนดขอบเขตของการกระทำหลังจากนั้นได้ แต่สิ่งนั้นก็ได้ปรากฏแล้ว อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «ดังนั้น ฉันจะไม่ออกจากแผ่นดินนี้ จนกว่าพ่อของฉันจะอนุญาตแก่ฉัน» (ซูเราะฮ์ยูซุฟ 12:80)⁽⁴⁾ จึงเป็นที่ยืนยันว่า «ลัน» ไม่ได้มีความหมายถึงการปฏิเสธตลอดไป

ท่านเชคญะมาลุดดีน อิบนุมาลิก (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) กล่าวว่า:

ผู้ใดเห็นว่าการปฏิเสธด้วย «ลัน» เป็นการปฏิเสธตลอดไป จงปัดคำพูดของเขาทิ้ง และจงสนับสนุนทัศนะอื่นจากนั้น

ส่วนอายะฮ์ที่สอง การใช้อายะฮ์นี้เป็นหลักฐานยืนยันการมองเห็นอัลลอฮ์นั้นมาจากแง่มุมที่ดีงามและละเอียดอ่อน นั่นคือ อัลลอฮ์ตะอาลาทรงกล่าวถึงสิ่งนี้ในบริบทของการสรรเสริญพระองค์เอง และเป็นที่รู้กันดีว่าการสรรเสริญนั้นย่อมจะมีได้…

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ : 143 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ : 95 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ : 77 ⁽⁴⁾ ซูเราะฮ์ยูซุฟ : 80

…ด้วยคุณลักษณะเชิงยืนยัน (อัศ-ศิฟาต อัษ-ษุบูติยะฮ์) ส่วนการไม่มีอยู่โดยสิ้นเชิงนั้นไม่ใช่ความสมบูรณ์ จึงไม่ถูกใช้เป็นการสรรเสริญ อัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งจะได้รับการสรรเสริญด้วยการปฏิเสธก็ต่อเมื่อการปฏิเสธนั้นแฝงความหมายเชิงมีอยู่ ตัวอย่างเช่น การสรรเสริญพระองค์ด้วยการปฏิเสธการง่วงและการหลับ ซึ่งแฝงความสมบูรณ์แห่งการทรงดำรงอยู่และทรงดูแลทุกสิ่ง (อัล-ก็อยยูมิยะฮ์) การปฏิเสธความตาย ซึ่งแฝงความสมบูรณ์แห่งการทรงมีชีวิน การปฏิเสธความเหน็ดเหนื่อยและความอ่อนล้า ซึ่งแฝงความสมบูรณ์แห่งเดชานุภาพ การปฏิเสธการมีภาคี คู่ครอง บุตร และผู้ช่วยเหลือ ซึ่งแฝงความสมบูรณ์แห่งการเป็นที่พึ่ง (อัศ-ศอมะดิยะฮ์) และความไม่ทรงต้องพึ่งพาผู้ใด การปฏิเสธการอธรรม ซึ่งแฝงความสมบูรณ์แห่งความยุติธรรม ความรอบรู้ และความไม่ทรงต้องพึ่งพาผู้ใดของพระองค์ การปฏิเสธการหลงลืมและการที่สิ่งใดจะเล็ดลอดไปจากความรู้ของพระองค์ ซึ่งแฝงความสมบูรณ์แห่งความรอบรู้และการครอบคลุมของพระองค์ และการปฏิเสธการมีสิ่งเสมือน ซึ่งแฝงความสมบูรณ์แห่งซาตและคุณลักษณะของพระองค์ ด้วยเหตุนี้ พระองค์จึงไม่ทรงสรรเสริญตนเองด้วยการไม่มีอยู่โดยสิ้นเชิงที่ไม่แฝงความหมายเชิงยืนยันใด ๆ เพราะสิ่งที่ไม่มีอยู่ย่อมมีส่วนร่วมกับผู้ถูกพรรณนานั้นในการไม่มีอยู่ดังกล่าว และผู้ที่สมบูรณ์จะไม่ถูกพรรณนาด้วยสิ่งที่ตัวเขาและสิ่งที่ไม่มีอยู่มีส่วนร่วมกัน ดังนั้นความหมายก็คือ พระองค์ทรงถูกมองเห็น แต่ไม่ทรงถูกหยั่งถึงและไม่ทรงถูกห้อมล้อม ดังนั้นพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า «สายตาทั้งหลายไม่อาจหยั่งถึงพระองค์ได้»⁽¹⁾ จึงบ่งชี้ถึงความสมบูรณ์แห่งความยิ่งใหญ่ของพระองค์ และพระองค์ทรงยิ่งใหญ่กว่าทุกสิ่ง และด้วยความสมบูรณ์แห่งความยิ่งใหญ่ของพระองค์ พระองค์จึงไม่ทรงถูกหยั่งถึงในลักษณะที่จะถูกห้อมล้อมได้ เพราะ "การหยั่งถึง" (อัล-อิดรอก) คือการห้อมล้อมสิ่งนั้น ซึ่งเป็นสิ่งที่เกินไปกว่าการมองเห็น ดังที่อัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งตรัสว่า «ครั้นเมื่อทั้งสองฝ่ายได้เห็นกัน บรรดาสหายของมูซาก็กล่าวว่า "แท้จริงพวกเราถูกตามทันแล้ว" เขา (มูซา) กล่าวว่า "ไม่เลย"»⁽²⁾ ดังนั้นมูซาจึงมิได้ปฏิเสธการมองเห็น หากแต่ท่านปฏิเสธการถูกตามทัน (การหยั่งถึง) เท่านั้น การมองเห็นและการหยั่งถึงต่างก็อาจเกิดขึ้นพร้อมกันหรือแยกจากกันก็ได้ ดังนั้นอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งทรงถูกมองเห็นแต่ไม่ทรงถูกหยั่งถึง เช่นเดียวกับที่พระองค์ทรงถูกรู้จัก แต่ไม่ทรงถูกห้อมล้อมด้วยความรู้ และนี่คือสิ่งที่บรรดาศอฮาบะฮ์และบรรดาอิมามเข้าใจจากอายะฮ์นี้ ดังที่ข้าพเจ้าได้กล่าวถึงคำพูดของพวกเขาไว้แล้วในการอธิบายอายะฮ์นี้ ยิ่งไปกว่านั้น ดวงอาทิตย์ซึ่งเป็นสิ่งถูกสร้างนี้ ผู้ที่มองเห็นมันก็ยังไม่สามารถหยั่งถึงมันได้ตามสภาพที่แท้จริงของมัน

لَّا تُدْرِكُهُ ٱلْأَبْصَـٰرُ

فَلَمَّا تَرَٰٓءَا ٱلْجَمْعَانِ قَالَ أَصْحَـٰبُ مُوسَىٰٓ إِنَّا لَمُدْرَكُونَ ﴿٦١﴾ قَالَ كَلَّآ

จากนั้นเชคได้กล่าวว่า "หะดีษต่าง ๆ จากท่านนบี ﷺ และบรรดาศอฮาบะฮ์ของท่าน ที่บ่งชี้ถึงการมองเห็น (อัลลอฮ์) นั้นเป็นหะดีษมุตะวาติร ซึ่งบรรดาผู้รวบรวมตำราเศาะฮีห์ ตำรามุสนัด และตำราสุนันได้รายงานไว้ ส่วนหนึ่งในนั้นคือ หะดีษของอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า «มีผู้คนกลุ่มหนึ่งกล่าวว่า "โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ พวกเราจะได้เห็นพระผู้อภิบาลของพวกเราในวันกิยามะฮ์หรือไม่?" ท่านเราะซูล…

أن ناساً قالوا : يا رسول الله ، هل نرى ربنا يوم القيامة ؟

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:103 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัช-ชุอะรออ์ 26:62

هل تُضَارُّون في رؤية القمر ليلة البدر؟ قالوا : لا يا رسول الله ، قال : هل تُضَارُّون في الشمس ليس دونها سحاب؟ قالوا : لا ، قال فإنكم ترونه كذلك

…อัลลอฮ์ ﷺ (ตอบ) ว่า «พวกท่านต้องเบียดเสียดกันในการมองเห็นดวงจันทร์ในคืนเพ็ญหรือไม่?» พวกเขาตอบว่า «ไม่เลย โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์» ท่านกล่าวว่า «พวกท่านต้องเบียดเสียดกันในการมองเห็นดวงอาทิตย์ที่ไม่มีเมฆบดบังหรือไม่?» พวกเขาตอบว่า «ไม่» ท่านกล่าวว่า «แท้จริงพวกท่านจะได้เห็นพระองค์เช่นนั้นเหมือนกัน» หะดีษนี้บันทึกไว้อย่างครบถ้วนในหนังสือ «อัศเศาะฮีหัยน์» (เศาะฮีหฺอัลบุคอรีและเศาะฮีหฺมุสลิม)

หะดีษของอบูสะอีด อัลคุดรีย์ (ร.ฎ.) ใน «อัศเศาะฮีหัยน์» ก็มีเนื้อหาทำนองเดียวกัน

كنا جلوساً مع النبي ﷺ ، فنظر إلى القمر ليلة أربع عشرة ، فقال : انكم سترون ربكم عياناً ، كما ترون هذا ، لا تضامون في رؤيته

หะดีษของญะรีร บินอับดิลลาฮ์ อัลบะญะลีย์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า «พวกเรานั่งอยู่กับท่านนบี ﷺ แล้วท่านได้มองไปยังดวงจันทร์ในคืนที่สิบสี่ แล้วกล่าวว่า แท้จริงพวกท่านจะได้เห็นพระผู้อภิบาลของพวกท่านด้วยตาของพวกท่านเอง ดังที่พวกท่านเห็นดวงจันทร์ดวงนี้ โดยพวกท่านจะไม่ต้องเบียดเสียดกันในการมองเห็นพระองค์» หะดีษนี้บันทึกไว้ใน «อัศเศาะฮีหัยน์»

หะดีษของศุฮัยบ์ (ร.ฎ.) ที่กล่าวมาแล้วข้างต้น รายงานโดยมุสลิมและท่านอื่น ๆ

وجنتان من فضة ، آنيتهما وما فيهما ، وجنتان من ذهب ، آنيتهما وما فيهما ، وما بين القوم وبين أن يروا ربهم تبارك وتعالى إلا رداء الكبرياء على وجهه في جنة عدن

หะดีษของอบูมูซา (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ท่านกล่าวว่า «มีสวรรค์สองแห่งที่ทำจากเงิน ทั้งภาชนะและสิ่งที่อยู่ในนั้น และมีสวรรค์สองแห่งที่ทำจากทองคำ ทั้งภาชนะและสิ่งที่อยู่ในนั้น และไม่มีสิ่งใดกั้นระหว่างชนเหล่านั้นกับการที่พวกเขาจะได้เห็นพระผู้อภิบาลของพวกเขา ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง นอกจากอาภรณ์แห่งความยิ่งใหญ่ที่อยู่บนพระพักตร์ของพระองค์ในสวรรค์อัดน์» หะดีษนี้บันทึกไว้ใน «อัศเศาะฮีหัยน์»

ولَيَلْقَيَنَّ الله أحدُكم يوم يلقاه ، وليس بينه وبينه حجاب ولا ترجمان يترجم له ، فيقول : ألم أبعث إليك رسولاً فيبلغك؟ فيقول : بلى يارب ، فيقول : ألم أعطك مالاً وأفضل عليك؟ فيقول : بلى يارب

และจากหะดีษของอะดีย์ บินหาติม (ร.ฎ.) «และแน่นอนที่สุด คนหนึ่งในหมู่พวกท่านจะได้พบอัลลอฮ์ในวันที่เขาพบพระองค์ โดยไม่มีม่านกั้นและไม่มีล่ามแปลระหว่างเขากับพระองค์ พระองค์จะตรัสว่า ข้ามิได้ส่งเราะซูลมายังเจ้าเพื่อเผยแผ่สาส์นแก่เจ้าดอกหรือ? เขาจะตอบว่า แน่นอน โอ้พระผู้อภิบาล พระองค์จะตรัสว่า ข้ามิได้ให้ทรัพย์สินแก่เจ้าและให้ความโปรดปรานแก่เจ้าดอกหรือ? เขาจะตอบว่า แน่นอน โอ้พระผู้อภิบาล»⁽¹⁾ หะดีษนี้บันทึกโดยอัลบุคอรีใน «เศาะฮีหฺ» ของท่าน

⁽¹⁾ โปรดดู ชัรหุฏเฏาะหาวิยะฮ์ หน้า 204–210

หัวข้อที่สิบสาม

การได้รับความสุขในสวรรค์ไม่จำเป็นต้องละทิ้งความสุขสำราญแห่งดุนยา

قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ ٱللَّهِ ٱلَّتِىٓ أَخْرَجَ لِعِبَادِهِۦ وَٱلطَّيِّبَـٰتِ مِنَ ٱلرِّزْقِ ۚ قُلْ هِىَ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا خَالِصَةً يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ

บรรดานักบวชและผู้เคร่งครัดในการอิบาดะฮ์จำนวนมากของประชาชาตินี้เข้าใจว่า ความสุขแห่งอาคิเราะฮ์นั้นจะได้รับก็ต่อเมื่อบ่าวปฏิเสธสิ่งดีงามและความสุขสำราญแห่งดุนยาเท่านั้น ด้วยเหตุนี้ ท่านจึงเห็นคนเหล่านี้ทรมานร่างกายของตนเอง และสร้างความลำบากให้แก่ตนเอง โดยถือศีลอดและละหมาดยามค่ำคืนอย่างต่อเนื่องไม่หยุดหย่อน บางคนถึงกับห้ามตนเองจากสิ่งดีงามทั้งอาหาร เครื่องดื่ม และเครื่องนุ่งห่ม และบางคนก็ละทิ้งการทำงานและการแต่งงาน นี่เป็นความคิดที่ผิดพลาด เพราะอัลลอฮ์ทรงสร้างสิ่งดีงามทั้งหลายไว้สำหรับบรรดาผู้ศรัทธา และทรงตำหนิผู้ที่ห้ามเครื่องประดับของอัลลอฮ์ที่พระองค์ทรงนำออกมาให้แก่ปวงบ่าวของพระองค์ ดังที่ทรงตรัสว่า «จงกล่าวเถิด (มุฮัมมัด) ว่า ใครเล่าที่ห้ามเครื่องประดับของอัลลอฮ์ที่พระองค์ทรงนำออกมาให้แก่ปวงบ่าวของพระองค์ และสิ่งดีทั้งหลายจากปัจจัยยังชีพ จงกล่าวเถิดว่า สิ่งเหล่านั้นมีไว้สำหรับบรรดาผู้ศรัทธาในชีวิตแห่งโลกนี้ และจะเป็นของพวกเขาโดยเฉพาะในวันกิยามะฮ์» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:32)⁽¹⁾

ดุนยานั้นจะถูกตำหนิก็ต่อเมื่อมันทำให้หันเหออกจากอาคิเราะฮ์ ส่วนหากบ่าวใช้มันเป็นทางผ่านและเป็นช่องทางไปสู่การได้รับอาคิเราะฮ์แล้ว เรื่องก็ไม่ได้เป็นอย่างที่บางคนเข้าใจ

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ : 32

หัวข้อที่สิบสี่

ถ้อยคำสุดท้ายของพวกเขา

وَقَالُوا۟ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِىٓ أَذْهَبَ عَنَّا ٱلْحَزَنَ ۖ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ ﴿٣٤﴾ ٱلَّذِىٓ أَحَلَّنَا دَارَ ٱلْمُقَامَةِ مِن فَضْلِهِۦ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٌ وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٌ ﴿٣٥﴾

وَقَالُوا۟ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى صَدَقَنَا وَعْدَهُۥ وَأَوْرَثَنَا ٱلْأَرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ ٱلْجَنَّةِ حَيْثُ نَشَآءُ ۖ فَنِعْمَ أَجْرُ ٱلْعَـٰمِلِينَ ﴿٧٤﴾

دَعْوَىٰهُمْ فِيهَا سُبْحَـٰنَكَ ٱللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَـٰمٌ ۚ وَءَاخِرُ دَعْوَىٰهُمْ أَنِ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَـٰلَمِينَ ﴿١٠﴾

บรรดาผู้ศรัทธาจะผ่านพ้นความน่าสะพรึงกลัวอันใหญ่หลวง ณ ทุ่งชุมนุมอันยิ่งใหญ่ (อัล-เมากิฟ) จากนั้นพวกเขาจะข้ามสะพานศิรอฏ และได้ประสบกับความน่าสะพรึงกลัวและความหวาดหวั่น หลังจากนั้นอัลลอฮ์จะทรงให้พวกเขาเข้าสู่สวนสวรรค์แห่งความสุขสำราญ ภายหลังจากที่พระองค์ทรงขจัดความโศกเศร้าออกไปจากพวกเขาแล้ว พวกเขาได้เห็นความดีงามอันยิ่งใหญ่ที่อัลลอฮ์ทรงเตรียมไว้สำหรับพวกเขาในนั้น ลิ้นของพวกเขาจึงเปล่งเสียงกล่าวสดุดีและแซ่ซ้องความบริสุทธิ์แด่พระผู้อภิบาลของพวกเขา เพราะพระองค์ได้ทรงขจัดความโศกเศร้าออกไปจากพวกเขา ทรงทำให้สัญญาของพระองค์ที่มีต่อพวกเขาเป็นจริง และทรงให้พวกเขาได้รับสวรรค์เป็นมรดก «และพวกเขากล่าวว่า มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ผู้ทรงขจัดความโศกเศร้าออกไปจากพวกเรา แท้จริงพระผู้อภิบาลของเราเป็นผู้ทรงอภัยยิ่ง ผู้ทรงตอบแทนความดียิ่ง ผู้ทรงให้พวกเราได้พำนักในที่พำนักอันถาวรด้วยความโปรดปรานของพระองค์ ในนั้นความเหน็ดเหนื่อยจะไม่ประสบแก่พวกเรา และความอ่อนล้าก็จะไม่ประสบแก่พวกเราในนั้น»⁽¹⁾ «และพวกเขากล่าวว่า มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ผู้ทรงทำให้สัญญาของพระองค์ที่มีต่อพวกเราเป็นจริง และทรงให้พวกเราได้รับแผ่นดินนี้เป็นมรดก พวกเราจะพำนักอยู่ในสวรรค์ ณ ที่ใดก็ได้ที่พวกเราประสงค์ ดังนั้นช่างดีเยี่ยมเสียนี่กระไรรางวัลตอบแทนของผู้ประกอบการงานทั้งหลาย»⁽²⁾ และถ้อยคำสุดท้ายของพวกเขาในสวนสวรรค์แห่งความสุขสำราญคือ "อัลหัมดุลิลลาฮิร็อบบิลอาละมีน" (มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก) «คำวิงวอนของพวกเขาในนั้นคือ มหาบริสุทธิ์แด่พระองค์ โอ้ อัลลอฮ์ และคำทักทายของพวกเขาในนั้นคือ สลาม (ความศานติ) และคำวิงวอนสุดท้ายของพวกเขาคือ มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก»⁽³⁾

⁽¹⁾ ซูเราะฮ์ฟาฏิร : 33-34 ⁽²⁾ ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร : 74 ⁽³⁾ ซูเราะฮ์ยูนุส : 10

บทที่เจ็ด

การโต้แย้งกันระหว่างสวรรค์กับนรก

تحاجت الجنة والنار ، فقالت النار : أوثرت بالمتكبرين والمتجبرين ، وقالت الجنة : فمالي لايدخلني إلا ضعفاء الناس وسقطهم ؟ - زاد في رواية : وغرتهم - فقال الله عز وجل للجنة : أنْت رحمتي أرحم بك من أشاء من عبادي ، وقال للنار : إنما أنت عذابي ، أعذب بك من أشاء من عبادي ، ولكل واحدة منهما ملؤها ، فأما النار : فلا تمتلىء حتى يضع رجله - وفي رواية : حتى يضع الله تبارك وتعالى رجله - فتقول : قط قط قط ، فهنالك تمتلىء ، ويزوي بعضها إلى بعض ، ولايظلم الله من خلقه أحدا ، وأما الجنة فإن الله ينشىء لها خلقا

ท่านเราะซูล ﷺ ของเราได้บอกแก่เราว่า สวรรค์และนรกได้โต้แย้งกัน ณ พระผู้อภิบาลของทั้งสอง มีรายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «สวรรค์และนรกได้โต้แย้งกัน นรกกล่าวว่า: ข้าได้รับสิทธิพิเศษให้มีบรรดาผู้หยิ่งยโสและบรรดาผู้กดขี่ข่มเหง ส่วนสวรรค์กล่าวว่า: เหตุใดเล่าจึงไม่มีผู้ใดเข้ามาในข้า นอกจากผู้อ่อนแอและผู้ต่ำต้อยในหมู่มนุษย์? – ในอีกรายงานหนึ่งเพิ่มว่า: และผู้ไร้เดียงสาในหมู่พวกเขา – แล้วอัลลอฮ์ผู้ทรงเกริกเกียรติและทรงยิ่งใหญ่ตรัสแก่สวรรค์ว่า: เจ้าคือความเมตตาของข้า ข้าจะเมตตาด้วยเจ้าแก่ผู้ที่ข้าประสงค์จากบ่าวของข้า และพระองค์ตรัสแก่นรกว่า: แท้จริงเจ้าคือการลงโทษของข้า ข้าจะลงโทษด้วยเจ้าแก่ผู้ที่ข้าประสงค์จากบ่าวของข้า และแต่ละแห่งในทั้งสองนั้นจะได้รับจนเต็ม ส่วนนรกนั้นจะยังไม่เต็มจนกว่าพระองค์จะทรงวางพระบาทของพระองค์ – ในอีกรายงานหนึ่งว่า: จนกว่าอัลลอฮ์ผู้ทรงจำเริญและทรงสูงส่งจะทรงวางพระบาทของพระองค์ – แล้วนรกจะกล่าวว่า: พอแล้ว พอแล้ว พอแล้ว เมื่อนั้นมันจึงจะเต็ม และส่วนต่างๆ ของมันจะถูกบีบรวมเข้าหากัน และอัลลอฮ์จะไม่ทรงอธรรมต่อผู้ใดในหมู่สิ่งถูกสร้างของพระองค์เลย ส่วนสวรรค์นั้น อัลลอฮ์จะทรงบังเกิดสิ่งถูกสร้างขึ้นใหม่เพื่อมัน» บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์และมุสลิม

اختصمت الجنة والنار ( إلى ربهما ) ، فقالت الجنة : يارب مالها لا يدخلها إلا ضعفاء الناس وسقطهم ؟ وقالت النار فقال (الله)

และในรายงานของอัล-บุคอรีย์ ท่านกล่าวว่า «สวรรค์และนรกได้พิพาทกัน (ต่อพระผู้อภิบาลของทั้งสอง) สวรรค์กล่าวว่า: โอ้พระผู้อภิบาลของข้า เหตุใดจึงไม่มีผู้ใดเข้ามาในมัน นอกจากผู้อ่อนแอและผู้ต่ำต้อยในหมู่มนุษย์? และนรกกล่าวว่า⁽¹⁾ แล้ว (อัลลอฮ์) ตรัสว่า

⁽¹⁾ ผู้ตรวจสอบตำรา «ญามิอุลอุศูล» กล่าวว่า: เป็นเช่นนี้ในต้นฉบับลายมือ ส่วนในฉบับตีพิมพ์มีว่า: หมายถึง “ข้าได้รับสิทธิพิเศษให้มีบรรดาผู้หยิ่งยโส” อัล-หาฟิซ (อิบนุหะญัร) กล่าวไว้ใน «อัล-ฟัตห์» ว่า: ตรงนี้มีมาในลักษณะย่อเช่นนี้ อิบนุบัฏฏอลกล่าวว่า: คำพูดของนรกตรงนี้ตกหล่นไปจากทุกฉบับ ทั้งที่มันถูกบันทึกไว้อย่างถูกต้องในหะดีษ ดู «อัล-ฟัตห์» (13/434)

للجنة : أنت رحمتي ، وقال للنار : أنت عذابي أصيب بك من أشاء ، ولكل واحدة منهما ملؤها ، فأما الجنة ، فإن الله لا يظلم من خلقه أحدا ، وإنه ينشيء للنار من يشاء ، فيلقون فيها ، فتقول : هل من مزيد ؟ ويلقون فيها ، فتقول هل من مزيد ، حتى يضع قدمه فيها ، فتمتليء ، ويزوى بعضها إلى بعض ، فتقول : قط قط قط

«ต่อสวรรค์ว่า: เจ้าคือความเมตตาของข้า และพระองค์ตรัสต่อนรกว่า: เจ้าคือการลงโทษของข้า ข้าจะลงโทษด้วยเจ้าแก่ผู้ที่ข้าประสงค์ และสำหรับแต่ละแห่งนั้นจะได้รับจนเต็ม สำหรับสวรรค์นั้น แท้จริงอัลลอฮ์จะไม่ทรงอธรรมต่อผู้ใดในบรรดาสิ่งถูกสร้างของพระองค์ และพระองค์จะทรงสร้างขึ้นใหม่สำหรับนรก⁽¹⁾ ซึ่งผู้ที่พระองค์ประสงค์ แล้วพวกเขาก็จะถูกโยนลงไปในนรก นรกก็จะกล่าวว่า: ยังมีอีกไหม? พวกเขาก็ถูกโยนลงไปอีก นรกก็กล่าวว่า: ยังมีอีกไหม? จนกระทั่งพระองค์ทรงวางพระบาทของพระองค์ลงในนั้น นรกก็จะเต็ม และส่วนต่าง ๆ ของมันจะถูกบีบเข้าหากัน แล้วมันจะกล่าวว่า: พอแล้ว พอแล้ว พอแล้ว»

يقال لجهنم ، هل امتلأت ؟ وتقول : هل من مزيد ؟ فيضع الرب قدمه عليها ، فتقول : قط قط

และในอีกรายงานหนึ่งของท่าน (อัล-บุคอรีย์) ซึ่งอบูสุฟยาน อัล-ฮิมยะรีย์ หนึ่งในผู้รายงานหะดีษนี้ มักจะรายงานโดยหยุดไว้ที่ศอฮาบะฮ์ (เมากูฟ) ว่า: «จะมีการกล่าวแก่นรกญะฮันนัมว่า: เจ้าเต็มแล้วหรือยัง? มันจะกล่าวว่า: ยังมีอีกไหม? แล้วองค์อภิบาลจะทรงวางพระบาทของพระองค์ลงบนมัน มันจึงกล่าวว่า: พอแล้ว พอแล้ว»

ولكل واحدة منهما ملؤها

และในรายงานของมุสลิมมีความหมายคล้ายกับรายงานแรก โดยจบลงที่ถ้อยคำว่า: «และสำหรับแต่ละแห่งนั้นจะได้รับจนเต็ม»

فمالي لا يدخلني إلاضعفاء الناس وسقطهم وغرتهم ؟

فأما النار ، فلا تمتليء حتى يضع قدمه عليها ، فهنالك تمتليء ، ويزوي بعضها إلى بعض

และในอีกรายงานหนึ่งกล่าวว่า: «เหตุใดเล่าจึงไม่มีผู้ใดเข้ามาในข้า นอกจากผู้อ่อนแอ ผู้ต่ำต้อย⁽²⁾ และผู้ไร้เดียงสาในหมู่มนุษย์?» และในตอนท้ายของรายงานนั้นว่า: «สำหรับนรกนั้น มันจะไม่เต็มจนกว่าพระองค์จะทรงวางพระบาทของพระองค์ลงบนมัน เมื่อนั้นมันจึงจะเต็ม และส่วนต่าง ๆ ของมันจะถูกบีบเข้าหากัน» และอัต-ติรมิซีย์ได้บันทึกไว้ในลักษณะคล้ายกับรายงานแรก⁽³⁾⁽⁴⁾

⁽¹⁾ นักวิชาการหลายท่านยืนยันว่า ถ้อยคำนี้เป็นความผิดพลาดของผู้รายงานบางคน ที่ถูกต้องคือ "พระองค์จะทรงสร้างขึ้นใหม่สำหรับสวรรค์"

⁽²⁾ "อัส-สะก็อฏ" หมายถึง ผู้ที่ถูกดูแคลน และจากรากคำนี้ "อัส-สะก็อฏ" ยังใช้เรียกสิ่งของคุณภาพต่ำด้วย ส่วน "ฆิรเราะตุฮุม" หมายถึง ผู้ไร้เดียงสาที่ยังไม่เคยผ่านประสบการณ์ในเรื่องต่าง ๆ จึงเป็นผู้ที่มีความชั่วน้อยและว่าง่าย

وَتَقُولُ هَلْ مِن مَّزِيدٍ ﴿٣٠﴾

إِنَّ رَحْمَتَ ٱللَّهِ قَرِيبٌ مِّنَ ٱلْمُحْسِنِينَ ﴿٥٦﴾

⁽³⁾ บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์ (8/458) ในหมวดการอธิบายซูเราะฮ์กอฟ บทว่าด้วยดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา: «และมันจะกล่าวว่า ยังมีอีกไหม» (ซูเราะฮ์กอฟ 50:30) และในหมวดอัต-เตาฮีด บทว่าด้วยดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา: «แท้จริงความเมตตาของอัลลอฮ์นั้นใกล้กับบรรดาผู้กระทำความดี» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:56) บันทึกโดยมุสลิม หมายเลข 2846 ในหมวดสวรรค์ บทว่าด้วยนรกที่ผู้เย่อหยิ่งจองหองจะเข้า และสวรรค์ที่ผู้อ่อนแอจะเข้า และบันทึกโดยอัต-ติรมิซีย์ หมายเลข 2564 ในหมวดลักษณะของสวรรค์ บทว่าด้วยการโต้แย้งกันระหว่างสวรรค์กับนรก

⁽⁴⁾ ญามิอ์ อัล-อุศูล: 10/544-547

รายชื่อหนังสืออ้างอิง

เรียงตามลำดับอักษร

1. อัต-ตัคฺวีฟ มินัน-นาร วัต-ตะอฺรีฟ บิดาริ อะฮฺลิล-บะวาร (การเตือนให้ยำเกรงไฟนรก และการแนะนำให้รู้จักที่พำนักของผู้พินาศ) โดยอัล-หาฟิซ อบุล-ฟะร็อจญ์ อิบนุล-เญาซีย์ สำนักพิมพ์อัล-มักตะบะฮ์ อัล-อิลมิยะฮ์ เบรุต
2. อัต-ตัซกิเราะฮ์ ฟี อะห์วาลิล-เมาตา วะอุมูริล-อาคิเราะฮ์ (ข้อเตือนใจว่าด้วยสภาพของผู้ตายและเรื่องราวแห่งอาคิเราะฮ์) โดยอัล-กุรฏุบีย์ พิมพ์โดยอัล-มักตะบะฮ์ อัส-สะละฟิยะฮ์ นครมะดีนะฮ์
3. อัต-ตัรฆีบ วัต-ตัรฮีบ (การส่งเสริมและการตักเตือน) โดยอัล-มุนซิรีย์ พิมพ์โดยอัล-มักตะบะฮ์ อัต-ติญารียะฮ์ ไคโร พิมพ์ครั้งแรก
4. ตัฟซีรอิบนุกะษีร พิมพ์โดยดารุล-อันดะลุส เบรุต พิมพ์ครั้งแรก 1385 – 1966
5. ตัฟซีรอิบนุญะรีร อัฏ-ฏ็อบะรีย์ พิมพ์ครั้งที่สอง 1973 – 1954 พิมพ์โดยมุศเฏาะฟา อัล-บาบีย์ อัล-หะละบีย์
6. ตักรีบุต-ตะฮ์ซีบ โดยอิบนุหะญัร อัล-อัสเกาะลานีย์ พิมพ์โดยอัล-มักตะบะฮ์ อัล-อิลมิยะฮ์ นครมะดีนะฮ์
7. ญามิอุล-อุศูล ฟี อะหาดีษิร-เราะซูล (ประมวลหลักฐานในหะดีษของท่านเราะซูล ﷺ) โดยอิบนุล-อะษีร ตรวจทานโดยอับดุลกอดิร อัล-อัรนาอูฏ จัดพิมพ์โดยมักตะบะฮ์ อัล-หัลวานีย์ และมักตะบะฮ์ อัล-มัลลาห์ พิมพ์ครั้งแรก 1932 – 1972
8. เราะฟอุล-อัสตาร ลิอิบฏอลิ อะดิลละติล-กออิลีน บิฟะนาอิน-นาร (การเปิดม่านเพื่อหักล้างหลักฐานของผู้ที่กล่าวว่าไฟนรกจะสูญสลาย) โดยอัศ-ศ็อนอานีย์ ตรวจทานโดยเชคนาศิรุดดีน อัล-อัลบานีย์ พิมพ์โดยอัล-มักตับ อัล-อิสลามีย์ เบรุต
9. สุนันอิบนุมาญะฮ์ พิมพ์โดยดารุ อิหฺยาอิล-กุตุบ อัล-อะเราะบียะฮ์ ไคโร 1372 – 1952
10. ซิลซิละตุล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ (ชุดหะดีษที่ถูกต้อง) โดยเชคนาศิรุดดีน อัล-อัลบานีย์ จัดพิมพ์โดยอัล-มักตับ อัล-อิสลามีย์ เบรุต พิมพ์ครั้งแรก
11. ชัรห์ อัล-อะกีดะฮ์ อัฏ-เฏาะหาวียะฮ์ (คำอธิบายอะกีดะฮ์ของอัฏ-เฏาะหาวีย์) โดยมุหัมมัด บินมุหัมมัด บินอบิล-อิซซ์ อัล-หะนะฟีย์ จัดพิมพ์โดยอัล-มักตับ อัล-อิสลามีย์ เบรุต พิมพ์ครั้งที่สี่ 1391 ฮ.ศ.
12. ชัรห์ อัน-นะวะวีย์ อะลา มุสลิม (คำอธิบายเศาะฮีหฺมุสลิม) โดยอัน-นะวะวีย์ พิมพ์โดยอัล-มักตะบะฮ์ อัล-อัศรียะฮ์ ไคโร
13. เศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ เราได้อาศัยตัวบทที่อยู่ในหนังสือฟัตหุล-บารีย์ พิมพ์โดยอัส-สะละฟิยะฮ์ ไคโร พิมพ์ครั้งแรก
14. เศาะฮีหุล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฆีร โดยอัส-สุยูฏีย์ ตรวจทานโดยมุหัมมัด นาศิรุดดีน อัล-อัลบานีย์ จัดพิมพ์โดยอัล-มักตับ อัล-อิสลามีย์ เบรุต พิมพ์ครั้งแรก 1388 – 1969

1. เศาะฮีหฺมุสลิม ตรวจทานโดย มุหัมมัด ฟุอาด อับดุลบากี, สำนักพิมพ์ดารุอิหฺยาอิลกุตุบิลอะเราะบียะฮ์ เบรุต พิมพ์ครั้งที่ 2 ค.ศ. 1972

1. ฟัตหุลบารี โดย อิบนุหะญัร อัล-อัสเกาะลานี, สำนักพิมพ์อัล-มักตะบะฮ์ อัส-สะละฟียะฮ์ ไคโร พิมพ์ครั้งที่ 1

1. เลาะวามิอุลอันวาร อัล-บะฮียะฮ์ โดย อัส-สัฟฟารีนี, จัดพิมพ์โดยรัฐกาตาร์ พิมพ์ครั้งที่ 1

1. มัจญ์มูอ์ ฟะตาวา เชคุลอิสลาม อิบนุตัยมียะฮ์ รวบรวมโดย อิบนุกอสิม, จัดพิมพ์โดยราชอาณาจักรซาอุดีอาระเบีย พิมพ์ครั้งที่ 1

1. มะรอติบุลอิจญ์มาอ์ โดย อิบนุหัซม์, สำนักพิมพ์ดารุลกุตุบิลอิลมียะฮ์ เบรุต

1. มิชกาตุลมะศอบีหฺ โดย อัล-เคาะฏีบ อัต-ตับรีซี, สำนักพิมพ์อัล-มักตับ อัล-อิสลามี ดามัสกัส พิมพ์ครั้งที่ 1 ฮ.ศ. 1381 / ค.ศ. 1961

1. นิฮายะฮ์ อัล-บิดายะฮ์ วัน-นิฮายะฮ์ โดย อิบนุกะษีร, จัดพิมพ์โดยมักตะบะฮ์ อัน-นะฮ์เฎาะฮ์ อัล-หะดีษะฮ์ ริยาด พิมพ์ครั้งที่ 1 ค.ศ. 1968

1. ยักเซาะฮ์ อุลิลอิอ์ติบาร มิมมา วะเราะดะ ฟี ซิกริลญันนะฮ์ วันนาร โดย ศิดดีก หะสัน ข่าน, สำนักพิมพ์ดารุลอันศอร ไคโร พิมพ์ครั้งที่ 1 ฮ.ศ. 1398 / ค.ศ. 1971

1. อัล-เยามุลอาคิร ฟี ซิลาลิลกุรอาน รวบรวมและเรียบเรียงโดย อะหมัด ฟาอิซ, สำนักพิมพ์มุอัสสะสะฮ์ อัร-ริสาละฮ์ ดามัสกัส พิมพ์ครั้งที่ 7 ฮ.ศ. 1405 / ค.ศ. 1984

สารบัญ

• บทนำ: นิยามและคำอธิบาย ........ 11
• บทที่หนึ่ง: สวรรค์และนรกถูกสร้างขึ้นแล้ว ........ 13
• ข้อคลุมเครือของผู้ที่กล่าวว่านรกยังไม่ถูกสร้าง ........ 17
• บทที่สอง: ผู้เฝ้านรก ........ 19
• บทที่สาม: ลักษณะของนรก ........ 21
• ประเด็นที่หนึ่ง: ที่ตั้งของนรก ........ 21
• ประเด็นที่สอง: ความกว้างใหญ่ของนรกและความลึกของก้นนรก ........ 22
• ประเด็นที่สาม: ชั้นต่าง ๆ ของนรก ........ 25
• ประเด็นที่สี่: ประตูต่าง ๆ ของนรก ........ 27
• ประเด็นที่ห้า: เชื้อเพลิงของนรก ........ 30
• ประเด็นที่หก: ความร้อนอันรุนแรงของนรก ความมหึมาของควันและสะเก็ดไฟของมัน ........ 32
• ประเด็นที่เจ็ด: นรกพูดได้และมองเห็นได้ ........ 35
• ประเด็นที่แปด: ความฝันของอิบนุอุมัร (ร.ฎ.) ที่เห็นนรก ........ 36
• ประเด็นที่เก้า: มีผู้ใดเห็นนรกด้วยตาก่อนวันกิยามะฮ์หรือไม่ ........ 37
• ประเด็นที่สิบ: ผลกระทบของนรกที่มีต่อโลกดุนยาและชาวโลก ........ 39
• บทที่สี่: นรกนั้นคงอยู่ตลอดกาล ไม่มีวันสูญสลาย ........ 41
• บทที่ห้า: ชาวนรกและความผิดของพวกเขา ........ 49
• ประเด็นที่หนึ่ง: ชาวนรกผู้พำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล ........ 49

• เรื่องที่หนึ่ง: คำนิยามเกี่ยวกับพวกเขา ........ 49
• เรื่องที่สอง: นรกคือที่พำนักของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้ตั้งภาคี ........ 52
• เรื่องที่สาม: บรรดาผู้เชิญชวนไปสู่นรก ........ 52
• เรื่องที่สี่: ความผิดที่ร้ายแรงที่สุดของผู้ที่อยู่ในนรกตลอดกาล ........ 53
• เรื่องที่ห้า: ความผิดต่าง ๆ ที่ทำให้เข้านรก ........ 57
• เรื่องที่หก: บุคคลที่ถูกระบุตัวว่าอยู่ในนรก ........ 59
• เรื่องที่เจ็ด: ญินผู้ปฏิเสธศรัทธาอยู่ในนรก ........ 60

บทที่สอง: ผู้ที่จะไม่อยู่ในนรกตลอดกาล ........ 61

• เรื่องที่หนึ่ง: คำนิยามเกี่ยวกับพวกเขา ........ 61
• เรื่องที่สอง: บาปที่ถูกคาดโทษด้วยนรก ........ 61
• กลุ่มต่าง ๆ ที่ขัดแย้งกับซุนนะฮ์ ........ 61
• ผู้ที่ปฏิเสธการฮิจญ์เราะฮ์ ........ 64
• ผู้ที่อธรรมในการตัดสินและการปกครอง ........ 64
• การโกหกต่อท่านเราะซูล ﷺ ........ 65
• ความหยิ่งยโส ........ 66
• ผู้ที่ฆ่าชีวิตโดยไม่ชอบธรรม ........ 66
• ผู้กินดอกเบี้ย (ริบา) ........ 67
• ผู้ที่กินทรัพย์สินของผู้คนโดยมิชอบ ........ 68
• ผู้ทำรูปภาพ (สิ่งมีชีวิต) ........ 68
• การโอนเอียงเข้าหาผู้อธรรม ........ 69
• สตรีที่สวมเสื้อผ้าแต่ดุจเปลือย และผู้ที่เฆี่ยนหลังผู้คน ........ 70
• ผู้ที่ทรมานสัตว์ ........ 70
• การไม่มีความบริสุทธิ์ใจ (อิคลาศ) ในการแสวงหาความรู้ ........ 71

• 14 – ผู้ที่ดื่มจากภาชนะทองคำและเงิน ...... 72
• 15 – ผู้ที่ตัดต้นพุทรา (สิดร์) ที่ให้ร่มเงาแก่ผู้คน ...... 72
• 16 – บทลงโทษของการฆ่าตัวตาย ...... 72

บทที่หก: ชาวนรกมีจำนวนมาก ...... 75

• หัวข้อที่หนึ่ง: ตัวบทที่บ่งชี้ถึงเรื่องดังกล่าว ...... 75
• หัวข้อที่สอง: เหตุผลที่ชาวนรกมีจำนวนมาก ...... 80
• หัวข้อที่สาม: ผู้ที่เข้านรกมากที่สุดคือผู้หญิง ...... 83

บทที่เจ็ด: ร่างกายอันใหญ่โตของชาวนรก ...... 85

บทที่แปด: อาหาร เครื่องดื่ม และเครื่องนุ่งห่มของชาวนรก ...... 87

บทที่เก้า: การลงโทษชาวนรก ...... 93

• หัวข้อที่หนึ่ง: ความรุนแรงของการลงโทษที่ชาวนรกต้องทนทุกข์ ...... 93
• หัวข้อที่สอง: รูปแบบต่าง ๆ ของการลงโทษพวกเขา ...... 95
• หัวข้อย่อยที่หนึ่ง: ความแตกต่างของระดับการลงโทษชาวนรก ...... 95
• หัวข้อย่อยที่สอง: ผิวหนังที่ถูกเผาจนสุก ...... 97
• หัวข้อย่อยที่สาม: การหลอมละลาย ...... 98
• หัวข้อย่อยที่สี่: การแผดเผาของไฟ ...... 98
• หัวข้อย่อยที่ห้า: การถูกลาก ...... 99
• หัวข้อย่อยที่หก: ใบหน้าดำคล้ำ ...... 100
• หัวข้อย่อยที่เจ็ด: ไฟนรกล้อมรอบบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา ...... 100
• หัวข้อย่อยที่แปด: ไฟนรกลุกลามขึ้นถึงหัวใจ ...... 102
• หัวข้อย่อยที่เก้า: ลำไส้ทะลักออกมาในนรก ...... 103
• หัวข้อย่อยที่สิบ: ตรวน ปลอกคอ โซ่ และค้อนเหล็กของชาวนรก ...... 103
• หัวข้อย่อยที่สิบเอ็ด: การผูกมัดพวกเขาไว้รวมกับสิ่งที่พวกเขาเคารพบูชาและชัยฏอนของพวกเขาในนรก ...... 105

• ประเด็นย่อยที่สิบสาม: ความเสียใจ ความสำนึกผิด และการวิงวอนของพวกเขา ...... 106
• บทที่สิบ: มนุษย์จะป้องกันตนเองจากไฟนรกของอัลลอฮ์ได้อย่างไร ...... 111

ภาคที่สอง: สวรรค์

• บทนำ: นิยามและคำอธิบาย ...... 117
• บทที่หนึ่ง: การเข้าสวรรค์ ...... 119
• หัวข้อที่หนึ่ง: การให้ความช่วยเหลือ (ชะฟาอะฮ์) เพื่อเข้าสวรรค์ ...... 120
• หัวข้อที่สอง: การขัดเกลาและชำระผู้ศรัทธาให้บริสุทธิ์ก่อนเข้าสวรรค์ ...... 121
• หัวข้อที่สาม: ผู้ที่ได้เข้าสวรรค์เป็นกลุ่มแรก ...... 122
• หัวข้อที่สี่: ผู้ที่ได้เข้าสวรรค์โดยไม่ถูกสอบสวน ...... 123
• หัวข้อที่ห้า: คนยากจนจะเข้าสวรรค์ก่อนคนร่ำรวย ...... 126
• หัวข้อที่หก: สามคนแรกที่ได้เข้าสวรรค์ ...... 128
• หัวข้อที่เจ็ด: การเข้าสวรรค์ของผู้ศรัทธาที่ฝ่าฝืน ...... 129
• ประเด็นย่อยที่หนึ่ง: การนำพวกเขาออกจากนรกและให้เข้าสวรรค์ด้วยชะฟาอะฮ์ ...... 129
• ประเด็นย่อยที่สอง: จุดยืนของกลุ่มต่าง ๆ ต่อเรื่องชะฟาอะฮ์ ...... 132
• หัวข้อที่แปด: ผู้ที่ได้เข้าสวรรค์เป็นคนสุดท้าย ...... 135
• หัวข้อที่เก้า: ผู้ที่ได้เข้าสวรรค์ก่อนวันกิยามะฮ์ ...... 138
• บทที่สอง: สวรรค์เป็นนิรันดร์ และชาวสวรรค์จะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล ...... 141
• หัวข้อที่หนึ่ง: ตัวบทที่บ่งชี้ถึงเรื่องดังกล่าว ...... 141
• หัวข้อที่สอง: ผู้ที่กล่าวว่าสวรรค์จะสูญสลาย ...... 143
• บทที่สาม: ลักษณะของสวรรค์ ...... 147
• หัวข้อที่หนึ่ง: สวรรค์ไม่มีสิ่งใดเสมอเหมือน ...... 147
• หัวข้อที่สอง: ประตูต่าง ๆ ของสวรรค์ ...... 150

หัวข้อที่สาม: ระดับชั้นต่าง ๆ ของสวรรค์ ........ 154

• ประเด็นที่หนึ่ง: หลักฐานที่แสดงว่าสวรรค์มีหลายระดับชั้น และชาวสวรรค์มีความสูงส่งแตกต่างกันในนั้น ........ 154
• ประเด็นที่สอง: ชาวสวรรค์ที่มีตำแหน่งสูงสุดและต่ำสุด ........ 160
• ประเด็นที่สาม: ตำแหน่งสูงสุดในสวรรค์ ........ 161
• ประเด็นที่สี่: ผู้ที่จะได้พำนักในระดับชั้นที่สูงส่ง ........ 162

หัวข้อที่สี่: ดินของสวรรค์ ........ 164

หัวข้อที่ห้า: แม่น้ำต่าง ๆ ของสวรรค์ ........ 165

หัวข้อที่หก: ตาน้ำต่าง ๆ ของสวรรค์ ........ 169

หัวข้อที่เจ็ด: ปราสาทและกระโจมของสวรรค์ ........ 171

หัวข้อที่แปด: แสงสว่างของสวรรค์ ........ 174

หัวข้อที่เก้า: กลิ่นหอมของสวรรค์ ........ 175

หัวข้อที่สิบ: ต้นไม้และผลไม้ของสวรรค์ ........ 176

• ประเด็นที่หนึ่ง: ต้นไม้และผลไม้ของสวรรค์มีมากมาย หลากหลาย และคงอยู่ตลอดไป ........ 176
• ประเด็นที่สอง: ลักษณะของต้นไม้บางต้นในสวรรค์ ........ 179
• ต้นไม้ที่ผู้ขี่พาหนะเดินทางใต้ร่มเงาของมันได้นานถึงหนึ่งร้อยปี ........ 179
• ซิดเราะตุลมุนตะฮา ........ 180
• ต้นฏูบา ........ 180
• ประเด็นที่สาม: ไม้หอมที่ประเสริฐที่สุดแห่งสวรรค์ ........ 181
• ประเด็นที่สี่: ลำต้นของต้นไม้ในสวรรค์ทำจากทองคำ ........ 182
• ประเด็นที่ห้า: ผู้ศรัทธาจะเพิ่มพูนส่วนของตนจากต้นไม้ในสวรรค์ได้อย่างไร ........ 182

หัวข้อที่สิบเอ็ด: สัตว์พาหนะและนกของสวรรค์ ........ 183

ภาคที่สี่: ชาวสวรรค์ ........ 185

หัวข้อที่หนึ่ง: การงานที่ทำให้พวกเขาสมควรได้รับสวรรค์ ........ 185

• บทที่ห้า: คุณลักษณะของชาวสวรรค์และความสุขสำราญของพวกเขาในสวรรค์ …… 221
• บทที่หก: ความสุขสำราญของชาวสวรรค์ …… 223
• หัวข้อที่หนึ่ง: ความประเสริฐของความสุขสำราญในสวรรค์เหนือสิ่งอำนวยประโยชน์แห่งโลกดุนยา …… 223
• หัวข้อที่สอง: อาหารและเครื่องดื่มของชาวสวรรค์ …… 229
• หัวข้อย่อยที่หนึ่ง: สุราของชาวสวรรค์ …… 230
• หัวข้อย่อยที่สอง: อาหารมื้อแรกของชาวสวรรค์ …… 231
• หัวข้อย่อยที่สาม: อาหารและเครื่องดื่มของชาวสวรรค์ไม่มีสิ่งสกปรกใด ๆ ตามมา …… 232
• หัวข้อย่อยที่สี่: เหตุใดชาวสวรรค์จึงกิน ดื่ม และหวีผม …… 234
• หัวข้อย่อยที่ห้า: ภาชนะใส่อาหารและเครื่องดื่มของชาวสวรรค์ …… 234
• หัวข้อที่สาม: เครื่องแต่งกาย เครื่องประดับ และกระถางเครื่องหอมของชาวสวรรค์ …… 236
• หัวข้อที่สี่: ที่ปูนอนของชาวสวรรค์ …… 238
• หัวข้อที่ห้า: ผู้รับใช้ของชาวสวรรค์ …… 239
• หัวข้อที่หก: ตลาดของชาวสวรรค์ …… 241
• หัวข้อที่เจ็ด: การชุมนุมพบปะและการสนทนาของชาวสวรรค์ …… 242
• หัวข้อที่แปด: ความปรารถนาของชาวสวรรค์ …… 243
• หัวข้อที่เก้า: สตรีของชาวสวรรค์ …… 245
• หัวข้อย่อยที่หนึ่ง: ภรรยาของผู้ศรัทธาในโลกดุนยาจะเป็นภรรยาของเขาในอาคิเราะฮ์ หากนางเป็นผู้ศรัทธา …… 245
• หัวข้อย่อยที่สอง: สตรีจะเป็นของสามีคนสุดท้ายของนาง …… 245
• หัวข้อย่อยที่สาม: หูรุลอีน …… 246
• หัวข้อย่อยที่สี่: ผู้ศรัทธาในสวรรค์จะได้รับพละกำลังเท่ากับชายหนึ่งร้อยคน …… 250
• หัวข้อที่สิบ: การหัวเราะของชาวสวรรค์ต่อชาวนรก …… 251
• หัวข้อที่สิบเอ็ด: การกล่าวตัสบีหฺและตักบีรเป็นส่วนหนึ่งของความสุขสำราญของชาวสวรรค์ …… 253
• หัวข้อที่สิบสอง: สิ่งที่ประเสริฐที่สุดที่ชาวสวรรค์จะได้รับ คือความพึงพอพระทัยของอัลลอฮ์และการได้มองพระพักตร์อันทรงเกียรติของพระองค์ …… 254

• บทที่สิบสาม: การได้รับความสุขสำราญในสวรรค์ไม่จำเป็นต้องละทิ้งปัจจัยแห่งโลกดุนยา ........ 264
• บทที่สิบสี่: บทวิงวอนสุดท้ายของพวกเขา ........ 265
• ภาคที่เจ็ด: การโต้แย้งระหว่างสวรรค์กับนรก ........ 266

หนังสือที่ตีพิมพ์แล้วของผู้เขียน

เลขทะเบียนฝากเก็บ ณ หอสมุดแห่งชาติ – อัมมาน 702/10/1990

หนังสือเล่มนี้สามารถสั่งซื้อได้ในราชอาณาจักรซาอุดีอาระเบีย จาก

ดารุลฮิจเราะฮ์ เพื่อการพิมพ์และการจัดจำหน่าย

ตู้ ป.ณ. 20597 อัษ-ษุเกาะบะฮ์ 31952 อัล-โคบาร์ โทรศัพท์ (อัล-โคบาร์): 8983004 โทรศัพท์ (ริยาด): 4792055

ดารุนนะฟาอิส

โทรศัพท์ 693940 – โทรสาร 693941 ตู้ ป.ณ. 211511 อัมมาน 11121 – จอร์แดน