อะกีดะฮ์ในแสงสว่างแห่งอัลกุรอานและซุนนะฮ์ (2)

โลกของมะลาอิกะฮ์ผู้ทรงคุณธรรม

ศาสตราจารย์ ดร.อุมัร สุลัยมาน อับดุลลอฮ์ อัล-อัชก็อร

สำนักพิมพ์ดารุนนะฟาอิส เพื่อการพิมพ์และการจัดจำหน่าย – จอร์แดน

อะกีดะฮ์ในแสงสว่างแห่งอัลกุรอานและซุนนะฮ์

โลกของมะลาอิกะฮ์ผู้ทรงคุณธรรม

ประพันธ์โดย

ดร.อุมัร สุลัยมาน อัล-อัชก็อร

สำนักพิมพ์มักตะบะฮ์อัล-ฟะลาห์

สงวนลิขสิทธิ์การพิมพ์

พิมพ์ครั้งที่สาม

ฮ.ศ. 1403 – ค.ศ. 1983

สำนักพิมพ์มักตะบะฮ์อัล-ฟะลาห์ – คูเวต

ตู้ ป.ณ. 4848 – คูเวต – ถนนเบรุต – อาคารอัล-หะซาวี

ตรงข้ามที่ทำการไปรษณีย์หะวัลลี – โทรศัพท์ 547784

بسم الله الرحمن الرحيم

ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ผู้ทรงกรุณาปรานี ผู้ทรงเมตตาเสมอ

بسم الله الرحمن الرحيم

ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ผู้ทรงกรุณาปรานี ผู้ทรงเมตตาเสมอ

إن الحمد لله ، نحمده ، ونستعينه ، ونستغفره ، ونستهديه ، ونعوذ بالله من شرور أنفسنا ، وسيئات أعمالنا ، من يهده الله فلا مضلّ له ، ومن يضلل فلا هادي له ، وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له ، وأشهد أن محمداً عبده ورسوله .

แท้จริงการสรรเสริญทั้งมวลเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์ เราสรรเสริญพระองค์ เราขอความช่วยเหลือจากพระองค์ เราขออภัยโทษจากพระองค์ และเราขอทางนำจากพระองค์ เราขอความคุ้มครองต่ออัลลอฮ์ให้พ้นจากความชั่วร้ายของตัวเราเองและความเลวร้ายของการงานของเรา ผู้ใดที่อัลลอฮ์ทรงชี้นำ ย่อมไม่มีผู้ใดทำให้เขาหลงผิดได้ และผู้ใดที่พระองค์ทรงปล่อยให้หลงผิด ย่อมไม่มีผู้ใดชี้นำเขาได้ ข้าพเจ้าขอปฏิญาณว่าไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ องค์เดียว ไม่มีภาคีใดๆ สำหรับพระองค์ และข้าพเจ้าขอปฏิญาณว่ามุหัมมัดเป็นบ่าวและเราะซูลของพระองค์

อัมมาบะอ์ดุ: การมีอีมานต่อมะลาอิกะฮ์เป็นรากฐานหนึ่งในบรรดารากฐานของอะกีดะฮ์ อีมานจะไม่สมบูรณ์หากปราศจากสิ่งนี้ มะลาอิกะฮ์เป็นโลกหนึ่งในบรรดาโลกแห่งสิ่งเร้นลับ (อัล-ฆ็อยบ์) ซึ่งอัลลอฮ์ทรงยกย่องบรรดาผู้ศรัทธาที่ศรัทธาต่อสิ่งเหล่านั้น ด้วยการเชื่อมั่นต่อข่าวสารของอัลลอฮ์ผู้ทรงบริสุทธิ์ และการแจ้งข่าวของเราะซูลของพระองค์ ﷺ

ตัวบทจากอัลกุรอานและซุนนะฮ์ได้อธิบายเรื่องนี้อย่างละเอียดกว้างขวาง และได้ชี้แจงแง่มุมต่างๆ ของมันไว้ ผู้ใดที่ศึกษาตัวบทเหล่านี้ในด้านนี้ การมีอีมานต่อมะลาอิกะฮ์ของเขาจะชัดเจน มิใช่เป็นเพียงแนวคิดที่คลุมเครือ และนี่คือสิ่งหนึ่งที่ทำให้อีมานลึกซึ้งและหยั่งรากมั่นคง เพราะความรู้ที่ละเอียดย่อมมีพลังและมั่นคงกว่าความรู้แบบกว้างๆ โดยสรุป

ที่ตัวบทได้ให้รายละเอียดและคำอธิบายในเรื่องนี้อย่างยืดยาวนั้น ก็เพียงเพราะสติปัญญาของมนุษย์ไม่สามารถเข้าถึงสิ่งที่ตนจำเป็นต้องรู้เกี่ยวกับมะลาอิกะฮ์ได้ด้วยตัวเอง ประสาทสัมผัสของมนุษย์อ่อนแอเกินกว่าจะมองเห็นมะลาอิกะฮ์และได้ยินถ้อยคำของพวกเขา และไม่ต้องสงสัยเลยว่าความอ่อนแอนี้เป็นประโยชน์ต่อมนุษย์เอง เพราะหากมนุษย์ได้ยินและมองเห็นทุกสิ่งที่อยู่รอบตัว เขาย่อมไม่อาจทนใช้ชีวิตอยู่ได้ เพียงแค่เราจินตนาการว่ามีมนุษย์คนหนึ่งที่หูของเขารับเสียงต่างๆ ได้เหมือนที่เครื่องรับวิทยุรับ ก็เพียงพอแล้วที่เราจะรู้ถึงความทุกข์ทรมานที่จะประสบแก่ผู้น่าสงสารคนนี้ ซึ่งเขาย่อมต้องตกอยู่ในความมึนงงสับสนและวิกลจริตอย่างแน่นอน และอย่าได้มีผู้ใดคิดว่าการศึกษารากฐานข้อนี้เป็นเพียงความรู้ส่วนเกินที่ไม่จำเป็น เพราะข้อเท็จจริงที่ตัวบทได้นำเสนอไว้ในเรื่องนี้มี…

…มีอิทธิพลอย่างมากในการขจัดความเชื่อเหลวไหลและความเท็จออกจากความคิดของผู้คนในเรื่องนี้ เพราะตั้งแต่อดีตกาล ได้มีแนวคิดแพร่หลายว่ามะลาอิกะฮ์เป็นพระเจ้า หรือว่ามะลาอิกะฮ์เป็นบุตรสาวของอัลลอฮ์ และนักปรัชญาบางคนเห็นว่ามะลาอิกะฮ์คือดวงดาวที่เราเห็นอยู่ในห้วงอวกาศ

ข้อเท็จจริงเหล่านี้ที่ตัวบททางศาสนาได้นำมานั้น ทำให้อีมานต่อพระเจ้าผู้ทรงถูกเคารพสักการะ ผู้ทรงควบคุมดูแลสรรพสิ่งนี้ หยั่งรากลึกในจิตใจของเรา พระองค์คือผู้ทรงแต่งตั้งไพร่พลของพระองค์จากหมู่มะลาอิกะฮ์ให้ดูแลกิจการต่าง ๆ ของจักรวาล

ความสัมพันธ์ระหว่างมะลาอิกะฮ์กับเรา ทั้งในด้านการสร้างรูปร่าง การให้กำเนิด และการเฝ้าสังเกต... ทำให้มนุษย์ตระหนักถึงความสำคัญและคุณค่าของตนเอง และขจัดความคิดที่ว่าตนเองไร้ค่าและต่ำต้อยออกไปจากความคิดของเขา ด้วยเหตุนี้เขาจึงรู้คุณค่าของตนเอง และพยายามอย่างเต็มที่เพื่อทำหน้าที่อันยิ่งใหญ่ที่เขาต้องปฏิบัติให้สำเร็จ

หากเราจะไล่เรียงผลดีที่บุคคลจะได้รับจากการมีอีมานต่อมะลาอิกะฮ์ และจากการศึกษาตัวบทที่กล่าวถึงพวกเขา บทนำนี้ก็คงจะยืดยาวเกินไป แต่ข้าพเจ้าขอปล่อยให้ผู้อ่านได้ใช้ชีวิตอยู่กับตัวบทเหล่านั้นเอง แล้วตัวบทเหล่านั้นจะมอบแรงบันดาลใจและผลอันดีงามแก่เขา เมื่อเขาได้ใคร่ครวญพิจารณามัน

ขออัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งได้โปรดให้หนังสือเล่มนี้เกิดประโยชน์ และทำให้มันเป็นงานที่บริสุทธิ์เพื่อพระพักตร์อันทรงเกียรติของพระองค์ แท้จริงพระองค์คือผู้คุ้มครองที่ดียิ่ง และผู้ช่วยเหลือที่ดียิ่ง

อุมัร สุลัยมาน อัล-อัชก็อร

คูเวต 20 ซุลเกาะอ์ดะฮ์ ฮ.ศ. 1378 22/9/1978 ค.ศ.

บทที่หนึ่ง

1. คุณลักษณะของมะลาอิกะฮ์และความสามารถของพวกเขา

(หน้านี้ว่าง ไม่มีข้อความ)

คุณลักษณะและความสามารถของพวกเขา

ในบทนี้ เราจะพยายามอธิบายคุณลักษณะทางรูปกาย (เคาะลฺกียะฮ์) และคุณลักษณะทางนิสัยใจคอ (คุลุกียะฮ์) ของมะลาอิกะฮ์ โดยอาศัยตัวบทที่ถูกต้อง จากนั้นจะกล่าวถึงความสามารถต่าง ๆ ที่อัลลอฮ์ทรงประทานแก่พวกเขา

คุณลักษณะทางรูปกายและสิ่งที่เกี่ยวข้อง

วัตถุที่ใช้ในการสร้าง

خلقت الملائكة من نور ، وخلق الجان من مارج من نار ، وخلق آدم مما وصف لكم

ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกเราไว้ในหะดีษที่ท่านหญิงอาอิชะฮ์ บินติ อบีบักร (ร.ฎ.) และบิดาของนาง (ร.ฎ.) รายงานว่า วัตถุที่ใช้สร้างพวกเขาคือรัศมี (นูร) ท่าน ﷺ กล่าวว่า «มะลาอิกะฮ์ถูกสร้างมาจากรัศมี ญินถูกสร้างมาจากเปลวไฟที่ไร้ควัน และอาดัมถูกสร้างมาจากสิ่งที่ได้ถูกอธิบายแก่พวกท่านแล้ว»⁽¹⁾ (บันทึกโดยมุสลิมในเศาะฮีหฺของท่าน)

ท่านเราะซูล ﷺ มิได้อธิบายแก่เราว่ารัศมีที่พวกเขาถูกสร้างขึ้นมานั้นเป็นรัศมีชนิดใด ดังนั้นเราจึงไม่อาจก้าวล่วงเข้าไปในเรื่องนี้เพื่อระบุให้เจาะจงมากไปกว่านี้ได้ เพราะมันเป็นเรื่องเร้นลับ (เฆาะยบ์) ที่ไม่มีตัวบทใดมาอธิบายไว้มากไปกว่าหะดีษบทนี้

خلقت الملائكة من نور العزة ، وخلق إبليس من نار العزة

ส่วนที่มีรายงานจากอิกริมะฮ์ว่าเขากล่าวว่า «มะลาอิกะฮ์ถูกสร้างมาจากรัศมีแห่งอัล-อิซซะฮ์ (ความยิ่งใหญ่) และอิบลีสถูกสร้างมาจากไฟแห่งอัล-อิซซะฮ์»

خلق الله الملائكة من نور الذراعين والصدر

และที่มีรายงานจากอับดุลลอฮ์ บิน อัมรฺ (ร.ฎ.) ว่าท่านกล่าวว่า «อัลลอฮ์ทรงสร้างมะลาอิกะฮ์มาจากรัศมีของแขนทั้งสองข้างและหน้าอก» นั้น ไม่อนุญาตให้ยึดถือ และหากสมมติว่ารายงานเหล่านี้ถูกต้องมาจากผู้รู้ผู้ทรงคุณเหล่านี้จริง พวกท่านก็มิใช่ผู้ที่ปลอดจากความผิดพลาด และบางทีพวกท่านอาจรับมาจากอิสรออีลียาต (เรื่องเล่าของชาวบนีอิสรออีล)

⁽¹⁾ บางคนที่อ้างตนว่าเป็นผู้มีความรู้ปฏิเสธหะดีษบทนี้และหะดีษอื่นที่คล้ายคลึงกัน โดยอ้างว่าเป็นหะดีษอาหาด และหะดีษอาหาดไม่อาจใช้ยืนยันเรื่องอะกีดะฮ์ได้ ข้าพเจ้าได้อภิปรายทัศนะนี้และแสดงให้เห็นถึงความเป็นโมฆะของมันไว้แล้วในหนังสือเล่มเล็กชื่อ (อัศลุ อัล-อิอ์ติกอด)

(ดูหนังสือ ซิลซิละฮ์ อัล-อะฮาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ 1/197)

ส่วนที่วะลียุลลอฮ์ อัด-ดะฮ์ละวีย์ กล่าวไว้ในหนังสือ อัล-หุจญะฮ์ อัล-บาลิเฆาะฮ์ (หน้า 33) ว่า "อัล-มะลาอ์ อัล-อะอ์ลา (หมู่ชนชั้นสูงแห่งฟากฟ้า) มีสามประเภท ประเภทแรก คือพวกที่อัลลอฮ์ผู้ทรงสัจจะทรงรู้ว่าระบบแห่งความดีงามต้องอาศัยพวกเขา พระองค์จึงทรงสร้างร่างกายที่เป็นรัศมี เปรียบเสมือนไฟของมูซา แล้วทรงเป่าวิญญาณอันทรงเกียรติลงไปในร่างเหล่านั้น

ประเภทที่สอง คือพวกที่บังเอิญเกิดการผสมผสานขึ้นในไอระเหยอันละเอียดอ่อนจากธาตุต่าง ๆ ซึ่งเป็นเหตุให้วิญญาณอันสูงส่งหลั่งไหลออกมา เป็นวิญญาณที่ปฏิเสธ (คือละทิ้ง) อย่างยิ่งต่อความสกปรกแห่งสัญชาตญาณสัตว์

ประเภทที่สาม คือวิญญาณของมนุษย์ที่มีลักษณะใกล้เคียงกับอัล-มะลาอ์ อัล-อะอ์ลา ซึ่งยังคงกระทำการงานที่นำไปสู่ความรอดพ้นอันจะทำให้ได้ไปอยู่ร่วมกับพวกเขา จนกระทั่งวิญญาณเหล่านั้นได้ถอดอาภรณ์แห่งร่างกายของตนออก แล้วจึงได้เข้าไปอยู่ในแถวเดียวกับพวกเขาและถูกนับว่าเป็นส่วนหนึ่งของพวกเขา"

– ก็ไม่มีหลักฐานที่ถูกต้องใด ๆ ยืนยันความถูกต้องของการแบ่งประเภทนี้ – ด้วยรายละเอียดและการกำหนดขอบเขตเช่นนี้

พวกเขาถูกสร้างขึ้นเมื่อใด?

وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّى جَاعِلٌ فِى ٱلْأَرْضِ خَلِيفَةً

فَإِذَا سَوَّيْتُهُۥ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِى فَقَعُوا۟ لَهُۥ سَـٰجِدِينَ ﴿٢٩﴾

เราไม่รู้ว่าพวกเขาถูกสร้างขึ้นเมื่อใด เพราะอัลลอฮ์ – มหาบริสุทธิ์แด่พระองค์ – มิได้ทรงบอกเราในเรื่องนั้น แต่เรารู้ว่าการสร้างพวกเขามีขึ้นก่อนการสร้างอาดัม (อะลัยฮิสสลาม) บิดาของมนุษยชาติ เพราะอัลลอฮ์ได้ทรงบอกเราว่า พระองค์ได้ทรงแจ้งแก่มะลาอิกะฮ์ของพระองค์ว่า พระองค์จะทรงแต่งตั้งผู้แทนขึ้นในแผ่นดิน «และจงรำลึกเมื่อพระเจ้าของเจ้าตรัสแก่มะลาอิกะฮ์ว่า แท้จริงข้าจะให้มีผู้แทนขึ้นในแผ่นดิน» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:30) และที่หมายถึงผู้แทนในที่นี้คือ อาดัม (อะลัยฮิสสลาม) และพระองค์ทรงใช้พวกเขาให้สุญูดแก่เขาเมื่อพระองค์ทรงสร้างเขา «ครั้นเมื่อข้าได้ทำให้เขาสมบูรณ์และได้เป่าวิญญาณของข้าเข้าไปในตัวเขาแล้ว พวกเจ้าจงก้มลงสุญูดแก่เขาเถิด» (ซูเราะฮ์อัล-หิจญ์รฺ 15:29)

ความยิ่งใหญ่แห่งการสร้างพวกเขา

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَّا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ ﴿٦﴾

อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสถึงมะลาอิกะฮ์ผู้เฝ้านรกว่า «โอ้บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย จงปกป้องตัวของพวกเจ้าและครอบครัวของพวกเจ้าให้พ้นจากไฟนรก ซึ่งเชื้อเพลิงของมันคือมนุษย์และก้อนหิน มีมะลาอิกะฮ์ผู้แข็งกร้าว ผู้เข้มงวดเฝ้าอยู่ พวกเขาไม่ฝ่าฝืนอัลลอฮ์ในสิ่งที่พระองค์ทรงบัญชาแก่พวกเขา และพวกเขาปฏิบัติตามสิ่งที่พวกเขาถูกบัญชา» (ซูเราะฮ์อัต-ตะห์รีม 66:6)

และข้าพเจ้าจะขอยกเพียงหะดีษที่กล่าวถึงมะลาอิกะฮ์ผู้ทรงเกียรติสององค์เท่านั้น

ความยิ่งใหญ่ของการสร้างญิบรีล

رأى رسول الله – صلى الله عليه وسلم – جبريل في صورته وله ستمائة جناح ، كل جناح منها قد سدّ الأفق . يسقط من جناحه التهاويل ( الأشياء المختلفة الألوان ) من الدر واليواقيت

อิมามอะห์มัดได้รายงานไว้ในหนังสือมุสนัดของท่าน จากอับดุลลอฮ์ บิน มัสอูด (ร.ฎ.) ว่า: «ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้เห็นญิบรีลในรูปลักษณ์ที่แท้จริงของเขา ซึ่งเขามีปีกหกร้อยปีก แต่ละปีกบดบังขอบฟ้าจนมิด และจากปีกของเขามีสิ่งต่าง ๆ หลากสี (อัต-ตะฮาวีล) อันได้แก่ไข่มุกและทับทิมร่วงหล่นลงมา»

อิบนุกะษีรกล่าวถึงหะดีษนี้ว่า: สายรายงานของมันดี (อัล-บิดายะฮ์ 1/47)

رأيته منهبطاً من السماء ساداً عظم خلقه ما بين السماء والأرض

และในสุนันอัต-ติรมิซีย์ ด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง ว่าท่านเราะซูล ﷺ ได้กล่าวถึงญิบรีลว่า: «ฉันเห็นเขากำลังลงมาจากฟากฟ้า ความใหญ่โตของรูปร่างของเขาปกคลุมพื้นที่ระหว่างฟ้ากับแผ่นดินจนเต็ม»

إِنَّهُۥ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ ﴿١٩﴾ ذِى قُوَّةٍ عِندَ ذِى ٱلْعَرْشِ مَكِينٍ ﴿٢٠﴾ مُّطَاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ ﴿٢١﴾

และอัลลอฮ์ได้ตรัสพรรณนาคุณลักษณะของเขาว่า «แท้จริงอัลกุรอานนี้เป็นถ้อยคำของทูตผู้มีเกียรติ ผู้มีพลัง ผู้มีตำแหน่งมั่นคง ณ พระผู้ทรงเป็นเจ้าของบัลลังก์ (อัรช์) เป็นผู้ที่ได้รับการเชื่อฟัง ณ ที่นั้น และเป็นผู้ซื่อสัตย์» (ซูเราะฮ์อัต-ตักวีร 81:19–21) ทูตผู้มีเกียรติในที่นี้หมายถึงญิบรีล ส่วนพระผู้ทรงเป็นเจ้าของบัลลังก์คือพระผู้อภิบาลแห่งความยิ่งใหญ่ มหาบริสุทธิ์แด่พระองค์

ความยิ่งใหญ่ของรูปร่างมะลาอิกะฮ์ผู้แบกบัลลังก์ (อัรช์)

أذن لي أن أحدِّث عن أحد حملة العرش ما بين شحمة أذنه وعاتقه مسيرة سبعمائة عام

อบูดาวูดได้รายงานจากญาบิร บิน อับดุลลอฮ์ (ร.ฎ.) ว่าท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: «ฉันได้รับอนุญาตให้เล่าถึงมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งในบรรดาผู้แบกบัลลังก์ (อัรช์) ว่า ระยะทางระหว่างติ่งหูของเขากับบ่าของเขานั้นเท่ากับการเดินทางเจ็ดร้อยปี»

อิบนุอบีหาติมได้รายงานหะดีษนี้เช่นกัน และกล่าวว่า (ด้วยการกระพือปีกของนก) ผู้ตรวจสอบหนังสือมิชกาตุลมะศอบีหฺกล่าวว่า: สายรายงานของมันถูกต้อง (3/121) และดูการตัครีจของเชคนาศิร (อัล-อัลบานีย์) ในหนังสืออัล-อะหาดีษ อัศ-ศอฮีหะฮ์ (1/72)

أذن لي أن أحدث عن أحد حملة العرش ، رجلاه في الأرض السفلى ، وعلى قرنه العرش ، وبين شحمة أذنيه وعاتقه خفقان الطير سبعمائة عام ، يقول ( أي الملك ) : سبحانك حيث كنت

และอัฏ-ฏ็อบรอนีย์ได้รายงานไว้ในหนังสืออัล-มุอ์ญัม อัล-เอาสัฏ ด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง จากอนัส (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า: «ฉันได้รับอนุญาตให้เล่าถึงมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งในบรรดาผู้แบกบัลลังก์ (อัรช์) เท้าทั้งสองของเขาอยู่ที่แผ่นดินชั้นล่างสุด และบนเขาของเขาคือบัลลังก์ (อัรช์) ระหว่างติ่งหูของเขากับบ่าของเขาเท่ากับระยะทางที่นกกระพือปีกบินไปเจ็ดร้อยปี เขา (มะลาอิกะฮ์องค์นั้น) กล่าวว่า: มหาบริสุทธิ์แด่พระองค์ ไม่ว่าพระองค์จะทรงอยู่ ณ ที่ใดก็ตาม»

มะลาอิกะฮ์มีปีก

ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ فَاطِرِ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ جَاعِلِ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ رُسُلًا أُو۟لِىٓ أَجْنِحَةٍ مَّثْنَىٰ وَثُلَـٰثَ وَرُبَـٰعَ ۚ يَزِيدُ فِى ٱلْخَلْقِ مَا يَشَآءُ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ ﴿١﴾

มะลาอิกะฮ์มีปีกดังที่อัลลอฮ์ตะอาลาได้ทรงบอกแก่เรา บางส่วนมีสองปีก บางส่วนมีสามปีกหรือสี่ปีก และบางส่วนมีมากกว่านั้น พระองค์ตรัสว่า «การสรรเสริญทั้งมวลเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์ ผู้ทรงบังเกิดชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน ผู้ทรงทำให้มะลาอิกะฮ์เป็นทูต มีปีกสอง สาม และสี่ พระองค์ทรงเพิ่มเติมในการสร้างตามที่พระองค์ทรงประสงค์ แท้จริงอัลลอฮ์ทรงเดชานุภาพเหนือทุกสิ่ง» (ซูเราะฮ์ฟาฏิร 35:1) ความหมายคือ อัลลอฮ์ทรงทำให้พวกเขาเป็นผู้มีปีก บางส่วนมีสองปีก บางส่วนมีสามและสี่ปีก และบางส่วนมีมากกว่านั้น

ได้กล่าวไปแล้วถึงบรรดาหะดีษที่ท่านเราะซูล ﷺ บอกว่า ญิบรีลมีหกร้อยปีก

ความงามของพวกเขา

عَلَّمَهُۥ شَدِيدُ ٱلْقُوَىٰ ﴿٥﴾ ذُو مِرَّةٍ فَٱسْتَوَىٰ ﴿٦﴾

อัลลอฮ์ทรงสร้างพวกเขาในรูปลักษณ์ที่งดงามและทรงเกียรติ ดังที่พระองค์ตะอาลาตรัสเกี่ยวกับญิบรีลว่า «ผู้มีพลังอันแข็งแกร่งได้สอนเขา ผู้เป็น "ซูมิรเราะฮ์" แล้วเขาก็ปรากฏตัวขึ้นอย่างสมบูรณ์» (ซูเราะฮ์อันนัจญ์มุ 53:5-6) อิบนุอับบาสกล่าวว่า "ซูมิรเราะฮ์" คือ ผู้มีรูปโฉมงดงาม ส่วนเกาะตาดะฮ์กล่าวว่า คือ ผู้มีรูปร่างสูงสง่างาม และมีผู้กล่าวว่า "ซูมิรเราะฮ์" คือ ผู้มีพละกำลัง ทั้งสองทัศนะนี้ไม่ได้ขัดแย้งกัน เพราะเขาเป็นผู้แข็งแกร่งและมีรูปโฉมงดงาม

فَلَمَّا رَأَيْنَهُۥٓ أَكْبَرْنَهُۥ وَقَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ وَقُلْنَ حَـٰشَ لِلَّهِ مَا هَـٰذَا بَشَرًا إِنْ هَـٰذَآ إِلَّا مَلَكٌ كَرِيمٌ ﴿٣١﴾

เป็นที่ยอมรับกันในหมู่ผู้คนว่ามะลาอิกะฮ์มีลักษณะงดงาม เช่นเดียวกับที่ยอมรับกันว่าชัยฏอนมีลักษณะน่าเกลียด ด้วยเหตุนี้ท่านจะเห็นพวกเขาเปรียบมนุษย์ที่งดงามกับมะลาอิกะฮ์ ดูสิ่งที่บรรดาสตรีกล่าวถึงยูซุฟผู้สัจจริงเมื่อพวกนางได้เห็นเขา: «ครั้นเมื่อพวกนางได้เห็นเขา พวกนางก็ตะลึงในความงามของเขา และพวกนางได้เฉือนมือของพวกนางเอง และกล่าวว่า มหาบริสุทธิ์แด่อัลลอฮ์ นี่มิใช่มนุษย์ นี่มิใช่อื่นใดนอกจากมะลาอิกะฮ์ผู้ทรงเกียรติ» (ซูเราะฮ์ยูซุฟ 12:31)

ระหว่างมะลาอิกะฮ์กับมนุษย์มีความคล้ายคลึงกันในรูปร่างและรูปลักษณ์หรือไม่?

عرض عليَّ الأنبياء ، فإذا موسى ضرب من الرجال ، كأنَّه من رجال شنوءة ، ورأيت عيسى ابن مريم ، فإذا أقرب من رأيت به شبهاً عروة بن مسعود ، ورأيت إبراهيم فإذا أقرب من رأيت به شبهاً صاحبُكم

มุสลิมรายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน และอัตติรมิซีย์รายงานไว้ในสุนันของท่าน จากญาบิร (ร.ฎ.) ว่า (ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า) «บรรดานบีได้ถูกนำมาแสดงแก่ฉัน ปรากฏว่ามูซาเป็นชายรูปร่างผอมเพรียว ประหนึ่งว่าเขาเป็นชายคนหนึ่งจากเผ่าชะนูอะฮ์ และฉันได้เห็นอีซา บุตรของมัรยัม ปรากฏว่าผู้ที่ฉันเห็นว่าคล้ายเขามากที่สุดคืออุรวะฮ์ บิน มัสอูด และฉันได้เห็นอิบรอฮีม ปรากฏว่าผู้ที่ฉันเห็นว่าคล้ายเขามากที่สุดคือสหายของพวกท่าน» (หมายถึงตัวท่านเอง)

และข้าพเจ้าได้เห็นญิบรีล ปรากฏว่าผู้ที่มีความคล้ายคลึงกับเขามากที่สุดในบรรดาผู้ที่ข้าพเจ้าเคยเห็นคือ (ดิหยะฮ์)» แล้วความคล้ายคลึงนี้มีอยู่ระหว่างรูปลักษณ์ที่แท้จริงของญิบรีลกับรูปลักษณ์ของดิหยะฮ์ อัล-กัลบีย์ หรือว่าเป็นความคล้ายคลึงระหว่างรูปลักษณ์ที่ญิบรีลปรากฏขณะที่เขาจำแลงเป็นมนุษย์?! ทัศนะที่มีน้ำหนักกว่าคือประการหลังนี้ เนื่องจากจะได้กล่าวต่อไปว่า ญิบรีลมักจำแลงเป็นรูปลักษณ์ของดิหยะฮ์อยู่บ่อยครั้ง

ความแตกต่างกันของพวกเขาในด้านการสร้างและขนาด

وَمَا مِنَّآ إِلَّا لَهُۥ مَقَامٌ مَّعْلُومٌ ﴿١٦٤﴾

มะลาอิกะฮ์ไม่ได้อยู่ในระดับเดียวกันในด้านการสร้างและขนาด มะลาอิกะฮ์บางองค์มีสองปีก บางองค์มีสามปีก และญิบรีลมีหกร้อยปีก และพวกเขามีตำแหน่งต่าง ๆ ที่แตกต่างกันและเป็นที่รู้กัน ณ องค์พระผู้อภิบาลของพวกเขา «และไม่มีผู้ใดในหมู่พวกเรา เว้นแต่มีตำแหน่งที่รู้กันอยู่แล้ว» (ซูเราะฮ์อัศ-ศ็อฟฟาต 37:164)

إِنَّهُۥ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ ﴿١٩﴾ ذِى قُوَّةٍ عِندَ ذِى ٱلْعَرْشِ مَكِينٍ ﴿٢٠﴾

และพระองค์ได้ตรัสเกี่ยวกับญิบรีลว่า «แท้จริงมันคือถ้อยคำที่นำมาโดยทูตผู้มีเกียรติ ผู้ทรงพลัง มีตำแหน่งมั่นคง ณ ผู้ทรงเป็นเจ้าของบัลลังก์» (ซูเราะฮ์อัต-ตักวีร 81:19-21)

หมายความว่า เขามีตำแหน่งและฐานะอันสูงส่ง ณ อัลลอฮ์

أن جبريل جاء للنبي ـ ﷺ ـ فقال : ما تعدُّون من شهد بدراً فيكم ؟ قلت : خيارنا ، قال : وكذلك من شهد بدراً من الملائكة هم عندنا خيار الملائكة )

และมะลาอิกะฮ์ที่ประเสริฐที่สุด คือบรรดามะลาอิกะฮ์ที่ได้เข้าร่วมในสมรภูมิบะดัร ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ รายงานจากริฟาอะฮ์ บิน รอฟิอ์ (ร.ฎ.) ว่า «ญิบรีลได้มาหาท่านนบี ﷺ แล้วกล่าวว่า: พวกท่านนับผู้ที่ได้เข้าร่วมสงครามบะดัรในหมู่พวกท่านว่าเป็นอย่างไร? ตอบว่า: (พวกเขาคือ) ผู้ที่ดีที่สุดในหมู่พวกเรา ญิบรีลกล่าวว่า: และในทำนองเดียวกัน ผู้ที่ได้เข้าร่วมสงครามบะดัรจากมะลาอิกะฮ์ ก็คือมะลาอิกะฮ์ที่ดีที่สุดในหมู่พวกเรา»

พวกเขาไม่ถูกระบุว่าเป็นเพศชายหรือเพศหญิง

สาเหตุประการหนึ่งที่ทำให้ลูกหลานอาดัมหลงผิดในการพูดถึงโลกแห่งสิ่งเร้นลับ (อัล-ฆ็อยบ์) ก็คือ บางคนในหมู่พวกเขาพยายามนำโลกเหล่านี้ไปอยู่ภายใต้มาตรวัดแบบมนุษย์และแบบโลกดุนยาของตน ดังที่เราเห็นคนหนึ่งในหมู่พวกเขารู้สึกฉงนในบทความของเขาที่ลงในหนังสือพิมพ์ฉบับหนึ่งที่แพร่หลาย ว่าญิบรีลได้มาหาท่านเราะซูล ﷺ ภายในไม่กี่วินาทีหลังจากที่มีการตั้งคำถามแก่ท่านเราะซูล ﷺ ซึ่งต้องการคำตอบจากอัลลอฮ์ แล้วเขาจะมาด้วยความเร็วอันเหนือธรรมชาตินี้ได้อย่างไร ในขณะที่แสงยังต้องใช้เวลานับล้านปีแสงกว่าจะไปถึงดวงดาวบางดวงบนท้องฟ้า

ผู้น่าสงสารคนนี้หารู้ไม่ว่า อุปมาของเขานั้นเหมือนกับยุงตัวหนึ่งที่พยายามวัดความเร็วของเครื่องบินด้วยมาตรวัดเฉพาะของมันเอง หากเขาใคร่ครวญเรื่องนี้ เขาก็จะรู้ว่าโลกของมะลาอิกะฮ์นั้นมีมาตรวัดที่แตกต่างจากมาตรวัดของพวกเรามนุษย์โดยสิ้นเชิง

ในเรื่องนี้ พวกมุชริกอาหรับได้หลงผิดไป โดยพวกเขาอ้างว่ามะลาอิกะฮ์เป็นเพศหญิง คำกล่าวที่ห่างไกลจากความจริงนี้ยังผสมปนเปกับเรื่องงมงายที่ใหญ่หลวงยิ่งกว่า คือพวกเขาอ้างว่าเพศหญิงเหล่านี้เป็นบุตรีของอัลลอฮ์

อัลกุรอานได้โต้แย้งพวกเขาในสองประเด็นนี้ โดยชี้แจงว่าสิ่งที่พวกเขายึดถือนั้นไม่ได้อาศัยหลักฐานที่ถูกต้อง และคำกล่าวนี้เป็นคำกล่าวที่ไร้น้ำหนัก ที่น่าประหลาดใจคือ พวกเขากล่าวอ้างว่าอัลลอฮ์มีบุตรี ทั้งที่พวกเขาเองรังเกียจลูกสาว เมื่อมีผู้แจ้งข่าวแก่คนหนึ่งในหมู่พวกเขาว่าเขาได้ลูกสาว ใบหน้าของเขาก็หมองคล้ำ และเขาก็อดกลั้นความโกรธแค้นไว้ บางทีเขาก็หลบซ่อนตัวจากผู้คนเพราะความอับอายต่อข่าวร้ายที่ได้รับ และบางทีคนโฉดเขลาผู้นี้ก็ทำเกินขอบเขตถึงขั้นฝังทารกหญิงนั้นลงในดิน ถึงกระนั้นพวกเขาก็ยังกล่าวอ้างว่าอัลลอฮ์มีบุตร และอ้างว่าพวกนั้นเป็นเพศหญิง เช่นนี้เองที่เรื่องงมงายได้ก่อตัวและแตกแขนงออกไปในสติปัญญาของผู้ที่ไม่ได้เชื่อมโยงกับรัศมีแห่งพระผู้เป็นเจ้า จงฟังอายะฮ์ต่อไปนี้ที่เล่าถึงเรื่องงมงายนี้และโต้แย้งผู้ที่ยึดถือมัน:

فَٱسْتَفْتِهِمْ أَلِرَبِّكَ ٱلْبَنَاتُ وَلَهُمُ ٱلْبَنُونَ ﴿١٤٩﴾ أَمْ خَلَقْنَا ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ إِنَـٰثًا وَهُمْ شَـٰهِدُونَ ﴿١٥٠﴾ أَلَآ إِنَّهُم مِّنْ إِفْكِهِمْ لَيَقُولُونَ ﴿١٥١﴾ وَلَدَ ٱللَّهُ وَإِنَّهُمْ لَكَـٰذِبُونَ ﴿١٥٢﴾ أَصْطَفَى ٱلْبَنَاتِ عَلَى ٱلْبَنِينَ ﴿١٥٣﴾ مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ ﴿١٥٤﴾ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ﴿١٥٥﴾ أَمْ لَكُمْ سُلْطَـٰنٌ مُّبِينٌ ﴿١٥٦﴾

«ดังนั้น จงถามพวกเขาเถิดว่า พระเจ้าของเจ้ามีบุตรหญิง และพวกเขามีบุตรชายกระนั้นหรือ? หรือว่าเราได้สร้างมะลาอิกะฮ์เป็นเพศหญิง โดยที่พวกเขาเป็นพยานรู้เห็นอยู่ด้วย? พึงรู้เถิดว่า แท้จริงด้วยการกุเรื่องเท็จของพวกเขา พวกเขาจึงกล่าวว่า อัลลอฮ์มีบุตร และแท้จริงพวกเขาเป็นผู้กล่าวเท็จ พระองค์ทรงเลือกบุตรหญิงมากกว่าบุตรชายกระนั้นหรือ? พวกเจ้าเป็นอะไรไป พวกเจ้าตัดสินกันอย่างไร? พวกเจ้าไม่ใคร่ครวญดอกหรือ? หรือว่าพวกเจ้ามีหลักฐานอันชัดแจ้ง?» (ซูเราะฮ์อัศ-ศ็อฟฟาต 37:149–156)

อัลลอฮ์ทรงกำหนดให้คำกล่าวของพวกเขานี้เป็นคำยืนยันที่พระองค์จะทรงสอบสวนพวกเขา เพราะหนึ่งในบาปที่ใหญ่หลวงที่สุดคือการกล่าวเรื่องของอัลลอฮ์โดยปราศจากความรู้:

وَجَعَلُوا۟ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ ٱلَّذِينَ هُمْ عِبَـٰدُ ٱلرَّحْمَـٰنِ إِنَـٰثًا ۚ أَشَهِدُوا۟ خَلْقَهُمْ ۚ سَتُكْتَبُ شَهَـٰدَتُهُمْ وَيُسْـَٔلُونَ ﴿١٩﴾

«และพวกเขาได้ทำให้มะลาอิกะฮ์ซึ่งเป็นบ่าวของพระผู้ทรงกรุณาปรานีเป็นเพศหญิง พวกเขาได้รู้เห็นการสร้างมะลาอิกะฮ์กระนั้นหรือ? คำยืนยันของพวกเขาจะถูกบันทึกไว้ และพวกเขาจะถูกสอบสวน»⁽¹⁾ (ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ 43:19)

أَشَهِدُوا۟ خَلْقَهُمْ ۚ سَتُكْتَبُ شَهَـٰدَتُهُمْ وَيُسْـَٔلُونَ ﴿١٩﴾

مَّآ أَشْهَدتُّهُمْ خَلْقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَلَا خَلْقَ أَنفُسِهِمْ

⁽¹⁾ จากตรงนี้ มุสลิมจึงจำเป็นต้องระมัดระวังที่จะไม่กล่าวในเรื่องเช่นนี้โดยปราศจากความรู้ ผู้ที่อ้างว่าต้นกำเนิดของมนุษย์คือสัตว์ เช่น ลิง หรืออื่น ๆ ก็ควรถูกกล่าวแก่พวกเขาด้วยคำเดียวกันนี้ว่า «พวกเขาได้รู้เห็นการสร้างพวกเขากระนั้นหรือ? คำยืนยันของพวกเขาจะถูกบันทึกไว้ และพวกเขาจะถูกสอบสวน» และอัลลอฮ์ตรัสว่า «เรามิได้ให้พวกเขารู้เห็นการสร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน และมิได้ให้รู้เห็นการสร้างตัวของพวกเขาเอง» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟิ 18:51)

ไม่กินและไม่ดื่ม

เราได้กล่าวไว้ก่อนหน้านี้แล้วว่า มะลาอิกะฮ์ไม่ถูกระบุว่าเป็นเพศชายหรือเพศหญิง ในทำนองเดียวกัน พวกเขาก็ไม่ต้องการอาหารและเครื่องดื่มของมนุษย์ อัลลอฮ์ได้ทรงบอกเราว่า มะลาอิกะฮ์มาหาอิบรอฮีมในร่างของมนุษย์ ท่านจึงนำอาหารมาเสนอแก่พวกเขา แต่พวกเขาไม่ยื่นมือไปหยิบอาหารนั้น ท่านจึงรู้สึกหวาดกลัวพวกเขาอยู่ในใจ ต่อมาพวกเขาได้เปิดเผยความจริงเกี่ยวกับตัวพวกเขาแก่ท่าน ความกลัวและความประหลาดใจของท่านจึงหายไป

تَنطِقُونَ ﴿٢٣﴾ هَلْ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْرَٰهِيمَ ٱلْمُكْرَمِينَ ﴿٢٤﴾ إِذْ دَخَلُوا۟ عَلَيْهِ فَقَالُوا۟ سَلَـٰمًا ۖ قَالَ سَلَـٰمٌ قَوْمٌ مُّنكَرُونَ ﴿٢٥﴾ فَرَاغَ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦ فَجَآءَ بِعِجْلٍ سَمِينٍ ﴿٢٦﴾ فَقَرَّبَهُۥٓ إِلَيْهِمْ قَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ ﴿٢٧﴾ فَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً ۖ قَالُوا۟ لَا تَخَفْ ۖ وَبَشَّرُوهُ بِغُلَـٰمٍ عَلِيمٍ ﴿٢٨﴾

«เรื่องราวของแขกผู้มีเกียรติของอิบรอฮีมได้มาถึงเจ้าแล้วหรือ? เมื่อพวกเขาเข้ามาหาเขาแล้วกล่าวว่า "สลาม" เขาก็กล่าวว่า "สลาม พวกท่านเป็นชนที่ไม่เป็นที่รู้จัก" แล้วเขาก็ปลีกตัว (คือ ผละไป) หาครอบครัวของเขา แล้วนำลูกวัวอ้วนพีมา แล้วยื่นมันเข้าไปใกล้พวกเขา เขากล่าวว่า "พวกท่านไม่กินหรือ?" แล้วเขาก็รู้สึกหวาดกลัวพวกเขา พวกเขากล่าวว่า "อย่ากลัวเลย" และพวกเขาได้แจ้งข่าวดีแก่เขาถึงบุตรชายผู้มีความรู้» (ซูเราะฮ์อัษ-ษาริยาต 51:24–28)

فَلَمَّا رَءَآ أَيْدِيَهُمْ لَا تَصِلُ إِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً ۚ قَالُوا۟ لَا تَخَفْ إِنَّآ أُرْسِلْنَآ إِلَىٰ قَوْمِ لُوطٍ ﴿٧٠﴾

และในอีกอายะฮ์หนึ่ง อัลลอฮ์ตรัสว่า «ครั้นเมื่อเขาเห็นว่ามือของพวกเขาไม่ยื่นไปหยิบมัน เขาก็รู้สึกแปลกใจพวกเขา และรู้สึกหวาดกลัวพวกเขา พวกเขากล่าวว่า "อย่ากลัวเลย แท้จริงพวกเราถูกส่งไปยังกลุ่มชนของลูฏ"» (ซูเราะฮ์ฮูด 11:70)

ไม่เบื่อหน่ายและไม่เหน็ดเหนื่อย

يُسَبِّحُونَ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ لَا يَفْتُرُونَ ﴿٢٠﴾

มะลาอิกะฮ์ทำอิบาดะฮ์ต่ออัลลอฮ์ ภักดีต่อพระองค์ และปฏิบัติตามคำสั่งของพระองค์ โดยไม่อ่อนล้าและไม่เบื่อหน่าย ความเหนื่อยล้าและความเบื่อหน่ายที่มนุษย์ประสบจึงไม่เกิดขึ้นกับพวกเขา อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสพรรณนาคุณลักษณะของมะลาอิกะฮ์ของพระองค์ว่า «พวกเขาแซ่ซ้องสดุดี (พระองค์) ทั้งกลางคืนและกลางวัน โดยไม่หยุดหย่อน» (ซูเราะฮ์อัล-อัมบิยาอ์ 21:20)

فَٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُۥ بِٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ وَهُمْ لَا يَسْـَٔمُونَ ﴿٣٨﴾

ความหมายของคำว่า "ลา ยัฟตุรูน" คือ ไม่อ่อนแรง และในอีกอายะฮ์หนึ่ง อัลลอฮ์ตรัสว่า «...บรรดาผู้ที่อยู่ ณ พระผู้อภิบาลของเจ้า พวกเขาแซ่ซ้องสดุดีพระองค์ทั้งกลางคืนและกลางวัน โดยที่พวกเขาไม่เบื่อหน่าย» (ซูเราะฮ์ฟุศศิลัต 41:38) ชาวอาหรับกล่าวว่า "ซะอิมะ อัช-ชัยอ์" หมายถึง เบื่อหน่ายสิ่งนั้น

ที่พำนักของพวกเขา

تَكَادُ ٱلسَّمَـٰوَٰتُ يَتَفَطَّرْنَ مِن فَوْقِهِنَّ ۚ وَٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ

ที่พำนักและที่อยู่อาศัยของมะลาอิกะฮ์คือฟากฟ้า ดังที่อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «ชั้นฟ้าทั้งหลายเกือบจะแตกออกจากเบื้องบนของมัน และมะลาอิกะฮ์ต่างแซ่ซ้องสดุดีพร้อมกับการสรรเสริญพระผู้อภิบาลของพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัช-ชูรอ 42:5)

فَإِنِ ٱسْتَكْبَرُوا۟ فَٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُۥ بِٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ وَهُمْ لَا يَسْـَٔمُونَ ﴿٣٨﴾

อัลลอฮ์ตะอาลายังทรงพรรณนาว่าพวกเขาอยู่ ณ พระองค์ ดังที่ตรัสว่า «หากพวกเขาหยิ่งยโส บรรดาผู้ที่อยู่ ณ พระผู้อภิบาลของเจ้า พวกเขาก็แซ่ซ้องสดุดีพระองค์ทั้งกลางคืนและกลางวัน โดยที่พวกเขาไม่เบื่อหน่าย» (ซูเราะฮ์ฟุศศิลัต 41:38)

وَمَا نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ

และพวกเขาลงมายังแผ่นดินตามพระบัญชาของอัลลอฮ์ เพื่อปฏิบัติภารกิจที่ได้รับมอบหมาย «และพวกเรา (มะลาอิกะฮ์) จะไม่ลงมา เว้นแต่ด้วยพระบัญชาแห่งพระเจ้าของท่าน» (ซูเราะฮ์มัรยัม 19:64)

لَيْلَةُ ٱلْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ ﴿٣﴾ تَنَزَّلُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ وَٱلرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍ ﴿٤﴾

พวกเขาลงมาเป็นจำนวนมากในวาระพิเศษ เช่น คืนลัยละตุลก็อดร์ «คืนอัลก็อดร์นั้นดียิ่งกว่าหนึ่งพันเดือน ในคืนนั้นมะลาอิกะฮ์และอัร-รูห์ (ญิบรีล) จะลงมาด้วยอนุมัติแห่งพระเจ้าของพวกเขา เพื่อทุกกิจการ» (ซูเราะฮ์อัล-ก็อดร์ 97:3-4)

จำนวนของมะลาอิกะฮ์

وَمَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ

มะลาอิกะฮ์เป็นสิ่งถูกสร้างจำนวนมหาศาล ไม่มีผู้ใดรู้จำนวนของพวกเขา นอกจากพระผู้ทรงสร้างพวกเขา «และไม่มีผู้ใดรู้ถึงไพร่พลแห่งพระเจ้าของท่าน นอกจากพระองค์เท่านั้น» (ซูเราะฮ์อัล-มุดดัษษิร 74:31)

فإذا هو يدخله في كل يوم سبعون ألف ملك ، لا يعودون إليه آخر ما عليهم

หากท่านต้องการทราบว่าพวกเขามีจำนวนมากเพียงใด ก็จงฟังสิ่งที่ท่านนบี ﷺ กล่าวถึงอัล-บัยตุลมะอ์มูรซึ่งอยู่ในชั้นฟ้าที่เจ็ด: «ปรากฏว่าในแต่ละวันมีมะลาอิกะฮ์เจ็ดหมื่นองค์เข้าไปในนั้น และพวกเขาจะไม่ได้กลับเข้าไปอีกเลยตลอดไป» บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์และมุสลิม

يؤتى بجهنَّم يومئذ لها سبعون ألف زمام مع كل زمام سبعون ألف ملك

และในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากอับดุลลอฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า: «ในวันนั้นนรกญะฮันนัมจะถูกนำตัวมา โดยมีบังเหียนเจ็ดหมื่นเส้น แต่ละเส้นมีมะลาอิกะฮ์เจ็ดหมื่นองค์ (ฉุดลาก)» ดังนั้น มะลาอิกะฮ์ที่นำนรกญะฮันนัมมาในวันกิยามะฮ์จึงมีจำนวนถึงสี่พันเก้าร้อยล้านองค์

และหากท่านพินิจตัวบทต่าง ๆ ที่กล่าวถึงมะลาอิกะฮ์ซึ่งทำหน้าที่ดูแลมนุษย์ ท่านก็จะรู้ว่าพวกเขามีจำนวนมากเพียงใด กล่าวคือ มีมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลน้ำอสุจิ (นุฏฟะฮ์) มีมะลาอิกะฮ์สององค์ทำหน้าที่บันทึกการงานของมนุษย์แต่ละคน มีมะลาอิกะฮ์ทำหน้าที่คุ้มครองเขา และมีสหายจากมะลาอิกะฮ์ (เกาะรีน) คอยชี้นำและแนะแนวเขา … (ดังที่จะกล่าวถึงต่อไปในไม่ช้า)

นามของมะลาอิกะฮ์

มะลาอิกะฮ์มีนามต่าง ๆ แต่เรารู้จักนามของมะลาอิกะฮ์เพียงเล็กน้อยเท่านั้น ต่อไปนี้คืออายะฮ์ต่าง ๆ ที่มีการกล่าวถึงนามของมะลาอิกะฮ์บางองค์

1, 2 – ญิบรีลและมีกาอีล

قُلْ مَن كَانَ عَدُوًّا لِّجِبْرِيلَ فَإِنَّهُۥ نَزَّلَهُۥ عَلَىٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ ٱللَّهِ

อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า: «จงกล่าวเถิด (มุหัมมัด) ผู้ใดเป็นศัตรูต่อญิบรีล แท้จริงเขาได้นำมัน (อัลกุรอาน) ลงมายังหัวใจของเจ้าด้วยอนุมัติของอัลลอฮ์…

مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ ﴿٩٧﴾ مَن كَانَ عَدُوًّا لِّلَّهِ وَمَلَـٰٓئِكَتِهِۦ وَرُسُلِهِۦ وَجِبْرِيلَ وَمِيكَىٰلَ فَإِنَّ ٱللَّهَ عَدُوٌّ لِّلْكَـٰفِرِينَ ﴿٩٨﴾

«…เป็นการยืนยันสิ่งที่มีมาก่อนหน้า และเป็นทางนำและข่าวดีแก่บรรดาผู้ศรัทธา ผู้ใดเป็นศัตรูต่ออัลลอฮ์ บรรดามะลาอิกะฮ์ของพระองค์ บรรดาเราะซูลของพระองค์ ญิบรีล และมีกาล แท้จริงอัลลอฮ์ทรงเป็นศัตรูต่อบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:97-98)

نَزَلَ بِهِ ٱلرُّوحُ ٱلْأَمِينُ ﴿١٩٣﴾ عَلَىٰ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ ٱلْمُنذِرِينَ ﴿١٩٤﴾

ญิบรีลคืออัร-รูหุลอะมีน (วิญญาณผู้ซื่อสัตย์) ที่ถูกกล่าวถึงในคำตรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาว่า «อัร-รูหุลอะมีนได้นำมันลงมายังหัวใจของเจ้า เพื่อเจ้าจะได้เป็นหนึ่งในบรรดาผู้ตักเตือน» (ซูเราะฮ์อัช-ชุอะรออ์ 26:193-194)

تَنَزَّلُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ وَٱلرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم

และท่านคืออัร-รูห์ที่ถูกหมายถึงในคำตรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาว่า «ในคืนนั้นบรรดามะลาอิกะฮ์และอัร-รูห์จะลงมาด้วยอนุมัติของพระเจ้าของพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-เกาะดัร 97:4)

فَأَرْسَلْنَآ إِلَيْهَا رُوحَنَا

และท่านคืออัร-รูห์ที่พระองค์ทรงส่งไปยังมัรยัม: «แล้วเราได้ส่งรูห์ของเราไปยังนาง» (ซูเราะฮ์มัรยัม 19:17)

3 – อิสรอฟีล

اللهمَّ ربَّ جبريل وميكائيل وإسرافيل أنت تحكم بين عبادك فيما كانوا فيه يختلفون ، اهدني لما اختلف فيه من الحق بإذنك إنَّك تهدي من تشاء إلى صراط مستقيم

ในบรรดามะลาอิกะฮ์ มีอิสรอฟีลผู้ซึ่งจะเป่าแตร (ศูร) ญิบรีล มีกาอีล และอิสรอฟีล คือมะลาอิกะฮ์ที่ท่านเราะซูล ﷺ เคยเอ่ยถึงในดุอาอ์ของท่านทุกครั้งที่ท่านตื่นขึ้นในยามค่ำคืนว่า «โอ้อัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลแห่งญิบรีล มีกาอีล และอิสรอฟีล พระองค์คือผู้ทรงตัดสินระหว่างบรรดาบ่าวของพระองค์ในสิ่งที่พวกเขาขัดแย้งกัน ขอพระองค์ทรงนำทางข้าพระองค์สู่ความจริงในสิ่งที่ถูกขัดแย้งกันนั้นด้วยอนุมัติของพระองค์ แท้จริงพระองค์ทรงนำทางผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์สู่ทางอันเที่ยงตรง»

4 – มาลิก

وَنَادَوْا يَا مَالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ ۖ قَالَ إِنَّكُم مَّاكِثُونَ ﴿٧٧﴾

และในบรรดามะลาอิกะฮ์ มีมาลิกผู้เฝ้านรก «และพวกเขาร้องเรียกว่า โอ้มาลิกเอ๋ย ขอให้พระเจ้าของท่านทรงทำให้พวกเราตายเสียเถิด เขากล่าวว่า แท้จริงพวกเจ้าจะต้องพำนักอยู่ (ในนี้) ตลอดไป» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุครุฟ 43:77)

5 – ริฎวาน

อิบนุกะษีรกล่าวว่า «และผู้เฝ้าสวรรค์คือมะลักองค์หนึ่งที่มีชื่อว่าริฎวาน ซึ่งมีระบุไว้อย่างชัดแจ้งในหะดีษบางบท» (อัล-บิดายะฮ์ 1/53)

6, 7 – มุงกัรและนะกีร

และในบรรดามะลาอิกะฮ์ที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้ระบุชื่อไว้ คือ มุงกัรและนะกีร และแท้จริง…

…ซึ่งการกล่าวถึงมะลาอิกะฮ์ทั้งสองในเรื่องการสอบสวนในหลุมศพนั้นมีปรากฏอย่างแพร่หลายในหะดีษต่าง ๆ

8, 9 – ฮารูตและมารูต

وَمَا كَفَرَ سُلَيْمَـٰنُ وَلَـٰكِنَّ ٱلشَّيَـٰطِينَ كَفَرُوا۟ يُعَلِّمُونَ ٱلنَّاسَ ٱلسِّحْرَ وَمَآ أُنزِلَ عَلَى ٱلْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَـٰرُوتَ وَمَـٰرُوتَ ۚ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّىٰ يَقُولَآ إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ

ในหมู่มะลาอิกะฮ์มีมะลาอิกะฮ์สององค์ที่อัลลอฮ์ทรงเรียกชื่อว่า (ฮารูตและมารูต) อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และสุลัยมานมิได้ปฏิเสธศรัทธา แต่บรรดาชัยฏอนต่างหากที่ปฏิเสธศรัทธา โดยพวกมันสอนไสยศาสตร์แก่ผู้คน และ (สอน) สิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่มะลาอิกะฮ์ทั้งสองที่บาบิล คือฮารูตและมารูต และมะลาอิกะฮ์ทั้งสองจะไม่สอนแก่ผู้ใดเลย จนกว่าจะกล่าวว่า แท้จริงเราทั้งสองเป็นเพียงการทดสอบเท่านั้น ดังนั้นท่านอย่าได้ปฏิเสธศรัทธา...» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:102)

จากบริบทของอายะฮ์ดูเหมือนว่าอัลลอฮ์ทรงส่งมะลาอิกะฮ์ทั้งสองมาเพื่อเป็นการทดสอบแก่มนุษย์ในช่วงเวลาหนึ่ง ในตำราตัฟซีรได้มีการแต่งเรื่องเล่าปรัมปรามากมายเกี่ยวกับมะลาอิกะฮ์ทั้งสอง ซึ่งไม่มีสิ่งใดเลยที่ได้รับการยืนยันในอัลกุรอานและซุนนะฮ์ ดังนั้นในการรู้เรื่องราวของทั้งสอง เราจึงพอเพียงแล้วกับสิ่งที่อายะฮ์อันทรงเกียรตินี้ได้บ่งชี้ไว้

อิซรออีล

ในรายงานบางบทได้มีการเรียกมะลาอิกะฮ์แห่งความตายว่า อิซรออีล แต่ไม่มีการเรียกชื่อนี้ทั้งในอัลกุรอานและในหะดีษที่ศอฮีห์ (อัล-บิดายะฮ์ 1/50)

เราะกีบและอะตีด

นักวิชาการบางท่านกล่าวว่า ในหมู่มะลาอิกะฮ์มีองค์ที่มีชื่อว่าเราะกีบและอะตีด โดยอ้างหลักฐานจากดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «ขณะที่ผู้รับบันทึกทั้งสองรับบันทึกอยู่ โดยนั่งอยู่ทางขวาและทางซ้าย ไม่มีคำพูดใดที่เขาเปล่งออกมา เว้นแต่จะมีผู้เฝ้าดูที่พร้อมอยู่ (เราะกีบุน อะตีด) ณ ที่เขา» (ซูเราะฮ์กอฟ 50:17–18)

إِذْ يَتَلَقَّى ٱلْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ ٱلْيَمِينِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ قَعِيدٌ ﴿١٧﴾ مَّا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ ﴿١٨﴾

สิ่งที่พวกเขากล่าวนั้นไม่ถูกต้อง เพราะคำว่า "อัร-เราะกีบ" และ "อัล-อะตีด" ในที่นี้เป็นคุณลักษณะของมะลาอิกะฮ์สององค์ที่บันทึกการงานของบ่าว ความหมายของ "เราะกีบ" และ "อะตีด" คือ มะลาอิกะฮ์สององค์ที่อยู่ประจำและเป็นพยาน ไม่เคยห่างหายไปจากบ่าว มิได้หมายความว่าเป็นชื่อของมะลาอิกะฮ์ทั้งสอง

มะลาอิกะฮ์ตายหรือไม่?

وَنُفِخَ فِى ٱلصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ إِلَّا

มะลาอิกะฮ์ตายเช่นเดียวกับที่มนุษย์และญินตาย ซึ่งเรื่องนี้ได้มีระบุไว้อย่างชัดเจนในดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «และสังข์ได้ถูกเป่าขึ้น แล้วผู้ที่อยู่ในชั้นฟ้าทั้งหลายและผู้ที่อยู่ในแผ่นดินก็สลบล้มลง เว้นแต่…

مَن شَآءَ ٱللَّهُ ۖ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَىٰ فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنظُرُونَ ﴿٦٨﴾

…เว้นแต่ผู้ที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์ แล้วมันจะถูกเป่าขึ้นอีกครั้งหนึ่ง ทันใดนั้นพวกเขาก็จะลุกขึ้นยืนมองดู» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร 39:68)

ดังนั้น บรรดามะลาอิกะฮ์จึงอยู่ในความหมายของอายะฮ์นี้ด้วย เพราะพวกเขาอยู่ในชั้นฟ้า อิบนุกะษีรกล่าวไว้ขณะอธิบายอายะฮ์นี้ว่า "นี่คือการเป่าครั้งที่สอง คือการเป่าที่ทำให้สลบสิ้นชีวิต (นัฟเคาะฮ์อัศ-ศออิก) ซึ่งทำให้ผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่ทั้งหลายในชั้นฟ้าและแผ่นดินต้องตายลง เว้นแต่ผู้ที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์ ดังที่มีระบุไว้อย่างชัดเจนพร้อมคำอธิบายในหะดีษอัศ-ศูรที่เป็นที่รู้จักกันดี จากนั้นพระองค์จะทรงเอาวิญญาณของผู้ที่ยังเหลืออยู่ไป จนกระทั่งผู้ที่ตายเป็นคนสุดท้ายคือมะลาอิกะฮ์แห่งความตาย แล้วพระผู้ทรงมีชีวิตตลอดกาล ผู้ทรงดำรงอยู่ด้วยพระองค์เอง ก็ทรงเป็นหนึ่งเดียวโดยลำพัง พระองค์ผู้ทรงเป็นผู้แรก และทรงเป็นผู้ยังคงอยู่เป็นผู้สุดท้ายด้วยความคงอยู่ตลอดกาลและความถาวร แล้วพระองค์ตรัสว่า 'วันนี้อำนาจการปกครองเป็นของผู้ใดเล่า?' สามครั้ง จากนั้นพระองค์ทรงตอบด้วยพระองค์เองว่า «เป็นของอัลลอฮ์ ผู้ทรงเอกะ ผู้ทรงพิชิต»"

كُلُّ شَىْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُۥ

และหลักฐานที่บ่งชี้ว่าพวกเขาจะต้องตายด้วย คือพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า «ทุกสิ่งย่อมพินาศ นอกจากพระพักตร์ของพระองค์» (ซูเราะฮ์อัล-เกาะศ็อศ 28:88)

แล้วจะมีมะลาอิกะฮ์องค์ใดตายก่อนการเป่าแตรหรือไม่? นี่เป็นสิ่งที่เราไม่รู้ และเราไม่อาจก้าวล่วงไปพูดถึงเรื่องนี้ได้ เพราะไม่มีตัวบทใดที่ยืนยันหรือปฏิเสธเรื่องนี้

คุณลักษณะด้านอุปนิสัยและจริยธรรม

มะลาอิกะฮ์เป็นผู้มีเกียรติและเป็นผู้มีคุณธรรม

بِأَيْدِى سَفَرَةٍ ﴿١٥﴾ كِرَامٍۭ بَرَرَةٍ ﴿١٦﴾

อัลลอฮ์ทรงพรรณนาบรรดามะลาอิกะฮ์ว่าเป็นผู้มีเกียรติและเป็นผู้มีคุณธรรม ดังพระดำรัสที่ว่า «ด้วยมือของบรรดาทูต ผู้มีเกียรติ ผู้มีคุณธรรม» (ซูเราะฮ์อะบะสะ 80:15–16) หมายความว่า อัลกุรอานอยู่ในมือของบรรดาทูต คือบรรดามะลาอิกะฮ์ เพราะพวกเขาเป็นทูตของอัลลอฮ์ไปยังบรรดาเราะซูลและบรรดานบีของพระองค์ อัล-บุคอรีกล่าวว่า "สะฟะเราะฮ์ หมายถึง บรรดามะลาอิกะฮ์ (คำว่า) สะฟัรตุ หมายถึง ฉันได้ไกล่เกลี่ยระหว่างพวกเขา และบรรดามะลาอิกะฮ์นั้น เมื่อพวกเขาลงมาพร้อมกับวะห์ยูของอัลลอฮ์ ตะอาลา และนำไปถ่ายทอด ก็เปรียบเสมือนทูตผู้ไกล่เกลี่ยระหว่างผู้คน" และอัลลอฮ์ ตะอาลา ได้ทรงพรรณนามะลาอิกะฮ์เหล่านี้ว่าเป็น «ผู้มีเกียรติ ผู้มีคุณธรรม» หมายความว่า รูปลักษณ์ของพวกเขามีเกียรติ งดงาม และสูงส่ง ส่วนอุปนิสัยและการกระทำของพวกเขาก็ดีงาม บริสุทธิ์ และสมบูรณ์ ด้วยเหตุนี้ จึงสมควรอย่างยิ่งที่ผู้แบกรับอัลกุรอานจะต้องดำรงอยู่ในความถูกต้องและแนวทางที่เที่ยงตรงทั้งในการกระทำและคำพูดของเขา อิมามอะห์มัดได้รายงานจากท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า นางได้กล่าวว่า ท่านเราะซูล…

الذي يقرأ القرآن وهو ماهر به مع السفرة الكرام البررة ، والذي يقرأه وهو عليه شاق ، له أجران

…อัลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้ที่อ่านอัลกุรอานอย่างคล่องแคล่ว เขาจะอยู่ร่วมกับบรรดามะลาอิกะฮ์ผู้บันทึกที่มีเกียรติและเป็นผู้ดีงาม ส่วนผู้ที่อ่านอัลกุรอานอย่างติดขัดและรู้สึกลำบากในการอ่าน เขาจะได้รับสองผลบุญ» (รายงานโดยอัล-ญะมาอะฮ์)

ความละอายของมะลาอิกะฮ์

دخل أبو بكر فلم تهتش له ، ولم تُبَالِه ، ثمَّ دخل عمر فلم تهتش له ولم تباله ، ثمَّ دخل عثمان فجلست وسويت ثيابك

ألا استحيي من رجل تستحيي منه الملائكة

ในบรรดาคุณลักษณะของมะลาอิกะฮ์ที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกแก่เรา คือ ความละอาย ดังที่ปรากฏในหะดีษที่มุสลิมรายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ นอนเอนกายอยู่ในบ้านของนาง โดยเปิดต้นขาหรือแข้งของท่านออก แล้วอบูบักร (ร.ฎ.) ขออนุญาตเข้ามา ท่านก็อนุญาตให้เขาเข้ามาในขณะที่ท่านยังอยู่ในสภาพนั้น แล้วเขาก็สนทนากับท่าน ต่อมาอุมัร (ร.ฎ.) ขออนุญาตเข้ามา ท่านก็อนุญาตให้เขาเข้ามาในขณะที่ท่านยังอยู่ในสภาพเดิม แล้วเขาก็สนทนากับท่าน ต่อมาอุษมาน (ร.ฎ.) ขออนุญาตเข้ามา ท่านเราะซูล ﷺ จึงลุกขึ้นนั่งและจัดเสื้อผ้าของท่านให้เรียบร้อย แล้วอุษมานก็เข้ามาสนทนากับท่าน เมื่อเขาออกไปแล้ว ท่านหญิงอาอิชะฮ์กล่าวว่า "อบูบักรเข้ามา ท่านก็ไม่ได้ขยับตัวเพื่อเขาและไม่ได้ใส่ใจ ต่อมาอุมัรเข้ามา ท่านก็ไม่ได้ขยับตัวเพื่อเขาและไม่ได้ใส่ใจ แต่เมื่ออุษมานเข้ามา ท่านกลับลุกขึ้นนั่งและจัดเสื้อผ้าของท่านให้เรียบร้อย" ท่านจึงกล่าวว่า «ฉันจะไม่ละอายต่อชายผู้หนึ่งที่มะลาอิกะฮ์ยังละอายต่อเขากระนั้นหรือ»

ความสามารถของพวกเขา

ความสามารถในการแปลงร่าง

وَٱذْكُرْ فِى ٱلْكِتَـٰبِ مَرْيَمَ إِذِ ٱنتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِهَا مَكَانًا شَرْقِيًّا ﴿١٦﴾ فَٱتَّخَذَتْ مِن دُونِهِمْ حِجَابًا فَأَرْسَلْنَآ إِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرًا سَوِيًّا ﴿١٧﴾ قَالَتْ إِنِّىٓ أَعُوذُ بِٱلرَّحْمَـٰنِ مِنكَ إِن كُنتَ تَقِيًّا ﴿١٨﴾ قَالَ إِنَّمَآ أَنَا۠ رَسُولُ رَبِّكِ لِأَهَبَ لَكِ غُلَـٰمًا زَكِيًّا ﴿١٩﴾

อัลลอฮ์ทรงประทานความสามารถแก่มะลาอิกะฮ์ในการแปลงร่างเป็นรูปลักษณ์อื่นที่ไม่ใช่รูปลักษณ์เดิมของพวกเขา โดยอัลลอฮ์ได้ทรงส่งญิบรีลไปยังมัรยัมในรูปของมนุษย์ ดังที่พระองค์ตรัสว่า «และจงกล่าวถึงเรื่องราวของมัรยัมในคัมภีร์ ขณะที่นางได้ปลีกตัวออกจากครอบครัวของนางไปยังสถานที่แห่งหนึ่งทางทิศตะวันออก แล้วนางได้ทำม่านกั้นตัวนางจากพวกเขา แล้วเราได้ส่งรูหฺของเรา (ญิบรีล) ไปยังนาง แล้วเขาได้ปรากฏต่อนางในร่างของมนุษย์ที่สมบูรณ์ นางกล่าวว่า แท้จริงฉันขอความคุ้มครองต่อพระผู้ทรงกรุณาปรานีให้พ้นจากท่าน หากท่านเป็นผู้ยำเกรง เขากล่าวว่า แท้จริงฉันเป็นเพียงผู้ที่ถูกส่งมาจากพระเจ้าของเธอ เพื่อจะมอบบุตรชายผู้บริสุทธิ์แก่เธอ» (ซูเราะฮ์มัรยัม 19:16-19)

และท่านนบีอิบรอฮีม (อ.ล.) ก็เช่นกัน บรรดามะลาอิกะฮ์ได้มาหาท่านในรูปของมนุษย์ และท่านไม่รู้ว่าพวกเขาเป็นมะลาอิกะฮ์ จนกระทั่งพวกเขาได้เปิดเผยความจริงเกี่ยวกับตัวพวกเขาแก่ท่าน และเราได้กล่าวถึงอายะฮ์ต่าง ๆ ที่พูดถึงเรื่องนี้ไปแล้วก่อนหน้านี้

และพวกเขาได้มาหาท่านนบีลูฏ (อ.ล.) ในรูปของชายหนุ่มที่มีใบหน้างดงาม ท่านนบีลูฏจึงรู้สึกอึดอัดใจเพราะพวกเขา…

وَلَمَّا جَآءَتْ رُسُلُنَا لُوطًا سِىٓءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا وَقَالَ هَـٰذَا يَوْمٌ عَصِيبٌ ﴿٧٧﴾

และท่านเกรงว่าพวกเขาจะได้รับอันตรายจากกลุ่มชนของท่าน เพราะพวกเขาเป็นกลุ่มชนที่ชั่วร้าย กระทำความชั่วต่าง ๆ และเข้าหาเพศชายด้วยกันในหมู่ชาวโลก «และเมื่อบรรดาทูตของเรามาหาลูฏ เขาก็รู้สึกไม่สบายใจเพราะพวกเขา และรู้สึกอึดอัดคับแค้นใจเพราะพวกเขา และเขากล่าวว่า วันนี้เป็นวันที่คับขันยิ่ง» (ซูเราะฮ์ฮูด 11:77)

อิบนุกะษีรกล่าวว่า “มะลาอิกะฮ์ได้ปรากฏแก่พวกเขาในรูปของชายหนุ่มรูปงามหลายคน เพื่อเป็นการทดสอบและทดลอง จนกระทั่งหลักฐานได้ถูกยืนยันแก่กลุ่มชนของลูฏ แล้วอัลลอฮ์ก็ทรงลงโทษพวกเขาด้วยการลงโทษของผู้ทรงเดชานุภาพ ผู้ทรงอานุภาพ” (อัล-บิดายะฮ์ วัน-นิฮายะฮ์ 1/43)

ญิบรีลเคยมาหาท่านเราะซูล ﷺ ในลักษณะต่าง ๆ หลายรูปแบบ บางครั้งท่านมาในรูปของดิหยะฮ์ บิน เคาะลีฟะฮ์ อัล-กัลบีย์ (ศอฮาบะฮ์ท่านหนึ่งที่มีรูปโฉมงดงาม) และบางครั้งก็มาในรูปของชาวอาหรับชนบท

ศอฮาบะฮ์จำนวนมากได้เห็นท่านในขณะที่ท่านมาในลักษณะเช่นนั้น

بينما نحن جلوس عند رسول الله ، إذ طلع علينا رجل شديد بياض الثياب شديد سواد الشعر ، لا يرى عليه أثر السفر ، ولا يعرفه منَّا أحد ، فجلس إلى رسول الله – ﷺ – ، وأسند ركبتيه إلى ركبتيه ، ووضع كفيه على فخذيه ، وقال : يا محمد أخبرني عن الإسلام

ในเศาะฮีหัยน์ (อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) รายงานจากอุมัร บิน อัล-ค็อฏฏ็อบ (ร.ฎ.) ว่า: «ขณะที่พวกเรานั่งอยู่กับท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ทันใดนั้นก็มีชายคนหนึ่งปรากฏตัวขึ้นต่อหน้าพวกเรา เขาสวมเสื้อผ้าขาวสะอาดยิ่ง ผมดำสนิทยิ่ง ไม่เห็นร่องรอยของการเดินทางบนตัวเขา และไม่มีผู้ใดในหมู่พวกเรารู้จักเขา แล้วเขาก็นั่งลงตรงหน้าท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ โดยเอาหัวเข่าทั้งสองของเขาชิดหัวเข่าทั้งสองของท่าน และวางฝ่ามือทั้งสองของเขาไว้บนต้นขาทั้งสองของเขา แล้วกล่าวว่า โอ้มุหัมมัด จงบอกฉันเกี่ยวกับอิสลาม» และในหะดีษนี้ระบุว่า เขาได้ถามท่านเกี่ยวกับอีมาน อิหฺซาน วันกิยามะฮ์ และสัญญาณต่าง ๆ ของมัน

ต่อมาท่านเราะซูล ﷺ ได้บอกว่า ผู้ถามคนนั้นคือญิบรีล ซึ่งมาเพื่อสอนศาสนาแก่บรรดาศอฮาบะฮ์

ذاك جبريل وهو يقرئك السلام

ท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) ได้เห็นท่านเราะซูล ﷺ วางมือของท่านไว้บนแผงคอม้าของดิหยะฮ์ อัล-กัลบีย์ และกำลังพูดคุยกับเขา เมื่อนางถามท่านถึงเรื่องนั้น ท่าน ﷺ ตอบว่า «นั่นคือญิบรีล และเขาฝากสลามมายังเธอ» บันทึกโดยอะห์มัดในมุสนัดของท่าน และอิบนุสะอ์ดในอัฏ-เฏาะบะกอต ด้วยสายรายงานที่หะสัน (ดี)

ท่านเราะซูล ﷺ ได้เล่าให้พวกเราฟังถึงชายผู้ซึ่งฆ่าคนไปเก้าสิบเก้าคน และเมื่อเขาอพยพออกไปด้วยความสำนึกผิด (เตาบะฮ์) ความตายก็มาถึงเขาในระหว่างทางที่จะไปยังแผ่นดินที่เขาอพยพไป แล้วมะลาอิกะฮ์แห่งความเมตตาและมะลาอิกะฮ์แห่งการลงโทษก็โต้แย้งกันในเรื่องของเขา พวกเขาจึงให้มะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งเป็นผู้ตัดสินในเรื่องของเขา

فجاءهم ملك في صورة آدمي فجعلوه بينهم ، فقال قيسوا ما بين الأرضين فإلى أيتهما كان أدنى فهو له

มะลาอิกะฮ์มาหาพวกเขาในรูปของมนุษย์ ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «แล้วมะลาอิกะฮ์ตนหนึ่งในรูปของมนุษย์ก็มาหาพวกเขา พวกเขาจึงให้เขาเป็นผู้ตัดสินระหว่างพวกเขา เขากล่าวว่า จงวัดระยะทางระหว่างแผ่นดินทั้งสอง แผ่นดินใดที่เขาอยู่ใกล้กว่า เขาก็เป็นสิทธิ์ของฝ่ายนั้น» และแน่นอนว่าพวกเขาให้มะลาอิกะฮ์ตนนั้นเป็นผู้ตัดสินตามพระบัญชาของอัลลอฮ์ อัลลอฮ์จึงทรงส่งมะลาอิกะฮ์ตนนี้มายังพวกเขาในรูปของมนุษย์ เรื่องนี้อยู่ในเศาะฮีหฺมุสลิม ในบทว่าด้วยการเตาบะฮ์

และจะได้กล่าวถึงต่อไปในเรื่องของชายสามคนจากวงศ์วานอิสรออีลที่อัลลอฮ์ทรงทดสอบพวกเขา คือ คนเป็นโรคด่างขาว คนหัวล้าน และคนตาบอด โดยมะลาอิกะฮ์ได้แปลงร่างเป็นรูปของคนหัวล้าน คนเป็นโรคด่างขาว และคนตาบอดแต่ละคน

ความเร็วอันมหาศาลของพวกเขา

ความเร็วสูงสุดที่มนุษย์รู้จักคือความเร็วของแสง ซึ่งเคลื่อนที่ด้วยความเร็ว 186,000 ไมล์ต่อวินาที

ส่วนความเร็วของมะลาอิกะฮ์นั้นเหนือกว่านั้น เป็นความเร็วที่ไม่อาจวัดได้ด้วยมาตรวัดของมนุษย์ ผู้ถามคนหนึ่งเคยมาหาท่านเราะซูล ﷺ เขายังแทบไม่ทันถามคำถามจบ ญิบรีลก็นำคำตอบจากพระผู้อภิบาลแห่งความยิ่งใหญ่ ผู้ทรงมหาบริสุทธิ์และสูงส่ง มายังท่านแล้ว ทุกวันนี้หากมียานพาหนะที่เดินทางด้วยความเร็วแสง ก็ยังต้องใช้เวลาถึง (หนึ่งพันล้าน) ปีแสง กว่าจะไปถึงดวงดาวบางดวงที่อยู่ในขอบฟ้าอันไกลโพ้นของจักรวาลอันกว้างใหญ่ไพศาลนี้

ความรู้ของพวกเขา

وَعَلَّمَ ءَادَمَ ٱلْأَسْمَآءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ فَقَالَ أَنۢبِـُٔونِى بِأَسْمَآءِ هَـٰٓؤُلَآءِ إِن كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ ﴿٣١﴾ قَالُوا۟ سُبْحَـٰنَكَ لَا عِلْمَ لَنَآ إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَآ ۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلْعَلِيمُ ٱلْحَكِيمُ ﴿٣٢﴾

มะลาอิกะฮ์มีความรู้อย่างมากมายที่อัลลอฮ์ทรงสอนแก่พวกเขา แต่พวกเขาไม่มีความสามารถในการรู้จักสิ่งต่าง ๆ อย่างที่ได้ประทานให้แก่มนุษย์ «และพระองค์ทรงสอนอาดัมซึ่งชื่อทั้งหลายทั้งหมด แล้วทรงนำสิ่งเหล่านั้นแสดงแก่มะลาอิกะฮ์ แล้วตรัสว่า จงบอกชื่อของสิ่งเหล่านี้แก่ข้าเถิด หากพวกเจ้าเป็นผู้สัตย์จริง พวกเขากล่าวว่า มหาบริสุทธิ์แด่พระองค์ เราไม่มีความรู้ใด ๆ นอกจากสิ่งที่พระองค์ทรงสอนแก่เรา แท้จริงพระองค์คือผู้ทรงรอบรู้ ผู้ทรงปรีชาญาณ» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:31-32)

ดังนั้น มนุษย์จึงโดดเด่นด้วยความสามารถในการรู้จักสิ่งต่าง ๆ และการค้นพบกฎเกณฑ์ (ซุนนะฮ์) แห่งจักรวาล ส่วนมะลาอิกะฮ์รู้สิ่งเหล่านั้นด้วยการรับโดยตรงจากอัลลอฮ์ ผู้ทรงมหาบริสุทธิ์และสูงส่ง

แต่ทว่าสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงสอนแก่พวกเขานั้นมีมากกว่าที่มนุษย์รู้ และจากความรู้ที่

وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَـٰفِظِينَ ﴿١٠﴾ كِرَامًا كَـٰتِبِينَ ﴿١١﴾ يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ ﴿١٢﴾

พวกเขา (มะลาอิกะฮ์) ได้รับความรู้ในการเขียน «และแท้จริง เหนือพวกเจ้านั้นมีผู้คอยเฝ้าดูแล ผู้ทรงเกียรติ เป็นผู้บันทึก พวกเขารู้ดีสิ่งที่พวกเจ้ากระทำ» (ซูเราะฮ์อัล-อินฟิฏ็อร 82:10-12)

และคำอธิบายในเรื่องนี้จะกล่าวถึงต่อไปในบท (มะลาอิกะฮ์กับมนุษย์)

การโต้แย้งกันของหมู่ชนชั้นสูง (อัล-มะลาอุล-อะอ์ลา)

أتاني الليلة ربي تبارك وتعالى في أحسن صورة ، فقال : يا محمد هل تدري فيم يختصم الملأ الأعلى ؟ قلت : لا ، فوضع يده بين كتفيّ ، حتى وجدت بردها بين ثدييّ ، فعلمت ما في السموات ، وما في الأرض ، فقال : يا محمد ! هل تدري فيم يختصم الملأ الأعلى ؟ قلت : نعم ، في الكفارات والدرجات ، والكفارات : المكث في المساجد بعد الصلوات ، والمشي على الأقدام إلى الجماعات ، واسباغ الوضوء في المكاره .

บรรดามะลาอิกะฮ์จะสนทนาถกเถียงกันในเรื่องที่พวกเขาไม่รู้จากวะห์ยูของพระผู้อภิบาลของพวกเขา ในสุนันอัต-ติรมิซีย์และมุสนัดอะห์มัด รายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «เมื่อคืนนี้ พระผู้อภิบาลของฉัน ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง ได้มาหาฉันในรูปลักษณ์ที่ดีงามที่สุด แล้วพระองค์ตรัสว่า โอ้มุฮัมมัด เจ้ารู้หรือไม่ว่าหมู่ชนชั้นสูงโต้แย้งกันในเรื่องใด? ฉันตอบว่า ไม่รู้ แล้วพระองค์ทรงวางพระหัตถ์ของพระองค์ลงระหว่างไหล่ทั้งสองของฉัน จนฉันรู้สึกถึงความเย็นของมันระหว่างอกทั้งสองข้างของฉัน แล้วฉันก็รู้สิ่งที่อยู่ในชั้นฟ้าทั้งหลายและสิ่งที่อยู่ในแผ่นดิน พระองค์ตรัสว่า โอ้มุฮัมมัด! เจ้ารู้หรือไม่ว่าหมู่ชนชั้นสูงโต้แย้งกันในเรื่องใด? ฉันตอบว่า รู้ ในเรื่องสิ่งที่ลบล้างความผิด (อัล-กัฟฟาร็อต) และระดับขั้น (อัด-ดะเราะญาต) สำหรับสิ่งที่ลบล้างความผิดนั้น คือ การนั่งรออยู่ในมัสยิดหลังการละหมาด การเดินด้วยเท้าไปละหมาดญะมาอะฮ์ และการอาบน้ำละหมาดอย่างสมบูรณ์ในยามที่ยากลำบาก

قال : صدقت يا محمد ! ومن فعل ذلك عاش بخير ، ومات بخير ، وكان من خطيئته كيوم ولدته أمه .

พระองค์ตรัสว่า เจ้าพูดจริง โอ้มุฮัมมัด! ผู้ใดกระทำสิ่งเหล่านั้น เขาจะมีชีวิตอยู่อย่างดีงาม และตายอย่างดีงาม และเขาจะปลอดจากความผิดของเขาเหมือนวันที่มารดาของเขาให้กำเนิดเขา

وقال : يا محمد إذا صليت فقل : اللهمَّ إني أسألك فعل الخيرات ، وترك المنكرات ، وحبَّ المساكين ، وأن تغفر لي ، وترحمني ، وتتوب عليَّ وإذا أردت بعبادك فتنة فاقبضني إليك غير مفتون .

และพระองค์ตรัสว่า โอ้มุฮัมมัด เมื่อเจ้าละหมาด จงกล่าวว่า "โอ้อัลลอฮ์ แท้จริงข้าพระองค์ขอต่อพระองค์ให้ได้กระทำความดีทั้งหลาย ละทิ้งความชั่วทั้งหลาย รักคนยากจน และขอให้พระองค์ทรงอภัยโทษแก่ข้าพระองค์ ทรงเมตตาข้าพระองค์ และทรงรับการเตาบะฮ์ของข้าพระองค์ และเมื่อพระองค์ทรงประสงค์ให้เกิดฟิตนะฮ์ (การทดสอบ) แก่ปวงบ่าวของพระองค์ ขอพระองค์ทรงเอาชีวิตข้าพระองค์กลับไปหาพระองค์โดยที่ข้าพระองค์ไม่ได้ตกอยู่ในฟิตนะฮ์นั้น"

والدرجات : إفشاء السلام ، واطعام الطعام ، والصلاة بالليل والناس نيام

ส่วนระดับขั้นนั้น คือ การเผยแพร่สลาม การให้อาหาร และการละหมาดในยามค่ำคืนขณะที่ผู้คนนอนหลับ» (ดู เศาะฮีหุล-ญามิอ์ 1/72)

อิบนุกะษีรกล่าวเกี่ยวกับหะดีษนี้ว่า (นี่คือหะดีษเรื่องความฝันที่เป็นที่รู้จักกันดี ผู้ใดถือว่าเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในขณะตื่นก็ถือว่าผิดพลาด หะดีษนี้มีอยู่ในหนังสือสุนันหลายสายรายงาน และหะดีษนี้อัต-ติรมิซีย์ได้รายงานไว้จากหะดีษของญะฮ์ฎ็อม บินอับดุลลอฮ์ อัล-ยะมามีย์ ด้วยสายรายงานนี้

مَا كَانَ لِىَ مِنْ عِلْمٍۭ بِٱلْمَلَإِ ٱلْأَعْلَىٰٓ إِذْ يَخْتَصِمُونَ ﴿٦٩﴾ إِن يُوحَىٰٓ إِلَىَّ إِلَّآ أَنَّمَآ أَنَا۠ نَذِيرٌ مُّبِينٌ ﴿٧٠﴾

และ (อัตติรมิซีย์) กล่าวว่า: (หะดีษนี้) หะสัน เศาะฮีหฺ การโต้แย้งกันนี้ไม่ใช่การโต้แย้งกันที่กล่าวไว้ในอัลกุรอานในคำตรัสของพระองค์ที่ว่า: «ฉันไม่มีความรู้ใด ๆ เกี่ยวกับหมู่ชนชั้นสูง (มะลาอิกะฮ์) ขณะที่พวกเขาโต้แย้งกัน ไม่มีสิ่งใดถูกวะห์ยูแก่ฉัน นอกจากว่าฉันเป็นเพียงผู้ตักเตือนที่ชัดแจ้งเท่านั้น» (ซูเราะฮ์ศอด 38:69-70)

เพราะการโต้แย้งกันที่กล่าวไว้ในหะดีษนั้น ท่านเราะซูล ﷺ ได้อธิบายไว้แล้ว

إِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّى خَـٰلِقٌۢ بَشَرًا مِّن طِينٍ ﴿٧١﴾ فَإِذَا سَوَّيْتُهُۥ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِى فَقَعُوا۟ لَهُۥ سَـٰجِدِينَ ﴿٧٢﴾ فَسَجَدَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ ﴿٧٣﴾ إِلَّآ إِبْلِيسَ ٱسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ ٱلْكَـٰفِرِينَ ﴿٧٤﴾

ส่วนการโต้แย้งกันที่กล่าวไว้ในอัลกุรอานนั้น อายะฮ์ที่ตามมาได้อธิบายไว้ว่า: «จงรำลึกขณะที่พระเจ้าของเจ้าตรัสแก่มะลาอิกะฮ์ว่า แท้จริงข้าจะสร้างมนุษย์คนหนึ่งจากดิน ดังนั้นเมื่อข้าได้ทำให้เขาสมบูรณ์ และได้เป่าวิญญาณของข้าเข้าไปในตัวเขาแล้ว พวกเจ้าจงก้มลงสุญูดแก่เขา แล้วมะลาอิกะฮ์ทั้งหมดก็สุญูดพร้อมกัน นอกจากอิบลีส มันได้หยิ่งยะโส และมันอยู่ในหมู่ผู้ปฏิเสธ...» จนจบอายะฮ์

ดังนั้น การโต้แย้งกันที่กล่าวไว้ในอัลกุรอานนั้นเป็นเรื่องเกี่ยวกับอาดัม (อลัยฮิสสลาม) การที่อิบลีสปฏิเสธไม่ยอมสุญูดแก่เขา และการที่มันโต้แย้งพระเจ้าของมันในการที่พระองค์ทรงให้อาดัมประเสริฐกว่ามัน (ดูตัฟซีรอิบนุกะษีร 6/73-74)

มีระเบียบในทุกกิจการของพวกเขา

ألا تصفُّون كما تصفُّ الملائكة عند ربها

يكملون الصف الأول فالأول يتراصون في الصف

جعلت صفوفنا كصفوف الملائكة

มะลาอิกะฮ์มีระเบียบในการทำอิบาดะฮ์ของพวกเขา และท่านเราะซูล ﷺ ได้ส่งเสริมให้เราเจริญรอยตามพวกเขาในเรื่องนี้ โดยท่านกล่าวว่า: «พวกท่านจะไม่เข้าแถวเหมือนที่มะลาอิกะฮ์เข้าแถวต่อหน้าพระเจ้าของพวกเขาหรือ?» พวกเขา (ศอฮาบะฮ์) กล่าวว่า: แล้วพวกเขาเข้าแถวต่อหน้าพระเจ้าของพวกเขาอย่างไร? ท่านตอบว่า: «พวกเขาทำแถวแรกให้เต็มก่อน แล้วจึงแถวถัดไปตามลำดับ และพวกเขายืนชิดติดกันในแถว» (รายงานโดยอัลญะมาอะฮ์ ยกเว้นอัลบุคอรีย์) และอัลลอฮ์ได้ทรงให้เราประเสริฐกว่าประชาชาติอื่น ๆ ด้วยการที่ «แถวของพวกเราถูกทำให้เป็นเหมือนแถวของมะลาอิกะฮ์» หะดีษนี้อยู่ในเศาะฮีหฺมุสลิม

وَجَآءَ رَبُّكَ وَٱلْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا ﴿٢٢﴾

يَوْمَ يَقُومُ ٱلرُّوحُ وَٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ صَفًّا ۖ لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ ٱلرَّحْمَـٰنُ وَقَالَ صَوَابًا ﴿٣٨﴾

และในวันกิยามะฮ์ พวกเขาจะมาเป็นแถวอย่างมีระเบียบ «และพระเจ้าของเจ้าได้เสด็จมา และมะลาอิกะฮ์ (มา) เป็นแถว ๆ» (ซูเราะฮ์อัล-ฟัจญร์ 89:22) และพวกเขาจะยืนเป็นแถว ๆ ต่อหน้าอัลลอฮ์ ตะอาลา: «วันที่อัรรูหฺและมะลาอิกะฮ์จะยืนเป็นแถว พวกเขาจะไม่พูด นอกจากผู้ที่พระผู้ทรงกรุณาปรานีทรงอนุญาตแก่เขา และเขากล่าวสิ่งที่ถูกต้อง» (ซูเราะฮ์อัน-นะบะอ์ 78:38) และอัรรูหฺในที่นี้คือญิบรีล

และจงพิจารณาดูความละเอียดถี่ถ้วนในการปฏิบัติตามคำสั่งของพวกเขา ในเศาะฮีหฺมุสลิมและมุสนัดอะห์มัด รายงานจาก…

آتي باب الجنَّة فأستفتح ، فيقول الخازن : من أنت ؟ فأقول : محمد ، فيقول : بك أمرت ألا أفتح لأحد قبلك

…อนัส (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «ฉันจะมายังประตูสวรรค์แล้วขอให้เปิด ผู้เฝ้าประตูจะถามว่า "ท่านคือใคร?" ฉันจะตอบว่า "มุหัมมัด" เขาจะกล่าวว่า "ฉันได้รับคำสั่งเกี่ยวกับท่านว่า จะไม่เปิดให้แก่ผู้ใดก่อนท่าน"»

เราสามารถเห็นถึงความละเอียดถี่ถ้วนของพวกเขา (มะลาอิกะฮ์) ในการปฏิบัติตามคำสั่งได้จากหะดีษอัล-อิสรออ์ กล่าวคือ ญิบรีล (อ.) ต้องขออนุญาตเข้าในทุกชั้นฟ้า และจะไม่มีการเปิดให้ท่านจนกว่าจะได้สอบถามเสียก่อน

(หน้านี้ว่าง ไม่มีข้อความ)

บทที่สอง

2. การทำอิบาดะฮ์ของมะลาอิกะฮ์

(หน้าว่าง ไม่มีข้อความ)

การพิจารณาธรรมชาติของมะลาอิกะฮ์

لَّا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ ﴿٦﴾

มะลาอิกะฮ์ถูกสร้างให้มีธรรมชาติแห่งการภักดีต่ออัลลอฮ์ พวกเขาไม่มีความสามารถที่จะฝ่าฝืน «พวกเขาไม่ฝ่าฝืนอัลลอฮ์ในสิ่งที่พระองค์ทรงบัญชาแก่พวกเขา และพวกเขาปฏิบัติตามสิ่งที่พวกเขาถูกบัญชา» (ซูเราะฮ์อัต-ตะห์รีม 66:6)

การที่พวกเขาละทิ้งการฝ่าฝืนและปฏิบัติการภักดีนั้นเป็นสัญชาตญาณที่ติดตัวมา ซึ่งไม่ต้องอาศัยการต่อสู้กับตนเองแม้แต่น้อย เพราะพวกเขาไม่มีอารมณ์ความใคร่

และนี่อาจเป็นเหตุผลที่ทำให้นักวิชาการกลุ่มหนึ่งกล่าวว่า มะลาอิกะฮ์ไม่ใช่ผู้ที่ถูกกำหนดภาระหน้าที่ (มุกัลลัฟ) และพวกเขาไม่อยู่ภายใต้สัญญาแห่งการตอบแทนและคำขู่แห่งการลงโทษ (เลาวามิอุลอันวาร 2/409)

يَخَافُونَ رَبَّهُم مِّن فَوْقِهِمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ ﴿٥٠﴾

وَهُم مِّنْ خَشْيَتِهِۦ مُشْفِقُونَ ﴿٢٨﴾

เราอาจกล่าวได้ว่า มะลาอิกะฮ์ไม่ได้ถูกกำหนดภาระหน้าที่เช่นเดียวกับที่ลูกหลานของอาดัมถูกกำหนด ส่วนคำกล่าวที่ว่าพวกเขาไม่ได้ถูกกำหนดภาระหน้าที่ใด ๆ เลยโดยสิ้นเชิงนั้น เป็นคำกล่าวที่ถูกปฏิเสธ เพราะพวกเขาถูกบัญชาให้เคารพภักดีและเชื่อฟัง «พวกเขาเกรงกลัวพระเจ้าของพวกเขาซึ่งอยู่เหนือพวกเขา และพวกเขาปฏิบัติตามสิ่งที่พวกเขาถูกบัญชา» (ซูเราะฮ์อัน-นะห์ล 16:50) ในอายะฮ์นี้ระบุว่าพวกเขาเกรงกลัวพระเจ้าของพวกเขา และความเกรงกลัวนั้นเป็นภาระหน้าที่ทางศาสนาประเภทหนึ่ง ยิ่งกว่านั้นยังเป็นการเป็นบ่าวที่สูงส่งที่สุดประเภทหนึ่ง ดังที่พระองค์ตรัสถึงพวกเขาว่า «และพวกเขาเป็นผู้หวาดหวั่นเพราะความยำเกรงต่อพระองค์» (ซูเราะฮ์อัล-อันบิยาอ์ 21:28)

สถานะของมะลาอิกะฮ์

وَقَالُوا۟ ٱتَّخَذَ ٱلرَّحْمَـٰنُ وَلَدًا ۗ سُبْحَـٰنَهُۥ ۚ بَلْ عِبَادٌ مُّكْرَمُونَ ﴿٢٦﴾ لَا يَسْبِقُونَهُۥ بِٱلْقَوْلِ وَهُم بِأَمْرِهِۦ يَعْمَلُونَ ﴿٢٧﴾

คุณลักษณะที่ดีที่สุดที่ใช้กล่าวถึงมะลาอิกะฮ์ก็คือ พวกเขาเป็นบ่าวของอัลลอฮ์ แต่เป็นบ่าวที่ได้รับเกียรติ เราได้กล่าวไว้ก่อนหน้านี้แล้วว่า การกล่าวอ้างของพวกมุชริกีนว่ามะลาอิกะฮ์เป็นบุตรีของอัลลอฮ์นั้นเป็นการกล่าวอ้างที่เป็นโมฆะ ไม่มีความถูกต้องแม้แต่น้อย และอัลลอฮ์ได้ทรงปฏิเสธผู้ที่กล่าวเช่นนี้ และทรงชี้แจงความจริงของมะลาอิกะฮ์และสถานะของพวกเขาไว้ในหลายแห่ง อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และพวกเขากล่าวว่า พระผู้ทรงกรุณาปรานีทรงตั้งบุตรขึ้น มหาบริสุทธิ์แด่พระองค์ หากแต่พวกเขา (มะลาอิกะฮ์) เป็นบ่าวที่ได้รับเกียรติ พวกเขาไม่พูดก่อนพระองค์ และพวกเขาปฏิบัติตามคำบัญชาของพระองค์

يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ٱرْتَضَىٰ وَهُم مِّنْ خَشْيَتِهِۦ مُشْفِقُونَ ﴿٢٨﴾ وَمَن يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّىٓ إِلَـٰهٌ مِّن دُونِهِۦ فَذَٰلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿٢٩﴾

…พระองค์ทรงรู้สิ่งที่อยู่เบื้องหน้าพวกเขาและสิ่งที่อยู่เบื้องหลังพวกเขา และพวกเขาจะไม่ให้การชะฟาอะฮ์ (การช่วยเหลือ) แก่ผู้ใด เว้นแต่ผู้ที่พระองค์ทรงพอพระทัย และพวกเขาเป็นผู้หวั่นเกรงเพราะความยำเกรงต่อพระองค์ และผู้ใดในหมู่พวกเขากล่าวว่า "แท้จริงฉันเป็นพระเจ้าอื่นจากพระองค์" ผู้นั้นเราจะตอบแทนเขาด้วยนรกญะฮันนัม เช่นนั้นแหละเราจะตอบแทนบรรดาผู้อธรรม» (ซูเราะฮ์อัล-อันบิยาอ์ 21:26–29)

มะลาอิกะฮ์คือบ่าวที่มีคุณลักษณะแห่งการเป็นบ่าวครบทุกประการ พวกเขาปฏิบัติหน้าที่รับใช้ ดำเนินการตามคำสั่งสอน และความรู้ของอัลลอฮ์ครอบคลุมพวกเขาไว้ทั้งหมด พวกเขาไม่สามารถละเมิดคำบัญชา และไม่สามารถฝ่าฝืนคำสั่งที่ได้รับมอบหมายได้ พวกเขาเป็นผู้หวาดกลัวและหวั่นเกรง และหากสมมุติว่ามีบางคนในหมู่พวกเขาล่วงเกินขอบเขตของตน อัลลอฮ์ก็จะทรงลงโทษเขาเป็นการตอบแทนการกบฏของเขา

لَا يَسْبِقُونَهُۥ بِٱلْقَوْلِ وَهُم بِأَمْرِهِۦ يَعْمَلُونَ ﴿٢٧﴾

( ألا تزورنا أكثر مما تزورنا ؟!)

وَمَا نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ ۖ لَهُۥ مَا بَيْنَ أَيْدِينَا وَمَا خَلْفَنَا وَمَا بَيْنَ ذَٰلِكَ ۚ وَمَا كَانَ رَبُّكَ نَسِيًّا ﴿٦٤﴾

ส่วนหนึ่งจากความสมบูรณ์แห่งการเป็นบ่าวของมะลาอิกะฮ์ คือ พวกเขาจะไม่ล้ำหน้าต่อพระพักตร์พระผู้อภิบาลของพวกเขาด้วยการเสนอความเห็น และไม่โต้แย้งคำบัญชาใด ๆ ของพระองค์ หากแต่พวกเขาปฏิบัติตามคำบัญชาของพระองค์ เป็นผู้รีบเร่งและตอบรับ «พวกเขาไม่ล้ำหน้าพระองค์ในคำพูด และพวกเขาปฏิบัติตามคำบัญชาของพระองค์» (ซูเราะฮ์อัล-อันบิยาอ์ 21:27) พวกเขาไม่กระทำสิ่งใดนอกจากสิ่งที่ถูกบัญชาให้กระทำ คำบัญชาเป็นสิ่งที่ทำให้พวกเขาเคลื่อนไหว และคำบัญชาก็เป็นสิ่งที่ทำให้พวกเขาหยุด ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ รายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวแก่ญิบรีลว่า «ท่านจะไม่มาเยี่ยมเรามากกว่าที่ท่านมาเยี่ยมเราอยู่นี้หรือ?» เขา (อิบนุอับบาส) กล่าวว่า แล้วอายะฮ์นี้ก็ถูกประทานลงมา «และพวกเราจะไม่ลงมา เว้นแต่ด้วยคำบัญชาของพระผู้อภิบาลของท่าน สิ่งที่อยู่เบื้องหน้าเรา สิ่งที่อยู่เบื้องหลังเรา และสิ่งที่อยู่ระหว่างนั้นเป็นกรรมสิทธิ์ของพระองค์ และพระผู้อภิบาลของท่านไม่ทรงหลงลืม» (ซูเราะฮ์มัรยัม 19:64)

ตัวอย่างการอิบาดะฮ์ของพวกเขา

มะลาอิกะฮ์เป็นบ่าวของอัลลอฮ์ ถูกกำหนดให้ภักดีต่อพระองค์ และพวกเขาปฏิบัติอิบาดะฮ์และภาระหน้าที่ต่าง ๆ ได้อย่างง่ายดายและสะดวก และ ณ ที่นี้เราจะกล่าวถึงอิบาดะฮ์บางประการที่อัลลอฮ์หรือท่านเราะซูลของพระองค์ ﷺ ได้บอกแก่เราว่าพวกเขาปฏิบัติ

การตัสบีห์ (การกล่าวสดุดีความบริสุทธิ์แด่อัลลอฮ์)

ٱلَّذِينَ يَحْمِلُونَ ٱلْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُۥ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ

وَٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ

มะลาอิกะฮ์รำลึกถึงอัลลอฮ์ตะอาลา และการซิกรุลลอฮ์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของพวกเขาคือการตัสบีห์ บรรดาผู้แบกบัลลังก์ (อะรัช) ของพระองค์ต่างกล่าวสดุดีความบริสุทธิ์แด่พระองค์ «บรรดาผู้แบกบัลลังก์และผู้ที่อยู่รอบ ๆ บัลลังก์ ต่างกล่าวสดุดีความบริสุทธิ์พร้อมด้วยการสรรเสริญพระผู้อภิบาลของพวกเขา» (ซูเราะฮ์ฆอฟิร 40:7) เช่นเดียวกับที่มะลาอิกะฮ์ของพระองค์โดยทั่วไปต่างกล่าวสดุดีความบริสุทธิ์แด่พระองค์ «และมะลาอิกะฮ์ต่างกล่าวสดุดีความบริสุทธิ์พร้อมด้วยการสรรเสริญพระผู้อภิบาลของพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัช-ชูรอ 42:5)

يُسَبِّحُونَ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ لَا يَفْتُرُونَ ﴿٢٠﴾

และการตัสบีหฺ (กล่าวสดุดีความบริสุทธิ์) ของพวกเขาต่ออัลลอฮ์นั้นดำเนินไปอย่างต่อเนื่องไม่ขาดสาย ทั้งในยามกลางคืนและกลางวัน «พวกเขาแซ่ซ้องสดุดีทั้งกลางคืนและกลางวันโดยไม่อ่อนล้า» (ซูเราะฮ์อัล-อันบิยาอ์ 21:20)

وَإِنَّا لَنَحْنُ ٱلصَّآفُّونَ ﴿١٦٥﴾ وَإِنَّا لَنَحْنُ ٱلْمُسَبِّحُونَ ﴿١٦٦﴾

และด้วยเหตุที่พวกเขาตัสบีหฺอย่างมากมาย พวกเขาจึงเป็นผู้แซ่ซ้องสดุดีอย่างแท้จริง และสมควรแล้วที่พวกเขาจะภาคภูมิใจในสิ่งนั้น: «และแท้จริงพวกเราคือผู้ที่ยืนเรียงแถว และแท้จริงพวกเราคือผู้ที่แซ่ซ้องสดุดี» (ซูเราะฮ์อัศ-ศอฟฟาต 37:165–166)

ما اصطفى الله لملائكته أو لعباده : سبحان الله وبحمده

การที่พวกเขาตัสบีหฺอย่างมากมายนั้นไม่ใช่เพราะเหตุอื่นใด นอกจากเพราะการตัสบีหฺเป็นการซิกรุลลอฮ์ที่ประเสริฐที่สุด มุสลิมได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอบูซัร (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ถูกถามว่า การซิกรุลลอฮ์ใดประเสริฐที่สุด? ท่านตอบว่า «คือสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงคัดเลือกไว้ให้แก่มะลาอิกะฮ์ของพระองค์ หรือแก่บ่าวของพระองค์ นั่นคือ สุบหานัลลอฮิ วะบิหัมดิฮ์ (มหาบริสุทธิ์แด่อัลลอฮ์และด้วยการสรรเสริญพระองค์)»

การละหมาดของพวกเขา

ألا تصفون كما تصف الملائكة عند ربها ؟

يتمون الصف الأول فالأول ، ويتراصون في الصف

ได้กล่าวไปแล้วถึงหะดีษที่ท่านเราะซูล ﷺ ส่งเสริมให้บรรดาศอฮาบะฮ์ของท่านเจริญรอยตามมะลาอิกะฮ์ในการยืนเรียงแถวเพื่อละหมาด: «พวกท่านจะไม่ยืนเรียงแถวเหมือนที่มะลาอิกะฮ์ยืนเรียงแถว ณ พระผู้อภิบาลของพวกเขาดอกหรือ?» และเมื่อท่านถูกถามถึงลักษณะการยืนเรียงแถวของพวกเขา ท่านตอบว่า «พวกเขาจะทำให้แถวแรกเต็มก่อน แล้วจึงแถวถัดไปตามลำดับ และพวกเขายืนชิดติดกันในแถว» รายงานโดยอัล-บุคอรี

وَإِنَّا لَنَحْنُ ٱلصَّآفُّونَ ﴿١٦٥﴾

และในอัลกุรอานได้กล่าวถึงมะลาอิกะฮ์ว่า «และแท้จริงพวกเราคือผู้ที่ยืนเรียงแถว» (ซูเราะฮ์อัศ-ศอฟฟาต 37:165) และพวกเขาทั้งยืน รุกูอ์ และสุญูด ดังที่มีรายงานในหนังสือ มุชกิลุลอาษาร ของอัฏ-เฏาะหาวีย์ และอัฏ-เฏาะบะรอนีย์ในหนังสือ อัล-มุอ์ญัม อัล-กะบีร จากหะกีม บิน หิซาม (ร.ฎ.) ว่า:

بينما رسول الله ـ ﷺ ـ في أصحابه إذ قال لهم : أتسمعون ما أسمع ؟ قالوا : ما نسمع من شيء ، قال : إني لأسمع أطيط السماء ، وما تلام ان تئط ، وما فيها موضع شبر إلا وعليه ملك ساجد أو قائم

«ขณะที่ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ อยู่ท่ามกลางบรรดาศอฮาบะฮ์ของท่าน ท่านได้กล่าวแก่พวกเขาว่า "พวกท่านได้ยินสิ่งที่ฉันได้ยินหรือไม่?" พวกเขาตอบว่า "พวกเราไม่ได้ยินสิ่งใดเลย" ท่านกล่าวว่า "แท้จริงฉันได้ยินเสียงฟ้าลั่นเอี๊ยดอ๊าด และมันไม่สมควรถูกตำหนิที่จะส่งเสียงเช่นนั้น เพราะไม่มีที่ใดบนฟ้าแม้เพียงหนึ่งคืบ เว้นแต่จะมีมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งกำลังสุญูดหรือยืนอยู่"»

อัล-อัลบานีย์กล่าวถึงหะดีษนี้ว่า (เศาะฮีหฺตามเงื่อนไขของมุสลิม) (สิลสิละตุล อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ หะดีษหมายเลข 852)

การทำหัจญ์ของพวกเขา

มะลาอิกะฮ์มีกะอ์บะฮ์อยู่ในชั้นฟ้าที่เจ็ด ซึ่งพวกเขาเดินทางไปทำหัจญ์ยังที่นั่น กะอ์บะฮ์นี้คือกะอ์บะฮ์ที่…

อัลลอฮ์ตะอาลาทรงเรียกบ้านหลังนั้นว่า “อัล-บัยตุลมะอ์มูร” (บ้านที่มีผู้เยี่ยมเยียนอยู่เสมอ) และทรงสาบานด้วยบ้านหลังนี้ในซูเราะฮ์อัฏ-ฏูรว่า «ขอสาบานด้วยอัล-บัยตุลมะอ์มูร» (ซูเราะฮ์อัฏ-ฏูร 52:4)

وَٱلْبَيْتِ ٱلْمَعْمُورِ ﴿٤﴾

ثمَّ رفع بي إلى البيت المعمور ، وإذا هو يدخله كل يوم سبعون ألفاً لا يعودون إليه آخر ما عليهم

อิบนุกะษีรกล่าวไว้ในการอธิบายอายะฮ์นี้ว่า “มีรายงานที่ถูกต้องในเศาะฮีหัยน์ (เศาะฮีหฺอัล-บุคอรีและเศาะฮีหฺมุสลิม) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวไว้ในหะดีษอัล-อิสรออ์ หลังจากที่ท่านผ่านพ้นชั้นฟ้าที่เจ็ดไปแล้วว่า «จากนั้นฉันก็ถูกนำขึ้นไปยังอัล-บัยตุลมะอ์มูร ปรากฏว่ามีมะลาอิกะฮ์เข้าไปในบ้านหลังนั้นวันละเจ็ดหมื่นองค์ แล้วพวกเขาจะไม่ได้กลับเข้าไปอีกเลยตลอดไป» หมายความว่า พวกเขาเข้าไปทำอิบาดะฮ์ในบ้านหลังนั้น และเฏาะวาฟรอบบ้านหลังนั้น เช่นเดียวกับที่ชาวโลกเฏาะวาฟรอบกะอ์บะฮ์ของพวกเขา อัล-บัยตุลมะอ์มูรจึงเป็นกะอ์บะฮ์ของชาวฟ้าชั้นที่เจ็ด ด้วยเหตุนี้ ท่านนบีอิบรอฮีม อัล-เคาะลีล (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) จึงถูกพบอยู่ในสภาพพิงหลังกับอัล-บัยตุลมะอ์มูร เพราะท่านเป็นผู้สร้างกะอ์บะฮ์บนแผ่นดิน และการตอบแทนย่อมสอดคล้องกับการกระทำ” อิบนุกะษีรยังกล่าวด้วยว่า อัล-บัยตุลมะอ์มูรอยู่ในแนวตรงกับกะอ์บะฮ์ คืออยู่เหนือกะอ์บะฮ์พอดี หากมันตกลงมาก็จะตกลงบนกะอ์บะฮ์ และท่านกล่าวว่า ในฟ้าแต่ละชั้นมีบ้านหลังหนึ่งซึ่งชาวฟ้าชั้นนั้นใช้ทำอิบาดะฮ์และละหมาดหันไปทางบ้านหลังนั้น ส่วนบ้านที่อยู่ในฟ้าชั้นแรกเรียกว่า “บัยตุลอิซซะฮ์”

بيت في السماء يقال له الضُراح وهو بحيال الكعبة من فوقها ، حرمته في السماء كحرمة البيت في الأرض ، يصلي فيه كل يوم سبعون ألفاً من الملائكة ، ولا يعودون فيه أبداً

คำกล่าวของอิบนุกะษีรที่ว่าอัล-บัยตุลมะอ์มูรอยู่ในแนวตรงกับกะอ์บะฮ์นั้น มีรายงานมาจากท่านอะลี บิน อบีฏอลิบ (ร.ฎ.) โดยอิบนุญะรีรได้บันทึกไว้จากสายรายงานของคอลิด บิน อัรอะเราะฮ์ ว่ามีชายคนหนึ่งถามท่านอะลี (ร.ฎ.) ว่า “อัล-บัยตุลมะอ์มูรคืออะไร?” ท่านตอบว่า «คือบ้านหลังหนึ่งในฟ้า เรียกว่า “อัฎ-ฎุรอห์” อยู่ในแนวตรงกับกะอ์บะฮ์ทางเบื้องบน ความศักดิ์สิทธิ์ของมันในฟ้าเท่ากับความศักดิ์สิทธิ์ของบัยตุลลอฮ์บนแผ่นดิน มะลาอิกะฮ์เจ็ดหมื่นองค์เข้าไปละหมาดในบ้านหลังนั้นทุกวัน และพวกเขาจะไม่ได้กลับเข้าไปอีกเลยตลอดไป»

هل تدرون ما البيت المعمور ؟ قالوا : الله ورسوله أعلم ، قال : فإنَّه مسجد في السماء ، تحته الكعبة ، لو خرَّ لخر عليها ...

เชคนาศิรุดดีน อัล-อัลบานีย์ ได้กล่าวถึงรายงานนี้ (อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ 1/236) ว่า ผู้รายงานทุกคนเชื่อถือได้ ยกเว้นคอลิด บิน อัรอะเราะฮ์ ซึ่งเป็นผู้ที่ไม่เป็นที่รู้จักสภาพ (มัสตูร) ... จากนั้นท่านกล่าวว่า รายงานนี้มีรายงานสนับสนุน (ชาฮิด) ที่เป็นมุรสัลซึ่งถูกต้องจากท่านเราะซูล ﷺ จากการรายงานของเกาะตาดะฮ์ โดยท่านกล่าวว่า “มีผู้เล่าให้เราฟังว่า วันหนึ่งท่านนบี ﷺ ได้กล่าวแก่บรรดาศอฮาบะฮ์ของท่านว่า «พวกท่านรู้ไหมว่าอัล-บัยตุลมะอ์มูรคืออะไร?» พวกเขาตอบว่า «อัลลอฮ์และเราะซูลของพระองค์ทรงรู้ดียิ่ง» ท่านกล่าวว่า «แท้จริงมันคือมัสญิดแห่งหนึ่งในฟ้า เบื้องล่างของมันคือกะอ์บะฮ์ หากมันตกลงมา ก็จะตกลงบนกะอ์บะฮ์ ...»”

จากนั้นผู้ตรวจสอบ (อัล-อัลบานีย์) กล่าวว่า “สรุปได้ว่า ส่วนเพิ่มเติมนี้ (ที่ว่า ‘อยู่ในแนวตรง

ซึ่งก็คือ อัล-กะอ์บะฮ์) นั้นถือว่าถูกต้องเมื่อพิจารณาจากสายรายงานทั้งหมดรวมกัน

ความกลัวของพวกเขาต่ออัลลอฮ์และความยำเกรงของพวกเขาต่อพระองค์

وَهُم مِّنْ خَشْيَتِهِۦ مُشْفِقُونَ ﴿٢٨﴾

เนื่องจากบรรดามะลาอิกะฮ์มีความรู้จักต่อพระผู้อภิบาลของพวกเขาอย่างลึกซึ้ง การให้ความยิ่งใหญ่และความยำเกรงที่พวกเขามีต่อพระองค์จึงยิ่งใหญ่ยิ่งนัก อัลลอฮ์ตรัสถึงพวกเขาว่า «และพวกเขาหวาดหวั่นเนื่องจากความยำเกรงต่อพระองค์» (ซูเราะฮ์อัล-อัมบิยาอ์ 21:28)

إذا أراد الله أن يوحي بالأمر تكلم بالوحي أخذت السموات منه رجفة ، أو قال رعدة شديدة خوفاً من الله عز وجل ، فإذا سمع ذلك أهل السموات صعقوا وخروا لله سجّداً ، فيكون أول من يرفع رأسه جبريل ـ عليه السلام ـ، فيكلمه الله تعالى من وحيه بما أراد ... الحديث

หะดีษที่อันนัวะวาส บิน สัมอาน (ร.ฎ.) รายงานไว้แสดงให้เห็นว่าพวกเขากลัวพระผู้อภิบาลของพวกเขาอย่างรุนแรงเพียงใด ท่านเล่าว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «เมื่ออัลลอฮ์ประสงค์จะประทานวะห์ยูเกี่ยวกับกิจการหนึ่ง พระองค์จะตรัสด้วยวะห์ยูนั้น แล้วชั้นฟ้าทั้งหลายก็สั่นสะเทือนเพราะการตรัสนั้น หรือท่านกล่าวว่า สั่นสะท้านอย่างรุนแรง เนื่องจากความกลัวต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและสูงส่ง เมื่อชาวฟากฟ้าได้ยินเช่นนั้น พวกเขาก็หมดสติและล้มลงสุญูดต่ออัลลอฮ์ ผู้ที่เงยศีรษะขึ้นเป็นคนแรกคือญิบรีล (อะลัยฮิสสลาม) แล้วอัลลอฮ์ตะอาลาก็ตรัสแก่เขาด้วยวะห์ยูของพระองค์ตามที่พระองค์ทรงประสงค์ ... (จนจบหะดีษ)» (รายงานโดยอิบนุญะรีร อิบนุคุซัยมะฮ์ อัฏเฏาะบะรอนีย์ และอิบนุอบีหาติม สำนวนนี้เป็นของอิบนุอบีหาติม)

مررت ليلة أُسري بي بالملأ الأعلى ، وجبريل كالحلس البالي من خشية الله تعالى

และในหนังสืออัล-มุอ์ญัม อัล-เอาสัฏ ของอัฏเฏาะบะรอนีย์ ด้วยสายรายงานที่หะสัน จากญาบิร (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ในคืนที่ฉันถูกพาเดินทางยามค่ำคืน (อิสรออ์) ฉันได้ผ่านหมู่ชนชั้นสูงสุด (อัล-มะละอุล-อะอ์ลา) และญิบรีลนั้นเปรียบเสมือนผ้าปูพื้นที่เก่าคร่ำคร่า เนื่องจากความยำเกรงต่ออัลลอฮ์ตะอาลา» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 5/206)

(อัล-หิลส์ คือ ผืนผ้าที่ปูไว้บนพื้นบ้าน)

(หน้านี้เป็นหน้าว่าง ไม่มีข้อความภาษาอาหรับให้แปล)

บทที่สาม

3. มะลาอิกะฮ์กับมนุษย์

(หน้าว่าง ไม่มีข้อความ)

มะลาอิกะฮ์กับอาดัม

การที่มะลาอิกะฮ์ถามถึงวิทยปัญญาในการสร้างมนุษย์

وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّى جَاعِلٌ فِى ٱلْأَرْضِ خَلِيفَةً ۖ قَالُوٓا۟ أَتَجْعَلُ فِيهَا مَن يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ ٱلدِّمَآءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ ۖ قَالَ إِنِّىٓ أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ ﴿٣٠﴾

เมื่ออัลลอฮ์ผู้ทรงบริสุทธิ์ทรงประสงค์จะสร้างอาดัม พระองค์ทรงแจ้งให้มะลาอิกะฮ์ของพระองค์ทราบถึงพระประสงค์ของพระองค์ พวกเขาจึงทูลถามพระองค์ถึงวิทยปัญญาเบื้องหลังสิ่งนั้น เพราะพวกเขารู้ว่าจะเกิดการบ่อนทำลาย การหลั่งเลือด การฝ่าฝืน และการปฏิเสธศรัทธาขึ้นจากลูกหลานของอาดัม อัลลอฮ์ผู้ทรงบริสุทธิ์จึงทรงบอกพวกเขาว่า เบื้องหลังการสร้างอาดัมนั้นมีวิทยปัญญาหลายประการที่พวกเขาไม่รู้ ดังที่ทรงตรัสว่า «และจงรำลึกเมื่อพระเจ้าของเจ้าตรัสแก่มะลาอิกะฮ์ว่า แท้จริงข้าจะให้มีผู้แทนคนหนึ่งขึ้นในแผ่นดิน พวกเขาทูลว่า พระองค์จะทรงให้มีขึ้นในแผ่นดินผู้ที่จะก่อความเสียหายในนั้นและหลั่งเลือดกระนั้นหรือ ทั้งที่พวกข้าพระองค์แซ่ซ้องสดุดีด้วยการสรรเสริญพระองค์และเทิดทูนความบริสุทธิ์แด่พระองค์ พระองค์ตรัสว่า แท้จริงข้ารู้ในสิ่งที่พวกเจ้าไม่รู้» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:30)

การสุญูดของมะลาอิกะฮ์ต่ออาดัมเมื่อเขาถูกสร้าง

إِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّى خَـٰلِقٌۢ بَشَرًا مِّن طِينٍ ﴿٧١﴾ فَإِذَا سَوَّيْتُهُۥ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِى فَقَعُوا۟ لَهُۥ سَـٰجِدِينَ ﴿٧٢﴾

อัลลอฮ์ทรงบัญชาให้มะลาอิกะฮ์ของพระองค์สุญูดต่ออาดัมเมื่อการสร้างเขาเสร็จสมบูรณ์และวิญญาณได้ถูกเป่าเข้าไปในตัวเขา «จงรำลึกเมื่อพระเจ้าของเจ้าตรัสแก่มะลาอิกะฮ์ว่า แท้จริงข้าจะสร้างมนุษย์คนหนึ่งจากดิน ดังนั้นเมื่อข้าได้ทำให้เขาสมบูรณ์และได้เป่าวิญญาณ (ที่ข้าสร้าง) ของข้าเข้าไปในตัวเขาแล้ว พวกเจ้าจงก้มลงสุญูดต่อเขา» (ซูเราะฮ์ศอด 38:71–72)

فَسَجَدَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ ﴿٧٣﴾ إِلَّآ إِبْلِيسَ ٱسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ ٱلْكَـٰفِرِينَ ﴿٧٤﴾

และพวกเขาก็ได้ปฏิบัติตามคำบัญชาของอัลลอฮ์ ยกเว้นอิบลีส «แล้วมะลาอิกะฮ์ทั้งหมดได้สุญูดพร้อมกัน นอกจากอิบลีส มันแสดงความหยิ่งยโส และมันอยู่ในหมู่ผู้ปฏิเสธศรัทธา»⁽¹⁾ (ซูเราะฮ์ศอด 38:73–74)

⁽¹⁾ อายะฮ์นี้มีความหมายชัดเจนว่ามะลาอิกะฮ์ทั้งหมดได้สุญูดต่ออาดัม และในอายะฮ์นี้เป็นการโต้แย้งผู้ที่กล่าวว่า ผู้ที่สุญูดนั้นเป็นเพียงส่วนหนึ่งของมะลาอิกะฮ์ หรือเป็นเพียงมะลาอิกะฮ์แห่งแผ่นดินเท่านั้น ส่วนรายงาน (อะษัร) ที่ระบุว่าพวกเขาคือมะลาอิกะฮ์แห่งแผ่นดิน ซึ่งถูกอ้างว่ามาจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) นั้น มีความแปลกแยก (นะการะฮ์) และสายรายงานขาดตอน อิบนุตัยมียะฮ์เห็นว่าอายะฮ์นี้เป็นตัวบทที่ชัดเจน ไม่อาจตีความเป็นอย่างอื่นได้ และไม่อนุญาตให้ขัดแย้งกับมัน

การทักทายระหว่างมะลาอิกะฮ์กับอาดัม

รายงานจากอบูฮุรอยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า

خلق الله آدم على صورته ، طوله ستون ذراعاً ، فلما خلقه قال : اذهب فسلم على أولئك النفر ، وهم نفر من الملائكة جلوس ، فاستمع ما يحيونك ، فإنها تحيتك وتحيَّة ذريتك ، فذهب ، فقال : السلام عليكم . فقالوا : السلام عليك ورحمة الله

«อัลลอฮ์ทรงสร้างอาดัมตามรูปลักษณ์ของเขา ความสูงของเขาหกสิบศอก เมื่อพระองค์ทรงสร้างเขาเสร็จแล้ว พระองค์ตรัสว่า จงไปให้สลามแก่คนกลุ่มนั้น ซึ่งเป็นมะลาอิกะฮ์กลุ่มหนึ่งที่นั่งอยู่ แล้วจงฟังว่าพวกเขาทักทายเจ้าว่าอย่างไร เพราะนั่นคือคำทักทายของเจ้าและของลูกหลานของเจ้า อาดัมจึงไปและกล่าวว่า "อัสสะลามุอะลัยกุม" พวกเขาตอบว่า "อัสสะลามุอะลัยกะ วะเราะห์มะตุลลอฮ์"»

فزادوه ورحمة الله

ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «พวกเขาเพิ่มคำว่า "วะเราะห์มะตุลลอฮ์" ให้แก่เขา» (มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์)

การที่มะลาอิกะฮ์อาบน้ำศพให้อาดัมเมื่อเขาสิ้นชีวิต

لما توفي آدم غسلته الملائكة بالماء وتراً ، وألحدوا له ، وقالوا : هذه سنة آدم في ولده

เมื่ออาดัมสิ้นชีวิต ลูกหลานของเขาไม่รู้ว่าจะต้องปฏิบัติต่อศพของเขาอย่างไร มะลาอิกะฮ์จึงสอนพวกเขา ในหนังสืออัลมุสตัดร็อกของอัลหากิมและอัลมุอ์ญัมอัลเอาสัฏของอัฏเฏาะบะรอนีมีรายงานด้วยสายรายงานที่เศาะฮีห์จากอุบัยย์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า «เมื่ออาดัมสิ้นชีวิต มะลาอิกะฮ์ได้อาบน้ำศพให้เขาด้วยน้ำเป็นจำนวนครั้งที่เป็นเลขคี่ และขุดหลุมลัห์ดฺให้เขา แล้วกล่าวว่า นี่คือแบบอย่างของอาดัมสำหรับลูกหลานของเขา» (เศาะฮีห์อัลญามิอ์ 5/48)

إنَّ صاحبكم تغسله الملائكة

لذلك غسلته الملائكة

มีหะดีษที่เศาะฮีห์ยืนยันว่า มะลาอิกะฮ์ได้อาบน้ำศพให้ชะฮีดคนหนึ่งของประชาชาตินี้ คือ หันเซาะละฮ์ บินอบีอามิร ผู้เสียชีวิตเป็นชะฮีดในสงครามอุหุด หลังจากหันเซาะละฮ์ถูกสังหาร ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวแก่บรรดาศอฮาบะฮ์ของท่านว่า «แท้จริงสหายของพวกท่านกำลังถูกมะลาอิกะฮ์อาบน้ำให้» ท่านหมายถึงหันเซาะละฮ์ บรรดาศอฮาบะฮ์จึงไปถามภรรยาของเขา นางตอบว่า เขาออกไปทันทีเมื่อได้ยินเสียงร้องเรียกให้ออกศึก ขณะที่เขายังอยู่ในสภาพมีญะนาบะฮ์ ท่านเราะซูล ﷺ จึงกล่าวว่า «ด้วยเหตุนั้นมะลาอิกะฮ์จึงอาบน้ำให้เขา» บันทึกโดยอัลหากิม และอัลบัยหะกีในอัสสุนัน สายรายงานของหะดีษนี้หะสันตามที่อัลอัลบานีกล่าวไว้ อัลหาฟิซอิบนุอะซากิรยังได้กล่าวไว้ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีห์ว่า ชาวเผ่าเอาส์ภาคภูมิใจที่ในหมู่พวกเขามีผู้ที่มะลาอิกะฮ์อาบน้ำศพให้ คือ หันเซาะละฮ์ บินอัรรอฮิบ (อัลอะหาดีษอัศเศาะฮีหะฮ์ หะดีษหมายเลข 326)

มะลาอิกะฮ์กับลูกหลานอาดัม

มะลาอิกะฮ์มีความสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นกับลูกหลานของอาดัม พวกเขาดูแลมนุษย์ตั้งแต่ตอนที่มนุษย์ถูกสร้างขึ้น ได้รับมอบหมายให้คุ้มครองเขาหลังจากที่เขาถือกำเนิดมาสู่โลก นำวะห์ยูจากอัลลอฮ์มาสู่เขา และคอยเฝ้าดู

การงานและพฤติกรรมของเขา และถอดวิญญาณของเขาเมื่อถึงอะญัล (กำหนดเวลาแห่งความตาย) ของเขา เราจะกล่าวถึงเรื่องนี้โดยอธิบายและชี้แจงในรายละเอียดพอสมควร

บทบาทของมะลาอิกะฮ์ในการสร้างมนุษย์

إذا مرَّ بالنطفة اثنتان وأربعون ليلة بعث الله تعالى إليها ملكاً ، فصورها ، وخلق سمعها وبصرها وجلدها ولحمها وعظامها ، ثمَّ قال : أي ربِّ : ذكر أم أنثى ؟ فيقضي ربك ما شاء ويكتب الملك

มุสลิมได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอบูซัร (ร.ฎ.) ว่า ฉันได้ยินท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «เมื่อนุฏฟะฮ์ (หยดน้ำอสุจิ) ผ่านไปสี่สิบสองคืน อัลลอฮ์ตะอาลาจะทรงส่งมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งมายังมัน แล้วมะลาอิกะฮ์ก็จะให้รูปร่างแก่มัน และสร้างการได้ยิน การมองเห็น ผิวหนัง เนื้อ และกระดูกของมัน จากนั้นมะลาอิกะฮ์จะกล่าวว่า โอ้พระผู้อภิบาล เป็นชายหรือหญิง? แล้วพระผู้อภิบาลของท่านก็จะทรงกำหนดตามที่พระองค์ทรงประสงค์ และมะลาอิกะฮ์ก็จะบันทึกไว้»

إن أحدكم يجمع خلقه في بطن أمه أربعين يوماً ، ثمَّ يكون في ذلك علقة مثل ذلك ، ثمَّ يكون في ذلك مضغــة مثل ذلك ، ثمَّ يرسل الملك فينفخ فيه الروح،ويؤمر بأربع كلمات تكتب : رزقه ، وأجله ، وعمله ، وشقي أو سعيد

และในเศาะฮีหฺทั้งสองเล่มของอัล-บุคอรีย์และมุสลิม จากอับดุลลอฮ์ บิน มัสอูด (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูล ﷺ ผู้ซึ่งเป็นผู้สัจจริงและได้รับการยืนยันความสัจจริง ได้เล่าแก่พวกเราว่า «แท้จริงการสร้างของแต่ละคนในหมู่พวกท่านนั้นถูกรวบรวมไว้ในครรภ์ของมารดาเป็นเวลาสี่สิบวัน จากนั้นก็กลายเป็นอะละเกาะฮ์ (ก้อนเลือด) ในระยะเวลาเท่านั้น จากนั้นก็กลายเป็นมุฎเฆาะฮ์ (ก้อนเนื้อ) ในระยะเวลาเท่านั้น จากนั้นมะลาอิกะฮ์ก็จะถูกส่งมาแล้วเป่าวิญญาณเข้าไปในเขา และถูกบัญชาให้บันทึกถ้อยคำสี่ประการ คือ ริซกี (ปัจจัยยังชีพ) ของเขา อะญัลของเขา การงานของเขา และเขาจะเป็นผู้อับโชคหรือผู้ผาสุก»

وكل الله تعالى بالرحم ملكاً ، فيقول : ( أي ربِّ نطفة ، أي رب عَلَقَة ، أي ربِّ مُضغة ، فإذا أراد أن يقضي خلقها قال : أي ربِّ ذكر أم أنثى ؟ أشقي أم سعيد؟ فما الرزق ؟ فما الأجل ؟ فيكتب كذلك في بطن أمه

และในเศาะฮีหฺทั้งสองเล่มเช่นกัน จากอนัส บิน มาลิก (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «อัลลอฮ์ตะอาลาทรงมอบหมายมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งให้ดูแลมดลูก แล้วมะลาอิกะฮ์จะกล่าวว่า โอ้พระผู้อภิบาล (ขณะนี้เป็น) นุฏฟะฮ์ โอ้พระผู้อภิบาล (ขณะนี้เป็น) อะละเกาะฮ์ โอ้พระผู้อภิบาล (ขณะนี้เป็น) มุฎเฆาะฮ์ ครั้นเมื่อพระองค์ทรงประสงค์จะให้การสร้างมันสมบูรณ์ มะลาอิกะฮ์จะกล่าวว่า โอ้พระผู้อภิบาล เป็นชายหรือหญิง? เป็นผู้อับโชคหรือผู้ผาสุก? ริซกีเป็นอย่างไร? อะญัลเป็นอย่างไร? แล้วก็ถูกบันทึกไว้เช่นนั้นในขณะที่อยู่ในครรภ์มารดาของเขา»

การคุ้มครองลูกหลานอาดัมของมะลาอิกะฮ์

سَوَآءٌ مِّنكُم مَّنْ أَسَرَّ ٱلْقَوْلَ وَمَن جَهَرَ بِهِۦ وَمَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍۭ بِٱلَّيْلِ وَسَارِبٌۢ بِٱلنَّهَارِ ﴿١٠﴾ لَهُۥ مُعَقِّبَـٰتٌ مِّنۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِۦ يَحْفَظُونَهُۥ مِنْ أَمْرِ ٱللَّهِ

อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «เป็นการเท่าเทียมกันในหมู่พวกเจ้า ผู้ที่ปกปิดคำพูดและผู้ที่เปิดเผยคำพูดนั้น และผู้ที่หลบซ่อนตัวในเวลากลางคืนและผู้ที่เดินเปิดเผยในเวลากลางวัน สำหรับเขานั้นมีมะลาอิกะฮ์ผลัดเปลี่ยนกันอยู่ข้างหน้าและข้างหลังของเขา คอยคุ้มครองเขาตามพระบัญชาของอัลลอฮ์» (ซูเราะฮ์อัร-เราะอ์ด 13:10-11)

และผู้อรรถาธิบายอัลกุรอาน คือท่านอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ได้ชี้แจงว่า "อัล-มุอักกิบาต" (ผู้ผลัดเปลี่ยนกัน) จากอัลลอฮ์นั้น คือมะลาอิกะฮ์ที่อัลลอฮ์ทรงให้พวกเขาคอยคุ้มครองมนุษย์ทั้งจากข้างหน้าและจากข้างหลังของเขา ครั้นเมื่อการกำหนด (เกาะดัร) ของอัลลอฮ์ที่พระองค์ได้ทรงกำหนดไว้มาถึง

ที่จะมาถึงตัวเขา มะลาอิกะฮ์ก็จะปล่อยเขาไป

ما من عبد إلا له ملك موكل بحفظه في نومه ويقظته من الجنّ والإنس والهوام ، فما منها شيء يأتيه إلا قال له الملك وراءك ، إلا شيء أذن الله فيه فيصيبه

มุญาฮิดกล่าวว่า: «ไม่มีบ่าวคนใดเว้นแต่จะมีมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งที่ได้รับมอบหมายให้คุ้มครองเขาทั้งในยามหลับและยามตื่น จากญิน มนุษย์ และสัตว์มีพิษทั้งหลาย ไม่มีสิ่งใดในบรรดาสิ่งเหล่านั้นเข้ามาหาเขา เว้นแต่มะลาอิกะฮ์จะกล่าวแก่มันว่า "ถอยไปข้างหลังเจ้า!" ยกเว้นสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงอนุมัติไว้ มันก็จะประสบแก่เขา»

إن مع كل رجل ملكين يحفظانه مما لم يقدر ، فإذا جاء القدر خليا بينه وبينه ، إن الأجل جنّة حصينة

มีชายคนหนึ่งกล่าวแก่อะลี บิน อบีฏอลิบ (ร.ฎ.) ว่า "มีคนกลุ่มหนึ่งจากเผ่ามุรอดต้องการจะสังหารท่าน" ท่าน (คืออะลี) จึงกล่าวว่า «แท้จริงชายทุกคนมีมะลาอิกะฮ์สององค์อยู่ด้วย คอยคุ้มครองเขาจากสิ่งที่ยังไม่ได้ถูกกำหนดไว้ ครั้นเมื่อสิ่งที่ถูกกำหนด (อัลเกาะดัร) มาถึง มะลาอิกะฮ์ทั้งสองก็จะปล่อยให้เขาเผชิญกับมัน แท้จริงอายุขัยที่ถูกกำหนดไว้นั้นคือโล่ที่แข็งแกร่ง» (ดู อัลบิดายะฮ์ 1/54)

وَهُوَ ٱلْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِۦ ۖ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَ أَحَدَكُمُ ٱلْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ ﴿٦١﴾

และ "อัลมุอักกิบาต" (ผู้ติดตามเฝ้าอย่างต่อเนื่อง) ที่ถูกกล่าวถึงในอายะฮ์ของซูเราะฮ์อัรเราะอ์ดนั้น คือผู้ที่ถูกหมายถึงในอีกอายะฮ์หนึ่งว่า «และพระองค์คือผู้ทรงอำนาจเหนือปวงบ่าวของพระองค์ และพระองค์ทรงส่งผู้คุ้มครองมาเฝ้าพวกเจ้า จนกระทั่งเมื่อความตายมาถึงคนหนึ่งคนใดในหมู่พวกเจ้า บรรดาทูตของเราก็จะเอาชีวิตเขาไป และพวกเขาจะไม่บกพร่องเลย» (ซูเราะฮ์อัลอันอาม 6:61) ดังนั้นบรรดาผู้คุ้มครองที่อัลลอฮ์ทรงส่งมานั้นจะคุ้มครองบ่าวไว้ จนกระทั่งอายุขัยที่ถูกกำหนดไว้สำหรับเขามาถึง

พวกเขานำวะห์ยู (วิวรณ์) ของอัลลอฮ์ไปยังบรรดาเราะซูลและบรรดานบีของพระองค์

قُلْ مَن كَانَ عَدُوًّا لِّجِبْرِيلَ فَإِنَّهُۥ نَزَّلَهُۥ عَلَىٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ ٱللَّهِ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ

อัลลอฮ์ได้ทรงแจ้งแก่เราว่า ญิบรีลแทบจะเป็นผู้รับหน้าที่นี้โดยเฉพาะ: «จงกล่าวเถิดว่า ผู้ใดเป็นศัตรูต่อญิบรีล (ก็จงรู้เถิดว่า) แท้จริงเขาคือผู้นำมันลงมาสู่หัวใจของเจ้าด้วยการอนุมัติของอัลลอฮ์ เป็นการยืนยันสิ่งที่มีมาก่อนหน้ามัน» (ซูเราะฮ์อัลบะเกาะเราะฮ์ 2:97)

نَزَلَ بِهِ ٱلرُّوحُ ٱلْأَمِينُ ﴿١٩٣﴾ عَلَىٰ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ ٱلْمُنذِرِينَ ﴿١٩٤﴾

และพระองค์ตรัสว่า: «อัรรูห์ผู้ซื่อสัตย์ (ญิบรีล) ได้นำมันลงมาสู่หัวใจของเจ้า เพื่อเจ้าจะได้เป็นหนึ่งในบรรดาผู้ตักเตือน» (ซูเราะฮ์อัชชุอะรออ์ 26:193–194)

بينما جبريل قاعد عند النبي ـ ﷺ ـ سمع نقيضاً من فوقه ، فرفع رأسه ، فقال : هذا باب من السماء فتح اليوم ، لم يفتح قط إلا اليوم ، فنزل منه ملك ، فقال : هذا ملك نزل إلى الأرض لم ينزل قطُّ إلا اليوم ، فسلَّم وقال : أبشر بنورين أوتيتهما لم يؤتهما نبي

และบางครั้งผู้ที่นำวะห์ยูมาก็เป็นมะลาอิกะฮ์องค์อื่นที่ไม่ใช่ญิบรีล — ซึ่งเกิดขึ้นน้อยมาก — ดังที่ปรากฏในหะดีษซึ่งมุสลิมรายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า «ขณะที่ญิบรีลนั่งอยู่กับท่านนบี ﷺ ท่านได้ยินเสียงดังมาจากเบื้องบน จึงเงยศีรษะขึ้นแล้วกล่าวว่า "นี่คือประตูบานหนึ่งของฟากฟ้าที่ถูกเปิดในวันนี้ ไม่เคยถูกเปิดมาก่อนเลยนอกจากวันนี้" แล้วมีมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งลงมาจากประตูนั้น ญิบรีลกล่าวว่า "นี่คือมะลาอิกะฮ์ที่ลงมายังแผ่นดิน ไม่เคยลงมาเลยนอกจากวันนี้" มะลาอิกะฮ์องค์นั้นได้ให้สลามแล้วกล่าวว่า "จงรับข่าวดีเถิดถึงแสงสว่างสองประการที่ท่านได้รับ ซึ่งไม่เคยมีนบีคนใดได้รับมันมาก่อน

قبلك : فاتحة الكتاب وخواتيم سورة البقرة ، لن تقرأ بحرف منهما إلا أعطيته

…ก่อนหน้าท่าน คือ ฟาติหะตุลกิตาบ และบทท้าย ๆ ของซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ ท่านจะไม่อ่านอักษรใดจากทั้งสองนั้นเลย เว้นแต่ท่านจะได้รับสิ่งนั้น»

أتاني ملك فسلم عليَّ ـ نزل من السماء ، لم ينزل قبلها ـ فبشرني أنَّ الحسن والحسين سيدا شباب أهل الجنَّة ، وأن فاطمة سيدة نساء أهل الجنَّة

ในหนังสือ อัต-ตารีค ของอิบนุอะซากิร ด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง จากหุซัยฟะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «มีมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งมาหาฉัน แล้วให้สลามแก่ฉัน เขาลงมาจากฟากฟ้า ไม่เคยลงมาก่อนหน้านั้นเลย แล้วเขาแจ้งข่าวดีแก่ฉันว่า อัล-หะสันและอัล-หุสัยน์คือประมุขของคนหนุ่มชาวสวรรค์ และฟาฏิมะฮ์คือประมุขของสตรีชาวสวรรค์» (ศอฮีหุลญามิอ์ 1/80)

أما رأيت العارض الذي عرض لي قبيل ؟ هو ملك من الملائكة لم يهبط إلى الأرض قط قبل هذه الليلة ، استأذن ربه ـ عز وجل ـ أن يسلم عليَّ ، ويبشرني أن الحسن والحسين سيدا شباب أهل الجنَّة ، وأن فاطمة سيّدة نساء أهل الجنة

ในมุสนัดของอะห์มัด อัต-ติรมิซีย์ และอัน-นะสาอีย์ จากหุซัยฟะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ท่านไม่เห็นผู้ที่ปรากฏต่อหน้าฉันเมื่อครู่นี้หรือ? เขาคือมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งที่ไม่เคยลงมายังแผ่นดินเลยก่อนคืนนี้ เขาขออนุญาตพระผู้อภิบาลของเขา ผู้ทรงเกียรติและทรงยิ่งใหญ่ เพื่อมาให้สลามแก่ฉัน และแจ้งข่าวดีแก่ฉันว่า อัล-หะสันและอัล-หุสัยน์คือประมุขของคนหนุ่มชาวสวรรค์ และฟาฏิมะฮ์คือประมุขของสตรีชาวสวรรค์» (ศอฮีหุลญามิอ์ 1/419)

أتاني جبريل وميكائيل ، فقعد جبريل عن يميني ، وميكائيل عن يساري ، فقال جبريل : يا محمد : اقرأ القرآن على حرف ، فقال ميكائيل استزده ، فقلت زدني ، فقال : اقرأه على ثلاثة أحرف ، فقال ميكائيل استزده فقلت : زدني ، كذلك حتى بلغ سبعة أحرف ، فقال : اقرأه على سبعة أحرف ، كلها شاف كاف

ในอัล-มุสนัดและสุนันอัต-ติรมิซีย์ ด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง จากอุบัยย์ บิน กะอ์บ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ญิบรีลและมีกาอีลมาหาฉัน ญิบรีลนั่งทางขวาของฉัน และมีกาอีลนั่งทางซ้ายของฉัน ญิบรีลกล่าวว่า โอ้มุหัมมัด จงอ่านอัลกุรอานตามหนึ่งหัรฟ์ มีกาอีลกล่าวว่า จงขอเพิ่มจากเขาเถิด ฉันจึงกล่าวว่า โปรดเพิ่มให้ฉันด้วย เขากล่าวว่า จงอ่านตามสามหัรฟ์ มีกาอีลกล่าวว่า จงขอเพิ่มจากเขาเถิด ฉันจึงกล่าวว่า โปรดเพิ่มให้ฉันด้วย เป็นเช่นนั้นเรื่อยไปจนถึงเจ็ดหัรฟ์ เขากล่าวว่า จงอ่านตามเจ็ดหัรฟ์ ทั้งหมดล้วนเป็นสิ่งที่เยียวยาและเพียงพอ»⁽¹⁾ (ศอฮีหุลญามิอ์ 1/80)

⁽¹⁾ สิ่งที่เราได้อธิบายไว้ ณ ที่นี้ว่า มะลาอิกะฮ์คือทูตของอัลลอฮ์ไปยังปวงบ่าวของพระองค์ และเป็นผู้แบกวะห์ยูของพระองค์ไปยังบรรดาเราะซูลของพระองค์ ทำให้เราเข้าใจความหมายทางภาษาของคำว่า (มะลัก) ได้ชัดเจน คำว่า "อัล-มะลัก" มีรากเดิมว่า "มะอ์ลัก" ส่วนคำว่า "อัล-มะอ์ละกะฮ์" และ "อัล-มะอ์ลุก" หมายถึง สาส์น และจากคำนี้จึงแตกออกมาเป็นคำว่า "อัล-มะลาอิก" เพราะพวกเขาคือทูตของอัลลอฮ์ และมีผู้กล่าวว่า แตกมาจาก (ล-อ-ก) และ "อัล-มะลอกะฮ์" หมายถึง สาส์น และ "อะลิกนี อิลา ฟุลาน" หมายถึง จงนำสาส์นนี้ไปส่งแก่คนผู้นั้นแทนฉัน ส่วน "อัล-มัลอัก" คือ มะลัก เพราะเขาเป็นผู้นำสาส์นจากอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่ง นักวิชาการผู้ตรวจสอบบางท่านกล่าวว่า "อัล-มะลัก" มาจากคำว่า "อัล-มุลก์" (อำนาจการปกครอง) ท่านกล่าวว่า ผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลกิจการใดกิจการหนึ่งนั้น หากเป็นมะลาอิกะฮ์จะเรียกว่า "มะลัก" และหากเป็นมนุษย์จะเรียกว่า "มะลิก" (ดู บะศออิรุ ซะวิตตัมยีซ 4/524)

ไม่ใช่ทุกคนที่มะลาอิกะฮ์มาหาจะเป็นเราะซูลหรือนบี

การถือว่าทุกคนที่มะลาอิกะฮ์มาหาเป็นเราะซูลหรือนบีนั้นเป็นความเข้าใจผิด อัลลอฮ์ได้ทรงส่งญิบรีลไปยังมัรยัม และทรงส่งเขาไปยังมารดาของอิสมาอีลเมื่อน้ำและอาหารของนางหมดลง

บรรดาศอฮาบะฮ์ก็เคยเห็นญิบรีลในรูปของชาวอาหรับชนบท และอัลลอฮ์ได้ทรงส่งมะลาอิกะฮ์ไปยังชายผู้หนึ่งที่ไปเยี่ยมพี่น้องของเขาเพื่ออัลลอฮ์ เพื่อแจ้งข่าวดีแก่เขาว่าอัลลอฮ์ทรงรักเขา เพราะเขารักพี่น้องของเขา … ตัวอย่างเช่นนี้มีอยู่มาก แต่จุดประสงค์ในที่นี้เพียงเพื่อเตือนให้ตระหนักเท่านั้น

วะฮีย์มายังท่านเราะซูล ﷺ อย่างไร

يا رسول الله ، كيف يأتيك الوحي ؟

อัล-หาริษ บิน ฮิชาม (ร.ฎ.) ได้ถามท่านเราะซูล ﷺ ว่า "โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ วะฮีย์มายังท่านอย่างไร?"

ท่านเราะซูล ﷺ ตอบว่า

أحياناً يأتيني مثل صلصلة الجرس وهو أشدُّه عليَّ ، فَيُفْصَمَ عنِّي وقد وعيت عنه ما قال ، وأحياناً يتمثل لي الملك رجلاً فيكلمني فأعي ما يقول

«บางครั้งมันมายังฉันเหมือนเสียงกระดิ่งดังกังวาน และนั่นเป็นแบบที่หนักที่สุดสำหรับฉัน แล้วมันก็จะผละจากฉันไปโดยที่ฉันได้จดจำสิ่งที่เขากล่าวไว้แล้ว และบางครั้งมะลาอิกะฮ์ก็จำแลงเป็นชายผู้หนึ่งมาหาฉัน แล้วพูดกับฉัน ฉันก็จดจำสิ่งที่เขากล่าว»

ดังนั้น ญิบรีลเคยมายังท่านเราะซูล ﷺ และติดต่อกับท่านในสภาพที่เป็นมะลาอิกะฮ์ ซึ่งแบบนี้หนักหน่วงสำหรับท่านเราะซูล ﷺ ส่วนสภาพที่สอง ญิบรีลจะเปลี่ยนจากสภาพมะลาอิกะฮ์มาเป็นสภาพมนุษย์ ซึ่งแบบนี้เบากว่าสำหรับท่านเราะซูล ﷺ

ท่านเราะซูล ﷺ ได้เห็นญิบรีลในรูปลักษณ์ที่อัลลอฮ์ทรงสร้างเขาขึ้นมาสองครั้ง ครั้งแรกหลังจากการเป็นนบีได้สามปี ดังที่มีรายงานยืนยันไว้ในเศาะฮีห์อัล-บุคอรีว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ขณะที่ฉันกำลังเดินอยู่ ทันใดนั้นฉันได้ยินเสียงหนึ่งมาจากฟากฟ้า ฉันจึงเงยหน้าขึ้นมอง ปรากฏว่ามะลาอิกะฮ์ที่เคยมาหาฉันที่ถ้ำหิรออ์นั่งอยู่บนเก้าอี้ระหว่างฟ้ากับแผ่นดิน ฉันตกใจกลัวเขา จึงกลับไป แล้วกล่าวว่า "จงห่มฉันด้วยเถิด"» ส่วนครั้งที่สอง ท่านได้เห็นเขาขณะที่ท่านถูกนำขึ้นสู่ฟากฟ้า (ในคืนเมี๊ยะอ์รอจญ์) ทั้งสองครั้งนี้ได้ถูกกล่าวไว้ในซูเราะฮ์อัน-นัจญ์มฺว่า

بينما أنا أمشي ، إذ سمعت صوتاً من السماء ، فرفعت بصري فإذا الملك الذي جاءني بحراء جالس على كرسي بين السماء والأرض ، فرعبت منه ، فرجعت ، فقلت : زمِّلوني

عَلَّمَهُۥ شَدِيدُ ٱلْقُوَىٰ ﴿٥﴾ ذُو مِرَّةٍ فَٱسْتَوَىٰ ﴿٦﴾ وَهُوَ بِٱلْأُفُقِ ٱلْأَعْلَىٰ ﴿٧﴾ ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّىٰ ﴿٨﴾ فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَىٰ ﴿٩﴾ فَأَوْحَىٰٓ إِلَىٰ عَبْدِهِۦ مَآ أَوْحَىٰ ﴿١٠﴾ مَا كَذَبَ ٱلْفُؤَادُ مَا رَأَىٰٓ ﴿١١﴾

«ผู้ทรงพลังอันแข็งแกร่งได้สอนเขา ผู้มีพละกำลัง แล้วเขาได้ปรากฏตัวขึ้นตามสภาพจริง ขณะที่เขาอยู่ ณ ขอบฟ้าอันสูงสุด แล้วเขาได้เข้ามาใกล้และลดต่ำลงมา จนเขาอยู่ในระยะสองคันธนูหรือใกล้กว่านั้น แล้วพระองค์ได้ทรงวะฮีย์แก่บ่าวของพระองค์ตามที่พระองค์ทรงวะฮีย์ จิตใจของเขามิได้ปฏิเสธสิ่งที่เขาได้เห็น

أَفَتُمَـٰرُونَهُۥ عَلَىٰ مَا يَرَىٰ ﴿١٢﴾ وَلَقَدْ رَءَاهُ نَزْلَةً أُخْرَىٰ ﴿١٣﴾ عِندَ سِدْرَةِ ٱلْمُنتَهَىٰ ﴿١٤﴾ عِندَهَا جَنَّةُ ٱلْمَأْوَىٰٓ ﴿١٥﴾ إِذْ يَغْشَى ٱلسِّدْرَةَ مَا يَغْشَىٰ ﴿١٦﴾ مَا زَاغَ ٱلْبَصَرُ وَمَا طَغَىٰ ﴿١٧﴾

…พวกท่านจะโต้แย้งเขาในสิ่งที่เขาได้เห็นกระนั้นหรือ? และแน่นอน เขาได้เห็นเขา (ญิบรีล) อีกครั้งหนึ่ง ณ ซิดเราะตุลมุนตะฮา ซึ่ง ณ ที่นั้นมีสวนสวรรค์อัล-มะอ์วา ขณะที่ต้นซิดเราะฮ์ถูกปกคลุมด้วยสิ่งที่ปกคลุมมัน สายตา (ของเขา) มิได้เฉออกไปและมิได้ล้ำเกินขอบเขต» (ซูเราะฮ์อัน-นัจญ์มิ 53:5–17)

ภารกิจของญิบรีลมิได้จำกัดอยู่เพียงการนำวะห์ยูมาแจ้ง

ภารกิจของญิบรีลมิได้จำกัดอยู่เพียงการนำวะห์ยูจากอัลลอฮ์ ตะอาลา มาแจ้งเท่านั้น ทว่าทุกปีในเดือนเราะมะฎอน เขาจะมาหาท่านนบี ﷺ ทุกค่ำคืน แล้วทบทวนอัลกุรอานร่วมกับท่าน หะดีษนี้เป็นหะดีษเศาะฮีห์ ซึ่งอัล-บุคอรีย์ได้บันทึกไว้ในเศาะฮีห์ของท่าน

การเป็นอิมามนำละหมาดท่านเราะซูล ﷺ

ญิบรีลได้เป็นอิมามนำละหมาดท่านเราะซูล ﷺ เพื่อสอนการละหมาดแก่ท่านตามที่อัลลอฮ์ ตะอาลา ทรงประสงค์

نزل جبريل فأمني فصليت معه ، ثمَّ صليت معه ، ثمَّ صليت معه ، ثم صليت معه ، ثم صليت معه ، يحسب بأصابعه خمس مرات

ในเศาะฮีห์อัล-บุคอรีย์ ระบุว่าท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ญิบรีลได้ลงมาและนำละหมาดฉัน ฉันจึงละหมาดพร้อมกับเขา จากนั้นฉันก็ละหมาดพร้อมกับเขา จากนั้นฉันก็ละหมาดพร้อมกับเขา จากนั้นฉันก็ละหมาดพร้อมกับเขา จากนั้นฉันก็ละหมาดพร้อมกับเขา» โดยท่านนับด้วยนิ้วมือของท่านห้าครั้ง

أمني جبريل عند البيت مرتين ، فصلى بي حين زالت الشمس ، وكانت قدر الشراك ، وصلى بي العصر حين كان ظلُّ الشيء مثله ، وصلى بي المغرب حين أفطر الصائم ، وصلى بي العشاء حين غاب الشفق ، وصلى بي الفجر حين حرم الطعام والشراب على الصائم

และในมุสนัดอะห์มัด สุนันอัน-นะสาอีย์ และสุนันอบูดาวูด จากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่าท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ญิบรีลได้นำละหมาดฉันที่บัยตุลลอฮ์สองครั้ง เขานำฉันละหมาดซุฮ์ริเมื่อดวงอาทิตย์คล้อย โดยที่ (เงา) มีขนาดเท่าสายรองเท้า เขานำฉันละหมาดอัศริเมื่อเงาของสิ่งหนึ่งยาวเท่ากับตัวมัน เขานำฉันละหมาดมัฆริบเมื่อผู้ถือศีลอดละศีลอด เขานำฉันละหมาดอิชาอ์เมื่อแสงแดงที่ขอบฟ้าลับหายไป และเขานำฉันละหมาดฟัจญ์ริเมื่ออาหารและเครื่องดื่มเป็นที่ต้องห้ามแก่ผู้ถือศีลอด

فلما كان الغد ، صلى بي الظهر حين كان ظل الشيء مثله ، وصلى بي العصر حين كان ظل الشيء مثليه ، وصلى بي المغرب حين أفطر الصائم ، وصلى بي العشاء إلى ثلث الليل ، وصلى بي الفجر فأسفر . ثمَّ التفت إليَّ وقال : يا محمد : هذا وقت الأنبياء من قبلك ، والوقت ما بين هذين الوقتين

ครั้นถึงวันรุ่งขึ้น เขานำฉันละหมาดซุฮ์ริเมื่อเงาของสิ่งหนึ่งยาวเท่ากับตัวมัน เขานำฉันละหมาดอัศริเมื่อเงาของสิ่งหนึ่งยาวเป็นสองเท่าของตัวมัน เขานำฉันละหมาดมัฆริบเมื่อผู้ถือศีลอดละศีลอด เขานำฉันละหมาดอิชาอ์จนถึงหนึ่งในสามของคืน และเขานำฉันละหมาดฟัจญ์ริเมื่อฟ้าสว่าง จากนั้นเขาหันมาทางฉันแล้วกล่าวว่า โอ้มุฮัมมัด นี่คือเวลา (ละหมาด) ของบรรดานบีก่อนหน้าท่าน และเวลา (ละหมาด) นั้นคือช่วงระหว่างสองเวลานี้»

เขามิได้สอนท่านเพียงวิธีการละหมาดในทางปฏิบัติและเวลาต่าง ๆ ของมันเท่านั้น แต่ยังได้สอนการอาบน้ำละหมาด (วุฎูอ์) แก่ท่านด้วย ในมุสนัดอะห์มัดและอัล-มุสตัดร็อกของอัล-หากิม จากซัยด์ บิน หาริษะฮ์ (ร.ฎ.) ว่าท่านเราะซูล ﷺ …

أتاني جبريل في أول ما أوحى إلي ، فعلمني الوضوء والصلاة ، فلما فرغ من الوضوء ، أخذ غرفة من الماء فنضح بها فرجه

ท่านกล่าวว่า «ญิบรีลได้มาหาฉันในช่วงแรกที่อัลลอฮ์ทรงประทานวะห์ยูแก่ฉัน แล้วเขาได้สอนการอาบน้ำละหมาดและการละหมาดแก่ฉัน เมื่อเขาอาบน้ำละหมาดเสร็จ เขาได้วักน้ำขึ้นมาหนึ่งกอบมือ แล้วประพรมไปที่อวัยวะพึงสงวนของเขา»

การทำรุกยะฮ์ของญิบรีลให้แก่ท่านเราะซูล ﷺ

أتاني جبريل فقال : يا محمد اشتكيت ؟ قلت : نعم ، قال : بسم الله أرقيك ، من كل شيء يؤذيك ، من شرّ كل ذي نفس ، وعين حاسد ، بسم الله أرقيك ، والله يشفيك

มุสลิมรายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน อัต-ติรมิซีย์รายงานไว้ในสุนันของท่าน และท่านอื่น ๆ ก็รายงานไว้เช่นกัน จากอบูสะอีด (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ญิบรีลได้มาหาฉันแล้วกล่าวว่า "โอ้มุฮัมมัด ท่านเจ็บป่วยหรือ?" ฉันตอบว่า "ใช่" เขาจึงกล่าวว่า "ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ข้าพเจ้าขอทำรุกยะฮ์ให้แก่ท่าน จากทุกสิ่งที่ทำร้ายท่าน จากความชั่วร้ายของทุกชีวิต และจากสายตาของผู้อิจฉา ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ข้าพเจ้าขอทำรุกยะฮ์ให้แก่ท่าน และอัลลอฮ์จะทรงเยียวยาท่านให้หายจากโรค"»

การงานอื่น ๆ

ส่วนหนึ่งจากการงานของญิบรีล คือ เขาได้ร่วมทำสงครามพร้อมกับท่านเราะซูล ﷺ ในสงครามบะดัรและสงครามค็อนดัก และได้ร่วมเดินทางไปกับท่านเราะซูล ﷺ ในการเดินทางยามค่ำคืน (อัล-อิสรออ์) รวมถึงการงานอื่น ๆ อีก

การกระตุ้นแรงจูงใจสู่ความดีในจิตใจของปวงบ่าว

ما منكم من أحد إلا وقد وكّل به قرينه من الجن وقرينه من الملائكة

وإياي ، ولكن الله أعانني عليه فأسلم فلا يأمرني إلا بخير

อัลลอฮ์ได้ทรงมอบหมายให้มีสหายประจำตัว (เกาะรีน) จากมะลาอิกะฮ์หนึ่งตน และสหายประจำตัวจากญินหนึ่งตน ประกบมนุษย์ทุกคน ในเศาะฮีหฺมุสลิม มีรายงานจากอิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ไม่มีผู้ใดในหมู่พวกท่าน เว้นแต่จะถูกมอบหมายให้มีสหายประจำตัวจากญิน และสหายประจำตัวจากมะลาอิกะฮ์» พวกเขากล่าวว่า "แม้แต่ท่านด้วยหรือ โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์?" ท่านตอบว่า «แม้แต่ฉันด้วย แต่อัลลอฮ์ทรงช่วยเหลือฉันให้เอาชนะมันได้ มันจึงยอมจำนน (เข้ารับอิสลาม) ดังนั้นมันจะไม่ใช้ให้ฉันกระทำสิ่งใด นอกจากความดีเท่านั้น» สหายประจำตัวจากมะลาอิกะฮ์นี้ อาจเป็นมะลาอิกะฮ์ตนอื่น นอกเหนือจากมะลาอิกะฮ์ที่ได้รับคำสั่งให้บันทึกการงานของมนุษย์ ซึ่งอัลลอฮ์ทรงกำหนดให้อยู่ประจำตัวเขา เพื่อชี้นำและแนะแนวทางที่ถูกต้องแก่เขา

إن للشيطان لمة بابن آدم ، وللملك لمة ، فأمّا لمة الشيطان ، فإيعاد بالشر ، وتكذيب بالحق ، وأمّا لمة الملك فإيعاد بالخير وتصديق بالحق ، فمن وجد من ذلك شيئاً فليعلم أنه

สหายประจำตัวของมนุษย์จากมะลาอิกะฮ์ และสหายประจำตัวของเขาจากญิน ต่างผลัดกันเข้าหามนุษย์ ฝ่ายหนึ่งใช้ให้เขากระทำความชั่วและจูงใจให้เขาอยากกระทำ ส่วนอีกฝ่ายหนึ่งกระตุ้นให้เขากระทำความดีและจูงใจให้เขาอยากกระทำ มีรายงานจากอิบนุมัสอูด (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงชัยฏอนมีการดลใจ (ลัมมะฮ์) ต่อลูกหลานอาดัม และมะลาอิกะฮ์ก็มีการดลใจเช่นกัน สำหรับการดลใจของชัยฏอนนั้น คือการเชิญชวนสู่ความชั่ว และการปฏิเสธสัจธรรม ส่วนการดลใจของมะลาอิกะฮ์นั้น คือการเชิญชวนสู่ความดี และการยืนยันสัจธรรม ดังนั้นผู้ใดพบสิ่งใดจากการดลใจนั้น ก็จงรู้เถิดว่า มัน

من الله ، وليحمد الله ، ومن وجد الأخرى فليتعوذ بالله من الشيطان الرجيم

ٱلشَّيْطَـٰنُ يَعِدُكُمُ ٱلْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُم بِٱلْفَحْشَآءِ ۖ وَٱللَّهُ يَعِدُكُم مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلًا ۗ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٌ ﴿٢٦٨﴾

…มาจากอัลลอฮ์ ดังนั้นเขาจงสรรเสริญอัลลอฮ์ และผู้ใดที่พบอีกอย่างหนึ่ง เขาจงขอความคุ้มครองต่ออัลลอฮ์ให้พ้นจากชัยฏอนที่ถูกสาปแช่ง» จากนั้นท่านได้อ่านว่า «ชัยฏอนนั้นจะสัญญาแก่พวกเจ้าซึ่งความยากจน และจะใช้พวกเจ้าให้กระทำความชั่วช้าลามก ส่วนอัลลอฮ์นั้นทรงสัญญาแก่พวกเจ้าซึ่งการอภัยโทษและความโปรดปรานจากพระองค์ และอัลลอฮ์นั้นทรงไพบูลย์ ผู้ทรงรอบรู้» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:268)

อิบนุกะษีรกล่าวหลังจากยกหะดีษนี้มาว่า "อัต-ติรมิซีย์และอัน-นะซาอีย์ได้รายงานไว้เช่นนี้ในบทว่าด้วยการตัฟซีรจากหนังสือสุนันของทั้งสองท่าน จากฮันนาด บิน อัส-สะรีย์ และอิบนุหิบบานได้บันทึกไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอบูยะอ์ลา อัล-เมาศิลีย์ จากฮันนาดด้วยสายรายงานเดียวกันนี้ อัต-ติรมิซีย์กล่าวว่า (หะดีษนี้) หะสัน เฆาะรีบ และเป็นหะดีษของอบุลอะห์วัศ หมายถึง สัลลาม บิน สุลัยม์ …"

إذا أوى الإنسان إلى فراشه ، ابتدره ملك وشيطان ، فيقول الملك : اختم بخير ، ويقول الشيطان : اختم بشر . فإذا ذكر الله تعالى حتى يغلبه ـ يعني النوم ـ طرد الملك الشيطان وبات يكلؤه ، فإذا استيقظ ، ابتدره ملك وشيطان ، فيقول الملك : افتح بخير ، ويقول الشيطان . افتح بشر ، فإن قال : الحمد لله الذي أحيا نفسي بعدما أماتها ، ولم يمتها في منامها ، الحمد لله الذي يمسك التي قضى عليها الموت ، ويرسل الأخرى إلى أجل مسمى ، الحمد لله الذي يمسك السموات والأرض أن تزولا ، ولئن زالتا إن أمسكهما من أحد من بعده ، الحمد لله يمسك السماء أن تقع على الأرض إلا بإذنه ، طرد الملك الشيطان وظل يكلؤه

และจงพิจารณาหะดีษต่อไปนี้ เพื่อที่ท่านจะได้รู้ว่าเกาะรีน (สหายประจำตัว) ที่เป็นญิน และเกาะรีนที่เป็นมะลาอิกะฮ์นั้นแข่งขันกันชี้นำมนุษย์อย่างไร อัล-หาฟิซ อบูมูซา ได้กล่าวถึงหะดีษจากการรายงานของอบุซซุบัยร์ จากญาบิร (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «เมื่อมนุษย์เข้าสู่ที่นอนของเขา มะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งและชัยฏอนตนหนึ่งจะรีบรุดมาหาเขา มะลาอิกะฮ์จะกล่าวว่า 'จงปิด (วันของท่าน) ด้วยความดี' และชัยฏอนจะกล่าวว่า 'จงปิดด้วยความชั่ว' หากเขารำลึกถึงอัลลอฮ์ตะอาลาจนกระทั่งมันครอบงำเขา – หมายถึงความง่วงนอน – มะลาอิกะฮ์จะขับไล่ชัยฏอนไป และคอยเฝ้าคุ้มครองเขาตลอดคืน ครั้นเมื่อเขาตื่นขึ้น มะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งและชัยฏอนตนหนึ่งจะรีบรุดมาหาเขา มะลาอิกะฮ์จะกล่าวว่า 'จงเปิด (วันของท่าน) ด้วยความดี' และชัยฏอนจะกล่าวว่า 'จงเปิดด้วยความชั่ว' หากเขากล่าวว่า 'มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ผู้ทรงให้ชีวิตของฉันฟื้นคืนหลังจากที่พระองค์ทรงทำให้มันตาย และมิได้ทรงทำให้มันตายในขณะหลับ มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ผู้ทรงยึดชีวิตที่พระองค์ทรงกำหนดความตายแก่มันไว้ และทรงปล่อยอีกชีวิตหนึ่งไปจนถึงกำหนดเวลาที่ถูกกำหนดไว้ มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ผู้ทรงยึดชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดินไว้มิให้มันเคลื่อนพ้นไป และหากทั้งสองเคลื่อนพ้นไป ก็ไม่มีผู้ใดสามารถยึดมันไว้ได้นอกจากพระองค์ มวลการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์ผู้ทรงยึดฟากฟ้าไว้มิให้ตกลงบนแผ่นดิน เว้นแต่ด้วยอนุมัติของพระองค์' มะลาอิกะฮ์ก็จะขับไล่ชัยฏอนไป และคอยเฝ้าคุ้มครองเขาตลอดไป»

ผู้ตรวจทานหนังสือ "อัล-วาบิล อัศ-ศ็อยยิบ" ได้อธิบายประกอบหะดีษนี้ไว้ว่า "อิบนุหิบบานได้รายงานหะดีษนี้ในความหมายเดียวกัน หมายเลข (2362) ใน 'อัล-มะวาริด' และอัล-หากิม (1/548) และท่านได้รับรองว่าเศาะฮีหฺ ซึ่งอัซ-ซะฮะบีย์ก็เห็นพ้องด้วย และผู้รายงานทั้งหมดเป็นผู้น่าเชื่อถือ และอัล-ฮัยษะมีย์ได้กล่าวถึงหะดีษนี้ไว้ใน 'มัจญ์มะอุซ-ซะวาอิด' (10/120) โดยกล่าวว่า อบูยะอ์ลาเป็นผู้รายงาน และผู้รายงานของหะดีษนี้เป็นผู้รายงานของอัศ-เศาะฮีหฺ ยกเว้นอิบรอฮีม อัช-ชามีย์ ซึ่งเขาเป็นผู้น่าเชื่อถือ เราขอกล่าวว่า ที่ถูกต้องคือ อิบรอฮีม บิน อัล-หัจญาจ อัส-สามีย์ ด้วยตัวสีน (س) ที่ไม่มีจุด"

كان رسول الله ـ ﷺ ـ أجود الناس ، وكان أجود ما يكون في رمضان حين يلقاه جبريل ، وكان يلقاه في كلِّ ليلة من رمضان فيدارسه القرآن ، فلرسول الله ـ ﷺ ـ أجود بالخير من الريح المرسلة

หะดีษเหล่านี้ชี้แนะให้เราหมั่นประกอบคุณงามความดีให้มาก ซึ่งจะขัดเกลาจิตใจของเราและทำให้มะลาอิกะฮ์เข้ามาใกล้เรา การที่มะลาอิกะฮ์อยู่ใกล้เรานั้นมีความดีงามอย่างใหญ่หลวง ดังที่มีรายงานว่า «ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ เป็นผู้ที่ใจบุญที่สุดในหมู่มนุษย์ และท่านจะใจบุญยิ่งที่สุดในเดือนเราะมะฎอนเมื่อญิบรีลมาพบท่าน ญิบรีลมาพบท่านทุกคืนในเดือนเราะมะฎอนและทบทวนอัลกุรอานร่วมกับท่าน ดังนั้นท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ จึงใจบุญในการให้ความดียิ่งกว่าลมที่พัดโชยมา» (รายงานโดยอัล-บุคอรีย์ จากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.))

การบันทึกการงานของลูกหลานอาดัม

وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَـٰفِظِينَ ﴿١٠﴾ كِرَامًا كَـٰتِبِينَ ﴿١١﴾ يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ ﴿١٢﴾

มะลาอิกะฮ์ได้รับมอบหมายให้บันทึกการงานของลูกหลานอาดัม ทั้งความดีและความชั่ว และพวกเขาคือผู้ที่ถูกกล่าวถึงในดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «และแท้จริง แน่นอนว่ามีผู้คอยบันทึกเฝ้าดูพวกเจ้าอยู่ เป็นผู้มีเกียรติ เป็นผู้จดบันทึก พวกเขารู้ดีถึงสิ่งที่พวกเจ้ากระทำ» (ซูเราะฮ์อัล-อินฟิฏอร 82:10-12)

وَلَقَدْ خَلَقْنَا ٱلْإِنسَـٰنَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِۦ نَفْسُهُۥ ۖ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ ٱلْوَرِيدِ ﴿١٦﴾ إِذْ يَتَلَقَّى ٱلْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ ٱلْيَمِينِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ قَعِيدٌ ﴿١٧﴾ مَّا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ ﴿١٨﴾

อัลลอฮ์ได้ทรงมอบหมายมะลาอิกะฮ์สององค์ให้อยู่กับมนุษย์ทุกคน คอยอยู่ด้วยตลอดเวลาไม่ปลีกไปจากเขา และจดนับการกระทำและคำพูดของเขาไว้ทั้งหมด «และโดยแน่นอน เราได้สร้างมนุษย์ และเรารู้ดียิ่งถึงสิ่งที่จิตใจของเขากระซิบกระซาบแก่เขา และเราใกล้ชิดเขายิ่งกว่าเส้นเลือดใหญ่ที่ลำคอของเขาเสียอีก ขณะที่ผู้รับบันทึกทั้งสองรับบันทึกอยู่ โดยนั่งอยู่ทางขวาและทางซ้าย ไม่มีคำพูดใดที่เขาเปล่งออกมา เว้นแต่มีผู้เฝ้าสังเกตที่เตรียมพร้อมอยู่ใกล้เขาเสมอ» (ซูเราะฮ์ก็อฟ 50:16-18)

ความหมายของคำว่า "เกาะอีด" (قعيد) คือ ผู้คอยเฝ้าจับตาดู ส่วน "เราะกีบุน อะตีด" (رقيب عتيد) คือ ผู้คอยสังเกตที่เตรียมพร้อมสำหรับหน้าที่นั้น ไม่ปล่อยให้คำพูดใดเล็ดลอดไปได้

مَّا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ

เป็นที่ชัดเจนว่ามะลาอิกะฮ์ที่ได้รับมอบหมายให้ประจำอยู่กับมนุษย์นั้น จะบันทึกทุกสิ่งที่ออกมาจากมนุษย์ ทั้งการกระทำและคำพูด โดยไม่ละเว้นสิ่งใดเลย ทั้งนี้เพราะดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «ไม่มีคำพูดใดที่เขาเปล่งออกมา»

يَا وَيْلَتَنَا مَالِ هَـٰذَا الْكِتَابِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةً وَلَا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصَاهَا ۚ وَوَجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِرًا ۗ وَلَا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَدًا ﴿٤٩﴾

ด้วยเหตุนี้ มนุษย์จะพบว่าบันทึกของเขาได้รวบรวมทุกสิ่งที่ออกมาจากเขาไว้ทั้งหมด และด้วยเหตุนี้ บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาจึงร้องตะโกนขึ้นเมื่อพวกเขาเห็นบันทึกการงานของตนในวันกิยามะฮ์ว่า «โอ้ ความวิบัติแก่พวกเราเถิด บันทึกนี้เป็นอะไรไป มันไม่ได้ละเว้นทั้งสิ่งเล็กและสิ่งใหญ่ นอกจากได้จดนับไว้หมดสิ้น และพวกเขาได้พบสิ่งที่พวกเขากระทำไว้ปรากฏอยู่ต่อหน้า และพระเจ้าของเจ้าจะไม่ทรงอธรรมต่อผู้ใดเลย» (ซูเราะฮ์อัล-กะฮ์ฟี 18:49)

إنَّ الرجل ليتكلم بالكلمة من رضوان

ในมุสนัดของอิมามอะห์มัด รายงานจากบิลาล บุตรอัล-หาริษ อัล-มุซะนีย์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริง ชายคนหนึ่งอาจกล่าวถ้อยคำหนึ่งที่เป็นความพึงพอพระทัยของ…

الله ـ تعالى ـ ما يظنّ أن تبلغ ما بلغت يكتب الله ـ عز وجل ـ له بها رضوانه إلى يوم يلقاه ، وإن الرجل ليتكلم بالكلمة من سخط الله تعالى ما يظن أن تبلغ ما بلغت ، يكتب الله ـ تعالى ـ عليه بها سخطه إلى يوم يلقاه

…ของอัลลอฮ์ ตะอาลา โดยที่เขาไม่คาดคิดว่ามันจะไปถึงขั้นที่มันได้ไปถึง แต่อัลลอฮ์ผู้ทรงเกริกเกียรติและสูงส่งจะทรงบันทึกความพึงพอพระทัยของพระองค์ให้แก่เขาด้วยถ้อยคำนั้น จนถึงวันที่เขาได้พบพระองค์ และแท้จริงบุคคลหนึ่งอาจพูดถ้อยคำหนึ่งที่อัลลอฮ์ ตะอาลา ทรงกริ้ว โดยที่เขาไม่คาดคิดว่ามันจะไปถึงขั้นที่มันได้ไปถึง แต่อัลลอฮ์ ตะอาลา จะทรงบันทึกความกริ้วของพระองค์ต่อเขาด้วยถ้อยคำนั้น จนถึงวันที่เขาได้พบพระองค์» ท่านอัลเกาะมะฮ์จึงกล่าวว่า "มีคำพูดมากมายเพียงใดที่หะดีษของบิลาล บินอัลหาริษ (ร.ฎ.) ได้ยับยั้งฉันไว้ไม่ให้พูด"

บันทึกโดยอัตติรมิซีย์ อันนะสาอีย์ และอิบนุมาญะฮ์ และอัตติรมิซีย์กล่าวว่า เป็นหะดีษหะสันเศาะฮีหฺ

عَنِ ٱلْيَمِينِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ قَعِيدٌ ﴿١٧﴾

وَكُلَّ إِنسَـٰنٍ أَلْزَمْنَـٰهُ طَـٰٓئِرَهُۥ فِى عُنُقِهِۦ ۖ وَنُخْرِجُ لَهُۥ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ كِتَـٰبًا يَلْقَىٰهُ مَنشُورًا ﴿١٣﴾ ٱقْرَأْ كِتَـٰبَكَ كَفَىٰ بِنَفْسِكَ ٱلْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيبًا ﴿١٤﴾

อิบนุกะษีรได้กล่าวไว้ในตัฟซีรของท่าน จากอัลหะสัน อัลบัศรีย์ ว่าท่านได้อ่านอายะฮ์นี้ «ซึ่งนั่งเฝ้าอยู่ทางขวาและทางซ้าย» (ซูเราะฮ์ก็อฟ 50:17) แล้วท่านกล่าวว่า "โอ้ลูกหลานอาดัมเอ๋ย บันทึกแผ่นหนึ่งได้ถูกแผ่ไว้สำหรับเจ้าแล้ว และมะลาอิกะฮ์ผู้มีเกียรติสององค์ได้ถูกมอบหมายให้ประจำอยู่กับเจ้า องค์หนึ่งอยู่ทางขวาของเจ้า และอีกองค์หนึ่งอยู่ทางซ้ายของเจ้า ส่วนองค์ที่อยู่ทางขวาของเจ้านั้นจะคอยบันทึกความดีงาม และองค์ที่อยู่ทางซ้ายของเจ้านั้นจะคอยบันทึกความชั่ว ดังนั้นจงทำตามที่เจ้าประสงค์เถิด จะทำน้อยหรือทำมากก็ตาม จนกระทั่งเมื่อเจ้าตาย บันทึกของเจ้าจะถูกม้วนพับเก็บ และถูกคล้องไว้ที่คอของเจ้า อยู่กับเจ้าในหลุมศพ จนกระทั่งเจ้าออกมาในวันกิยามะฮ์ ณ เวลานั้นอัลลอฮ์ ตะอาลา จะตรัสว่า «และมนุษย์ทุกคนนั้น เราได้ผูกบันทึกการงานของเขาไว้ที่คอของเขา และในวันกิยามะฮ์เราจะนำบันทึกออกมาให้แก่เขา ซึ่งเขาจะพบมันถูกเปิดแผ่ไว้ (จะมีเสียงกล่าวแก่เขาว่า) จงอ่านบันทึกของเจ้าเถิด พอเพียงแล้วสำหรับตัวเจ้าในวันนี้ที่จะเป็นผู้ชำระบัญชีต่อตัวเจ้าเอง»" (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:13-14) จากนั้นท่านอัลหะสันกล่าวว่า "ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ พระองค์ทรงยุติธรรมต่อเจ้าแล้ว ผู้ทรงทำให้เจ้าเป็นผู้ชำระบัญชีตัวเจ้าเอง"

مَّا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ ﴿١٨﴾

يَمْحُوا۟ ٱللَّهُ مَا يَشَآءُ وَيُثْبِتُ ۖ وَعِندَهُۥٓ أُمُّ ٱلْكِتَـٰبِ ﴿٣٩﴾

อิบนุกะษีรยังได้กล่าวไว้อีกเช่นกัน จากท่านอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) เกี่ยวกับพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า «ไม่มีคำพูดใดที่เขาเปล่งออกมา เว้นแต่จะมีผู้เฝ้าสังเกตที่พร้อมอยู่ใกล้ตัวเขา» (ซูเราะฮ์ก็อฟ 50:18) ท่านกล่าวว่า "ทุกสิ่งที่เขาพูด ไม่ว่าจะเป็นความดีหรือความชั่ว จะถูกบันทึกไว้ทั้งหมด จนกระทั่งคำพูดของเขาที่ว่า ฉันกินแล้ว ฉันดื่มแล้ว ฉันไปแล้ว ฉันมาแล้ว ฉันเห็นแล้ว ก็ถูกบันทึกไว้ด้วย ครั้นเมื่อถึงวันพฤหัสบดี คำพูดและการกระทำของเขาจะถูกนำเสนอ แล้วสิ่งที่เป็นความดีหรือความชั่วจะถูกคงไว้ ส่วนที่เหลือจะถูกโยนทิ้งไป และนั่นคือพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า «อัลลอฮ์ทรงลบสิ่งที่พระองค์ทรงประสงค์ และทรงให้คงไว้ (สิ่งที่พระองค์ทรงประสงค์) และ ณ ที่พระองค์นั้นมีแม่บทแห่งคัมภีร์»" (ซูเราะฮ์อัร-เราะอ์ดุ 13:39)

อิบนุกะษีรได้กล่าวถึงอิมามอะห์มัดว่า ท่านเคยส่งเสียงครวญครางขณะที่ท่านป่วย แล้วมีรายงานมาถึงท่านจากเฏาวูสว่า เขากล่าวว่า "มะลาอิกะฮ์จะบันทึกทุกสิ่งทุกอย่าง แม้กระทั่งเสียงครวญคราง" นับแต่นั้นอิมามอะห์มัดก็ไม่ส่งเสียงครวญครางอีกเลยจนกระทั่งท่านเสียชีวิต ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน

มะลาอิกะฮ์ผู้อยู่ด้านขวาบันทึกความดี และอีกท่านหนึ่งบันทึกความชั่ว

إن صاحب الشمال ليرفع القلم ست ساعات عن العبد المسلم المخطىء ، فإن ندم واستغفر الله منها ألقاها ، وإلا كتبت واحدة

ในหนังสือ "อัล-มุอ์ญัม อัล-กะบีร" ของอัฏ-เฏาะบะรอนีย์ ด้วยสายรายงานที่หะสัน จากอบูอุมามะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงมะลาอิกะฮ์ผู้อยู่ด้านซ้ายจะยกปากกาไว้ (ยังไม่บันทึก) เป็นเวลาหกชั่วโมงจากบ่าวมุสลิมผู้กระทำผิด หากเขาสำนึกเสียใจและขออภัยโทษต่ออัลลอฮ์จากความผิดนั้น มะลาอิกะฮ์ก็จะทิ้งมันไป แต่หากไม่เช่นนั้น ก็จะถูกบันทึกเป็นหนึ่ง (ความชั่ว)» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 2/212)

มะลาอิกะฮ์บันทึกการกระทำของหัวใจด้วยหรือไม่?

يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ ﴿١٢﴾

ผู้อธิบายหนังสือ "อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์" ได้ใช้เป็นหลักฐานว่ามะลาอิกะฮ์บันทึกการกระทำของหัวใจด้วย โดยอ้างพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า «พวกเขารู้สิ่งที่พวกเจ้ากระทำ» (ซูเราะฮ์อัล-อินฟิฏอร 82:12) อายะฮ์นี้จึงครอบคลุมทั้งการกระทำที่เปิดเผยภายนอกและการกระทำที่ซ่อนอยู่ภายใน

قال الله عز وجل : إذا همَّ عبدي بحسنة فلم يعملها فاكتبوها له حسنة ، فإن عملها فاكتبوها عشرا

และท่านยังได้อ้างหะดีษที่มุตตะฟะกุนอะลัยฮ์อีกด้วย โดยท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «อัลลอฮ์ ผู้ทรงเกียรติและทรงยิ่งใหญ่ ตรัสว่า: เมื่อบ่าวของข้าตั้งใจจะทำความดีหนึ่งแต่ยังไม่ได้ลงมือทำ พวกเจ้าจงบันทึกให้เขาเป็นหนึ่งความดี และหากเขาลงมือทำ พวกเจ้าจงบันทึกให้เขาเป็นสิบ»

قالت الملائكة : ذاك عبد يريد أن يعمل سيئة ، وهو أبصر به ، فقال : ارقُبُوه فإن عملها فاكتبوها بمثلها ، وإن تركها فاكتبوها له حسنة ، إنَّما تركها من جرائي

และในอีกหะดีษหนึ่งซึ่งเป็นมุตตะฟะกุนอะลัยฮ์เช่นกันว่า «มะลาอิกะฮ์กล่าวว่า: บ่าวผู้นั้นต้องการจะทำความชั่วหนึ่ง — ทั้งที่พระองค์ทรงเห็นเขาดียิ่งกว่า — พระองค์จึงตรัสว่า: พวกเจ้าจงเฝ้าดูเขาไว้ หากเขาลงมือทำ พวกเจ้าจงบันทึกเท่ากับความชั่วนั้น และหากเขาละทิ้งมัน พวกเจ้าจงบันทึกให้เขาเป็นหนึ่งความดี เพราะแท้จริงเขาละทิ้งมันเพื่อข้าเท่านั้น» (อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ หน้า 438)

ข้อคลางแคลงใจ:

يَعْلَمُ خَآئِنَةَ ٱلْأَعْيُنِ وَمَا تُخْفِى ٱلصُّدُورُ ﴿١٩﴾

อาจมีผู้กล่าวว่า การที่มะลาอิกะฮ์รู้ถึงความต้องการและเจตนาของมนุษย์นั้น ไม่ขัดแย้งกับพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า «พระองค์ทรงรู้ถึงการทรยศของสายตา และสิ่งที่หัวอกปกปิดไว้» (ซูเราะฮ์ฆอฟิร 40:19) หรอกหรือ?

คำตอบคือ: เรื่องนี้ไม่ใช่คุณลักษณะเฉพาะของความรู้ของอัลลอฮ์ ตะอาลา แม้ว่าสิ่งนี้จะถูกซ่อนเร้นจากมนุษย์ จนคนหนึ่งไม่อาจรู้ได้ว่าในใจของพี่น้องของเขามีอะไรอยู่ แต่ก็ไม่จำเป็นว่ามันจะต้องถูกซ่อนเร้นจากมะลาอิกะฮ์ด้วย

และอาจกล่าวได้ว่า มะลาอิกะฮ์รู้บางสิ่งที่อยู่ในหัวอก นั่นคือความต้องการและเจตนา ส่วนเรื่องอื่น ๆ ที่เหลือ เช่น ความเชื่อต่าง ๆ นั้น ไม่มีหลักฐานใดบ่งชี้ว่าพวกเขารู้

การเรียกร้องบ่าวทั้งหลายสู่การทำความดี

( ما من يوم يصبح فيه العباد إلا ملكان ينزلان فيقول أحدهما : اللهم أعط منفقاً خلفاً ، ويقول الآخر : اللهمَّ اعط ممسكاً تلفاً ) .

ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรี รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «ไม่มีวันใดที่บ่าวทั้งหลายตื่นขึ้นในยามเช้า เว้นแต่จะมีมะลาอิกะฮ์สององค์ลงมา องค์หนึ่งกล่าวว่า "โอ้อัลลอฮ์ ขอพระองค์ทรงประทานสิ่งทดแทนแก่ผู้ที่บริจาค" และอีกองค์หนึ่งกล่าวว่า "โอ้อัลลอฮ์ ขอพระองค์ทรงประทานความสูญเสียแก่ผู้ที่ตระหนี่"»

( ما من يوم طلعت فيه الشمس إلا وبجنبتها ملكان يناديان يسمعه خلق الله كلهم إلا الثقلين : يا أيها الناس هلموا إلى ربِّكم ، إن ما قلَّ وكفى خير مما كثر وألهى ، ولا غربت شمسه إلا وبجنبتها ملكان يناديان )

อิบนุหะญัรได้กล่าวไว้ในการอธิบายหะดีษนี้ถึงอีกรายงานหนึ่งจากอบุดดัรดาอ์ (ร.ฎ.) ซึ่งมีใจความว่า «ไม่มีวันใดที่ดวงอาทิตย์ขึ้น เว้นแต่จะมีมะลาอิกะฮ์สององค์อยู่ข้างทั้งสองของมันคอยร้องประกาศ ซึ่งสิ่งถูกสร้างทั้งหมดของอัลลอฮ์ได้ยิน ยกเว้นมนุษย์และญิน ว่า "โอ้มนุษย์ทั้งหลาย จงมาสู่พระผู้อภิบาลของพวกท่านเถิด แท้จริงสิ่งที่มีน้อยแต่เพียงพอนั้น ย่อมดีกว่าสิ่งที่มีมากแต่ทำให้หลงลืม" และไม่มีดวงอาทิตย์ตกในวันใด เว้นแต่จะมีมะลาอิกะฮ์สององค์อยู่ข้างทั้งสองของมันคอยร้องประกาศ» แล้วท่านก็กล่าวถึงข้อความเช่นเดียวกับหะดีษของอบูฮุร็อยเราะฮ์ที่ผ่านมาข้างต้น

การทดสอบลูกหลานอาดัม

( إن ثلاثة من بني إسرائيل : أبرص ، وأقرع ، وأعمى ، أراد الله أن يبتليهم فبعث إليهم ملكاً .

บางครั้งอัลลอฮ์ทรงส่งมะลาอิกะฮ์บางองค์ของพระองค์มาเพื่อทดสอบและลองใจลูกหลานอาดัม ในอัล-บุคอรีและมุสลิม รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า เขาได้ยินท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงมีชายสามคนจากบนีอิสรออีล คนหนึ่งเป็นโรคด่างขาว คนหนึ่งหัวล้าน และอีกคนหนึ่งตาบอด อัลลอฮ์ทรงประสงค์จะทดสอบพวกเขา จึงทรงส่งมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งมายังพวกเขา

فأتى الأبرص ، فقال : أي شيء أحب إليك ؟ فقال : لون حسن ، وجلد حسن ، ويذهب عني الذي قذرني الناس ، فمسحه ، فذهب عنه قذره ، وأعطى لوناً حسناً وجلداً حسناً . قال : فأي المال أحب إليك ؟ قال : الإبل ، أو قال البقر ، فأعطى ناقة عشراء ( أي حامل ) . فقال : بارك الله لك فيها .

มะลาอิกะฮ์มาหาชายที่เป็นโรคด่างขาว แล้วถามว่า "สิ่งใดที่ท่านรักมากที่สุด?" เขาตอบว่า "ผิวพรรณที่สวยงาม ผิวหนังที่ดี และขอให้สิ่งที่ทำให้ผู้คนรังเกียจข้าพเจ้าหมดไป" มะลาอิกะฮ์จึงลูบตัวเขา สิ่งที่น่ารังเกียจก็หายไปจากเขา และเขาได้รับผิวพรรณที่สวยงามและผิวหนังที่ดี มะลาอิกะฮ์ถามว่า "ทรัพย์สินชนิดใดที่ท่านรักมากที่สุด?" เขาตอบว่า "อูฐ" หรือเขาตอบว่า "วัว" แล้วเขาก็ได้รับอูฐตัวเมียที่ตั้งท้อง มะลาอิกะฮ์กล่าวว่า "ขออัลลอฮ์ทรงประทานบะเราะกะฮ์แก่ท่านในมัน"

فأتى الأقرع ، فقال : أي شيء أحب إليك ؟ قال : شعر حسن ، ويذهب عني الذي قذرني الناس . فمسحه فذهب عنه ، وأعطى شعراً حسناً . قال : فأي المال أحب إليك ؟ قال : البقر ، فأعطى بقرة حاملاً ، وقال : بارك الله لك فيها .

แล้วมะลาอิกะฮ์ก็มาหาชายหัวล้าน และถามว่า "สิ่งใดที่ท่านรักมากที่สุด?" เขาตอบว่า "เส้นผมที่สวยงาม และขอให้สิ่งที่ทำให้ผู้คนรังเกียจข้าพเจ้าหมดไป" มะลาอิกะฮ์จึงลูบศีรษะเขา สิ่งนั้นก็หายไปจากเขา และเขาได้รับเส้นผมที่สวยงาม มะลาอิกะฮ์ถามว่า "ทรัพย์สินชนิดใดที่ท่านรักมากที่สุด?" เขาตอบว่า "วัว" แล้วเขาก็ได้รับวัวตัวเมียที่ตั้งท้อง และมะลาอิกะฮ์กล่าวว่า "ขออัลลอฮ์ทรงประทานบะเราะกะฮ์แก่ท่านในมัน"

فأتى الأعمى فقال : أيُّ شيء أحب إليك ؟ قال أن يرد الله إليَّ بصري ،

แล้วมะลาอิกะฮ์ก็มาหาชายตาบอด และถามว่า "สิ่งใดที่ท่านรักมากที่สุด?" เขาตอบว่า "ขอให้อัลลอฮ์ทรงคืนการมองเห็นแก่ข้าพเจ้า

فأبصر الناس . فمسحه فردَّ الله إليه بصره . قال : فأيُّ المال أحب إليك ؟ قال الغنم . فأعطى شاة والداً فأنتج هذا وولَّد هذا .

…เพื่อที่ฉันจะได้มองเห็นผู้คน” มะลาอิกะฮ์จึงลูบเขา แล้วอัลลอฮ์ก็ทรงคืนการมองเห็นให้แก่เขา มะลาอิกะฮ์ถามว่า “ทรัพย์สินชนิดใดที่ท่านชอบที่สุด?” เขาตอบว่า “แพะแกะ” เขาจึงได้รับแพะที่กำลังตั้งท้องหนึ่งตัว ต่อมาสัตว์ของสองคนแรกก็ออกลูก และแพะของคนนี้ก็ออกลูกเช่นกัน

فكان لهذا واد من الإبل ، ولهذا واد من البقر ، ولهذا واد من الغنم .

จนกระทั่งคนหนึ่งมีอูฐเต็มหุบเขา อีกคนหนึ่งมีวัวเต็มหุบเขา และอีกคนหนึ่งมีแพะแกะเต็มหุบเขา

ثمَّ إنه أتى الأبرص في صورته وهيئته ، فقال : رجل مسكين قد انقطعت بي الحبال في سفري ، فلا بلاغ لي اليوم إلا بالله ثمَّ بك ، أسألك بالذي أعطاك اللون الحسن ، والجلد الحسن ، والمال ـ بعيراً أتبلَّغ به في سفري ، فقال : الحقوق كثيرة ، فقال : كأني أعرفك ، ألم تكن أبرص يقذرك الناس ، فقيراً فأعطاك الله ؟ فقال : إنَّما ورثت هذا المال كابراً عن كابر . فقال : إن كنت كاذباً فصيرك الله إلى ما كنت .

หลังจากนั้นมะลาอิกะฮ์ได้มาหาคนที่เคยเป็นโรคเรื้อนในรูปลักษณ์และสภาพเดิมของเขา แล้วกล่าวว่า “ฉันเป็นชายยากจนคนหนึ่ง หนทางและปัจจัยในการเดินทางของฉันหมดสิ้นลงแล้ว วันนี้ไม่มีสิ่งใดจะพาฉันไปถึงจุดหมายได้ นอกจากด้วยอัลลอฮ์ แล้วก็ด้วยท่าน ฉันขอวิงวอนท่านด้วยพระองค์ผู้ทรงประทานผิวพรรณอันงดงาม ผิวหนังอันงดงาม และทรัพย์สินแก่ท่าน ขออูฐสักตัวหนึ่งเพื่อให้ฉันเดินทางไปถึงจุดหมาย” เขาตอบว่า “ภาระหน้าที่ของฉันมีมากมาย” มะลาอิกะฮ์กล่าวว่า “ดูเหมือนว่าฉันจะรู้จักท่าน ท่านเคยเป็นโรคเรื้อนที่ผู้คนรังเกียจ และเคยยากจน แล้วอัลลอฮ์ก็ทรงประทานให้แก่ท่านมิใช่หรือ?” เขาตอบว่า “ทรัพย์สินนี้ฉันได้รับมรดกสืบทอดจากบรรพบุรุษรุ่นต่อรุ่นต่างหาก” มะลาอิกะฮ์จึงกล่าวว่า “หากท่านโกหก ขออัลลอฮ์ทรงทำให้ท่านกลับไปเป็นเหมือนดังที่ท่านเคยเป็น”

وأتى الأقرع في صورته وهيئته ، فقال له مثل ما قال لهذا ، وردَّ عليه مثل ما ردَّ هذا ، فقال : إن كنت كاذباً فصيرك الله إلى ما كنت .

แล้วมะลาอิกะฮ์ได้มาหาคนที่เคยหัวล้านในรูปลักษณ์และสภาพเดิมของเขา และกล่าวกับเขาเหมือนดังที่กล่าวกับคนแรก เขาก็ตอบกลับเหมือนดังที่คนแรกตอบ มะลาอิกะฮ์จึงกล่าวว่า “หากท่านโกหก ขออัลลอฮ์ทรงทำให้ท่านกลับไปเป็นเหมือนดังที่ท่านเคยเป็น”

وأتى الأعمى في صورته وهيئته ، فقال : رجل مسكين وابن سبيل . انقطعت بي الحبال في سفري ، فلا بلاغ لي اليوم إلا بالله ، ثمَّ بك ، أسألك بالذي ردَّ عليك بصرك : شاة أتبلَّغ بها في سفري ، فقال : قد كنت أعمى فرد الله إليَّ بصري ، فخذ ما شئت ، ودع ما شئت ، فوالله لا أجهدك اليوم بشيء أخذته لله عز وجل ، فقال : أمسك مالك ، فإنَّما ابتليتم ، فقد رضي الله عنك وسخط على صاحبيك ) .

และมะลาอิกะฮ์ได้มาหาคนที่เคยตาบอดในรูปลักษณ์และสภาพเดิมของเขา แล้วกล่าวว่า “ฉันเป็นชายยากจนและเป็นคนเดินทาง หนทางและปัจจัยในการเดินทางของฉันหมดสิ้นลงแล้ว วันนี้ไม่มีสิ่งใดจะพาฉันไปถึงจุดหมายได้ นอกจากด้วยอัลลอฮ์ แล้วก็ด้วยท่าน ฉันขอวิงวอนท่านด้วยพระองค์ผู้ทรงคืนการมองเห็นให้แก่ท่าน ขอแพะสักตัวหนึ่งเพื่อให้ฉันเดินทางไปถึงจุดหมาย” เขาตอบว่า “ฉันเคยตาบอด แล้วอัลลอฮ์ก็ทรงคืนการมองเห็นให้แก่ฉัน ท่านจงเอาไปเท่าที่ท่านต้องการ และจงทิ้งไว้เท่าที่ท่านต้องการ ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ วันนี้ฉันจะไม่ทำให้ท่านลำบากใจในสิ่งใดก็ตามที่ท่านเอาไปเพื่ออัลลอฮ์ ผู้ทรงเกียรติและทรงยิ่งใหญ่” มะลาอิกะฮ์กล่าวว่า “จงเก็บทรัพย์สินของท่านไว้เถิด แท้จริงพวกท่านเพียงแต่ถูกทดสอบเท่านั้น อัลลอฮ์ทรงพอพระทัยต่อท่านแล้ว และทรงกริ้วต่อสหายทั้งสองของท่าน»

มะลาอิกะฮ์ถอดวิญญาณของมนุษย์

قُلْ يَتَوَفَّىٰكُم مَّلَكُ ٱلْمَوْتِ ٱلَّذِى وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ ﴿١١﴾

อัลลอฮ์ทรงกำหนดให้มะลาอิกะฮ์บางส่วนมีหน้าที่เฉพาะในการถอดวิญญาณของปวงบ่าว เมื่ออายุขัยที่อัลลอฮ์ทรงกำหนดไว้แก่พวกเขาสิ้นสุดลง อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «จงกล่าวเถิด มะลาอิกะฮ์แห่งความตายที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลพวกเจ้าจะเอาชีวิตพวกเจ้า แล้วพวกเจ้าจะถูกนำกลับไปยังพระเจ้าของพวกเจ้า» (ซูเราะฮ์อัส-สัจญ์ดะฮ์ 32:11)

وَهُوَ ٱلْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِۦ ۖ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَ أَحَدَكُمُ ٱلْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ ﴿٦١﴾ ثُمَّ

มะลาอิกะฮ์ที่ทำหน้าที่ถอดวิญญาณนั้นมีมากกว่าหนึ่งองค์ ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «และพระองค์คือผู้ทรงอำนาจเหนือปวงบ่าวของพระองค์ และทรงส่งผู้คุ้มครองมาเฝ้าดูแลพวกเจ้า จนกระทั่งเมื่อความตายมาถึงคนใดคนหนึ่งในหมู่พวกเจ้า บรรดาทูตของเราก็จะเอาชีวิตเขา โดยที่พวกเขาจะไม่บกพร่องในหน้าที่เลย แล้ว…

رُدُّوٓا۟ إِلَى ٱللَّهِ مَوْلَىٰهُمُ ٱلْحَقِّ ۚ أَلَا لَهُ ٱلْحُكْمُ وَهُوَ أَسْرَعُ ٱلْحَـٰسِبِينَ ﴿٦٢﴾

«…แล้วพวกเขาก็ถูกนำกลับไปยังอัลลอฮ์ ผู้ทรงเป็นเจ้านายที่แท้จริงของพวกเขา พึงรู้เถิดว่า การตัดสินนั้นเป็นสิทธิของพระองค์ และพระองค์ทรงรวดเร็วยิ่งในการชำระสอบสวน» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:61–62)

وَلَوْ تَرَىٰٓ إِذِ ٱلظَّـٰلِمُونَ فِى غَمَرَٰتِ ٱلْمَوْتِ وَٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ بَاسِطُوٓا۟ أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوٓا۟ أَنفُسَكُمُ ۖ ٱلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ ٱلْهُونِ

มะลาอิกะฮ์จะถอดวิญญาณของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้กระทำผิดอย่างรุนแรงและโหดร้าย โดยไม่มีความนุ่มนวลและไม่มีการผ่อนปรน «และหากเจ้าได้เห็นขณะที่บรรดาผู้อธรรมอยู่ในความทุกข์ทรมานแห่งความตาย และมะลาอิกะฮ์ยื่นมือของพวกเขาออกมา (พร้อมกล่าวว่า) จงเอาชีวิตของพวกเจ้าออกมา วันนี้พวกเจ้าจะถูกตอบแทนด้วยการลงโทษที่ต่ำต้อยอัปยศ» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:93)

وَلَوْ تَرَىٰٓ إِذْ يَتَوَفَّى ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ۙ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَـٰرَهُمْ وَذُوقُوا۟ عَذَابَ ٱلْحَرِيقِ ﴿٥٠﴾

และพระองค์ตรัสว่า «และหากเจ้าได้เห็นขณะที่มะลาอิกะฮ์เอาชีวิตของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา โดยตีใบหน้าและด้านหลังของพวกเขา (และกล่าวว่า) จงลิ้มรสการลงโทษแห่งไฟที่เผาไหม้เถิด» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:50)

فَكَيْفَ إِذَا تَوَفَّتْهُمُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَـٰرَهُمْ ﴿٢٧﴾

และพระองค์ตรัสว่า «แล้วจะเป็นอย่างไรเล่า เมื่อมะลาอิกะฮ์เอาชีวิตของพวกเขา โดยตีใบหน้าและด้านหลังของพวกเขา» (ซูเราะฮ์มุฮัมมัด 47:27)

ส่วนบรรดาผู้ศรัทธานั้น มะลาอิกะฮ์จะถอดวิญญาณของพวกเขาอย่างนุ่มนวล

การแจ้งข่าวดีแก่บรรดาผู้ศรัทธาในขณะถอดวิญญาณ

إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُوا۟ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسْتَقَـٰمُوا۟ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا۟ وَلَا تَحْزَنُوا۟ وَأَبْشِرُوا۟ بِٱلْجَنَّةِ ٱلَّتِى كُنتُمْ تُوعَدُونَ ﴿٣٠﴾ نَحْنُ أَوْلِيَآؤُكُمْ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَفِى ٱلْـَٔاخِرَةِ ۖ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِىٓ أَنفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ ﴿٣١﴾

เมื่อความตายมาถึงและลงมายังบ่าวผู้ศรัทธา มะลาอิกะฮ์จะลงมายังเขาเพื่อแจ้งข่าวดีและทำให้เขามั่นคง «แท้จริงบรรดาผู้ที่กล่าวว่า พระเจ้าของเราคืออัลลอฮ์ แล้วพวกเขาก็ยืนหยัดมั่นคง มะลาอิกะฮ์จะลงมายังพวกเขา (พร้อมกล่าวว่า) พวกท่านอย่ากลัวและอย่าเศร้าโศก และจงรับข่าวดีด้วยสวรรค์ที่พวกท่านได้ถูกสัญญาไว้ เราคือผู้คุ้มครองของพวกท่านในชีวิตแห่งโลกนี้และในอาคิเราะฮ์ และในสวรรค์นั้นพวกท่านจะได้สิ่งที่จิตใจของพวกท่านปรารถนา และพวกท่านจะได้สิ่งที่พวกท่านร้องขอ» (ซูเราะฮ์ฟุศศิลัต 41:30–31)

أَخْرِجُوٓا۟ أَنفُسَكُمُ ۖ ٱلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ ٱلْهُونِ

และมะลาอิกะฮ์จะแจ้งแก่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาถึงไฟนรกและความกริ้วของพระผู้ทรงอานุภาพ และกล่าวแก่พวกเขาว่า «จงเอาชีวิตของพวกเจ้าออกมา วันนี้พวกเจ้าจะถูกตอบแทนด้วยการลงโทษที่ต่ำต้อยอัปยศ» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:93)

มูซาทำให้ตาของมะลักุลเมาต์บอด

جاء ملك الموت إلى موسى بن عمران ، فقال له : أجب ربك ، قال : فلطم موسى عين ملك الموت ففقأها

อัล-บุคอรีย์และมุสลิมได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของทั้งสองจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «มะลักุลเมาต์ได้มาหามูซา บุตรอิมรอน แล้วกล่าวแก่ท่านว่า "จงตอบรับ (การเรียกของ) พระเจ้าของท่านเถิด"» ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «แล้วมูซาก็ตบตาของมะลักุลเมาต์จนตาบอด» ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า: …

( فرجع الملك إلى الله ، فقال : إنك أرسلتني إلى عبد لك لا يريد الموت ، وقد فقأ عيني ) قال : « فردَّ الله إليه عينه ، وقال : ارجع إلى عبدي فقل : الحياةَ تريد ؟ فإن كنت تريد الحياة فضع يدك على متن ثور ، فما توارت يدك من شَعْرة فإنك تعيش بها سنة ( وفي البخاري : فله بما غطت يده لكل شعرة سنة ) قال : ثمَّ مـه ؟ قال : ثمَّ تموت . قال : فالآن من قريب ) .

(แล้วมะลาอิกะฮ์ก็กลับไปยังอัลลอฮ์ และกล่าวว่า: พระองค์ทรงส่งข้าพระองค์ไปยังบ่าวคนหนึ่งของพระองค์ที่ไม่ต้องการความตาย และเขาได้ตบตาของข้าพระองค์จนบอด) ท่านกล่าวว่า: «แล้วอัลลอฮ์ก็ทรงคืนดวงตาของเขาให้แก่เขา และตรัสว่า: จงกลับไปยังบ่าวของข้า แล้วบอกเขาว่า: ท่านต้องการชีวิตกระนั้นหรือ? หากท่านต้องการชีวิต ก็จงวางมือของท่านลงบนหลังวัวตัวผู้ ขนทุกเส้นที่มือของท่านปิดทับไว้ ท่านจะมีชีวิตอยู่ได้หนึ่งปีต่อขนหนึ่งเส้น (และในรายงานของอัล-บุคอรีย์: เขาจะได้หนึ่งปีต่อขนทุกเส้นที่มือของเขาปิดทับไว้) ท่าน (มูซา) กล่าวว่า: แล้วหลังจากนั้นเล่า? พระองค์ตรัสว่า: แล้วท่านก็จะตาย ท่านจึงกล่าวว่า: ถ้าเช่นนั้น ขอให้เป็นตอนนี้เลยในเวลาอันใกล้นี้»

แท้จริงมะลาอิกะฮ์แห่งความตายได้มาหาท่านนบีมูซาในรูปของมนุษย์ ดังที่ปรากฏในรายงานที่ถูกต้องในหนังสืออัล-มุสนัด และการกระทำของท่านนบีมูซาเช่นนี้ก็เพราะบรรดานบีจะได้รับการให้เลือกก่อนที่วิญญาณของพวกท่านจะถูกเอาไป ระหว่างโลกดุนยากับสิ่งที่อยู่ ณ อัลลอฮ์

وَٱلرَّٰسِخُونَ فِى ٱلْعِلْمِ يَقُولُونَ ءَامَنَّا بِهِۦ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا ۗ وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّآ أُو۟لُوا۟ ٱلْأَلْبَـٰبِ ﴿٧﴾

บางคนอาจรีบปฏิเสธรายงานทำนองนี้ เพราะสติปัญญาของพวกเขาไม่อาจยอมรับได้ โดยพวกเขาลืมไปว่า คุณลักษณะประการแรกของผู้ยำเกรงคือ พวกเขาศรัทธาต่อสิ่งเร้นลับ ดังที่อัลลอฮ์ทรงกล่าวไว้ในตอนต้นของซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ ดังนั้น เมื่อข่าวที่มาจากอัลลอฮ์หรือจากเราะซูลของพระองค์นั้นถูกต้องแล้ว ก็ไม่มีสิ่งใดนอกจากการเชื่อและยอมรับ «และบรรดาผู้ที่มั่นคงในความรู้นั้นกล่าวว่า: เราศรัทธาต่อสิ่งนั้น ทั้งหมดมาจากพระผู้อภิบาลของเรา และไม่มีผู้ใดรำลึกได้นอกจากบรรดาผู้มีปัญญาเท่านั้น» (ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:7)

การสอบถามบ่าวในหลุมศพของพวกเขา และสิ่งที่พวกเขากระทำในทุ่งมะห์ชัร ในสวรรค์และนรก

ในบทว่าด้วยการศรัทธาต่อวันอาคิเราะฮ์ อินชาอัลลอฮ์ จะได้กล่าวถึงสิ่งที่มะลาอิกะฮ์กระทำต่อบ่าวทั้งหลายหลังความตาย ได้แก่ การที่มะลาอิกะฮ์สององค์สอบถามบ่าวในหลุมศพของเขา ซึ่งทั้งสองคือมุงกัรและนะกีร และในหมู่พวกเขามีมะลาอิกะฮ์ที่ให้ความสุขแก่บ่าวในหลุมศพของพวกเขา และอีกพวกหนึ่งที่ลงโทษบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและผู้กระทำผิด การที่พวกเขาต้อนรับบรรดาผู้ศรัทธาในวันกิยามะฮ์ การที่อิสรอฟีลเป่าแตรสังข์ การที่พวกเขาต้อนมนุษย์มาชุมนุมเพื่อการสอบสวน การที่พวกเขาต้อนบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาไปยังนรกญะฮันนัม และต้อนบรรดาผู้ศรัทธาไปยังสวรรค์ การที่พวกเขาทำหน้าที่ลงโทษบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาในนรก และการที่พวกเขากล่าวสลามแก่บรรดาผู้ศรัทธาในสวรรค์

มะลาอิกะฮ์กับบรรดาผู้ศรัทธา

ในบทที่ผ่านมา เราได้กล่าวถึงบทบาทที่อัลลอฮ์ทรงมอบหมายให้มะลาอิกะฮ์ปฏิบัติ

…ต่อลูกหลานอาดัมทั้งมวล ทั้งผู้ศรัทธาและผู้ปฏิเสธ ดังนั้น สิ่งที่เราได้กล่าวมาแล้ว ไม่ว่าจะเป็นการที่มะลาอิกะฮ์ทำหน้าที่ก่อรูปน้ำเชื้อ การคุ้มครองบ่าวทั้งหลาย การนำวะห์ยูมาประกาศ การเฝ้าดูบ่าวทั้งหลายและการบันทึกการงาน ตลอดจนการถอดวิญญาณ ล้วนไม่เจาะจงเฉพาะกลุ่มหนึ่งกลุ่มใดของลูกหลานอาดัม และไม่เจาะจงเฉพาะผู้ศรัทธาโดยไม่รวมผู้ปฏิเสธ

นอกจากนั้น มะลาอิกะฮ์ยังมีบทบาทที่แตกต่างกันต่อผู้ศรัทธาและผู้ปฏิเสธ ซึ่งเราจะกล่าวถึงบทบาทและท่าทีของพวกเขาต่อทั้งสองฝ่ายด้วยการอธิบายและชี้แจงให้กระจ่าง

ความรักของมะลาอิกะฮ์ที่มีต่อผู้ศรัทธา

إن الله تبارك وتعالى إذا أحب عبداً نادى جبريل : إن الله قد أحب فلاناً فأحبّه ، فيحبه جبريل . ثم ينادي جبريل في السماء : إن الله قد أحب فلاناً فأحبوه ، فيحبه أهل السماء ، ويوضع له القبول في الأرض

อัล-บุคอรีย์และมุสลิมได้รายงานไว้ในหนังสือเศาะฮีหฺของทั้งสองท่าน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงอัลลอฮ์ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง เมื่อพระองค์ทรงรักบ่าวคนใด พระองค์จะทรงเรียกญิบรีลว่า แท้จริงอัลลอฮ์ทรงรักคนนั้น ดังนั้นเจ้าจงรักเขาเถิด แล้วญิบรีลก็จะรักเขา จากนั้นญิบรีลจะประกาศในชั้นฟ้าว่า แท้จริงอัลลอฮ์ทรงรักคนนั้น ดังนั้นพวกท่านจงรักเขาเถิด แล้วชาวฟ้าทั้งหลายก็จะรักเขา และเขาจะได้รับการยอมรับบนแผ่นดิน»

การชี้นำผู้ศรัทธาให้ถูกต้อง

من سأل القضاء وُكل إلى نفسه ، ومن أجبر عليه ينزل الله عليه ملكاً فيسدده

อัต-ติรมิซีย์และอิบนุมาญะฮ์ได้รายงานว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดร้องขอตำแหน่งผู้พิพากษา เขาจะถูกปล่อยให้พึ่งพาตนเอง และผู้ใดถูกบังคับให้รับตำแหน่งนั้น อัลลอฮ์จะทรงส่งมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งลงมายังเขา เพื่อชี้นำเขาให้ถูกต้อง»

ส่วนลักษณะวิธีการชี้นำให้ถูกต้องนั้น อัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่ง

قال سليمان بن داود عليهما السلام : لأطوفنَّ الليلة بمائة امرأة ، تلد كل امرأة غلاماً يقاتل في سبيل الله .

และในเรื่องทำนองเดียวกันนี้ คือหะดีษที่อัล-บุคอรีย์ได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «สุลัยมาน บุตรดาวูด (อะลัยฮิมัสสลาม) กล่าวว่า คืนนี้ฉันจะเวียนไปหาภรรยาหนึ่งร้อยคน แต่ละคนจะให้กำเนิดบุตรชายที่จะต่อสู้ในหนทางของอัลลอฮ์

فقال الملك : قل إن شاء الله ، فلم يقل ونسي ، فأطاف بهنَّ ، ولم تلد إلا امرأة منهنَّ نصف إنسان .

มะลาอิกะฮ์จึงกล่าวว่า จงกล่าวว่า อินชาอัลลอฮ์ (หากอัลลอฮ์ทรงประสงค์) แต่ท่านไม่ได้กล่าวเพราะลืม แล้วท่านก็เวียนไปหาพวกนาง ปรากฏว่าไม่มีผู้ใดในหมู่พวกนางให้กำเนิดบุตรเลย นอกจากหญิงคนเดียวที่ให้กำเนิดทารกเพียงครึ่งตัว

لو قال : إن شاء الله لم يحنث وكان أرجى لحاجته

ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า หากท่านกล่าวว่า อินชาอัลลอฮ์ ท่านก็จะไม่ผิดคำสาบาน และจะมีความหวังมากกว่าที่จะได้สมความปรารถนา»

ดังนั้น มะลาอิกะฮ์จึงได้ชี้นำนบีของอัลลอฮ์ สุลัยมาน (อ.) ให้ถูกต้อง และแนะนำท่านไปสู่สิ่งที่ถูกต้องกว่าและสมบูรณ์กว่า

การเศาะละวาตของมะลาอิกะฮ์ให้แก่บรรดาผู้ศรัทธา

إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ

هُوَ ٱلَّذِى يُصَلِّى عَلَيْكُمْ وَمَلَـٰٓئِكَتُهُۥ لِيُخْرِجَكُم مِّنَ ٱلظُّلُمَـٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ ۚ وَكَانَ بِٱلْمُؤْمِنِينَ رَحِيمًا ﴿٤٣﴾

อัลลอฮ์ทรงแจ้งแก่เราว่า มะลาอิกะฮ์เศาะละวาตให้แก่ท่านเราะซูล ﷺ ว่า «แท้จริงอัลลอฮ์และมะลาอิกะฮ์ของพระองค์ประสาทพรแด่ท่านนบี» (ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:56) และพวกเขายังเศาะละวาตให้แก่บรรดาผู้ศรัทธาด้วย ดังที่ตรัสว่า «พระองค์คือผู้ทรงประสาทพรแก่พวกเจ้า และมะลาอิกะฮ์ของพระองค์ก็ขอพรให้แก่พวกเจ้า เพื่อพระองค์จะทรงนำพวกเจ้าออกจากความมืดทั้งหลายไปสู่ความสว่าง และพระองค์ทรงเมตตาต่อบรรดาผู้ศรัทธาเสมอ» (ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:43)

การเศาะละวาตจากอัลลอฮ์ตะอาลา คือการที่พระองค์ทรงสรรเสริญบ่าวผู้นั้น ณ เบื้องหน้ามะลาอิกะฮ์ของพระองค์ ดังที่อัล-บุคอรีย์ได้รายงานไว้จากอบุลอาลิยะฮ์ ส่วนนักวิชาการท่านอื่นกล่าวว่า การเศาะละวาตจากอัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและทรงสูงส่ง คือความเมตตา ทั้งนี้อาจกล่าวได้ว่า ทั้งสองทัศนะนี้ไม่ได้ขัดแย้งกัน

ส่วนการเศาะละวาตจากมะลาอิกะฮ์นั้น หมายถึงการขอดุอาอ์ให้แก่มนุษย์และการขออภัยโทษให้แก่พวกเขา ซึ่งเราจะอธิบายให้ชัดเจนในลำดับต่อไป

ตัวอย่างของการงานที่มะลาอิกะฮ์จะเศาะละวาตให้แก่ผู้กระทำ

ผู้สอนความดีแก่มนุษย์

إن الله وملائكته ، حتى النملة من جحرها ، وحتى الحوت في البحر ، ليصلون على معلم الناس الخير

อัฏ-เฏาะบะรอนีย์และอัต-ติรมิซีย์ได้รายงานด้วยสายรายงานที่เศาะฮีห์ จากอบูอุมามะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงอัลลอฮ์และมะลาอิกะฮ์ของพระองค์ แม้กระทั่งมดในรูของมัน และแม้กระทั่งปลาในทะเล ต่างเศาะละวาตให้แก่ผู้สอนความดีแก่มนุษย์» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 2/133)

ผู้ที่มุ่งไปยังมัสยิดเพื่อละหมาด

أن الملائكة تصلي على الذي يأتي المسجد للصلاة فتقول : اللهمَّ صلِّ عليه ، اللهمَّ ارحمه ، ما لم يؤذ فيه ما لم يحدث فيه

ในเศาะฮีห์มุสลิม (มีรายงานว่า) «แท้จริงมะลาอิกะฮ์จะเศาะละวาตให้แก่ผู้ที่มายังมัสยิดเพื่อละหมาด โดยกล่าวว่า โอ้อัลลอฮ์ ขอพระองค์ทรงประสาทพรแก่เขา โอ้อัลลอฮ์ ขอพระองค์ทรงเมตตาเขา ตราบใดที่เขาไม่ก่อความเดือดร้อนในนั้น และตราบใดที่เขาไม่เสียน้ำละหมาดในนั้น»

ผู้ที่ละหมาดในแถวแรก

ในสุนันอบูดาวูด สุนันอิบนุมาญะฮ์ และมุสนัดอะห์มัด จากอัล-บะรออ์ (ร.ฎ.)

إن الله وملائكته يصلون على الصف الأول

ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงอัลลอฮ์และมะลาอิกะฮ์ของพระองค์เศาะละวาต (อัลลอฮ์ประทานความเมตตา และมะลาอิกะฮ์ขอพร) ให้แก่แถวแรก» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 2/133)

إن الله وملائكته يصلون على الصف المقدم

และในสุนันอัต-ติรมิซีย์ระบุว่า «แท้จริงอัลลอฮ์และมะลาอิกะฮ์ของพระองค์เศาะละวาตให้แก่แถวหน้า» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 2/134)

ผู้ที่นั่งอยู่ ณ ที่ละหมาดของตนหลังละหมาดเสร็จ

الملائكة تصلي على أحدكم ما دام في مصلاه الذي صلى فيه ، ما لم يحدث ، أو يقـم : اللهم اغفر له ، اللهمَّ ارحمه

อบูดาวูดในสุนันของท่าน และอัน-นะสาอีย์ ได้รายงานด้วยสายรายงานที่เศาะฮีห์ จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «มะลาอิกะฮ์จะขอพรให้แก่คนหนึ่งคนใดในหมู่พวกท่านตราบใดที่เขายังอยู่ ณ ที่ละหมาดที่เขาได้ละหมาดในนั้น ตราบใดที่เขายังไม่เสียน้ำละหมาด หรือยังไม่ลุกขึ้น (โดยกล่าวว่า) โอ้อัลลอฮ์ โปรดอภัยโทษให้แก่เขา โอ้อัลลอฮ์ โปรดเมตตาเขาด้วยเถิด» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 6/21)

ผู้ที่เติมช่องว่างระหว่างแถว

إن الله تعالى وملائكته يصلون على الذين يصلون الصفوف ، ومن سدَّ فرجة رفعهُ الله بها درجة

ในสุนันอิบนุมาญะฮ์ มุสนัดอะห์มัด และอัล-มุสตัดร็อกของอัล-หากิม ด้วยสายรายงานที่หะสัน จากท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงอัลลอฮ์ตะอาลาและมะลาอิกะฮ์ของพระองค์เศาะละวาตให้แก่บรรดาผู้ที่เชื่อมแถวให้ติดกัน และผู้ใดเติมช่องว่าง (ในแถว) อัลลอฮ์จะทรงยกเขาขึ้นหนึ่งระดับด้วยการนั้น» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 2/135)

ผู้ที่รับประทานอาหารสะหูร

إن الله تعالى وملائكته يصلون على المتسحرين

ในเศาะฮีห์อิบนิหิบบาน และอัล-มุอ์ญัมอัล-เอาสัฏของอัฏ-เฏาะบะรอนีย์ ด้วยสายรายงานที่หะสัน จากอิบนุอุมัร (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงอัลลอฮ์ตะอาลาและมะลาอิกะฮ์ของพระองค์เศาะละวาตให้แก่บรรดาผู้ที่รับประทานอาหารสะหูร» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 2/135)

ผู้ที่กล่าวเศาะละวาตแด่ท่านนบี ﷺ

ما من عبد يصلي عليَّ إلا صَلَّتْ عليه الملائكة ، ما دام يصلي عليَّ ، فليقلّ العبد من ذلك أو ليكثر

อะห์มัดได้รายงานไว้ในมุสนัดของท่าน และอัฎ-ฎิยาอ์ในอัล-มุคตาเราะฮ์ จากอามิร บิน เราะบีอะฮ์ (ร.ฎ.) ด้วยสายรายงานที่หะสัน ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ไม่มีบ่าวคนใดที่กล่าวเศาะละวาตแด่ฉัน เว้นแต่มะลาอิกะฮ์จะเศาะละวาตให้แก่เขา ตราบใดที่เขายังคงกล่าวเศาะละวาตแด่ฉัน ดังนั้น บ่าวจะกล่าวแต่น้อยหรือจะกล่าวให้มากก็ตามที» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 5/174)

ผู้ที่ไปเยี่ยมผู้ป่วย

ما من امرئ مسلم يعود مسلماً إلا ابتعث الله سبعين ألف ملك ، يصلون عليه في أي ساعات النهار كان ، حتى يمسي ، وأي ساعات الليل كان ، حتى يصبح

อิบนุหิบบานได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่านด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง จากท่านอะลี (ร.ฎ.) ว่าท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ไม่มีมุสลิมคนใดไปเยี่ยมมุสลิม เว้นแต่อัลลอฮ์จะทรงส่งมะลาอิกะฮ์เจ็ดหมื่นองค์มาขอพรให้แก่เขา หากเป็นช่วงเวลาใดของกลางวันก็จนถึงเวลาเย็น และหากเป็นช่วงเวลาใดของกลางคืนก็จนถึงรุ่งเช้า» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 5/159)

ما من رجل يعود مريضاً ممسياً ، إلا خرج معه سبعون ألف ملك يستغفرون له حتى يصبح ، ومن أتاه مصبحاً خرج معه سبعون الف ملك ، يستغفرون له حتى يمسي

และในรายงานของอบูดาวูดและอัลหากิม «ไม่มีชายคนใดไปเยี่ยมผู้ป่วยในยามเย็น เว้นแต่จะมีมะลาอิกะฮ์เจ็ดหมื่นองค์ออกไปพร้อมกับเขา คอยขออภัยโทษให้แก่เขาจนถึงรุ่งเช้า และผู้ใดไปเยี่ยมผู้ป่วยในยามเช้า ก็จะมีมะลาอิกะฮ์เจ็ดหมื่นองค์ออกไปพร้อมกับเขา คอยขออภัยโทษให้แก่เขาจนถึงเวลาเย็น»

การขอพรของมะลาอิกะฮ์ให้แก่เรามีผลหรือไม่

هُوَ ٱلَّذِى يُصَلِّى عَلَيْكُمْ وَمَلَـٰٓئِكَتُهُۥ لِيُخْرِجَكُم مِّنَ ٱلظُّلُمَـٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ

อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «พระองค์คือผู้ทรงประทานความเมตตาแก่พวกเจ้า และมะลาอิกะฮ์ของพระองค์ก็ขอพรให้แก่พวกเจ้า เพื่อพระองค์จะทรงนำพวกเจ้าออกจากความมืดทั้งหลายไปสู่แสงสว่าง» (ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:43)

อายะฮ์นี้บ่งชี้ว่า การที่อัลลอฮ์ทรงกล่าวถึงเราในหมู่ชุมนุมอันสูงส่ง ตลอดจนการขอพรและการขออภัยโทษของมะลาอิกะฮ์ให้แก่บรรดาผู้ศรัทธา ล้วนมีผลต่อการชี้นำเรา และการปลดปล่อยเราออกจากความมืดทั้งหลาย อันหมายถึงการปฏิเสธศรัทธา การตั้งภาคี บาปกรรม และการฝ่าฝืน ไปสู่แสงสว่าง อันหมายถึงความชัดเจนของแนวทางและหนทาง ด้วยการรู้จักหนทางแห่งสัจธรรม ซึ่งก็คืออิสลาม และการทำให้เรารู้ถึงสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์จากเรา ตลอดจนการให้แสงสว่างแก่เราเพื่อชี้นำเราสู่สัจธรรม ทั้งในการกระทำ คำพูด และบุคคล

การกล่าวอามีนต่อการขอดุอาอ์ของบรรดาผู้ศรัทธา

دعوة المرء مستجابة لأخيه بظهر الغيب ، عند رأسه ملك يؤمن على دعائه ، كلما دعا له بخير قال : آمين ، ولك بمثله

มะลาอิกะฮ์จะกล่าวอามีนต่อการขอดุอาอ์ของบรรดาผู้ศรัทธา ด้วยเหตุนี้ดุอาอ์จึงใกล้ที่จะได้รับการตอบรับมากยิ่งขึ้น ในสุนันอิบนุมาญะฮ์ รายงานจากท่านอบูดัรดาอ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่าท่านกล่าวว่า «ดุอาอ์ของบุคคลที่ขอให้แก่พี่น้องของเขาลับหลังนั้นจะได้รับการตอบรับ ที่ศีรษะของเขามีมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งคอยกล่าวอามีนต่อดุอาอ์ของเขา ทุกครั้งที่เขาขอสิ่งดีงามให้แก่พี่น้องของเขา มะลาอิกะฮ์องค์นั้นจะกล่าวว่า อามีน และสำหรับท่านก็จะได้รับเช่นเดียวกัน» และเมื่อดุอาอ์ที่ได้รับการกล่าวอามีนนั้นสมควรอย่างยิ่งที่จะได้รับการตอบรับ ผู้ศรัทธาจึงไม่ควรขอดุอาอ์ให้สิ่งชั่วร้ายเกิดแก่ตนเอง ในเศาะฮีหฺมุสลิม

لا تدعو على أنفسكم إلا بخير ، فإن الملائكة يؤمنون على ما تقولون

จากท่านหญิงอุมมุสะละมะฮ์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า «พวกท่านอย่าขอดุอาอ์ให้แก่ตัวของพวกท่านเอง นอกจากในสิ่งที่ดีเท่านั้น เพราะแท้จริงมะลาอิกะฮ์จะกล่าวอามีนต่อสิ่งที่พวกท่านกล่าว»

การขออภัยโทษของมะลาอิกะฮ์ให้แก่บรรดาผู้ศรัทธา

تَكَادُ ٱلسَّمَـٰوَٰتُ يَتَفَطَّرْنَ مِن فَوْقِهِنَّ ۚ وَٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَن فِى ٱلْأَرْضِ ۗ أَلَآ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ﴿٥﴾

อัลลอฮ์ได้ทรงบอกแก่เราว่า มะลาอิกะฮ์ขออภัยโทษให้แก่ผู้ที่อยู่บนแผ่นดิน «ชั้นฟ้าทั้งหลายเกือบจะแตกออกจากเบื้องบนของมัน และมะลาอิกะฮ์ต่างแซ่ซ้องสดุดีด้วยการสรรเสริญพระผู้อภิบาลของพวกเขา และขออภัยโทษให้แก่ผู้ที่อยู่บนแผ่นดิน พึงทราบเถิด แท้จริงอัลลอฮ์นั้น พระองค์คือผู้ทรงอภัยโทษ ผู้ทรงเมตตาเสมอ» (ซูเราะฮ์อัช-ชูรอ 42:5)

ٱلَّذِينَ يَحْمِلُونَ ٱلْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُۥ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِۦ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَىْءٍ رَّحْمَةً وَعِلْمًا فَٱغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا۟ وَٱتَّبَعُوا۟ سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ ٱلْجَحِيمِ ﴿٧﴾ رَبَّنَا وَأَدْخِلْهُمْ جَنَّـٰتِ عَدْنٍ ٱلَّتِى وَعَدتَّهُمْ وَمَن صَلَحَ مِنْ ءَابَآئِهِمْ وَأَزْوَٰجِهِمْ وَذُرِّيَّـٰتِهِمْ ۚ إِنَّكَ أَنتَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ ﴿٨﴾ وَقِهِمُ ٱلسَّيِّـَٔاتِ ۚ وَمَن تَقِ ٱلسَّيِّـَٔاتِ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهُۥ ۚ وَذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ ﴿٩﴾

และพระองค์ได้ทรงบอกไว้ในอายะฮ์ของซูเราะฮ์ฆอฟิรว่า บรรดามะลาอิกะฮ์ผู้แบกอัรช์และมะลาอิกะฮ์ที่อยู่รอบอัรช์นั้น ต่างให้ความบริสุทธิ์แด่พระผู้อภิบาลของพวกเขา และนอบน้อมต่อพระองค์ และพวกเขาเจาะจงขออภัยโทษให้แก่บรรดาผู้ศรัทธาที่กลับเนื้อกลับตัว และวิงวอนขอต่อพระองค์ให้ทรงช่วยพวกเขาให้รอดพ้นจากไฟนรกและให้พวกเขาได้เข้าสวรรค์ และให้ทรงปกป้องพวกเขาจากการกระทำบาปและการฝ่าฝืนทั้งหลาย: «บรรดา (มะลาอิกะฮ์) ผู้แบกอัรช์ และผู้ที่อยู่รอบ ๆ อัรช์ ต่างแซ่ซ้องสดุดีด้วยการสรรเสริญพระผู้อภิบาลของพวกเขา และศรัทธาต่อพระองค์ และขออภัยโทษให้แก่บรรดาผู้ศรัทธา (โดยกล่าวว่า) ข้าแต่พระผู้อภิบาลของเรา พระองค์ทรงครอบคลุมทุกสิ่งด้วยความเมตตาและความรอบรู้ ดังนั้นขอพระองค์ทรงอภัยโทษแก่บรรดาผู้ที่กลับเนื้อกลับตัวและปฏิบัติตามแนวทางของพระองค์ และขอทรงคุ้มครองพวกเขาให้พ้นจากการลงโทษของนรกญะฮีม ข้าแต่พระผู้อภิบาลของเรา และขอทรงให้พวกเขาได้เข้าสวนสวรรค์อัดน์ซึ่งพระองค์ได้ทรงสัญญาไว้แก่พวกเขา และผู้ที่เป็นคนดีจากบรรพบุรุษของพวกเขา คู่ครองของพวกเขา และลูกหลานของพวกเขา แท้จริงพระองค์เป็นผู้ทรงเดชานุภาพ ผู้ทรงปรีชาญาณ และขอทรงคุ้มครองพวกเขาให้พ้นจากความชั่วทั้งหลาย และผู้ใดที่พระองค์ทรงคุ้มครองให้พ้นจากความชั่วทั้งหลายในวันนั้น แน่นอนพระองค์ได้ทรงเมตตาเขาแล้ว และนั่นคือชัยชนะอันยิ่งใหญ่» (ซูเราะฮ์ฆอฟิร 40:7-9)

การเข้าร่วมของมะลาอิกะฮ์ในมัจญ์ลิสแห่งความรู้และวงซิกร์ และการแวดล้อมผู้ที่อยู่ในนั้นด้วยปีกของพวกเขา

إن لله ـ تبارك وتعالى ـ ملائكة يطوفون في الطرق ، يلتمسون أهل الذكر ، فإذا وجدوا قوماً يذكرون الله ـ تعالى ـ تنادوا : هلموا إلى حاجتكم . قال فيحفونهم بأجنحتهم إلى السماء الدنيا

ในเศาะฮีหฺทั้งสอง คือ อัล-บุคอรีย์และมุสลิม จากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ท่านกล่าวว่า «แท้จริงอัลลอฮ์ ผู้ทรงจำเริญและสูงส่ง ทรงมีมะลาอิกะฮ์กลุ่มหนึ่งที่ตระเวนไปตามท้องถนน เพื่อแสวงหาผู้คนที่กำลังซิกร์ เมื่อพวกเขาพบกลุ่มชนที่กำลังรำลึกถึงอัลลอฮ์ ผู้ทรงสูงส่ง พวกเขาก็จะร้องเรียกกันว่า มาเถิด สู่สิ่งที่พวกท่านแสวงหา» ท่านกล่าวว่า «แล้วพวกเขาก็จะแวดล้อมคนเหล่านั้นด้วยปีกของพวกเขาไปจนถึงฟากฟ้าชั้นดุนยา»

وما اجتمع قوم في بيت من بيوت الله يتلون كتاب الله ، ويتدارسونه بينهم إلا نزلت عليهم السكينة ، وغشيتهم الرحمة ، وحفَّتهم

และในเศาะฮีหฺมุสลิม จากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ไม่มีกลุ่มชนใดที่รวมตัวกันในบ้านหลังหนึ่งจากบรรดาบ้านของอัลลอฮ์ (มัสญิด) โดยพวกเขาอ่านคัมภีร์ของอัลลอฮ์ และศึกษาทบทวนกันระหว่างพวกเขา เว้นแต่ความสงบ (อัส-สะกีนะฮ์) จะลงมายังพวกเขา ความเมตตาจะปกคลุมพวกเขา และ (มะลาอิกะฮ์) จะแวดล้อมพวกเขา

الملائكة ، وذكرهم الله فيمن عنده

…มะลาอิกะฮ์ และอัลลอฮ์ทรงกล่าวถึงพวกเขาในหมู่ผู้ที่อยู่ ณ พระองค์»

إن الملائكة لتضع أجنحتها لطالب العلم رضا بما يصنع

ในมุสนัดของอิมามอะห์มัดและในตำราสุนัน รายงานจากอบูดัรดาอ์ (ร.ฎ.) เป็นหะดีษมัรฟูอ์ว่า «แท้จริงมะลาอิกะฮ์จะลดปีกของพวกเขาลงให้แก่ผู้แสวงหาความรู้ ด้วยความพึงพอใจในสิ่งที่เขากระทำ» หมายความว่า มะลาอิกะฮ์จะนอบน้อมต่อเขา

لو أنَّكم إذا خرجتم من عندي تكونون على الحال الذي تكونون عليه ، لصافحتكم الملائكة بطرق المدينة

ดังที่ท่านเห็น การงานที่ดีทำให้มะลาอิกะฮ์ใกล้ชิดเรา และทำให้เราใกล้ชิดพวกเขา หากบ่าวทั้งหลายดำรงอยู่ในสภาวะทางจิตวิญญาณที่สูงส่งอย่างต่อเนื่อง พวกเขาจะไปถึงระดับที่ได้เห็นมะลาอิกะฮ์และได้จับมือกับพวกเขา ดังที่ปรากฏในหะดีษที่อัล-บุคอรีย์ มุสลิม และคนอื่น ๆ รายงานจากอนัส (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า «หากพวกท่านเมื่อออกไปจากฉันแล้วยังคงอยู่ในสภาพเดียวกับที่พวกท่านเป็นอยู่ (ขณะอยู่กับฉัน) แน่นอนมะลาอิกะฮ์จะจับมือพวกท่านตามถนนหนทางของนครมะดีนะฮ์» (เศาะฮีห์ อัล-ญามิอ์ 5/59)

لو أنَّكم تكونون على كل حال على الحالة التي أنتم عليها عندي ، لصافحتكم الملائكة بأكفّهم ، ولزارتكم في بيوتكم ، ولو لم تذنبوا ، لجاء الله بقوم يذنبون كي يغفر لهم

ในสุนันอัต-ติรมิซีย์ รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีห์ว่า «หากพวกท่านอยู่ในทุกสภาพเหมือนกับสภาพที่พวกท่านเป็นอยู่ขณะอยู่กับฉัน แน่นอนมะลาอิกะฮ์จะจับมือพวกท่านด้วยฝ่ามือของพวกเขา และจะมาเยี่ยมพวกท่านถึงในบ้านของพวกท่าน และหากพวกท่านไม่ทำบาปเลย แน่นอนอัลลอฮ์จะทรงนำกลุ่มชนที่ทำบาปมาแทน เพื่อพระองค์จะทรงอภัยโทษให้แก่พวกเขา» (เศาะฮีห์ อัล-ญามิอ์ 5/60)

การบันทึกของมะลาอิกะฮ์ที่มาร่วมละหมาดวันศุกร์

إذا كان يوم الجمعة كان على كل باب من أبواب المسجد ملائكة يكتبون الأول فالأول ، فإذا جلس الإمام طووا الصحف وجاءوا يستمعون الذكر

มะลาอิกะฮ์เหล่านี้บันทึกการงานบางประการของบ่าวทั้งหลาย โดยพวกเขาจะบันทึกผู้ที่มาร่วมละหมาดวันศุกร์ตามลำดับก่อนหลัง ในเศาะฮีห์อัล-บุคอรีย์ รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «เมื่อถึงวันศุกร์ จะมีมะลาอิกะฮ์อยู่ที่ประตูทุกบานของมัสยิด คอยบันทึกผู้ที่มาก่อนตามลำดับ ครั้นเมื่ออิมามนั่ง (บนมิมบัร) พวกเขาก็จะม้วนบันทึกเก็บ แล้วมานั่งฟังการเตือนสติ (คุฏบะฮ์)»

كنا يوماً نصلي وراء النبي - ﷺ - فلما رفع رأسه من الركعة ، قال : « سمع الله لمن حمده ، قال رجل وراءه : ربنا ولك الحمد حمداً كثيراً طيباً مباركاً فيه . فلما انصرف ، قال : من المتكلم ؟

พวกเขายังบันทึกถ้อยคำที่ดีงามที่ออกมาจากบ่าวทั้งหลาย ในเศาะฮีห์อัล-บุคอรีย์และตำราอื่น ๆ รายงานจากริฟาอะฮ์ บิน รอฟิอ์ อัซ-ซุรอกีย์ (ร.ฎ.) กล่าวว่า «วันหนึ่งพวกเราละหมาดอยู่ข้างหลังท่านนบี ﷺ เมื่อท่านเงยศีรษะขึ้นจากรุกูอ์ ท่านกล่าวว่า "สะมิอัลลอฮุ ลิมัน หะมิดะฮ์" (อัลลอฮ์ทรงได้ยินผู้ที่สรรเสริญพระองค์) ชายคนหนึ่งที่อยู่ข้างหลังท่านกล่าวว่า "ร็อบบะนา วะละกัลหัมดุ หัมดัน กะษีร็อน ฏ็อยยิบัน มุบาร็อกัน ฟีฮ์" (โอ้พระผู้อภิบาลของเรา และการสรรเสริญเป็นของพระองค์ เป็นการสรรเสริญอันมากมาย ดีงาม และเปี่ยมด้วยความจำเริญ) ครั้นเมื่อท่านละหมาดเสร็จ ท่านถามว่า "ใครเป็นผู้กล่าว?"

قال : أنا . قال : لقد رأيت بضعة وثلاثين ملكاً يبتدرونها أيهم يكتبها

เขากล่าวว่า: "ข้าพเจ้าเอง" ท่านจึงกล่าวว่า: "แน่แท้ ฉันเห็นมะลาอิกะฮ์สามสิบกว่าองค์แย่งกันว่าองค์ใดจะเป็นผู้บันทึกถ้อยคำนั้น"»

มะลาอิกะฮ์ผู้บันทึกเหล่านี้ย่อมไม่ใช่มะลาอิกะฮ์สององค์ที่บันทึกการงานทั้งดีและชั่วของเขาอย่างแน่นอน เพราะพวกเขามีจำนวนถึงสามสิบกว่าองค์

การผลัดเปลี่ยนเวรของมะลาอิกะฮ์ในหมู่พวกเรา

يتعاقبون فيكم ملائكة بالليل وملائكة بالنهار ، ويجتمعون في صلاة العصر وصلاة الفجر ، ثم يعرج الذين باتوا فيكم فيسألهم وهو أعلم بهم ، فيقول : كيف تركتم عبادي ؟ فيقولون : تركناهم وهم يصلون وأتيناهم وهم يصلون

มะลาอิกะฮ์เหล่านี้ที่เวียนไปตามเส้นทางต่าง ๆ เพื่อแสวงหาการซิกรุลลอฮ์ และเข้าร่วมเป็นสักขีพยานในการละหมาดวันศุกร์และการละหมาดญะมาอะฮ์ พวกเขาผลัดเปลี่ยนเวรกันอยู่ในหมู่พวกเรา กลุ่มหนึ่งมา อีกกลุ่มหนึ่งไป และพวกเขาจะมาชุมนุมพร้อมกันในการละหมาดศุบห์และการละหมาดอัศริ ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีและเศาะฮีหฺมุสลิม มีรายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่าท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «มะลาอิกะฮ์กลุ่มหนึ่งในเวลากลางคืนและมะลาอิกะฮ์อีกกลุ่มหนึ่งในเวลากลางวันผลัดเปลี่ยนเวรกันอยู่ในหมู่พวกท่าน และพวกเขาจะมาชุมนุมพร้อมกันในการละหมาดอัศริและการละหมาดฟัจญ์ริ จากนั้นกลุ่มที่อยู่ค้างคืนกับพวกท่านก็จะขึ้นไป พระองค์จะทรงถามพวกเขา ทั้งที่พระองค์ทรงรู้ดียิ่งกว่าเกี่ยวกับพวกเขา ว่า "พวกเจ้าละทิ้งบ่าวของข้าไว้ในสภาพใด?" พวกเขาจะตอบว่า "พวกเราจากพวกเขามาในขณะที่พวกเขากำลังละหมาด และพวกเราไปหาพวกเขาในขณะที่พวกเขากำลังละหมาด"»

قام فينا رسول الله ـ ﷺ ـ بأربع كلمات ، فقال : إنَّ الله لا ينام ولا ينبغي له أن ينام ، يخفض القسط ويرفعه ، يرفع إليه عمل النهار قبل الليل ، وعمل الليل قبل النهار ...

เป็นไปได้ว่ามะลาอิกะฮ์เหล่านี้คือผู้ที่นำการงานของบ่าวทั้งหลายขึ้นไปยังพระผู้อภิบาลของพวกเขา ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีและเศาะฮีหฺมุสลิม มีรายงานจากอบูมูซา อัล-อัชอะรีย์ (ร.ฎ.) ว่า «ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้ยืนขึ้นกล่าวแก่พวกเราสี่ประการ ท่านกล่าวว่า "แท้จริงอัลลอฮ์ไม่ทรงหลับ และไม่สมควรแก่พระองค์ที่จะทรงหลับ พระองค์ทรงลดตาชั่งและยกมันขึ้น การงานในเวลากลางวันจะถูกนำขึ้นไปยังพระองค์ก่อนเวลากลางคืน และการงานในเวลากลางคืนจะถูกนำขึ้นไปก่อนเวลากลางวัน..."» จนจบหะดีษ

وَقُرْءَانَ ٱلْفَجْرِ ۖ إِنَّ قُرْءَانَ ٱلْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا ﴿٧٨﴾

อัลลอฮ์ทรงยกย่องความสำคัญของการละหมาดฟัจญ์ริ เพราะมะลาอิกะฮ์เข้าร่วมเป็นสักขีพยานในการละหมาดนั้น พระองค์ตรัสว่า «และ (จงดำรงไว้ซึ่ง) การอ่านในยามรุ่งอรุณ แท้จริงการอ่านในยามรุ่งอรุณนั้นเป็นที่ได้รับการเป็นสักขีพยาน» (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:78)

การลงมาของพวกเขาขณะที่ผู้ศรัทธาอ่านอัลกุรอาน

أن أسيد بن حضير بينما هو في ليلة يقرأ في مربده إذ جالت فرسه ، فقرأ ، ثم جالت أخرى ، فقرأ ، ثم جالت أيضاً قال أسيد : فخشيت أن تطأ يحيى فقمت إليها ، فإذا مثل الظلة فوق رأسي ،

ในหมู่มะลาอิกะฮ์มีกลุ่มที่ลงมาจากฟากฟ้าเมื่อมีผู้อ่านอัลกุรอาน มีรายงานจากอบูสะอีด อัล-คุดรีย์ (ร.ฎ.) ว่า อุซัยด์ บิน ฮุฎ็อยร์ ขณะที่เขากำลังอ่านอัลกุรอานในคืนหนึ่งอยู่ในลานตากอินทผลัมของเขา (อัล-ญุรน์) ทันใดนั้นม้าของเขาก็ดิ้นพล่าน (และกระโจน) เขาจึงอ่านต่อ แล้วมันก็ดิ้นพล่านอีก เขาก็อ่านต่อ แล้วมันก็ดิ้นพล่านอีกเช่นกัน อุซัยด์เล่าว่า: "ฉันเกรงว่ามันจะเหยียบยะห์ยา (ลูกชายของฉัน) ฉันจึงลุกขึ้นไปหามัน ทันใดนั้นก็ปรากฏสิ่งคล้ายกลุ่มเมฆที่ให้ร่มเงาอยู่เหนือศีรษะของฉัน

اقرأ يا ابن حضير

تلك الملائكة كانت تستمع لك ، ولو قرأت لأصبحت يراها الناس ما تستتر منهم

…ในนั้นมีสิ่งคล้ายตะเกียงจำนวนมาก ลอยขึ้นไปในอากาศจนข้าพเจ้ามองไม่เห็นอีก เขาเล่าว่า: รุ่งเช้าข้าพเจ้าจึงไปหาท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ แล้วกล่าวว่า "โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ เมื่อคืนนี้ขณะที่ข้าพเจ้ากำลังอ่าน (อัลกุรอาน) อยู่ในลานตากอินทผลัมของข้าพเจ้ายามดึก ม้าของข้าพเจ้าก็ตื่นตกใจและดิ้นพล่าน" ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «อ่านต่อไปเถิด โอ้อิบนุหุฎ็อยร์» เขาเล่าว่า: ข้าพเจ้าจึงอ่านต่อ แล้วม้าก็ดิ้นพล่านอีก ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «อ่านต่อไปเถิด โอ้อิบนุหุฎ็อยร์» เขาเล่าว่า: ข้าพเจ้าจึงอ่านต่อ แล้วม้าก็ดิ้นพล่านอีก ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «อ่านต่อไปเถิด โอ้อิบนุหุฎ็อยร์» เขาเล่าว่า: ข้าพเจ้าจึงหยุดอ่าน เพราะยะห์ยา (ลูกชายของข้าพเจ้า) อยู่ใกล้ม้า ข้าพเจ้ากลัวว่ามันจะเหยียบเขา แล้วข้าพเจ้าก็เห็นสิ่งคล้ายร่มเงา ในนั้นมีสิ่งคล้ายตะเกียงจำนวนมาก ลอยขึ้นไปในอากาศจนข้าพเจ้ามองไม่เห็นอีก ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ จึงกล่าวว่า «นั่นคือมะลาอิกะฮ์ที่มาฟังการอ่านของท่าน หากท่านอ่านต่อไป รุ่งเช้าผู้คนก็จะได้เห็นพวกเขา โดยพวกเขาจะไม่ซ่อนตัวจากผู้คนเลย» (บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์และมุสลิม)

มะลาอิกะฮ์นำสลามจากประชาชาติของท่านเราะซูล ﷺ ไปถึงท่าน

إن لله ملائكة سياحين يبلغوني عن أمتي السلام

อิหม่ามอะห์มัดและอัน-นะสาอีย์รายงานจากอับดุลลอฮ์ บิน มัสอูด (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงอัลลอฮ์มีมะลาอิกะฮ์ที่ท่องไปตามที่ต่าง ๆ พวกเขานำสลามจากประชาชาติของฉันมายังฉัน»

إن لله تعالى ملكاً أعطاه سمع العباد ، فليس من أحد يصلي عليَّ إلا بلغنيها ، وإني سألت ربي أن لا يصلي عليَّ عبد صلاة إلا صلى عليه عشر أمثالها

และในหนังสืออัล-มุอ์ญัม อัล-กะบีร ของอัฏ-เฏาะบะรอนีย์ ด้วยสายรายงานที่หะสัน จากอัมมาร บิน ยาสิร (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงอัลลอฮ์ตะอาลามีมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่ง ซึ่งพระองค์ทรงประทานให้เขาได้ยินเสียงของปวงบ่าว ดังนั้นไม่มีผู้ใดที่กล่าวเศาะละวาตแก่ฉัน เว้นแต่เขาจะนำเศาะละวาตนั้นมาแจ้งแก่ฉัน และแท้จริงฉันได้วิงวอนต่อพระผู้อภิบาลของฉันว่า ไม่มีบ่าวคนใดกล่าวเศาะละวาตแก่ฉันหนึ่งครั้ง เว้นแต่พระองค์จะทรงประทานพรแก่เขาสิบเท่าของมัน»

มะลาอิกะฮ์นำข่าวดีมาแจ้งแก่บรรดาผู้ศรัทธา

هَلْ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْرَٰهِيمَ ٱلْمُكْرَمِينَ ﴿٢٤﴾ إِذْ دَخَلُوا۟ عَلَيْهِ فَقَالُوا۟ سَلَـٰمًا ۖ قَالَ سَلَـٰمٌ قَوْمٌ مُّنكَرُونَ ﴿٢٥﴾ فَرَاغَ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦ فَجَآءَ بِعِجْلٍ سَمِينٍ ﴿٢٦﴾ فَقَرَّبَهُۥٓ إِلَيْهِمْ قَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ ﴿٢٧﴾ فَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً ۖ قَالُوا۟ لَا تَخَفْ ۖ وَبَشَّرُوهُ بِغُلَـٰمٍ عَلِيمٍ ﴿٢٨﴾

พวกเขาได้นำข่าวดีมาแจ้งแก่นบีอิบรอฮีมว่า ท่านจะได้รับการประทานบุตรหลานที่ดี «เรื่องราวของแขกผู้มีเกียรติของอิบรอฮีมได้มาถึงเจ้าแล้วหรือ? ขณะที่พวกเขาเข้ามาหาเขา แล้วกล่าวว่า "สลาม" เขากล่าวว่า "สลาม (แด่ท่าน) พวกท่านเป็นกลุ่มชนที่ไม่เป็นที่รู้จัก" แล้วเขาก็ปลีกตัวไปหาครอบครัวของเขาอย่างเงียบ ๆ แล้วนำลูกวัวอ้วนพีมา แล้วเขาก็ยื่นมันให้แก่พวกเขา เขากล่าวว่า "พวกท่านไม่รับประทานหรือ?" แล้วเขาก็รู้สึกหวาดกลัวพวกเขาอยู่ในใจ พวกเขากล่าวว่า "อย่ากลัวเลย" และพวกเขาได้แจ้งข่าวดีแก่เขาถึงบุตรชายผู้มีความรู้คนหนึ่ง» (ซูเราะฮ์อัษ-ษาริยาต 51:24–28)

فَنَادَتْهُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ وَهُوَ قَآئِمٌ يُصَلِّى فِى ٱلْمِحْرَابِ أَنَّ ٱللَّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيَىٰ

และพวกเขาได้แจ้งข่าวดีแก่นบีซะกะรียาถึง (การได้บุตรชื่อ) ยะห์ยา «แล้วมะลาอิกะฮ์ก็ได้ร้องเรียกเขา ขณะที่เขายืนละหมาดอยู่ในมิห์รอบว่า แท้จริงอัลลอฮ์ทรงแจ้งข่าวดีแก่ท่านถึง (การได้บุตรชื่อ) ยะห์ยา» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:39)

زار رجل أخاً له في قرية أخرى ، فأرصد الله له على مدرجته ( طريقه ) ملكاً ، فلما أتى عليه ، قال : أين تريد؟ قال : أريد أخاً لي في هذه القرية ، قال : هل لك عليه من نعمة تربُّها؟ قال : لا ، غير أني أحببته في الله عز وجل ، قال : فإني رسول الله إليك بأن الله قد أحبك كما أحببته فيه

และเรื่องนี้มิได้จำกัดอยู่เฉพาะบรรดานบีและบรรดาเราะซูลเท่านั้น แต่มะลาอิกะฮ์อาจนำข่าวดีมาแจ้งแก่บรรดาผู้ศรัทธาด้วย ในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ท่านกล่าวว่า «มีชายคนหนึ่งไปเยี่ยมพี่น้องของเขาคนหนึ่งในอีกหมู่บ้านหนึ่ง อัลลอฮ์จึงทรงส่งมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งไปเฝ้ารอเขาอยู่บนเส้นทางที่เขาจะผ่าน เมื่อเขามาถึง มะลาอิกะฮ์ก็ถามว่า ท่านจะไปที่ใด? เขาตอบว่า ข้าพเจ้าจะไปหาพี่น้องของข้าพเจ้าคนหนึ่งในหมู่บ้านนี้ มะลาอิกะฮ์ถามว่า ท่านมีบุญคุณใด ๆ ต่อเขาที่ท่านจะไปดูแลรักษามันหรือ? เขาตอบว่า ไม่มี เพียงแต่ข้าพเจ้ารักเขาเพื่ออัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและผู้ทรงยิ่งใหญ่เท่านั้น มะลาอิกะฮ์จึงกล่าวว่า แท้จริงข้าคือผู้ที่อัลลอฮ์ทรงส่งมายังท่าน เพื่อแจ้งว่าอัลลอฮ์ทรงรักท่านแล้ว เช่นเดียวกับที่ท่านรักเขาเพื่อพระองค์»

أتاني جبريل ، فقال : يا رسول الله ! هذه خديجة قد أتتك معها إناء فيه ادام أو طعام أو شراب ، فإذا هي قد أتتك ، فاقرأ عليها السلام ، من ربِّها ومني ، وبشرها ببيت في الجنة من قصب ، لا صخب فيها ولا نصب

และในเศาะฮีหฺมุสลิม รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ญิบรีลได้มาหาฉันแล้วกล่าวว่า โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์! นี่คือเคาะดีญะฮ์ นางกำลังมาหาท่าน โดยถือภาชนะใบหนึ่งที่บรรจุกับข้าว หรืออาหาร หรือเครื่องดื่มมาด้วย เมื่อนางมาถึงท่านแล้ว ขอท่านจงกล่าวสลามแก่นางจากพระผู้อภิบาลของนางและจากฉัน และจงแจ้งข่าวดีแก่นางถึงบ้านหลังหนึ่งในสวรรค์ที่ทำจากไข่มุกกลวง ซึ่งไม่มีเสียงอึกทึกและไม่มีความเหน็ดเหนื่อยในนั้น» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 1/76)

มะลาอิกะฮ์กับความฝันในยามหลับ

كان الرجل في حياة النبي ـ ﷺ ـ إذا رأى رؤيا قصَّها على رسول الله ـ ﷺ ـ فتمنيت أن أرى رؤيا فأقصها على رسول الله ـ ﷺ ـ ، وكنت غلاماً شابًّا ، وكنت أنام في المسجد على عهد رسول الله ـ ﷺ ـ فرأيت في النوم كأن ملكين أخذاني فذهبا بي إلى النار ، فإذا هي مطوية كطيِّ البئر ، وإذا لها قرنان ، وإذا فيها أناس قد عرفتهم ، فجعلت أقول : أعوذ بالله من النار ، قال : فلقينا ملك آخر فقال لي : لا ترع

อัล-บุคอรีย์ได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน ในบทว่าด้วยการละหมาดตะฮัจญุด จากอับดุลลอฮ์ อิบนุอุมัร (ร.ฎ.) ว่า «ในสมัยที่ท่านนบี ﷺ ยังมีชีวิตอยู่ เมื่อชายคนใดฝันเห็นสิ่งใด เขาก็จะเล่าความฝันนั้นให้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ฟัง ฉันจึงปรารถนาที่จะฝันเห็นบ้างเพื่อจะได้เล่าให้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ฟัง ขณะนั้นฉันยังเป็นเด็กหนุ่ม และฉันเคยนอนในมัสยิดในสมัยของท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ แล้วฉันก็ฝันเห็นว่ามีมะลาอิกะฮ์สององค์จับตัวฉันพาไปยังนรก ปรากฏว่ามันถูกก่อขอบไว้เหมือนขอบบ่อน้ำ และมีเสาสองต้น ในนั้นมีผู้คนที่ฉันรู้จัก ฉันจึงกล่าวว่า ฉันขอความคุ้มครองต่ออัลลอฮ์ให้พ้นจากนรก แล้วเราก็พบกับมะลาอิกะฮ์อีกองค์หนึ่ง ซึ่งกล่าวแก่ฉันว่า "อย่าได้ตื่นตระหนก"» หมายถึง อย่ากลัวเลย

أريتك في المنام يجيء بك الملك في سرقه من حرير ، فقال لي : هذه امرأتك فكشفتُ عن وجهك الثوب ، فإذا أنت هي ، فقلت :

และในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ รายงานจากท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวแก่ฉันว่า «เธอถูกทำให้ฉันได้เห็นในความฝัน โดยมีมะลาอิกะฮ์นำตัวเธอมาในผ้าไหมผืนหนึ่ง แล้วเขากล่าวแก่ฉันว่า นี่คือภรรยาของท่าน ฉันจึงเปิดผ้าออกจากใบหน้าของเธอ ปรากฏว่าเป็นเธอนั่นเอง ฉันจึงกล่าวว่า

إن يك هذا من الله يتمه

หากสิ่งนี้มาจากอัลลอฮ์ พระองค์ก็จะทรงทำให้มันสมบูรณ์»

พวกเขาร่วมสู้รบกับบรรดาผู้ศรัทธาและทำให้พวกเขามั่นคงในการทำสงคราม

إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَٱسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّى مُمِدُّكُم بِأَلْفٍ مِّنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ مُرْدِفِينَ ﴿٩﴾

وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ ٱللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنتُمْ أَذِلَّةٌ ۖ فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿١٢٣﴾ إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ أَلَن يَكْفِيَكُمْ أَن يُمِدَّكُمْ رَبُّكُم بِثَلَـٰثَةِ ءَالَـٰفٍ مِّنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ مُنزَلِينَ ﴿١٢٤﴾ بَلَىٰٓ ۚ إِن تَصْبِرُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ وَيَأْتُوكُم مِّن فَوْرِهِمْ هَـٰذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُم بِخَمْسَةِ ءَالَـٰفٍ مِّنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ مُسَوِّمِينَ ﴿١٢٥﴾

อัลลอฮ์ได้ทรงเสริมกำลังบรรดาผู้ศรัทธาด้วยมะลาอิกะฮ์จำนวนมากในสงครามบัดร์ ดังที่พระองค์ตรัสว่า «จงรำลึกขณะที่พวกเจ้าวิงวอนขอความช่วยเหลือจากพระเจ้าของพวกเจ้า แล้วพระองค์ทรงตอบรับแก่พวกเจ้าว่า แท้จริงข้าจะเสริมกำลังพวกเจ้าด้วยมะลาอิกะฮ์หนึ่งพันที่ติดตามกันมาเป็นระลอก» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:9) และ «และโดยแน่นอน อัลลอฮ์ได้ทรงช่วยเหลือพวกเจ้าแล้วที่บัดร์ ขณะที่พวกเจ้าเป็นผู้อ่อนแอต่ำต้อย ดังนั้นจงยำเกรงอัลลอฮ์เถิด เพื่อพวกเจ้าจะได้กตัญญู ขณะที่เจ้ากล่าวแก่บรรดาผู้ศรัทธาว่า ยังไม่พอแก่พวกท่านอีกหรือที่พระเจ้าของพวกท่านจะทรงเสริมกำลังพวกท่านด้วยมะลาอิกะฮ์สามพันที่ถูกส่งลงมา แน่นอนทีเดียว หากพวกท่านอดทนและยำเกรง และพวกเขาได้มาจู่โจมพวกท่านอย่างฉับพลันนี้ พระเจ้าของพวกท่านจะทรงเสริมกำลังพวกท่านด้วยมะลาอิกะฮ์ห้าพันที่มีเครื่องหมาย» (ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:123-125)

هذا جبريل آخذ برأس فرسه ، عليه أداة الحرب

ท่านเราะซูล ﷺ ได้กล่าวในวันบัดร์ว่า «นี่คือญิบรีล กำลังจับศีรษะม้าของเขา โดยมีอาวุธสงครามอยู่กับตัว» รายงานโดยอัล-บุคอรีย์

وَمَا جَعَلَهُ ٱللَّهُ إِلَّا بُشْرَىٰ وَلِتَطْمَئِنَّ بِهِۦ قُلُوبُكُمْ ۚ وَمَا ٱلنَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِندِ ٱللَّهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿١٠﴾

إِذْ يُوحِى رَبُّكَ إِلَى ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ أَنِّى مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا۟ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ۚ سَأُلْقِى فِى قُلُوبِ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ٱلرُّعْبَ فَٱضْرِبُوا۟ فَوْقَ ٱلْأَعْنَاقِ وَٱضْرِبُوا۟ مِنْهُمْ كُلَّ بَنَانٍ ﴿١٢﴾

อัลลอฮ์ได้ทรงชี้แจงถึงวิทยปัญญาและเป้าหมายของการเสริมกำลังนี้ นั่นคือการทำให้บรรดาผู้ศรัทธามั่นคง การร่วมรบไปกับพวกเขา และการต่อสู้กับบรรดาศัตรูของอัลลอฮ์และสังหารพวกเขาด้วยการฟันที่คอและที่มือของพวกเขา ดังที่พระองค์ตรัสว่า «และอัลลอฮ์มิได้ทรงทำมันขึ้นนอกจากเพื่อเป็นข่าวดี และเพื่อให้หัวใจของพวกเจ้าสงบมั่นด้วยมัน และการช่วยเหลือนั้นมิได้มาจากที่ใด นอกจากจากอัลลอฮ์ แท้จริงอัลลอฮ์นั้นทรงเดชานุภาพ ทรงปรีชาญาณ» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:10) และ «จงรำลึกขณะที่พระเจ้าของเจ้าทรงวะฮีย์แก่มะลาอิกะฮ์ว่า แท้จริงข้าอยู่กับพวกเจ้า ดังนั้นพวกเจ้าจงทำให้บรรดาผู้ศรัทธามั่นคงเถิด ข้าจะใส่ความหวาดกลัวลงในหัวใจของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา ดังนั้นพวกเจ้าจงฟันเหนือคอ และจงฟันทุกปลายนิ้วของพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-อันฟาล 8:12)

وَمَا جَعَلَهُ ٱللَّهُ إِلَّا بُشْرَىٰ لَكُمْ وَلِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُم بِهِۦ ۗ وَمَا ٱلنَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِندِ ٱللَّهِ ٱلْعَزِيزِ ٱلْحَكِيمِ ﴿١٢٦﴾ لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنقَلِبُوا۟ خَآئِبِينَ ﴿١٢٧﴾

และพระองค์ตรัสในซูเราะฮ์อาล อิมรอนว่า «และอัลลอฮ์มิได้ทรงทำมันขึ้นนอกจากเพื่อเป็นข่าวดีแก่พวกเจ้า และเพื่อให้หัวใจของพวกเจ้าสงบมั่นด้วยมัน และการช่วยเหลือนั้นมิได้มาจากที่ใด นอกจากจากอัลลอฮ์ผู้ทรงเดชานุภาพ ผู้ทรงปรีชาญาณ เพื่อพระองค์จะทรงตัดส่วนหนึ่งของบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาให้สิ้นไป หรือทรงทำให้พวกเขาอัปยศ แล้วพวกเขาก็กลับไปอย่างผิดหวัง» (ซูเราะฮ์อาล อิมรอน 3:126-127)

أبشر يا أبا بكر هذا جبريل على ثناياه النقع

ท่านเราะซูล ﷺ ได้เห็นมะลาอิกะฮ์ในวันบัดร์ ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์มีรายงานว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ในวันบัดร์นั้น ท่านอยู่ในเพิงที่พัก (อัล-อะรีช) พร้อมกับอัศ-ศิดดีก (ร.ฎ.) ทั้งสองกำลังวิงวอนขอดุอาอ์ แล้วท่านเราะซูล ﷺ ก็เคลิ้มหลับไปครู่หนึ่ง จากนั้นท่านก็ตื่นขึ้นพร้อมกับยิ้ม แล้วกล่าวว่า «จงรับข่าวดีเถิด โอ้อบูบักร นี่คือญิบรีล มีฝุ่นจับอยู่บนฟันหน้าของเขา»

بينا رجل من المسلمين يشتدُّ في أثر رجل من المشركين أمامه إذ سمع ضربة بالسوط فوقه ، وصوت الفارس يقول أقدم حيزوم ، إذ نظر إلى المشرك أمامه فخرَّ مستلقياً قال : فنظر إليه فإذا هو قد حطم وشقَّ وجهه كضربة السوط فاخضر ذلك أجمع فجاء الأنصاري فحدث ذلك رسول الله ـ ﷺ ـ فقال صدقت ذلك من مدد السماء الثالثة

ทหารมุสลิมคนหนึ่งได้ยินเสียงการฟาดของมะลาอิกะฮ์ที่ฟาดลงบนกาฟิรคนหนึ่ง และได้ยินเสียงของมะลาอิกะฮ์ขณะที่ตวาดเร่งม้าของตน ในเศาะฮีหฺมุสลิมมีรายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า «ขณะที่ชายมุสลิมคนหนึ่งกำลังเร่งไล่ตามชายมุชริกคนหนึ่งที่อยู่ข้างหน้า เขาก็ได้ยินเสียงฟาดแส้อยู่เหนือเขา และได้ยินเสียงของผู้ขี่ม้ากล่าวว่า "รุดหน้าไปเถิด ฮัยซูม!" ทันใดนั้นเขามองไปยังมุชริกที่อยู่ข้างหน้า ก็เห็นว่าเขาล้มลงนอนหงาย ผู้รายงานกล่าวว่า เขามองดูมุชริกผู้นั้น ก็พบว่าจมูกของเขาแตกและใบหน้าของเขาฉีกขาดเหมือนรอยฟาดของแส้ และบริเวณนั้นทั้งหมดกลายเป็นสีเขียวคล้ำ ชาวอันศอรผู้นั้นจึงมาเล่าเรื่องนี้แก่ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ท่านจึงกล่าวว่า "ท่านพูดจริง นั่นคือกำลังเสริมจากฟากฟ้าชั้นที่สาม"»

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَاءَتْكُمْ جُنُودٌ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا وَجُنُودًا لَّمْ تَرَوْهَا

أوضعتم سلاحكم ، فإنا لم نضع سلاحنا بعد ، فقال : إلى أين ؟ فأشار إلى بني قريظة

มะลาอิกะฮ์ยังได้ร่วมสู้รบในสมรภูมิอื่น ๆ อีกด้วย ในสงครามค็อนดัก อัลลอฮ์ทรงส่งมะลาอิกะฮ์ของพระองค์ลงมา ดังที่ทรงตรัสว่า «โอ้บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย จงรำลึกถึงความโปรดปรานของอัลลอฮ์ที่มีต่อพวกเจ้า ขณะที่กองทัพทั้งหลายได้ยกมาโจมตีพวกเจ้า แล้วเราได้ส่งลมพายุและไพร่พลที่พวกเจ้ามองไม่เห็นไปยังพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-อะห์ซาบ 33:9) ไพร่พลที่พวกเขามองไม่เห็นในที่นี้หมายถึงมะลาอิกะฮ์ ดังที่มีรายงานยืนยันไว้ในตำราเศาะฮีหฺและตำราอื่น ๆ ว่า ญิบรีลได้มาหาท่านเราะซูล ﷺ หลังจากที่กองทัพพันธมิตร (อัล-อะห์ซาบ) ถอยกลับไปแล้ว โดยบนฟันหน้าของญิบรีลยังมีฝุ่นจับอยู่ ขณะนั้นท่านเราะซูล ﷺ กำลังอาบน้ำ ญิบรีลกล่าวแก่ท่านเราะซูล ﷺ ว่า «ท่านวางอาวุธแล้วหรือ? แต่พวกเรายังไม่ได้วางอาวุธเลย» ท่านถามว่า «ไปที่ไหน?» ญิบรีลจึงชี้ไปยังบนีกุร็อยเซาะฮ์

การปกป้องท่านเราะซูล ﷺ ของมะลาอิกะฮ์

هل يعفر محمد وجهه بين أظهركم ، قال : فقيل نعم ، فقال : واللات والعزى لئن رأيته يفعل ذلك لأطأن على رقبته أو لأعفرنَّ وجهه في التراب ، قال : فأتى رسول الله ـ ﷺ ـ وهو يصلي يزعم ليطأ على رقبته . قال فما فجأهم منه إلا وهو ينكص على عقبه ويتقي بيديه ، قال : فقيل له ما لك ، فقال:إن بيني وبينه لخندقاً من نار وهولاً واجنحة . فقال رسول الله ـ ﷺ ـ ( لو دنا مني لاختطفته الملائكة عضواً عضواً )

มุสลิมได้รายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า อบูญะฮ์ลกล่าวว่า «มุหัมมัดเอาใบหน้าของเขาแนบดิน (สุญูด) ต่อหน้าพวกท่านหรือ?» มีคนตอบว่า «ใช่» เขาจึงกล่าวว่า «ขอสาบานด้วยอัล-ลาตและอัล-อุซซา หากฉันเห็นเขาทำเช่นนั้น ฉันจะเหยียบต้นคอของเขา หรือไม่ก็จะกดใบหน้าของเขาให้จมดิน» ผู้รายงานกล่าวว่า แล้วเขาก็เข้ามาหาท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ขณะที่ท่านกำลังละหมาด โดยหมายจะเหยียบต้นคอของท่าน ผู้รายงานกล่าวว่า แต่สิ่งที่ทำให้พวกเขาประหลาดใจก็คือ เขากลับถอยหลังกลับมาพร้อมกับเอามือทั้งสองข้างป้องกันตัว มีคนถามเขาว่า «ท่านเป็นอะไรไป?» เขาตอบว่า «ระหว่างฉันกับเขามีคูเพลิง มีสิ่งที่น่าสะพรึงกลัว และมีปีกทั้งหลาย» ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ จึงกล่าวว่า «หากเขาเข้ามาใกล้ฉัน มะลาอิกะฮ์ก็จะฉีกกระชากเขาออกเป็นชิ้น ๆ ทีละอวัยวะ»

และอัล-บุคอรีได้รายงานหะดีษนี้ไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน ในกิตาบอัต-ตัฟซีร โดยมีเนื้อความสั้นกว่าสายรายงานของมุสลิมนี้

การที่มะลาอิกะฮ์ปกป้องและช่วยเหลือบ่าวผู้ศอลิหฺ และปลดเปลื้องความทุกข์ยากของพวกเขา

أَمَّن يُجِيبُ ٱلْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ

บางครั้งอัลลอฮ์ทรงส่งมะลาอิกะฮ์มาปกป้องบ่าวผู้ศอลิหฺบางคนของพระองค์ที่มิใช่นบีและเราะซูล เรื่องที่เกิดขึ้นกับชายคนหนึ่งซึ่งอิบนุกะษีรได้เล่าไว้อาจเป็นตัวอย่างหนึ่งของเรื่องนี้ ในตัฟซีรของอิบนุกะษีร ตอนอธิบายดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «หรือผู้ใดเล่าที่ตอบรับผู้ตกอยู่ในความคับขันเมื่อเขาวิงวอนต่อพระองค์...» (ซูเราะฮ์อัน-นัมล์ 27:62) ท่านกล่าวว่า

อัล-หาฟิซอิบนุอะซากิรได้บันทึกไว้ในชีวประวัติของชายคนหนึ่ง ซึ่งอบูบักร มุหัมมัด บิน ดาวูด อัด-ดีนะวะรี ผู้เป็นที่รู้จักในนาม อัด-ดุกกี อัศ-ศูฟี ได้เล่าเรื่องจากเขาไว้ ชายผู้นี้กล่าวว่า ข้าพเจ้ามีอาชีพให้เช่าล่อของข้าพเจ้าเดินทางจากดิมัชก์ไปยังเมืองอัซ-ซับดานี ครั้งหนึ่งมีชายคนหนึ่งขี่ล่อไปกับข้าพเจ้า เมื่อเราผ่านเส้นทางสายหนึ่งซึ่งไม่ค่อยมีผู้คนสัญจร เขาบอกข้าพเจ้าว่า "ไปทางนี้เถิด เพราะมันใกล้กว่า" ข้าพเจ้าตอบว่า "ข้าไม่ชำนาญทางนี้" เขาว่า "ไม่หรอก ทางนี้ใกล้กว่าแน่" เราจึงไปตามทางนั้น จนมาถึงที่แห่งหนึ่งซึ่งเป็นพื้นที่ขรุขระและหุบเขาลึก มีศพผู้ถูกฆ่าอยู่มากมาย เขาบอกข้าพเจ้าว่า "จับหัวล่อไว้ ข้าจะลง" แล้วเขาก็ลงมา ถลกแขนเสื้อ รวบเสื้อผ้าขึ้น ชักมีดออกมา แล้วตรงเข้ามาหาข้าพเจ้า ข้าพเจ้าวิ่งหนีจากเขา และเขาก็ไล่ตามมา ข้าพเจ้าขอร้องเขาโดยอ้างพระนามของอัลลอฮ์ และกล่าวว่า "เอาล่อพร้อมสิ่งของที่อยู่บนหลังมันไปเถิด" เขาตอบว่า "มันก็เป็นของข้าอยู่แล้ว ข้าเพียงต้องการฆ่าเจ้าเท่านั้น" ข้าพเจ้าเตือนให้เขากลัวอัลลอฮ์และการลงโทษของพระองค์ แต่เขาไม่ยอมรับฟัง ข้าพเจ้าจึงยอมจำนนต่อหน้าเขาและกล่าวว่า "ข้าขอให้ท่านปล่อยให้ข้าละหมาดสองร็อกอะฮ์ก่อน" เขาว่า "เร็วเข้า"

أَمَّن يُجِيبُ ٱلْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ ٱلسُّوٓءَ

ข้าพเจ้าจึงยืนขึ้นละหมาด แต่อัลกุรอานกลับติดขัดสำหรับข้าพเจ้า นึกไม่ออกแม้แต่อักษรเดียว ข้าพเจ้ายืนนิ่งอยู่อย่างงุนงง ขณะที่เขาพูดว่า "เอาสิ รีบให้เสร็จ" แล้วอัลลอฮ์ก็ทรงให้ดำรัสของพระองค์ไหลออกมาจากลิ้นของข้าพเจ้า คือ «หรือผู้ใดเล่าที่ตอบรับผู้ตกอยู่ในความคับขันเมื่อเขาวิงวอนต่อพระองค์ และทรงปลดเปลื้องความเลวร้าย» ทันใดนั้นก็มีชายขี่ม้าคนหนึ่งปรากฏตัวมาจากปากหุบเขา ในมือถือหอกเล่มหนึ่ง เขาพุ่งหอกใส่ชายคนนั้น และมันก็ไม่พลาดหัวใจของเขาเลย ชายคนนั้นล้มลงสิ้นใจ ข้าพเจ้าเข้าไปเกาะผู้ขี่ม้านั้นไว้และกล่าวว่า "ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ท่านคือใคร" เขาตอบว่า "ข้าคือผู้ถูกส่งมาจากพระผู้ทรงตอบรับผู้ตกอยู่ในความคับขันเมื่อเขาวิงวอนต่อพระองค์ และทรงปลดเปลื้องความเลวร้าย"

ชายผู้นั้นกล่าวว่า ข้าพเจ้าจึงนำล่อและสัมภาระกลับมา และกลับถึงบ้านโดยปลอดภัย

ตัวอย่างอีกประการหนึ่งคือ การที่อัลลอฮ์ทรงส่งญิบรีลมาช่วยเหลือมารดาของอิสมาอีลที่มักกะฮ์ ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรี…

لا تخافي الضَّيعة فإن ههنا بيتاً لله يبنيه هذا الغلام وأبوه ، وإن الله لا يضيع أهله

รายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ในเรื่องราวการอพยพของท่านอิบรอฮีมพร้อมกับอิสมาอีลบุตรชายและฮาญัรมารดาของเขาไปยังแผ่นดินมักกะฮ์ ซึ่งเป็นเรื่องราวที่ยาว ความว่า มารดาของอิสมาอีลได้วิ่งไปมาระหว่างเศาะฟาและมัรวะฮ์อย่างผู้ที่ทุ่มเทเหน็ดเหนื่อยถึงเจ็ดรอบเพื่อหาน้ำ เมื่อนางขึ้นไปถึงเนินมัรวะฮ์ นางได้ยินเสียงหนึ่ง นางจึงกล่าวกับตัวเองว่า (เงียบก่อน) แล้วนางก็ตั้งใจฟังและได้ยินเสียงนั้นอีก นางจึงกล่าวว่า "ท่านได้ให้ฉันได้ยินแล้ว หากท่านมีความช่วยเหลือ (ก็จงช่วยเถิด)" ทันใดนั้นก็ปรากฏมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งอยู่ ณ ที่ตั้งของบ่อซัมซัม มะลาอิกะฮ์องค์นั้นได้ขุดด้วยส้นเท้า หรือผู้รายงานกล่าวว่าด้วยปีกของเขา จนกระทั่งน้ำผุดขึ้นมา... แล้วมะลาอิกะฮ์ก็กล่าวแก่นางว่า «อย่ากลัวว่าจะถูกทอดทิ้งให้พินาศเลย เพราะ ณ ที่นี้คือที่ตั้งบ้านของอัลลอฮ์ ซึ่งเด็กคนนี้กับบิดาของเขาจะสร้างขึ้น และแท้จริงอัลลอฮ์จะไม่ทรงทอดทิ้งผู้คนของพระองค์»

إن جبريل لما ركض زمزم بعقبه جعلت أم اسماعيل تجمع البطحاء ، رحم الله هاجر لو تركتها كانت عينا معينا

และในสุนันอันนะสาอีย์ ด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง ระบุว่ามะลาอิกะฮ์ที่มาหานางนั้นคือญิบรีล ความว่า «เมื่อญิบรีลกระทืบส้นเท้าจนเกิดบ่อซัมซัม มารดาของอิสมาอีลก็เริ่มกอบรวบทรายมากั้นไว้ ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาฮาญัรเถิด หากนางปล่อยมันไว้ มันก็จะกลายเป็นตาน้ำที่ไหลบนผิวดิน» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 2/197)

การที่มะลาอิกะฮ์มาร่วมในการจัดการศพของบรรดาคนศอลิห์

هذا الذي تحرَّك له العرش ، وفتحت له أبواب السماء ، وشهده سبعون ألفاً من الملائكة ، لقد ضُمَّ ضمة ، ثمَّ فرِّج عنه

ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวถึงสะอ์ดิ บิน มุอาซ (ร.ฎ.) ว่า «ผู้นี้คือผู้ที่บัลลังก์อะรัชได้สั่นไหวเพื่อเขา ประตูต่าง ๆ ของฟากฟ้าได้ถูกเปิดออกให้แก่เขา และมีมะลาอิกะฮ์เจ็ดหมื่นองค์มาร่วมเป็นสักขีในการจัดการศพของเขา เขาถูก (หลุมศพ) บีบรัดครั้งหนึ่ง แล้วมันก็ถูกคลายออกจากเขา» รายงานโดยอันนะสาอีย์จากอิบนุอุมัร (ร.ฎ.) ด้วยสายรายงานที่ถูกต้อง (เศาะฮีหุลญามิอ์ 6/72)

การที่มะลาอิกะฮ์ใช้ปีกของพวกเขาบังร่มให้แก่ผู้ตายชะฮีด

تبكين أو لا تبكين ، ما زالت الملائكة تظله بأجنحتها حتى رفعتموه

ในเศาะฮีหฺอัลบุคอรีย์ รายงานจากญาบิร บิน อับดุลลอฮ์ (ร.ฎ.) เล่าว่า เมื่อบิดาของฉันถูกสังหาร ฉันได้เปิดผ้าออกจากใบหน้าของท่านและร้องไห้ ผู้คนต่างห้ามฉัน แต่ท่านนบี ﷺ มิได้ห้ามฉัน แล้วฟาฏิมะฮ์ป้าของฉันก็ร้องไห้ ท่านนบี ﷺ จึงกล่าวว่า «เธอจะร้องไห้หรือไม่ร้องไห้ก็ตาม บรรดามะลาอิกะฮ์ยังคงใช้ปีกของพวกเขาบังร่มให้เขาอยู่ตลอด จนกระทั่งพวกเธอยกเขาขึ้น»

และอัลบุคอรีย์ได้ตั้งชื่อหัวข้อของหะดีษนี้ว่า (บทว่าด้วยการที่มะลาอิกะฮ์บังร่มให้แก่ผู้ตายชะฮีด)

มะลาอิกะฮ์ที่นำหีบ (อัต-ตาบูต) มา

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ ءَايَةَ مُلْكِهِۦٓ أَن يَأْتِيَكُمُ ٱلتَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِّمَّا تَرَكَ ءَالُ مُوسَىٰ وَءَالُ هَـٰرُونَ تَحْمِلُهُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ

อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า «และนบีของพวกเขาได้กล่าวแก่พวกเขาว่า แท้จริงสัญญาณแห่งอำนาจการปกครองของเขานั้น คือการที่หีบจะมายังพวกท่าน ในนั้นมีความสงบมั่นจากพระเจ้าของพวกท่าน และสิ่งที่หลงเหลืออยู่จากสิ่งที่วงศ์วานของมูซาและวงศ์วานของฮารูนได้ทิ้งไว้ โดยมีมะลาอิกะฮ์แบกมันมา» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:248)

สิ่งที่เราให้ความสนใจจากอายะฮ์นี้ คือสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงบอกแก่เราว่า มะลาอิกะฮ์ได้นำหีบมายังบนีอิสรออีลในช่วงเวลานั้น เพื่อให้พวกเขาเกิดความสบายใจและความมั่นคง เพื่อพวกเขาจะได้รู้ว่าฏอลูตคือผู้ที่ได้รับการคัดเลือกจากอัลลอฮ์ ตะอาลา แล้วพวกเขาจะได้ติดตามและเชื่อฟังเขา

การที่มะลาอิกะฮ์ปกป้องมะดีนะฮ์และมักกะฮ์จากดัจญาล

أنا المسيح الدجال ، وإني يوشك أن يؤذن لي في الخروج ، فأخرج فأسير في الأرض ، فلا أدع قرية إلا هبطتها في أربعين ليلة ، غير مكة وطيبة ، فهما محرمتان عليَّ كلتاهما ، كلما أردت أن أدخل واحدة ، أو أحداً منهما ، استقبلني ملك بيده السيف صلتا يصدني عنها ، وإن على كل نقب منها ملائكة يحرسونها

هذه طيبة ، هذه طيبة ، هذه طيبة

เมื่อดัจญาลออกมา เขาจะเข้าไปในทุกเมือง ยกเว้นมักกะฮ์และมะดีนะฮ์ เนื่องจากมะลาอิกะฮ์ปกป้องทั้งสองเมืองนั้นไว้ ดังที่มีรายงานยืนยันในเศาะฮีหฺมุสลิม สุนันอบูดาวูด และอัต-ติรมิซีย์ จากหะดีษของฟาฏิมะฮ์ บินติ เกาะอีส (ร.ฎ.) จากเรื่องราวของตะมีม อัด-ดารีย์ (ร.ฎ.) ว่าดัจญาลได้กล่าวว่า «ข้าคืออัล-มะสีหฺ อัด-ดัจญาล และอีกไม่นานข้าจะได้รับอนุญาตให้ออกไป แล้วข้าจะออกไปและท่องไปทั่วแผ่นดิน ข้าจะไม่ละหมู่บ้านใดไว้เลย เว้นแต่ข้าจะลงไปยังมันภายในสี่สิบคืน ยกเว้นมักกะฮ์และฏ็อยบะฮ์ ทั้งสองแห่งนั้นถูกห้ามแก่ข้า ทุกครั้งที่ข้าต้องการจะเข้าไปในแห่งใดแห่งหนึ่ง มะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งซึ่งถือดาบที่ชักออกจากฝักจะมาเผชิญหน้าข้า และขัดขวางข้าไม่ให้เข้าไป และแท้จริงบนทุกช่องทางเข้าของมันมีมะลาอิกะฮ์คอยเฝ้ารักษาอยู่» นาง (ฟาฏิมะฮ์) กล่าวว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้กล่าว พลางเอาไม้เท้าของท่านเคาะลงบนมิมบัรว่า «นี่คือฏ็อยบะฮ์ นี่คือฏ็อยบะฮ์ นี่คือฏ็อยบะฮ์» หมายถึง มะดีนะฮ์

لا يدخل المدينة رعب المسيح الدجال ، لها يومئذ سبعة أبواب ، على كل باب ملكان

และอัล-บุคอรีย์ได้รายงานจากอบูบักเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่าท่านกล่าวว่า «ความหวาดกลัวต่ออัล-มะสีหฺ อัด-ดัจญาลจะไม่เข้าไปในมะดีนะฮ์ ในวันนั้นมะดีนะฮ์มีประตูเจ็ดประตู บนทุกประตูมีมะลาอิกะฮ์สององค์»

على أنقاب المدينة ملائكة ، لا يدخلها الطاعون ولا الدجال

ليس من بلد إلا سيطؤه الدجال ، إلا مكة والمدينة ، ليس له من نقابها نقب إلا عليه الملائكة صافين يحرسونها ، ثمَّ ترجف المدينة بأهلها ثلاث رجفات

และในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์เช่นกัน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่าท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «บนช่องทางเข้าต่าง ๆ ของมะดีนะฮ์มีมะลาอิกะฮ์ โรคระบาด (อัฏ-ฏออูน) และดัจญาลจะไม่เข้าไปในมัน» และในนั้นยังมีอีกว่า «ไม่มีเมืองใดเลย เว้นแต่ดัจญาลจะเหยียบย่ำมัน ยกเว้นมักกะฮ์และมะดีนะฮ์ ไม่มีช่องทางเข้าใดของทั้งสองเมืองนั้น เว้นแต่จะมีมะลาอิกะฮ์ยืนเรียงแถวคอยเฝ้ารักษาอยู่ จากนั้นมะดีนะฮ์จะสั่นสะเทือนพร้อมกับชาวเมืองของมันสามครั้ง

فيخرج الله كل كافر ومنافق )

«…แล้วอัลลอฮ์จะทรงขับไล่ผู้ปฏิเสธศรัทธาและมุนาฟิกทุกคนออกไป»

การลงมาของนบีอีซาพร้อมกับมะลาอิกะฮ์สององค์

นบีอีซา บุตรของมัรยัม จะลงมาในยุคสุดท้ายที่หออะซานสีขาวทางทิศตะวันออกของเมืองดิมัชก์ (ดามัสกัส) โดยสวมเสื้อผ้าสองชิ้นที่ย้อมสี (คำว่า อัล-มะฮ์รูดะตาน หมายถึง เสื้อผ้าสองชิ้นที่ย้อมด้วยวัรส์และหญ้าฝรั่น) ท่านวางฝ่ามือทั้งสองไว้บนปีกของมะลาอิกะฮ์สององค์ (บันทึกโดยมุสลิมในเศาะฮีหฺของท่าน และอัต-ติรมิซีในสุนันของท่าน)

มะลาอิกะฮ์แผ่ปีกปกคลุมแผ่นดินชาม

( يا طوبى للشام يا طوبى للشام ) . قالوا : يا رسول الله وبم ذلك ؟ قال : ( تلك ملائكة الله باسطو أجنحتها على الشام )

รายงานจากซัยด์ บิน ษาบิต อัล-อันศอรี (ร.ฎ.) กล่าวว่า ฉันได้ยินท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «โอ้ ความดีงามจงมีแด่ชาม โอ้ ความดีงามจงมีแด่ชาม» พวกเขากล่าวว่า "โอ้ท่านเราะซูลของอัลลอฮ์ เพราะเหตุใดเล่า?" ท่านกล่าวว่า «นั่นคือมะลาอิกะฮ์ของอัลลอฮ์ที่แผ่ปีกของพวกเขาปกคลุมแผ่นดินชาม»

อัช-ชัยค์นาศิรได้กล่าวไว้ในหนังสือ "ตัครีจญ์อะหาดีษฟะฎออิลอัช-ชาม" ของอัร-เราะบะอีว่า "เป็นหะดีษเศาะฮีหฺ บันทึกโดยอัต-ติรมิซี อัล-หากิมในอัล-มุสตัดร็อก และอะหมัดในอัล-มุสนัด อัล-หากิมกล่าวว่า 'เศาะฮีหฺตามเงื่อนไขของชัยค์ทั้งสอง (อัล-บุคอรีและมุสลิม)' และอัซ-ซะฮะบีก็เห็นพ้องด้วย ซึ่งก็เป็นไปตามที่ทั้งสองได้กล่าวไว้ อัล-มุนซิรีกล่าวไว้ในอัต-ตัรฆีบวัต-ตัรฮีบว่า 'และอิบนุหิบบานได้บันทึกไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน และอัฏ-เฏาะบะรอนีได้บันทึกไว้ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีหฺ'"

ผลบุญและรางวัลจากการกล่าวพ้องกับมะลาอิกะฮ์

( إذا أمّن الإمام فأمنوا فإن من وافق تأمينه تأمين الملائكة غفر له ما تقدم من ذنبه )

( إذا قال الإمام آمين فإن الملائكة تقول في السماء،آمين فمن وافق تأمينه تأمين الملائكة غفر له ما تقدم من ذنبه )

มีรายงานที่ถูกต้องในเศาะฮีหฺทั้งสอง (อัล-บุคอรีและมุสลิม) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «เมื่ออิมามกล่าวอามีน พวกท่านก็จงกล่าวอามีน เพราะผู้ใดที่การกล่าวอามีนของเขาพ้องกับการกล่าวอามีนของมะลาอิกะฮ์ บาปที่ผ่านมาของเขาจะได้รับการอภัย» และในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีมีว่า «เมื่ออิมามกล่าวอามีน แท้จริงมะลาอิกะฮ์บนฟากฟ้าก็จะกล่าวอามีน ดังนั้นผู้ใดที่การกล่าวอามีนของเขาพ้องกับการกล่าวอามีนของมะลาอิกะฮ์ บาปที่ผ่านมาของเขาจะได้รับการอภัย»

( إذا قال الامام سمع الله لمن حمده ، فقولوا : اللهمَّ ربنا ولك الحمد ، فإن من وافق قوله قول الملائكة غفر له ما تقدم من ذنبه )

และในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรี รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า «เมื่ออิมามกล่าวว่า สะมิอัลลอฮุลิมันหะมิดะฮ์ (อัลลอฮ์ทรงได้ยินผู้ที่สรรเสริญพระองค์) พวกท่านก็จงกล่าวว่า อัลลอฮุมมะ ร็อบบะนา วะละกัลหัมด์ (โอ้อัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลของเรา และการสรรเสริญทั้งมวลเป็นของพระองค์) เพราะผู้ใดที่คำกล่าวของเขาพ้องกับคำกล่าวของมะลาอิกะฮ์ บาปที่ผ่านมาของเขาจะได้รับการอภัย» และนักบันทึกหะดีษท่านอื่น ๆ ในกลุ่มอัล-ญะมาอะฮ์ก็ได้บันทึกไว้ ยกเว้นอิบนุมาญะฮ์

หน้าที่ของผู้ศรัทธาต่อมะลาอิกะฮ์

มะลาอิกะฮ์คือบ่าวของอัลลอฮ์ที่พระองค์ทรงเลือกสรรและคัดเลือกไว้ และพวกเขามีฐานะอันสูงส่ง ณ พระผู้อภิบาลของพวกเขา ผู้ศรัทธาที่เคารพภักดีต่ออัลลอฮ์และแสวงหาความพึงพอพระทัยของพระองค์ จึงไม่อาจหลีกเลี่ยงที่จะต้องให้ความเป็นมิตร (วะลาอ์) แก่มะลาอิกะฮ์ด้วยความรักและการให้เกียรติ และต้องหลีกห่างจากทุกสิ่งที่อาจล่วงเกินและทำให้พวกเขาเดือดร้อน ในหัวข้อต่อไปนี้เราจะกล่าวถึงเรื่องดังกล่าวบางส่วนพร้อมคำอธิบายและความกระจ่าง

การหลีกห่างจากบาปและการฝ่าฝืน

สิ่งที่ทำให้มะลาอิกะฮ์เดือดร้อนมากที่สุดคือบาป การฝ่าฝืน การปฏิเสธศรัทธา (กุฟร์) และการตั้งภาคี (ชิริก) ด้วยเหตุนี้ สิ่งที่ยิ่งใหญ่ที่สุดที่จะมอบแด่มะลาอิกะฮ์และทำให้พวกเขาพอใจ คือการที่คนคนหนึ่งทำศาสนาของตนให้บริสุทธิ์เพื่อพระผู้อภิบาลของเขา และหลีกห่างจากทุกสิ่งที่ทำให้พระองค์กริ้ว

ด้วยเหตุนี้ มะลาอิกะฮ์จึงไม่เข้าไปในสถานที่และบ้านเรือนที่มีการฝ่าฝืนอัลลอฮ์ ตะอาลา หรือที่มีสิ่งซึ่งอัลลอฮ์ทรงรังเกียจและทรงกริ้ว เช่น แท่นบูชา รูปปั้น และรูปภาพ และพวกเขาจะไม่เข้าใกล้ผู้ที่กำลังกระทำการฝ่าฝืน เช่น คนเมา

لا يدخل الملائكة بيتاً فيه صورة ولا كلب ولا جُنب

อิบนุกะษีรกล่าวว่า (อัล-บิดายะฮ์ 1/55) : «มีรายงานที่ถูกต้องในหะดีษที่บันทึกไว้ในตำราเศาะฮีห์ ตำรามุสนัด และตำราซุนัน จากหะดีษของศอฮาบะฮ์กลุ่มหนึ่ง จากท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «มะลาอิกะฮ์จะไม่เข้าบ้านที่มีรูปภาพ สุนัข หรือผู้มีญุนุบ (ผู้มีหะดัษใหญ่)»

ولا بول

لا تدخل الملائكة بيتاً فيه كلب أو تمثال

لا تصحب الملائكة رفقة معهم كلب أو جرس

และในรายงานหนึ่งจากอาศิม อิบนุ เฎาะมเราะฮ์ จากอะลี (ร.ฎ.) มีถ้อยคำว่า «และ (บ้านที่มี) ปัสสาวะ» และในรายงานของรอฟิอ์ จากอบูสะอีด (ร.ฎ.) ซึ่งเป็นหะดีษมัรฟูอ์ ว่า «มะลาอิกะฮ์จะไม่เข้าบ้านที่มีสุนัขหรือรูปปั้น» และในรายงานของซักวาน อบูศอลิห์ อัส-สัมมาน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «มะลาอิกะฮ์จะไม่ร่วมทางไปกับคณะเดินทางที่มีสุนัขหรือกระดิ่งอยู่ด้วย»» (จบคำพูดจากอัล-บิดายะฮ์)

ثلاثة لا تقربهم الملائكة : السكران والمتضمخ بالزعفران ، والجنب

และอัล-บัซซารได้รายงานด้วยสายรายงานที่เศาะฮีห์ จากบุร็อยดะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «สามจำพวกที่มะลาอิกะฮ์จะไม่เข้าใกล้ ได้แก่ คนเมา ผู้ที่ชโลมกายด้วยหญ้าฝรั่น และผู้มีญุนุบ» (เศาะฮีห์ อัล-ญามิอ์ 3/70)

ثلاثة لا تقربهم الملائكة : جيفة الكافر ، والمتضمخ بالخلوق ، والجنب إلا أن يتوضأ

และในสุนันของอบูดาวูด ด้วยสายรายงานที่หะซัน จากอัมมาร บินยาซิร (ร.ฎ.) จากท่านเราะซูล ﷺ ว่า «สามจำพวกที่มะลาอิกะฮ์จะไม่เข้าใกล้ ได้แก่ ศพของผู้ปฏิเสธศรัทธา ผู้ที่ชโลมตัวด้วยเคาะลูก และผู้ที่มีญุนุบ เว้นแต่เขาจะอาบน้ำละหมาด» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 3/70) (เคาะลูก คือเครื่องหอมชนิดหนึ่ง)

มะลาอิกะฮ์รู้สึกเดือดร้อนรำคาญจากสิ่งที่มนุษย์รู้สึกเดือดร้อนรำคาญ

من أكل الثوم والبصل والكراث فلا يقربنّ مسجدنا ، فإن الملائكة تتأذى مما يتأذى منه بنو آدم

มีหะดีษที่เศาะฮีหฺยืนยันว่า มะลาอิกะฮ์รู้สึกเดือดร้อนรำคาญจากสิ่งที่ลูกหลานของอาดัมรู้สึกเดือดร้อนรำคาญ พวกเขาจึงรู้สึกรำคาญจากกลิ่นที่น่ารังเกียจ สิ่งสกปรก และสิ่งโสโครก อัลบุคอรีและมุสลิมรายงานว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดกินกระเทียม หัวหอม หรือต้นกุยช่าย ก็จงอย่าเข้าใกล้มัสยิดของเรา เพราะมะลาอิกะฮ์รู้สึกเดือดร้อนรำคาญจากสิ่งที่ลูกหลานของอาดัมรู้สึกเดือดร้อนรำคาญ»

และถึงขั้นที่ท่านเราะซูล ﷺ เคยสั่งให้ชายผู้หนึ่งที่เข้ามาในมัสยิดโดยมีกลิ่นกระเทียมหรือหัวหอมโชยออกมาจากตัวเขา ให้ออกไปยังอัลบะกีอ์ (และเรื่องนี้มีปรากฏยืนยันในเศาะฮีหฺมุสลิม)

การห้ามถ่มน้ำลายไปทางขวาในขณะละหมาด

إذا قام أحدكم إلى الصلاة فلا يبصق عن أمامه فإنه إنما يناجي الله ما دام في مصلاه ، ولا عن يمينه فإن عن يمينه ملكاً ، وليبصق عن يساره أو تحت قدمه فيدفنها

ท่านเราะซูล ﷺ ได้ห้ามถ่มน้ำลายไปทางขวาในระหว่างละหมาด เพราะเมื่อผู้ละหมาดยืนละหมาด จะมีมะลาอิกะฮ์ยืนอยู่ทางขวาของเขา ในเศาะฮีหฺอัลบุคอรี จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «เมื่อคนใดในหมู่พวกท่านลุกขึ้นละหมาด ก็จงอย่าถ่มน้ำลายไปข้างหน้าของเขา เพราะแท้จริงเขากำลังกระซิบรำพึงต่ออัลลอฮ์ตราบที่เขายังอยู่ในที่ละหมาดของเขา และอย่าถ่มไปทางขวาของเขา เพราะทางขวาของเขามีมะลาอิกะฮ์อยู่ แต่จงถ่มไปทางซ้ายของเขา หรือใต้เท้าของเขา แล้วกลบมันเสีย»

การให้ความรักและภักดีต่อมะลาอิกะฮ์ทั้งหมด

มุสลิมจำเป็นต้องรักมะลาอิกะฮ์ทั้งหมด โดยไม่แยกแยะระหว่างมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งกับอีกองค์หนึ่ง เพราะพวกเขาทั้งหมดเป็นบ่าวของอัลลอฮ์ที่ปฏิบัติตามคำสั่งของพระองค์และละทิ้งสิ่งที่พระองค์ทรงห้าม และในเรื่องนี้พวกเขาเป็นหนึ่งเดียวกัน ไม่ขัดแย้งและไม่แตกแยกกัน ชาวยิวได้อ้างว่า พวกเขามีทั้งมิตรและศัตรูในหมู่มะลาอิกะฮ์ โดยอ้างว่าญิบรีลเป็นศัตรูของพวกเขา และมีกาอีลเป็นมิตรของพวกเขา แล้วอัลลอฮ์ตะอาลาก็ทรงชี้ว่าพวกเขาโกหกในคำกล่าวอ้างนั้น และทรงแจ้งว่ามะลาอิกะฮ์ไม่ขัดแย้งกันในระหว่างพวกเขา ดังนั้นทุกคนที่เป็นศัตรูต่ออัลลอฮ์หรือต่อมะลาอิกะฮ์

قُلْ مَن كَانَ عَدُوًّا لِّجِبْرِيلَ فَإِنَّهُۥ نَزَّلَهُۥ عَلَىٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ ٱللَّهِ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ ﴿٩٧﴾ مَن كَانَ عَدُوًّا لِّلَّهِ وَمَلَـٰٓئِكَتِهِۦ وَرُسُلِهِۦ وَجِبْرِيلَ وَمِيكَىٰلَ فَإِنَّ ٱللَّهَ عَدُوٌّ لِّلْكَـٰفِرِينَ ﴿٩٨﴾

ดังนั้นเขาจึงเป็นศัตรูต่อมะลาอิกะฮ์ทั้งหมด «จงกล่าวเถิด (มุฮัมมัด) ว่า ผู้ใดเป็นศัตรูต่อญิบรีล แท้จริงเขา (ญิบรีล) ได้นำมันลงมาสู่หัวใจของเจ้าด้วยอนุมัติของอัลลอฮ์ โดยยืนยันสิ่งที่มีมาก่อนหน้านั้น และเป็นทางนำและเป็นข่าวดีแก่บรรดาผู้ศรัทธา ผู้ใดเป็นศัตรูต่ออัลลอฮ์ และมะลาอิกะฮ์ของพระองค์ และบรรดาเราะซูลของพระองค์ และญิบรีล และมีกาล แท้จริงอัลลอฮ์ทรงเป็นศัตรูต่อบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:97-98)

พระองค์ผู้ทรงมหาบริสุทธิ์ทรงแจ้งให้ทราบว่า มะลาอิกะฮ์ทั้งหมดเป็นเอกภาพเดียวกัน ผู้ใดเป็นศัตรูต่อมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งองค์ใด ก็เท่ากับเป็นศัตรูต่ออัลลอฮ์และมะลาอิกะฮ์ทั้งหมด ส่วนการภักดีต่อมะลาอิกะฮ์บางองค์และเป็นศัตรูต่ออีกบางองค์นั้น เป็นเรื่องงมงายที่ไม่มีผู้ใดยอมรับได้นอกจากความคิดแบบยิวที่เบี่ยงเบนเช่นนี้เท่านั้น คำกล่าวที่อัลกุรอานได้เล่าไว้จากชาวยิวนี้ แท้จริงแล้วเป็นเพียงข้ออ้างที่ไร้น้ำหนัก ซึ่งพวกเขาใช้อ้างเหตุผลในการไม่ศรัทธาของพวกเขา โดยพวกเขาอ้างว่าญิบรีลเป็นศัตรูของพวกเขา เพราะเขานำมาซึ่งสงครามและความพินาศ และหากผู้ที่มาหาท่านเราะซูล ﷺ คือมีกาอีลแล้ว พวกเขาก็จะติดตามท่าน

ขอให้ดูตัวบทต่าง ๆ ที่รายงานเกี่ยวกับสาเหตุการประทานอายะฮ์นี้ในตัฟซีรของอิบนุกะษีรและตำราอื่น ๆ

มะลาอิกะฮ์ บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา และบรรดาผู้ฝ่าฝืน

เราได้อธิบายไปแล้วข้างต้นถึงจุดยืนของมะลาอิกะฮ์ที่มีต่อบรรดาผู้ศรัทธา และจากสิ่งนั้นก็ได้ทำให้เห็นชัดถึงจุดยืนของพวกเขาที่มีต่อบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาด้วย กล่าวคือ พวกเขาไม่รักบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาที่อธรรมและกระทำความผิด ยิ่งไปกว่านั้น พวกเขายังเป็นศัตรูและทำสงครามกับคนเหล่านั้น และทำให้หัวใจของพวกเขาสั่นคลอน ดังที่ได้เกิดขึ้นในสงครามบะดัรและสงครามอัล-อะห์ซาบ ณ ที่นี้เราจะขยายรายละเอียดและความชัดเจนของเรื่องนี้เพิ่มเติม ด้วยการกล่าวถึงสิ่งที่เรายังไม่ได้กล่าวไว้ ณ ที่นั้น

การนำการลงโทษมาสู่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา

เมื่อเราะซูลท่านหนึ่งท่านใดถูกปฏิเสธ และกลุ่มชนของท่านยังคงยืนกรานในการปฏิเสธ บ่อยครั้งที่อัลลอฮ์ทรงนำการลงโทษของพระองค์ลงมายังพวกเขา และผู้ที่ทำหน้าที่ลงโทษในบางครั้งก็คือมะลาอิกะฮ์

การที่พวกเขาทำลายกลุ่มชนของนบีลูฏ

มะลาอิกะฮ์ที่ได้รับคำสั่งให้ลงโทษกลุ่มชนของนบีลูฏได้มาในรูปของชายหนุ่มที่มีใบหน้างดงาม

และลูฏ (อ.) ได้ต้อนรับพวกเขาไว้เป็นแขก โดยที่ประชาชาติของท่านไม่รู้เรื่องพวกเขา แต่ภรรยาของลูฏได้บอกกลุ่มชนของนางให้รู้ถึงพวกเขา คนเหล่านั้นจึงรีบรุดมาโดยต้องการกระทำการลามกกับพวกเขา ลูฏได้ขัดขวางและเจรจากับพวกเขา แต่พวกเขาก็ไม่ยอม ญิบรีลจึงฟาดพวกเขาด้วยปีกของท่าน ทำให้ดวงตาของพวกเขาบอดสนิทและสูญสิ้นการมองเห็น

وَلَمَّا جَآءَتْ رُسُلُنَا لُوطًا سِىٓءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا وَقَالَ هَـٰذَا يَوْمٌ عَصِيبٌ ﴿٧٧﴾ وَجَاءَهُ قَوْمُهُ يُهْرَعُونَ إِلَيْهِ وَمِن قَبْلُ كَانُوا يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ ۚ قَالَ يَا قَوْمِ هَـٰؤُلَاءِ بَنَاتِي هُنَّ أَطْهَرُ لَكُمْ ۖ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَلَا تُخْزُونِ فِي ضَيْفِي ۖ أَلَيْسَ مِنكُمْ رَجُلٌ رَّشِيدٌ ﴿٧٨﴾ قَالُوا۟ لَقَدْ عَلِمْتَ مَا لَنَا فِى بَنَاتِكَ مِنْ حَقٍّ وَإِنَّكَ لَتَعْلَمُ مَا نُرِيدُ ﴿٧٩﴾ قَالَ لَوْ أَنَّ لِى بِكُمْ قُوَّةً أَوْ ءَاوِىٓ إِلَىٰ رُكْنٍ شَدِيدٍ ﴿٨٠﴾ قَالُوا يَا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَن يَصِلُوا إِلَيْكَ

«และเมื่อบรรดาทูตของเรามาหาลูฏ เขารู้สึกไม่สบายใจเพราะพวกเขา และรู้สึกอึดอัดคับใจเพราะพวกเขา และกล่าวว่า "นี่เป็นวันที่ยากลำบากยิ่ง" และกลุ่มชนของเขาก็รีบรุดมาหาเขา และก่อนหน้านั้นพวกเขาได้กระทำความชั่วต่าง ๆ มาแล้ว เขากล่าวว่า "โอ้กลุ่มชนของฉัน เหล่านี้คือบุตรสาวของฉัน พวกนางบริสุทธิ์กว่าสำหรับพวกท่าน ดังนั้นจงยำเกรงอัลลอฮ์เถิด และอย่าทำให้ฉันอัปยศในเรื่องแขกของฉันเลย ในหมู่พวกท่านไม่มีชายผู้มีสติปัญญาสักคนเลยหรือ!" พวกเขากล่าวว่า "แท้จริงท่านก็รู้แล้วว่า พวกเราไม่มีสิทธิใด ๆ ในบุตรสาวของท่าน และแท้จริงท่านก็รู้ดีว่าพวกเราต้องการอะไร" เขากล่าวว่า "หากฉันมีกำลังต่อสู้พวกท่าน หรือได้พึ่งพิงหลักยึดที่แข็งแกร่ง (ก็จะดี)" พวกเขา (บรรดาทูต) กล่าวว่า "โอ้ลูฏ แท้จริงพวกเราคือทูตแห่งพระเจ้าของท่าน พวกเขาจะไม่สามารถเข้าถึงตัวท่านได้"» (ซูเราะฮ์ฮูด 11:77–81)

وَلَقَدْ رَٰوَدُوهُ عَن ضَيْفِهِۦ فَطَمَسْنَآ أَعْيُنَهُمْ فَذُوقُوا۟ عَذَابِى وَنُذُرِ ﴿٣٧﴾

อิบนุกะษีรกล่าวไว้ (ในอัล-บิดายะฮ์ 1/197) ว่า «พวกเขา (นักวิชาการ) กล่าวว่า ญิบรีล (อ.) ได้ออกไปหาพวกเขา แล้วฟาดใบหน้าของพวกเขาด้วยปลายปีกของท่านครั้งหนึ่ง ดวงตาของพวกเขาจึงบอดสนิท จนมีผู้กล่าวว่า ดวงตาเหล่านั้นจมหายไปทั้งหมด ไม่เหลือทั้งเบ้าและร่องรอยใด ๆ เลย...» อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «และโดยแน่นอน พวกเขาได้ยั่วยวนเขาเพื่อจะเอาแขกของเขา แล้วเราจึงทำให้ดวงตาของพวกเขาบอดสนิท (และกล่าวว่า) จงลิ้มรสการลงโทษของข้าและการตักเตือนของข้าเถิด» (ซูเราะฮ์อัล-เกาะมัร 54:37)

فَلَمَّا جَآءَ أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَـٰلِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهَا حِجَارَةً مِّن سِجِّيلٍ مَّنضُودٍ ﴿٨٢﴾ مُّسَوَّمَةً عِندَ رَبِّكَ ۖ وَمَا هِىَ مِنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ بِبَعِيدٍ ﴿٨٣﴾

และในยามเช้า อัลลอฮ์ตะอาลาก็ทรงทำลายพวกเขา: «ครั้นเมื่อคำบัญชาของเรามาถึง เราได้ทำให้ส่วนบนของมัน (เมือง) กลับเป็นส่วนล่าง และเราได้ให้หินจากดินเผาที่ซ้อนกันเป็นชั้น ๆ ตกลงมาเหนือมันดั่งสายฝน ซึ่งถูกทำเครื่องหมายไว้ ณ พระเจ้าของท่าน และมันก็มิได้อยู่ห่างไกลจากบรรดาผู้อธรรมเลย» (ซูเราะฮ์ฮูด 11:82–83)

อิบนุกะษีรกล่าวไว้ในตัฟซีรของท่านว่า มุญาฮิดกล่าวว่า «ญิบรีลได้ยกกลุ่มชนของลูฏขึ้นจากทุ่งเลี้ยงสัตว์และบ้านเรือนของพวกเขา ท่านได้แบกพวกเขาพร้อมทั้งปศุสัตว์และข้าวของเครื่องใช้ของพวกเขา แล้วยกพวกเขาขึ้นไปจนกระทั่งชาวฟ้าได้ยินเสียงเห่าของสุนัขของพวกเขา จากนั้นท่านก็คว่ำมันลง โดยท่านได้แบกพวกเขาไว้บนขนปีกด้านในของปีกขวาของท่าน» และท่าน (อิบนุกะษีร) ได้กล่าวถึงทัศนะต่าง ๆ ที่ใกล้เคียงกับทัศนะนี้ แต่ท่านมิได้นำหะดีษใดมายืนยันในเรื่องนี้

การสาปแช่งบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา

كَيْفَ يَهْدِى ٱللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا۟ بَعْدَ إِيمَـٰنِهِمْ وَشَهِدُوٓا۟ أَنَّ ٱلرَّسُولَ حَقٌّ وَجَآءَهُمُ ٱلْبَيِّنَـٰتُ ۚ وَٱللَّهُ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلظَّـٰلِمِينَ ﴿٨٦﴾ أُو۟لَـٰٓئِكَ جَزَآؤُهُمْ أَنَّ

อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า «อัลลอฮ์จะทรงชี้นำกลุ่มชนหนึ่งได้อย่างไร ซึ่งพวกเขาได้ปฏิเสธศรัทธาหลังจากที่พวกเขามีอีมานแล้ว และพวกเขาได้ยืนยันแล้วว่า ท่านเราะซูลนั้นเป็นความจริง และหลักฐานอันชัดแจ้งทั้งหลายก็ได้มายังพวกเขาแล้ว และอัลลอฮ์จะไม่ทรงชี้นำกลุ่มชนที่อธรรม ชนเหล่านั้น การตอบแทนของพวกเขาคือ…

عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ ٱللَّهِ وَٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ وَٱلنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿٨٧﴾

…การสาปแช่งของอัลลอฮ์ มะลาอิกะฮ์ และมนุษย์ทั้งมวลจะประสบแก่พวกเขา» (ซูเราะฮ์อาลิอิมรอน 3:86-87)

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَمَاتُوا۟ وَهُمْ كُفَّارٌ أُو۟لَـٰٓئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ ٱللَّهِ وَٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ وَٱلنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿١٦١﴾

และพระองค์ตรัสว่า «แท้จริงบรรดาผู้ที่ปฏิเสธศรัทธาและตายไปในขณะที่พวกเขาเป็นผู้ปฏิเสธศรัทธา ชนเหล่านั้นจะได้รับการสาปแช่งจากอัลลอฮ์ มะลาอิกะฮ์ และมนุษย์ทั้งมวล» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:161)

มะลาอิกะฮ์มิได้สาปแช่งเฉพาะบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาเท่านั้น หากแต่บางครั้งพวกเขายังสาปแช่งผู้ที่กระทำบาปบางประการด้วย ในจำนวนนั้นได้แก่

มะลาอิกะฮ์สาปแช่งสตรีที่ไม่ตอบสนองสามีของนาง

اذا دعا الرجل امرأته إلى فراشه فأبت، فبات غضبان لَعَنَتْها الملائكة حتى تصبح

ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีย์ รายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «เมื่อชายคนหนึ่งเรียกภรรยาของเขามายังที่นอนของเขา แล้วนางปฏิเสธ จนเขาค้างคืนในสภาพที่โกรธเคือง มะลาอิกะฮ์จะสาปแช่งนางจนกระทั่งรุ่งเช้า»

มะลาอิกะฮ์สาปแช่งผู้ที่ชี้อาวุธเหล็กไปยังพี่น้องของเขา

من أشار إلى أخيه بحديدة فإن الملائكة تلعنه، وإن كان أخاه لأبيه وأمّه

มุสลิมรายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านอบุลกอซิม ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดชี้ไปยังพี่น้องของเขาด้วยเหล็ก (อาวุธ) แท้จริงมะลาอิกะฮ์จะสาปแช่งเขา ถึงแม้ว่าเขาจะเป็นพี่น้องร่วมบิดาและมารดาเดียวกันก็ตาม»

การสาปแช่งของมะลาอิกะฮ์บ่งชี้ถึงความเป็นที่ต้องห้าม (หะรอม) ของการกระทำนี้ เนื่องจากในนั้นมีการทำให้พี่น้องของเขาหวาดกลัว และเพราะชัยฏอนอาจยุยงเขาจนกระทั่งเขาฆ่าพี่น้องของเขา โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากอาวุธนั้นเป็นอาวุธสมัยใหม่ ซึ่งอาจลั่นออกไปได้ด้วยความผิดพลาดเพียงเล็กน้อย หรือด้วยการสัมผัสโดยไม่ได้ตั้งใจ และเหตุการณ์เช่นนี้ได้เกิดขึ้นมาแล้วมากมายเพียงใด

มะลาอิกะฮ์สาปแช่งผู้ที่ด่าทอบรรดาศอฮาบะฮ์ของท่านเราะซูล ﷺ

من سبّ أصحابي فعليه لعنة الله والملائكة والناس أجمعين

ในอัล-มุอฺญัม อัล-กะบีร ของอัฏ-เฏาะบะรอนีย์ รายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ด้วยสายรายงานที่หะสัน ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดด่าทอบรรดาศอฮาบะฮ์ของฉัน การสาปแช่งของอัลลอฮ์ มะลาอิกะฮ์ และมนุษย์ทั้งมวลจะประสบแก่เขา»

ช่างน่าประหลาดใจยิ่งนักสำหรับชนบางกลุ่มที่ทำให้การด่าทอบรรดาศอฮาบะฮ์ของท่านเราะซูล ﷺ เป็นศาสนาที่พวกเขาใช้เป็นสื่อในการแสวงความใกล้ชิดต่ออัลลอฮ์ ทั้งๆ ที่การตอบแทนของพวกเขาคือสิ่งที่ท่านเราะซูล ﷺ ได้กล่าวไว้ ณ ที่นี้ ซึ่งเป็นการตอบแทนที่น่าสะพรึงกลัวยิ่ง

การสาปแช่งของมะลาอิกะฮ์ต่อผู้ที่ขัดขวางการบังคับใช้บทบัญญัติของอัลลอฮ์

من قتل عمداً فَقَود يديه ، فمن حال بينه وبينه فعليه لعنة الله ، والملائكة ، والناس أجمعين

ในสุนันของอันนะสาอี อบูดาวูด และอิบนุมาญะฮ์ ด้วยสายรายงานที่เศาะฮีห์ จากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า «ผู้ใดฆ่าผู้อื่นโดยเจตนา ก็ต้องถูกลงโทษประหารตอบแทน (กิศอศ) ตามสิ่งที่มือของเขาได้กระทำ ผู้ใดขัดขวางระหว่างเขากับการลงโทษนั้น การสาปแช่งของอัลลอฮ์ ของมะลาอิกะฮ์ และของมนุษย์ทั้งมวลจะประสบแก่เขา» ดังนั้น ผู้ที่ขัดขวางการบังคับใช้บทบัญญัติของอัลลอฮ์ในการประหารผู้ฆ่าโดยเจตนา ด้วยอาศัยอิทธิพลหรือทรัพย์สิน… การสาปแช่งนี้ย่อมประสบแก่เขา แล้วจะเป็นเช่นไรเล่ากับผู้ที่ขัดขวางการบังคับใช้ชะรีอะฮ์ทั้งหมด?!

ผู้ที่ให้ที่พักพิงแก่ผู้ก่ออุตริกรรม

من أحدث حدثاً أو آوى محدثاً ، فعليه لعنة الله والملائكة والناس أجمعين

ในบรรดาผู้ที่มะลาอิกะฮ์สาปแช่ง เช่นเดียวกับที่อัลลอฮ์ทรงสาปแช่ง คือบรรดาผู้ที่ก่อสิ่งใหม่ขึ้นในศาสนาของอัลลอฮ์ ด้วยการละเมิดออกนอกบทบัญญัติของพระองค์ และการล่วงละเมิดต่อการบัญญัติศาสนาของพระองค์ หรือผู้ที่ให้ที่พักพิงแก่ผู้กระทำสิ่งดังกล่าว และคุ้มครองปกป้องเขา ดังที่มีในหะดีษเศาะฮีห์ว่า «ผู้ใดก่อสิ่งใหม่ (ที่ผิดบทบัญญัติ) หรือให้ที่พักพิงแก่ผู้ก่อสิ่งใหม่ การสาปแช่งของอัลลอฮ์ ของมะลาอิกะฮ์ และของมนุษย์ทั้งมวลจะประสบแก่เขา» รายงานโดยอบูดาวูด อันนะสาอี และอัลหากิม (เศาะฮีหุลญามิอ์ 6/8)

المدينة حرام ، ما بين عير إلى ثور ، فمن أحدث فيها حدثاً ، أو آوى محدثاً ، فعليه لعنة الله ، والملائكة والناس أجمعين ، لا يقبل الله منه يوم القيامة صرفا ، ولا عدلاً

การก่อสิ่งใหม่ในนครมะดีนะฮ์นั้นยิ่งเป็นความผิดที่ร้ายแรงขึ้นไปอีก มีรายงานจากท่านเราะซูล ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «นครมะดีนะฮ์เป็นเขตหะรอม ตั้งแต่ภูเขาอีรจนถึงภูเขาเษาร์ ผู้ใดก่อสิ่งใหม่ (ที่ผิดบทบัญญัติ) ในนั้น หรือให้ที่พักพิงแก่ผู้ก่อสิ่งใหม่ การสาปแช่งของอัลลอฮ์ ของมะลาอิกะฮ์ และของมนุษย์ทั้งมวลจะประสบแก่เขา ในวันกิยามะฮ์อัลลอฮ์จะไม่ทรงรับจากเขาทั้งการงานภาคบังคับและภาคอาสา (หรือการไถ่ถอนใด ๆ)» รายงานโดยอัลบุคอรีย์และมุสลิม

การมองเห็นมะลาอิกะฮ์

ลูกหลานของอาดัมไม่สามารถมองเห็นมะลาอิกะฮ์ได้ เพราะอัลลอฮ์มิได้ทรงประทานความสามารถในการมองเห็นพวกเขาให้แก่สายตาของมนุษย์

ไม่มีผู้ใดในประชาชาตินี้ได้เห็นมะลาอิกะฮ์ในรูปลักษณ์ที่แท้จริงของพวกเขา นอกจากท่านเราะซูล ﷺ เท่านั้น โดยท่านได้เห็นญิบรีลสองครั้งในรูปลักษณ์ที่อัลลอฮ์ทรงสร้างเขามา ดังที่ได้กล่าวมาแล้ว และเราได้อธิบายไปแล้วก่อนหน้านี้ว่า มนุษย์สามารถมองเห็นมะลาอิกะฮ์ได้ เมื่อมะลาอิกะฮ์จำแลงกายมาในรูปลักษณ์ของมนุษย์

การที่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาขอเห็นมะลาอิกะฮ์

บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาได้ขอเห็นมะลาอิกะฮ์ เพื่อใช้เป็นหลักฐานยืนยันความสัตย์จริงของท่านเราะซูล ﷺ อัลลอฮ์จึงทรงบอกพวกเขาว่า วันที่พวกเขาได้เห็นมะลาอิกะฮ์นั้นเป็นวันแห่งความอัปมงคลสำหรับพวกเขา เพราะผู้ปฏิเสธศรัทธาจะได้เห็นมะลาอิกะฮ์ก็ต่อเมื่อการลงโทษประสบแก่พวกเขา หรือเมื่อความตายมาถึงมนุษย์และม่านที่ปิดบังเขาถูกเปิดออก

وَقَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَآءَنَا لَوْلَآ أُنزِلَ عَلَيْنَا ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ أَوْ نَرَىٰ رَبَّنَا ۗ لَقَدِ ٱسْتَكْبَرُوا۟ فِىٓ أَنفُسِهِمْ وَعَتَوْ عُتُوًّا كَبِيرًا ﴿٢١﴾ يَوْمَ يَرَوْنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ لَا بُشْرَىٰ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُجْرِمِينَ وَيَقُولُونَ حِجْرًا مَّحْجُورًا ﴿٢٢﴾

«และบรรดาผู้ที่ไม่หวังจะพบกับเรากล่าวว่า ทำไมมะลาอิกะฮ์จึงไม่ถูกส่งลงมายังพวกเรา หรือทำไมพวกเราจึงไม่เห็นพระเจ้าของพวกเรา แน่นอน พวกเขาได้หยิ่งยโสในตัวของพวกเขาเอง และได้ละเมิดอย่างใหญ่หลวง วันที่พวกเขาจะได้เห็นมะลาอิกะฮ์นั้น ในวันนั้นจะไม่มีข่าวดีใด ๆ แก่บรรดาผู้กระทำผิด และพวกเขา (มะลาอิกะฮ์) จะกล่าวว่า (สวรรค์) เป็นสิ่งต้องห้ามโดยเด็ดขาด (สำหรับพวกเจ้า)» (ซูเราะฮ์อัล-ฟุรกอน 25:21-22)

เหตุใดอัลลอฮ์จึงไม่ทรงส่งบรรดาเราะซูลของพระองค์มาจากหมู่มะลาอิกะฮ์

อัลลอฮ์ไม่ทรงส่งบรรดาเราะซูลของพระองค์มาจากหมู่มะลาอิกะฮ์ เพราะธรรมชาติของมะลาอิกะฮ์แตกต่างจากธรรมชาติของมนุษย์ การที่มนุษย์จะติดต่อกับมะลาอิกะฮ์จึงไม่ใช่เรื่องง่ายดาย ด้วยเหตุนี้ การที่ญิบรีลมาหาท่านเราะซูล ﷺ ในสภาพของมะลาอิกะฮ์จึงเป็นสิ่งที่หนักหน่วงสำหรับท่าน ดังที่ได้กล่าวมาแล้ว และเมื่อท่านได้เห็นญิบรีลในรูปลักษณ์ที่แท้จริงของเขา ท่านก็ตกใจกลัว และกลับมาหาภรรยาของท่านพลางกล่าวว่า «จงห่มผ้าให้ฉัน จงห่มผ้าให้ฉัน» ดังนั้น เมื่อธรรมชาติแตกต่างกัน อัลลอฮ์จึงทรงประสงค์ที่จะส่งเราะซูลที่มาจากเผ่าพันธุ์เดียวกับพวกเขาเองมายังพวกเขา และหากผู้อาศัยอยู่บนแผ่นดินเป็นมะลาอิกะฮ์ พระองค์ก็จะทรงส่งมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งลงมาเป็นเราะซูลแก่พวกเขา อัลลอฮ์ตะอาลาตรัสว่า

قُل لَّوْ كَانَ فِى ٱلْأَرْضِ مَلَـٰٓئِكَةٌ يَمْشُونَ مُطْمَئِنِّينَ لَنَزَّلْنَا عَلَيْهِم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ مَلَكًا رَّسُولًا ﴿٩٥﴾

دثِّروني دثِّروني

«จงกล่าวเถิด (มุฮัมมัด) หากว่าบนแผ่นดินมีมะลาอิกะฮ์เดินอยู่อย่างสงบ แน่นอนเราก็จะส่งมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งลงมาจากฟากฟ้าเป็นเราะซูลแก่พวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:95)

และหากสมมุติว่าอัลลอฮ์ทรงเลือกบรรดาเราะซูลที่จะส่งมายังมนุษย์ทั่วไปจากหมู่มะลาอิกะฮ์ พระองค์ก็จะไม่ทรงส่งพวกเขาลงมาในรูปลักษณ์ของมะลาอิกะฮ์ หากแต่จะทรงให้พวกเขาจำแลงกายเป็นบุรุษ สวมใส่สิ่งที่บุรุษทั้งหลายสวมใส่ เพื่อให้ผู้คนสามารถรับ (คำสอน) จากพวกเขาได้

وَقَالُوا۟ لَوْلَآ أُنزِلَ عَلَيْهِ مَلَكٌ ۖ وَلَوْ أَنزَلْنَا مَلَكًا لَّقُضِىَ ٱلْأَمْرُ ثُمَّ لَا يُنظَرُونَ ﴿٨﴾ وَلَوْ جَعَلْنَـٰهُ مَلَكًا لَّجَعَلْنَـٰهُ رَجُلًا وَلَلَبَسْنَا عَلَيْهِم مَّا يَلْبِسُونَ ﴿٩﴾

«และพวกเขากล่าวว่า ทำไมจึงไม่มีมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งถูกส่งลงมาพร้อมกับเขา และหากเราส่งมะลาอิกะฮ์ลงมา แน่นอนเรื่องราวก็จะถูกตัดสินเสร็จสิ้นไป แล้วพวกเขาก็จะไม่ได้รับการผ่อนผัน และหากเราทำให้เขา (เราะซูล) เป็นมะลาอิกะฮ์ แน่นอนเราก็จะทำให้เขาเป็นบุรุษ และแน่นอนเราก็จะทำให้พวกเขาสับสนในสิ่งที่พวกเขากำลังสับสนอยู่นั้น» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:8-9)

อัลลอฮ์ตะอาลาได้ทรงบอกไว้ว่า การที่บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาขอเห็นมะลาอิกะฮ์ และขอให้มีเราะซูลจากหมู่มะลาอิกะฮ์มายังพวกเขานั้น เป็นเพียงการดื้อรั้นหาเรื่องเท่านั้น หาใช่การแสวงหาทางนำไม่ และแม้หากสิ่งนั้นเกิดขึ้นจริง พวกเขาก็จะไม่มีวันศรัทธา:

وَلَوْ أَنَّنَا نَزَّلْنَآ إِلَيْهِمُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ وَكَلَّمَهُمُ ٱلْمَوْتَىٰ وَحَشَرْنَا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَىْءٍ قُبُلًا مَّا كَانُوا۟ لِيُؤْمِنُوٓا۟ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُونَ ﴿١١١﴾

«และแม้ว่าเราได้ส่งบรรดามะลาอิกะฮ์ลงมายังพวกเขา และบรรดาคนตายได้พูดกับพวกเขา และเราได้รวบรวมทุกสิ่งทุกอย่างมาอยู่ต่อหน้าพวกเขา พวกเขาก็จะไม่ศรัทธา เว้นแต่อัลลอฮ์จะทรงประสงค์ แต่ส่วนใหญ่ของพวกเขาเป็นผู้ไม่รู้» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:111)

(หน้านี้เป็นหน้าว่าง ไม่มีข้อความให้แปล)

บทที่สี่

4. มะลาอิกะฮ์และสิ่งถูกสร้างอื่น ๆ

(หน้านี้ว่าง ไม่มีข้อความ)

ในบทที่ผ่านมา ข้าพเจ้าได้อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างมะลาอิกะฮ์กับลูกหลานของอาดัมแล้ว แต่นั่นยังไม่ใช่หน้าที่ทั้งหมดที่มอบหมายแก่มะลาอิกะฮ์ เพราะมะลาอิกะฮ์ยังดูแลกิจการต่าง ๆ ของจักรวาล ทั้งที่เรามองเห็นและที่เรามองไม่เห็น

ข้าพเจ้าจะขอกล่าวเพียงบางส่วนของตัวบทที่ระบุไว้ในเรื่องนี้

มะลาอิกะฮ์ผู้แบกอัล-อัรช์ (บัลลังก์)

وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَـٰنِيَةٌ ﴿١٧﴾

อัล-อัรช์ (บัลลังก์) เป็นสิ่งถูกสร้างที่ยิ่งใหญ่ที่สุด มันโอบล้อมชั้นฟ้าทั้งหลายและอยู่เหนือชั้นฟ้าเหล่านั้น อัร-เราะห์มานทรงสถิตอยู่เหนืออัล-อัรช์ และมะลาอิกะฮ์แปดท่านเป็นผู้แบกมันไว้ «และในวันนั้น มะลาอิกะฮ์แปดท่านจะแบกบัลลังก์แห่งพระเจ้าของเจ้าไว้เหนือพวกเขา» (ซูเราะฮ์อัล-หากเกาะฮ์ 69:17)⁽¹⁾

มะลาอิกะฮ์ผู้ดูแลภูเขา

هل أتى عليك يوم كان أشدُّ من يوم أحد؟ قال : لقد لقيت من قومك ما لقيت ، وكان أشدُّ ما لقيت منهم يوم العقبة (مكان بمنى) ، اذ عرضت نفسي على ابن عبد ياليل بن كلال ، فلم يجبني إلى ما أردت ، فانطلقت وأنا مهموم على وجهي ، فلم استفق إلا وأنا بقرن الثعالب (موضع قرب مكة) فرفعت رأسي فإذا أنا بسحابة قد أظلتني ، فنظرت فإذا فيها جبريل فناداني ، فقال : إن الله قد سمع قول قومك لك ، وما ردوا به عليك ، وقد بعث الله إليك ملك الجبال لتأمره بما شئت فيهم ، فناداني ملك الجبال فسلم علي ، ثمَّ قال : يا محمد ، فقال ذلك فيما

ภูเขาทั้งหลายมีมะลาอิกะฮ์ดูแลอยู่ อัลลอฮ์ทรงส่งมะลาอิกะฮ์ผู้ดูแลภูเขามายังบ่าวและเราะซูลของพระองค์ คือท่านมุฮัมมัด ﷺ เพื่อขอคำสั่งจากท่านในการทำลายชาวมักกะฮ์ ในเศาะฮีหฺอัล-บุคอรีและเศาะฮีหฺมุสลิม มีรายงานจากท่านหญิงอาอิชะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า นางได้ถามท่านนบี ﷺ ว่า «เคยมีวันใดที่ท่านประสบซึ่งหนักหนายิ่งกว่าวันอุหุดบ้างไหม?» ท่านตอบว่า «ฉันได้ประสบจากกลุ่มชนของเธอมามากมาย และสิ่งที่หนักหนาที่สุดที่ฉันประสบจากพวกเขาคือวันอัล-อะเกาะบะฮ์ (สถานที่แห่งหนึ่งในมินา) เมื่อฉันเสนอตัวต่ออิบนุอับดิยาลีล บิน กุลาล แต่เขาไม่ตอบรับสิ่งที่ฉันต้องการ ฉันจึงเดินจากไปด้วยความทุกข์ระทมโดยไม่รู้ทิศทาง ฉันไม่ได้สติจนกระทั่งมาถึงเกาะรนุษษะอาลิบ (สถานที่แห่งหนึ่งใกล้มักกะฮ์) ฉันเงยศีรษะขึ้น ก็พบเมฆก้อนหนึ่งกำลังให้ร่มเงาแก่ฉัน เมื่อฉันมองดูก็พบว่าญิบรีลอยู่ในนั้น เขาได้ร้องเรียกฉันและกล่าวว่า "แท้จริงอัลลอฮ์ทรงได้ยินคำพูดที่กลุ่มชนของท่านกล่าวแก่ท่าน และสิ่งที่พวกเขาโต้ตอบท่านแล้ว และอัลลอฮ์ได้ทรงส่งมะลาอิกะฮ์ผู้ดูแลภูเขามายังท่าน เพื่อท่านจะได้สั่งเขาให้ทำสิ่งใดก็ได้ที่ท่านประสงค์ต่อพวกเขา" แล้วมะลาอิกะฮ์ผู้ดูแลภูเขาก็ร้องเรียกฉันและกล่าวสลามแก่ฉัน จากนั้นเขากล่าวว่า "โอ้ มุฮัมมัด" แล้วเขาก็กล่าวว่า นั่นขึ้นอยู่กับสิ่งที่…

⁽¹⁾ เราได้อธิบายถึงความใหญ่โตของรูปร่างของพวกเขาไปแล้วในบทที่เรากล่าวถึงคุณลักษณะและความสามารถของพวกเขา

بل أرجو أن يخرج الله من أصلابهم من يعبد الله لا يشرك به شيئاً

เจ้าประสงค์ หากเจ้าประสงค์ให้ข้าพเจ้าประกบภูเขาทั้งสองลูกทับพวกเขา (คือภูเขาสองลูกแห่งมักกะฮ์ ได้แก่ อบูกุบัยส์และอัล-อะห์มัร และภูเขาสองลูกแห่งมินา) ท่านนบี ﷺ จึงกล่าวว่า «มิใช่เช่นนั้น แต่ฉันหวังว่าอัลลอฮ์จะทรงให้ผู้ที่เคารพภักดีต่ออัลลอฮ์โดยไม่ตั้งภาคีใด ๆ กับพระองค์ ถือกำเนิดออกมาจากเชื้อสายของพวกเขา»

มะลาอิกะฮ์ผู้ได้รับมอบหมายให้ดูแลน้ำฝน พืชพันธุ์ และปัจจัยยังชีพ

อิบนุกะษีรกล่าวไว้ใน (อัล-บิดายะฮ์ วัน-นิฮายะฮ์ 1/50) ว่า "มีกาอีลได้รับมอบหมายให้ดูแลน้ำฝนและพืชพันธุ์ ซึ่งปัจจัยยังชีพในโลกนี้ถูกสร้างขึ้นจากทั้งสองสิ่งนี้ และเขามีผู้ช่วยที่ปฏิบัติตามสิ่งที่พระผู้อภิบาลของพวกเขาทรงบัญชาด้วยพระบัญชาของพระองค์ พวกเขาบังคับทิศทางลมและเมฆตามที่พระผู้อภิบาลผู้ทรงยิ่งใหญ่ในความเกรียงไกรของพระองค์ทรงประสงค์ และมีรายงานมาถึงเราว่า ไม่มีน้ำฝนหยดใดที่ตกลงมาจากฟากฟ้า เว้นแต่จะมีมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งมาพร้อมกับมัน คอยวางมันลงยังตำแหน่งของมันบนแผ่นดิน"

الرعد ملك من ملائكة الله ، موكل بالسحاب ، معه مخاريق من نار ، يسوق بها السحاب حيث شاء الله

بينا رجل بفلاة من الأرض ، فسمع صوتاً في سحابة يقول : اسق حديقة فلان ؛ فتنحى ذلك السحاب ، فأفرغ ماءه في حرّة ، فإذا شرجة من تلك الشراج قد استوعبت ذلك الماء كله ، فتتبع الماء فإذا رجل قائم في حديقته يحول الماء بمسحاته ، فقال له : يا عبد الله ما اسمك ؟ قال : فلان ، للاسم الذي سمع في السحابة ، فقال له : يا عبد الله لم تسألني عن اسمي ؟ قال : إني سمعت صوتاً في السحاب الذي هذا ماؤه يقول : اسق حديقة فلان ، لاسمك ، فما تصنع فيها ؟ قال : أمّا إذ قلت هذا ، فإني أنظر إلى ما يخرج منها ، فأتصدق بثلثه ، وآكل أنا وعيالي ثلثاً ، وأرد فيها ثلثاً

ในบรรดามะลาอิกะฮ์ มีผู้ได้รับมอบหมายให้ดูแลเมฆ ในสุนันอัต-ติรมิซีย์ รายงานจากอิบนุอับบาส (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «อัร-เราะอ์ด์ (ฟ้าร้อง) คือมะลาอิกะฮ์องค์หนึ่งในบรรดามะลาอิกะฮ์ของอัลลอฮ์ ได้รับมอบหมายให้ดูแลเมฆ เขามีแส้ที่ทำจากไฟ ใช้ต้อนเมฆไปยังที่ใดก็ได้ตามที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์» (เศาะฮีหุลญามิอ์ 3/188) บางครั้งเขาก็ให้น้ำแก่แผ่นดินหนึ่งโดยไม่ให้แก่อีกแผ่นดินหนึ่ง หรือให้แก่หมู่บ้านหนึ่งโดยไม่ให้แก่อีกหมู่บ้านหนึ่ง และบางครั้งเขาก็ถูกบัญชาให้รดน้ำไร่นาของชายคนหนึ่งโดยไม่รดให้ผู้อื่น ดังที่ปรากฏในหะดีษซึ่งมุสลิมรายงานไว้ในเศาะฮีหฺของท่าน จากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) จากท่านนบี ﷺ ว่า ท่านกล่าวว่า «ขณะที่ชายคนหนึ่งอยู่ในทุ่งกว้างแห่งหนึ่ง เขาได้ยินเสียงหนึ่งในก้อนเมฆกล่าวว่า "จงรดน้ำสวนของคนนั้น" แล้วเมฆก้อนนั้นก็เคลื่อนออกไป และเทน้ำของมันลงบนพื้นที่ที่เป็นหินดำ แล้วปรากฏว่าร่องน้ำสายหนึ่งในบรรดาร่องน้ำเหล่านั้นรองรับน้ำนั้นไว้ทั้งหมด เขาจึงตามน้ำไป แล้วก็พบชายคนหนึ่งยืนอยู่ในสวนของเขา กำลังใช้พลั่วผันน้ำอยู่ เขาจึงกล่าวแก่ชายผู้นั้นว่า "โอ้บ่าวของอัลลอฮ์ ท่านชื่ออะไร?" ชายผู้นั้นตอบว่า "คนนั้น" ซึ่งเป็นชื่อเดียวกับที่เขาได้ยินในก้อนเมฆ ชายผู้นั้นจึงถามเขาว่า "โอ้บ่าวของอัลลอฮ์ ทำไมท่านจึงถามชื่อของฉัน?" เขาตอบว่า "ฉันได้ยินเสียงหนึ่งในก้อนเมฆที่น้ำนี้มาจากมัน กล่าวว่า 'จงรดน้ำสวนของคนนั้น' ซึ่งเป็นชื่อของท่าน แล้วท่านทำอะไรกับสวนนี้?" ชายผู้นั้นตอบว่า "เมื่อท่านกล่าวเช่นนี้แล้ว ฉันจะบอกว่า ฉันพิจารณาผลผลิตที่ออกมาจากมัน แล้วฉันบริจาคทานหนึ่งในสามของมัน ฉันและครอบครัวกินหนึ่งในสาม และฉันนำอีกหนึ่งในสามกลับคืนลงไปในสวนนั้น"»

فَٱلْمُدَبِّرَٰتِ أَمْرًا ﴿٥﴾

فَٱلْمُقَسِّمَـٰتِ أَمْرًا ﴿٤﴾

อย่างไรก็ตาม มะลาอิกะฮ์ได้รับมอบหมายให้ดูแลชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน ดังนั้นทุกความเคลื่อนไหวในจักรวาลจึงเกิดขึ้นโดยมะลาอิกะฮ์ ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า «แล้วบรรดา (มะลาอิกะฮ์) ผู้บริหารกิจการ» (ซูเราะฮ์อัน-นาซิอาต 79:5) และตรัสว่า «แล้วบรรดา (มะลาอิกะฮ์) ผู้จำแนกกิจการ» (ซูเราะฮ์อัซ-ซาริยาต 51:4)

وَٱلْمُرْسَلَـٰتِ عُرْفًا ﴿١﴾ فَٱلْعَـٰصِفَـٰتِ عَصْفًا ﴿٢﴾ وَٱلنَّـٰشِرَٰتِ نَشْرًا ﴿٣﴾ فَٱلْفَـٰرِقَـٰتِ فَرْقًا ﴿٤﴾ فَٱلْمُلْقِيَـٰتِ ذِكْرًا ﴿٥﴾

บรรดาผู้ปฏิเสธบรรดาเราะซูลและผู้ปฏิเสธพระผู้สร้างอ้างว่า ดวงดาวทั้งหลายเป็นผู้ดำเนินการสิ่งเหล่านั้นทั้งหมด แต่พวกเขากล่าวเท็จ แท้จริงผู้ที่บริหารจัดการสิ่งเหล่านั้นทั้งหมดคือมะลาอิกะฮ์ตามพระบัญชาของอัลลอฮ์ ดังที่พระองค์ตรัสว่า «ขอสาบานด้วยบรรดา (มะลาอิกะฮ์) ที่ถูกส่งมาติดต่อกัน แล้วบรรดาที่พัดไปอย่างแรงและรวดเร็ว และบรรดาที่แผ่กระจายออกไปอย่างกว้างขวาง แล้วบรรดาที่จำแนกแยกแยะ (ระหว่างความจริงกับความเท็จ) อย่างชัดแจ้ง แล้วบรรดาที่นำข้อตักเตือนลงมา» (ซูเราะฮ์อัล-มุรสะลาต 77:1-5)

وَٱلنَّـٰزِعَـٰتِ غَرْقًا ﴿١﴾ وَٱلنَّـٰشِطَـٰتِ نَشْطًا ﴿٢﴾ وَٱلسَّـٰبِحَـٰتِ سَبْحًا ﴿٣﴾ فَٱلسَّـٰبِقَـٰتِ سَبْقًا ﴿٤﴾ فَٱلْمُدَبِّرَٰتِ أَمْرًا ﴿٥﴾

وَٱلصَّـٰٓفَّـٰتِ صَفًّا ﴿١﴾ فَٱلزَّٰجِرَٰتِ زَجْرًا ﴿٢﴾ فَٱلتَّـٰلِيَـٰتِ ذِكْرًا ﴿٣﴾

และพระองค์ตรัสว่า «ขอสาบานด้วยบรรดา (มะลาอิกะฮ์) ผู้ถอดวิญญาณอย่างรุนแรง และบรรดาผู้ถอดวิญญาณอย่างนุ่มนวล และบรรดาผู้ล่องลอยไปอย่างรวดเร็ว แล้วบรรดาผู้นำหน้าอย่างฉับไว แล้วบรรดาผู้บริหารกิจการ» (ซูเราะฮ์อัน-นาซิอาต 79:1-5) และตรัสว่า «ขอสาบานด้วยบรรดา (มะลาอิกะฮ์) ที่ยืนเรียงแถวอย่างเป็นระเบียบ แล้วบรรดาที่ขับไล่อย่างแข็งขัน แล้วบรรดาที่อ่านข้อตักเตือน» (ซูเราะฮ์อัศ-ศอฟฟาต 37:1-3)

อายะฮ์ทั้งหมดนี้กล่าวถึงมะลาอิกะฮ์ในขณะที่พวกเขาปฏิบัติหน้าที่บริหารจัดการกิจการต่าง ๆ ของชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน

(หน้านี้ว่าง ไม่มีข้อความให้แปล)

บทที่ห้า

5. การเปรียบเทียบความประเสริฐระหว่างมะลาอิกะฮ์กับมนุษย์

(หน้านี้เป็นหน้าว่าง ไม่มีข้อความ)

ความขัดแย้งในประเด็นนี้มีมาแต่ดั้งเดิม

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ أُو۟لَـٰٓئِكَ هُمْ خَيْرُ ٱلْبَرِيَّةِ ﴿٧﴾

อิบนุกะษีรได้กล่าวไว้ในหนังสือ อัล-บิดายะฮ์ วัน-นิฮายะฮ์ (1/58) ว่า ผู้คนมีความเห็นแตกต่างกันในเรื่องการที่มะลาอิกะฮ์ประเสริฐกว่ามนุษย์หรือไม่ออกเป็นหลายทัศนะ ประเด็นนี้ส่วนใหญ่พบในตำราของนักวิชาการสายกะลาม และข้อขัดแย้งในเรื่องนี้เป็นข้อขัดแย้งกับพวกมุอ์ตะซิละฮ์และผู้ที่เห็นพ้องกับพวกเขา คำกล่าวในประเด็นนี้ที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่ข้าพเจ้าเคยพบ คือสิ่งที่อัล-หาฟิซอิบนุอะซากิรได้บันทึกไว้ในหนังสือ ตารีค ของท่าน ในชีวประวัติของอุมัยยะฮ์ บิน อัมร์ บิน สะอีด บิน อัล-อาศ ว่า เขาได้เข้าร่วมวงสนทนาของอุมัร บิน อับดุลอะซีซ ซึ่งขณะนั้นมีคนกลุ่มหนึ่งอยู่กับท่าน อุมัรกล่าวว่า "ไม่มีผู้ใดมีเกียรติ ณ อัลลอฮ์ยิ่งไปกว่าผู้มีเกียรติจากลูกหลานของอาดัม" และท่านได้ยกหลักฐานจากดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «แท้จริงบรรดาผู้ศรัทธาและประกอบความดีทั้งหลาย ชนเหล่านี้แหละคือผู้ที่ดีที่สุดในหมู่สิ่งที่ถูกสร้าง» (ซูเราะฮ์อัล-บัยยินะฮ์ 98:7) และอุมัยยะฮ์ บิน อัมร์ บิน สะอีด ก็เห็นพ้องกับท่านในเรื่องนั้น

مَا نَهَىٰكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هَـٰذِهِ ٱلشَّجَرَةِ إِلَّآ أَن تَكُونَا مَلَكَيْنِ أَوْ تَكُونَا مِنَ ٱلْخَـٰلِدِينَ ﴿٢٠﴾

แล้วอิรอก บิน มาลิก ได้กล่าวว่า "ไม่มีผู้ใดมีเกียรติ ณ อัลลอฮ์ยิ่งไปกว่าบรรดามะลาอิกะฮ์ของพระองค์ พวกเขาคือผู้รับใช้ในสองพำนักของพระองค์ และเป็นทูตของพระองค์ที่ถูกส่งไปยังบรรดานบีของพระองค์" และเขาได้ยกหลักฐานจากดำรัสของอัลลอฮ์ตะอาลาที่ว่า «พระเจ้าของท่านทั้งสองมิได้ทรงห้ามท่านทั้งสองจากต้นไม้นี้ นอกจากเพราะ (เกรงว่า) ท่านทั้งสองจะกลายเป็นมะลาอิกะฮ์ หรือจะกลายเป็นผู้มีชีวิตอยู่ตลอดกาล» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:20)

อุมัร บิน อับดุลอะซีซ จึงกล่าวแก่มุหัมมัด บิน กะอ์บ อัล-กุเราะซีย์ว่า "แล้วท่านว่าอย่างไร โอ้อบูหัมซะฮ์?" เขาตอบว่า "แท้จริงอัลลอฮ์ได้ทรงให้เกียรติแก่อาดัม โดยทรงสร้างเขาด้วยพระหัตถ์ของพระองค์ ทรงเป่าวิญญาณจากพระองค์เข้าไปในตัวเขา ทรงให้บรรดามะลาอิกะฮ์ของพระองค์สุญูดแก่เขา และทรงทำให้จากลูกหลานของเขามีบรรดานบี บรรดาเราะซูล และผู้ที่มะลาอิกะฮ์มาเยี่ยมเยียน" ดังนั้นเขาจึงเห็นพ้องกับอุมัร บิน อับดุลอะซีซในข้อตัดสิน แต่ยกหลักฐานที่ต่างไปจากหลักฐานของท่าน

สิ่งที่อิบนุกะษีรได้กล่าวถึงจากคำพูดของอุมัร บิน อับดุลอะซีซและผู้ร่วมวงสนทนาของท่านในประเด็นนี้ แสดงให้เห็นถึงความผิดพลาดของสิ่งที่ตาญุดดีน อัล-ฟะซารีย์ได้กล่าวไว้ว่า "ประเด็นนี้เป็นหนึ่งในบิดอะฮ์ของวิชากะลาม ซึ่งชนรุ่นแรกของอุมมะฮ์ไม่เคยพูดถึง และบรรดาอิมามผู้มีชื่อเสียงที่มาหลังจากพวกเขาก็ไม่เคยพูดถึงเช่นกัน" (ชัรหุฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ 339) ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีรายงานที่ยืนยันว่าศอฮาบะฮ์บางท่านได้พูดถึงเรื่องนี้ไว้บ้างแล้ว

أتدري ما جبريل وميكائيل ؟ إنما جبريل وميكائيل خلق مسخر كالشمس والقمر ، وما خلق الله خلقاً أكرم عليه من محمد

นี่คืออับดุลลอฮ์ บิน สะลาม (ร.ฎ.) ที่กล่าวว่า "อัลลอฮ์มิได้ทรงสร้างสิ่งถูกสร้างใดที่มีเกียรติ ณ พระองค์ยิ่งไปกว่ามุฮัมมัด" มีผู้ถามท่านว่า "แม้แต่ญิบรีลและมีกาอีลก็ไม่ใช่หรือ?" ท่านจึงกล่าวแก่ผู้ถามว่า «ท่านรู้หรือไม่ว่าญิบรีลและมีกาอีลคืออะไร? แท้จริงญิบรีลและมีกาอีลเป็นเพียงสิ่งถูกสร้างที่ถูกบังคับให้ปฏิบัติตามหน้าที่ เช่นเดียวกับดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ และอัลลอฮ์มิได้ทรงสร้างสิ่งถูกสร้างใดที่มีเกียรติ ณ พระองค์ยิ่งไปกว่ามุฮัมมัด ﷺ» บันทึกโดยอัล-หากิมในหนังสือ อัล-มุสตัดร็อก ของท่าน และท่านกับอัษ-ษะฮะบีย์ได้ยืนยันว่าเป็นรายงานที่ถูกต้อง (ดู ชัรห์ อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ ตรวจสอบโดยอัล-อัลบานีย์ หน้า 342)

ทัศนะต่าง ๆ ในประเด็นนี้

ผู้อธิบายหนังสืออัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ได้กล่าวว่า ทัศนะที่ถูกอ้างถึงว่าเป็นของอะฮ์ลุสซุนนะฮ์คือ การให้มนุษย์ผู้ศอลิหฺและบรรดานบีเท่านั้นที่ประเสริฐกว่ามะลาอิกะฮ์ ส่วนพวกมุอ์ตะซิละฮ์ถือว่ามะลาอิกะฮ์ประเสริฐกว่า และบรรดาผู้ตามอัล-อัชอะรีย์มีสองทัศนะ บางส่วนถือว่าบรรดานบีและบรรดาวะลีย์ประเสริฐกว่า และบางส่วนสงวนท่าที ไม่ชี้ขาดในเรื่องนี้ มีรายงานว่าบางคนในหมู่พวกเขามีแนวโน้มไปทางให้มะลาอิกะฮ์ประเสริฐกว่า และมีรายงานทัศนะเช่นนั้นจากคนอื่น ๆ ในหมู่อะฮ์ลุสซุนนะฮ์และนักซูฟีบางส่วนด้วย ส่วนพวกชีอะฮ์กล่าวว่า บรรดาอิมามทั้งหมดประเสริฐกว่ามะลาอิกะฮ์ทั้งหมด และมีบางคนที่แจกแจงรายละเอียดไปในอีกแนวทางหนึ่ง ทั้งนี้ไม่มีผู้ใดในบรรดาผู้ที่มีทัศนะเป็นที่อ้างอิงกล่าวว่ามะลาอิกะฮ์ประเสริฐกว่านบีบางท่านแต่ไม่ประเสริฐกว่านบีอีกบางท่าน และท่านยังได้กล่าวว่า อบูหะนีฟะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ได้สงวนท่าทีในการตอบประเด็นนี้ และผู้อธิบายหนังสืออัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ (ขออัลลอฮ์ตะอาลาทรงเมตตาท่าน) เองก็โน้มเอียงไปทางการสงวนท่าทีเช่นกัน (ชัรห์ อัล-อะกีดะฮ์ อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ หน้า 338)

อัส-สะฟารีนีย์ได้กล่าวไว้ในหนังสือ (เลาวามิอ์ อัล-อันวาร 2/398) ว่า อิมามอะห์มัด (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) เคยกล่าวว่า «ผู้ที่ถือว่ามะลาอิกะฮ์ประเสริฐกว่านั้นผิดพลาด» และท่านกล่าวว่า «ผู้ศรัทธาทุกคนประเสริฐกว่ามะลาอิกะฮ์»

จุดที่เป็นข้อขัดแย้ง

أُو۟لَـٰٓئِكَ كَٱلْأَنْعَـٰمِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ

ไม่มีข้อขัดแย้งว่า บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาและบรรดามุนาฟิกมิได้อยู่ในขอบข่ายของการเปรียบเทียบความประเสริฐนี้ เพราะพวกเขาหลงผิดยิ่งกว่าสัตว์เดรัจฉานเสียอีก «ชนเหล่านี้เปรียบเสมือนปศุสัตว์ ยิ่งกว่านั้นพวกเขายังหลงผิดยิ่งกว่า» (ซูเราะฮ์อัล-อะอ์รอฟ 7:179)

และการเปรียบเทียบความประเสริฐในที่นี้ เรามิได้หมายถึงการเปรียบเทียบระหว่างธาตุแท้ของมนุษย์กับธาตุแท้ของมะลาอิกะฮ์ แต่หมายถึงการเปรียบเทียบระหว่างมนุษย์ผู้ศอลิห์ (ผู้ประพฤติดี) กับมะลาอิกะฮ์ แม้ว่าบางคนจะมีทัศนะว่ามะลาอิกะฮ์ประเสริฐกว่าผู้ศรัทธาทั้งหลายโดยทั่วไป และข้อขัดแย้งในหมู่พวกเขาอยู่ที่การเปรียบเทียบความประเสริฐระหว่างบรรดานบีกับมะลาอิกะฮ์

หลักฐานของผู้ที่ถือว่ามนุษย์ผู้ศอลิห์ประเสริฐกว่ามะลาอิกะฮ์

หลังจากที่เราได้ระบุประเด็นข้อขัดแย้งให้ชัดเจนแล้ว เราจะอธิบายหลักฐานของผู้ที่มีทัศนะว่ามนุษย์ประเสริฐกว่า

وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ ٱسْجُدُوا۟ لِـَٔادَمَ فَسَجَدُوٓا۟ إِلَّآ إِبْلِيسَ أَبَىٰ وَٱسْتَكْبَرَ

หลักฐานที่หนึ่ง: อัลลอฮ์ทรงบัญชาให้มะลาอิกะฮ์สุญูดแก่อาดัม หากมิใช่เพราะความประเสริฐของเขาแล้ว พวกเขาก็คงจะไม่ถูกบัญชาให้สุญูดแก่เขา «และจงรำลึกขณะที่เราได้กล่าวแก่มะลาอิกะฮ์ว่า พวกเจ้าจงสุญูดแก่อาดัมเถิด แล้วพวกเขาก็สุญูด เว้นแต่อิบลีส มันปฏิเสธและหยิ่งผยอง» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:34)

ٱسْجُدُوا۟ لِـَٔادَمَ

บางคนได้โต้แย้งว่า การสุญูดนั้นเป็นการสุญูดต่ออัลลอฮ์ ส่วนอาดัมเป็นเพียงกิบลัต (ทิศที่ผินไปหา) สำหรับพวกเขาเท่านั้น แต่หากเป็นเช่นนั้นจริง พระองค์ก็คงจะตรัสว่า "จงสุญูดไปทางอาดัม" และคงจะไม่ตรัสว่า «จงสุญูดแก่อาดัม»

และหากเป้าหมายคือการให้อาดัมเป็นเพียงกิบลัตแล้ว อิบลีสก็คงจะไม่ปฏิเสธการสุญูด และคงจะไม่อ้างว่าตนดีกว่าอาดัม เพราะกิบลัตนั้นอาจเป็นเพียงก้อนหิน และการยึดสิ่งใดเป็นกิบลัตก็มิได้หมายถึงการยกย่องว่าสิ่งนั้นประเสริฐแต่อย่างใด

เป็นความจริงที่ว่า การสุญูดของมะลาอิกะฮ์แก่อาดัมนั้นเป็นการอิบาดะฮ์ต่ออัลลอฮ์ เป็นการภักดีต่อพระองค์ และเป็นการกระทำเพื่อใกล้ชิดพระองค์ แต่ทว่ามันก็เป็นการยกเกียรติ การให้เกียรติ และการยกย่องอาดัมด้วย

และไม่มีรายงานว่าอาดัมเคยสุญูดแก่มะลาอิกะฮ์ ยิ่งไปกว่านั้น อาดัมและลูกหลานของเขามิได้ถูกบัญชาให้สุญูดแก่ผู้ใดนอกจากอัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลแห่งสากลโลกเท่านั้น ทั้งนี้เพราะพวกเขา —วัลลอฮุอะอ์ลัม (อัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่ง)— คือประเภทที่ทรงเกียรติที่สุด และพวกเขาคือลูกหลานอาดัมผู้ศอลิห์ ไม่มีผู้ใดอยู่เหนือพวกเขาที่สมควรแก่การสุญูดให้ นอกจากอัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลแห่งสากลโลก

أَرَءَيْتَكَ هَـٰذَا ٱلَّذِى كَرَّمْتَ عَلَىَّ

หลักฐานที่สอง: คำตรัสของพระองค์ที่เล่าถึงคำพูดของอิบลีสว่า «พระองค์ทรงเห็นไหม ผู้นี้คือผู้ที่พระองค์ทรงให้เกียรติเหนือข้าพระองค์» (ซูเราะฮ์อัล-อิสรออ์ 17:62) นี่คือตัวบทที่ชัดเจนถึงการให้เกียรติอาดัมเหนืออิบลีส เมื่อมันถูกบัญชาให้สุญูดแก่เขา

หลักฐานที่สาม: อัลลอฮ์ ตะอาลา ทรงสร้างอาดัมด้วยพระหัตถ์ของพระองค์ และทรงสร้างมะลาอิกะฮ์ด้วยพระดำรัสของพระองค์

إِنِّى جَاعِلٌ فِى ٱلْأَرْضِ خَلِيفَةً

أَتَجْعَلُ فِيهَا مَن يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ ٱلدِّمَآءَ

หลักฐานที่สี่: คือพระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลา ที่ว่า «แท้จริงข้าจะให้มีคอลีฟะฮ์ (ผู้แทน) ขึ้นในแผ่นดิน» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:30) คอลีฟะฮ์ย่อมประเสริฐกว่าผู้ที่มิได้เป็นคอลีฟะฮ์ และมะลาอิกะฮ์เองก็เคยปรารถนาให้การแต่งตั้งเป็นผู้แทนนั้นอยู่ในหมู่พวกเขา และให้คอลีฟะฮ์มาจากพวกเขา ดังที่พวกเขากล่าวว่า «พระองค์จะทรงให้มีผู้ที่บ่อนทำลายและหลั่งเลือดในแผ่นดินกระนั้นหรือ» (ซูเราะฮ์อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:30) จนจบอายะฮ์ หากตำแหน่งคอลีฟะฮ์มิใช่ฐานะอันสูงส่งที่สูงกว่าฐานะของพวกเขาแล้ว พวกเขาก็คงไม่ปรารถนามัน และคงไม่อิจฉาใฝ่ฝันอยากได้อย่างผู้ที่ได้รับตำแหน่งนั้น

هَلْ يَسْتَوِى ٱلَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَٱلَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ

หลักฐานที่ห้า: การที่ลูกหลานอาดัมได้รับความประเสริฐเหนือมะลาอิกะฮ์ด้วยความรู้ ครั้นเมื่ออัลลอฮ์ อัซซะวะญัล ทรงถามพวกเขาเกี่ยวกับความรู้เรื่องชื่อต่าง ๆ พวกเขาก็ไม่อาจตอบพระองค์ได้ และยอมรับว่าตนไม่รู้เรื่องนั้น แล้วอาดัมก็ได้บอกพวกเขาถึงเรื่องดังกล่าว และอัลลอฮ์ ตะอาลา ได้ตรัสไว้ว่า «บรรดาผู้ที่รู้กับบรรดาผู้ที่ไม่รู้จะเท่าเทียมกันหรือ» (ซูเราะฮ์อัซ-ซุมัร 39:9)

หลักฐานที่หก: สิ่งที่บ่งชี้ถึงความประเสริฐของมนุษย์อีกประการหนึ่งคือ การภักดีของมนุษย์นั้นยากลำบากกว่า และสิ่งที่ยากลำบากกว่าย่อมประเสริฐกว่า เพราะมนุษย์ถูกสร้างมาให้มีตัณหา ความโลภ ความโกรธ และอารมณ์ใฝ่ต่ำ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ไม่มีอยู่ในมะลาอิกะฮ์

หลักฐานที่เจ็ด: ชาวสะลัฟเคยรายงานหะดีษต่าง ๆ ที่มีเนื้อหาว่าด้วยความประเสริฐของมนุษย์ผู้ศอลิหฺเหนือมะลาอิกะฮ์ และหะดีษเหล่านั้นถูกรายงานต่อหน้าผู้คนอย่างเปิดเผย หากเรื่องนี้เป็นสิ่งที่ไม่ถูกต้อง พวกเขาก็คงคัดค้านไปแล้ว จึงแสดงให้เห็นว่าพวกเขามีความเชื่อเช่นนั้น

หลักฐานที่แปด: การที่อัลลอฮ์ทรงภาคภูมิในตัวพวกเขาต่อหน้ามะลาอิกะฮ์

أبشروا ، هذا ربكم قد فتح باباً من أبواب السماء ، يباهي بكم الملائكة ، يقول : انظروا إلى عبادي قد قضوا فريضة ، وهم ينتظرون أخرى

อัลลอฮ์ทรงภาคภูมิในตัวบ่าวของพระองค์ต่อหน้ามะลาอิกะฮ์ เมื่อพวกเขาได้ปฏิบัติสิ่งที่พระองค์ทรงกำหนดเป็นข้อบังคับและทรงใช้ให้พวกเขากระทำ ดังนั้น เมื่อพวกเขาละหมาดฟัรฎู พระองค์ก็ทรงภาคภูมิในตัวพวกเขาต่อหน้ามะลาอิกะฮ์ ในมุสนัดของอะห์มัดและอิบนุมาญะฮ์ รายงานจากอับดุลลอฮ์ อิบนุอัมร์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «จงดีใจเถิด นี่คือพระผู้อภิบาลของพวกท่าน พระองค์ได้ทรงเปิดประตูบานหนึ่งจากบรรดาประตูของฟากฟ้า ทรงภาคภูมิในตัวพวกท่านต่อหน้ามะลาอิกะฮ์ โดยตรัสว่า จงดูบ่าวของข้าเถิด พวกเขาได้ปฏิบัติฟัรฎูหนึ่งเสร็จแล้ว และพวกเขากำลังรอคอยอีกฟัรฎูหนึ่ง» (เศาะฮีหฺ อัล-ญามิอ์ 1/67)

إن الله يباهي بأهل عرفات

และรายงานจากอบูฮุร็อยเราะฮ์ (ร.ฎ.) ว่า ท่านเราะซูล ﷺ กล่าวว่า «แท้จริงอัลลอฮ์ทรงภาคภูมิในตัวผู้ที่อยู่ ณ อะเราะฟาต

أهل السماء، فيقول لهم: انظروا إلى عبادي هؤلاء جاؤوني شعثاً غبراً

ชาวฟากฟ้า โดยพระองค์ตรัสแก่พวกเขาว่า: จงดูบ่าวของข้าเหล่านี้ พวกเขามาหาข้าในสภาพผมเผ้ายุ่งเหยิงและเนื้อตัวมอมแมมด้วยฝุ่น» สายรายงานของหะดีษนี้เศาะฮีหฺ รายงานโดยอิบนุหิบบานในเศาะฮีหฺของท่าน อัล-หากิม และอัล-บัยฮะกีในอัส-สุนัน (เศาะฮีหุลญามิอ์ 2/141)

من ذكرني في نفسه ذكرته في نفسي، ومن ذكرني في ملأ ذكرته في ملأ خير منهم

ส่วนผู้ที่ถือว่ามะลาอิกะฮ์ประเสริฐกว่า พวกเขาอ้างหลักฐานด้วยหะดีษ เช่น «ผู้ใดรำลึกถึงข้าในตัวของเขา ข้าก็จะรำลึกถึงเขาในตัวของข้า และผู้ใดรำลึกถึงข้าในที่ชุมนุม ข้าก็จะรำลึกถึงเขาในที่ชุมนุมที่ดีกว่าพวกเขา»

وَلَآ أَقُولُ لَكُمْ إِنِّى مَلَكٌ

พวกเขายังอ้างว่า ลูกหลานของอาดัมนั้นมีความบกพร่องและความไม่สมบูรณ์ และมีความผิดพลาดและความพลั้งเผลอเกิดขึ้นจากพวกเขา พวกเขายังอ้างหลักฐานด้วยพระดำรัสของอัลลอฮ์ เช่น «และฉันไม่ได้กล่าวแก่พวกท่านว่า แท้จริงฉันเป็นมะลาอิกะฮ์» (ซูเราะฮ์อัล-อันอาม 6:50) ซึ่งอายะฮ์นี้บ่งชี้ถึงความประเสริฐของมะลาอิกะฮ์เหนือมนุษย์

ทัศนะที่ถูกต้องในประเด็นนี้

ทัศนะที่ถูกต้องในประเด็นนี้คือสิ่งที่อิบนุตัยมียะฮ์ได้กล่าวไว้ว่า มนุษย์ผู้ศอลิหฺนั้นประเสริฐกว่าเมื่อพิจารณาถึงความสมบูรณ์ในบั้นปลาย ซึ่งจะเป็นเช่นนั้นเมื่อพวกเขาได้เข้าสวรรค์ ได้รับความใกล้ชิด ได้พำนักอยู่ในระดับชั้นอันสูงส่ง อัร-เราะห์มานทรงทักทายพวกเขาและทรงประทานความใกล้ชิดเป็นพิเศษยิ่งขึ้นแก่พวกเขา และทรงปรากฏแก่พวกเขา พวกเขาได้รับความสุขจากการมองพระพักตร์อันทรงเกียรติของพระองค์ และมะลาอิกะฮ์ก็คอยรับใช้พวกเขาด้วยอนุมัติของพระผู้อภิบาลของพวกเขา

ส่วนมะลาอิกะฮ์นั้นประเสริฐกว่าเมื่อพิจารณาถึงจุดเริ่มต้น เพราะมะลาอิกะฮ์ในขณะนี้อยู่ ณ อัร-เราะฟีก อัล-อะอ์ลา (ที่ชุมนุมอันสูงส่ง) บริสุทธิ์จากสิ่งที่ลูกหลานของอาดัมเกี่ยวข้องพัวพันอยู่ ทุ่มเทจดจ่ออยู่กับการอิบาดะฮ์ต่อพระผู้อภิบาล และไม่ต้องสงสัยเลยว่าสภาพเหล่านี้ในขณะนี้สมบูรณ์กว่าสภาพของมนุษย์

อิบนุลก็อยยิมกล่าวว่า: ด้วยการแจกแจงรายละเอียดเช่นนี้ เคล็ดลับของการให้ความประเสริฐก็จะปรากฏชัด หลักฐานของทั้งสองฝ่ายก็สอดคล้องกัน และหลักฐานของแต่ละฝ่ายก็ถูกนำมาประนีประนอมตามที่ควรจะเป็น⁽¹⁾ และอัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่งถึงสิ่งที่ถูกต้อง

⁽¹⁾ ผู้ใดประสงค์จะศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมในประเด็นนี้ ให้ดูใน (มัจญ์มูอ์ อัล-ฟะตาวา 11/350) และ (ละวามิอ์ อัล-อันวาร อัล-บะฮียะฮ์ 2/368) และ (ชัรห์ อัล-อะกีดะฮ์ อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์ 338)

แหล่งอ้างอิง

1. อิฆอษะตุลละฮ์ฟาน : โดยอิบนุลก็อยยิม
2. อัล-บิดายะฮ์ วัน-นิฮายะฮ์ : โดยอิบนุกะษีร
3. บะศออิรุ ซะวิต-ตัมยีซ : โดยอัล-ฟัยรูซาบาดี
4. ตัครีจญ์ อะหาดีษ ฟะฎออิล อัช-ชาม : โดยเชคนาศิรุดดีน อัล-อัลบานี
5. ตัฟซีร อิบนุกะษีร
6. หุจญะตุลลอฮ์ อัล-บาลิเฆาะฮ์ : โดยวะลียุลลอฮ์ อัด-ดะฮ์ละวี
7. ชัรห์ อัล-อะกีดะฮ์ อัฏ-เฏาะหาวิยะฮ์
8. สิลสิละฮ์ อัล-อะหาดีษ อัศ-เศาะฮีหะฮ์ : โดยเชคนาศิรุดดีน อัล-อัลบานี
9. เศาะฮีห์ อัล-ญามิอ์ อัศ-เศาะฆีร : โดยนาศิรุดดีน อัล-อัลบานี
10. อัล-อะกีดะฮ์ ฟิลลาฮ์ : โดยผู้เขียน
11. ละวามิอ์ อัล-อันวาร อัล-บะฮิยยะฮ์ (อะกีดะฮ์ อัส-สะฟารีนี)
12. มัจญ์มูอ์ ฟะตาวา อิบนุตัยมียะฮ์ : รวบรวมโดยอิบนุกอซิม
13. มะอาริจญ์ อัล-เกาะบูล : โดยเชคหาฟิซ อัล-หะกะมี

สารบัญ